P. 1
Giao Trinh Thuc an Gia Suc

Giao Trinh Thuc an Gia Suc

|Views: 143|Likes:
Được xuất bản bởiDang Quoc Buu
Giao trinh thuc an gia suc.
Tai lieu duoc upload de chia se nguoi doc va hoc tap, nghien cuu. Ban quyen thuoc ve nha xuat ban va tac gia.
Moi su sao chep phai ton trong ban quyen va y kien cua nha xuat ban, cung tac gia
Giao trinh thuc an gia suc.
Tai lieu duoc upload de chia se nguoi doc va hoc tap, nghien cuu. Ban quyen thuoc ve nha xuat ban va tac gia.
Moi su sao chep phai ton trong ban quyen va y kien cua nha xuat ban, cung tac gia

More info:

Published by: Dang Quoc Buu on Jul 19, 2012
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/27/2012

pdf

text

original

Sections

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM HUẾ

GIÁO TRÌNH
THỨC ĂN GIA SÚC
PGS. TS. Lê Đứ N!"#$ % &' ()ê$
T&*. N!+,-$ T&. H"# L/
T&*. 01 T&. T&#$& H2$!
Nhà xuất bản Nông nghiệp, năm 2005
1
LỜI M3 Đ4U
Trong những năm gần đây, iệ! đ"i m#i ph$%ng ph&p giảng '(y đ) tr* n+n b,!
thi-t à !ấp b&!h. /inh i+n đ) à 01 2à trung tâm !34 '(y à h5!. 6i&o tr7nh 2à 8hâu 9u4n
tr5ng 8hông th: thi-u đ$;! nh<m g=p phần th>! hiện t?t iệ! đ"i m#i ph$%ng ph&p giảng
'(y. @uy:n A6i&o tr7nh Th,! ăn gi4 0B!C 'o D6/. T/. E+ F,! Ngo4n, Th0 NguyGn ThH
Io4 EJ à Th0 K$ ThH Th4nh I<ng bi+n 0o(n nh<m !ung !ấp !ho 0inh i+n đ(i h5!
ngành Lhăn nuôi, ThB y, Th3y 0ản những 8i-n th,! !% bản M th,! ăn đNng Ot n=i !hung
à th,! ăn gi4 0B! n=i ri+ng. 6i&o tr7nh 'ày h%n 150 tr4ng P
Q
, b4o gRm S !h$%ng. T? !U!
à nNi 'ung !&! !h$%ng rV ràng.
F: hoàn thành tOp tài 2iệu != gi& trH này, !&! t&! giả đ) th4m 8hảo rất nhiMu tài 2iệu
trong à ngoài n$#!, à != những 0&!h à tài 2iệu m#i xuất bản trong những năm gần đây
W2002X 200QY.
Trong 8huôn 8h" thZi 2$;ng !34 mNt môn h5! ATh,! ăn gi4 0B!C #i Q h5! tr7nh
W[0 ti-t, b4o gRm !ả th>! hành, th>! tOpY, !ho n+n nNi 'ung 0&!h 8hông th: b4o tr\m h-t
những ấn đM !huy+n 0âu đ$;!. TOp th: t&! giả mong nhOn đ$;! những J 8i-n g=p !34
!&! thầy !ô, !&! đRng nghiệp à !&! ]m 0inh i+n đ: tài 2iệu hoàn !h^nh h%n trong 2ần t&i
bản 04u.
A6i&o tr7nh Th,! ăn gi4 0B!C đ) đ$;! 6/.T/. _` Kuy 6iảng đ5! à g=p J. LhBng
tôi xin !hân thành !&m %n những đ=ng g=p != gi& trH !34 gi&o 0$.
a5i g=p J xin gbi M đH4 !h^c
D6/. T/. E+ F,! Ngo4n, 8ho4 Lhăn nuôiXThB y, tr$Zng đ(i h5! Nông Eâm Iu-.
102 Dh\ng I$ng, Iu-. T]2. 05Q 525 Qdef g4x 05Q 52Q e2df h.m4i2c i40j'ng.nn.n
D6/.T/. Trần _ăn ainh
Iiệu tr$*ng, !h3 tH!h IFkIX6K
Tr$Zng đ(i h5! Nông Eâm Iu-
2
M5C L5C
CH NG I ƯƠ ................................................................................. 7
PHÂN LO I TH C ĂN Ạ Ứ ................................................................... 7
I. ĐỊNH NGHĨA .................................................................................................................... 7
II. PHÂN LOẠI THỨC ĂN ...................................................................................................... 7
2.1. Ý nghĩa c a phân lo i th c ăn gia súc ủ ạ ứ ...................................... 7
2.2. Ph ng pháp phân lo i ươ ạ ....................................................... 7
CH NG II ƯƠ ............................................................................... 11
Đ C T TRONG TH C ĂN Ộ Ố Ứ ............................................................ 11
I. KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ CHẤT GÂY ĐC T!ONG THỨC ĂN ............................. ""
1.1. Đ nh nghĩa ị .................................................................... 11
1.2. Các tr ng thái ng đ c ạ ộ ộ ....................................................... 11
II. PHÂN LOẠI CHẤT ĐC TH#O NG$%N G&C LÂY NHI'M .............................. "(
2.1. Ch t đ c có s n trong nguyên li u l! th c ăn " trong #uá tr$nh ch %i n ấ ộ ẳ ệ ứ ế ế 12
2.2. Ch t đ c &o th c ph ! % %i n ch t trong #uá tr$nh % o #u n ấ ộ ự ẩ ị ế ấ ả ả ........ 12
2.'. Ch t đ c &o n ! ! c sinh ra (!ycoto)in* ấ ộ ấ ố ................................ 12
2.+. Ch t đ c &o "i ,hu n gây ra ấ ộ ẩ ............................................... 12
2.-. Các hoá ch t đ c h i l n "o th c ăn ấ ộ ạ ẫ ứ ..................................... 12
III. CÁC Y)$ T& ẢNH H*+NG Đ)N MỨC Đ ĐC ............................................. "(
'.1. .i u l ng ch t đ c ề ượ ấ ộ .......................................................... 12
'.2. / u t gi ng0 loi đ ng " t ế ố ố ộ ậ .................................................. 1'
'.'. . a tu i c a đ ng " t ứ ổ ủ ộ ậ ........................................................ 1'
'.+. 12nh %i t ệ ....................................................................... 1'
'.-. 1$nh tr ng s c ,h 3 " ch đ &inh & ng ạ ứ ỏ ế ộ ưỡ ............................... 1'
'.4. 1r ng thái " t l5 c a ch t đ c ạ ậ ủ ấ ộ .............................................. 1'
IV. CÁC CHẤT ĐC HẠI C, -.N T!ONG THỨC ĂN .............................................. "/
+.1. Các ch t đ c h i trong th c ăn th c " t ấ ộ ạ ứ ự ậ ................................... 1'
+.2. 6)it a!in phi prot3in (non prot3in a!ino aci&s*7 a)it a!in % t th ng ấ ườ 18
+.'. 9h ng ch t t3rp3noi&3 " st3roi&3 đ c h i ữ ấ ộ ạ ............................... 2'
+.+. Các ch t nh y c ! #uang h c (photos3nsiti"3 co!poun&s* ấ ạ ả ọ ........... 2+
+.-. 9hó! ch t saponin ấ ........................................................... 24
+.4. Ch t gossipol ấ .................................................................. 24
+.7. 9hó! ch t tannin ấ ............................................................. 24
+.8. 9h ng ch t ,háng 3n:y!3 tiêu hóa prot3in (prot3inas3 inhi%itors* ữ ấ ... 27
V. ĐC T& NẤM T!ONG THỨC ĂN .......................................................................... (7
-.1. ;hái ni ! ệ ...................................................................... 27
-.2. 9h ng tác h i &o đ c t n ! ! c sinh ra ữ ạ ộ ố ấ ố ................................ 2<
-.'. Các giai đo n " ngu n gây nhi ! đ c t n ! ạ ồ ễ ộ ố ấ ......................... '1
-.+. = c an ton c a đ c t n ! trong th c ăn ứ ủ ộ ố ấ ứ ............................... '1
-.-. 9h ng gi i pháp ph>ng ng a !ycoto)in ữ ả ừ ................................. '1
CH NG III ƯƠ .............................................................................. 34
TH C ĂN THÔ XANH VÀ PH PH M NÔNG NGHI P Ứ Ụ Ẩ Ệ .......................... 34
I. NH,M THỨC ĂN 0ANH .......................................................................................... /1
1.1. Đ c đi ! &inh & ng ặ ể ưỡ ........................................................ '+
1.2. Các y u t nh h ng đ n giá tr &inh & ng c a th c ăn )anh ế ố ả ưở ế ị ưỡ ủ ứ ...... '-
1.'. 9h ng đi ! c n chú 5 ,hi s & ng ữ ể ! " ........................................ '-
II. NH,M !A$ B2O .................................................................................................... /3
2.1. ?au !u ng (@po!3a a#uatica* ố ............................................. '7
2.2. 1hân lá ,hoai lang (@po!3a %atatas* ....................................... '7
2.'. .á s n (=anihot 3scul3nta Cran:* # ......................................... '8
2.+. C h>a th o ỏ ả ................................................................... '<
d
III. NH,M THỨC ĂN TH4 .......................................................................................... /5
'.1. C ,hA ỏ ......................................................................... '<
'.2. ? ! r ơ ạ ......................................................................... +B
'.'. =2a ............................................................................ +1
CH NG IV ƯƠ .............................................................................. 46
TH C ĂN H T VÀ PH PH M CÁC NGÀNH CH BI N Ứ Ạ Ụ Ẩ Ế Ế ....................... 46
I. THỨC ĂN HẠT NG6 C&C ...................................................................................... 13
1.1. Đ c đi ! &inh & ng ặ ể ưỡ ........................................................ +4
1.2. 9gA ............................................................................ +4
1.'. 1hóc ............................................................................ +8
II. THỨC ĂN HẠT B Đ7$ V8 KH4 9:$ ................................................................ 1;
2.1. C t % đ u ạ ộ ậ ..................................................................... +8
2.2. Đ u t ng ậ ươ ..................................................................... +<
2.'. . c ạ .............................................................................. -B
III. -ẢN PH<M PH= C>A CÁC NG8NH CH) BI)N ................................................. ?@
'.1. D n ph ! ph ngnh )ay )át ả ẩ " ............................................... -B
'.2. D n ph ! ph ngnh chi t Ep & u th c " t ả ẩ " ế ự ậ .............................. -2
'.'. D n ph ! ph c a ngnh n u r u %ia ả ẩ " ủ ấ ượ ................................... --
'.+. D n ph ! ph c a ngnh ch %i n thu s n ả ẩ " ủ ế ế $ ả ............................. -7
CH NG V ƯƠ ............................................................................... 61
TH C ĂN H N H P Ứ Ỗ Ợ .................................................................... 61
I. KHÁI NIỆM ............................................................................................................... 3"
II.VAI T!A C>A THỨC ĂN HBN HCP ...................................................................... 3"
III. PHÂN LOẠI THỨC ĂN HBN HCP ........................................................................ 3(
IV. D$I T!ENG C4NG NGHỆ -ẢN 0$ẤT THỨC ĂN HBN HCP ............................. 3?
+.1. Fuy tr$nh cAng ngh s n )u t th c ăn h n h p ệ ả ấ ứ % ợ .......................... 4-
+.2. Các ch tiêu ch t l ng c a th c ăn h n h pG & ấ ượ ủ ứ % ợ ............................ 47
V. THỨC ĂN HBN HCP 9ẠNG VIFN ........................................................................ 3;
-.1. u đi ! c a th c ăn "iên ' ể ủ ứ ................................................... 48
-.2. 9h ng nh c đi ! c a th c ăn "iên ữ ượ ể ủ ứ ...................................... 4<
-.'. Fuy tr$nh l! th c ăn "iên ứ .................................................. 4<
CH NG VI ƯƠ .............................................................................. 70
TH C ĂN B SUNG Ứ Ổ .................................................................... 70
I. VAI T!A C>A THỨC ĂN BG -$NG ....................................................................... 7@
1.1. ;hái ni ! ệ ...................................................................... 7B
1.2. 9h ng )u h ng ! i s & ng th c ăn % sung trong chăn nuAi ữ ưỡ ( ! " ứ ổ ...... 7B
II. THỨC ĂN BG -$NG P!OT#IN .............................................................................. 7(
2.1. Ch t ch a 9 phi prot3in (9P9 7 non prot3in nitrog3n* ấ ứ ................... 72
2.2. = t s a)it a!in l H y u t h n ch I ộ ố ế ố ạ ế ...................................... 77
2.'. 9guyên tác % sung a)it a!in cAng nghi p ổ ệ ............................... 77
III. THỨC ĂN BG -$NG KHOÁNG ............................................................................ 77
'.1. J sung ,hoáng đa l ng ổ ượ ............................................. 77
'.2. J sung "i ,hoáng ổ ............................................................ 78
'.'. 12nh toán nhu c u ,hoáng % sung ổ ....................................... 7<
Đa l ng ượ ............................................................................ 7<
'.+. D ng đ c các nguyên t "i l ng ,hi cho ăn #uá li u ự ộ ộ ố ượ ề ................. 7<
IV. THỨC ĂN BG -$NG VITAMIN ............................................................................. ;"
V. KHÁNG -INH ........................................................................................................... ;(
-.1. 1ác & ng c a ,háng sinh s & ng " i ! c đ2ch &inh & ng " ủ ! " ( " ưỡ ........... 82
-.2. 9h ng h n ch c a "i c s & ng ,háng sinh ữ ạ ế ủ ệ ! " ............................ 8+
VI. P!#MI0 ................................................................................................................. ;5
Q
VII. CHẤT KHCH THHCH -INH T!*+NG V8 CÁC LOẠI THỨC ĂN BG -$NG KHÁC ......... ;5
7.1. Kn:y!3 ........................................................................ 8<
7.2. 9 ! !3n ấ ...................................................................... 8<
7.'. Ch t % o #u n th c ăn " ch t , t &2nh ấ ả ả ứ ấ ế ................................... <B
7.+. Ch t nhL hóa ấ .................................................................. <1
7.-. Các ch t t o !u0 !Mi ấ ạ ....................................................... <2
CH NG VII ƯƠ ............................................................................. 4
PH NG PHÁP CH BI N TH C ĂN ƯƠ Ế Ế Ứ .............................................. 4
I. > CH$A I-IL4 J -ILAG#K ........................................................................................ 51
1.1. Nai tr> 3n:y!3 th c " t trong #uá tr$nh chua ự ậ ủ .......................... <+
1.2. Nai tr> "i sinh " t trong #uá tr$nh chua ậ ) .................................. <-
1.'. 9h ng nhân t nh h ng đ n #uá tr$nh )anh ữ ố ả ưở ế ủ ......................... <7
1.+. D ! t !át trong #uá tr$nh chua ự ấ ủ ....................................... 1BB
1.-. Đánh giá th c ăn chua ứ ủ ................................................... 1BB
II. CH) BI)N THỨC ĂN HẠT IHẠT C&C V8 HẠT HL Đ7$K ................................. "@"
2.1. 12nh ch t " t l50 hoá h c c a tinh % t h t ấ ậ ọ ủ ộ ạ ................................ 1B1
2.2. Ji n đ i " t l50 hoá h c c a tinh % t trong #uá tr$nh ch %i n ế ổ ậ ọ ủ ộ ế ế ........ 1B1
2.'. Các ph ng pháp ch %i n th c ăn h t ươ ế ế ứ ạ ................................. 1B2
III. 0M LN !ƠM !Ạ V8 PH= PH<M 0Ơ TH4 ......................................................... "@1
'.1. O l5 " t l5 ! ậ ................................................................... 1B-
'.2. O l5 sinh h c ! ọ ............................................................... 1B-
'.'. O l5 hoá h c ! ọ ............................................................... 1B4
IV. CH) BI)N PH= PH<M L8M THỨC ĂN CHO T!Â$ BA .................................. ""@
+.1. O l5 r ! ,hA " i urê " "Ai ! ơ ( ............................................... 11B
+.2. ? ! t i " i urê ơ ủ ươ ( ......................................................... 111
+.'. Ph ng pháp l! %ánh đa &inh & ngG ươ ưỡ ................................. 112
CH NG VIII ƯƠ ........................................................................... 113
TI!U CHU N VÀ "H U PH N Ẩ Ẩ Ầ ...................................................... 113
I. KHÁI NIỆM ............................................................................................................. ""/
1.1. 1iêu chu n ăn ẩ ............................................................... 11'
1.2. 9 i &ung tiêu chu n ăn ộ ẩ .................................................... 11'
1.'. ;h u ph n ăn ẩ ................................................................ 11-
II. NG$YFN TOC PH&I HCP KH<$ PH:N ............................................................. ""?
2.1. 9guyên t c ,hoa h c # ọ ....................................................... 11-
2.2. 9guyên t c ,inh t # ế .......................................................... 114
III. PH*ƠNG PHÁP 0ÂY 9PNG KH<$ PH:N THỨC ĂN CHO V7T N$4I ........ ""3
'.1. Ph ng pháp t2nh toán đ n gi n ươ ơ ả ......................................... 114
'.2. D & ng ph n ! ! trên !áy "i t2nh ! " ề ..................................... 11<
PH N PH L C Ầ Ụ Ụ ........................................................................ 1#0
I. TIF$ CH$<N ĂN CHO GIA -QC NHAI LẠI ......................................................... "(@
II. TIF$ CH$<N ĂN CHO LCN ................................................................................ "(7
III. TIF$ CH$<N ĂN CHO GIA C:M ...................................................................... "/"
T8I LIỆ$ THAM KHẢO CHHNH ............................................................................... "??
". NG$Y'N 0$ÂN BẢ V8 CTV I"557K. NGHIFN CỨ$ -M 9=NG $!#A ĐR 0M LN !ƠM LQA L8M THỨC ĂN CHO T!Â$
BA. T$YRN T7P C4NG T!ENH NGHIFN CỨ$ KHKT S KTNNT KU NIỆM /@ NĂM TH8NH L7P T!*VNG ĐẠI HLC N4NG LÂM
H$). NH8 0$ẤT BẢN N4NG NGHIỆPT H8 NIW T!. "?7J"3@................................................................ "??
(. HI Đ%NG NGHIFN CỨ$ D$&C GIA HOA KX I(@@@K. NH$ C:$ 9INH 9*YNG C>A LCN. NH8 0$ẤT BẢN N4NG
NGHIỆPT H8 NI. .......................................................................................................................... "??
/. LF MINH HO8NG I(@@@K. CH) BI)N THỨC ĂN HBN HCP CHO GIA -QCT GIA C:M. NH8 0$ẤT BẢN VĂN H,A 9ÂN
TCT H8 NI.................................................................................................................................."??
1. V6 9$Y GIẢNG I(@@"K. GIÁO T!ENH 9INH 9*YNG V8 THỨC ĂN GIA -QC. NH8 0$ẤT BẢN N4NG NGHIỆPT H8
NI.............................................................................................................................................. "??
5
?. V6 9$Y GIẢNGT NG$Y'N THỊ L*ƠNG H%NGT T4N THẤT -ƠN I"555K. 9INH 9*YNG V8 THỨC ĂN GIA -QC.
NH8 0$ẤT BẢN N4NG NGHIỆPT H8 NI.............................................................................................. "??
3. V6 9$Y GIẢNG I(@@/K. NHZNG 0$ H*[NG M[I -M 9=NG THỨC ĂN BG -$NG T!ONG CHĂN N$4I. TẠP CHH
THỨC ĂN CHĂN N$4I. Đ\C -AN KHOA HLC KU TH$7T THỨC ĂN CHĂN N$4I. -& " J(@@/. H8 NI................ "??
7. 9*ƠNG THANH LIFMT B]I H$Y NH* PHQCT 9*ƠNG 9$Y Đ%NG I(@@(K. THỨC ĂN V8 9INH 9*YNG ĐNG
V7T. NH8 0$ẤT BẢN N4NG NGHIỆPT TP H% CHH MINH. ......................................................................"??
;. 9*ƠNG THANH LIFM I(@@/K. ĐC T& NẤM M&CT K^ TH] -& MT C>A THỨC ĂN C4NG NGHIỆP. TẠP CHH
THỨC ĂN CHĂN N$4IW -& " J(@@/.................................................................................................... "??
5. 9*ƠNG THANH LIFM I(@@1K. H7$ D$Ả C>A VIỆC -M 9=NG KHÁNG -INH T!ONG THỨC ĂN CHĂN N$4I. TẠP
CHH THỨC ĂN CHĂN N$4IW -& ( J(@@1. ............................................................................................."??
"@. L_ VĂN KHNH I(@@1K. PH*ƠNG PHÁP 0ÂY 9PNG KH<$ PH:N THỨC ĂN. TẠP CHH THỨC ĂN CHĂN N$4IW -& (
J(@@1.........................................................................................................................................."??
"". NG$Y'N 0$ÂN T!ẠCH I(@@1K. -M 9=NG PH= PH<M N$4I GIA -QC NHAI LẠI. NH8 0$ẤT BẢN N4NG NGHIỆPT
H8 NI......................................................................................................................................... "??
"(. NG$Y'N 0$ÂN T!ẠCHT B]I ĐỨC L6NG I(@@1K. HỆ TH&NG N4NG NGHIỆP V8 -M 9=NG PH= PH<M L8M THỨC
ĂN GIA -QC. TẠP CHH CHĂN N$4IW -& 1 I3(K (@@1.............................................................................. "??
"/. C=C KH$Y)N N4NG V8 KH$Y)N LÂMT B N4NG NGHIỆP V8 PTNT I(@@"K. D$ẢN LN THỨC ĂN CHĂN N$4I
CÁC T`NHT TH8NH PH& PHHA BOCT T8I LIỆ$ T7P H$ẤNT (3.5.(@@". ......................................................... "??
"1. T.!. P!#-TON V8 !.A. L#NG I"5;5K. CÁC HỆ TH&NG CHĂN N$4I GIA -QC NHAI LẠI 9PA T!FN NG$%N T8I
NG$YFN -.N C, + V]NG NHIỆT Đ[I V8 Á NHIỆT Đ[I. NG*VI 9ỊCHa LF VI)T LYT LF NGLC 9*ƠNGT NG$Y'N VI)T HẢIT
NG$Y'N TI)N V+NT LF ĐỨC NGOAN V8 Đ8M VĂN TIỆN. NH8 0$ẤT BẢN N4NG NGHIỆP H8 NIT "55"......."??
"?. VIỆN CHĂN N$4I D$&C GIA I(@@"K. TH8NH PH:N V8 GIÁ T!Ị 9INH 9*YNG THỨC ĂN GIA -QCT GIA C:M VIỆT
NAM. NH8 0$ẤT BẢN N4NG NGHIỆPT H8 NI......................................................................................"??
"3. -CHI#!#T b.B. AN9 M.N.M. IB!AHIM I"5;5K. c##9ING Oc $!#AJAMMONIA T!#AT#9 !IC# -T!Ad."??
"7. B.!. CHAMPT #. HIGHL#YT A.9. HOCKINGT AN9 b.I.PITT I"55"K. c$NGI AN9 MYCOTO0IN- IN -TO!#9
P!O9$CT-. ACIA! P!OC##9ING-..................................................................................................... "??
";. #!IC -INCLAI! AN9 G!AHAM dHIT# I"55(K. IN-#CT P#-T IN -TO!#9 G!AIN. NATIONAL !#-#A!CH CO$NCIL
IN!CK I"551K. N$T!I#NT !#D$I!#M#NT- Oc PO$LT!Y. NIN#TH !#VI-#9. NATIONAL ACA9#MY P!#--........."?3
"5. PON9T d.G.T CH$!CHT 9.C.T PON9T K.!. I"55?K. BA-IC ANIMAL N$T!ITION AN9 c##9ING. bOHN
dIL#Y S -ON-. 1TH #9ITION.......................................................................................................... "?3
(@. #. HIGHL#Y AN9 G.b.bOHN-ON I"553K. MYCOTO0IN CONTAMINATION IN G!AIN-. ................ "?3
(". MICHA#L #VAN- I"557K. N$T!I#NT COMPO-ITION Oc c##9 -T$cc- cO! PIG- AN9 PO$LT!Y.... "?3
((. M. CH#NO-T AN9 C. KAYO$LI I"557K. !O$GHAG# $TILIeATION IN dA!M CLIMAT#-. cOO9 AN9
AG!IC$LT$!# O!GANIeATION Oc TH# $NIT#9 NATION-T !OM#..............................................................."?3
(/. BO GOHL I"55;K. T!OPICAL c##9-. 9ATABA-# BY AN9!#d -P##9Y AN9 NICK dALTHAMT V#!-ION ;.. "?3
(1. NATIONAL !#-#A!CH CO$NCIL IN!CK I"55;K. N$T!I#NT !#D$I!#M#NT- Oc -dIN#. T#NTH !#VI-#9
#9ITION. NATIONAL ACA9#MY P!#--. ............................................................................................... "?3
(?. V#!#NIGING VANT N#9#!LAN9-# cAB!IKANT#NT VAN VO#9#!TO#VO#GINGG#N I"55;K. c##9 A99ITIV#-a
TH# A99#9 VAL$# TO c##9. N#cATOT N#TH#!LAN9-........................................................................... "?3
(3. !ALcG. 9. #TeG#N I"55;K. #LIMINATION Oc AcLATO0IN CONTAMINATION IN P#AN$T............ "?3
(7. L# 9$C NGOAN I(@@@K. #VAL$ATION Oc -H!IMP BYJP!O9$CT- cO! PIG- IN C#NT!AL VI#T NAM.
9OCTO!AL TH#-I-. -d#9I-H $NIV#!-ITY Oc AG!IC$LT$!AL -CI#NC#-T $PP-ALAT -d#9#N.......................... "?3
(;. IPC LIV#-TOCK BA!N#V#L9 COLL#G# I(@@"K. cO!M$LATION Oc COMPO$N9 c##9- cO! PIG-.
N#TH#!LAN9-. .............................................................................................................................. "?3
(5. P. MC9ONAL9T !.A. #9dA!9-T b. c. 9. G!##NHALGHW C. A. MO!GAN I(@@(K. ANIMAL N$T!ITION.
LONGMAN. -I0TH #9ITION................................................................................................................ "?3
[
CHƯ6NG I
PHÂN LOẠI THỨC ĂN
I. Đ7NH NGH8A
Trong h5! phần Kinh '$lng gi4 0B!, !hBng t4 đ) đ$;! gi#i thiệu M 8h&i niệm
A!hất 'inh '$lngC à Ath,! ănC. F: giBp hệ th?ng 2(i 8i-n th,!, !hBng tôi xin nhm! 2(i
mNt ài 8h&i niệm đ: th4m 8hảo. Tr$#! h-t, Don' à LT_ W1ee5Y đ) đ$4 r4 8h&i niệm M
!hất 'inh '$lng nh$ 04uc fghi jklg jmnlo pq rsi lotuvl iw gxu rsi gyz fghi g{x g|f
rq f{ ig} ok~ •myf €• €klg i‚mƒloT €klg €„lT fg… €~x rsi f†fg ‡ˆlg igm‰lo g…Šf jtu i‚ˆ
€• €wlo l{k fgtlo. Th]o đ=, th,! ăn đ$;! đHnh nghn4 2àc rsi ‹Œi pk•t f{ ig} Žl •myf
lg•r ftlo fhz fghi jklg jmnlo. ooh2bi]n W1eepY đHnh nghn4 r<ng tất !ả những g7 mà
!on gi4 0B! ăn ào hoq! != th: ăn ào đ$;! mà != t&! 'Ung tr!h !>! đ?i #i 9u& tr7nh tr4o
đ"i !hất th7 g5i 2à th,! ăn gi4 0B!. aNt đHnh nghn4 8h&! !`ng đ$;! 0> !hấp nhOn !34
nhiMu ng$Zi đ= 2à ATh,! ăn 2à những 0ản phsm !34 th>! Ot , đNng Ot, 8ho&ng Ot à !&!
!hất t"ng h;p 8h&!, mà đNng Ot != th: ăn, ti+u h=4, hấp thu đ: 'uy tr7 0> 0?ng, ph&t tri:n
à t(o r4 0ản phsmC.
II. PHÂN LOẠI THỨC ĂN
9.:. ; $!&<# '$ %&'( )*=+ >&ứ, -( .+$ /0,
_iệ! phân 2o(i th,! ăn giBp !ho ng$Zi !hăn nuôi bi-t !h5n à đHnh h$#ng 0b 'Ung
thr!h h;p ttng 2o(i th,! ăn !ho ttng đ?i t$;ng gi4 0B! đ: m4ng 2(i hiệu 9uả 8inh t- !4o.
9.9. P&1?$! @&A@ @&B$ C"=)
L= nhiMu ph$%ng ph&p phân 2o(i th,! ăn 8h&! nh4u, !ăn !, ào nguRn g?!, đq!
trnh 'inh '$lng, trnh !hất th,! ăn...
2.2.1 Phân loại theo nguồn gốc
Lăn !, ào nguRn g?! th,! ăn đ$;! !hi4 thành !&! nh=m 04uc
u Th,! ăn != nguRn g?! tt th>! Otc Trong nh=m này gRm !&! th,! ăn x4nh, th,!
ăn rG, !u, 9uả, th,! ăn h(t !&! 0ản phsm phU !34 ngành !h- bi-n nông 0ảnc th,! ăn x%,
r%m r(, 'ây 24ng, thân 2& 2(!, thân !ây ngô !&! 2o(i !&m, 8hô 'ầu W'o !&! ngành !h- bi-n
'ầuY b) bi4, r$;u, 0ản phsm phU. Nh7n !hung, 2o(i th,! ăn này 2à nguRn năng 2$;ng !h3
y-u !ho ng$Zi à gi4 0B!, ngoài r4 n= !vn !ung !ấp it4min, prot]in thô, !&! 2o(i i
8ho&ng, 8h&ng 0inh, h;p !hất 0inh h5!.
u Th,! ăn != nguRn g?! tt đNng Otc gRm tất !ả !&! 2o(i 0ản phsm !h- bi-n tt
nguy+n 2iệu đNng Ot nh$ bNt !&, bNt tôm, bNt thHt, bNt nhNng t<m, bNt 0ữ4 à bNt m&u.
Iầu h-t th,! ăn đNng Ot != prot]in !hất 2$;ng !4o, != đ3 !&! 4xit 4min thi-t y-u,
!&! nguy+n t? 8ho&ng à mNt 0? it4min P, K, h, k, T12.., tw 2ệ ti+u h=4 à hấp thu !&!
!hất 'inh '$lng trong th,! ăn đNng Ot !4o h4y thấp phU thuN! ào !&!h !h- bi-n, 2àm
th,! ăn b" 0ung prot]in 9u4n tr5ng trong 8hsu phần !34 gi4 0B! gi4 !ầm.
u Th,! ăn nguRn 8ho&ng !hấtc
6Rm !&! 2o(i bNt 0v, đ& ôi à !&! mu?i 8ho&ng 8h&! nh<m b" 0ung !&! !hất
8ho&ng đ4 à i 2$;ng.
2.2.2 Phân loại theo thành phần các chất dinh dưỡng
p
Dh$%ng ph&p này !h3 y-u '>4 ào hàm 2$;ng !&! !hất 'inh '$lng !hrnh trong
th,! ănc prot]in, 2ipit, g2uxit, n$#!.. đ: !hi4 thành !&! nh=m.
u Th,! ăn giàu prot]in. Tất !ả những 2o(i th,! ăn != hàm 2$;ng prot]in thô !hi-m
tr+n 20x Wtrnh th]o Ot !hất 8hôY th7 đ$;! g5i 2à những 2o(i th,! ăn giàu prot]in.
u Th,! ăn giàu 2ipitc
6Rm !&! 2o(i th,! ăn mà hàm
2$;ng 2ipit !hi-m tr+n 20x. aU! đr!h
0b 'Ung th,! ăn này 2à !ung !ấp mNt
2$;ng 2ipit thr!h h;p trong 8hsu phần
đ) đ3 hàm 2$;ng Ot !hất 8hô nh$ng
gi& trH năng 2$;ng !vn 9u& thấp.
u Th,! ăn giàu g2uxitc Eà 2o(i th,! ăn trong
đ= != hàm 2$;ng g2uxit 50x tr* 2+n, gRm !&! 2o(i
h(t ng` !?!, ngô, th=! !&m, bNt 8ho4i, bNt 0mn. Th,!
ăn này !hi-m tw 2ệ rất 2#n trong 8hsu phần th,! ăn
gi4 0B! '( 'ầy đ%n, n= 2à nguRn năng 2$;ng 'G ti+u h=4, hấp thu à rt gây t4i bi-n trong
9u& tr7nh 0b 'Ung mà gi& thành r1.
u Th,! ăn nhiMu n$#!c 6Rm !&! 2o(i th,! ăn != hàm 2$;ng n$#! tt p0x tr* 2+n.
_r 'Uc th,! ăn !3 9uả, b) r$;u, b) bi4, r4u x4nh, byo...
u Th,! ăn nhiMu x%c 6Rm !&! 2o(i th,! ăn mà hàm 2$;ng x% thô 1Sx tr* 2+n.
Eo(i th,! ăn này 2à 0ản phsm !h- bi-n ngành trRng tr5t, nh$ r%m r(, 'ây 24ng, 'ây 2(!..
những 2o(i th,! ăn này rt != J nghn4 #i gi4 0B! '( 'ày đ%n nh$ng !hi-m tw tr5ng 2#n
trong 8hsu phần gi4 0B! nh4i 2(i.
u Th,! ăn giàu 8ho&ngc gRm !&! 2o(i mu?i 8ho&ng, bNt x$%ng, mu?i ăn, bNt 0v...
u Th,! ăn giàu it4minc gRm những 2o(i it4min hoq! những 2o(i th,! ăn giàu
it4min nh$c bNt r4u x4nh, 'ầu g4n !&...
u Th,! ăn b" 0ung 8h&!c gRm !&! 2o(i th,! ăn != nguRn g?! đq! biệt nh$ 8h&ng
0inh, !&! h;p !hất !h,4 nit%, !&! !hất !h?ng oxy h=4, !&! !hất 8r!h thr!h 0inh tr$*ng.
2.2.3 Phân loại theo đương lượng tinh !t
Th]o ph$%ng ph&p này, ng$Zi t4 phân th,! ăn thành 2 2o(ic th,! ăn tinh à th,!
ăn thô.
u Th,! ăn thôc b4o gRm !&! 2o(i th,! ăn != đ$%ng 2$;ng tinh bNt '$#i Q5x nghn4
2à trong 100 8g th,! ăn != gi& trH 8hông 9u& Q5 đ%n H tinh bNt.
u Th,! ăn tinhc b4o gRm !&! 2o(i th,! ăn != đ$%ng 2$;ng tinh bNt tr+n Q5x Wtrong
Ot !hất 8hôY nh$ !&! h(t ng` !?!, bNt !3 9uả , !&! h(t 8hô 'ầu. Trong th,! ăn tinh !vn
phân r4 th,! ăn giàu prot]in, g2uxit, 2ipit...
2.2." Phân loại theo to#n t$nh %à &i'( t$nh
Ng$Zi t4 !ăn !, ào đN pI !34 0ản phsm !huy:n h=4 !u?i !\ng đ: !hi4 th,! ăn
thành to4n h4y 8iMm. Th$Zng những th,! ăn != !h,4 nhiMu D, L2, / th7 0ản phsm !u?i
!\ng !34 0> !huy:n h=4 m4ng trnh 4xit.
_r 'Uc D !ho I
d
Dz
Q
, /, I
2
/z
Q
, L2, IL2, !vn 2o(i th,! ăn nhiMu L4, k, N4, ag th7
0ản phsm !huy:n h=4 !u?i !\ng m4ng trnh 8iMm.
Dh$%ng ph&p x&! đHnh mNt 2o(i th,! ăn to4n trnh h4y 8iMm trnh '>4 ào !ông
th,!c
ep [2 2S
50 2[ Qd Sd
P - Cp
0
Cx K Nx Mo
+ +
=
+ + +
S
DE FGH
1 8g bNt !& 2o(i 1 != QQd gf 1 8g bNt thHt
!= [[0 gf 1 8g đOu t$%ng != dpQ gf 8g 8hô 'ầu
2(! nhân != Q0e g prot]in thô.
DE FGH _tng !h,4 QQ,1x à 2(!
nhân Q[.dx 2ipit
N-u { | 1c Th,! ăn đ= thuN! nh=m to4n trnh
N-u { } 1c Th,! ăn đ= thuN! nh=m 8iMm trnh
Th4y ào !ông th,! t4 !=c
ep [2 2S
0.2d
50 2[ Qd Sd
P - Cp
0
Cx K Nx Mo
+ +
= =
+ + +
Tr$Zng h;p này { } 1 n+n th,! ăn thuN! nh=m 8iMm trnh.
Những 2o(i th,! ăn 8iMm trnh gRmc th,! ăn x4nh, !3 9uả, th,! ăn 3 x4nh... Những
2o(i th,! ăn này thr!h h;p !ho gi4 0B! 0inh 0ản, t&! 'Ung t?t đ?i #i 8r!h thr!h ti-t 0ữ4.
Trong 8hi, những 2o(i th,! ăn to4n trnh nh$c !&! 2o(i th,! ăn đNng Ot, h(t h5 đOu à mNt
ài 2o(i th,! ăn giàu prot]in 2(i thr!h h;p #i gi4 0B! đ>!, gi4 0B! đ>! 0inh 0ản nhất 2à
trong thZi gi4n 2ấy tinh.
M• €w ‘twf i’ f“x lotuvl pk•t ig”f Žl fgŽl lt•ka
Iiện n4y tr+n th- gi#i ng$Zi t4 phân th,! ăn thành t&m nh=mc
T&ứ I$ >&J K&J
Tất !ả !&! 2o(i !~ x4nh t> nhi+n thu !mt à !&! 2o(i ph- phU phsm !34 !ây trRng
đ]m ph%i 8hô != hàm 2$;ng x% tr+n 1Sx đMu 2à th,! ăn thô 8hô. T4o gRmc !~ 8hô h5 đOu
hoq! hv4 thảo, r%m r(, 'ây 24ng, 'ây 2(! à thân !ây ngô... ph%i 8hô. Ngoài r4 !vn gRm
~ !&! 2o(i h(t th=!, 2(!, đOu, 2Vi à b4o ngô.
T&ứ I$ L#$&
Tất !ả !&! 2o(i !~ trRng, !~ t> nhi+n, !&! 2o(i r4u x4nh !ho gi4 0B! 0b 'Ung * tr(ng
th&i t$%i, x4nh b4o gRmc r4u mu?ng, byo ho4 'âu, 2& bmp !ải, 0u hào, !~ t> nhi+n, !~ trRng
nh$ !~ oi à !~ 0ả, byo tấm, r4u 't4 n$#!, r4u 'Mn, r4u 2ấp, thân 2& 8ho4i 24ng...
T&ứ I$ ' &+#
Tất !ả !&! 2o(i th,! ăn !hu4, !&! 2o(i !~ hv4 thảo hoq! thân, b) phU phsm !34
ngành trRng tr5t nh$ thân, 2& 2(!, b) ',4, ~ !hu?i, thân !ây ngô... đ]m 3 !hu4.
T&ứ I$ !)M+ $I$! C1N$!
Tất !ả !&! 2o(i th,! ăn != hàm 2$;ng prot]in '$#i 20x à x% thô '$#i 1Sx. T4o
gRm !&! 2o(i h(t ng` !?! nh$ ngô, g(o, 0mn, !3 8ho4i 24ng, !4o 2$%ng, m(!h, m•... à ph-
phU phsm !34 ngành x4y x&t nh$ !&m g(o, !&m ngô, !&m m•, tấm...nh=m nguy+n 2iệu
này !hi-m tw 2ệ !4o nhất trong !ông th,! th,! ăn h€n h;p, th$Zng !hi-m Q0Xp0x tw
tr5ng. aNt 0? 2o(i 'ầu thô, ml thô !`ng đ$;! '\ng b" 0ung ào !ông th,! th,! ăn h€n
h;p nh$ng 8hông $;t 9u& QX5x. Ngoài r4 !vn != !&! 2o(i !3, 9uả nh$ 0mn, 8ho4i 24ng,
8ho4i tây, br đ~....
T&ứ I$ !)M+ @O">P)$
Tất !ả !&! 2o(i th,! ăn != hàm 2$;ng prot]in tr+n 20x, x% thô '$#i 1Sx. Th,! ăn
giàu prot]in != nguRn g?! đNng Otc bNt !&, bNt thHt, 0ữ4 bNt, bNt thHt x$%ng, bNt m&u,
n$#! 0ữ4..f th,! ăn giàu prot]in != nguRn g?! th>! Otc h(t đ€ t$%ng, 2(!, đOu x4nh, đOu
triMu, đOu nho nh], 8hô đ€ t$%ng, 8hô 2(!, 8hô 'ầu h$#ng '$%ng, 8hô 'ầu 't4, 8hô 'ầu
bông.
T&ứ I$ (Q *+$! K&"A$!
TNt ~ 0v, bNt đ&, ~ h-n, 'i!4nxiphotph4t, bNt x$%ng...
T&ứ I$ (Q *+$! R)>#S)$
L&! 2o(i it4min T
1
, T
2
, T
d
, K, P hoq! pr]mix it4min.
CA C"=) >&ứ I$ (Q *+$! K&A
e
DE FGH Trong !~ 8hô != !h,4 Dc 2,1 gf kc
1e,2 gf N4c 2,Q[ gf /c 2,05 gf L2c 2,1p gf
L4c 1p,p gf agc 2,2S g.
Fây 2à nh=m th,! ăn rất đ4 '(ng. Th]o bảng h$#ng '•n 0? p0‚52Q !34 !hâu ƒu !=
t#i 1Q 2o(i phU gi4 th,! ăn !hăn nuôi 8h&! nh4uc
/? th, t> Eo(i phU gi4 /? th, t> Eo(i phU gi4
1
2
d
Q
5
[
p
L&! !hất 8h&ng 0inh
Lhất !h?ng oxy ho&
Lhất t(o h$%ng H
Lhất phvng !ầu tr\ng
Lhất nh` ho&
Lhất t(o màu
Lhất bảo 9uản
S
e
10
11
12
1d
1Q
L&! it4min
L&! !hất i 2$;ng
Nhân t? 0inh tr$*ng
Lhất 8-t 'rnh
Lhất nh` ho& 4xit
L&! 2o(i m]n
/ản phsm i 0inh Ot
/? th, t> !34 t&m nh=m th,! ăn đ$;! đ&nh 0? nh$ 04uc
T+n nh=m th,! ăn /? 9u?! t- !34 nh=m th,! ăn
X L~ 8hô, th,! ăn thô nhiMu x%
X L~ t$%i, !&! 2o(i th>! Ot t$%i, r4u
x4nh
X Th,! ăn 3 !hu4
X Th,! ăn giàu năng 2$;ng
X Th,! ăn giàu prot]in
X Th,! ăn b" 0ung !hất 8ho&ng
X Th,! ăn b" 0ung it4min
X L&! !hất phU gi4 W4''iti]0Y
1
2
d
Q
5
[
p
S
Trong m) 0? 9u?! t- !34 !&! 2o(i nguy+n 2iệu th,! ăn !hăn nuôi, !hữ 0? đầu ti+n
!ho bi-t 2o(i nguy+n 2iệu th,! ăn đ= thuN! nh=m nào !vn năm !hữ 0? ti-p th]o trong m)
0? 2à !&! 0? đ: phân biệt !&! nguy+n 2iệu đ= trong !\ng nh=m.
Trong t&m
nh=m nguy+n 2iệu tr+n,
!&! nh=m nguy+n 2iệu
th$Zng 0b 'Ung trong
!h- bi-n th,! ăn !hăn
nuôi !ông nghiệp 2à
!&! nh=m Q, 5, [, p à
S !vn !&! nh=m 1, 2, d
th$Zng '\ng !ho gi4
0B! nh4i 2(i, nh=m 2
!`ng '\ng !ho !&!
nh=m gi4 0B! 8h&! nh$
th,! ăn b" 0ung.
10
DE FGH
X khô 'àu 2(! „p != m) 0? 9u?! t- 2àc 50Q[0Q
X khô 'ầu 2(! !hi-t 2y != m) 0? 9u?! t-c 50Q[12
X khô 'ầu đOu t$%ng „p != m) 0? 9u?! t-c 50d[Qe
X khô 'ầu đOu t$%ng !hi-t 2y != m) 0? 9u?! t-c 50d[50
X TNt !~ 2inh 2ăng 8hô 1p x prot]in != m) 0? 9u?! t- 2àc 10002d
X TNt !~ 2inh 2ăng 8hô 20 x prot]in != m) 0? 9u?! t- 2àc 10002Q
X L&m g(o th$Zng != m) 0? 9u?! t- 2àc Q0de2S
X L&m 24u != m) 0? 9u?! t- 2àc Q0deQd
CHƯ6NG II
ĐTC TU TRONG THỨC ĂN
I. VHÁI NIWM C6 XYN DZ CH[T GÂ\ ĐTC TRONG THỨC ĂN
:.:. Đ.$& $!&<#
)hất đ!c *poin+on+,
Lhất đN! 2à những !hất ô !% h4y hữu !% != nguRn g?! trong t> nhi+n h4y 'o !on
ng$Zi t(o r4, n= đ$;! nhiGm ào trong th,! ăn à đ$4 ào !% th: đ-n nRng đN nhất đHnh
à gây r4 0> ngN đN!, 2àm r?i 2o(n !&! ho(t đNng 0inh 2J, 0inh ho& b7nh th$Zng !34 !% th:
à bi:u hiện b<ng những triệu !h,ng à bệnh tr!h 8h&! th$Zng.
Tu• th]o 2o(i !hất đN!, m,! đN nhiGm đN! nqng h4y nh…, tu• th]o 2,4 tu"i, t7nh
tr(ng 0,! 8ho1 !34 !% th: mà triệu !h,ng ngN đN! nqng, gây tb ong hoq! nh… 04u mNt
thZi gi4n 'ài tr!h 2u† m#i gây bi:u hiện ngN đN!.
Lhất đN! đ$;! 0inh r4 tt nhiMu nguRn g?! 8h&! nh4uc N= != th: 2à !&! 0ản phsm
tr4o đ"i !34 nấm m?!, i 0inh Ot t(o r4 mà t4 g5i 2à ay!otoxin. Ioq! != th: 2•n ào th,!
ăn 'o ô nhiGm môi tr$Zng hoq! !`ng != th: 'o !on ng$Zi ô t7nh h4y !? J !ho th+m ào
!&! nguy+n 2iệu đ: bảo 9uản à tăng 8hsu H.
Nghi+n !,u M !hất đN! th>! !hất đ= 2à nghi+n !,u M bản !hất ho& h5!, !% !h-
t&! đNng, ph$%ng ph&p x&! đHnh đM tt đ= != những biện ph&p 8† thuOt 2o(i trt à h(n !h-
t&! h(i !34 n= t#i !% th: ng$Zi à đNng Ot.
-. ng! đ!c *to/ico+i+0 poi+oning,
Ennh >! nghi+n !,u M 0> ngN đN! b4o gRm nhiMu 8hr4 !(nh 8h&! nh4u. FiMu này
ph,! t(p 7 != 9u& nhiMu !hất đN! n+n rất 8h= phân biệt. Fôi 8hi !`ng x)y r4 triệu !h,ng
ngN đN! th>! phsm mà 8hi 8i:m tr4 8hông thấy != đN! !hất trong th,! ăn, nh$ 0> ngN
đN! !hất 'inh '$lng 'o ăn 9u& nhiMu 8hông ti+u, bH i 8husn 2+n m]n trong đ$Zng ruNt
0inh r4 đN! t?, 0> ngN đN! !hất 8ho&ng i 2$;ng, 0> ngN đN! it4min.. 8hi 0b 'Ung 9u&
2iMu. Tr&i #i điMu này, đôi 8hi ng$Zi à đNng Ot ăn phải !hất đN! mà 8hông != triệu
!h,ng ngN đN! 'o 2iMu 2$;ng đN! t? 9u& thấp hoq! 'o 0,! đM 8h&ng !34 !% th: ng$Zi à
đNng Ot #i đN! t? !4o n+n 8hông xuất hiện triệu !h,ng.
:.9. CA >O=$! >&A) $!] ^]
NgN đN! !ấp trnh 2à tr(ng th&i ngN đN! 04u 8hi nhiGm !hất đN! mNt thZi gi4n ngmn,
xuất hiện những triệu !h,ng 8h&! th$Zng rất nghi+m tr5ng hoq! gây r4 tb ong !ho ng$Zi
à đNng Ot.
NgN đN! tr!h 2`y W!vn g5i 2à ngN đN! tr$Zng 'iGn, ngN đN! m)n trnhY 2à tr(ng th&i
mà !% th: nhiGm !hất đN! #i 2iMu 2$;ng thấp, !h$4 gây r4 triệu !h,ng 2iMn mà phải tr)i
9u4 mNt thZi gi4n 'ài !hất đN! tr!h 2`y trong !% th:, 2àm bi-n đ"i !&! 9B4 tr7nh 0inh 2J,
0inh h=4 2âu 'ài rRi m#i gây r4 triệu !h,ng.
11
II. PHÂN LOẠI CH[T ĐTC TH_O NGU`N GUC LÂ\ NHIaM
9.:. C&b> ^] c *d$ >O"$! $!+,ê$ C)e+ CMS >&ứ I$ RM >O"$! f+A >Og$& &h ()h$
Trong t> nhi+n !&! 2o(i th>! Ot !`ng nh$ mNt 0? 2o(i đNng Ot đă! biệt đMu !=
!h,4 mNt 0? 2$;ng đN! t? nhất đHnh. F= 2à những !hất tr!h 2`y hoq! 2à 0ản phsm trung
gi4n trong 9u& tr7nh tr4o đ"i !hất !34 !hBng hoq! 2à những !hất đ$;! 0inh Ot t"ng h;p.
‡ th>! Ot, nhất 2à nh=m !ây h5 đOu != nhiMu !hất 8h&ng 'inh '$lng Wnutrition
4ntigoni0tY. NhiMu 2o(i th>! Ot != !h,4 nh=m !hất g2u0it đN!, trong mNt 0? 2o(i đNng Ot
!= !h,4 những 4mit đN! gây 'H ,ng rất m(nh !ho !% th:.
9.9. C&b> ^] F" >&i @&jS (. ()h$ &b> >O"$! f+A >Og$& (k" f+k$
/> tRn trữ nguy+n 2iệu trong 8ho 2âu ngày, 'o t&! đNng !34 oxy trong 8hông 8hr
oxy h=4 hoq! 'o ]nˆym] trong th>! phsm t&! đNng 2àm bi-n đ"i !&! !hất 'inh '$lng tr*
thành !&! !hất đN! h4y !hất 8h&ng 'inh '$lng.
_r 'Uc !&! !hất 'ầu th>! Ot đ: 2âu ngày trong 8hông 8hr 0‰ bi-n thành !&!
p]roxyt, 42']hyt đN!. L&! 4xit 4min nh$ hi0ti'in] trong thHt !& t$%i '$#i t&! đNng !34
]nˆym] ']!4rboxy240] 8hb nh=m !4!boxy2 tr* thành hi0t4min đN! gây 'H ,ng m(nh !ho
!% th:. aNt 0? it4min bi oxy h=4 tr* thành !hất 8h&ng it4min.
9.l. C&b> ^] F" $bS Sm *)$& O# nS,">"L)$o
L&! 2o(i th,! ăn 04u 8hi thu ho(!h M 8hông đ$;! 2àm 8hô à !h- bi-n 8Hp thZi
tr$#! 8hi đ]m '> trữ trong 8ho. N-u đN sm tr+n 1Qx rất 'G bH 2+n m]n hoq! nấm m?!
ph&t tri:n 0inh r4 đN! t?. T\y th]o 2o(i đN! t?, t\y th]o hàm h$;ng !4o h4y thấp mà != th:
gây r4 đN! !ho ng$Zi h4y đNng Ot.
9.p. C&b> ^] F" R) K&+j$ !B, O#
NgN đN! th,! ăn 'o đN! t? i 8husn th$Zng x)y r4 'o thi-u 0=t trong !ông t&!
8i:m tr4 à phần 2#n x)y r4 tr+n th>! phsm != nguRn g?! đNng Ot giàu prot]in nh$ thHt
0ữ4, tr,ng...
9.q. CA &"A &b> ^] &=) Cr$ RM" >&ứ I$
Nguy+n nhân gây r4 0> ngN đN! th>! phsm hoq! 8hông 4n toàn th>! phsm != th:
'o !&! y-u t? 04u đâyc
Lho th+m ào th,! ăn đ: bảo 9uản, nh=m này b4o gRmc L&! !hất 0&t 8husn, !&!
!hất !h?ng nấm, !&! !hất 8h&ng 0inh à !&! !hất !h?ng oxy ho&...
L&! !hất !ho th+m ào th,! ăn đ: tăng 8hsu H, h$%ng 2iệu !34 th,! ăn.
L&! !hất tsy màu hoq! !ho ào đ: th4y đ"i màu th>! phsm, 2àm !ho '4i hoq! x?p
th>! phsm.
L&! 2o(i !hất 8r!h thr!h t?, hoq! !&! !hất tăng đRng h=4, tăng giữ n$#! đ: !ho gi4
0B! tăng tr5ng nh4nh.
L&! !hất gây ô nhiGm môi tr$Zng b4o gRm 8im 2o(i nqng !34 nhà m&y thải r4 hấp
thU ào !ây th,! ăn, thu?! trt !huNt, trt 0âu, trt nấm à iru0 nhiGm ào th>! phsm.
III. CÁC \ẾU TU YNH HƯ3NG ĐẾN MỨC ĐT ĐTC
l.:. L)s+ C1N$! &b> ^]
L= nhiMu !hất * 2iMu thấp th7 2à y-u t? 'inh '$lng. _r 'Uc nh$ !&! nguy+n t? i
2$;ng, nh$ng * 2iMu !4o th7 gây r4 ngN đN!.
12
l.9. \h+ >m !)m$!t C"M) ^]$! Ru>
L\ng mNt 2o(i đN! t?, !\ng mNt 2iMu 2$;ng nhiGm nh$ng != gi4 0B! != triệu !h,ng
trBng đN! nh$ng != 2o(i 2(i 8hông. _r 'Uc #i tw 2ệ 10x bNt 2& 8]o 'Ou th7 * gà != hiện
t$;ng b$#u !", rUng 2ông nh$ng * gi4 0B! nh4i 2(i #i m,! tr+n d0x trong 8hsu phần th7
m#i != triệu !h,ng ngN đN!. I4y !\ng mNt tw 2ệ 4i24toxin trong th,! ăn th7 Ht != bi:u
hiện ngN đN! tr$#! gà.
l.l. Lứ# >+Q) '# ^]$! Ru>
FNng Ot non n=i !hung hệ th?ng đM 8h&ng, hệ th?ng 8hb đN! à thải đN! t? r4
ngoài !34 !% th: ph&t tri:n !h$4 hoàn thiện, 'o đ= 0,! đM 8h&ng #i đN! t? !34 !% th: gi4
0B! non !`ng y-u h%n gi4 0B! tr$*ng thành. Ng$;! 2(i, !% th: già y-u 0> tr4o đ"i !hất
!`ng giảm xu?ng, 0,! đM 8h&ng đ?i #i đN! t? !`ng giảm.
l.p. TE$& ()e>
Šnh h$*ng !34 đN! t? tr+n gi#i trnh !`ng !h^ 2à 8h&i niệm t$%ng đ?i. ‡ tr(ng th&i
b7nh th$Zng th7 8hông != 0> 8h&! biệt != J nghn4 giữ4 2 2o(i gi#i trnh tr+n 2nnh >! đM
8h&ng #i đN! t?. Tuy nhi+n 8hi gi4 0B! m4ng th4i, 0inh 0ản hoq! nuôi !on th7 rất m•n
!ảm #i đN! t?.
_r 'Uc đN! t? nấm 4i24toxin != th: gây !h-t phôi tw 2ệ !4of đN! t? ˆ]4r42]non] Wg
2
,
!= trong ngôY 'o nấm ct‚x‚ktr ti-t r4 != th: gây r4 0sy th4i. _7 Oy, trong thZi gi4n
m4ng th4i !ần phải != !h- đN ăn 8† 2$lng h%n b7nh th$Zng.
l.q. Tg$& >O=$! *ứ K&vP RM &h ^] F)$& F1w$!
/,! 8h~] !% th: != ảnh h$*ng rất 2#n đ-n 8hả năng đM 8h&ng đ?i #i đN! t?.
_r 'Uc 8hi !% th: bH bệnh i+m g4n hoq! i+m thOn 'o nguy+n nhân 8h&! 8hông
phải đN! t? th7 8hả năng 2o(i b~ đN! t? !34 !% th: rất 8„m. _7 Oy !`ng #i mNt 2iMu
2$;ng gi?ng nh4u, nh$ng !% th: 8h~] m(nh != th: $;t 9u4 đ$;!.
khsu phần ăn à !h- đN 'inh '$lng !34 đNng Ot !`ng ảnh h$*ng rất 2#n đ-n 0,!
đM 8h&ng !34 !% th: đ?i #i đN! !hất. _r 'Uc 8hi 8hsu phần ăn thi-u !ho2in hoq!
m]thiomin] 0‰ gây r4 hiện t$;ng tr!h ml g4n 2àm !ho !h,! năng !34 g4n tr* n+n 0uy
giảm, tt đ= đM 8h&ng #i đN! t? !`ng 0‰ 8„m. Ioq! 8hsu phần mất !ân b<ng giữ4 năng
2$;ng à !hất đ(m, 9u& '$ tht4 !hất đ(m != nguRn g?! đNng Ot, != !h,4 nhiMu !hất hữu
!% purin] à pirimi'in] mà 2(i thi-u it4min P 0‰ != nguy !% ph&t 0inh r4 bệnh AgoutC 2à
!h,ng bệnh tr!h ur4t trong !% th:, trong b: thOn 2àm !ho !h,! năng 25! à 2o(i thải !hất
đN! !34 !% th: 0uy y-u. Tt đ= != th: 2àm !ho t7nh tr(ng ngN đN! tr* n+n nqng nM h%n.
l.x. TO=$! >&A) Ru> C/ '# &b> ^]
L\ng mNt 2o(i !hất đN!, !\ng mNt 2iMu 2$;ng, nh$ng !hất đN! * tr(ng th&i hoà t4n
đ$;! trong n$#! th7 0‰ gây r4 triệu !h,ng ngN đN! nh4nh h%n, nh$ng n= 2o(i thải r4 ngoài
!`ng nh4nh h%n. Ng$;! 2(i, * tr(ng th&i nh` 'ầu hoq! * '(ng bNt 8hông t4n th7 !hất đN!
hấp thu !hOm n+n gây r4 triệu !h,ng ngN đN! muNn h%n, nh$ng 2o(i thải !hất đN! r4 8h~i
!% th: !`ng !hOm h%n.
ID. CÁC CH[T ĐTC HẠI Cy SzN TRONG THỨC ĂN
p.:. CA &b> ^] &=) >O"$! >&ứ I$ >&i Ru>
".1.1 )ác hợp chất gluco+ide t1ong th2c 3n
{,#$!C+"*)> nHCNo
1d
Tản !hất ho& h5! 2à mNt h;p !hất hữu !% != !ấu trB! gRm 2 phầnc mNt phần tt
đ$Zng Wg2u!o0]Y à mNt phần 8hông phải 2à đ$Zngc 4x]ton hoq! ILN. ILN đ$;! t(o
thành 'o 9u& tr7nh thuw phân 2in4m4rin à 2inu0t42in 'o h4i ]nˆym] t$%ng ,ngc
2in4m4rin40] à 2inu0t42in40]. Trong đ=, 2in4m4rin !hi-m phần 2#n We5xY !vn rất rt
2inu0t42in W5xY. Trong 0mn t$%i, !&! !hất này tRn t(i * tất !ả !&! bN phOn 2& à !3, nh$ng
nhiMu nhất * 2#p ~ 'ày th, h4i W2#p ~ mầu hRngY, 2Vi à h4i đầu !34 !3 0mn. 62u!o0it
ph" bi-n trong !&! 2o(i th>! Ot nhất 2à !ây !~ gần #i ho4ng '(i. khi !hăn thả tr+n đRng
!~, n-u gi4 0u! ăn phải những th>! Ot != nhiMu g2u!o0it 0‰ xuất hiện 'ấu hiệu ngN đN!.
T\y th]o g?! h=4 h5! gây đN! h(i, ng$Zi t4 !hi4 g2u!o0it thành !&! nh=m 04u đâyc
Lông th,! !ấu t(o nh$ 04uc
I
d
L LN I
d
L LN
L L
I
d
L z 62u!o0] I
d
L z 62u!o0]
z 62u!o0]
Lklxrx‚kl Lklt€ixikl
{y4ng2u!o0it tRn t(i nhiMu trong !ây 0mn Wbảng 1 à 2Y, h(t 24nh à đOu ‹44.
Xk$! :. P&B$ (m HCN >O"$! *|$ '
/mn đmng DhB Th5 Iàm 2$;ng ILN Wmg‚100gY
X _~ ngoài m~ng
X _~ trong 'ày
X I4i đầu !3 0mn
X Dhần ruNt Wăn đ$;!Y
X Dhần 2Vi
p,[
21,[
1[,2
e,p2
15,S
Not–la Pg—r -˜ Tk•zT "55;.
Xk$! 9. P&B$ (m HCN >O"$! CA *|$ nS!}:~~! >1?)o
L&! 2o(i 2& 6i?ng Œn FN 6i?ng !hu?i đ~
E& già W1‚2 !4o thân tr* xu?ngY
E& b&nh t1 W1‚2 đ-n d‚Q !4o thânY
E& non phr4 tr+n
F5t non
1,QQ ± 0,0[
Q,2e ± 0,Q2
d[,QS ± 2,25
QQ,2d ± 2,10
0,Q[ ± 0,0d
1,5Q ± 0,15
1Q,p5 ± 0,1[
1S,05 ± 1,S1
Not–la Pg—r -˜ Tk•zT"55;.
Xk$! l. Y$& &1•$! '# @&1?$! @&A@ &h ()h$ >€) &MS C1N$! HCN >O"$! CA *|$
Wmg‚100g t$%iY
Dh$%ng ph&p !h- bi-n /mn ƒn FN /mn !hu?i đ~
E& t$%i
Tăm nh~, nấu !hrn
Tăm nh~, 3 !hu4 1 tuần
21,[1 ± 2,dp
d,2[ ± 2,dp
d,0[ ± 0,05
S,p[ ± 0,22
1,p2 ± 0,12
1,50 ± 0,0p
1Q
Tăm nh~ ph%i 8hô t&n bNt
Tăm nh~ ngâm n$#!, ph%i 8hô t&n bNt
Tăm, ngâm n$#! ôi, ph%i 8hô, t&n bNt
2,pe ± 0,11
2,05 ± 0,1p
1,pQ ± 0,5d
0,SS ± 0,05
0,Q[ ± 0,dd
0,22 ± 0,11
Not–la Pg—r -™ Tk•zT Notušl VŽl Đ–loT "55;.
Xk$! p. Y$& &1•$! '# @&1?$! @&A@ CMS K&J ^h$ &MS C1N$! HCN >O"$! (]> CA *|$
WppmY
Dh$%ng ph&p !h- bi-n 6i?ng Th&i 24n 6i?ng gvn N4m bN
Dh%i nmng 8hô nh4nh
Dh%i trong nhà 8hô !hOm
/ấy [0
0
L
/ấy S0
0
L
/ấy 100
0
L
12p0
5[2
110[
ee0
Qe5
e5Q
2S0
[[Q
Qee
21p
Xk$! q. Y$& &1•$! '# @&1?$! @&A@ &h ()h$ ^h$ &MS C1N$! HCN >O"$! *|$ '
L&!h xb 2J Tw 2ệ ILN !vn 2(i 0o b4n đầu WxY
T=! ~ ngâm n$#! 2Q giZ
EuN! 8hông ~ nb4 giZ
EuN! 2 2ần n$#!
EuN! 8† 8„o 'ài
p5
5[
Q2
d1
/ản phsm 0mn ILN Wmg‚100 gY
L3 0mn t$%i
/mn 2&t ph%i 8hô
TNt 0mn
e,p2
2,p0
1,0S
6i4 0B! ăn nhiMuc 2iMu đN! t?i thi:u 2,d mg‚8g th: tr5ng. 6?! LN
X
8hi ào !% th:
0‰ 2i+n 8-t 2i+n 8-t !hqt !h‰ #i h]mog2obin, ,! !h- 9u& tr7nh On !huy:n oxy 2àm !ho !%
th: thi-u oxy ng(t th*, !&! ni+m m(! '4 trm bầm !h-t rất nh4nh. _iệ! bmt giữ LN
X
!34 Ib
2à phản ,ng t> ệ !34 !% th: nh<m ngăn !hqn ion LN 8hông 25t ào b+n trong !&! t- bào.
N-u !% th: nhi:m 9u& nhiMu ion LN th7 8hông != 8hả năng phvng ệ, 8hi đ= ion LN 25t
ào b+n trong !&! t- bào à 2i+n 8-t !hqt !h‰ #i nhân g]
uu
à Lu
uu
trong hệ th?ng
]nˆym] hô hấp !yto!hrom 8hông !ho hệ th?ng này th>! hiện !h,! năng On !huy:n điện
tb trong !hu"i phản ,ng hô hấp t- bào. EB! này t7nh tr(ng ngN đN! tr* n+n tRi tệ h%n, 8h=
!= 8hả năng !,u !hb4 đ$;!.
62obin 62obin
N N N N
g] u LN
X
 g]
N N N N
z
2
LN
H›r…op…‡kl M›ig›r…op…‡kl
15
S? ^• :. C&+,‚$ &c# ,#$"!P$P*)* RM ,#$)FP >O"$! ? >&‚ $!1ƒ) nH#$* R"*C)$!t
:„„po


O
C C N
CH
3
CH
3
C
C HO
CH
3
β
-Glucosidase
Aceton cyanohydrin
N
HC N
SCN
-
OCN
_
Cyanate
MetHb--CN
Cyanide
Red block cell
H C CH COOH C N
-
NhiÖt ® cao! "H cao
#ina$arin


S N
C
NH
%
A&it a$ino thia'oline carbo&ylic
Rhodanase ( -S-S
)hiocyanate
L= h4i tr(ng th&i ngN đN!c
NgN đN! !ấp trnhc g?! LN
X
8hi ào !% th: 0‰ 2i+n hệ !hqt !h‰ #i h]mog2obin. •!
!h- 9u& tr7nh oxyg]n 2àm !ho !on Ot ngNt th*, !&! ni+m m(! '4 trm bầm à !h-t rất
nh4nh n-u ăn phải mNt 2$;ng 2#n. Tr1 ]m à đNng Ot non tr4o đ"i !hất rất m(nh 'o đ=
!ần rất nhiMu oxy, 7 Oy !`ng 2à đ?i t$;ng rất msn !ảm #i ILN.
NgN đN! m)n trnhc tr$Zng h;p ăn #i mNt 2$;ng rt, th$Zng xuy+n th7 trong !% th:
đNng Ot !h3 y-u 2à * g4n 0‰ oxy h=4 8hb !hất ILN nhZ ào 2$u hu•nh trong 4xit 4min
đ: t(o r4 !hất thio!i4n4t rt đN! h%n ILN.
X EiMu gây ngN đN!c th]o tài 2iệu !34 Iumphr]y0 W1eSSY th7 2iMu gây ngN đN! t?i
thi:u !34 ILN t> 'o tr+n đNng Ot 2à 2 X 2,d mg‚8g tr5ng 2$;ng !% th:. Tuy Oy, n-u *
2iMu này nh$ng g?! LN n<m trong !ấu trB! g2u!o0it th7 !h$4 đ3 0,! đ: gây đN! mà n= !vn
phU thuN! nhiMu y-u t? 8h&! nh4u. N-u nh$ '(ng g2u!o0it trong th,! ăn 8hi ào !% th: mà
giải ph=ng nh4nh ILN à !% th: hấp thu nh4nh th7 != th: gây ngN đN!, n-u giải ph=ng
ILN !hOm, hấp thu !hOm th7 2iMu này !`ng !h$4 gây triệu !h,ng ngN đN!. Trong th>!
tiGn ng$Zi t4 !vn nhOn thấy 8hi đNng Ot ăn nhiMu à hấp thu nh4nh ILN WQ mg‚8g th:
tr5ngY th7 !h-t mNt !&!h rV ràng. Nguy+n 2iệu đ: 2àm th,! ăn !h,4 8hoảng 20mg
ILN‚100g nguy hi:m !ho !on Ot. F: x„t nghiệm ILN !hrnh x&!, !hBng t4 n+n 8i:m tr4
1[
hàm 2$;ng ILN * trong g4n à !hất !h,4 trong '( !~ đNng Ot. khi gi4 0B! bH ngN đN!
ILN th7 trong g4n !34 n= !h,4 t?i thi:u tt 1,Q mg‚g tr* 2+n, trong '( !~ 10mg‚g tr* 2+n
W_4n ']r o42t, 1eQQY.
Tr+n ng$Zic ngN đN! ILN th$Zng h4y gqp 'o ăn phải 0mn đN!, ng$Zi t4 !vn g5i 2à
04y 0mn. khi ăn phải 0mn đmng !h- bi-n 8hông t?t 0‰ ph&t 0inh r4 triệu !h,ng ngN đN! 'o
!hất 2in4m4rin, mNt 2o(i g2u!o0it đN! bH thuw phân b*i ]nˆym] 0inh r4 ILN, 2iMu 2$;ng
gây ngN đN! !ho mNt ng$Zi 2#n 2à 20mg ILN. EiMu gây !h-t ng$Zi 2à 1 mg‚18g th:
tr5ng. Tuy nhi+n, nh=m g2u!o0it rất 'G bH phân h3y b*i nhiệt, trong !&! môi tr$Zng 4xit
à 8iMm 2oảng. _r 'U, hàm 2$;ng ILN trong 0mn giảm đ&ng 8: 8hi 3 !hu4, ph%i 8hô h4y
ngâm n$#! ôi Wbảng d, Q, 5 à [Y.
ACK#C")FP
P2842oi'] 2à những h;p !hất hữu !% != !h,4 Nit% à != trnh 8iMm nh…, đ4 0? !=
nguRn g?! tt thảo mN!, !h^ #i mNt 2iMu thOt nh~ !`ng t(o r4 t&! 'Ung 0inh h5! rất m(nh
tr+n !% th:. Lhất 42842oi'] đ%n giản đ$;! t"ng h;p 0#m nhất ào năm 1SS[ 2à !hất
!oniin], g5i t+n h=4 h5! 2à 2Xpropy2Xpip]ri'in] WL
5
I
10
NL
d
I
p
Y. Fây 2à !hất mà ngày x$4
ng$Zi xấu đ) '\ng n= đ: đầu đN! nhà tri-t h5! n đ(i 2B! bấy giZ X ông /o!r4t]0. Iiện
n4y, ng$Zi t4 t7m thấy != tr+n d000 !hất 42842oi'] 8h&! nh4u à != 8hoảng d0 trong 0?
này đ) đ$;! 0b 'Ung rNng r)i trong y h5! à đ$;! ng$Zi t4 nghi+n !,u 8†. _r 'Uc !hất
ni!otin] trong !ây thu?! 2& đ$;! 0b 'Ung đ: 2àm thu?! trt 0âu, !4i]in trong h(t !ài+,
Lo!4in] trong !ây !o!4 đ: 2àm h$ng phấn thần 8inh, morphin] trong nh>4 !ây & phiện
đ$;! 0b 'Ung đ: 2àm thu?! giảm đ4u, r]0]rpin] trong !ây 't4 !(n !`ng đ: 2àm thu?!
giảm đ4u, 4tropin đ$;! t7m thấy trong !ây b]224'onn4 W!ây !à '$;!Y đ: 2àm thu?! giản
đRng t$ Wth]o tài 2iệu hn!4rt4, a!Žo0oit, 1eepY. Th]o tài 2iệu !34 D]tt]0on W1ee1Y th7
42842oi'] đ$;! !hi4 r4 2àm d nh=mc nh=m 42842oi'] th>! WTru]X42842oi']0Y, nh=m
42842oi'] giả WD0]u'oX42842oi']0Y à nh=m tiMn 42842oi'] WDrotoX42842oi']0Y. Những
42842oi'] đ$;! bi-t rV nhất 2à trong !ây 8ho4i tây à trong !~ 2upin. Ngày n4y, ng$Zi t4
!`ng bi-t đ$;! trong mNt 0? !ây nhiệt đ#i !`ng != nhiMu 42842oi']. _r 'Uc !ây ông n]m
W#‚uig‚klx €zY != !h,4 tr+n [0 2o(i 42842oi']. P2842oi'] != !h,4 nhiMu trong h(t
#‚uig‚klx xr›‚kfxlx, #.‡‚›‹kœp…‚x W/ot]2o, 1ed0Y.
Dhần !3 8ho4i tây trRi 2+n tr+n mqt đất != ~ x4nh à phần !3 8ho4i tây != !h,4
!hất 0o24nin. khi th3y phân n= giải ph=ng r4 đ$Zng, 7 Oy ng$Zi t4 g5i n= đBng nghn4
ho& h5! 2à !&! g2u!o0i'] !`ng đ$;!. /ong, 8h&i niệm 42842oi'] 2à g5i tr+n nh=m !ây đN!
m(nh trong ~ x4nh !34 !3 8ho4i tây, đ= 2à !hất 0o24nin.
Tr+n ng$Zic hiện t$;ng ngN đN! 0o24nin th$Zng xảy r4 'o ăn !3 8ho4i tây m5!
mầm. T\y th]o gi?ng 8ho4i tây mà hàm 2$;ng 0o24nin != 8h&! nh4u. 6i?ng 8ho4i tây
Žo0]422 * Pngi]ri != !h,4 đ-n 0,Qeg 0o24nin‚18g ruNt !3 à 1,22g‚18g ~ !3. L&! gi?ng
8h&! != hàm 2$;ng 0o24nin thấp h%n, trung b7nh 0,0QX0,0p g‚8g ruNt !3 à 0,d0X0,55 g‚8g
~ !3. khi 8ho4i tây m5! mầm th7 0o24nin != th: 2+n đ-n 1,dQg‚8g !3. EiMu gây !h-t
ng$Zi !34 042onin tt 0,2 X 0,Qg‚18g th: tr5ng ng$Zi.
Triệu !h,ng ngN đN! tr+n ng$Zi * th: nh… 2à đ4u bUng, ti+u !hảy rRi 04u đ= t&o
b=n. Th: nqng th7 giản đRng tb à 2iệt nh… h4i !hân. khi 8hu thần 8inh bH t+ 2iệt '•n đ-n
ngtng hô hấp, ngtng tim à tb ong.
Tr+n đNng Otc Trong th>! tiGn !hăn nuôi tr+n đRng !~ !hăn != mNt 0? 2oài th>!
Ot h5 đOu nh$ !~ ngôi 04o WLtzklt€Y 2à 2o(i !ây h5 đOu ho4 trmng WLtzklt€ xp‡t€Y, hoq!
ho4 àng WLtzklt€ pti›t€Y != mNt 2o(i !hất đN! gây bệnh !ho gi4 0B! tr+n đRng !~ x, ôn
đ#i, tr$#! đây ng$Zi t4 g5i t+n bệnh 'o 2o(i !~ này gây r4 2à 2upinoˆi0. /4u này ng$Zi t4
1p
x&! đHnh trong !ây !~ Eupin != !h,4 nhiMu 2o(i 42842oi'] mà trong đ= != !hất 8ino2iˆi'in
2à rất đN! gây h(i !ho g4n, 2àm tho&i ho& à ml ho& g4n. P2842oi'] trong 2o(i !~ này
8hông bH ph& h3y b*i 9B4 tr7nh ph%i à 0ấy, 'o đ= 0> ngN đN! tr+n gi4 0B! th$Zng xảy r4
8hi !ho bv ăn !~ Eupin 8hô. Th]o tài 2iệu !34 Iumphr]y0 W1eSSY th7 0> ngN đN! 'o 2o(i
!~ này xảy r4 * bv 0ữ4 m4ng th4i 8• !u?i hoq! m#i đ1 !vn gây r4 bệnh 8]to0i0 !ho bv.
Trong mNt 0? !~ h5 đOu thuN! gi?ng M›jkfxo… €xik‹x 04u mNt thZi gi4n 'ài
trRng đ: 2ấy h(t !~ già tr!h 2`y !hất đN! đ$;! bi-t 2à !hất 24tirin !`ng 2à 2o(i 42842oi'] gây
ngN đN! !ho gi4 0B! ăn nhiMu. Triệu !h,ng bệnh xuất hiện tr+n hệ thần 8inh '•n đ-n b(i
2iệt ng$Zi t4 g5i 2à bệnh 24tiriˆmu0.
Tiện ph&p phvng ngt4c ngâm n$#! à rb4 nhiMu 2ần != th: 2àm giảm !hBt rt
42842oi']. Tuy Oy, điMu 9u4n tr5ng 2à M mqt 'i truyMn, ng$Zi t4 !? gmng tuy:n !h5n
gi?ng != hàm 2$;ng 42842oi'] thấp.
p.9. AL)> #S)$ @&) @O">P)$ n$"$ @O">P)$ #S)$" #)F*o% #L)> #S)$ (b> >&1ƒ$!
Trong !&! !ây h5 đOu, 0> !? đHnh nit% 8hr tr+n 2àm thoả m)n nhu !ầu đ(m. Tr$#!
ti+n nitrog]n 2i+n 8-t t(o những 0ản phsm 42842oi'] hoq! những 4xit 4min bất th$Zng
8hông thông 'Ung. Nh$ Oy, !hBng đ$;! tr!h 2`y 2(i trong !% th: th>! Ot t(o n+n 0ản
phsm tr4o đ"i th, !ấp. Th$Zng những 4xit 4min này !ấu trB! gần gi?ng #i những 4xit
4min thi-t y-u. LhBng 8hông th>! hiện đ$;! !h,! năng 0inh h5! nh$ những 4xit 4min
thi-t y-u, nh$ Oy tr* thành y-u t? đ?i 8h&ng #i 4xit 4min gần gi?ng #i n=. khi đNng
Ot ăn 2o(i này à hấp thu ào !% th:, n= 2àm th4y đ"i mNt 0? b$#! phản ,ng trong tr4o
đ"i 4xit 4min gây r?i 2o(n 9u& tr7nh tr4o đ"i !hất à gây đN! !ho !% th:. Th]o K•a]22o
W1ee2Y th7 nhiMu 2o(i !ây bN đOu nhiệt đ#i != !h,4 nhiMu 4xit 4min bất th$Zng.
NhiMu tr$Zng h;p ngN đN! tr+n Ot nuôi 'o ăn phải h(t mNt 0? !ây h5 đOu nhiệt
đ#i != 4xit 4min đN! h(i nh$ h(t !ây đOu !hàm WIljko…œ›‚x €zkfxixY hoq! h(t !ây
Lxig‚ut€ fkf›‚x. Dhân tr!h !hất đN! trong 2o(i h(t này != !ấu trB! gần gi?ng #i 4xit 4min
thi-t y-u hoq! !hất !huy:n ho& trung gi4n !34 n= hiện 'iện trong hệ th?ng thần 8inh trung
$%ng !34 đNng Ot, 7 th- n= ,! !h- đ?i 8h&ng #i !hất 'inh '$lng mà !% th: !ần thi-t,
ảnh h$*ng xấu đ-n ho(t đNng thần 8inh đi đ-n tb ong WŽoy,1eS1 • Žo0]nth42, 1eS2Y.
".2.1 4h5( chất (ạch %6ng *71o(#tic,
C&b> S)S"*)$P
Ko mimo0in] != !ấu trB! ho& h5! gi?ng nh$ thyro0in], 7 Oy n= ,! !h- tr4o đ"i
thyro0in] trong !% th:, 8hông !ho t(o thành ‘o'thyro0in] W!hất b4n đầu đ: tuy-n gi&p t"ng
h;p r4 thyro0in]Y. _7 Oy, gi4 0B! ăn nhiMu !ây 8]o 'Ou WL›tf›lxY 0‰ gây r4 b$#u !". Ko
mimo0in] != th+m mNt H trr oxy ho& à nit% th4y th- L trong vng ph]no2 n+n != &i 2>!
hBt ion rất m(nh, 7 Oy n= !$#p iôt 8hông !ho 9u& tr7nh iôt ho& thyro0in] xảy r4. EiMu
gây đN! #i bvc 0,1Sf !tuc 0,1Qf '+c 0,1Sf th~c 0,2df gà đ1c 0,21 à gà thHtc 0,1[ g‚8g th:
tr5ng.
‡ gi4 0B! nh4i 2(i, 8hi ăn nhiMu 2& !ây 8]o 'Ou W#i tw 2ệ |d0x 2& 8]o 'Ou trong
8hsu phầnY gây ,! !h- 0inh tr$*ng, b$#u !", hàm 2$;ng thyro0in] trong m&u giảm. Tuy
nhi+n, ho(t đNng !34 i 0inh Ot '( !~ 2àm giảm đ&ng 8: hàm 2$;ng mimo0in] b<ng !&!h
h7nh thành !&! !hất 8hông đN! hoq! thải r4 ngoài !% th: W0% đR 2Y. ‡ gà, n-u !ho ăn tt SX
10x 2& 8]o 'Ou th7 xuất hiện rUng 2ông, tuy-n gi&p ph&t tri:n m(nh.
L% !h- t&! đNng gây đN! !34 mimo0in]c n= != !ấu t(o gi?ng nh$ thyro0in] à
KzDP Wd,QX'ihy'roxyph]ny2424nin]Y, !hất !huy:n h=4 !34 thyro0in] trong !% th: W0% đR
1Y. _7 Oy, n= ,! !h- tr4o đ"i thyro0in] trong !% th:, 8hông !ho t(o thành ‘o'o thyro0in]
Wa‘T K‘TY, !hất b4n đầu đ: tuy-n gi&p t"ng h;p r4 thyroxin WTd à TQY. _7 2‰ đ=, 8hi gi4
1S
0B! ăn nhiMu !ây h5 đOu thuN! h5 Mkr…€x, đq! biệt 2& !ây 8]o 'Ou 0‰ != 8huynh gây r4
b$#u !".
z
zI
N
I
2L LI
LzzI
NI
2

aimo0in]
NI
2
LzzI
LI
I
2L
N
zI


I z
N
I
2L LI
LzzI
NI
2

zI
zI

LI
I
2L
N
zI
2
NI
2
NI
2 2
I z
N
LI

zI
IL
zI
Thyro0in]
d,Q Kihy'roxyph]ny2424ny2] WKzDPY
Nor4'r]n42in] Kop4min]
S? ^• 9. Cb+ >O… RM &+,‚$ &"A '# >&,O"*)$P ^‚ >=" >&M$& $"O#FOP$#C)$P (g$&
>&1ƒ$! >O"$! ? >&‚ ^]$! Ru> n0†MPCC"t:„„:o
1e
20
21

S? ^• l. C&+,‚$ &"A S)S"*)$P >O"$! F= v n0†MPCC"t :„„:o
".2.2 4h8ng chất giống %9i #1ginine *#1ginine #n#logue+,
C&b> #$#R#$)$Pt )$F"*@))$Pt &"S"#O!)$)$P
Lhất !4n44nin] à những '•n xuất 8h&! h5 hàng #i n= != trong 2& 0o đ`4
W-›€‡xlkx o‚xljkœp…‚xY, 2& !ây đOu !hàm WIljko…œ›‚x €zkfxixY, 2& 0&t thb WGpk‚kfkjkx
€›zktrY !`ng != !ấu trB! gần gi?ng #i 4rginin]. _7 Oy, 8hi gi4 0B! ăn nhiMu 2o(i này
gây ,! !h- 9B4 tr7nh !huy:n ho& 4rginin]. Prginin] đ=ng 4i trv rất 9u4n tr5ng trong 9B4
tr7nh !huy:n ho& ornithin]X4rginin đ: t"ng h;p r4 ur+, n-u !hu tr7nh này bH !4n44nin
th4y th- ào H trr !34 4rginin] th7 0‰ gây r4 r?i 2o(n !huy:n ho& !34 4rginin]. _7 th-,
!4n44nin] !`ng đ$;! !oi 2à mNt đN! t? 8h&ng 'inh '$lng !34 4rginin].
Pxit 4min thi-t y-u gần gi?ng #i 4rginin] 2à g2y!in], trong tr$Zng h;p này n= tr*
thành y-u t? đ?i 8h&ng #i !4n44nin]. T4 2o(i 4xit 4min này th$Zng phân b? 8h& rNng
à != hàm 2$;ng t$%ng đ?i !4o trong !&! 2o(i !ây h5 đOu, trong mNt 0? 2o(i h(t h5 đOu.
L4n44nin] 'G 'àng hấp thu trong đ$Zng ti+u ho& !34 gi4 0B!, gi4 !ầm WE]on, 1ee0Y à
n= xuất hiện nh4nh trong vng tuần hoàn WK’a]22o, 1eSeY. N-u !ho gi4 !ầm ăn th,! ăn
!= !h,4 nhiMu !4n44nin] Wd.pg‚8g trong th,! ăn Y 0‰ 2àm giảm 8hả năng 0inh tr$*ng, ảnh
h$*ng xấu đ-n 0> 2;i 'Ung đ(m trong 8hsu phần. 6ần đây #i nhiMu nghi+n !,u !ho thấy
!= m?i 9u4n hệ giữ4 !4n44nin] à 0> 2ấy th,! ăn !34 2;n Whnn]8ing, 1eedY.
22
8

I
2
L LI
2
NI
2
N
zI
z
aimo0in4min]
z
zI
N
I
2
L LI LzzI

NI
2
aimo0in]
N
zI
z
I
dXIy'roXQW
1
IYXpiri'on]
Wd, Q X KIDY
zI
z
N
I
2, d X KID
Thải 9u4
phân à nướ! tiểu
d, Q X
KID
Lon“ug
".2.3 4h5( chất neu1ol#th:1ogen+
Fây !`ng 2à h;p !hất 4xit 4min bất th$Zng WnonXprot]in 4mino 4!i'Y. L\ng 2o(i
#i những 4xit 4min này !=c βX!y4no424nin], 4xit βXNXox42y2Xα,βX 'i4minopropioni!
Wngày n4y !vn g5i n= 2à TzPP, βXNXox42y24mino 424nin]Y, 4xit αγX'i4minobutyri! à βX
4minopropionitri2. Fây 2à những 0ản phsm !huy:n ho& != 2i+n 9u4n nh4u trong tr4o đ"i
!hất !34 mNt 0? 2o(i th>! Ot nhiệt đ#i. Những 'vng !~ Lxigu‚t€ 8h&! nh4u, hàm 2$;ng
TzPP !`ng != 8h&! nh4u WP2]tor, 1eeQY. khi gi4 0B! ăn 2o(i th,! ăn != !h,4 2o(i h;p
!hất này th$Zng xuy+n 0‰ xuất hiện tr(ng th&i ngN đN!. L% !h- gây ngN đN! !34 4xit
24thyrog]ni! 2à t&! 'Ung 8h&ng 'inh '$lng đ?i #i !&! 4xit 4min gần gi?ng #i n=. Năm
1eS1, Žoy != !ông b? t7nh tr(ng bệnh N]uro24thyri0m tr+n ng$Zi. Tr+n đNng Ot, ng$Zi t4
!vn nhOn thấy !ả 2 !hất βX!y4no424nin] à βXWNXox42y24minoY 424nin] gây đN! h(i thần
8inh Wn]urotoxi!Y !ho gi4 !ầm 2•n đNng Ot != B, nh$ng gi4 !ầm m•n !ảm h%n, đq! biệt
gà !on 1 ngày tu"i WK’a]22o, 1ee1Y.
".2." )hất #/it ;luo1o#cetic
Fây !`ng 2à h;p !hất th, !ấp, đq! biệt n= != nhiMu trong !âyc Afx€kx, O•up…‡ktr
à Gx€i‚…p…‡ktr WđMu 2à !ây h5 đOuY. LhBng gây t"n thất 2#n !ho gi4 0B! * mNt 0? \ng
!34 !hâu ”! Wh]ri0t, 1epQY à mNt 0? \ng * N4m Lhâu Dhi W_i!8]ry,1epdY. Th]o tài
2iệu !34 I4mphr]y0 W1eSSY th7 != 2 '•n 0uất rất đN!, đ= 2à g2uoro4!]t4t] W!ompoun'
10S0Y à g2uoro4!]t4mi'] W!ompoun' 10S1Y, !ả h4i đMu t4n trong n$#! 8hông H à đN!
trnh rất !4o #i 2oài gOm nhấm à !ả !ho ng$Zi 2•n đNng Ot 8h&!. /> ngN đN! tr+n !tu
đ$;! mô tả b*i a4r4i0 W1eQ0Y * N4m Lhâu Dhi 'o mNt 2o(i th>! Ot 9kfgxz›ixtr
fur…€tr Wgiib244rY.
L% !h- gây ngN đN!c g2uoro4!]t4t] ,! !h- ]nˆym] 4!onit40] tt đ= n= 8hông đ&p
,ng đầy đ3 !&! b$#! phản ,ng ti-p th]o trong !hu tr7nh !itr4t, mNt !hu tr7nh 0inh ho& rất
ph" bi-n trong !% th: 0inh Ot X!hu tr7nh 4xit tri!4rboxy2i!. IOu 934 !u?i !\ng !34 n= 2à
0> tr!h tU !itr4t] trong !% th: mà 8hông phân h3y đ: tho&t r4 đ$;! '•n t#i ngN đN!
WD]t]r0,1e5QY.
/> ngN đN! à 2iMu gây đN!c g2uoro4!]t4t] != đN! trnh !4o !ho tất !ả m5i 2oài
đNng Ot , nh$ng 2oài đNng Ot != B bO! !4o 8„m nh(y !ảm h%n 2oài gOm nhấm. EiMu
đN! gây !h-t 9u4 đ$Zng miệng Wmg‚8g th: tr5ngYc bv 0.15X0.[2f !tu 0.25X0.50f '+ 0.d0X
0.p0f ng>4 0.50X1.p5f h]o 0.d0X0.Q0f gi4 !ầm 10X20f !h= 0.0e[X0.20f myo 0.d0X0.50.
Žobi0on W1ep0Y thông b&o 2iMu EK50 !34 0o'ium monoi22uor4!]t4t] tr+n bv I]r]ior' 2à
0.ded à 0.221 mg‚8g th: tr5ng. F: phvng trH bệnh này t?t, 8hông n+n !ho gi4 0B! ăn th>!
Ot != đN! t? à !ho gi4 0B! u?ng g2y!]ry2 mono4!]t4t] 0.5m2‚8g th: tr5ng. Trong 5 giZ
đầu, !&!h d0 phBt !ấp 1 2ần 0.2 m2‚8g th: tr5ng WPnni0on]t42, 1e[0Y.
p.l. N&‡$! &b> >PO@P$")FP RM *>PO")FP ^] &=)
".3.1 <e1penoide
N= !`ng 2à 0ản phsm th, !ấp đ$;! t"ng h;p b*i th>! Ot. T]rp]noi'] !`ng !=
nhiMu '•n xuất 8h&! nh4u L5 W‘0opr]noi']Y != trong !ây phi 24o, t]rp]noi'] b4o gRm ho(t
!hất 0inh h5! 2à !4rot]noi']. Ngoài r4, n= !vn != L10 ,L15, L20 à Ld0, nghn4 2à m(!h
!4rbon != th: 'ài ngmn 8h&! nh4u. Trong !&! 2o(i t]rp]noi'] != 2o(i m4ng ho(t trnh 0inh
h5! nh$ 2à 1 tiMn it4min, nh$ng !`ng != nhiMu h;p !hất 2à đN! t? != t&! h(i 8h&! nh4u
đ-n !% th:.
Ng$Zi t4 nhOn thấy 1 2o(i i›‚z›l != 15 !4!bon WL15Y g5i 2à €›€‘tki›‚z›l…kj› t7m
r4 trong th>! Ot Mu…z…‚tr IMu…z…‚xf›x›K * ”! à * N]• –]424n' gây thiệt h(i 2#n !ho
2d
!tu. Ngoài r4 !vn t7m thấy trong th>! Ot h5 b7m b7m WIz…r…›xY !`ng != 2o(i t]rp]n này,
ng4y !ả trong 8ho4i 24ng, n= != t&! 'Ung gây bệnh tr+n g4n.
Trong 2& mNt 2o(i !ây thân bUi Lxlixlx fxrx‚x Id›‚‡›lxf›x›Y != !h,4 !hất
E4nt4']n]0, 2à mNt 2o(i i‚ki›‚z›l…kj› WLd0Y n= gây đN! h(i !ho g4n. FN! t? này gây r4
i+m g4n à rất nh(y !ảm #i &nh 0&ng.
Những 0ản phsm != !h,4 g?! porphyrin tt !&! !h2orophy22 8hông phân giải, mNt
phần n= bài ti-t r4 đ$;!, phần 8hông bài ti-t đ$4 ào m&u đi đ-n t" !h,! ngo(i bi+n, !hất
porphyrin * ngo(i bi+n nhOn năng 2$;ng &nh 0&ng mqt trZi !huy:n thành h;p !hất ho&
h5! gây h$ h(i t" !h,! t+ bào à 7 th- n= !`ng x-p ào 2o(i đN! t? thuN! nh=m !hất nh(y
!ảm #i &nh 0&ng , != t+n g5i 2à —h;p !hất nh(y !ảm 9u4ng h5! X photo0]n0iti]
!ompon'0—.
".3.2 )ác chất +te1oide đ!c hại
Trong 0? !&! 0t]roi'] đN! h(i đ$;! ng$Zi t4 !hB tr5ng nhiMu nhất 2à o]0trog]n
th>! Ot Wgitoo]0trog]nY. Eo(i h;p !hất này != !h,4 trong mNt 0? 2o(i th>! Ot.
Triệu !h,ng ngN đN!c 8hi gi4 0B! ăn phải th,! ăn != !h,4 !hất này != th: gây r4
triệu !h,ng đNng 'U! giả, n= 8r!h thr!h 2àm !ho âm hN 0$ng 2+n, !hảy n$#! nhZn, tr+n
h]o !on th$Zng thấy !&! nBm B 0$ng đ~. 6i4 0B! != đNng t&! nhảy !hRm 2+n nh4u nh$
bi:u hiện !34 0> đNng 'U!. IOu 934 !34 n= 2à 2àm 0sy th4i hàng 2o(t. Tuy nhi+n, n-u ăn
m,! \4 phải 0‰ != t&! 'Ung t?t #i gi4 0B! ti-t 0ữ4, 8r!h thr!h bầu B ph&t tri:n, tăng ti-t
0ữ4, #i những gi4 0B! bH nân, 0"i != t&! 'Ung 8r!h thr!h đNng 'U! tr* 2(i.
Lhất iitoo]0trog]n đ$;! ng$Zi t4 !hB J đầu ti+n 2à * !hâu ”!, n%i đây 8hi !hăn
thả bv tr+n đRng !~, ăn mNt 2o(i !~ d 2& WT‚kœ…pktr €t‡i›‚‚xl›trY 2àm !ho đàn !tu đNng
'U! hàng 2o(t. Ng$Zi t4 t7m hi:u trong 2o(i !~ này != !h,4 nhiMu !hất gi?ng #i
o]0trog]n. /4u đ= ng$Zi t4 !vn t7m thấy * nhiMu 2o(i !~ h5 đOu 8h&! !`ng != !h,4
iitoo]0trog]n nh$c !&! !~ 42i42i4 WM›jkfxo… €xik‹xYf !~ '&i ng>4, mNt 0? 2o(i !~ hoà thảo
à !ả !ây bmp !`ng != !h,4 !hất iio]0trog]n #i 0? 2$;ng đ&ng 8:. khi ph%i hoq! 0ấy
8hô th7 !&! !hất này bH phân huw, nh$ng n-u 3 !hu4 th7 n= !vn 2$u 2(i trong th,! ăn 8h&
nhiMu.
Ngoài th>! Ot r4, ngày n4y ng$Zi t4 !vn thấy 2o(i nấm iuˆ4rium th$Zng ph&t
tri:n tr+n h(t bmp 8hi thu ho(!h bH !hOm trG, n= !`ng 0ản xuất r4 mNt 2o(i đN! t? != t+n 2à
g2Xtoxin W–]4r42]non]Y !`ng != t&! 'Ung gi?ng nh$ o]0trog]n th>! Ot, n= 2àm 0$ng âm
hN à 0sy th4i * 2;n à n= !`ng != h(i đ-n iệ! 0ản xuất tinh tr\ng , 2àm giảm tw 2ệ thU
tinh * gà.
gitoXo]0trog]n != nhiMu '(ng h;p !hất 8h&! nh4uc ‘0oi24in !um4rin, 0tib]n hoq!
!&! '•n xuất 8h&! !34 0t]roi']. Lấu trB! ho& h5! n= != 8h&! #i o]0tron à o]0tr4'ion t>
nhi+n. Io(t trnh 0inh h5! !34 o]0trog]n th>! Ot gi?ng nh$ mNt hormon 0inh 'U! nữ.
_iệ! x&! đHnh b<ng ph$%ng ph&p h=4 h5! th7 rất 8h=, phải != !hất !husn gi?ng nh$ !hất
8i:m tr4 mà trong thi+n nhi+n th7 2(i != rất nhiMu '•n xuất 8h&! nh4u à phải != thi-t bH
đq! biệt nh$ 0m! 8J 2~ng !4o &p. Ng$Zi t4 0b 'Ung ph$%ng ph&p 0inh Ot h5!c '\ng !huNt
!&i ini4nti2i0 W!huNt b(!hY đ: thb à trnh r4 đ%n H !huNt đ?i #i iitoXo]0trog]n.
p.p. CA &b> $&=, kS f+#$! &ˆ nphoto0]n0iti] !ompoun'0o
".".1 4h8ng phát hi=n c5 li>n ?u#n đ@n =nh %i>( 1!p d# do chất nhạ: cA(
?u#ng hBc *Ce+icul# de1(#titi+ #nd photo+en+itiD#+ion,
Cž fg’ oŸu •sf g—k f“x fghi lg—u f„r ‘txlo g|fc
L&! !hất nh(y !ảm 9u4ng h5! 2à những !hất mà 8hi gi4 0B! ăn, hấp thu ào m&u
à r4 '4 n%i 8hông != 0m! t? bảo ệ, '$#i t&! 'Ung !34 ti4 &nh 0&ng mqt trZi n= 2àm phân
2Q
h3y !hất nh(y !ảm 9u4ng h5! r4 !&! 0ản phsm phản ,ng tr+n '4 2àm !ho '4 đ~ bng 2+n à
04u đ= i+m rNp '4. /> i+m nhiGm này đq! biệt xảy r4 * xung 9u4nh 8h=] mmt, * !", *
!&! 8h#p !hân à * !u?i !&! !hi gây r4 !ảm gi&! đ4u đ#n !ho gi4 0B!. F?i #i gi4 !ầm th7
* m~, mRng, tr!h t4i à bàn !hân, n%i 8hông != 2ông !h] ph3. 6à tây th$Zng bH nqng h%n
7 phần '4 ti-p xB! #i &nh 0&ng mqt trZi nhiMu.
Năm 1eeQ, D]!8h4m đ) mô tả bệnh i+m rNp '4 m~ * gi4 !ầm à ông đ) !hUp 2
h7nh bệnh tr!h tr+n ng4n. Th]o L42n]8 à LT_ W1ee1Y th7 bệnh này đ) xảy r4 tr+n gà, gà
tây,Ht, ng€ng à !`ng th]o !&! t&! giả này bệnh != th: gây tb ong đ-n 20x. Ngoài r4 n=
!vn giảm 0> 0inh tr$*ng, 0,! đ1 tr,ng. Th]o D]!8h4m th7 nguy+n nhân đ) đ$;! 2àm 0&ng
t~ 2à 'o gi4 !ầm ăn mNt 0? 2o(i th,! ăn != !h,4 !hất nh(y !ảm 9u4ng h5!. Lhất này !`ng
đ) đ$;! x&! đHnh 2à n= != trong mNt 0? 2oài h(t th>! Ot != t+n 2à Arrk ‹k€lxox à Arrk
rxt€. Th: i+m rNp '4 đ) 2àm giảm 0,! 0ản xuất à 0> 0inh 0ản đ?i #i Ht m&i đ1.
".".2 4gu:>n tEc ph6ng t1F =nh tGt do chất nhạ: cA( ?u#ng hBc gâ: 1#
au?n !hữ4 trH bệnh này phải tr&nh 8hông !ho gi4 0B! tr>! ti-p '$#i &nh 0&ng mqt
trZi hoq! !h] !huRng !ho t?i b#t, 2àm nh$ Oy !ho đ-n 8hi !% th: thải r4 h-t !&! !hất nh(y
!ảm 9u4ng h5! m#i !ho !on Ot tr* 2(i môi tr$Zng !hăn thả b7nh th$Zng.
Lhất nh(y !ảm 9u4ng h5! != nhiMu trong mNt 0? 2o(i !~ 2àm th,! ăn !hăn nuôi
nh$c !~ cxo…zu‚tr ‹tpox‚›T cxo…zk‚tr ›€ftp›litr W8iMu m(!hY, mNt 2o(i !~ tr+n !&!
đRng !~ ôn đ#i. khi đNng Ot ăn 2o(i !~ này #i 0? 2$;ng 8h& nhiMu th7 xuất hiện những
r?i 2o(n tr4o đ"i !hất. _7 Oy, ng$Zi t4 g5i bệnh này 2à bệnh i4gopiriˆmu0. N-u bv 0ữ4 ăn
th7 hàm 2$;ng !34 n= trong 0ữ4 !`ng tăng 2+n. K$#i t&! 'Ung !34 ti4 nmng mqt trZi !=
b$#! 0=ng tt 5Q0X[10nm 2àm !ho '4 đ~ 2+n nh$ 934 #t !hrn, n-u ti-p tU! !ho gi4 0B! ăn
2o(i !~ này nữ4 th7 2àm i+m rNp 2#p t- bào '4 à tr* thành 2#p t- bào !h-t tr+n '4. Ng$Zi
t4 thấy 8hi !ho 2;n ăn !~ 42i42i4 th$Zng xuy+n th7 * 2;n ˜or80hir] thi-u 0m! t? '4 h4y 0inh
r4 !h,ng i+m '4 !vn * 2;n '4 màu th7 2(i 8hông 04o.
".".3 -. phân ố chất nhạ: cA( t1ong th2c 3n %à thuốc ph6ng t1H =nh cho gi#
+Ic0 gi# cầ(
Nh$ tr+n đ) tr7nh bày, !hất nh(y !ảm 9u4ng h5! phân b? rất rNng r)i trong t>
nhi+n. Tr$#! ti+n, n= != nhiMu trong mNt 0? 2o(i th>! Ot != th: gây r4 ngN đN! !ho gi4
0B! 8hi gi4 0B! ăn phải. Ngoài r4, ng$Zi t4 !vn thấy n= trong hym r$;u à n$#! rb4 !34
9B4 tr7nh !h- tinh bNt.N-u '\ng !&! 2o(i này đ: € b„o !ho bv, 2;n 8-t h;p #i !ho ăn !~
42i42i4 à !~ '&i ng>4 W!~ d 2& T‚kœ…pktr ‚›z›l€ hoq! T‚kœ…pktr z‚xi›l€›Y !`ng xuất hiện
triệu !h,ng i+m rNp '4 nh$ mô tả * tr+n.
Lhất …px‘ktlj…• 2à mNt 2o(i ho& '$;! đ$;! ng$Zi t4 0b 'Ung 2àm !hất 8r!h thr!h
tăng tr5ng à 8i:m 0o&t bệnh ti+u !hảy 'o i 8husn đ$Zng ruNt, tr$#! đây ng$Zi t4 đ$4 n=
ào mNt 0? 2o(i pr]mix !`ng != t&! 'Ung nh$ 2à mNt !hất nh(y !ảm 9u4ng h5!. khi trNn
n= ào th,! ăn !ho gi4 0B! ăn th7 tuyệt đ?i 8hông !ho gi4 0B! On đNng ngoài &nh 0&ng
mqt trZi. N-u đ: gi4 0B! r4 nmng th7 0‰ != hiện t$;ng i+m rNp '4.
Ngày n4y, tr+n thH tr$Zng != 9B4 nhiMu những 2o(i h=4 '$;! đ: phvng bệnh à
8r!h thr!h !ho gi4 0B! tăng tr5ng. Trong 0? đ= != những !hất nh(y !ảm 9u4ng h5! rất đN!
h(i !ho Ot nuôi, nhất 2à !on Ot != màu '4 trmng, rất 'G bH i+m rNp '4. N-u != trong
th>! phsm !34 ng$Zi 9u4 0ản phsm !hăn nuôi th7 !hất này tr!h 23y 2âu ngày 0‰ gây r4 ung
th$ '4. LhBng t4 n+n h(n !h- 0b 'Ung !&! 2o(i h=4 !hất này đ: !ho ào th,! ăn !hăn nuôi
th$Zng xuy+n.
25
p.q. N&cS &b> *#@"$)$
_M bản !hất ho& h5! th7 !hất 04ponin != nhiMu 2o(i h;p !hất ho& h5! 8h&! nh4u.
Fq! trnh !hung !34 !hBng 2à trong n$#! 'G 'àng t(o thành !&! b5t nh$ b5t xà phvng.
/4ponin != !h,4 nh=m !hất Pg2y!on] 2i+n 8-t #i mNt hoq! nhiMu phân tb đ$Zng hoq!
#i o2ygo04!!h4ri'] Wg]n•i!8 ]t 42.,1ee1Y.
-• zgŸl ‡w €xz…lkl i‚…lo ig•f ‹Œic != nhiMu trong tr&i !ây bR 8-t. N-u gi4 0B! ăn
nhiMu != t&! 'Ung bào mvn ni+m m(!. Tr+n đRng !~ != những 2o(i !~ '(i != !h,4 nhiMu
04ponin, r 'Uc !~ kon8o2y != hàm 2$;ng 04ponin rất !4o. L~ này != h(t 2•n trong !&!
2o(i h(t ng` !?!. khi gi]o h(t th7 !hBng !\ng ph&t tri:n #i h(t ng` !?!. N= != th: gây
ngN đN! n-u 0> nhiGm !34 n= trong !&! 2o(i ng` !?! tr+n 0.5x. aNt 0? 2o(i !~ h5 đOu
8h&! nh$ !~ 42i42i4 !`ng != mNt 0? 2$;ng đ&ng !hB J !hất 04ponin.
T‚k•t fg”lo los •sfc 'o n= 'G t(o b5t n+n 8hi gi4 0B! nh4i 2(i ăn nhiMu 2+n m]n
0inh h%i, gi4 0B! 8hông ; h%i 2+n đ$;!, 'o đ= 0inh r4 !h,ng !h$#ng h%i '( !~. Ngoài r4,
ngày n4y ng$Zi t4 bi-t đ$;! !hất 04ponin trong !~ 42i42i4 !`ng 2à !hất 8h&ng 'inh '$lng
W4ntinutriti]Y. T(i Iungg4ry, ng$Zi t4 thb nghiệm !h- prot]in 2& #i ph$%ng ph&p
_hDh{ tt nguy+n 2iệu !~ 42i42i4 #i hy 5ng đ: th4y th- mNt phần đOu nành nhOp 8hsu.
khi thr nghiệm tr+n gi4 0B! ng$Zi t4 nhOn thấy trong !h- phsm này != !hất ,! !h- 0inh
tr$*ng đ?i #i gà, 2;n à b+. Trong 'H!h „p !~ 42i42i4 !`ng != !hất ,! !h- ]nˆym]] ti+u
ho& prot]in W4ntiprot]in40]Y.
p.x. C&b> !"**)@"C
Tản !hất ho& h5! !34 go00ipo2 n= 2à mNt h;p !hất po2yph]no2. Những '•n xuất
!34 n= đ$;! !oi 2à đN! h(i !ho gi4 0B!. 6o00ipo2 != nhiMu trong 8hô 'ầu bông ải, n= !=
t&! 'Ung ,! !h- 0inh tr$*ng. ‡ gi4 0B! nh4i 2(i tr$*ng thành, i 0inh Ot '( !~ ho(t đNng
'G 'àng phân h3y !hất go00ipo2 n+n !hBng 0b 'Ung t?t 8hô 'ầu bông ải. Tuy nhi+n 8hi
!ho ăn nhiMu, != mNt phần 8hô 'ầu đi 9u4 '( !~ 8hông bH 2+n m]n à != mNt phần
go00ipo2 đ$;! hấp thu ào m&u 9u4 màng th4i gây h(i !ho bào th4i. _7 2‰ đ=, * bv !hữ4
8hông '\ng 8hô 'ầu này.
6à m&i đ1 != 0,! đM 8h&ng #i go00ipo2, tuy Oy 04u 8hi !ho ăn 8hô 'ầu bông ải
ài ngày th7 go00ipo2 đi ào tr,ng bi-n màu tr,ng x4nh nâu, phần 2vng trmng != màu
hRng.
6ần đây, ng$Zi t4 != đM xuất ph$%ng ph&p 8hb đN! go00ipo2 gRm 2 b$#!c
X /b 'Ung 4!]ton] đ: !hi-t rBt b„o
X Nâng !4o nhiệt đN
/4u 8hi xb 2J nh$ Oy, go00ipo2 trong 8hô 0‰ tr* n+n mất t&! 'Ung đN! h(i. Nh$;!
đi:m !34 ph$%ng ph&p này 2à 2àm !ho prot]in bH bi-n trnh à tr* n+n 8h= ti+u h=4, à
giảm gi& trH 0inh Ot h5!.
p.‰. N&cS &b> >#$$)$
".J.1 KAn chất hoá hBc cL# t#nnin
T4nnin 2à mNt h;p !hất ]0t]r giữ4 đ$Zng g2u!o0] à mNt nh=m !hất 8h&!, th$Zng
2à mNt ph,! h;p !34 4xit ph]no2i! hoq! 4xit oxyph]no2i!. N-u đ]m th3y phân r4 t4 thu
đ$;! đ$Zng g2u!o0] à mNt thành phần 8h&! 8hông phải đ$Zng, đ= 2à 4xit g422i! à mX
'ig422i!, nh$ th- t4 g5i 2à —g422ot4nnin0—. Ngoài r4, ng$Zi t4 !vn bi-t != mNt 2o(i t4nnin
8h&! g5i 2à —]224git4nnin0— n-u !mt 2i+n 8-t r4 t4 thu đ$;! !hất 4xit ]224gi!. Th]o kum4r
à K’a]22o W1ee5Y th7 t4nnin 2à những h;p !hất != !h,4 ph]no2i! hv4 t4n, != phân tb
2$;ng |500, != 8hả năng 8-t t34 #i g]24tin à !&! prot]in trong môi tr$Zng n$#!. Trong
2[
th>! Ot != 2 2o(i t4nninc mNt 2o(i t4nnin != 8hả năng th3y phân g5i 2à hy'ro2y04b2]
t4nnin WIT0Y à mNt 2o(i 8hông != 8hả năng th3y h=4 g5i 2à !on']n0]' t4nnin WLT0Y.
".J.2 -. phân ố cL# t#nnin %à Anh hưMng cL# n5 t1>n đ!ng %Gt
T4nnin phân b? rất rNng trong !&! 2o(i th>! Ot, tuy nhi+n != 2o(i th>! Ot !h,4
nhiMu, != 2o(i rt. Th>! Ot !àng già, đ) h=4 g€ th7 t4nnin !àng nhiMu. Lhất g422ot4nnin !=
nhiMu trong 2& !ây non !ây /hinXo48 WDt›‚›t€ gx‹x‚jkY gây t"n thất 2#n !ho đNng Ot
!hăn thả trong m\4 n= ph&t tri:n gi4 0B! phải 0b 'Ung 2o(i !ây này WDig]on ]t 42.,1e[2Y *
Tm! a†. aNt '•n !h,ng 8h&! M 2o(i đN! t? này đ) gây thiệt h(i 8inh t- 8h& 2#n trong
!hăn nuôi, đ= 2à mNt 2o(i !ây * !hâu ”!c T›‚rklxpkx …‡p…loxix Wh]r]i0t, 1epQf D4yn]r,
1ep5Y. FN! t? !34 n= !vn != * !ây Afxfkx €xpkfklx.
Tt x$4, ng$Zi t4 bi-t 0b 'Ung t4nnin đ: thuN! '4, bảo ệ !hất đ(m !h?ng 2(i 0>
2+n m]n phân giải !34 i 8husn. aNt h$#ng 8h&! ng$Zi t4 !`ng 0b 'Ung t4nnin đ: 2àm 0]
ni+m m(! ruNt trH !&! bệnh ti+u !hảy.
L% !h- t&! đNng !34 t4nnin trong 'inh '$lng đNng Otc phản ,ng #i prot]in gây
8-t t34 à bi-n trnh prot]in 2àm !ho n= tr* n+n 8h= ti+u h=4. Trong !&! 2o(i !ây !4o
2$%ng, những gi?ng nguy+n th3y hàm 2$;ng t4nnin rất !4o. Những gi?ng !4o 2$%ng !ải
ti-n != hàm 2$;ng prot]in 8h& !4o W11X1dxY nh$ng 7 != !h,4 t4nnin n+n 8hả năng ti+u
h=4 8„m, prot]in b4o b5! xung 9u4nh h(t tinh bNt, '$#i t&! đNng !34 t4nnin 2àm !ho n=
8-t t34, ti+u h=4 8„m, tt đ= t^ 2ệ ti+u h=4 tinh bNt !`ng 8„m th]o. N-u !4o 2$%ng đ$;! hấp
h%i hoq! „p '…p 2àm 8hô !ho gi4 0B! ăn 0‰ ti+u h=4 t?t h%n rât nhiMu.
T4nnin !vn != ảnh h$*ng nh$ mNt !hất 8h&ng 'inh '$lng. /> != mqt !34 t4nnin
trong mNt ài !ây !~ 2àm th,! ăn gi4 0B! 9u4n tr5ng 8hông những 2àm giảm 8hả năng ti+u
h=4, mà !vn 2àm giảm trnh ngon miệng !34 gi4 0B!, 2àm th4y đ"i tr4o đ"i !hất trong '( !~
à gây h(i !ho đNng Ot.
p.Š. N&‡$! &b> K&A$! P$‹,SP >)ê+ &c# @O">P)$ n@O">P)$#*P )$&)()>"O*o
Những y-u t? ,! !h- ]nˆym] ti+u h=4 prot]in đ) đ$;! !&! nhà 8ho4 h5! nghi+n
!,u ph&t hiện tt rất 2âu, tuy nhi+n !h$4 2àm 0&ng t~ !% !h- ,! !h-, mà m#i !h^ !hB J t7m
tvi 2o(i th,! ăn != !hất ,! !h- à giải ph&p đ: xb 2J n= nh<m h(n !h- t&! h(i gây r4 !ho
đNng Ot . Ngày n4y, ng$Zi t4 nhOn thấy đ= 2à những !ấu trB! phân tb prot]in != t&! 'Ung
bHt 8rn hoq! ngăn !ản 8hông !ho ]nˆym] prot]in40] ho(t đNng th3y phân prot]in. Fây 2à
những !hất ,! !h- ]nˆym] ti+u h=4 !34 tuy-n tUy. /> != mqt !34 !hBng trong th,! ăn 2àm
giảm đ&ng 8: 8hả năng ti+u h=4 prot]in !34 đNng Ot.
NguRn th,! ăn t7m thấy != !hất 8h&ng ]nˆym] ti+u h=4 8h& nhiMu. Trong 0ữ4 đầu
!= !hất 4ntitryp0in], n= !h?ng 2(i 0> ti+u h=4 prot]in !34 ]nˆym] tryp0in à
!hymotryp0in. NhZ Oy, n= bảo ệ đ$;! !&! !hất 8h&ng th: != trong 0ữ4 đầu !34 m…
!huyMn 04ng !on b<ng !&!h hấp thU tr>! ti-p 9u4 2#p ni+m m(! ruNt.
D. ĐTC TU N[M TRONG THỨC ĂN
q.:. V&A) $)eS
FN! t? nấm 2à !hất đN! 0inh r4 tt nấm m?!, n= 8hông phải 2à h;p !hất != trong
nguy+n 2iệu th,! ăn 'o 0> t"ng h;p !34 th>! Ot, đNng Ot. N= xuất hiện trong nguy+n
2iệu 04u 9u& tr7nh thu ho(!h, bảo 9uản à !h- bi-n 'o !&! 2o(i nấm m?! t(o r4. N= gây t&!
h(i rất 2#n !ho gi4 0B!, gi4 !ầm à !ả !ho 0,! 8h~] !on ng$Zi. _7 Oy, 8hi nghi+n !,u !&!
!hất 'inh '$lng à 8h&ng 'inh '$lng 8hông th: b~ 9u4 n=.
2p
_M !h3ng 2o(i đN! t? nấm, ng$Zi t4 ph&t hiện r4 h%n d00 2o(i đN! t?. Tuy Oy,
trong th>! t- ng$Zi t4 th$Zng gqp à đ: J nhiMu nhất •n 2à !&! 2o(i đN! t? 04u đâyc
7;l#to/inN != Q 2o(i 'o nấm A€z›‚okpt€ œpx‹t€T A€z›‚okpt€ zx‚x€kikft€ 0inh r4.
_it4min T1 à T2c trong &nh 0&ng !>! trm W™_Y !34 đyn hRng ngo(i Wi2uor]00Y
ph&t r4 màu x4nh n$#! bi:n.
61 à 62c trong &nh 0&ng ™_ ph&t r4 màu x4nh 2& !ây.
6iữ4 b?n 2o(i tr+n th7 2o(i 4i24toxin T1 !hi-m 0? 2$;ng nhiMu nhất à !`ng
gây t&! h(i nhiMu nhất, ph" bi-n trong nhiMu bệnh.
Ou+#1iu(to/inN 'o nấm ct€x‚ktr i‚kf…ig›f›l›€ 0ản xuất r4, ng$Zi t4 !vn g5i
!hung !&! 2o(i đN! t? !34 !hBng !ytotoxin à t7m thấy nhiMu trong ngô.
Pch1#to/inN 'o ài 2oài A€z›‚okpt€ à P›lkfkpktr 0ản xuất r4 tr+n b&nh m7 m?!.
Qu1#to/inN 2à đN! t? !34 nấm P›lkfkpktr 0inh r4 tr+n bmp bH nhiGm 2o(i nấm này.
)it1ininN 'o nấm P›lkfkpktrfki‚klkl 0ản xuất r4 tr+n g(o m?!.
-t#ch:ot1:oto/inN 'o -ixfgu‡…i‚u xpi›‚lxl€ 0ản 0inh r4 trong !hất đNn !huRng.
R.1.1 S!c tố nấ( do A*@PO!)CC+* ŒC#R+* %à A*@PO!)CC+* @#O#*)>)+* +inh 1#
AŒC#>"L)$c 2à h;p !hất hữu !% != nhân đ4 m(!h vng != 1[ '•n xuất ho& h5! 8h&!
nh4u, trong đ= != Q 2o(i != trnh đN! 2#n nhấtc T1, T2, 61 à 62. L% !h- gây bệnh !34
4i24toxin 2à 'o 8hả năng 2i+n 8-t !34 !hất này #i PNK trong nhân t- bào, 0> 2i+n 8-t này
gây ,! !h- ]nˆym] po2ym]r40] !34 PŽN 2àm h(n !h- 0> t"ng h;p PŽN à ,! !h-
po2ym]r40] tXPŽN. Fây 2à nguy+n nhân 2àm giảm 0Bt 0> t"ng h;p prot]in trong t- bào.
Ng$Zi t4 !`ng !h,ng minh r<ng vng αX, βX24!ton] 8hông b)o hoà != trong phân tb
4i24toxin 2àm !ho h;p !hất này != ho(t trnh gây ung th$, đRng thZi vng 24!ton] này gây
,! !h- t"ng h;p PNK nhân t- bào, 'o đ= 2àm r?i 2o(n 0> tăng tr$*ng b7nh th$Zng !34 t-
bào. L&! 2o(i nông 0ản 'G nhiGm 4i24toxin b4o gRmc h(t 2(!, b&nh 8hô 'ầu 2(!, !&! h(t !?!
WbmpY, h(t h5 đOu, !\i 't4, h(t h$#ng '$%ng Wbảng [ à pY. Pi24toxin gây th$%ng t"n g4n
à != th: gây ung th$. N= !`ng 2àm giảm 8hả năng đ1 tr,ng, ti-t 0ữ4, 0,! đM 8h&ng !ho
gi4 0B! à gi4 !ầm.
Xk$! x. HMS C1N$! #ŒC#>"L)$ >O"$! S]> *m >&ứ I$ F•$! &" &I$ $+J) • D)e> N#S
T+n th,! ăn n Iàm 2$;ng trung b7nh
4i24toxin WppbY
Iàm 2$;ng t?i đ4
4i24toxin WppbY
Tmp h(t
6(o à tấm
FOu nành h(t
L&m g(o
T&nh 'ầu my
T&nh 'ầu 't4
T&nh 'ầu đOu nành
T&nh 'ầu 2(!
TNt 8ho4i m7 2&t
Th,! ăn h€n h;p
25
2
1
d
d
p
Q
2e
1
2S
205
22
50
2e
S
1p
12
1200
Q0
105
[00
25
50
55
10
50
50
5000
Q0
500
Not–la T‚¡l VŽl AlT "55".
Xk$! ‰. HMS C1N$! #ŒC#>"L)$ >&#, ^Q) >&P" S•# • A >Ž$& @&E# N#S
/ản phsm /? m•u
WnY
Iàm 2$;ng trung b7nh
WppbY
Iàm 2$;ng t?i đ4 WppbY
2S
M•# S1#
khô 'ầu 2(!
Tmp àng
M•# K&J
khô 'ầu 2(!
Tmp àng
1p
1S
1S
1d
1520
2Q0
525
120
5000
p50
11[0
Q50
O&O#>"L)$H N= đ$;! 0inh r4 tt nấm A€z›‚okppt€ …fg‚xf›t€ tr+n b&nh m7 m?!.
L&! 2o(i th>! Ot 'G nhiGm 2à g(o, 2B4 m(!h, 2B4 m7, bmp, !4o 2$%ng, #t, h(t ti+u, đOu
nành, !4i]. FN! t? này gây h(i đ-n g4n, thOn đNng Ot, #i nRng đN 2#n h%n 1ppm 2àm
giảm 0ản 2$;ng tr,ng * gà đ1, 2iMu tr+n 5ppm != th: gây t"n h(i đ-n g4n à ruNt, giảm 0,!
đM 8h&ng à gây ung th$ * ng$Zi.
R.1.2 S!c tố nấ( do Ou+#1iu( t1icinotu(
Nh=m này gRm 150 2o(i 8h&! nh4u, nh$ng đN! nhất 2àc KzN à g2Xtoxin.
0ON n0P"L,$)R#CP$"CoH NhiGm nhiMu trong tấm g(o bH m?!, trong ngô. FN! t?
KzN gây ,! !h- t"ng h;p PNK, giảm trnh ngon miệng, gây nôn mb4 !ho đNng Ot. Ko
triệu tr,ng 8hông đq! tr$ng nh$ giảm 8hả năng ti+u thU th,! ăn, giảm 0,! tăng tr$*ng,
giảm 0,! đM 8h&ng bệnh tOt.. n+n iệ! !hsn đo&n ô !\ng 8h= 8hăn.
•9%T"L)$H F$;! t(o r4 tt nấm m?! tr+n bmp, 2B4 m7 m?!. Pnh h$*ng !34 2o(i
này th: hiện rV tr+n gi4 0B! !&i 0inh 0ảnc âm hN 0$ng đ~, 04 tr>! tràng à âm đ(o, h4o mvn
à th&i ho& buRng tr,ng gây 0sy th4i.
q.9. N&‡$! >A &=) F" ^] >m $bS Sm *)$& O#
FN! t? nấm gây r4 những t&! h(i rất 2#n à hOu 9uả ô !\ng nghi+m tr5ng !ho !%
th: !34 ng$Zi à đNng Ot. Những t&! h(i !34 đN! t? nấm != th: t=m tmt nh$ 04uc
1. 6ây th$%ng t"n t- bào g4n. Những tr(ng th&i bệnh tr!h à hiện t$;ng 0uy
giảm miGn 'H!h 'o 4i24toxin gây r4. Tất !à !&! tr$Zng h;p x&! đHnh 0> ngN
đN! 4i24toxin đMu != bệnh tr!h gi?ng nh4u * !h" g4n !34 gi4 !ầm đMu bH h$
h(i. T\y th]o m,! đN nhiGm rt h4y nhiMu, 2âu h4y m4u mà bệnh tr!h tr+n g4n
!= 8h&! nh4u. Ti:u hiện !hung 2àc b4n đầu g4n bi-n thành màu àng t$%i, mOt
0$ng. /4u đ= g4n 0ung to 2+n, mOt !ăn phvng à bmt đầu n"i !&! m?t ho(i tb
màu trmng 04u !\ng 'o nhiGm 8husn mà g4n tr* n+n b* ,'G l Wbảng SY.
Xk$! Š. Y$& &1•$! '# #ŒC#>"L)$ Cê$ ^] C€$ '# !#$t >+,h$ •#(O))+*t >+,h$ ứ RM
&)e+ !)A HI ^A@ ứ$! S)-$ F.& (e$& NP•#*>CP '# !M LP+!&"O$
L&! !h^ ti+u Nh=m 8hông nhiGm
4i24toxin
Nh=m nhiGm
4i24toxin
D
/? gà thb nghiệm
Tr5ng 2$;ng !% th: WgY
Tr5ng 2$;ng g4n WgY
Tr5ng 2$;ng tBi g4bri!iu0 WgY
Tr5ng 2$;ng tuy-n ,! WgY
Iiệu gi& I‘ WN]•!40t2]Y
20
22d
11,2
1,2
2,5
1‚2[Q
20
112
1e,0
0,[
1,1
1‚dS
}0,01
}0,01
}0,01
}0,01
}0,01
}0,01
Xk$! „. T‘ Ce b@ $• >Oê$ ^M$ !M !)m$! ISA%XO"•$ (. $&)-S #ŒC#>"L)$ nA•o
L&! gi4i đo(n /? tr,ng đ]m ấp Tw 2ệ ấp n* WxY
ThZi 8• đầu bH nhiGm Pg trong th,! ăn 100,500 [d,[Q
2e
ThZi 8• nhiGm nqng, g4n i+m
ThZi 8• !huy:n ti-p Wng$ng b&nh 'ầu 2(!Y
ThZi 8• g4n phU! hRi b7nh th$Zng
de,1d5
1S,11e
QS,[[e
1[,00
d0,[Q
S0,dS
2. ThOn !`ng bH 0$ng to 2àm !ho iệ! bài thải !hất đN! r4 8h~i !% th: !`ng tr*
n+n h-t 0,! 8h= 8hăn. Tt đ= 2àm !ho triệu !h,ng ngN đN! tr* n+n trầm tr5ng.
d. Eàm giảm 8hả năng đM 8h&ng !34 đNng Ot. •! !h- hệ th?ng 0inh 8h&ng th: .
Q. Tào mvn ni+m m(! !34 ?ng ti+u h=4 'o 2#p t- bào ni+m m(! bH !h-t đi bong r4
à bH 8hô 2(i 2àm !ản tr* 0> On !huy:n th,! ăn trong ?ng ti+u h=4. Fôi 8hi
!`ng thấy !&! t"n th$%ng * miệng, 2àm !ho gi4 0B! 8h= 2ấy th,! ăn. Ko đ$Zng
ti+u h=4 bH t"n th$%ng n+n 2àm giảm 8hả năng ti+u !&! !hất 'inh '$lng trong
th,! ăn.
Xk$! :~. Y$& &1•$! '# ^] >m #ŒC#>"L)$ ^h$ >‘ Ce b@ $• '# !M I*#(O"•
6i4i đo(n nhiGm 4i24toxin /? tr,ng ấp Tw 2ệ n* WxY
6i4i đo(n đầu nhiGm 4i24toxin Wd th&ngY
6i4i đo(n nhiGm nqng Wd th&ngY
6i4i đo(n th4y th- th,! ăn 8hông nhiGm W2th&ngY
6i4i đo(n phU! hRi #i th,! ăn 8hông nhiGm Wdth&ngY
100,000
de,1d5
1S,11e
QS,[[e
[d,[
1[,0
d0,[
S0,Q
5. Eàm th4y đ"i ho(t đNng 0inh 2J b7nh th$Zng, gây r?i 2o(n 0inh 0ản. ‡ gi4 0B!
!&i m4ng th4i != th: gây r4 !h-t th4i, 8hô th4i hoq! gây r4 0sy th4i. F?i #i gi4
!ầm gây r4 t^ 2ệ !h-t phôi gi4i đo(n đầu rất !4o, tw 2ệ n* rất thấp Wbảng e à
10Y.
[. Eàm giảm trnh ngon miệng đ?i #i th,! ăn 'o 0> ph&t tri:n !34 nấm m?! 2àm
mất m\i !34 th,! ăn. Tt đ= 2àm !ho 0> 0inh tr$*ng !hOm 2(i, 0> 2;i 'Ung
!huy:n h=4 th,! ăn tr* n+n 8„m.
p. Eàm h$ h(i !&! it4min trong th,! ăn 'o 0> 2+n m]n phân giải !34 nấm m?!.
S. Fq! biệt 2à 4i24toxin rất đN!, != 8huynh h$#ng gây ung th$ g4n Wbảng 11Y. N=
gây thiệt h(i 8h& 2#n trong !hăn nuôi. _7 Oy !`ng đ$;! ng$Zi t4 9u4n tâm
hàng đầu.
Xk$! ::. Vh> f+k >&i $!&)eS >Oê$ &+]> Rs K&k $I$! !B, +$! >&1 '# #ŒC#>"L)$
L NG A1LATOXIN TRONG TH C ĂN ƯỢ Ứ
2MG A1LATOXIN3"G TH TR NG Ể Ọ
CHU T4 Ộ
ThZi gi4n ăn
WngàyY
Tw 2ệ !huNt bH ung
th$
5,0
d,5
1,0
1,0
0,2
0,1
0,005
dp0
dQ0
2eQ
22d
d[0
d[1
dSQ
1Q‚15
11‚15
5‚e
S‚15
2‚10
1‚10
0‚10
e. Ngoài !&! t&! h(i gây r4 !ho !% th:, 8hi nấm m?! ph&t tri:n trong th,! ăn, 2+n
m]n phân giải !&! nguRn '$lng !hất nh$ g2u!i', prot]in, 4xit 4min, i4tmin..
2àm !ho th,! ăn bH giảm gi& trH nghi+m tr5ng, 2àm mất m\i t> nhi+n, !huy:n
04ng m\i hôi m?!, gi4 0B! 8hông thr!h ăn.
d0
10. IOu 9uả !u?i !\ng 2à 2àm giảm thấp 0> 0inh tr$*ng, 0,! 0ản xuất tr,ng 0ữ4,
giảm đN !,ng !hm! !34 x$%ng.
q.l. CA !)#) ^"=$ RM $!+•$ !B, $&)-S ^] >m $bS
Trong th>! t- 0ản xuất != d nguRn nhiGm 9u4n tr5ng.
R.3.1 4hiT( ngoài đồng lIc thu hoạch
FiMu này đ$;! nhOn bi-t rV nhất 2à bmp. au?n 8hm! phU! t7nh tr(ng này th7 8hi thu
ho(!h 8hông n+n đ: 2âu ngoài đRng mà đ]m M 0ấy, ph%i 8hô 2iMn.
R.3.2 4hiT( t1ong &ho t1ong &hi ch@ i@n0 Ao ?uAn0 d. t18 th2c 3n
Nguy+n nhân !h3 y-u 2à 'o sm đN trong th,! ăn !vn !4o W|1QxY đ) đ]m '> trữ
hoq! 'o sm đN 8hông 8hr trong 8ho !4o hấp thu ào nguy+n 2iệu, 'o !h+nh 2ệ!h nhiệt đN
ngày đ+m 2àm !ho n$#! ng$ng tU bM mqt 2#p th,! ăn gây r4 hiện t$;ng sm !U! bN, t(o
điMu 8iện t?t !ho nấm ph&t tri:n.
R.3.3 4hiT( t1ong chuồng &hi cho 3n
Trong th>! t- nuôi '$lng gi4 0B! gi4 !ầm n-u th,! ăn r%i đ" nhiMu xu?ng nMn
!huRng, hoq! th,! ăn bH sm đ5ng 2(i trong m&ng 2âu ngày 2à môi tr$Zng thuOn 2;i đ: !ho
nấm m?! ph&t tri:n 0inh r4 đN! t?. N-u đ: !ho thB 9B4 đ=i 8hi ti-n hành h(n !h- th,! ăn,
thB 0‰ ăn 2(i th,! ăn này #i 0? 2$;ng nhiMu != th: gây r4 t7nh tr(ng ngN đN!.
q.p. Mứ #$ >"M$ '# ^] >m $bS >O"$! >&ứ I$
a,! 4n toàn !34 đN! t? nấm h4y 8hả năng !hHu đ>ng đN! t? nấm W4i24toxinY !34
gi4 0B!. a€i 2oài gi4 0B! != 0,! đM 8h&ng mNt 2$;ng 4i24toxin nhất đHnhf 8hả năng đM
8h&ng này t\y thuN! ào gi4i đo(n tu"i, 0,! 0ản xuất, t7nh tr(ng 0,! 8h~]. N=i !hung, !=
nhiMu y-u t? ảnh h$*ng đ-n 8hả năng !hHu đ>ng đ$;! đN! t? !34 !% th: Wbảng 12Y. _7
Oy, 0‰ 8hông != m,! 4i24toxin 4n toàn 9ui đHnh nào đBng đmn !ả. Th]o thông b&o !34
gPz W1epeY th7 những 9ui đHnh m,! t?i đ4 ảnh h$*ng trong th,! ăn h€n h;p t\y th]o 2o(i
gi4 0B! à t7nh h7nh ệ 0inh nguy+n 2iệu m€i n$#!.
Xk$! :9. L)s+ !B, &h> L0q~ '# #ŒC#>"L)$ >Oê$ ^]$! Ru> >&E $!&)eS
CA C"=) ^]$! Ru> L)s+ L0%q~ S!}K! >Oˆ$!
C1N$!
Th~ 0,d0
_Ht !on 0,dd
I]o !on 0,[0
LhuNt 24ng 1,Q0
6à !on S,00
LhuNt nhmt 10,00
q.q. N&‡$! !)k) @&A@ @&’$! $!“# S,">"L)$
R.R.1 PhAi th.c hi=n %i=c t1U th2c 3n t1>n cơ +M &ho# hBc
L= d nNi 'ung 9u4n tr5ng à đ%n giản !ần th>! hiện 8hi ti-n hành '> trữ nh$ 04uc
4. ki:m tr4 đ&nh gi& t7nh tr(ng nguy+n 2iệu tr$#! 8hi '> trữ. 6iảm thi:u t?i đ4
t7nh tr(ng hô hấp !34 h(t à mầm i 0inh Ot != trong nguy+n 2iệu '> trữ.
b. N%i '> trữ phải != !ấu trB! h;p 2J đ: 'uy tr7 môi tr$Zng "n đHnh à phải
ngăn !hOn 8hông !ho !ôn tr\ng, 0âu m5t, !&! 2oài gqm nhấm xâm nhOp ào
8ho.
!. I(t '> trữ trong 8ho 9u4 mNt thZi gi4n, n-u !ần thi-t phải xb 2J th+m nhiệt
đ: 'uy tr7 t7nh tr(ng t?t #i 0> !ung th+m nhiệt à hBt sm.
d1
L= 0> 2i+n 9u4n giữ4 nấm à 0âu m5t. N-u đ: 0âu m5t ph&t tri:n t4 2àm t"n thất
!hất 'inh '$lng, t4 2àm tăng đN sm nguy+n 2iệu à t4 n4ng mầm i 0inh nh$ bào tb
nấm gây 24n truyMn nấm m?! rất m4u 2…, tt đ= 0ản 0inh r4 đN! t? gây h(i !ho ng$Zi à
đNng Ot.
". Kk}r i‚xT ¢gwlo fg’ •s £r ‹q lgk•i •s ig¤fg gyz. Dhải 0ấy 8hô nguy+n 2iệu
tr$#! 8hi đ$4 ào 8ho '> trữ. FN sm à nhiệt đN != 2i+n 9u4n nh4u. au?n giữ
nguy+n 2iệu t?t t4 !ần != 9ui đHnh t7nh tr(ng h(t trong điMu 8i+n '> trữ !U th:.
L= 0> !ân đ?i giữ4 sm đN 8hông 8hr à sm đN nguy+n 2iệu, à phU thuN! ào
nhiệt đN môi tr$Zng Wbảng 1dY.
Xk$! :l. Si B$ ^m) ^] jS $!+,ê$ C)e+ RM jS ^] K&J$! K&E n‰~”o • $&)e> ^] 9‰
~
C
Nguy+n 2iệu
/> !ân đ?i sm đN nguy+n 2iệu * đN sm
8hông 8hr p0x
Ngô 1d,5
EB4 15,0
6(o 1d,0
FOu 15,0
E(! b=! V p,0
E$;ng n$#! trong nguy+n 2iệu != 2 '(ngc '(ng 8-t h;p, 2i+n 8-t !hqt #i !hất hữu
!%, 8ho&ng trong nguy+n 2iệu à '(ng n$#! t> 'o 'G 'àng b4y r4 hoq! hấp thu ào
nguy+n 2iệu, t4 g5i 2à n$#! ho(t đNng Wir]] •4t]r h4y 4!ti] •4t]rY. Lhrnh 2$;ng n$#!
n4y != th: gây r4 t7nh tr(ng sm !U! bN !ho nguy+n 2iệu, t(o điMu 8iện thuOn 2;i !ho nấm
m?! ph&t tri:n.
(. Kk}r €…†i ‹q i‚¥ ¢g¦ f•l i‚§loT €Ÿt r|i i‚…lo ¢g… ‡•k . Ng$Zi t4 nhOn thấy !=
m?i 2i+n hệ giữ4 0> ph& ho(i !34 0âu m5t, !ôn tr\ng trong nguy+n 2iệu à 0>
ph&t tri:n nấm m?!. FiMu này != th: giải thr!h b*i 2 2J 'o 04u đây.
4. Io(t đNng tr4o đ"i !hất !34 !ôn tr\ng 0b 'Ung !hất hữu !% trong nguy+n
2iệu, hô hấp 0inh r4 n$#! 2àm !ho môi tr$Zng trữ th,! ăn ngày !àng sm th+m, t(o điMu
8iện thuOn 2;i !ho nấm m?! ph&t tri:n.
b. Lôn tr\ng 0âu m5t 'i !huy:n trong nguy+n 2iệu m4ng tr+n m7nh n= những
bào tb nấm ph&t t&n nh4nh trong nguy+n 2iệu. Th]o tài 2iệu !34 gPz W1epeY th7 !ôn
tr\ng 0âu m5t != th: 2àm tăng 0> ph&t tri:n !34 nấm m?! 2+n tt 10Xd0x.
Lhrnh 7 Oy t4 !ần phải 8i:m tr4 đN nhiGm !ôn tr\ng đ: != biện ph&p 8i:m tr4 đN
nhiGm !ôn tr\ng.
/. -¦ j¨lo g{x fghi. Ng$Zi t4 0b 'Ung nhiMu 2o(i h=4 !hất nh$ Pur]oiugin,
Thir4mt4n, !&! 4xitc propioni!, 24!ti!, 0orbi!, b]nˆoi! à 4x]ti! đ: trNn ào
th,! ăn 8h?ng !h- nhiGm đN! nấm. T\y ttng 2o(i nấm à nguvn 2ây nhiGm mà
0b 'Ung h=4 !hất !ho h;p 2J. _r 'U, nấm A€z›‚okppt€ œpx‹t€ nhiGm tr+n ngô h(t
!= th: bH 8h?ng !h- b*i 4mmoni4 2x h4y 4xit propioni! 1x.
1. Bk•l zg†z ‹Œi p©. NhiMu ph$%ng ph&p Ot 2J đ: 2o(i trt nấm my!otoxin trong
th,! ăn nh$ 2o(i b~ h(t bH nhiGm đ: 0b 'Ung h(t 8hông nhiGmf 2o(i b~
4i24toxin trong 'ầu. Ngày n4y, ng$Zi t4 đ) !h- r4 hệ th?ng 25! hấp phU đ: t&!h
4i24toxin r4 8h~i 'ầu e5X100x.
?. Lqr rhi gk•t p•f xœpxi…•kl.
d2
LMS Sb> &)e+ Ci #ŒC#>"L)$ (•) $&)e> ^]c nguy+n 2J !34 ph$%ng ph&p 2à bi-n
đ"i thành phần h=4 h5! !34 4i24toxin hoq! th4y đ"i nh=m ho(t đNng trong phân tb
4i24toxin.
‡ Œn đN, ng$Zi t4 thấy 8hi đ]m g(o nhiGm 4i24toxin nấu '$#i &p 0uất h%i n$#! !=
đ-n gần p0x 4i24toxin bH ph& h3y. Dh$%ng ph&p nhiệt nh$ r4ng, n$#ng nhZ nhiệt đN !4o
!= th: 2àm giảm 4i24toxin.
LMS Sb> &)e+ Ci #ŒC#>"L)$ (•) A$& *A$!H Pnh 0&ng !`ng đ$;! '\ng đ: ph&
h3y 4i24toxin. Nh$ Oy &nh 0&ng mqt trZi != t&! 'Ung t?t đ: ph& h3y 4i24toxin.
LMS Sb> &)e+ Ci #ŒC#>"L)$ (•) NH
l
c K$#i &p 0uất mq! '\ !vn mNt 0? đi:m 2i+n
9u4n đ-n 8hả năng gây bi-n trnh !34 0ản phsm !h$4 đ$;! 2àm rV, 0ong n= đ$;! !oi 2à
mNt ph$%ng ph&p th>! t- rV ràng thành !ông đ) đ$;! 0b 'Ung * m,! !ông nghiệp #i
những đảm bảo !ần thi-t.
LMS Sb> &)e+ Ci #ŒC#>"L)$ (•) &b> &b@ @&G (s S•>H Ng$Zi t4 !h5n !&! !hất
hấp phU 4i24toxin trong đ$Zng ti+u h=4, 2àm !ho n= 8hông hấp thu đ$;! ào !% th: mà
th]o phân thài r4 ngoài, tt đ= 8hông gây t&! h(i !ho !% th:.
aqt tr&i !34 !hất hấp phU bM mqt 2à n-u 8hông !h5n 25! 8† th7 !hất hấp phU != th:
gây r4 0> hấp phU it4min à mNt 0? ho(t !hất 0inh h5! 8h&! !u?n r4 ngoài.
dd
DE FGH Thân 2& h5 đOuc 2X25xf 2& bmp
!ải, 0u hàoc 10X15xf 2& 0mnc 25Xd0xf 2&
8]o 'Ouc 20X25xf !~ 0ty2ôc 20X25x à 2&
8ho4i 24ng 20Xd0x prot]in thô trnh th]o
!hất 8hô.
CHƯ6NG III
THỨC ĂN THÔ {ANH D– PH5 PH—M NÔNG NGHIWP
I. NHyM THỨC ĂN {ANH
Th,! ăn thô x4nh * n$#! t4 rất đ4 '(ng à phong phB, b4o gRm thân 2& !34 mNt 0?
!ây, !~ trRng hoq! m5! t> nhi+n tr+n !(n hoq! '$#i n$#! à 2à nguRn !ung !ấp th,! ăn
9u4n tr5ng !ho gi4 0B! * n$#! t4, nhất 2à !&! nông hN. Eo(i th,! ăn này !h,4 hầu h-t !&!
!hất 'inh '$lng mà Ot nuôi !ần nh$ prot]in, !&! it4min, 8ho&ng đ4 2$;ng à i 2$;ng
thi-t y-u à !&! !hất != ho(t trnh 0inh h5! !4o...
Th,! ăn x4nh 2à 2o(i th,! ăn mà ng$Zi à gi4 0B! đMu 0b 'Ung * tr(ng th&i t$%i,
!hi-m tw 2ệ !4o trong 8hsu phần !34 2oài nh4i 2(i. Th,! ăn x4nh != th: !hi4 thành 2 nh=m
!hrnh gRmc !ây !~ t> nhi+n à gi]o trRng. Nh=m !ây hv4 thảo nh$ !~ * b)i !hăn, !~
trRng, thân 2& !ây ngô... Nh=m !ây h5 đOu nh$ !~ 0ty2ô, !ây điMn th4nh, !ây 8]o 'Ou...
L&! 2o(i th,! ăn x4nh 8h&! nh$ r4u 2ấp, byo !&i, byo NhOt Tản, thân !hu?i, r4u mu?ng....
:.:. Đ• ^)‚S F)$& F1w$!
Th,! ăn x4nh !h,4 nhiMu n$#!, nhiMu !hất x%, tw 2ệ n$#! trung b7nh S0 X e0x, tw
2ệ x% thô trung b7nh * gi4i đo(n non 2à 2Xdx, tr$*ng thành [ X Sx 0o #i th,! ăn t$%i.
Th,! ăn x4nh !h,4 nhiMu n$#! à nhiMu x% n+n Ot nuôi !ần 2$;ng 2#n m#i th~4 m)n nhu
!ầu nh$ng 'o h(n !h- 'ung tr!h đ$Zng ti+u h=4 n+n !on Ot 8hông ăn đ$;! nhiMu.
Th,! ăn x4nh 'G ti+u h=4, != trnh ngon miệng !4o, tw 2ệ ti+u h=4 đ?i #i 2oài nh4i
2(i 2à p5 X S0x, đ?i #i 2;n [0 X p0x, 2à 2o(i th,! ăn 'G trRng à !ho năng 0uất !4o. _r
'Uc 1 h4 r4u mu?ng !ho 50 X p0 tấn, 1 h4 byo 'âu !ho d50 tấn, 1 h4 !~ oi !ho 150Xd00
tấn !hất x4nh...
Th,! ăn x4nh giàu it4minc nhiMu nhất 2à !4rot]n, it4min T đq! biệt 2à it4min
T
2
, à it4min h != hàm 2$;ng thấp. L~ mU! tB! 8hô != 0,15mg T
1
à 0,Q5mg T
2
‚100gf
!~ t$%i != 0,25mg T
1
à 0,Qmg T
2
‚100g Ot !hất 8hô.
Iàm 2$;ng !&! !hất 'inh '$lng trong
th,! ăn x4nh rất thấp à 7 Oy gi& trH 'inh
'$lng thấp Wbảng 1QY, trt mNt 0? 2o(i thân 2&
!ây bN đOu != hàm 2$;ng prot]in 8h& !4o, mNt
0? 2o(i !~ giàu 4xit 4min nh$ 4rginin], 4xit
g2ut4mi! à 2y0in]. N-u trnh th]o tr(ng th&i 8hô
mNt 0? 2o(i th,! ăn x4nh != hàm 2$;ng prot]in
!4o h%n !ả !&m g(o.
Xk$! :p. HMS C1N$! S]> *m &b> F)$& F1w$! >O"$! >&ứ I$ L#$& *" R€) AS n”
>&ứ I$ $!+,ê$ F=$!o
L&m 2o(i ‘ L~ oi L~ ghiXn+ Ž4u mu?ng
_Ot !hất 8hô Sp,[ 20 2d,d 10,[
Drot]in 1d,0 1,e 2,5 2,1
{% thô p,S p,2 p,d 1,[
Eipit 12,0 0,Q 0,5 0,p
Iàm 2$;ng 2ipit != trong th,! ăn x4nh '$#i Qx trnh th]o Ot !hất 8hô, !h3 y-u 2à
!&! 4xit b„o !h$4 no. kho&ng trong th,! ăn x4nh th4y đ"i t\y th]o 2o(i th,! ăn, trnh !hất
dQ
đất đ4i, !h- đN b=n phân à thZi gi4n thu ho(!h. N=i !hung, thân 2& h5 đOu != hàm 2$;ng
!4nxi, m4gi+ à !ob4n !4o h%n !&! 2o(i h5 hv4 thảo Wbảng 15Y.
Xk$! :q. HMS C1N$! '# S]> *m &b> K&"A$! '# v &I$ n” Ru> &b> K&Jo
Lhất 'inh '$lng Thấp Trung b7nh L4o
N4tri
L4nxi
} 1,0
} 0,d
1,2 X 2,S
0,Q X 1,0
| d,0
| 1,2
Dhotpho } 0,2 0,2 X 0,d5 | 0,Q
a4gi+ } 0,1 0,12 X 0,25 | 0,d
/mt } Q5 50 X 150 | 200
a4ng4n } d0 Q0 X 200 | 250
FRng } d,0 Q X S | 10
k‰m } 10 15 X 50 | p5
Lob4n } 0,0S 0,0S X 0,25 | 0,d0
ao2yp']n } 0,Q0 0,5 X d,0 | 5,0
:.9. CA ,h+ >m k$& &1•$! ^h$ !)A >O. F)$& F1w$! '# >&ứ I$ L#$&
6i?ng !ây trRngc 0> 8h&! nh4u M gi& trH 'inh '$lng gi$) !&! gi?ng à nh=m !ây
th,! ăn x4nh đ$;! th: hiện rV Wbảng 1[Y. Nh=m !ây tr+n !(n != hàm 2$;ng Ot !hất 8hô
W10Xd0xY 2#n h%n nh=m !ây thuw 0inh W1X10xY, trong 8hi đ= h5 hoà thảo W2X10x prot]in
thô 0o #i Ot !hất 8hôY != hàm 2$;ng prot]in thô thấp h%n bN đOu W10Xd0xY.
:.l. N&‡$! ^)‚S ˜$ &… / K&) *™ FG$!
Lần thu ho(!h đBng thZi U đ: đảm bảo gi& trH 'inh '$lng !4o. N-u thu ho(!h
0#m rt x%, nhiMu n$#!, hàm 2$;ng Ot !hất 8hô thấp. Ng$;! 2(i n-u thu ho(!h 9u& muNn
hàm 2$;ng n$#! giảm, Ot !hất 8hô tăng nh$ng !h3 y-u tăng !hất x%, !vn 2ipit à prot]in
giảm. ThZi gi4n thr!h h;p đ: thu ho(!h !&! 2o(i r4u x4nh n=i !hung 2à 04u 8hi trRng 1 X
1,5 th&ng, thân 2& !ây ngô tr$#! 8hi tr" !Z, thân 2& h5 đOuc thZi gi4n ngOm nU tr$#! 8hi r4
ho4. Ž4u mu?ng, r4u 2ấp 04u 8hi trRng 20 X 25 ngày thu ho(!h 2,4 1, 04u 15 ngày thu
ho(!h 2,4 ti-p th]o. FM phvng mNt 0? !hất != 0šn trong th,! ănc 2& 0mn, !ây !4o 2$%ng, !~
{u đăng.. != đN! t? ILN. Iàm 2$;ng ILN th$Zng !4o * gi4i đo(n !vn non à giảm 'ần
* gi4i đo(n tr$*ng thành. _7 Oy, 0b 'Ung !&! 2o(i th,! ăn này * gi4i đo(n !hrn 0&p hoq!
nấu !hrn 2à t?t nhất. L~ a]'i!4go WM›jkfxo… €xik‹xW Euˆ]!Y, !ây bN đOu, điMn th4nh !=
!hất 04ponin, n-u !ho !on Ot ăn nhiMu 0‰ mm! !h,ng !h$#ng bUng đầy h%i, n+n '\ng #i
0? 2$;ng t4 phải à trNn #i !&! 2o(i th,! ăn 8h&!. aNt 0? 2o(i !ây thuN! h5 thOp t> nh$
!ải bmp, !ải b4 2& trmng !h,4 8r!h t? th>! Ot iitoXo]0trog]n, n-u !on Ot ăn t4 phải 0‰ !=
t&! 'Ung t?t !ho 0inh 0ản nh$c 8i!h thr!h tăng tr5ng, bầu B ph&t tri:n, 0ữ4 nhiMu. N-u ăn
nhiMu 'G 0sy th4i h4y 04 tb !ung 04u 8hi đ1. Ngoài r4, trong th,! ăn x4nh th$Zng !h,4
Nz
d
'$#i '(ng kNz
d
8hoảng 1 X 1,5x. N-u hàm 2$;ng Nz
d
9u& !4o 0‰ 2àm !ho !on Ot
ngN đN! à !h-t. Triệu !h,ng ngN đN! 2à !on Ot th* gấp, run rsy, 0\i b5t m„p, 8h= th*,
m&u != màu thsm, hàm 2$;ng Nz
2
trong n$#! ti:u tăng. Tiện ph&p giải đN!c '\ng 'ung
'H!h x4nh m]thy2]n 2 X Qx ti+m ào tnnh m(!h !on Ot.
d5
Xk$! :x. T&M$& @&˜$ &"A &ˆ '# S]> *m B, >&ứ I$ L#$& @&Q ()h$ Sˆ F1€) $1€
RM >Oê$ =$t RM (] ^u+ RM &"M >&k"
_Lk
Drot]in
thô al thô {% thô K/kF kho&ng L4
CŸu r|f jmªk lmªfa
Tyo tấm S.5 1S.S 2.Q 5.e 5S.S 1Q.1 0.S 0.[
Ž4u mu?ng trmng 11.0 1[.Q [.Q 1Q.5 Q0.0 1d.[ 1.d 0.5
Ž4u mu?ng đ~ S.Q 22.[ S.d 1[.p de.d 1d.1 1.1 0.5
CŸu r|f i‚vl f—la
E& 'âm bUt 1S.5 1S.e 2.2 1d.5 5d.5 11.e 1.Q 0.d
E& 'âu d0.2 2Q.S 2.d e.e 52.0 10.e 0.d 0.2
E& mrt Qd.0 1p.2 Q.Q 21.2 Q[.d 10.e 1.p 0.1
Thân 2& 8ho4i 10.[ 1e.d 2.d 1[.Q 51.p 10.[ 0.S 0.d
CŸu ‡s •Œta
Thân 2& 2(! 25.Q 12.[ Q.2 2S.p Qd.Q 11.2 1.Q 0.2
E& !~ 0ty2ô 2.1 20.Q 2.0 1[.Q 5.d S.0 2.0 0.2
Lây đOu x4nh 1p.1 1Q.[ d.Q d1.5 Q0.[ 10.5 1.S 0.d
CŸu g…q ig„…a
Thân 2& ngô non 1d.1 10.S d.1 2[.2 51.5 e.2 0.[ 0.2
L~ 6hi n+ 2d.d 10.[ 2.2 d1.d Q5.[ 10.d 0.[ 0.1
L~ Žuˆi 22.Q 1d.0 1.Q d1.p Qp.e [.1 0.5 0.d
L~ oi 15.S 12.p 2.5 d2.e de.2 12.p 0.5 0.d
N+n đảm bảo tw 2ệ thr!h h;p th,! ăn x4nh trong 8hsu phầnc
X E;nc 20 X d0x trnh th]o đ%n H 8hsu phần
X Trâu bv W!4o 0ảnYc p0 X S0x trnh th]o đ%n H 8hsu phần
X Trâu bo Wthấp 0ảnYc100x trnh th]o đ%n H 8hsu phần
X 6i4 !ầm 2#nc 5 X 10x trnh th]o đ%n H 8hsu phần W'(ng t$%iY
X 6à thHtc 2x trnh th]o đ%n H 8hsu phần W'(ng bNtY
X 6i4 !ầm 8h&!c Q X [x trnh th]o đ%n H 8hsu phần W'(ng bNtY
II. NHyM RAU XšO
Eà nh=m th,! ăn ph" bi-n * \ng nhiệt đ#i. N$#! t4 != nhiMu 0ông ngvi, 4o hR,
thuOn 2;i !ho 0> ph&t tri:n !&! 2o(i r4u, byo, rong tảo.. NguRn th,! ăn đ$;! 0b 'Ung rNng
r)i trong !hăn nuôi * n$#! t4. Iàm 2$;ng prot]in trong nh=m r4u byo nh7n !hung 2à thấp,
nh$ng t$%ng đ?i !ân đ?i !&! thành phần 4xit 4min đq! biệt !&! 4xit 4min thi-t y-u. FRng
thZi nh=m th,! ăn này 8h& nhiMu it4min !ần thi-t nh$c !4rot]n, it4min T, L.., giàu !&!
8ho&ng đ4 2$;ng nh$ 842i, !4nxi, mNt 0? 8ho&ng i 2$;ng nh$ m4ng4n, 0mt... aNt 0? r4u
byo, rong tảo != 8hả năng tr!h tU nhiMu 8ho&ng !hất tt môi tr$Zng, trong 0? đ= != mNt 0?
8im 2o(i nqng đN! h(i. Ko Oy, !ần 2$u J 8hi 0b 'Ung r4u byo 0inh tr$*ng tr+n !&! nguRn
n$#! thải !ông nghiệp, n$#! thải 0inh ho(t != !h,4 nhiMu nguy+n t? đN! h(i. Nh$;! đi:m
!hung !34 r4u byo 2à !h,4 nhiMu n$#! We0XeQxY n+n 8h= !h- bi-n à bảo 9uản, gi& tri
d[
năng 2$;ng thấp 8hông th: 0b 'Ung #i tw 2ệ !4o trong 8hsu phần Ot nuôi != năng 0uất
!4o.
9.:. R#+ S+m$! nVpo(e# #?u#tic#o
F$;! trRng à 0b 'Ung rNng r)i * nhiMu \ng 7 gi& trH 'inh '$lng à năng 0uất
!4o. L= th: trRng tr+n nhiMu 2o(i đất 8h&! nh4uc tt đất 8hô, sm đ-n 07nh 2ầy h4y ngOp
n$#!.. Thân 2& r4u mu?ng t$%ng đ?i giàu prot]in, rt x% h%n !o hv4 thảo Wbảng 1pY. Fq!
biệt trong r4u mu?ng !h,4 nhiMu đ$Zng n+n gi4 0B!, đq! biệt 2;n rất thr!h ăn. Trung b7nh
1 8g !hất 8hô !hB4 1S0X2S0 g prot]in thô, 150X200 g đ$Zng, 1Q0X150 g x% à !ung !ấp
đ-n 2500X2[00 8!42 năng 2$;ng tr4o đ"i đ?i #i 2;n. N-u !ho 2;n ăn nhiMu r4u mu?ng 0‰
!= hiện t$;ng Ađi phân 2~ngC.
Xk$! :‰. T&M$& @&˜$ F)$& F1w$! '# S]> *m C"=) O#+ S+m$! >Oê$ >&h !)€) n”o
Lhất
8hô
Drot]in {% thô kho&ng al K/kF L4 D
Lây t$%i, Nig]r› 1S.S 20.e 1S.2 2.1 Q0.0 0.p1 0.d2
E& t$%i, Lhâu Dhi›› 15.0 2Q.0 12.p 1d.d 2.p Qp.d 1.20 0.2S
E& t$%i, a424y0i4››› p.5 2S.0 12.p 1S.p 2.p dS.[ 1.2Q 0.Q1
Not–la« Bx‚igxT "5¬7@W ««a cAOT"53;W ««« LkrT "537KW 9-KĐa j-l €thi ¢g•lo •—r
9.9. T&B$ CA K&"#) C#$! *Vpo(e# #t#t#+,
kho4i 24ng ngoài mU! đr!h trRng 2ấy !3 2à !hrnh !vn != th: trRng đ: !ung !ấp
th,! ăn thô x4nh !ho Ot nuôi. kho4i 24ng n-u đ$;! !hăm 0=! t?t != 8hả năng t&i 0inh
nh4nh. Thu !mt đ$;! nhiMu 2ần trong năm à !ho năng 0uất !4o. Thân 2& 8ho4i 24ng !h,4
hàm 2$;ng !4!bon hy'r4t thấp nh$ng hàm 2$;ng prot]in à x% !4o, à !h,4 phần 2#n !&!
4xit 4min Wbảng 1S à 1eY. Drot]in trung b7nh 1Sx Wtrnh th]o Ot !hất 8hôY, hàm 2$;ng x%
thô đ(t 1[X1px thấp h%n nhiMu 0o #i !~ hv4 thảo. Trong !3 8ho4i, !4!bon hy'r4t !hi-m
S0Xe0x Ot !hất 8hô nh$ng tinh bNt !34 !3 !vn t$%i 8h= bH 4my24ˆ4 th3y phân. Iàm
2$;ng !&! !hất 8h&ng tryxin trong !3 t$%i 2àm giảm tw 2ệ ti+u h=4 prot]in trong 8hsu phần
!= !3 8ho4i. Thân 2& 8ho4i 8hông !h,4 nhiMu !&! !hất này. 6i& trH 'inh '$lng !h3 y-u
!34 thân 2& 8ho4i 24ng 2à prot]in à it4min. Fây 2à nguRn th,! ăn rất t?t #i gi4 0B! nh4i
2(i à ng4y !ả '( 'ày đ%n.
Xk$! :Š. T&M$& @&˜$ &c# &ˆ '# >&B$ CA K&"#) C#$!
THÀNH PH N Ầ
x th]o Ot !hất 8hô
_Ot !hất 8hô W_LkY
Drot]in thô
kho&ng t"ng 0?
PKg Wx% 4xitY
NKg Wx% trung trnhY
Eignin
Năng 2$;ng thô, a‹‚8g _Lk
15
1S,5
12,5
2d,5
2[,2
5,p
1Q,Q
Not–la 9…rklot›®T"55@.
dp
Xk$! :„. T&M$& @&˜$ #L)> #S)$ '# ' RM CA K&"#) C#$! n” >&P" @O">P)$ >&Jo
L3 L3 Thân 2&
‘0o2]u!in] Q.2 X 10.1 d.e X 5.1 Q.e
E]u!in] p.S X e.2 [.2 X p.e e.[
Ey0in] Q.2 X p.2 Q.d X Q.e [.2
Dh] u Tyr 11.e X 1d.[ p.2 X10.1 10.[
Thr]onin] 5.5 X [.d 5.1 X [.d 5.d
T"ng P.P !h,4 / 2.S X d.S d.0 X d.e 2.S
Tryptoph4n 0.S X 1.2 X X
_42in] [.S X S.d Q.e X S.2 [.d
Not–la dxpi›‚ ‹q CTVT "57;W LuT "5;(W Pt‚f›pp ‹q CTVT "57(.
TNt 2& 8ho4i 24ng 2à nguRn prot]in à x4nthophy2 trong 8hsu phần gi4 !ầm.
{4nthophy2 à œX!4rot]n trong bNt 2& 2àm !ho màu 2vng đ~ tr,ng à '4 gà t?t h%n. Trong
8hi đ=, 0b 'Ung 10x thân 2& 8ho4i 24ng 2àm tăng tăng tr5ng à giảm !hi phr th,! ăn à
giảm tw 2ệ !h-t à !vi !5! !34 2;n !on.
Thân 2& t$%i rất ngon miệng đ?i #i bv. _r 'U, mNt !on bv nqng Q00X500 8g != th:
ăn h-t 50Xp0 8g‚ngày. Tăng tw 2ệ thân 2& 8ho4i 24ng trong 8hsu phần 2àm tăng 0ản 2$;ng
0ữ4 !34 bv. T" 0ung thân 2& 8ho4i 24ng !ải thiện rV rệt 2$;ng ăn ào à tăng tr5ng !34 bv
đ>! gi?ng.
9.l. LA *|$ nW#nihot e+culent# CO#$‹o
Trong những năm gần đây, !&! nghi+n !,u đ) tOp trung nhiMu M 8h4i th&!, !h-
bi-n à bảo 9uản nguRn th,! ăn này !ho !&! đ?i t$;ng trâu, bv, 2;n 4 gà. E& 0mn != hàm
2$;ng prot]in !4o W25x trnh th]o Ot !hất 8hô, bi-n đNng tt 1[XQ0xY trong đ= S5x 2à
prot]in th>!. Năng 0uất 2& ào 8hoảng Q,[ tấn Ot !hất 8hô‚h4 t(i thZi đi:m thu ho(!h !3.
Xk$! 9~. T&M$& @&˜$ &c# &ˆ '# CA *|$
Thành phần TNt 2& 0mn
_Ot !hất 8hô WxY
Drot]in thô WxY
al thô WxY
{% thô WxY
kho&ng t"ng 0? WxY
ah Wa!42‚8gY #i gi4 !ầm
ah Wa!42‚8gY #i 2;n
k WxY
L4 WxY
ag WxY
D WxY
N4 WxY
–n Wmg‚8gY
an Wmg‚8gY
g] Wmg‚8gY
Lu Wmg‚8gY
ed,0
25,0
5,5
20,0
S,5
1,S
2,1[
1,2S
1,Q5
0,Q2
0,Q5
0,02
1Qe
52,0
25e,0
12,0
dS
E& 0mn !`ng 2à nguRn !ung !ấp 8ho&ng đ4 2u;ng nh$ L4, ag à 8ho&ng i 2$;ng nh$ an
à –n Wbảng 20Y. FRng thZi !`ng 2à nguRn !ung !ấp it4min P, riboi24in à 4xit
40!orbi!.
Tuy rất giàu prot]in nh$ng 2(i thi-u hUt 4xit 4min thi-t y-u 2à m]thionin] Wbảng
21Y à nh$;! đi:m 2#n nhất !34 2& 0mn đ= 2à !h,4 nhiMu g2u!o0it 2in4m4rin. Ein4m4rin
'$#i t&! 'Ung !34 ]nˆym] 2in4m4r40] t(o thành 4xit !y4nhy'ri! WILNY 2à !hất đN! đ?i
#i gi4 0B!. Tuy nhi+n, thông 9u4 !&! ph$%ng ph&p !h- bi-n nh$ nấu !hrn, ph%i 8hô h4y
3 !hu4 đMu 2àm giảm đ&ng 8: nRng đN 4xit này.
Xk$! 9:. T&M$& @&˜$ #L)> #S)$ '# ' RM CA *|$ n” >&P" @O">P)$o
Prg Ly0 62y Ii0 ‘20 E]u Ey0 a]t Dh] Thr Try Tyr _42
E& X X X X 5,2 10,5 p,1 1,0 d,[ 5,1 1,0 d,d [,S
L3 p,p X X 1,5 5,d 5,[ [,2 0,[ d,5 d,S 0,5 X Q,5
Not–la B… G…gpT "55;.
9.p. Cv &’# >&k"
FiMu 8iện 8hr hOu n$#! t4 thuOn 2;i !ho 0> ph&t tri:n !ây !~ hv4 thảo nhiệt đ#i.
N-u đảm bảo đầy đ3 phân b=n, t$#i n$#! nhất 2à trong m\4 8hô, !~ hv4 thảo ph&t tri:n
t?t 9u4nh năm à đ(t năng 0uất rất !4o. Nh7n !hung, gi& trH 'inh '$lng !34 !~ hv4 thảo
thấp h%n !~ h5 đOu. Iàm 2$;ng prot]in !hi-m 8hoảng eX10x, x% thô d0Xd2x Wth]o Ot
!hất 8hôY. Tuy nhi+n, n-u b=n phân đầy đ3, đBng 8† thuOt à thu ho(!h gi4i đo(n !vn non
W8hoảng !&!h giữ4 2 2,4 !mt 25Xd0 ngàyY th7 prot]in thô != th: đ(t 1QX15x x% thô giảm
!vn 2pX2Sx à != th: '\ng 2àm th,! ăn !ho 2;n. Iiện n4y, mNt 0? gi?ng !~ hv4 thảo
năng 0uất !4o đ4ng đ$;! 0b 'Ung đ: ph&t tri:n !hăn nuôi bv thâm !4nh, đq! biệt 2à bv 0ữ4
nh$ !~ oi WP›llk€›itr zt‚zt‚›trY, !~ 0ả WPxlkftr rx•krtrY...
III. NHyM THỨC ĂN THÔ
Tất !ả !&! 2o(i !~ x4nh t> nhi+n hoq! trRng thu !mt à ph%i 8hô, à !&! 2o(i ph-
phU phsm !34 !ây trRng đ]m ph%i 8hô != hàm 2$;ng x% tr+n 1Sx đMu g5i 2à th,! ăn thô
8hô. T4o gRmc !~ 8hô h5 đOu hoq! hv4 thảo, r%m r(, 'ây 24ng, 'ây 2(! à thân !ây ngô...
ph%i 8hô. Ngoài r4 !vn gRm ~ !&! 2o(i h(t th=!, 2(!, đOu, 2Vi à b4o ngô.
l.:. Cv K&J
Dh$%ng ph&p !" truyMn !34 iệ! '> trữ th,! th,! ăn x4nh 2à !h- bi-n !~ 8hô. Lhất
2$;ng !~ 8hô phU thuN! ào thZi đi:m t4 !h5n đ: !h- bi-n à thZi ti-t thr!h h;p 8hi thu
ho(!h. T*i 7 2àm !~ 8hô !h3 y-u 2à ph%i '$#i &nh nmng mqt trZi. aU! đr!h !hrnh 2à 2àm
giảm đN sm trong !~ x4nh đ-n m,! đN thấp đ3 đ: 87m h)m 0> ho(t đNng !34 !&! ]nˆym]
!= 0šn trong !ây !~ h4y !34 i 0inh Ot. L~ 8hi thu ho(!h !h,4 [50XS50g n$#! trong 1 8g
t$%i. khi mu?n '> trữ !~ x4nh phải đ$;! 2àm giảm tw 2ệ n$#! xu?ng !vn 150X200 g‚1 8g.
Trong điMu 8iện thZi ti-t thuOn 2;i, !~ 04u 8hi thu ho(!h M 0‰ đ$;! nh4nh !h=ng
2àm 8hô n+n mất m&t 'inh '$lng thấp. Lhất 'inh '$lng bH mất !h3 y-u 2à 'o 0> bi-n đ"i
!34 !4!bohy'r4t à !&! h;p !hất !h,4 nit%. khi ph%i 8hô, iru!t4n bH th3y phân thành
đ$Zng iru!to0], đRng thZi đ$Zng h]!to0] bH mất m&t. aNt 0? !&! đ$Zng đ%n nh$ g2u!o0]
!`ng bH oxy h=4 t(o thành Lz
2
, I
2
z à t~4 nhiệt. Lhrnh 7 0> mất m&t !&! h;p !hất
!4!bohy'r4t 'G t4n n+n 2àm tăng t$%ng đ?i hàm 2$;ng x%. /> mất m&t prot]in 2à 'o
]nˆym] prot]40] !34 th>! Ot phân h3y prot]in thành !&! p]ptit à !&! 4xit 4min. khi
ph%i 8hô, !4rot]n à !&! h;p !hất t$%ng t> mất đi đ&ng 8:. Iàm 2$;ng !4rot]n giảm đi
hàng !hU! 2ần 04u 8hi ph%i 8hô W!h^ !vn 2X20 mg‚8g !hất 8hôY. N-u gqp thZi ti-t 8hông
de
thuOn 2;i, !4rot]n bH mất hầu h-t đRng thZi 8ym th]o !ả 0> mất 8ho&ng, đ$Zng hv4 t4n à
!&! h;p !hất != nit%. FN sm trong !~ 8hô !4o 2à điMu 8iện thuOn 2;i !ho !&! ho(t đNng
!34 i 0inh Ot 2àm tăng !$Zng 0> phân h3y !&! !hất 'inh '$lng != 0šn trong !~ 8hô à
đRng thZi !`ng t(o !% hNi !ho nấm m?! ph&t tri:n. _7 Oy, !~ 04u 8hi thu ho(!h n+n 2àm
8hô !àng nh4nh !àng t?t, đN sm !àng thấp th7 !hất 2$;ng 'inh '$lng !34 !~ !àng đ$;!
bảo tRn.
6i& trH 'inh '$lng !34 !~ 8hô trong điMu 8iện ph%i t?t trung b7nh !h,4 e[g
prot]in, 5[dg !hất hữu !% ti+u h=4, năng 2$;ng tr4o đ"i S,5a‹, hàm 2$;ng x% !4oc dd5g
!ho 1 8g !hất 8hô. Trong th>! t-, !~ 8hô 2à nguRn th,! ăn 9u4n tr5ng * !&! n$#! ôn đ#i
!`ng nh$ !&! n$#! nhiệt đ#i. L~ 8hô đ$;! 0b 'Ung ph?i h;p #i th,! ăn 3 !hu4, th,! ăn
tinh, th,! ăn !3 9uả, r^ mOt à !&! 0ản phsm phU !34 !ông nghiệp !h- bi-n r4u 9uả Wb)
',4, ~ !hu?i..Y đ]m 2(i hiệu 9uả t?t.
l.9. R?S O=
Ž%m 2à 0ản phsm phU !34 !ây ng` !?! h4y !ây h5 đOu. Ngô, 2B4 m7 à 2B4 n$#! 2à
b4 !ây 2$%ng th>! !hrnh !34 th- gi#i. Ž%m !h,4 nhiMu x%, !hi-m d50XQ00 g‚8g !hất 8hô
!h3 y-u 2à 2ignin, != gi& trH 'inh '$lng thấp. Iàm 2$;ng prot]in trong r%m 2B4 tt 25XQ0
g‚18g !hất 8hô.
Ž%m 2B4 != hàm 2$;ng 2ignin t$%ng đ?i !4o, !hi-m [0Xp0g‚8g !hất 8hô, hàm
2$;ng 8ho&ng rất !4o 1p0g‚8g !hất 8hô, trong đ= !h3 y-u 2à 0i2i!, 7 Oy hệ 0? ti+u h=4
!34 r%m 2B4 rất thấp. Tw 2ệ ti+u h=4 !34 r%m 0‰ đ$;! tăng 2+n n-u thông 9u4 xb 2J r%m r(
b<ng ph$%ng ph&p 8iMm h=4, 4xit h=4 h4y 4moni4! h=4....
Thành phần h=4 h5! !% bản !34 r%m r( phU thuN! nhiMu đ-n đq! trnh 0inh 2J, thZi
đi:m thu ho(!h, đN thành thU! !34 !ây trRng à !h- đN 'inh '$lng !34 đất ... Nh$ng nh7n
!hung !&! thành phần !hrnh b4o gRmc
X Tw 2ệ !4o !34 !4!bonhy'r4t thành &!h t- bào nh$ !]22u2o0], h]mi!]22u2o0] à
2ignin !hi-m [0XS0x t"ng Ot !hất hữu !% !34 !ây trRng.
C›pptp…€› 2à thành phần !ấu trB! !hrnh !34 thành t- bào th>! Ot, !hi-m ào
8hoảng tt d2XQpx trong t"ng Ot !hất 8hô !34 th>! Ot. T4o gRm !hu€i homo04!!h4rit
đ$;! t(o thành b*i !&! 2i+n 8-t βX1XQXg2u!o0] g5i 2à x]22obio0], thông 9u4 !&! !ầu n?i
mi!roXiibr]0. L]22u2o0] != th: ti+u h=4 đ$;! b*i gi4 0B! nh4i 2(i.
H›rkf›pptp…€›, 8h&! #i !]22u2o0], h]mi!]22u2o0] đ$;! t(o thành tt h]t]roX
po2ym]r0 8hông != h7nh '(ng nhất đHnh b4o gRm tất !ả !&! đ$Zng p]nto0] nh$ xy2o0],
4r4bino0]. Lhu€i đ(i phân tb !34 h]mi!]22u2o0] th7 ngmn h%n !]22u2o0]. LhBng t(o thành
mNt !&i 8hung po2y04!!h4rit 2i+n 8-t #i ph]no2 b4o 9u4nh 0;i !]22u2o0]. I]mi!]22u2o0]
!h^ ti+u h=4 đ$;! mNt phần.
Lkolkl 2à mNt h]t]roXpo2ym] ph]no2 n= gmn #i h]mi!]22u2o0]. a?i 2i+n 8-t giữ4
2ignin à h]mi!]22u2o0] !ho đ-n n4y •n !h$4 đ$;! hi:u mNt !&!h !hrnh x&!. T" !h,! !34
!&! ti:u phần x% !34 x]22u2o0] đ) t(o thành hàng rào !hmn !% h5! !hm! !hmn. _7 Oy,
2ignin 8hông đ$;! ti+u h=4 à !vn 2àm !ản tr* 0> ti+u h=4 !34 !&! g2uxit 8h&!. Tw 2ệ
2ignin trong !ây trRng đ$;! tăng 2+n !\ng #i tu"i !34 !ây trRng à tw 2ệ nghH!h #i tw 2ệ
ti+u h=4 !34 gi4 0B!.
Q0
-ơ đồ ". -ơ đồ %' +. ti>u h5# cL# các thành phần (àng t@ ào *C#n -oe+t %à Xine0
1YZJ,
Tw 2ệ ti+u h=4 WxY
0 50 100
Eignin
L]22u2o0]
{y24n]0
Pr4b4n]0

D]!tin0
X Nghyo nit%c Th,! ăn r%m r( != tw 2ệ prot]in rất thấp, !hi-m ào 8hoảng 2X5x.
Tw 2ệ !hất 'inh '$lng này giảm m(nh th]o tu"i. aqt 8h&! ]nˆym]] !34 i 0inh Ot '( !~
2(i 8h= ti-p !On #i 4ˆot !34 th,! ăn thô 7 0> !ản tr* !34 màng t- bào 2ignin h=4.
X Nghyo 8ho&ng à it4minc trong th>! t- 2o(i th,! ăn này thi-u hầu h-t !&!
nguy+n t? 8ho&ng đ4 2$;ng nh$ L4, D, N4 à !&! nguy+n t? 8ho&ng i 2$;ng. FRng thZi
!hBng !`ng thi-u hUt !&! it4min nh$ it4min P, à K
d
.
X kh= tho&i bi-n trong '( !~c aàng t- bào 2ignin h=4 mNt mqt !ản tr* i 0inh Ot
!hui ào b+n trong t- bào, tt đ= !ản tr* ]nˆym] phân giải !hất x%, mNt mqt t(o 0> bMn
!hqt !ho t- bào, !ản tr* 0> !hi4 !mt trong 9u& tr7nh nh4i 2(i Wbảng 22Y. Th,! ăn phải 2$u 2(i
2âu trong '( !~ tt đ= 2àm giảm 2$;ng ăn ào.
Xk$! 99. T‘ Ce >)ê+ &c# RM C1N$! O?S I$ RM" '# (’
Eo(i r%m Tw 2ệ ti+u h=4 !hất hữu !%,x E$;ng ăn ào, g !hất 8hô‚8go
0,p5
Ž%m 2B4 d5X55 2[X[5
Ž%m m(!h Q5XQS d5X51
Ž%m m7 d5XQ[ 25Xd5
l.l. ME#
ar4 2à 2o(i !ây trRng đ(t đ$;! năng 0uất 0inh 8h?i t?i đ4 tr+n mNt đ%n H 'iện tr!h.
Tuy Oy đ: 0b 'Ung n= 2àm th,! ăn gi4 0B! mNt !&!h t?i $u, mr4 phải đ$;! „p t&!h thành
!&! thành phần hv4 t4n à thành &!h t- bào 8hông hv4 t4n.
4gBn ($#
Ng5n mr4 2à th,! ăn truyMn th?ng !ho gi4 0B! '( 'ày 8„p !h3 y-u !ho trâu bv !ầy
8„o, trong m\4 thu ho(!h mr4. _iệ! 0b 'Ung ng5n mr4 !ho gi4 0B! 2àm iệ! !vn !h$4
đ$;! nghi+n !,u nhiMu. Tv •n 'uy tr7 đ$;! th: tr(ng à •n 2àm iệ! hăng h&i trong 8hi
ăn mNt 8hsu phần toàn ng5n mr4. FiMu đ= !h,ng t~ r<ng 9u& tr7nh 2+n m]n !34 ng5n mr4
trong '( !~ đ) !ung !ấp đ3 'inh '$lng !ho 'uy tr7 à 24o t&! * m,! thấp. Tuy nhi+n #i
8hsu phần đ%n điệu !h^ != ng5n mr4 8„o 'ài à 8hông đ$;! b" 0ung !&! 2o(i th,! ăn 8h&!
nh$ r^ mOt, !&m.. th7 0,! 2àm iệ! 0‰ bH giảm 0Bt t7nh tr(ng này !àng 8„o 'ài 0‰ 2àm !ho
!on Ot giảm tr5ng 2$;ng !% th:. Lhrnh 7 Oy ng5n mr4 8hông đ$;! 0b 'Ung rNng r)i.
Q1
Tuy Oy 8hi ng$Zi t4 0b 'Ung ng5n mr4 đ: nuôi gi4 0B! * '(ng 3 ur+ à b" 0ung !&m 0‰
nâng !4o t^ 2ệ ti+u h=4 x% à nâng !4o gi& trH 'inh '$lng 2àm th,! ăn !34 2o(i th,! ăn
này. Ng5n mr4 gRm b4 phầnc 2&, !u?ng ~ b5! Wb… 2&Y à phần ng5n non. Thành phần h=4
h5! Wbảng 2dY !34 ng5n mr4 rất 8h&! nh4u, n= phU thuN! ào tu"i, điMu 8iện trRng à !&!h
!hăm 0=! 9uản 2J...nh$ng gi& trH trung b7nh ào 8hoảng 5 tấn Ot !hất 8hô‚h4, n-u trnh
th]o 2J thuy-t th7 2$;ng này đ3 !ung !ấp !ho mNt !on bv != 8h?i 2$;ng 500 8g.
Ng5n mr4 != th: đ$;! 3 !hu4 t(i thZi đi:m thu ho(!h mr4 tr$#! 8hi '\ng. T<ng
!&!h băm nh~ ng5n mr4 dXQ !m rRi 3 y-m 8hr #i r^ mOt, h4y !&m à 1x 4môn 0u2ph4t.
Tuy nhi+n, 9u& tr7nh 3 •n đ(t 8-t 9uả t?t mà 8hông !ần b" 0ung th+m !hất phU gi4 ào.
L= th: 3 b<ng !&! 8h?i 3 nh~ 8hoảng 5 tấn ng5n, đ3 đ: nuôi 2 !on bv trong mNt th&ng. E&
mr4 !`ng != th: đ$;! 3 8ym ng5n nh$ng 8hả năng ti+u h=4 rất thấp à 8hả năng 2>4 !h5n
2o(i th,! ăn này !`ng r&t 8h&! nh4u, đ4 0? bv thr!h 2>4 !h5n phần b… 2& h4y phần m5ng
nu#! !vn rất rt ăn phần 2& x4nh. N-u !ho ăn t> 'o bv != th: ăn t#i e0 8g‚!on‚ngày phần
ng5n non.
Xk$! 9l. T&M$& @&˜$ &c# &ˆ '# A >&M$& @&˜$ $!ˆ$ SE# n”o
Lh^ ti+u EVi thân _~ thân Ng5n
_Ot !hất 8hô
Drot]in thô
al
F$Zng t"ng 0?
{%
kho&ng t"ng 0?
E$u hu•nh
22
1,Q
0,2
Q[
Q5
1,e
0,2
de
d,2
1,0
2Q
p0
d,1
0,d
2p
2,p
0,S
2p
5p
5,d
0,Q
K[ ($#
T) mr4 2à 0ản
phsm phU !vn 2(i !34
9u& tr7nh !h- bi-n n$#!
mr4. Lhất 2$;ng !34
phần b) !vn 2(i phU
thuN! ào !ông ngệ !h-
bi-n th3 !ông h4y hiện
đ(i nhung nh7n !hung
phần b) !vn 2(i 04u 8hi
thu n$#! mr4 != 1,5XQx
2à đ$Zng 0u!ro0]. Dhần
b) mr4 0b 'Ung !hăn
nuôi trâu bv rt != hiệu
9uả b*i 2J 'o 8hả năng
ti+u h=4 thấp. Iàm
2$;ng 2ignin !4o, !hi-m
ào 8hoảng |20x à rất
nghyo prot]in Wbảng 2QY.
Q2
W$# câ: W1QQ8gY
Tgt g…—fg
Thân W1008gY Ng5n W2S8gY u E& b"i W1[8gY
¯z
N$#! mr4 thô T) mr4 t$%i W2e8gY
Gkx lgk•i
N$#! !ô đq! L|f _&ng b5t

Lu iŸr

Sư\ng tinh W118gY Q] (Gt 7 Wd8gY
S? ^• q. S? ^• &h ()h$ ^1ƒ$! >&P" @&1?$! @&A@ J$!
$!&)e@ nPOP*>"$t :„Šlo
Xk$! 9p. T&M$& @&˜$ &c# &ˆ '# (› SE#
Thành phần h=4 h5! x th]o Ot !hất 8hô
_Ot !hất 8hô
Drot]in thô
{% thô
kho&ng t"ng 0?
Lhất !hi-t
K•n 0uất 8hông đ(m
ee,2
1,0
50,1
2,5
0,d
Q[,1
Q] (Gt
Žn mOt 2à phU phsm !34 0ản xuất đ$Zng 8-t tinh W0% đR QY. T\y th]o !&! gi4i đo(n
!34 9u& tr7nh !hi-t tinh đ$Zng mà != nhiMu 2o(i rn mOt. Žn mOt APC 2à 2à 0ản phsm phU
đầu ti+n 8hi 2y tâm trr!h 2y đ$Zng !ho r4 đ$Zng thô, à !hi-m ào 8hoảng gần ppx 0o #i
t"ng 0?. F$Zng thô 2à phần n$#! mr4 đ$;! g(n 25! à !ô đq! à 8-t tinh. Žn mOt —P— 2à
phần phU phsm !34 9u& tr7nh t(o đ$Zng —P—, đ$Zng đầu ti+n !34 0> !h- bi-n !hB4 S0X
S5x Ot !hất 8hô. Žn mOt —T— 2à rn mOt th, h4i !34 9u& tr7nh g(n 25! đ: !ho r4 12x đ$Zng
thô Wđ$Zng TY. Žn mOt !u?i !\ng đ$;! bi-t đ-n 2à rn mOt —L—, đ= 2à phần thu đ$;! tt 9u&
tr7nh 8-t tinh phần !hất 2~ng đq! 0&nh à rn mOt —T—, mà 04u 8hi nấu à 2y tâm !ho r4
đ$Zng L à rn mOt L. Ng4y !ả 8hi r^ mOt L đ$;! 25! 8† à 2à 0ản phsm phU !u?i !\ng
!34 nhà m&y đ$Zng th7 rn mOt này •n !h,4 mNt 2$;ng đ$Zng 0u!ro0] Wào 8hoảng d2X
Q2xY à n= !`ng 8hông đ$;! 25! 2(i 2ần nữ4 đ: tOn thu đ$Zng !vn 2(i. Žn mOt ALC 2uôn !=
mqt tr+n thH tr$Zng.
Žn mOt 2à nguRn đOm đq! !4!bohy'r4t != 8hả năng 2+n m]n, 2à !hất !4o năng
2$;ng, hàm 2$;ng prot]in thấp W2XQxY, !h3 y-u nit% '$#i '(ng nit% phi prot]in. Žn mOt
đ$;! 0b 'Ung ào !&! mU! đr!h !ho !hăn nuôi 04u đâyc
X Eà !% 0* đ: € b„o bv nuôi thâm !4nh
X Eà !hất m4ng ur+, 8ho&ng à !&! !hất 'inh '$lng 8h&! đ: !ải thiện hiệu 9uả 0b
'Ung 8hsu phần nghyo nit% Wph- thải ho4 m4u, mr4, phU phsm nông nghiệpY
X Lhất phU gi4 9u4n tr5ng !ho iệ! '> trữ !hi-n 2$;! th,! ăn thô !ho trâu bv
_4i trv !34 rn mOt trong th,! ăn !ho gi4 0B!c
X Lung !ấp !4!bohy'r4t 2+n m]n trong 8hsu phần !% 0* !34 đNng Ot nh4i 2(i
X Lhất m4ng ngon miệng !ho !&! !hất 'inh '$lng 8h&! Wnh$ ur+, 8ho&ng..Y đ: b"
0ung ào 8hsu phần giàu x% à !`ng 2à !hất 8]o trong 8h?i 2i-m.
Xk$! 9q. T&M$& @&˜$ &c# &ˆ '# A C"=) OŽ Su> C+ X# n”o
Eo(i _Ot !hất 8hô Drot]in kho&ng L4 D
Ž^ mOt P
Ž^ mOt T
Ž^ mOt L
pp
pS
Sd
1,e
2,5
2,e
Q,[
p,2
e,S
0,[2
0,S
1,21
0,0d
0,0Q
0,0[
Not–la B… G…gpT "55;.
Žn mOt 2à phần 'H!h đ$;! t(o r4 tt n$#! mr4 8hông đ$;! g(n 25! trong 9u& tr7nh
!h- bi-n đ$Zng th]o nguy+n tm! đảo 2i+n tU! !h?ng 2(i 0> 8-t tinh, rRi !ho b4y h%i n$#!
đ: 2àm 8hô !ho đ-n 8hi thành phần Ot !hất 8hô đ(t ào 8hoảng S0x.
T\y thuN! 2$;ng đ$Zng 0u!ro0], e0Xe2x Wth]o Ot !hất 8hôY, đây 2à 2o(i nguRn
năng 2$;ng 2J t$*ng !ho gi4 0B! '( 'ày đ%n. Tuy nhi+n n= !`ng 2à 2o(i th,! ăn đmt tiMn.
Qd
L= 8hoảng [0 n$#! !ung !ấp đ$Zng 0u!ro0] tt đ$Zng mr4. T\y thuN! ào gi?ng
mr4 8h&! nh4u, thZi ti-t 8h&! nh4u à 8† thuOt !h- bi-n mà thành phần !34 0ản phsm này
rất 8h&! nh4u. _r 'U, đ$Zng Lu T4 !h,4 0u!ro0] 2à rất 2#n, !hi-m t#i SSx W_LkY nh$ng
* mNt 0? n$#! 8h&! tw 2ệ này !h^ đ(t 8hoảng p[XS0x. aNt r 'U 9u4n tr5ng đ: !h,ng
minh điMu này 2à rn mOt T đ$;! t(o r4 tt n$#! b4n đầu != != đN nguy+n !hất !4o th7 !=
tw 2ệ 8-t tinh đ$Zng trong 9u& tr7nh bảo 9uản rất !4o. Nh$ng ng$;! 2(i rn mOt P à T
đ$;! t(o r4 tt n$#! b4n đầu != đN nguy+n !hất thấp th7 8hả năng 8-t tinh đ$Zng rất thấp.
Tuy nhi+n ào trung b7nh ào 8hoảng pSXS0x đ$Zng 0‰ 8hông đ$;! 8-t tinh trong 9u&
tr7nh bảo 9uản.
Žn mOt đ$;! 0b 'Ung !h3 y-u 2à nguRn !ung !ấp năng 2$;ngf thành phần 'inh
'$lng 8h&! nh$ !hất b„o, x% thấp à nit% thấp. Lhất !hi-t 8hông !hB4 ni$ t% !hi-m
8hoảng S5Xe5x th]o Ot !hất 8hô, n= 2à h€n h;p !ả phần đ$Zng đ%n à phần 8hông phải
2à đ$Zng. Dhần 8hông phải 2à đ$Zng != 8hả năng 2+n m]n à tw 2ệ ti+u h=4 thấp à !hi-m
8hoảng 1Sx trnh th]o Ot !hất 8hô đ?i #i rn mOt P, 2dx * rn mOt T, à ddx * rn mOt L.
I$#ng 0b 'Ungc
› a,! thấpc Žn mOt !u?i !\ng đ$;! 0b 'Ung trong 8hsu phần !34 gi4 0B! đ: nâng
!4o đN ngon miệng !34 th,! ăn 8hô #i m,! 5X15xf 5XSx nh$ 2à !hất 8-t 'rnh trong th,!
ăn i+n, trong th,! ăn 8h= ti+u nh$ b) mr4, 2Vi mr4 th7 tw 2ệ này 2à 15x. aNt h€n h;p
gRm d phần n$#!, mNt phần rn mOt đ$;! hv4 đMu à rải tr+n đRng !~ đ: tăng trnh ngon
miệng !34 gi4 0B!. k† thuOt này !`ng đ$;! 0b 'Ung t$%ng t> #i 8hsu phần !h3 y-u 2à b)
mr4 trong m\4 8hô !ho 8hsu phần 'uy tr7 tuy nhi+n != b" 0ung mNt 2$;ng nh~ !hất ni t%
phi prot]in. Žn mOt 2à 2o(i nguy+n 2iệu 2+n m]n nh4nh, 'o Oy ng$Zi t4 != th: 0b 'Ung b"
0ung ào !&! h€n h;p 3 !hu4 m,! 5x nh$ 2à !hất phU gi4 đ: tăng đN ngon miệng !34 gi4
0B!. Žn mOt !`ng đ$;! 0b 'Ung 2àm !hất 8-t 'rnh tăng đN 8]o !34 th,! ăn != trnh !hất
h(n !h- 0> phân h3y !34 i 0inh Ot '( !~ nh$ 2à !hất tho&t 9u4. Žn mOt !`ng đ$;! 0b
'Ung trong những 8hsu phần != những 2o(i th,! ăn != H đmng, H !h&t nh$ ur] th7 != th:
0b 'Ung th]o tw 2ệ nh$ 04uc Žn mOt Lc S0XS5x, ur]c 10X15x, mu?i 2,5x à 'i!4nxi
pho0ph4tc 5,5x.
Žn mOt !`ng đ$;! 0b 'Ung trong 8h?i 2i-m đ4 'inh '$lng #i !ông th,! nh$ 04uc
Žn mOtc 50x, ur]c 10x, mu?i 5x, 'i!4nxi pho0ph4t 5x, !4nxihy'roxyt 10x, à 20x
th,! ăn giàu x% nh$ r%m h4y b) mr4. {i măng !`ng != th: đ$;! 0b 'Ung th4y !ho ôi
!4nxihy'roxyt nh$ng phải đ$;! trNn #i n$#! m,! Q0x #i n$#! tr$#! 8hi !ho th+m
ào !&! thành phần 8h&! !34 h€n h;p.
›a,! !4oc Iệ th?ng € b„o bv th$%ng phsm, ph&t tri:n * Lu T4 à •n đ$;! 0b
'Ung != !ải ti-n 04u 25 năm #i nguRn th,! ăn !h3 y-u 2à rn mOt h€n h;p #i dx ur], h(n
!h- bNt !& à !&! nguRn prot]in 8h&!, h(n !h- th,! ăn thô Wd8g‚1008g 8h?i 2$;ng 0?ngY
à 2>4 !h5n 8ho&ng t> 'o #i tw 2ệ 50x 'i!4nxi pho0ph4t à mu?i. I€n h;p r^ mOt‚ur]
#i Ot !hất 8hô t"ng 0? p0x, gRm e1x rn mOt à [,5x n$#!. ™r+ à mu?i tr$#! ti+n,
đ$;! hv4 t4n ào n$#! 04u đ= m#i trNn #i r^ mOt, n„n !hqt à !ho ăn m€i ngày mNt 2ần
#i 2$;ng !ung !ấp p0 g prot]in tho&t 9u4 WbNt !&Y‚100 8g tr5ng 2$;ng 0?ng.
Ngoài r4 !`ng != th: 0b 'Ung !ông th,! € b„o bv != hiệu 9uả #i 8hsu phần
hàng ngày‚đầu gi4 0B! đ$;! trnh nh$ 04uc e0 g h€n h;p 8ho&ng, 250 g bNt !&, [ 8g r^
mOt‚ur] à 10 8g th,! ăn thô. _#i 8hsu phần tr+n != th: 2àm tăng tr5ng đ(t m,! tt 0.S
X18g‚bv‚ngàyf à !huy:n h=4 th,! ăn * m,! tt 10X12.
Ngoài r4, r^ mOt !`ng đ$;! 0b 'Ung trong !hăn nuôi 2;n à gi4 !ầm.
QQ
Q5
CHƯ6NG IV
THỨC ĂN HẠT D– PH5 PH—M CÁC NG–NH CHẾ XIẾN
I. THỨC ĂN HẠT NGœ CUC
:.:. Đ• ^)‚S F)$& F1w$!
T+n —ng` !?!— 2à t+n đqt !ho !&! 2o(i !ây trRng thuN! nh=m —!~— đ$;! trRng b<ng
h(t. I(t !?! gRmc h(t 2B4, ngô, đ(i m(!h, 8+... /ản phsm phU !34 h(t ng` !?! gRm !&m,
tấm, tấm b?i, trấu.... Fây 2à nh=m th,! ăn != thành phần !h3 y-u 2à tinh bNt, trong đ=
gRm 4my2o0] à 4my2op]!tinX2à thành phần !hrnh. Iàm 2$;ng Ot !hất 8hô !34 th,! ăn
này phU thuN! !h3 y-u ào ph$%ng ph&p thu ho(!h à điMu 8iện bảo 9uản nh$ng nh7n
!hung trong 8hoảng S00Xe00 g‚8g, S5Xe0x thành phần nit% != trong prot]in. Drot]in !=
trong tất !ả !&! t- bào h(t !?!, nh$ng !h3 y-u * phôi, trong phần nNi nh`, prot]in tOp
trung nhiMu * trung tâm !ho đ-n ngo(i bi+n. Thành phần prot]in * !&! 2o(i h(t !?! rất
8h&! nh4u, bi-n đNng tt S0X120 g‚8g Ot !hất 8hô, tuy nhi+n, !`ng != 8hi đ(t đ-n 220
g‚8g Ot !hất 8hô. Drot]in h(t !?! thi-u hUt 4xit 4min 9u4n tr5ng 2à 2y0in], m]thionin] à
thr]onin], ri+ng 2B4 m(!h hàm 2$;ng 2y0in] !4o h%n mNt !hBt. 6i& trH prot]in h(t !?! !=
4i trv 9u4n tr5ng đ: thB! đsy 0> tăng tr$*ng !34 mầm h(t. Iàm 2$;ng prot]in !34 !&!
2o(i h(t !?! đ$;! x-p th]o th, t> !4o đ-n thấp nh$ 04uc y-n m(!h | 2B4 m(!h | ngô | 2B4
m7.
Iàm 2$;ng 2ipit tt 2 X 5x nhiMu nhất * ngô à 2B4 m(!h. Iàm 2$;ng x% thô tt p X
1Qx nhiMu nhất 2à * !&! 2o(i h(t != ~ nh$ 2B4 m(!h à th=!, rt nhất 2à * bNt m• à ngô tt
1,S X dx. 6i& trH năng 2$;ng tr4o đ"i đ?i #i gi4 !ầm !4o nhất * ngô d,da!42‚18g à thấp
nhất * 2B4 m(!h 2,Q a!42‚1 8g.
I(t !?! rất nghyo 8ho&ng đq! biệt 2à !4nxi, hàm 2$;ng !4nxi 0,15x, photpho |
0,d X 0,5x nh$ng phần 2#n photpho != mqt trong h(t ng` !?! * '(ng phyt4t]. I(t ng` !?!
rất nghyo it4min K, P, T
2
Wtrt ngô àng rất giàu !4rot]nY, giàu h à T
1
Wnhất 2à * !&m
g(o, 1 8g !&m g(o 2o(i ‘ != 22,2 mg T
1
, 1d,1mg T
2
.
I(t !?! 2à 2o(i th,! ăn tinh !h3 y-u !ho b+, ngh„, 2;n à gi4 !ầm. a€i gi4i đo(n
0inh tr$*ng, 8hi 0b 'Ung h(t !?! != th4y đ"i tw 2ệ !hBt rt trong 8hsu phần nh$ng n=i
!hung h(t !?! à 0ản phsm phU !34 n= !hi-m 8hoảng e0x nguRn năng 2$;ng !ung !ấp
trong 8hsu phần.
:.9. N!J
Tr$#! đây, ngô !h^ đ$;! trRng nhiMu * N4m a†, nh$ng hiện n4y đ) đ$;! trRng
rNng r)i t(i !&! n$#! nhiệt đ#i à b&n nhiệt đ#i 2àm th,! ăn !ho !ả ng$Zi à gi4 0B!. Fây
2à 2o(i !ây trRng đvi h~i 8hr hOu ấm đ: !hrn h(t à 8hông !hHu đ$;! 8hr hOu đông gi&.
Ngô ngày !àng !hi-m 2nnh thH tr$Zng 9u?! t-. /b 'Ung ngô 2àm th,! ăn gi4 0B!
đvi hVi !hi phr gi& thành !4o, 7 Oy xu th- !hung 2à th4y th- ngô b<ng !&! 2o(i nguy+n
2iệu h4y !&! ph- phU phsm 0•n != !34 đH4 ph$%ng đ: g=p phần 2àm giảm !hi phr th,! ăn.
Ngô gRm d 2o(ic ngô àng, ngô trmng à ngô đ~. Ngô àng !h,4 0m! t?
!rytox4nthin 2à tiMn !hất !34 it4min P. /m! t? này != 2i+n 9u4n t#i màu 0m! !34 ml, thHt
8hi € b„o gi4 0B! à màu !34 2vng đ~ tr,ng gi4 !ầm tăng !$Zng thH hi-u !34 ng$Zi ti+u
thU. Ngô đ~, àng != gi& trH !4rot]n !4o h%n ngô trmng, !vn gi& trH 'inh '$lng t$%ng t>
nh4u.
Q[
Tuy nhi+n, hiện n4y t(i Pnh iệ! 0b 'Ung ngô àng à đ~ 8hông đ$;! $4 !huNng
trong 8hsu phần € b„o gi4 0B! 7 2J 'o 2àm ml != màu àng, 7 Oy đ?i t$;ng gi4 0B!
này th$Zng 0b 'Ung !h3 y-u 2à ngô trmng.
Ngô !h,4 nhiMu it4min h nh$ng rt it4min K à it4min nh=m T. Ngô !h,4 rt
!4nxi, nhiMu photpho nh$ng !h3 y-u '$#i '(ng 8„m hấp thu 2à phyt4t].
6i?ng nh$ !&! 2o(i th,! ăn h(t !?! 8h&!, ngô 2à 2o(i th,! ăn != tw 2ệ ti+u h=4 năng
2$;ng !4o, gi& trH prot]in thấp à thi-u !ân đ?i 4xit 4min. Ngô !h,4 pd0 g tinh bNt‚8g Ot
!hất 8hô. Drot]in thô tt S X 1dx Wtrnh th]o Ot !hất 8hôY. Eipit !34 ngô tt d X [x, !h3 y-u
2à !&! 4xit b„o !h$4 no, nh$ng 2à nguRn phong phB 4xit 2ino2]i!. Drot]in !34 ngô tRn t(i
'$#i 2 '(ng !hrnhc ˆ]in à g2ut]2in. –]in n<m trong nNi nh` !hi-m tw 2ệ !4o nh$ng thi-u
!&! 4xit 4min thi-t y-u nh$ tryptoph4n à 2y0in]. 62ut]2in !hi-m tw 2ệ thấp h%n ˆ]in, n=
!`ng n<m trong nNi nh3. 6ần đây ng$Zi t4 t(o đ$;! mNt 0? gi?ng ngô giàu 4xit 4min h%n
0o #i !&! gi?ng ngô b7nh th$Zng, 0ong •n nghyo m]thionin]. _7 Oy, 8hi '\ng ngô
zp4r9u]X2 !ho 2;n à gi4 !ầm, !ần b" 0ung th+m m]thionin]. aNt gi?ng ngô m#i nữ4 2à
g2ouryX2 != hàm 2$;ng 2y0in] à !ả m]thionin] !4o h%n ngô zp4r9u]X2. K\ng 2o(i ngô
này 8hông phải b" 0ung th+m m]thionin].
Ngô 2à 2o(i th,! ăn !h3 y-u '\ng !ho gi4 0B! à gi4 !ầm, à 2à 2o(i th,! ăn rất
giàu năng 2$;ng, 1 8g ngô h(t != d200 X dd00 8!42 ah Wbảng 2[Y. Ng$Zi t4 '\ng ngô đ:
0ản xuất bNt à g2u!oˆ !ho ng$Zi. NhiMu 0ản phsm !34 ngô rất thr!h h;p !ho đNng Ot,
trong đ= 9u4n tr5ng 2à mầm ngô, !&m à g2ut]n. khi d 2o(i này h€n h;p 2(i t(o thành 0ản
phsm != t+n 2à bNt g2ut]n X ngô, !h,4 xấp x^ 2Qx prot]in thô, d X 5x x% thô. I€n h;p này
thr!h h;p !ho tất !ả !&! 2o(i gi4 0B! à gi4 !ầm, đ>! biệt 2à bv 0ữ4, tuy Oy !`ng •n !ần
b" 0ung th+m 4xit 4min !ông nghiệp.
Ngô !vn != trnh !hất ngon miệng #i 2;n. Ey0in] à tryptoph4n 2à h4i 2o(i 4xit
4min h(n !h- !34 ngô 8hi '\ng nuôi 2;n Wbảng 2pY. khi '\ng ngô 2àm th,! ăn !hrnh !ho
2;n th$Zng gây hiện t$;ng ml nh)o * 2;n. FN sm !34 ngô != th: bi-n đ"i tt 10X25x.
au?n bảo 9uản t?t đN sm t?i đ4 !ho ph„p 15x. Ngô th$Zng đ$;! x]m 2à 2o(i th,! ăn
năng 2$;ng đ: 0o 0&nh #i !&! 2o(i th,! ăn 8h&!.
Xk$! 9x. T‘ Ce >)ê+ &c# '# $!J RM S]> *m @&G @&jS $!J n”o
_Ot nuôi Drot]in {l al K/kF ah Wa!42‚8gY
Ngô h(t Ltu p[.0 5p.0 e1.0 eQ.0 d.Qp
TNt h(t à 2Vi Ltu pQ.0 [e.1 pS.Q e0.d d.2d
EVi Tv 55.0 p[.0 5d.0 pe.0 2.pQ
TNt hominy Ltu [[.0 dQ.0 S1.0 S1.0 2.S1
TNt g2ut]n Ltu S0.0 55.0 pd.0 pd.0 2.[2
Ngô h(t E;n [e.e Q0.p 55.p e2.e d.[Q
Qp
Xk$! 9‰. T&M$& @&˜$ #L)> #S)$ n” >&P" @O">P)$o
Ngô trmng
Prg Ly0 62y Ii0 ‘20 E]u Ey0 a]t Dh] Thr Try Tyr _42
Q.[ 1.2 d.[ d.d d.1 12.p d.0 1.1 5.1 d.S 0.[ d.p Q.Q
Ngô àng
Prg Ly0 62y Ii0 ‘20 E]u Ey0 a]t Dh] Thr Try Tyr _42
Q.[ 1.Q d.Q 2.e d.1 1d.1 2.Q 0.[ Q.e d.[ 0.[ d.p Q.2
zp49u]X2, h(t trmng
Prg Ly0 62y Ii0 ‘20 E]u Ey0 a]t Dh] Thr Try Tyr _42
5.1 1.p d.5 d.1 Q.Q 10.p Q.2 1.e 5.d d.1 1.0 Q.0 [.p
zp49u]X2, h(t àng
Prg Ly0 62y Ii0 ‘20 E]u Ey0 a]t Dh] Thr Try Tyr _42
d.e 2.0 d.[ d.p Q.1 11.d d.5 1.S Q.S d.2 1.0 Q.Q 5.Q
g2ouryX2, ngô h(t
Prg Ly0 62y Ii0 ‘20 E]u Ey0 a]t Dh] Thr Try Tyr _42
Q.d 1.S d.0 2.5 Q.0 1d.0 d.d 1.[ [.1 d.2 X 5.0 5.[
Th,! ăn g2ut]n
Prg Ly0 62y Ii0 ‘20 E]u Ey0 a]t Dh] Thr Try Tyr _42
d.5 1.2 d.p 2.[ d.1 12.5 2.d 2.2 Q.e d.p 0.e Q.1 5.0
TNt g2ut]n
Prg Ly0 62y Ii0 ‘20 E]u Ey0 a]t Dh] Thr Try Tyr _42
d.d X X 2.2 Q.Q 1[.5 2.1 2.p [.1 d.[ 0.5 X 5.2
T&nh 'ầu mầm ngô
Prg Ly0 62y Ii0 ‘20 E]u Ey0 a]t Dh] Thr Try Tyr _42
Q.p 2.Q d.S d.2 Q.0 1d.0 2.e d.1 5.Q d.5 0.S Q.5 [.0
Not–la B… G…gpT "55;.
:.l. T&c
Th=! 2à 2o(i h(t !?! !h3 y-u !34 \ng Fông N4m ž. Lây 2B4 rất thr!h h;p #i
8hr hOu sm à b&n nhiệt đ#i à !`ng đ$;! trRng mNt rt * Tm! ƒu. I(t th=! != 2 phầnc ~
trấu b+n ngoài, 2#p ~ m~ng b+n trong W!&mY b4o 9u4nh h(t g(o. Th=! đ$;! '\ng !h3 y-u
!ho 2oài nh4i 2(i à ng>4, g(o, !&m '\ng !ho ng$Zi, 2;n à gi4 !ầm. _~ trấu !hi-m 20x
8h?i 2$;ng !34 h(t th=!, n= rất giàu 0i2i! à thành phần !h3 y-u 2à !]22u2o0]. L&m g(o
!h,4 8hoảng 11 X 1dx prot]in thô à 10 X 15x 2ipit.
Trong !hăn nuôi != 8hi ng$Zi t4 '\ng !ả 2B4 nguy+n h(t W!ả ~ trấuY nghiMn mHn
'\ng 2àm th,! ăn !ho gi4 0B!. Tuy nhi+n, những mảnh ~ trấu trong th,! ăn nghiMn !=
!(nh 0m! gây th$%ng t"n ni+m m(! đ$Zng ti+u h=4 !34 gi4 0B!, ảnh h$*ng t#i tw 2ệ ti+u
h=4.
II. THỨC ĂN HẠT XT Đ•U D– VHÔ 04U
9.:. H=> (] ^u+
6Rm h(t đOu t$%ng, đOu x4nh, đOu myo, đOu triMu, 2(!, tng...
ĐŠf •k}r jklg jmnlo
QS
Eà 2o(i th,! ăn giàu prot]in, prot]in thô tt d0 X Q0x, !hất 2$;ng prot]in !4o h%n
à !ân đ?i h%n 0o #i h(t !?!. Tuy !hất 2$;ng prot]in !34 th,! ăn h5 đOu 8hông b<ng
prot]in đNng Ot, nh$ng != mNt 0? h(t đOu gi& trH 0inh Ot h5! prot]in WT_Y !34 !hBng gần
b<ng #i !&, tr,ng, 0ữ4, nh$ng DhŽ thấp h%n Wbảng 2SY.
Xk$! 9Š. GEA >O. F)$& F1w$! @O">P)$ '# S]> RM) C"=) >&ứ I$
Eo(i th,! ăn T_ W!huNtY L/ DhŽ W!huNtY 6D_ Wgà !onY
EB4 m(!h [5 Q[ X X
EB4 m7 [p dp 1,5 X
Ngô 5p 2S 1,2 X
khô 'ầu bông S0 dp 2,0 p,p
khô 'ầu 2(! 5S 2Q 1,p QS
TNt đOu t$%ng p5 Qe 2,d pe
TNt !& pp X X 102
/ữ4 S5 [e 2,S e0
Tr,ng e5 100 d,S X

Ng~lo •k}r f¡l fg° © ¢gk €¦ j¨lo
I(t h5 đOu n=i !hung !h$4 hoàn toàn !ân đ?i M 4xit 4min, trong đ= 4xit g2ut4mi!,
!y0t]in à m]thionin] th$Zng thi-u. _7 Oy, 8hi '\ng !ho 2o(i '( 'ày đ%n !ần ph?i h;p
#i prot]in đNng Ot. a,! 0b 'Ung trong 8hsu phần !ần h(n !h- 8hoảng 10 X 15x Wtrnh
th]o Ot !hất 8hôY !ho 2;n à gi4 !ầm à 5 X 10x !ho nh4i 2(i.
không !ho Ot nuôi ăn h(t h5 đOu * '(ng 0?ng, 7 n= 0‰ 2àm giảm trnh ngon
miệng, giảm tw 2ệ ti+u h=4 à gây ngN đN! !ho !on Ot. Lần != biện ph&p xb 2J nhiệt thr!h
h;p nh$ r4ng àng, hấp !hrn, 2uN! hoq! '\ng ti4 hRng ngo(i đ: nâng !4o tw 2ệ ti+u h=4 à
8hb !hất đN! != 0šn trong mNt 0? 2o(i h(t.
9.9. Đu+ >1?$!
FOu t$%ng 2à mNt trong những 2o(i h(t h5 đOu đ$;! 0b 'Ung ph" bi-n đ?i #i Ot
nuôi. Trong đOu t$%ng != 8hoảng 50x prot]in thô, trong đ= !h,4 đầy đ3 !&! 4xit 4min
thi-t y-u nh$ !y0tin], 2y0in], nh$ng m]thionin] 2à 4xit 4min h(n !h- th, nhất, à1[ X 21x
2ipit. Trong đOu t$%ng != nhiMu 2o(i 8h&ng 'inh '$lng, gRm !&! !hất ,! !h- ]nˆym]
prot]40], 2]!tin, phyto]0trog]n W]0trog]n th>! OtY, 04ponin, goitrog]n W!hất gây b$#u !"Y.
Lhất ,! !h- prot]40] !vn g5i 2à 4ntiXtryp0in 7 ,! !h- ho(t đNng !34 ]nˆym] tryp0in à
!hymotryp0in !34 tuy-n tUy. khi != mqt !34 !&! !hất 4ntiXtryp0in th7 ho(t đNng !34
tryp0in à !hymotryp0in bH ,! !h- 2àm bNi tri:n tuy-n tUy đ: tăng !$Zng 0ản xuất r4 !&!
]nˆym] nhiMu h%n 7 Oy gây mất !&! prot]in à 4xit 4min !ần thi-t !ho 0> 0inh tr$*ng
!34 !% th:. /> != mqt !34 !hất này đ) 2àm giảm gi& trH 0inh h5! !34 prot]in đOu t$%ng,
giảm 8hả năng ti+u h=4 !34 p]ptit, nh$ng !hất này != th: bH ph& h3y b*i nhiệt đN. L&!
4ntiXtryp0in !h^ bH mất ho(t trnh 8hi 0b 2J nhiệt * 105
%
L trong vng d0 phBt. Lần 2$u J 8hi
xb 2J nhiệt, n-u xb 2J 9u& m,! 0‰ gây phản ,ng đ$Zng h=4 !&! 4xit 4min g5i 2à phản ,ng
a4i224r' 2àm mất gi& trH 'inh '$lng !34 th,! ăn. Trong đOu t$%ng !vn tRn t(i mNt 0? !hất
8r!h thr!h, !hất ,! !h- nh$ !&! !hất gây 'H ,ng, !hất gây b$#u !", !hất !h?ng đông. FOu
t$%ng giàu L4, D h%n 0o #i h(t !?!, nh$ng nghyo it4min nh=m T n+n 8hi 0b 'Ung !ần
b" 0ung th+m it4min nh=m T, bNt thHt, bNt !&. Trong th>! tiGn nuôi '$lng, n-u !h^ !ho
!on Ot ăn prot]in đOu t$%ng mà 8hông b" 0ung th+m !&! nguy+n 2iệu tr+n 2;n n&i đ1 !on
Qe
r4 0‰ y-u, 0inh tr$*ng !hOm W'o !on m… bH giảm 0ản 2$;ng 0ữ4Y, 2;n m… đNng 'U! 8hông
đMu đqn, mm! bệnh 2iệt !hân. F?i #i gà m&i đ1 giảm tw 2ệ ấp n*, gà !on n* r4 y-u.
Ngoài r4, !vn mNt 0? 2o(i h(t bN đOu 8h&! !`ng rất giàu prot]in nh$ h(t !ải 'ầu,
h(t h$#ng '$%ng !h,4 dSx prot]in thô, h(t tng !h,4 Q[x prot]in thô, rất giàu 4rginin]
à 2]u!in] W2y0in] à m]thionin] thấpY.
9.l. L=
E(! 2à !ây trRng ph" bi-n * !&! n$#! nhiệt đ#i. Tuy nhi+n trong th>! t-, 2(! rt
đ$;! 0b 'Ung trong !hăn nuôi * '(ng nguy+n h(t mà !h^ 0b 'Ung '(ng ph- phU phsm !34
!h- bi-n 'ầu tt 2(!. E(! rất gi4u năng 2$;ng 'o hàm 2$;ng 'ầu !4o, nh$ng 2(i thi-u hUt
!&! 4xit 4min !h,4 2$u hu•nh à tryptoph4n. Tr$#! 8hi 0b 'Ung 2o(i th,! ăn này !ho gi4
0B!, gi4 !ầm !ần phải 0b 2J nhiệt nh$ 2à r4ng h4y nấu !hrn nh<m giảm hàm 2$;ng 4ntiX
tryp0in.
III. SYN PH—M PH5 CžA CÁC NG–NH CHẾ XIẾN
l.:. Sk$ @&jS @&G $!M$& L#, LA>
)á( gạo
L&m g(o 2à 0ản phsm phU !34 2B4 8hi x4y x&t. E$;ng !&m thu đ$;! b7nh 9uân 2à
10x 8h?i 2$;ng 2B4. L&m g(o b4o gRm mNt 0? thành phần !hrnh nh$ ~ !&m, h(t phôi
g(o, trấu à mNt rt tấm. Lhất 2$;ng !34 !&m th4y đ"i t\y thuN! ào hàm 2$;ng trấu trong
!&m. NhiMu trấu 0‰ 2àm tăng hàm 2$;ng !hất x% thô à 0i2i!, giảm nRng đN năng 2$;ng
!34 th,! ăn, giảm tw 2ệ ti+u h=4. T\y th]o 2$;ng trấu !vn rt h4y nhiMu mà !&m đ$;! phân
thành 2o(i ‘ h4y 2o(i ‘‘.
L&m 2à nguRn T
1
phong phB, ngoài r4 !vn != !ả it4min T
[
à biotin, 18g !&m g(o
!= 8hoảng 22 mg it4min T
1
, 1d mg it4min T[ à 0,Qd mg biotin. L&m g(o 2à 0ản phsm
!= gi& trH 'inh '$lng, !h,4 11 X 1dx prot]in thô, 10 X 15x 2ipit thô, S X ex !hất x% thô,
8ho&ng t"ng 0? 2à e X 10x Wbảng 2eY. Kầu !&m !h3 y-u 2à !&! 4xit b„o 8hông no, !&! 4xit
này 'G 'àng 2àm !ho ml bH ôi, giảm !hất 2$;ng !34 !&m à !&m tr* n+n đmng, 8h„t. Ko
Oy, n-u „p h-t 'ầu th7 !&m g(o bảo 9uản đ$;! 2âu h%n. L`ng != th: bảo 9uản !&m b<ng
!&! biện ph&p hấp, trNn #i mu?i, xông 8h=i...
L&m g(o 2à mNt nguRn phU phsm rất t?t !ho Ot nuôi à '\ng !&m != th: th4y th-
mNt phần th,! ăn tinh trong 8hsu phần 2oài nh4i 2(i à 2;n. Tuy nhi+n, h(n !h- !34 !&m
đ= 2à !&! !hất đ$Zng 8hông phải tinh bNt, đ= 2à những đ$Zng đ4 'o những đ$Zng đ%n t(o
n+n thông 9u4 !&! 2i+n 8-t β X1,Qf βX1,[Xg2y!o0it ... N+n gi4 0B! '( 'ày đ%n 8hông th: ti+u
h=4 đ$;!.
L&m g(o !h,4 1QX1Sx 'ầu. Kầu này != th: đ$;! !hi-t tt !&m đ: tr&nh gây m\i
ôi 8h= !hHu trong 9u& tr7nh bảo 9uản, nguy+n nhân 2à 'o 0> ho(t đNng !34 !&! ]nˆym]]
2ipo2yti! 8hi !&m đ$;! t&!h r4 tt g(o à 2àm tăng nh4nh thành phần 4!i' b„o t> 'o. Iàm
2$;ng 4xit b„o t> 'o !34 !&m tt g(o đ) 2uN! 9u4 2à '$#i dx, nh$ng ng4y 04u 8hi nghiMn
!= th: tăng nh4nh #i tw 2ệ 1x‚giZ. @u& tr7nh gây ôi !34 'ầu trong !&m != th: đ$;! h(n
!h- b<ng ph$%ng ph&p xb 2J nhiệt h4y ph%i 8hô ng4y 04u 8hi x4y nghiMn g(o. {b 2J nhiệt
* nhiệt đN 100
o
L trong vng QX5 phBt b<ng h%i n$#! n=ng 2à đ3 đ: 2àm !hOm 2(i 9u& 9u&
tr7nh 0ản 0inh 4!i' b„o t> 'o. L&m != th: đ$;! 2àm 8hô b*i nhiệt b<ng !&!h trải rNng tr+n
50
!&! 8h4y !h,4 à 0b 2J * nhiệt đN 200
o
L trong vng 10 phBt. FN sm trong !&m t?t nhất
n+n * Qx trong 8hi bảo 9uản 0‰ 2àm ô hiệu h=4 !&! !hất 8h&ng 'inh '$lng.
L&m g(o !vn 2à nguRn i t4 min T phong phB à 2à 2o(i th,! ăn 8h& hấp '•n !ho
gi4 0B! gi4 !ầm. Kầu !&m 2à nguy+n nhân gây ml mMm, ngoài iệ! 2$u J 'ầu !&m r4, !&m
2à nguRn th,! ăn !ho tất !ả !&! đ?i t$;ng gi4 0B!. E$;ng !&m t?i đ4 != th: '\ng trong
8hsu phần trâu bv t?i đ4 2à Q0x, !34 2;n 8hông 9u& d0XQ0x, tuy nhi+n gi4i đo(n !u?i €
b„o !ần giảm tw 2ệ !&m trong 8hsu phần đ: tr&nh hiện t$;ng ml mMm, gi4 !ầm !h^ n+n
'\ng 25x !34 8hsu phần. L&m 8hông đ$;! 8hb 'ầu đ$;! 0b 'Ung nh$ 2à !hất m4ng, !hất
8-t 'rnh trong h€n h;p th,! ăn. L&m g(o th$Zng != ph4 2sn ~ trấu 7 Oy thành phần x%
!= th: tăng 2+n 10X15x
Xk$! 9„. T&M$& @&˜$ &c# &ˆ '# S]> *m C"=) !=" RM @&h @&G @&jS &h ()h$ !=" n”
Ru> &b> K&Jo




_Ot !hất
8hô
D
r
o
t
]
i
n
{
%

t
h
ô
k
h
o
&
n
g
a
l

t
h
ô
K•n 0uất
8hông
đ(m
L4 D
6(o 6uy4n4 S[.e 11.e 11.S 5.2 1.p [e.Q
6(o ‘n'i4 p.S 11.e e.d 1.2 [e.S 0.11 0.2e
6(o a† Se.5 e.d e.d Q.5 1.5 p5.Q
G=" $B+
Dhi2ippin] p.[ 0.e 1.5 1.[ SS.Q
_iệt N4m 10.S 1.5 1.0 1.d S5.Q
G=" (c$!
Nig]ri4 e0.1 e.1 0.d 0.[ 0.1 Se.e
‘r49 Sp.5 p.e 1.S 1.Q 1.S Sp.1 0.05 0.d2
Trấu, a424y0i4 Sp.0 Q.d d0.0 1Q.0 0.S 50.e 0.21 0.0p
_~ trấu Se.e d.S Qd.e 21.[ 1.p 2e.0
_~ trấu xb 2J
NI
d
a†
e2.0 11.d QS.[ 20.S 1.0 1S.d 0.1[ 0.21
L&m, ‘r49 e1.1 12.Q 10.2 12.S 1S.d Q[.d 0.2e
L&m, Dhi2ippin]0 SS.S 10.[ 1S.e 1d.S 10.[ Q[.1
L&m, 6uy4n4 SS.p 1d.2 10.1 2S.1 5.1 Qd.5
6(o –imb4b•] eQ.[ p.p 2p.p 15.0 Q.2 Q5.5
Th=! nsy mần
Tây T4n Nh4
2Q.1 10.5 e.S 1e.d d[.d
51
Xk$! l~. T‘ Ce >)ê+ &c# !=" RM @&G @&jS !=" >Oê$ A ^m) >1N$! Ru> $+J) n”o


6i4 0B! Drot]in {% al
K•n 0uất
8hông đ(m
ah
Wa!42‚8gY
6(o nh&m Ltu p[.0 2d.0 p[.0 e1.0 2.e[
6(o đ&nh b=ng Ltu S[.[ Q[.p 50.0 ep.2 d.Qp
_~ Ltu p.Q 21.Q QS.0 Q2.0 0.S5
Th,! ăn nghiMn Trâu, bv [Q.5 12.S 5Q.p pp.[ 1.S0
L&m E;n [S.e 51.[ S5.S pe.2 d.00
L&m mHn E;n pe.5 50.[ SS.e S5.0 d.5S
Not–la B… G…gpT "55; Ii‚…zkfxp œ››j€K.
Tấm g(o !`ng 2à mNt phU phsm tt 2B4 != gi& trH 'inh '$lng gần t$%ng đ$%ng #i
bmp nh$ng 8hông != 0m! t? n+n 8hông đ$;! $4 !huNng 0b 'Ung trong th,! ăn !ho gà.
Tấm != th: 0b 'Ung trong th,! ăn !34 h]o nh~ 7 'G ti+u h=4, tuy nhi+n 'o gi& thành đmt
n+n rt đ$;! 0b 'Ung nhiMu trong th,! ăn !hăn nuôi.
4h8ng đi^( cần chI _ &hi +U d`ng cá(
X L= th: 0b 'Ung #i m,! !4o trong 8hsu phầnc tt d0 X p0x, nh$ng phải ph?i h;p
th+m !&! 2o(i th,! ăn giàu đ(m.
X Lần != biện ph&p !h- bi-n thr!h h;p nh$ 3 m]n, 3 !hu4, 2+n m]n nh…, đ$Zng
h=4, nấu !hrn... đ: nâng !4o tw 2ệ ti+u h=4.
X khi '\ng h€n h;p h(t ng` !?! !ần b" 0ung th+m L4. F?i #i gi4 0B! '( 'ày đ%n,
8hông n+n !ho ăn 9u& nhiMu à !ần b" 0ung th+m D ô !%.
l.9. Sk$ @&jS @&G $!M$& &)h> Ÿ@ F˜+ >&i Ru>
khô 'ầu Wb&nh 'ầuY 2à 0ản phsm !34 !&! h(t != 'ầu 04u 8hi đ) „p 2ấy 'ầu. L&! 0ản
phsm này b4o gRm 8hô 'ầu 2(!, 8hô 'ầu đOu t$%ng, 8hô 'ầu 24nh, 8hô 'ầu bông, 8hô 'ầu
't4, 8hô 'ầu h$#ng '$%ng...
Fq! đi:m !34 !&! 2o(i th,! ăn 8hô 'ầu 2à rất giàu prot]in WQ0 X 50x prot]in thôY,
giàu năng 2$;ng W1 8g 8hô 'ầu 2(! „p != 8hoảng d.52d 8!42 ah, 1 8g 8hô 'ầu đOu t$%ng
„p != 8hoảng d.52e 8!42 ahY, nh$ng hàm 2$;ng ml thấp.
3.2.1. ahb dầu đGu tương
khô 'ầu đOu t$%ng 2à phU phsm !34 9u& tr7nh !h„ bi-n 'ầu tt h(t đOu t$%ng. Iàm
2$;ng 'ầu !vn 2(i 8hoảng 10g‚8g. khô 'ầu đOu t$%ng 2à mNt nguRn prot]in th>! Ot !=
gi& trH 'inh '$lng t?t nhất trong !&! 2o(i 8hô 'ầu. Thành phần 4xit 4min gần gi?ng #i
prot]in 0ữ4 à '\ng đ: th4y th- mNt phần prot]in đNng Ot trong 8hsu phần Ot nuôi.
Trong 8hô 'ầu đOu t$%ng !h^ tRn t(i mNt 2$;ng nh~ 8ho&ng à nhiMu it4min, trt it4min
T12.
L`ng gi?ng nh$ bNt đOu t$%ng, 8hô 'ầu đOu t$%ng != hàm 2$;ng prot]in !4o,
!hi-m 8hoảng Q2XQ5x th]o Ot !hất 8hô Wbảng d1Y. Drot]in !34 8hô 'ầu đOu t$%ng !`ng
!h,4 hầu h-t !&! 4xit 4min thi-t y-u, nh$ng nghyo 4xit 4min !hB4 2$u hu•nh nh$ !y0tin]
à m]thionin] Wbảng d2Y. a]thionin] 2à y-u t? h(n !h- th, nhất * !&! 8hsu phần != gi&
trH năng 2$;ng !4o. 6i& trH 'inh '$lng à !&! y-u t? h(n !h- trong 8hô 'ầu đOu t$%ng gần
gi?ng #i h(t đOu t$%ng.
52
Xk$! l:. T&M$& @&˜$ &c# &ˆ '# ^u+ >1?$! RM @&G @&jS n” Ru> &b> K&Jo

_Ot !hất
8hô
D
r
o
t
]
i
n
{
%

t
h
ô
k
h
o
&
n
g
a
l

t
h
ô
K•n 0uất
8hông
đ(m
L4 D
I(t != ~, –imb4b•] e1.2 2[.Q 1e.0 p.2 11.0 d[.Q
I(t 8hông ~, Trini'4' e5.S Q2.e Q.e 5.2 20.Q 2[.[
khô 'ầu !ả ~, ‘0r4]2 Se.2 Qe.e 5.0 [.d 0.p dS.1 0.20 0.pQ
khô 'ầu 8hông ~, a† Se.S 5[.p d.1 [.2 0.e dd.1 0.2e 0.[e
khô 'ầu !ả ~ „p
m&y,‘0r4]2
e1.0 QQ.0 S.1 p.5 p.p d2.p 0.20 0.pd
khô 'ầu !ả ~ „p m&y,
a424y0i4
SQ.S Qp.5 5.1 [.Q [.Q dQ.[ 0.1d 0.[e
_~, Trini'4' Se.S p.S QQ.0 p.0 0.S Q0.Q
_~, a† 1[.2 d1.p Q.Q 1.S Q5.e
Not–la B… G…gpT "55;.
Xk$! l9. T‘ Ce >)ê+ &c# &=> RM *k$ @&jS @&G ^u+ >1?$! n”o
_Ot nuôi Drot]in {% al
K•n 0uất
8hông đ(m
ah Wa!42‚8gY
I(t !ả ~ Tv S5.0 p2.0 SQ.d SS.1 d.dQ
khô 'ầu !hi-t Ltu e2.0 Sp.0 Qp.0 eQ.0 d.Q[
khô 'ầu „p Ltu S5.0 pd.0 S[.0 e1.0 d.Q2
_~ Tv [Q.Q [1.1 Qd.S pS.[ 2.52
Xk$! ll. T&M$& @&˜$ #L)> #S)$ '# K&J F˜+ ^u+ >1?$! n!}:~~ ! @O">P)$o
Prg Ly0 62y Ii0 ‘20 E]u Ey0 a]t Dh] Thr Try Tyr
p.Q 1.[ Q.5 2.Q Q.[ p.S [.1 1.Q 5.5 d.S 1.d d.5
Not–la B… G…gpT "55;
Ko xb 2J b*i nhiệt trong 9B4 tr7nh !hi-t 'ầu n+n 8hô 'ầu đOu t$%ng 8h& 4n toàn
8hi 0b 'Ung nuôi 2;n à gi4 !ầm. TNt 8hô đOu t$%ng 2à nguRn th,! ăn rất t?t !ho tất !ả
!&! 2o(i Ot nuôi. Tuy nhi+n, 8hô 'ầu !hi-t b<ng tri!h2oro]thy2]n] rất đN! đ?i #i mNt 0?
Ot nuôi, 7 Oy 8hông n+n 0b 'Ung.
3.2.2. ahb dầu lạc
Trong 8hô 'ầu 2(! != d5 X dSx prot]in thô, 4xit 4min 8hông !ân đ?i, thi-u 2y0in],
!y0tin], m]thionin]. Pxit 4min h(n !h- th, nhất !34 8hô 'ầu 2(! 2à 2y0in]. Ngoài r4 trong
8hô 'ầu 2(! 8hông != it4min T
12
, 'o Oy 8hi '\ng prot]in 8hô 'ầu 2(! đ?i #i 2;n à gi4
!ầm !ần b" 0ung !&! 2o(i th,! ăn giàu it4min T
12
. aqt 8h&! đ?i #i 2;n !h^ n+n 0b 'Ung
m,! t?i đ4 2à 25x trnh th]o 8h?i 2$;ng 8hsu phần, n-u nhiMu h%n 0‰ 2àm !ho thHt, ml
mMm nh)o. _#i !&! 8hô 'ầu „p th3 !ông 2$;ng !hất b„o !vn 2(i 8h& !4o WSX10xY n+n 'G
gây ôi t(o m\i 8h= !hHu à 'G bH m?!. Tuy nhi+n, n-u 8hô 'ầu m#i „p đ$;! 0b 'Ung ng4y
8hông bH m?! th7 đây 2à nguRn đ(m 8h& r1 tiMn, != m\i th%m n+n gi4 0B! thr!h ăn.
Năm 1e[1, ng$Zi t4 đ) ph&t hiện thấy trong 8hô 'ầu 2(! != !h,4 đN! t? gây đN!
rất m(nh #i Ht, gà à gà tây. FN! t? đ= 2à 4i24toxin T1, T2, 61, 62 'o nấm A€z›‚okppt€
œpx‹t€ t(o r4. Ko 8husn 2(! != màu àng n+n 'G ph&t hiện 8hi 8hô 'ầu bH nhiGm 2o(i nấm
5d
này. Ngoài r4, != Q 2o(i 4i24toxin 8h&! đ$;! phân 2Op tt !&! i 8husn A. œpx‹t€ à A.
zx‚x€kikft€ != t+n 2à a1, a2, T24, 624 nh$ng gây đN! 8hông m(nh 0o #i !&! 2o(i tr+n
à th$Zng !hi-m tw 2ệ thấp trong th,! ăn Wbảng dQY.
Xk$! lp. Y$& &1•$! '# #ŒC#>"L)$ ^m) R€) !)# ˜St CN$ RM >OB+ (’
Eoài gi4 0B! NRng đN trong 8hsu phần
Wmg‚8g th,! ănY
TN phOn t&! đNng
6i4 !ầm 0,25 Iệ th?ng miGn 'H!h 0uy y-u
0,[ X 1 6iảm 0,! đM 8h&ng
1,5 X 2,5 6^4m tr!h 2`y
2 X S 6iảm 0ản 2$;ng tr,ng
1 X 10 Lh-t th: !ấp, ho(i tb g4n, xuất huy-t g4n
E;n 0,2[ 6iảm t?! đN 0inh tr$*ng
0,S[ Iệ th?ng miGn 'H!h 0uy y-u
2 X Q Lh-t th: !ấp
Trâu bv 0,5 Lh-t Wb+Y, xuất huy-t '4, ho(i tb g4n
0,p Tr!h 2`y !% th: giảm
2 6iảm 0ản 2$;ng 0ữ4 WbvY
Not–la b. Alkr.T Pk›‚T "5;@.
FN! t? 4i24toxin T1 2à 2o(i ho(t đNng m(nh nhất, !% 9u4n t&! đNng !h3 y-u 2à g4n
Wth$Zng gây r4 ung th$ g4n à ho(i tb g4nY. Th>! tiGn !ho thấy 8hi 8hsu phần !34 b+
!h,4 0,2mg 4i24toxin‚18g 8h?i 2$;ng th,! ăn 0‰ 2àm b+ giảm 0inh tr$*ng. F?i #i bv 0ữ4
8hi !ho ăn 15 X 20x 8hô 'ầu 2(! bH nhiGm đN! 4i24toxin‚18g 8h?i 2$;ng 8hsu phần th7 bv
0ữ4 ngtng ti-t 0ữ4 à != th: !h-t. F?i #i gi4 !ầm 8hi bH nhiGm đN! 4i24toxin giảm 0,! đM
8h&ng, giảm 0inh tr$*ng, giảm hiệu 9uả 0b 'Ung th,! ăn. L= th: t=m tmt ảnh h$*ng !34
đN! t? 4i24toxin #i !&! 2oài trong bảng d0.
FN! t? nấm m?! ph&t tri:n m(nh trong điMu 8iện đN sm th,! ăn tr+n 15 X 20x,
nhiệt đN 20 X d0
o
L. Ko Oy, !ần !hB J bảo 9uản 8hô 'ầu * n%i tho&ng m&t, 8hô r&o, tr&nh
đN sm !4o, đây 2à biện ph&p tr!h !>! hữu hiệu nhất. aqt 8h&!, !ần ph&t hiện th$Zng
xuy+n đN! t? nấm m?! 4i24toxin à xb 2J 8Hp thZi b<ng nhiMu ph$%ng ph&pc
X Dh$%ng ph&p 0inh h5!c thb nghiệm tr+n Ht !on hoq! gà tây !on Wh4i 2oài này rất
m•n !ảm #i đN! t? 4i24toxinY, Ht !on hoq! gà tây !on ăn 8hô 'ầu bH nhiGm đN! t? !h^
04u 1 X 2 ngày != triệu !h,ng 8„m ăn, 3 r3, m" thấy g4n 0$ng to. Ioq! ti+m !ho phôi gà,
04u 5 ngày phôi !h-t.
X Dh$%ng ph&p !% h5!c Th]o a4nn à !Nng 0> W1ep0Y, != th: '\ng iorm42']hyt
2x xb 2J * nhiệt đN 100
o
L, thZi gi4n 120 phBt 0‰ 2àm giảm ho(t trnh !34 4i24toxin. Th]o
‹org]n0]n à Dri!] W1eS1Y != th: '\ng NI
d
nRng đN 2x !ho ào mNt tBi ny2on 8rn, xb 2J
nhiệt * Qd
o
L, != th: 2àm giảm hàm 2$;ng 4i24toxin T1, T2 tt S00 g‚8g th,! ăn xu?ng
'$#i m,! 200 g‚8g th,! ăn. L`ng != th: xb 2J * &p 0uất !4o đ: 8hb 4i24toxin.
Ngoài r4, ng$Zi t4 !vn != th: '\ng ph$%ng ph&p hE‘/P, 0m! 8J 2#p m~ng, 0m! 8J
8hr đ: ph&t hiện đN! t? 4i24toxin à !&! đN! t? 8h&!. I4i ph$%ng ph&p 04u !hrnh x&!
nh$ng ph,! t(p à 9u& t?n 8„m n+n rt đ$;! 0b 'Ung rNng r)i.
3.2.3. ahb dầu bng
khô 'ầu bông ải 2à 0ản phsm phU !34 9u& tr7nh „p 'ầu tt h(t bông ải. I(t bông
ải !hu4 „p 'ầu != !h,4 8hoảng 2dx prot]in thô, 2dx b„o à 1px x% thô. khô 'ầu bông
)i != !h,4 Q0x prot]in thô, 12x x% thô. /o #i 8hô 'ầu đOu nành, 8hô 'ầu bông giàu
5Q
prot]in nh$ng tw 2ệ 4xit 4min 8hông !ân đ?i, !&! 4xit 4min thi-t y-u nh$ !y0tin,
m]thionin à 2yˆin thấp. Nh$ng đây 2à 2o(i th,! ăn byXp400 prot]in #i gi4 0B! nh4i 2(i à
nguRn prot]in r1 tiMn Wbảng d5Y.
Iàm 2$;ng L4 !`ng thấp, tw 2ệ L4‚D mất !ân đ?i Wth$Zng 2à 1‚[Y. khô 'ầu bông
giàu it4min T1 nh$ng nghyo !4rot]n. Trong 8hô 'ầu bông != !h,4 0m! t? màu àng !=
t+n 2à go00ypo2 8hoảng 0,0d X 0,2x, đ= 2à mNt 42']hyt th%m != trnh !h?ng oxy h=4, ,!
!h- ]nˆym] po2ym]r40]. khô 'ầu bông 8hông thr!h h;p #i gi4 0B! '( 'ầy đ%n 'o 8h=
ti+u h=4 à 0> != mqt !34 đN! t? go00ypo2. F?i #i gi4 !ầm, go00ypo2 ào !% th: 0‰ 8-t
h;p #i 0mt trong 2vng đ~ tr,ng đ: t(o thành h;p !hất != mầu x4nh ô2iu, đRng thZi 2àm
giảm tăng tr$*ng, giảm 8hả năng ti-p nhOn th,! ăn. N-u 0b 'Ung 8„o 'ài trong 8hsu phần
0‰ gây t"n th$%ng tim, g4n ph"i... _7 Oy, 8hông n+n '\ng 9u& ex 2o(i th,! ăn này trong
8hsu phần 2;n à gi4 !ầm. _#i m,! go00ypo2 !h^ 0,01[x 2à đ) != th: gây đN! !ho gà !on.
Nh$ng !hất đN! go00ypo2 0‰ bH ph& h3y * nhiệt đN !4o, n+n tr$#! 8hi 0b 'Ung 8hô 'ầu
bông !ho gi4 0B!, ng$Zi t4 phải t7m !&!h 8hb đN! t? b<ng !&!h hấp 8hô 'ầu bông * &p
0uất !4o Wph$%ng ph&p này 8hb đ$;! hoàn toàn đN! t? nh$ng mất prot]inY hoq! !`ng !=
th: trNn 8hô 'ầu bông #i g]/z
Q
Wph$%ng ph&p này đ%n giản, rt t?n 8„m à 8hông bH mất
m&t prot]inY. Ži+ng đ?i #i 2oài nh4i 2(i rt bH ảnh h$*ng !34 đN! t? này.
Xk$! lq. G)A >O. F)$& F1w$! RM >‘ Ce >)ê+ &"A '# K&J F˜+ (J$!
_Ot
!hất
8hô
D
r
o
t
]
i
n
a
l

t
h
ô
K•n 0uất
8hông
đ(m
{
%

t
h
ô
k
h
o
&
n
g
Năng
2$;ng tr4o
đ"i
Wa‹‚8gY
Lả ~
không ~
SS0
e00
2d1 WppY›
Q5p WS[Y
55 WeQY
Se WeQY
Q00 W5QY
2ed W[pY
2QS W20Y
Sp W2SY
[[
pQ
S,5
12,d
« -w i‚…lo lo…Šf •žl pq i± p• ikvt g…† I²K
l.l. Sk$ @&jS @&G '# $!M$& $b+ O1N+ ()#
L= th: t=m tmt 9ui tr7nh 2àm bi4 !ông nghiệp à 0ản phsm phU !34 ngành 2àm bi4
nh$ 04u W0% đR [Yc
S? 5• x. +) >Og$& CMS ()# J$! $!&)e@ RM *k$ @&jS @&G '# $!M$& CMS ()#

L…# S=& ¡ $1€
Ngâm n$#!
I(t !?! u n$#!
Eàm 8hô rG
T) bi4 $#t
X)# &1$ )6( 78(
Ÿ#p hub2ông Eo(i b~ hub2ông
a]n Lê$ SP$ ()# X)#
P&G @&jS
55
Trong 9u& tr7nh 2àm bi4, tr$#! ti+n 2B4 m(!h đ$;! ngâm n$#! à 2+n mầm, trong
vng 0&u ngày 9u& tr7nh th3y phân tinh bNt thông 9u4 hệ th?ng ]nˆym] đ: t(o thành
']xtrin0 à m42to0]. /> ho(t đNng !34 ]nˆym] bmt đầu tt 8hi nsy mầm h(t hv4 thảo. />
!huy:n đ"i !h3 y-u !34 tinh bNt trong h(t hv4 thảo thành đ$Zng m42to0] à !&! 2o(i
đ$Zng 8h&! 'iGn r4 trong 9u& tr7nh ti-p th]o... /4u 8hi 2+n mầm nh$ng tr$#! 2B! ngâm
ào n$#! n=ng h(t hv4 thảo hoq! m(!h nh4 đ) đ$;! 2àm 8hô !sn thOn đ: tr&nh 0> ho(t
đNng !34 ]nˆym]. Dhần mầm hoq! !hRi này 04u đ= 0‰ đ$;! t&!h à đ$4 04ng mNt bN phOn
8h&!. /4u đ= m(!h nh4 đ$;! „p à 2àm 8hô rRi đ$;! trNn th+m mNt phần h(t !?! nh$ 2à
ngô hoq! g(o à đ$4 nhiệt đN 2+n 8hoảng [5
%
L.
T) bi4, b"ng r$;u !h,4 p5XS0x n$#! 04u 8hi 25! xong. Trong !&! xr nghiệp 2#n,
b) bi4 đ$;! 0ấy 8hô b<ng ?ng '•n h%i n$#! đ-n sm đN 10x. T) bi4 'G bH h$ h~ng, 7 Oy
n+n 0b 'Ung '(ng t$%i à phải bảo 9uản tr&nh 8hông 8hr. T) bi4 != th: bảo 9uản '$#i 2
tuần n-u đ&nh đ?ng à n„n !hqt à đOy b<ng tBi ải $#t. Tuy nhi+n, b) bi4 $#t 8hông n+n
'> trữ #i 2$;ng 2#n. F: '> trữ 2âu h%n, != th: th+m 2Xdx rn mOt. @u& tr7nh 2+n m]n xảy
r4 QX[ tuần, 04u đ= 8h?i 3 "n đHnh à != !hất 2$;ng t?t. T) $#t != th: bảo 9uản 1X2 tuần
n-u th+m 0.Qx h€n h;p 4xit iormi! à propioni!.
T) bi4 !h,4 nhiMu prot]in, x% nh$ng năng 2$;ng thấp Wbảng d[ à dpY. T) bi4 2à
nguRn th,! ăn 4n tv4n !ho hầu h-t !&! 2o(i Ot nuôi n-u tr$#! 8hi !ho ăn !ần 2o(i th,! ăn
tht4 đ: !ho 8hông bH !hu4. T) bi4 2à th,! ăn !ông 8Mnh, năng 2$;ng thấp à th^nh thoảng
ng$Zi t4 m#i 0b 'Ung " b„o bv. Tuy nhi+n, b) bi4 !`ng đ$;! 0b 'Ung đ: nuôi bv thHt
thâm !4nh nh<m 2àm giảm !hi phr th,! ăn. khsu phần th$Zng '\ng !ho bv thHt b4o gRm
V !4m !h4nh 8hô Q0xf 8hô 't4 Q0xf à b) bi4 8hô 20x. T) bi4 3 !hu4 à t$%i != th:
nuôi bv thHt. F?i #i bv '$#i 500 8g th7 != th: !ho ăn đ-n 12 8g‚ngày, !vn bv tr+n 500 8g
th7 != th: !ho ăn đ-n 20 8g‚ngày. Iầu h-t b) bi4 đ$;! 0b 'Ung !ho bv 0ữ4. a,! 0b 'Ung
b7nh th$Zng 2à 10X25x, nh$ng != th: #i tw 2ệ !4o h%n, phU thuN! ào gi& !ả nguRn năng
2$;ng à prot]in t$%ng ,ng trong 8hsu phần. F: tr&nh != m\i trong 0ữ4 n+n !ho bv 0ữ4
ăn b) bi4 04u 8hi mt 0ữ4. T) bi4 'G bH !hu4 n-u bảo 9uản trong điMu 8iện b7nh th$Zng
trong ài ngày, n-u !ho bv ăn != th: 2àm mất !ân b<ng 4xitXb4ˆ% à gây đN! n-u ăn 2$;ng
2#n. Trong nhiMu tr$Zng h;p, ng$Zi t4 th+m 150 g n4tri bi!4!bon4t 2 2ần trong ngày 0‰
giảm đN !hu4 b) bi4. T) bi4 8hông phải 2à th,! ăn thông 'Ung trong 8hsu phần gà nuôi
!ông nghiệp. Tuy nhi+n, b" 0ung '$#i 20x b) bi4 8hô trong 8hsu phần !ho 8-t 9uả t?t.
L= giả thi-t r<ng mNt y-u t? !h$4 bi-t nào đ= trong b) bi4 != th: 2àm ảnh h$*ng đ-n 0,!
0ản xuất, tăng thành thU! à tw 2ệ ấp n* !34 tr,ng. T) bi4 8hông phải 2à th,! ăn thông
'Ung !ho 2;n, nh$ng != th: 0b 'Ung 2$;ng nh~ trong 8hsu phần !ho 2;n tr+n d58g mà
8hông ảnh h$*ng 0,! 0ản xuất. E$;ng b) bi4 trong 8hsu phần !ho 2;n phU thuN! tu"i,
nh$ng t?i đ4 50x prot]in 8hsu phần. T) bi4 3 !hu4 à t$%i nuôi 2;n tr+n d5 8g #i 8h?i
2$;ng 1Xd 8g‚ngày, phU thuN! ào tu"i. L= trh: t&!h phần V nhiyu x% 8h~i b) bi4.
T" 0ung b) bi4, b) r$;u 8hô != th: đ-n 1dX1Qx 8hsu phần th,! ăn n-u !ho ăn
t$%i th7 !ho S0XS5x b) r$;u, trNn th+m 10X12x !&m, 5x bNt !&, !ho th+m bNt x$%ng.
NhiMu \ng * N4m TN th$Zng '\ng !&!h ph4 trNn này đ: nuôi 2;n thHt, 2;n 24i 8inh t- 04u
!4i 0ữ4 đ-n € b„o.
L&! 2o(i th,! ăn này != th: 0ấy 8hô đ: '> trữ à 0b 'Ung !ho 2;n à gi4 !ầm. Dh%i
'> trữ b) bi4, b) r$;u b<ng !&!h g(n b#t n$#!, rải 2+n 0ân g(!h, 0ân ximăng !ho 8hô 'ần,
5[
rRi 0ấy trong !hảo h4y tấm tôn, đảo nhiMu 2ần !ho đ-n 8hô đMu, !ho ào !hum (i hoq!
b4o ni2on đ: tr&nh sm m?!.
a,! 0b 'Ung !ho 2;n à gi4 !ầmc 5 X 10x 8h?i 2$;ng 8hsu phần, b+ 2à 20x 8h?i
2$;ng 8hsu phần.
Xk$! lx. T&M$& @&˜$ F)$& F1w$! (› ()# >“ &=> $!¢ m n!}K! Ru> &b> K&Jo
6i& trH trung b7nh khoảng bi-n đNng
_Ot !hất 8hô
{% thô
al thô
kho&ng t?ng 0?
Lhất hữu !% ti+u h=4
Năng 2$;ng tr4o đ"i Wa‹Y
Drot]in ti+u h=4
2[d
2dQ
1p[
pp
Q1
5eQ
11,2
2QQXd00
1SQX2[2
155X20Q
[1Xee
d[XQ5
552X[Qd
10,5X12,0
Not–la Bx‚‡›‚ d P ‹q L…l€jxp› C!T "5;@
Xk$! l‰. T&M$& @&˜$ &c# &ˆ RM !)A >O. '# (› ()# n” Ru> &b> K&Jo




_
O
t

!
h

t

8
h
ô
D
r
o
t
]
i
n

t
h
ô
{
%

t
h
ô
k
h
o
&
n
g
a
l

t
h
ô
K
/
k
F
L4 D
N
g
u
R
n
T) bi4 $#t, a424y0i4 22.d 2p.S 12.[ Q.e S.0 Q[.p 0.1[ 0.[5 Eim, •[p
T) bi4 8hô, Trini'4' e1.S 1e.5 1S.Q Q.Q 5.1 52.[ K]]n'r4, •p0
T) bi4 8hô, T4nˆ4ni4 SQ.d 1p.0 1d.2 e.d [.S 5d.p 0.0S 0.10 Ni48, •[p
T) bi4 8hô, k]ny4 e0.S 21.Q 1[.5 p.Q d.S 50.e X X Žog]r0on, •5[
T) bi4 3 !hu4, Trini'4' 25.1 2d.e 1S.e [.Q p.[ Qd.2 X X 6oh2, •p0
Xk$! lŠ. T‘ Ce >)ê+ &c# '# (› ()# n”o





_Ot nuôi
D
r
o
t
]
i
n

t
h
ô
{
%

t
h
ô
a
l

t
h
ô
K

n

0
u

t

8
h
ô
n
g

đ
(
m
a
h

W
a
!
4
2

8
g
Y
NguRn
T) bi4 $#t Ltu pd,0 de,0 SS,0 [2,0 2,[5 N]um4r8, •p0
T) bi4 8hô Ltu p2,[ p0,d S5,p [p,5 2,5e Žog]r0on, •5[
T) bi4 3 !hu4 Ltu pS,d 51,0 e1,S 5p,e 2,[0 Ki“08tr4, •55
T) bi4 $#t E;n 5S,e p,S 0,0 5e,p 1,ee D42oh]imo, •5e
Xk$! l„. T&M$& @&˜$ #L)> #S)$ '# (› ()# n!}:~~ ! @O">P)$o
Prg Ly0 62y Ii0 ‘20 E]u Ey0 a]t Dh] Thr Try Tyr _42
Q.[ X X 1.S 5.Q S.d d.d 1.2 Q.p d.2 1.d Q.1 5.Q
Not–la T‚…zkfxp c››j€T G…gpT "55;.
l.p. Sk$ @&jS @&G '# $!M$& &h ()h$ >&+‘ *k$
Trong những năm gần đây, ngành !h- bi-n thuw 0ản đ) m4ng 2(i nguRn thu nhOp
2#n thông 9u4 xuất 8hsu.
5p
3.".1 -An phc( ph` cL# ngành ch@ i@n tb(
/ản phsm phU !34 ngành !h- bi-n tôm 2à phU phsm tt !ông nghệ !h- bi-n tôm
đông 2(nh xuất 8hsu. Những phU phsm này rất 8h&! nh4u M thành phần !% gi#i, b4o gRm
đầu != !ả nNi t(ng, ~ à đuôi. Thành phần !% gi#i nà y phU thuN! à ph$%ng ph&p !h-
bi-n à 2o(i tôm. Th]o nghi+n !,u !34 E+ F,! Ngo4n W2000Y, tw 2ệ phU phsm !34 !h-
bi-n tôm !hi-m 50x Wd0X55 x th]o 8h?i 2$;ng t$%iY.
DhU phsm !34 tôm giàu prot]in, 8ho&ng, ml, !hất t(o mầu W40t4x4nthin]Y, !hi tin
à ]nˆym]. Thành phần h=4 h5! !34 phU phsm !h- bi-n tôm rất 8h&! nh4u à phU thuN!
ào thành phần !% gi#i !34 phU phsm Wbảng Q0Y. Nh7n !hung, đN sm !4o Wp5XSdxYf
prot]in thô W20X[0xYf !hitin W10Xd0xYf !hất b„o W2X10xY à 8ho&ng W20XQ0xY. Šnh
h$*ng !34 b" 0ung !hitin ào 8hsu phần th,! ăn !hăn nuôi gà m,! 0,5x !34 8hsu phần
!ho gà [0 ngày tu"i 2àm tăng tr5ng tăng 10x.
Xk$! p~. T&M$& @&˜$ &c# &ˆ '# @&G @&jS &h ()h$ >JS n” Ru> &b> K&Jo
Ngo4n ]t 42.,
2000
4, b
Lh4u ]t 42.,
1eep
To24gun 4n'
P8]gb]“o, 1ee2
o4t8in0 ]t
42.T 1eS2
Drot]in thô
Lhất !hi-t
Lhitin
kho&ng
L4nxi
Dho0pho
d5 X 5[
Q X S
1Q X 1S
22 X d0
S X 11
1 X 1,Q
2d X 5Q
[ X e
11 X 2p
2d X d2
p X 11
2 X d
[2 X [[
d X Q
X
2[ X d5
2 X 5
1 X 2
dQ
d X Q
1S X 1e
2S X 2e
1Q
2
Xk$! p:. T&M$& @&˜$ #L)> #S)$ >&)h> ,h+ '# *k$ @&jS @&G &h ()h$ >JS *" R€) (]>
A n! :x !
%:
No
/ản phsm phU !34 tôm TNt !&
Pxit 4min W1Y W2Y WdY WQY W5Y
Prginin]
Ii0ti'in]
‘0o2]u!in]
E]u!in]
Ey0in]
a]thionin] u !y0tin]
Dh]ny2424nin]
Thr]onin]
Tyro0in]
Tryptoph4n
_42in]
e.[
2.1
d.Q
5.[
5.5
1.S
Q.5
Q.2
d.Q
X
W›Y
Q.p
[.2
2.Q
2.e
[.5
[.d
1.p
Q.d
Q.1
X
0.[
Q.d
[.d
1.e
d.d
p.[
[.2
2.S
Q.[
Q.d
d.[
1.d
Q.Q
p.2
2.S
Q.S
p.1
[.e
d.p
[.0
d.e
d.5
X
5.e
5.S
2.2
Q.d
p.1
p.5
d.Q
d.p
Q.0
d.0
1.0
Q.S
NguRnc I"K No…xl ›i xp.T (@@@W I(K cxo‡›l‚… xlj B›pp…JOpt€…kT "557W I/K M›u›‚€T "5;3W
I1K dxi¢kl€ ›i xp.T "5;(W I?K !gl› P…tp›lf Alkrxp Nti‚kik…lT "5;5.
Dhần 2#n !&! 4xit 4min thi-t y-u trong 0ản phsm phU !34 !h- bi-n tôm ph\ h;p
#i nhu !ầu prot]in 2J t$*ng !ho 2;n 0inh tr$*ng WNŽL, 1eeSY, ngo(i trt m]thionin]
5S
Wbảng Q1Y. Iàm 2$;ng 2y0in à m]thionin u !y0tin] thấp 2àm ảnh h$*ng đ-n 0inh tr$*ng
!34 2;n nuôi 8hsu phần !h,4 nhiMu phU phsm này Wg4gb]nro 4n' T]22oXz2u0o“i, 1eepY.
3.".2 -An phc( ph` cL# ngành ch@ i@n cá
TNt !&c 2à 2o(i th,! ăn b" 0ung hoàn hảo !ho gi4 0B! gi4 !ầm, 2à 2o(i th,! ăn giàu
prot]in, !hất 2$;ng prot]in !4o. Eo(i bNt !& t?t !h,4 50 X [0x prot]in, tw 2ệ 4xit 4min !ân
đ?i, != nhiMu 4xit 4min !h,4 2$u hu•nh. 1 8g bNt !& != 52g 2i0in], 15 X 20g m]thionin], S
X 10g !y0tin], giàu L4, D tw 2ệ t$%ng đ?i !ân đ?ic L4 8hoảng [ X px, D 8hoảng Qx, giàu
it4min T12, T1 ngoài r4 !vn != it4min P à K.
Tuy Oy, !hất 2$;ng bNt !& !vn phU thuN! rất nhiMu ào 2o(i !& à !&! bN phOn !34
!& đ]m !h- bi-n. N-u bNt !& !h- bi-n tt 2o(i !& nh~ hoq! đầu !&, ây !& th7 hàm 2$;ng
prot]in rất thấp tt 20 X 25x, trong 8hi đ= bNt !& đ$;! !h- bi-n tt !& 2#n, hàm 2$;ng
prot]in tr+n 50x. Ng$Zi t4 th$Zng 9uy đHnh !hất 2$;ng bNt !& nh$ 04u Wbảng QdYc
Xk$! pl. +, ^.$& &b> C1N$! (]> A
Eo(i ‘ Eo(i ‘‘
Drot]in WxY [0 50
Tri!4nxiphotph4t WxY 55 5d
m đN WxY } 12 } 12
Eipit WxY } 10 } 10
N4L2 WxY } 5 } 5
3.".3. -An phc( ph` cL# các ngành ch@ i@n thHt0 +8#
T4o gRm bNt thHt, bNt thHt x$%ng, bNt m&u 8hô, 0ữ4 8hb ml, n$#! 0ữ4...
X TNt thHt, bNt thHt x$%ngc bNt thHt à bNt thHt x$%ng 2à 0ản phsm đ$;! !h- bi-n tt
thHt à x$%ng !34 đNng Ot, 04u 8hi đ]m x4y nghiMn à 0ấy 8hô. TNt thHt à bNt thHt x$%ng
!= th: 0ản xuất * h4i '(ng 8hô à sm. ‡ '(ng 8hô, !&! nguy+n 2iệu đ$;! đun n=ng trong
mNt b-p h%i đ: t&!h ml, phần !vn 2(i 2à b). ‡ '(ng sm, !&! nguy+n 2iệu đ$;! đun n=ng
b<ng h%i n$#! != 'vng điện !h(y 9u4, 04u đ= rBt n$#!, „p đ: t&!h ml à 0ấy 8hô.
X TNt thHt !h,4 [0 Xp0x prot]in thô, bNt thHt x$%ng !h,4 Q5X 55x prot]in thô, !hất
2$;ng prot]in !34 h4i 2o(i này đMu !4o, 4xit 4min h(n !h- 2à m]thionin] à tryptoph4n.
al '4o đNng tt d X 1dx, trung b7nh 2à ex. TNt thHt x$%ng giàu 8ho&ng h%n bNt thHt, rất
giàu L4, D à ag. TNt thHt à bNt thHt x$%ng đMu giàu it4min T1.
I4i 2o(i th,! ăn này th$Zng đ$;! b" 0ung ào 8hsu phần !34 gi4 0B!, gi4 !ầm đ:
2àm !ân b<ng 4xit 4min trong đ= à != th: 0b 'Ung m,! t?i đ4 !ho 2;n à gi4 !ầm t#i 15x
trong 8hsu phần. Lần bảo 9uản t?t đ: ml 8h~i ôi à mất it4min.
X TNt m&u 8hôc Iiện n4y != rất nhiMu ph$%ng ph&p đ: 0ản xuất bNt m&u. Ng$Zi t4
ti-n hành 2àm 8hô m&u * nhiệt đN 100
o
L. a&u đ$;! đ>ng trong mNt gi& đl, != 2€ th3ng
à !ho h%i n$#! n=ng đi 9u4, ti-n hành 8hb tr\ng à 2àm 8-t 2(i thành 8h?i. /4u đ= rBt h-t
n$#!, „p à 2àm 8hô hoàn toàn.
TNt m&u !h,4 rất rt 2ipit à 8ho&ng nh$ng rất giàu prot]in, 8hoảng S0x prot]in
thô. Tuy Oy, prot]in !34 bNt m&u !hất 2$;ng rất thấp, 8hả năng ti+u h=4 thấp, hàm 2$;ng
iˆo2]u!in] à m]thionin] thấp. 6i& trH 0inh h5! à trnh ngon miệng !34 bNt m&u 8hông
!4o, n+n !h^ ph?i h;p !ho 2;n à gi4 !ầm '$#i 5x 8h?i 2$;ng 8hsu phần, n-u tr+n m,!
này 0‰ 2àm !ho !on Ot ^4 !hảy. khi '\ng bNt m&u đ: th4y th- prot]in !ần b" 0ung th+m
L4, D.
5e
/ữ4 8hb mlc Eà phần !vn 2(i 04u 8hi đ) 2ấy h-t &ng 0ữ4 b<ng ph$%ng ph&p 2y
tâm. Trong 0ữ4 8hb ml hàm 2$;ng 2ipit rất thấp '$#i 1x, năng 2$;ng !`ng thấp nhiMu 0o
#i mlc gi& trH năng 2$;ng !34 0ữ4 2à pQS 8!42‚8g, 0ữ4 8hb ml 2à d5[ 8!42‚8g, trong đ= !=
rất rt hoq! 8hông != it4min hv4 t4n trong ml.
/ữ4 8hb ml 2à 2o(i th,! ăn b" 0ung prot]in rất t?t !ho 2o(i '( 'ày đ%n, rt 0b 'Ung
!ho 2oài nh4i 2(i. F?i #i 2;n !on à gi4 !ầm, n-u trong 8hsu phần ph?i h;p nhiMu h(t ng`
!?!, 0ữ4 8hb ml 0‰ != t&! 'Ung b" 0ung !&! 4xit 4min thi-u hUt trong 8hsu phần đ=. F?i
#i 2;n ng$Zi t4 h4y b" 0ung * '(ng 2~ng, b" 0ung 8hông 9u& 2,S X d,Q 2rt‚1 8g th,!
ăn‚ngày.
_#i gi4 !ầm th$Zng b" 0ung 0ữ4 8hb ml * '(ng bNt 8hoảng 15x trong 8hsu
phần. Lhất 2$;ng !34 0ữ4 8hb ml !`ng 8h&! nh4u, phU thuN! ào 9uy tr7nh 0ản xuất.
Drot]in thô trung b7nh 8hoảng d5x, hàm 2$;ng 4xrt 4min !y0tin t$%ng đ?i thấp.
/ữ4 8hb ml 0ản xuất b<ng h4i ph$%ng ph&p !uNn 8hô à phun 8hô n+n tw 2ệ ti+u
h=4 prot]in à gi& trH 0inh Ot h5! prot]in !34 0ữ4 8hb ml đ$;! 0ản xuất b<ng ph$%ng
ph&p !uNn 8hô th$Zng thấp h%n Wbảng QQY. a,! 0b 'Ung bNt 0ữ4 8hb ml ào 8hsu phần
Ot nuôi != th: th4m 8hảo * bảng Q5.
Xk$! pp. Y$& &1•$! '# @&1?$! @&A@ *k$ L+b> >€) !)A >O. F)$& F1w$! '# *‡# K&™
Sw
Dh$%ng ph&p 0ản
xuất
Tw 2ệ ti+u h=4
prot]in WxY
T_ prot]in WxY Ey0in] != th: 0b
'Ung Wg‚1[g NY
Dhun 8hô e[ Se S,1
LuNn 8hô e2 S2 5,e
X N$#! 0ữ4c Eà 0ản phsm !vn 2(i !34 0ữ4 04u 8hi đ) 0ản xuất phom4t. N$#! 0ữ4 !=
hàm 2$;ng Ot !hất 8hô rất thấp xấp x^ 5x, hầu h-t prot]in à ml đ) đ$;! 2ấy r4 8h~i
n$#! 0ữ4. /o #i 0ữ4, n$#! 0ữ4 rất nghyo năng 2$;ng W8hoảng 2p1 8!42‚8gY, nghyo
it4min hv4 t4n trong ml, nghyo prot]in à L4, D. Tuy Oy, prot]in trong n$#! 0ữ4 phần
2#n 2à 24!tog2obu2in, đây 2à 2o(i prot]in != gi& trH n+n ng$Zi t4 th$Zng '\ng !ho 2;n ăn t>
'o à th$Zng 0b 'Ung * '(ng 2~ng. K(ng n$#! 0ữ4 8hô rt đ$;! 0b 'Ung 7 n= rất 'G hBt
sm à 8h= bảo 9uản.
Xk$! pq. Mứ *™ FG$! '# S]> *m C"=) >&ứ I$ (Q *+$! >O"$! K&j+ @&˜$ n”o
Eoài gi4 0B! TNt thHt TNt m&u TNt 0ữ4 8hb ml TNt !&
E;n thHt SX10 S p 5Xp
E;n n&i 12 p p S
6i4 !ầm SX10 X p 5X10
T+ 1X[ th&ng S X 10 10
[0
CHƯ6NG V
THỨC ĂN H£N H¤P
I. VHÁI NIWM
Th,! ăn 2uôn 2à ấn đM 9u4n tr5ng nhất trong !hăn nuôi 7 n= 9uy-t đHnh tr>! ti-p
đ-n năng 0uất, !hất 2$;ng à gi& thành !34 !&! 0ản phsm thHt, tr,ng 0ữ4...Trong những
năm gần đây, nghành 0ản xuất th,! ăn !hăn nuôi * n$#! t4 ph&t tri:n 8h& nh4nh. aNt 0?
nhà m&y 0ản xuất th,! ăn !hăn nuôi != 9uy mô 2#n 9u]n 'ần #i !ông nghệ thông tin nmm
bmt t7nh h7nh gi& !ả nguy+n 2iệu trong n$#! à ngoài n$#!. Iàng 2o(i m&y m=! thi-t bH „p
i+n, 0ản xuất th,! ăn đ4 năng tiện 'Ung đ$;! nhOp à 2mp đqt * nhiMu nhà m&y phU! U
!ho !ông nghiệp !hăn nuôi. Năm 2002 != 8hoảng 1dS nhà m&y 0ản xuất th,! ăn nh$ng
đ-n th&ng 5X200Q !ả n$#! hiện != 1ep 'o4nh nghiệp 0ản xuất th,! ăn !hăn nuôi. Trong
đ= != 1dS nhà m&y th,! ăn !hăn nuôi !ông 0uất t$ 2 tấn‚h tr* 2+n à 100 !% 0* 0ản xuất
th,! ăn !hăn nuôi !ông 0uất 0,5X 1 tấn‚h.Trong vng 10 năm tt 1eed X200d , 0ản 2$;ng
th,! ăn !hăn nuôi tăng gấp 50 2ần. Năm 1eed, 0ản 2$;ng th,! ăn h€n h;p đ(t [S ngàn tấn,
năm 2002 đ(t d,Q triệu tấn. /ản 2$;ng th,! ăn h€n h;p !u?i năm 200d đ(t 8hoảng Q triệu
tấn !hi-m d0 x t"ng 0? th,! ăn đ) 0b 'Ung !ho !hăn nuôi, 0o #i b7nh 9uân th- gi#i 2à QS
x , !&! n$#! ph&t tri:n tt S0 Xe0 x.
Th,! ăn h€n h;p 2à 2o(i th,! ăn đ) !h- bi-n 0šn, 'o mNt 0? 2o(i th,! ăn ph?i h;p
#i nh4u mà t(o thành. Th,! ăn h€n h;p hoq! != đ3 tất !ả !&! !hất 'inh '$lng th~4 m)n
đ$;! nhu !ầu !34 !on Ot hoq! !h^ != mNt 0? !hất 'inh '$lng nhất đHnh đ: b" 0ung !ho
!on Ot.
II.DAI TR¥ CžA THỨC ĂN H£N H¤P
k-t 9uả thu đ$;! trong !hăn nuôi tr+n th- gi#i à trong n$#! đ) !ho thấy iệ! 0b
'Ung th,! ăn h€n h;p hoàn !h^nh à th,! ăn h€n h;p b" 0ung n+n đ) tăng năng 0uất !&!
0ản phsm !hăn nuôi đRng thZi h( thấp m,! !hi phr th,! ăn tr+n mNt đ%n H 0ản phsm.
Lhăn nuôi b<ng th,! ăn h€n h;p 0ản xuất th]o !&! !ông th,! đ$;! trnh to&n != !ăn !,
8ho4 h5! 2à đ$4 !&! thành t>u à ph&t minh M 'inh '$lng đNng Ot ào th>! tiGn 0ản
xuất mNt !&!h nh4nh nhất à hiệu 9uả nhất.
X Th,! ăn h€n h;p giBp !ho !on gi?ng != đq! đi:m 'i truyMn t?t th: hiện đ$;!
trnh $u iệt M phsm !hất gi?ng m#i.
X /b 'Ung th,! ăn h€n h;p tOn 'Ung h-t hiệu 9uả đầu t$ trong !hăn nuôi.
X /b 'Ung th,! ăn h€n h;p thuOn tiện, giảm !hi phr 0ản xuất trong !&! 8hâu !ho
ăn, !h- bi-n, bảo 9uản à giảm 24o đNng, 0b 'Ung rt th,! ăn nh$ng !ho năng 0uất !4o
đ]m 2(i hiệu 9uả 8inh t- !4o trong !hăn nuôi.
X Lh- bi-n th,! ăn h€n h;p !ho gi4 0B!, gi4 !ầm 0‰ 2i+n 9u4n đ-n nhiMu ngành
W0ản xuất nguy+n 2iệu, !h- t(o !% 8hr, đNng 2>!, điện...Y. _7 Oy, ph&t tri:n th,! ăn
h€n h;p 0‰ 8„o th]o 0> ph&t tri:n đ4 nghành, t(o r4 0> phân !ông 24o đNng, giải 9uy-t
!ông ăn iệ! 2àm !ho nhiMu ng$Zi.
X Th,! ăn h€n h;p != gi& trH 'inh '$lng ph\ h;p #i tu"i gi4 0B!, ph\ h;p #i
h$#ng 0ản xuất !34 gi4 0B!, gi4 !ầm thoả m)n !&! y+u !ầu M 9uản 2J à 8inh t- !hăn
nuôi g=p phần th4y đ"i !% !ấu nông nghiệp, hiện đ(i ho& nMn 0ản xuất nông nghiệp.
[1
III. PHÂN LOẠI THỨC ĂN H£N H¤P
Iiện n4y != b4 nh=m 2o(i th,! ăn h€n h;pc h€n h;p hoàn !h^nh, h€n h;p đOm đq!
à h€n h;p b" 0ung Wth,! ăn h€n h;p đOm đq!Y.
T&ứ I$ &¦$ &N@ &"M$ &Ž$& W!vn g5i 2à th,! ăn tinh h€n h;p hoq! th,! ăn h€n
h;p X x]m r 'U 1Y 2à h€n h;p th,! ăn hoàn toàn !ân đ?i !&! !hất 'inh '$lng !ho gi4 0B!,
gi4 !ầmf n= 'uy tr7 đ$;! 0> 0?ng à 0,! 0ản xuất !34 !on Ot mà 8hông !ần th+m mNt 2o(i
th,! ăn nào 8h&!
Wtrt n$#! u?ngY.
Th,! ăn h€n h;p
hoàn !h^nh 0ản
xuất '$#i h4i
'(ngc Th,! ăn
h€n h;p '(ng bNt
à '(ng i+n.
Iiện t(i * n$#!
t4 != h%n 50 nhà
m&y 0ản xuất
th,! ăn h€n h;p
#i 9uy mô 8h&!
nh4u.
T&ứ I$
&¦$ &N@ ^uS
^• gRm d nh=m
!hrnhc prot]in Wr
'U 2Y, 8ho&ng,
it4min, ngoài r4
!vn != thu?!
phvng bệnh. Th,! ăn h€n h;p đOm đq! nh<m b" 0ung ào 8hsu phần !&! !hất 'inh '$lng
th$Zng thi-u nh$ đ) đM !Op * tr+n.
[2
DE FG :H Th,! ăn h€n h;p hoàn !h^nh '(ng bNt 'o !ông ty _‘NP
WTi+n hoàX FRng N4iY 0ản xuất m) 0? [ '\ng !ho 2;n tt d0 8g X[0 8g
#i đq! đi:m 'inh '$lng nh$ 04uc.
X FN sm Wm4xYc 1Q x
X Drot]in thô WminY 15 x
X {% thô W m4xY [ x
X Ey0in] WminY 0,e5 x
X a]t u Ly0 WminY 0,5p x
X Thr]onin] WminY 0,[d x
X D WminY 0,5 x
X N4L2 WminX m4xY 0,[ X 0,S x
X L4 WminX m4xY 0,p X 0,e x
X kh&ng 0inh c không !=
X Iormon không !=
X Năng 2$;ng tr4o đ"i ah WminYc dd00 k!42‚8g
à 0ản xuất tt !&! nguy+n 2iệuc TNt bmp, !&m g(o, bNt !&, bNt
đOu t$%ng, bNt x$%ng 0v, thu?! 8r!h thr!h tăng tr5ng. Dr]mix it4min,
8ho&ng !hất, m]n ti+u ho&. I(n 0b 'Ung e0 ngày.
[d
[Q
Th,! ăn đOm đq!, th]o h$#ng '•n ghi * nh)n hàng h=4, ng$Zi !hăn nuôi != th:
đ]m ph?i h;p #i !&! nguRn th,! ăn giàu năng 2$;ng Wtinh bNtY thành th,! ăn h€n h;p
hoàn !h^nh. Th,! ăn đOm đq! rất tiện 2;i !ho iệ! 0b 'Ung, On !huy:n à !h- bi-n th3
!ông * 9uy mô !hăn nuôi gi4 đ7nh h4y tr4ng tr(i nh~ nh<m tOn 'Ung nguRn th,! ăn t(i
!h" đ: h( gi& thành.
ID. UI TRÌNG CÔNG NGHW SYN {U[T THỨC ĂN H£N H¤P
p.:. +, >Og$& J$! $!&e *k$ L+b> >&ứ I$ &¦$ &N@
Th,! ăn h€n h;p đ$;! 0ản xuất * !&! xr nghiệp !ông nghiệp hoq! != th: đ$;! 0ản
xuất tr>! ti-p t(i !&! tr(i !hăn nuôi nhà n$#! hoq! t$ nhân. ThZi gi4n gần đây rất nhiMu
!% 0* !hăn nuôi t> 0ản xuất 2ấy th,! ăn h€n h;p, nhất 2à th,! ăn h€n h;p !ho gà nuôi
!ông nghiệp à 2;n.
[5
DE Fụ lH Tgứf Žl gỗl gợz •ậr •ặf fg… pợl igịi jạlo ‡ội j… f•lo iu VINA €ảl
•tấi r• €ố "@" j§lo fg… pợl iừ ? ¢o J •tấi fgtồlo f{ •ặf •kểr jklg jưỡlo
³ Tgqlg zgầl jklg jưỡlo
X Fộ ẩm Wm4xYc 12 xf X Drot]in thô WminY QQ x
X {ơ thô W m4xY Q,5 xf X Ey0in] WminY d,Q x
X a]t u Ly/ W 2,0 xf X Thr]onin] WminY 0,[d x
X D WminY 1,5 xf X N4L2 WminX m4xY 2,S X d x
X L4 WminX m4xY d,5 X d,pxf X kh&ng 0inh c không !=
X Iormon không !=
X Năng 2ượng tr4o đổi ah WminY c 2[00 k!42‚8g
³ Notuvl pkệtc Tột !&, bột thịt, bột đậu tương, bột xương, thuố! 8r!h thr!h
tăng trọng. Iạn 0ử 'ụng e0 ngày.
Hướlo jẫl zgx i‚ộla ? ¢o •ậr •ặf "@" zgốk gợz ‹ớk I¢oKa
Eo(i 2;n Tắp T
ấm
L&m gạo,
!&m m•
5 Xd0 8g 12 5

d
d1X [0
8g
10 5

10
[1X xuất !huRng 10 5

15
_r 'U 2. Th,! ăn h€n h;p đOm đq! '(ng bNt 'o !ông ty _‘NP 0ản xuất m) 0? 10e '\ng !ho
2;n n&i hOu bH, 2;n n&i !hZ ph?i, n&i !hữ4, n&i nuôi !on à 2;n đ>! gi?ng .
u Thành phần 'inh '$lng
X FN sm Wm4xYc 12 x
X Drot]in thô WminYc dS x
X {% thô W m4xYc [,0 x
X Ey0in] WminYc 2,S x
X a]t u Ly0 WminYc 1,d x
X Thr]onin] WminYc 1,5 x
X D WminYc 1,2 x
X N4L2 WminX m4xYc 2,d X 2,5 x
X L4 WminX m4xYc d,5 X d,p x
X kh&ng 0inhc không !=
X Iormonc không !=
XNăng 2$;ng tr4o đ"i ah WminY c d000 k!42‚8g
u Nguy+n 2iệuc TNt !&, bNt thHt, bNt đOu t$%ng, bNt x$%ng, thu?! 8r!h thr!h ti-t 0ữ4, pr]mix
it4min, 8ho&ng !hất, m]n ti+u ho&. I(n 0b 'Ung e0 ngày.
u I$#ng '•n ph4 trNn Wtrnh b<ng 8gYc

Eo(i 2;n _‘NP 10e Tmp Tấm L&m g(o, !&m m•
IOu bH, n&i !hZ ph?i 15 15 20 50
E;n n&i !hữ4 1S 15 15 52
E;n n&i nuôi !on
F>! gi?ng
20 20 15 Q5
@uy tr7nh !ông nghệ 0ản xuất th,! ăn h€n h;p !ho gà, 2;n 8h&! #i tôm, !&. @uy
tr7nh 0ản xuất th,! ăn !ho tôm, !& ph,! t(p h%n 7 th+m mNt 0? !ông đo(n nh<m 2àm n"i
à tăng đN !,ng... Tuy nhi+n, 0ản xuất th,! ăn h€n h;p '(ng bNt !ho Ot nuôi gRm d !ông
đo(n !hrnh nh$ 04u W/% đR pYc
X NghiMn nguy+n
2iệu đ(t đN mHn th]o ti+u
!husn.
X Dh?i trNn !&! 2o(i
nguy+n 2iệu th]o ttng
!ông th,! đ) !husn bH 0šn.
X Ž4 b4o, đ=ng g=i
à in nh)n m&!. ki:m tr4
!hất 2$;ng.
‡ !&! xr
nghiệp, th,! ăn h€n
h;p 0ản xuất th]o mNt
'ây !huyMn 8h„p 8rn,
tất !ả !&! 8hâu n(p
nguy+n 2iệu, nghiMn
nh~, !ân, trNn, r4 b4o
đMu đ$;! !% gi#i h=4,
nhiMu xr nghiệp !vn
đ$;! t> đNng h=4.
)bng đoạn nghi'n
ngu:>n li=uc
Tất !ả !&! 2o(i
nguy+n 2iệu !h- bi-n
th,! ăn h€n h;p 04u
8hi 2àm 0(!h !&! t(p
!hất đMu đ$4 ào m&y
nghiMn nh~ ri+ng ttng
2o(i. FN mHn !34
nguy+n 2iệu 8hi nghiMn
!= th: điMu !h^nh b<ng
!&!h th4y đ"i mqt 0àng
trong m&y nghiMn. Lăn
!, ào 8r!h !* bNt h(t
nghiMn ng$Zi t4 !hi4
2àm d 2o(ic
X TNt != đ$Zng 8rnh h(t 04u 8hi nghiMn tt 0,[ X 0,S mm
X TNt mHn trung b7nh 2à bNt != đ$Zng 8rnh h(t 04u 8hi nghiMn tt 0,S X 0,e mm
X TNt thô 2à bNt != đ$Zng 8rnh h(t 04u 8hi nghiMn 2#n h%n 1 mm.
Ng$Zi t4 8i:m tr4 đN mHn !34 bNt nghiMn b<ng !&! 2o(i rây !huy+n 'Ung. L= d
2o(i rây t$%ng ,ng #i d đN mHn n=i tr+n. không đ: bNt 9u& mHn 7 'G b4y bUi gây r4
h4o hUt trong 9u& tr7nh n(p nguy+n 2iệu hoq! trBt 'l, b?! x-p.
[[
/¡ F¢ p . @™˜ TŽ£NI /ŠN {™ŒT TI•L ¤N LIz
_¥T N™¦‘
N!+,ê$ C)e+
LMS *=&}N!&)s$}Đ.$& C1N$!
Th+m th,! ăn b" 0ung
TO]$
I%i n$#!
T&ứ I$ F=$! (]> LMS &E$ *? (]
Đc$! (#"
§@ R)ê$
I%i n$#!
LMS &E$
Sb, K&J
LMS $!+])
X¨ RG$
P&B$ C"=)
CB$}Đc$! (#"
)bng đoạn t1!nH
Th,! ăn h€n h;p trNn b<ng m&y trNn à #i 9uy mô nh~ rt ?n đầu t$ != th: trNn
b<ng t4y nh$ng nhất thi-t phải đảm bảo đN đRng đMu.
FHnh 2$;ng à !ân 0šn 8h?i 2$;ng !34 ttng nguy+n 2iệu th]o !ông th,! !h- bi-n
thành !&! m1 trNn đ: th]o 'Vi trong 9u& tr7nh n(p nguy+n 2iệu ào m&y trNn Wn-u trNn
b<ng t4y !`ng phải 2àm nh$ OyY. _iệ! 2àm này rất !ần thi-t đ: tr&nh nhầm 2•n hoq! 9u+n
8hông n(p nguy+n 2iệu nào đ=, hoq! n(p h4i 2ần.
Những 2o(i nguy+n 2iệu trNn ào th,! ăn #i 0? 2$;ng rt nh$c Dr]mix 8ho&ng X
it4min, !&! 4xit 4minc 2y0in], m]thionin], à thu?! phvng bệnh... N-u !ho ào m&y trNn
ng4y những nguy+n 2iệu tr+n #i 8h?i 2$;ng nh~ th7 0‰ rất 8h= trNn đMu. _7 Oy, đ: đảm
bảo đRng đMu th7 phải trNn à nhân r4 Wph4 2o)ngY #i ngô, đ€ t$%ng.... L&! nguy+n 2iệu
này đ$;! 2ấy tt nguy+n 2iệu '\ng trong m1 trNn. au?n trNn đMu phải '\ng t?i thi:u 2 X d
8g nguy+n 2iệu ph4 2o)ng.
Tr7nh t> n(p nguy+n 2iệu ào m&y trNn nh$ 04uc
Lho !h(y m&y trNn. Fầu ti+n n(p mNt nữ4 nguy+n 2iệu !hrnh nh$ ngô, !&m, tấm...,
ti-p th]o n(p toàn bN nguy+n 2iệu pr]mix, th,! ăn b" 0ung đ: trNn ph4 2o)ng tr$#!. /4u
đ= ti-p tU! !ho !&! 2o(i th,! ăn b" 0ung prot]in W8hô 2(!, đ€ t$%ng, bNt !&...Y, !u?i !\ng
!ho n?t 0? !vn !vn 2(i. ThZi gi4n trNn 8„o 'ài 15 phBt tt 2B! n(p nguy+n 2iệu 2ần !u?i
!\ng. không n+n n(p 9u& đầy ào m&y 7 0‰ 2àm giảm năng 0uất m&y à bH ng$ng gi$)
!htng 'o 9u& tải. N-u trNn th3 !ông 8hông n+n trNn m1 9u& 2#n Wtr+n 50 8gY à !`ng th]o
tr7nh t> nh$ tr+n.
S5ng #o %à dán nh[nc
Th,! ăn h€n h;p 04u 8hi trNn xong đ$;! đ=ng ào b4o. Th$Zng n+n '\ng b4o
giấy xi măng Wgiấy 8r4iiY nhiMu 2#p. Eo(i giấy này '4i, rt bH r&!h l, !h?ng sm t?t. Th]o
9uy đHnh m€i b4o th,! ăn đMu != nh)n hiệu 8hâu 2iMn #i m„p b4o, trong nh)n ghic
T+n th$%ng phsmc..............
a) hàngc.............
F?i t$;ng 0b 'Ungc..........
L% 0* à đH4 !h^ 0ản xuấtc...........
L&! !h^ ti+u 8† thuOt, r 'Uc
Năng 2$;ng tr4o đ"i Wah 8!42‚8g h4y a‹‚8gYc
Drot]in thô WxYc
Ey0in] WxYc
a]thionin] u Ly0tin] WxYc
L4 WxYc
D WxYc
......................
Thành phần nguy+n 2iệu W8hông !ần ghi rV 0? 2$;ng !U th:Yc......
kh?i 2$;ng tHnhc.........
ThZi h(n 0b 'Ungc........
Ngày 0ản xuấtc.........
/? 2ô hàngc.......
Ngày 0ản xuấtc.....
Eô hàng 0?c......
p.9. CA &Ž >)ê+ &b> C1N$! '# >&ứ I$ &¦$ &N@H
u I7nh '(ng, màu 0m!, m\i Hc
[p
Th,! ăn h€n h;p h7nh '(ng b+n ngoài phải đRng nhất, 8hông != hiện t$;ng nhiGm
0âu, m5t. aàu 0m! phải ph\ h;p thành phần nguy+n 2iệu !h- bi-n, phải != màu 0&ng. a\i
H phU thuN! ào nguy+n 2iệu ph?i trNn. Th,! ăn t?t != m\i th%m 'G !hHu. tr&i 2(i th,! ăn
8hông !vn t?t X đ) ng) màu, != m\i m?!, !hu4 2à th,! ăn 8„m phsm !hất.
u FN sm. Iàm 2$;ng n$#! !4o trong th,! ăn h€n h;p t(o điMu 8iện !ho nấm m?!,
0âu m5t ph&t tri:n. FN sm trong th,! ăn h€n h;p 8hông đ$;! 9u& 1Q x.
u FN nghiMn nh~. F?i #i gi4 !ầm t\y th]o 2,4 tu"i n+n 0ản xuất th,! ăn h€n h;p
nghiMn mHn, nghiMn trung b7nh à nghiMn thô. F?i #i 2;n thr!h h;p th,! ăn nghiMn trung
b7nh. Lăn !, ào 2$;ng th,! ăn 8hông 25t 9u4 mmt 0àng đ: 8i:m tr4 W0àng !huy+n '\ngY
đ: x&! đHnh đN nghiMn nh~. NghiMn mHnc E$;ng th,! ăn !vn 2(i tr+n mqt 0àng 2 mm
8hông 9u& 5x hoq! 25t h-t 9u4 mqt 0àng d mm. NghiMn trung b7nhc E$;ng th,! ăn !vn 2(i
tr+n mqt 0àng d mm 8hông 9u& 12x hoq! 25t h-t 9u4 mqt 0àng 5 mm. NghiMn thôc E$;ng
th,! ăn !vn 2(i tr+n mqt 0àng d mm 8hông 9u& d5x hoq! !vn 2(i tr+n mqt 0àng 5 mm
8hông 9B4 5x.
u L&! !h^ ti+u đ&nh gi& gi& trH 'inh '$lng. F: x&! đHnh thành phần h=4 h5!, gi& trH
'inh '$lng !34 th,! ăn h€n h;p !`ng nh$ !34 !&! nguy+n 2iệu !h- bi-n phải gbi m•u
th,! ăn đ-n !&! phvng phân tr!h th,! ăn !34 !&! tr$Zng đ(i h5!, !&! iện nghi+n
!,u....FiMu !ần 2$u J 2à !&! 8-t 9uả phân tr!h != đBng h4y 8hông phU thuN! ào iệ! 2ấy
m•u phân tr!h != đ(i 'iện à đBng 9uy đHnh h4y 8hông.
L&! !h^ ti+u đ&nh gi& gi& trH 'inh '$lng !34 th,! ăn thông th$Zng 2à W!ho 1 8gYc
đN sm WxY, prot]in thô WxY, ah W8!42‚8g th,! ăn h€n h;pY, x% thô WxY, L4 WxY, D WxY,
mu?i ăn WxY.
D. THỨC ĂN H£N H¤P 0ẠNG DI©N
Tr+n th- gi#i th,! ăn i+n !hi-m [0 X p0x t"ng 2$;ng th,! ăn h€n h;p 0ản xuất.
q.:. Ư+ ^)‚S '# >&ứ I$ R)ê$
X Th,! ăn i+n 8hi !ho gi4 0B! ăn giảm đ$;! 2$;ng th,! ăn r%i )i. E$;ng th,! ăn
r%i )i 0o #i th,! ăn bNt giảm 10 X 15x.
X 6iảm đ$;! thZi gi4n !ho ăn, 'G !ho ăn. _r 'Uc
u ‡ gà thZi gi4n !ho ăn th,! ăn bNt !hi-m 1Q x à th,! ăn i+n 5x trong 12 giZ
nuôi.
u 6à tây thZi gi4n !ho ăn th,! ăn bNt !hi-m 1ex à th,! ăn i+n 2x trong 12
giZ nuôi.
X Eàm tăng hiệu 9uả 2;i 'Ung th,! ăn, giảm ti+u h4o năng 2$;ng 8hi ăn.
X Th,! ăn i+n !vn tr&nh đ$;! 0> 2>4 !h5n th,! ăn, „p !on Ot ăn th]o nhu !ầu
'inh '$lng đ) đHnh.
X _it4min t4n trong 'ầu ml oxy h=4 !hOm h%n.
X Th,! ăn i+n !vn 2àm giảm đ$;! 8hông gi4n '> trữ, giảm 'ung tr!h m&ng ăn, 'G
b4o g=i, 'G On !huy:n à bảo 9uản 2âu 8hông h~ng. _r 'uc 8hi 2àm 0mn i+n thu g5n th:
tr!h đ$;! 25x, giảm 0? 2$;ng b4o b7.
X Th,! ăn 8hi !ho gi4 0B! ăn 8hông bUi, tr&nh đ$;! những triệu !h,ng bUi mmt,
bệnh đ$Zng hô hấp.
X T&! đNng !% gi#i, &p 0uất, nhiệt trong 9u& tr7nh „p i+n đ) ph& l 8-t !ấu !34
2ignin à !]22u2o0] 2àm !ho tw 2ệ ti+u h=4 tinh bNt, x% tăng.
X Nhiệt đN, &p 0uất trong 9u& tr7nh „p i+n đ) ti+u 'iệt phần 2#n i 0inh Ot, nấm
m?!, m]o à mNt 0? mầm bệnh.
[S
X Th,! ăn i+n 8hi !ho !& ăn 8hông bH hv4 t4n trong n$#! nh4nh nh$ th,! ăn bNt.
X Th,! ăn i+n ph\ h;p #i tOp trnh ăn !34 Ht, 8hông bH 'rnh m~ nh$ 8hi ăn th,!
ăn bNt, tr&nh h4o phr th,! ăn.
q.9. N&‡$! $&1N ^)‚S '# >&ứ I$ R)ê$
X 6i& thành !4o h%n 'o !hi phr th+m !ho 9u& tr7nh „p i+n.
X Nhiệt trong 9u& tr7nh „p i+n !`ng 2àm phân h3y mNt 0? it4min.
6à nuôi !ông nghiệp ăn th,! ăn i+n tw 2ệ gà m" !mn nh4u WL4nnib42i0mY tăng 2+n
7 th- phải !mt m~.
LhB Jc khi !ho gà ăn th,! ăn i+n n+n !ung !ấp đ3 n$#! 7 2$;ng n$#! ti+u thU
8hi !ho ăn th,! ăn i+n !4o h%n th,! ăn bNt.
q.l. +, >Og$& CMS >&ứ I$ R)ê$
/ản xuất th,! ăn i+n 2à !ông đo(n ti-p th]o 0ản xuất th,! ăn h€n h;p '(ng rZi.
Th,! ăn h€n h;p '(ng rZi đ$;! !huy:n ào buRng trNn, * đây != thi-t bH phun 'ầu ml
Wđ: tăng năng 2$;ng !ho th,! ăn n-u thấy !ần thi-tY à thi-t bH phun r^ đ$Zng đ: 2àm !hất
8-t 'rnh. /4u 8hi đ) trNn đMu #i 'ầu ml hoq! r^ mOt đ$Zng, th,! ăn đ$;! !huy:n đ-n
buRng phun n$#! 0ôi đ: hR h=4 tinh bNt, t(o đN sm 15 X 1Sx rRi đ$4 ti-p ào 8huôn t(o
i+n. T\y 2oài Ot nuôi mà i+n th,! ăn != 8r!h !l 8h&! nh4u 'o 0b 'Ung !&! 8huôn t(o
i+n 8h&! nh4u. /4u đ=, th,! ăn đ) t(o i+n đ$;! !huy:n đ-n buRng 2(nh đ: 2àm nguNi.
Iiện n4y, * mNt ài !% 0* * _iệt N4m đ) 0ản xuất th,! ăn i+n !ho gi4 !ầm, tôm,
!&...
[e
CHƯ6NG VI
THỨC ĂN Xª SUNG
‘. DAI TR¥ CžA THỨC ĂN Xª SUNG
:.:. V&A) $)eS
Th,! ăn b" 0ung W0upp2]m]ntY 2à mNt !hất hữu !% h4y mNt !hất 8ho&ng * '(ng t>
nhi+n h4y t"ng h;p, 8hông gi?ng #i th,! ăn 8h&! * !h" 8hông đRng thZi !ung !ấp năng
2$;ng, prot]in à !hất 8ho&ng. Th,! ăn b" 0ung đ$;! đ$4 ào 8hsu phần ăn !34 đNng Ot
#i 2iMu h;p 2J hoq! #i 2iMu rất thấp gi?ng #i 2iMu !34 thu?!.
T\y th]o !h,! năng mà != th: phân th,! ăn b" 0ung thành !&! nh=m 8h&! nh4u.
_r 'U, phân th]o 'inh '$lng th,! ăn b" 0ung != h4i nh=mc b" 0ung 'inh '$lng à b"
0ung phi 'inh '$lng. N-u phân th]o thành phần h=4 h5! th7 != những 2o(i th,! ăn b"
0ung 04u đâyc
X Th,! ăn b" 0ung prot]in
X Th,! ăn b" 0ung 8ho&ng
X Th,! ăn b" 0ung it4min
X L&! 2o(i th,! ăn b" 0ung 8h&!c !hất 8r!h thr!h 0inh tr$*ng, !hất bảo ệ, bảo
9uản th,! ăn, !h?ng 8husn, !h?ng m?!, !hất t(o màu m\i H, thu?! phvng bệnh nh$
thu?! phvng !ầu tr\ng, b(!h 2y...
Th,! ăn b" 0ung đ4ng đ$;! 0b 'Ung ph" bi-n trong !hăn nuôi != t&! 'Ung nâng
!4o 8hả năng !huy:n h=4 à hiệu 9uả 0b 'Ung th,! ăn, tăng 8hả năng 2;i 'Ung th,! ăn,
8r!h thr!h 0inh tr$*ng, tăng 8hả năng 0inh 0ản à phvng bệnh. aNt 0? 2o(i != t&! 'Ung
bảo ệ th,! ăn tr&nh oxy h=4, tr&nh nấm m?! t?t h%n. Ko 0> ph&t tri:n !34 !ông nghệ
0inh h5!, ngày !àng != nhiMu 2o(i th,! ăn b" 0ung đ$;! 0b 0Ung trong !hăn nuôi. Tuy
nhi+n, iệ! 0b 'Ung th,! ăn b" 0ung !`ng != những mqt tr&i !34 n=. kh&ng 0inh, thu?!
!h?ng !ầu tr\ng, hormon.. đ$4 ào 8hsu phần ăn thi-u 0> 8i:m 0o&t !34 thB y đ) gây
những t&! h(i nhất đHnhc 8h&ng 0inh đ) t(o những 'vng i 8husn 8h&ng 8h&ng 0inh, gây
8h= 8hăn à t?n 8„m !ho iệ! bảo ệ 0,! 8h~] !34 ng$Zi à gi4 0B!. L&! !hất tRn '$ !34
8im 2o(i nqng, !&! hormon.. != th: gây ung th$ !ho ng$Zi.
:.9. N&‡$! L+ &1w$! S€) *™ FG$! >&ứ I$ (Q *+$! >O"$! &I$ $+J)
Lông nghệ th,! ăn b" 0ung ngày n4y rất ph&t tri:n à ngày !àng hiện đ(i. @u4n
đi:m 0b 'Ung th,! ăn b" 0ung !`ng đ) th4y đ"i 0âu 0m!. _iệ! 0b 'Ung hormon đ: 8r!h
thr!h đNng Ot nuôi thHt đ) bH !ấm tt 2âu 7 '$ 2$;ng !34 ho!mon trong thHt gây ung th$
!ho ng$Zi 0b 'Ungf 8h&ng 0inh !`ng bH nhiMu n$#! !ấm 7 8h&ng 0inh '\ng #i 2iMu thấp
trong th,! ăn đ) t(o r4 những 'vng i 8husn 8h&ng 8h&ng 0inh. Những xu h$#ng m#i
th4y th- 8h&ng 0inh trong th,! ăn !hăn nuôi nh$ 04uc
X Pxit ho& đ$Zng ruNt W4!i'iii]rY đ: ,! !h- i 8husn gây bệnh ti+u !hảy,
tăng !$Zng ti+u ho& th,! ăn.
X /b 'Ung i 8husn != 2;i !ho đ$Zng ruNt Wprobioti!Y !ho ào th,! ăn !hăn
nuôi
X F$4 ào trong th,! ăn những h;p !hất Wpr]bioti!Y đ: giBp !ho i 8husn
!= 2;i trong đ$Zng ruNt ph&t tri:n ,! !h- i 8husn gây bệnh ti+u !hảy.
Iiện n4y, * !&! n$#! h™ th,! ăn b" 0ung trong th,! ăn gi4 0B! đ$;! phân 2o(i
nh$ 04uc
p0
X Th,! ăn b" 0ung !ông nghệ W!&! !hất bảo 9uảnY
X Th,! ăn b" 0ung !ảm thU W!&! !hất t(o màuY
X Th,! ăn b" 0ung 'inh '$lng W!&! it4minY
X Th,! ăn b" 0ung !hăn nuôi W!&! !hất điMu hoà hệ i 0inh Ot đ$Zng ruNt,
!hất 8r!h thr!h 0inh tr$*ng 8hông != nguRn g?! i 0inh OtY.
X Thu?! !h?ng !ầu tr\ng Wphvng bệnh gi4 !ầmY
Ngày n4y th,! ăn b" 0ung đ$;! 0b 'Ung th]o những mU! đr!h 04u đây c
u Tăng nRng đN 'inh '$lng !34 8hsu phầnc 0inh tr$*ng !34 đNng Ot nuôi
tăng 2+n 8hi tăng nRng đN năng 2$;ng à 2y0in] trong 8hsu phần.
u Nâng !4o 8hả năng ti+u ho& hấp thu !34 !on Ot b<ng !&!h 0b 'Ung !&!
]nˆym] b" 0ung ào th,! ăn. L&! ]nˆym] th$Zng 0b 'Ung ào th,! ănc ]nˆym] 4my240],
m42t40], prot]40] Wphân giải tinh bNt, đ$Zng m42to0], prot]inY. Ng$Zi t4 0b 'Ung !&!
]nˆym] phân giải xy2o0] à b]t4Xg2u!4n W!= nhiMu trong 2B4 my, đ(i m(!hY đ: tăng tw 2ệ
hấp thu !&! !hất 'inh '$lng. hnˆym] phyt40] !`ng đ4ng đ$;! '\ng ph" bi-n != t&! 'Ung
giải ph=ng ph?t pho 8h~i phyt4t != nhiMu trong !&! h(t ng` !?! à phU phsm.
u Th4y đ"i đN 4xit !34 ruNt à !ân b<ng !&! !hất điện giải b<ng !&!h đ$4
4xit hữu !% ào th,! ăn !ho 2;n !on à !ho !ả gà. I4i nh=m 4xit hữu !% đ$;! 0b 'Ung
2àm th,! ăn b" 0ung. Nh=m 1 gRm !&! 4xitc ium4ri!, xitri!, m42i! à 24!ti! != t&! 'Ung h(
thấp đN pI * '( 'ày, giảm i 8husn gây bệnh * đ$Zng ti+u ho&. Nh=m 2 b4o gRm 4xit
iormi!, 4x]ti!, propioni!, 0orbi!.. ngoài giảm thấp đN pI '( 'ày !vn 'iệt đ$;! i 8husn
gr4m âm gây n4 !hảy.
u /b 'Ung !hất probioti! W!hất phU 0inhY à pr]bioti! W!hất tiMn 0inhY.
Drobioti! 2à những i 8husn 0?ng, 8hi ào đ$Zng ti+u ho& !34 đNng Ot, những i
8husn này != 8hả năng h(n !h- t?i đ4 ảnh h$*ng != h(i !34 !&! i 8husn gây bệnh. L&!
i 8husn probioti! th$Zng đ$;! đ$4 ào th,! ănc Lxfi…‡xfkpt€, #li›‚…f…ftfft€,
P›jk…f…fft€, P›jk…f…fft€, Bxfkppt€ à !&! !h3ng nấm m]n thuN! 2oài -xfgx‚…ruf›€
f›‚›‹k€kx›. Ng$Zi t4 !ho r<ng probioti! ngăn !hqn i 8husn gây bệnh 0b 'Ung !hất 'inh
'$lng đ: 0ản 0inh !hất đN!, !hBng 8r!h thr!h đ$Zng ti+u ho& 0ản 0inh ]nˆym], nâng !4o
8hả năng ti+u ho& th,! ăn. Drobioti! != t&! 'Ung 8r!h thr!h đ&p ,ng miGn 'H!h, tăng 8hả
năng !h?ng bệnh !34 !on Ot. T" 0ung probioti! trong th,! ăn != t&! 'Ung 2àm !on Ot
8ho1 m(nh, tăng 8hả năng 0inh tr$*ng. Tuy nhi+n, !% !h- t&! đNng !34 những i 8husn
probioti! đ-n n4y !`ng !h$4 đ$;! 2àm 0&ng t~.
Dr]bioti! 2à những !hất h€ tr; !ho i 8husn != 2;i, h(n !h- i 8husn != h(i, !ải
thiện !ân b<ng i 8husn trong đ$Zng ti+u ho&, h(n !h- i 8husn h. !o2i, /4mon]224..., !ải
thiện hệ miGm 'H!h !34 t- bào &!h ruNt, 8r!h thr!h tăng tr$*ng à tăng hiệu 9uả 0b 'Ung
th,! ăn.
u I€ tr; hệ th?ng miGm 'H!h b<ng !&!h 0b 'Ung những th,! ăn !ung !ấp
g2obin miGn 'H!h h4y 8h&ng th: !ung !ấo !ho !on Ot trong những thZi 8• 8h3ng hoảng
nh$ thZi 8• !4i 0ữ4 * 2;n.
u /b 'Ung !&! !hất 8h&ng 8husn thảo mN! nh$ t~i, gtng, hRi, 9u-, h(t
ti+u, #t, b(! hà. Tinh 'ầu !34 !&! thảo mN! này != t&! 'Ung 'iệt 8husn rất hiệu 9uả à !=
th: th4y th- 8h&ng 0inh trong !hăn nuôi.
{u h$lng '\ng th,! ăn b" 0ung tr+n đây nh<m đảm bảo ngày !àng triệt đ: ệ 0inh
4n toàn th>! phsm, nâng !4o trnh !(nh tr4nh !34 0ản phsm !hăn nuôi, nhất 2à !&! 0ản
phsm xuất 8hsu.
p1
II. THỨC ĂN Xª SUNG PROT_IN
9.:. C&b> &ứ# N @&) @O">P)$ nNPN % $"$ @O">P)$ $)>O"!P$o
Lhất !h,4 N phi prot]in 2à những h;p !hất 8hông n<m trong !ấu trB! !34 prot]in,
!= th: 2à những 0ản phsm !huy:n h=4 trung gi4n hoq! !u?i !\ng !34 9u& tr7nh !huy:n h=4
prot]in, hoq! 2à mNt 0? _it4min h4y mNt 0? ho(t !hất 0inh h5! 8h&! != !h,4 N, !&! 4 xit
4min t"ng h;p, trong th,! ăn th>! Ot, !&! 2o(i !~ trRng NDN !hi-m 1‚d 2$;ng N t"ng 0?.
X L&! !hất NDN != gi& trH !4o nh$c L&! p]ptit m(!h ngmn, !&! 4xit 4min thi-t y-u
à 8hông thi-t y-u, !&! !hất != ho(t trnh 0inh h5! != !h,4 N nh$c Lho2in, T
1
, T
2
DD, T
[
D4ntot]ni!, Tiotin, go2i!, Tiotin, T
12,
...
X L&! !hất NDN != gi& trH thấp nh$c Pmit, purin, pyrimi'in, nitr4t, nitrit, ur+, 4xit
uri!, !4monium, !&! 42842oit, 2i+n 8-t g2y!oˆit != !h,4 N nh$ ILN. 6i4 0B! nh4i 2(i != i
0inh Ot '( !~ != 8hả năng bi-n đ"i !&! !hất này thành 4 xit 4min, prot]in. Trong !&! !hất
NDN th7 ur+ 2à !hất 9u4n tr5ng nhất đ$;! 0b 'Ung b" 0ung đ(m !ho gi4 0B! nh4i 2(i.
2.1.1 )ơ +M &ho# hBc cL# %i=c +U d`ng u1> cho gi# +Ic nh#i lại
Lông th,! h=4 h5! !34 ur+ 2àc WNI
2
Y2Lz, thành phần N !34 ur+ !hi-m tt Q2XQ[x.
L&nh 9uy $#! đ"i ur+ thành prot]in t"ng 0? b<ng !&!h 2ấy N ur+ x [,25 à prot]in ti+u
h=4 !34 ur+ b<ng prot]in t"ng 0? !34 ur+ x p5x. Nh$ Oy, !, 100g ur+ !h,4 2[2 X 2S1 g
prot]in t"ng 0? hoq! 1eS X 210g W2ấy trvn 2à 200gY prot]in ti+u h=4.
™r+ ào trong '( !~ 2oài nh4i 2(i, đ$;! ]nˆym] ur]40] !huy:n thành 4moni4! à
!4!boni! th]o phản ,ngc

ur]40]
LzWNI
2
Y
2
u I
2
z | 2NI
d
u Lz
2


Io(t trnh !34 ur]40] trong '( !~ rất !4o, ur+ ào '( !~ trong 8hoảng 1 giZ 2à phân
giải h-t thành 4moni4!, rt 8hi 8„o 'ài t#i d giZ.
T=m tmt 0> !huy:n h=4 4moni4! tt th,! ăn trong !% th: 2oài nh4i 2(i nh$ 04u W/%
đR SYc
T" 0ung ur+ !ho
2oài nh4i 2(i !hrnh 2à
!ung !ấp N tt 4moni4!
!ho i 8husn à !ho
protoˆo4 '( !~ t"ng h;p
n+n prot+in !34 !hBng.
E$;ng prot]in 0inh Ot
t"ng h;p đ$;! !àng
nhiMu th7 iệ! 0b 'Ung
ur+ !àng != hiệu 9uả.
Iiệu 934 0b 'Ung
ur+ t"ng h;p prot]in i
0inh Ot phU thuN! ào
nRng đN NI
d
'H!h '( !~.
NRng đN NI
d
'H!h '( !~
9u& !4o h4y 9u& thấp
p2
S? ^J Š. C&+,‚$ &c# N)>? #S"$)# >O"$! ? >&‚ $&#) C=)
NDN th,! ăn

$‚›x€› NI
d
tuy-n n$#! b5t
NI
d
trong 'H!h '( !~

NI
d
hấp thu ào m&u
N i 0inh Ot '( !~

L% 9u4n‚aô
NH
l
>O"$! F1w$! &b@
đMu 2àm giảm hiệu 9uả 0b 'Ung ur+ !34 i 0inh Ot '( !~ trong iệ! t"ng h;p prot]in i
0inh Ot.
/> t"ng h;p prot]in i 0inh Ot tt NI
d
'( !~ đ(t m,! t?i đ4 8hi nRng đN NI
d
'H!h
'( !~ "n đHnh * m,!150 X 200 mg‚2 'H!h '( !~. NRng đN 4moni4! 'H!h '( !~ 9u& thấp 2àm
giảm 0> t"ng h;p prot]in i 0inh Ot W!, 1 a‹ năng 2$;ng !34 4xit b„o b4y h%i !h^ 0ản
xuất đ$;! 12g prot]in trong 8hi nRng đN 4moni4! 'H!h '( !~ !4o, 1 a‹ năng 2$;ng 0ản
xuất đ$;! 2dg prot]inY. Tuy nhi+n, nRng đN 4moni4! 'H!h '( !~ 9B4 !4o th7 !`ng ,! !h-
ho(t đNng !34 i 0inh Ot à 4moni4! 0‰ nh4nh !h=ng !huy:n ào m&u, tăng nRng đN
4moni4! trong m&u '•n đ-n ngN đN!.
Lung !ấp ur+ #i mNt 2$;ng thr!h h;p, !hi4 2àm nhiMu bữ4 đMu đqn WmNt y+u !ầu
8† thuOt 9u4n tr5ng trong iệ! 0b 'Ung ur+ !ho 2oài nh4i 2(iY !hrnh 2à xuất ph&t tt !% 0*
8ho4 h5! tr+n đây.
Ngoài r4, đ: tăng 0> t"ng h;p prot]in !34 i 0inh Ot '( !~ tt nguRn NI
d
!vn phải
!hB J đ-n nguRn năng 2$;ng !34 i 0inh Ot. L, 1d0 X 1Q0g prot]in W!h3 y-u 2à prot]in
hv4 t4nY !ần 1.000g !hất hữu !% 'G hấp thu.
F: !ung !ấp năng 2$;ng, ng$Zi t4 !ung !ấp g2uxit. Lần !hB J r<ng tất !ả !&! 2o(i
g2uxit 8hông !\ng mNt gi& trH !ho i 0inh Ot 0b 'Ung ur+. ™r+ đ$;! th3y phân nh4nh
!`ng !ần g2uxit 'G 2;i 'Ung, 'G 2+n m]n. {% 8h= 2+n m]n 2à nguRn g2uxit 8hông t?t b<ng
tinh bNt 8ho4i tây h4y ng` !?! nh$ng đ$Zng !3 !ải h4y mOt r^ 2(i 9u& 'G 2+n m]n n+n
8hông t?t b<ng tinh bNt 8ho4i tây h4y ng` !?!. Trong th>! t- những 8hsu phần giàu ng`
!?!, rt th,! ăn thô, nhiMu x% 2à những 8hsu phần thr!h h;p nhất !ho iệ! b" 0ung ur+.
Những y-u t? != 2i+n 9u4n đ-n 0inh tr$*ng !34 i 0inh Ot '( !~ !`ng rất 9u4n
tr5ng đ?i #i hiệu 9uả 0b 'Ung ur+. _it4min P h4y !4rot]n, !&! nguy+n t? 8ho&ng nh$
Lo, an, –n à đq! biệt / W/ nguy+n t?, 0uni4t h4y m]thionin]Y 8r!h thr!h 8hông !h^ 0>
t"ng h;p prot]in tt ur+ !34 i 0inh Ot '( !~ mà !vn tăng 8hả năng ti+u h=4 th,! ăn.
2.1.2. 4h8ng ngu:>n tEc +U d`ng u1>
X ™r+ !h^ '\ng b" 0ung !ho những th,! ăn nghyo nit% à giàu g2uxit 'G 2+n m]n
nh$ 2àc
u I(t ng` !?!
u Lây ngô, !ây !4o 2$%ng 3 !hu4
u Những 0ản phsm 2àm 8hô nh$ b) !3, !~ 8hô, r%m.
không b" 0ung ur+ ào 8hsu phần !ây !~ h5 hv4 thảo, h5 đOu !vn x4nh h4y 3
!hu4, bmp !ải à !ây !~ thuN! h5 ho4 thOp t>, b) $#t !34 !3 !ải...
X ™r+ 8hi '\ng phảic
u TrNn thOt đMu ào th,! ăn
u Lho ăn 'ần 'ần đ: !on Ot 2àm 9u]n #i ur+. Lh^ '\ng !ho những !on Ot != '(
!~ ph&t tri:n đầy đ3 Wtr+n [ th&ng tu"iY.
u Lho ăn nhiMu bữ4 m€i ngày, !`ng != th: !ho ăn t> 'o.
u T" 0ung 8ho&ng, it4min P, K.
X EiMu '\ngc
u không 9u& d0g ur+‚1008g th: tr5ng bv m€i ngày
u E$;ng nit% ur+ 8hông $;t 9u& 1‚d t"ng 0? nit% 8hsu phần.
_r 'Uc mNt bv 0ữ4 != th: tr5ng 5008g mNt ngày !ần 1.Q00g prot]in t"ng 0? Wt$%ng
đ$%ng 22Q g nit% t"ng 0?Y, !h^ đ$;! '\ng mNt 2$;ng ur+ 8hông 9u& 150g W2$;ng ur+ này
!h,4 [p,5g N n-u '\ng 2o(i ur+ !h,4 Q5x NY.
pd
Ngày n4y, 'o 8† thuOt !h- bi-n t?t n+n ng$Zi t4 != th: '\ng ur+ #i tw 2ệ !4o h%n
nhiMu 0o #i !&! tài 2iệu tr$#! đây b<ng !&!h tr7 ho)n 0> phân giải ur+ trong '( !~ à tăng
hiệu 9uả t"ng h;p prot]in !34 i 0inh Ot. aNt 0? 8-t 9uả nghi+n !,u !ho bi-t biện ph&p
đ: 0b 'Ung ur+ != hiệu 9uả nh$ 04uc
1. /b 'Ung !&! !hất h=4 h5! !hOm t4n nh$ g]24tin hoq! p4r4iin b4o b5! xung
9u4nh bM mqt h(t ur+.
2. /b 'Ung !hất h=4 h5! ,! !h- ho(t đNng !34 ]nˆym] ur]40] '( !~ đ: n= phân
giải ur+ !hOm 2(i, t(o môi tr$Zng t?t !ho i 0inh Ot '( !~ t"ng h;p 4 xit 4min.
d. Dh?i h;p ur+ #i hR tinh bNt à !hất b„o đ: n= t4n !hOm nh<m !ung !ấp tt tt
NI
Q
u
, t4 tr&nh ngN đN!, t4 trung hv4 4xit 0inh r4 th$Zng xuy+n trong '( !~.
Q. /b 'Ung !hất hấp phU bM mqt đ: giữ NI
Q
u
8hông !ho n= hấp thu nh4nh ào
m&u. Lhất hấp phU bM mqt r‰ tiMn đ$;! 0b 'Ung nhiMu nhất tr+n th- gi#i 2à b]ntonit ˆ]o2it.
dư9ng nghi>n c2u +U d`ng u1> t1ong th2c 3n cL# gi# +Ic nh#i lại như +#uN
1. _ấn đM 4n toàn 8hi 0b 'Ung ur+ trong th,! ăn !34 gi4 0B! nh4i 2(i, n-u !ung !ấp
1 2ần #i 2iMu 2$;ng !4o 8hi ur+ ào '( !~ 0‰ bH phân giải nh4nh thành NI
d
hấp thu ào
m&u 9u& nhiMu != th: gây ngN đN! !ho gi4 0B!. N-u ur+ đ$;! !hi4 r4 !ung !ấp tt tt m€i
2ần mNt rt trong ngày th7 0‰ tr&nh đ$;! ngN đN! b<ng !&!h trNn ur+ ào th,! ăn tinh h5ă!
2àm đ& 2i-m !ho ăn nhiMu 2ần trong ngày.
2. F: tr&nh 0> phân giải ur+ 9u& nh4nh ng$Zi t4 0b 'Ung !&! !hất ,! !h- ho(t
đNng !34 ]nˆym] ur]40] nh$c Px]toXhy'rox4min Lob4n X Nitr4t. Tuy Oy, những !hất
này != 2iMu ,! !h- ]nˆym] ur]40] à 2iMu gây đN! !ho gi4 0B! nh4i 2(i gần nh4u n+n gây
nhiMu 8h= 8hăn !ho th>! tiGn 0ản xuất. Iiện n4y, ng$Zi t4 đ4ng nghi+n !,u !&! !hất m#i
à 4n toàn h%n.
d. F: giải 9uy-t ấn đM tRn t(i tr+n ng$Zi t4 hR tinh bNt ur+ b<ng !&!h hấp tinh bNt
h(t ng` !?! hoq! !3 bNt #i ur+ đ: !ho ur+ 2i+n 8-t y-u #i hR tinh bNt, t4n !hOm trong '(
!~, h( thấp đ$;! NI
Q
u
trong m&u. _#i ph$%ng ph&p này nhiMu n$#! tr+n th- gi#i đ) 0ản
xuất r4 những th,! ăn tinh đOm đq! ur+ đong i+n nh$ /TPŽhP !h,4 20 X d0 x ur+
WIung4ryY à KhI˜X100 Wa†Y.
Q. /b 'Ung !&! 4xit b„o != m(!h !4!bon 'ài, b)o hv4 đ: xb 2J #i ur+. ™r+ 2i+n 8-t
2i+n 8-t #i 4xit b„o 0‰ t4n rất !hOm trong '( !~ n+n 8hông gây ngN đN! !ho gi4 0B!,
ng$Zi t4 th$Zng '\ng 4xit 0t]4ri!.
5. /b 'Ung !hất hấp phU bM mqt 2à b]ntonit ˆ]o2it đ: 0ản xuất th,! ăn !ung !ấp ur+
giảm 0> hấp thu nh4nh NI
Q
u
ào m&u, 0ản phsm này != t+n g5i 2à b]nto84rbXd0.
[. /b 'Ung !&! '•n 0uất !34 ur+ 8h= phân giải trong '( !~ đ: giảm 9u& tr7nh NI
Q
u
ào m&u, ng$Zi t4 th$Zng 0b 'Ung nhiMu '(ng h;p !hất h=4 h5! nh$c biur]4f !4rb4mitX
photph4t, mu?i 4mmon, 4xit uri!.
Pxit uri! 2à !hất thải trong n$#! ti:u !34 gi4 !ầm != !h,4 nitrog]n. Pxit uri! !=
!h,4 dd x nitrog]n đ$;! phân giải !hOm trong '( !~. Trong điMu 8iện !hăn nuôi !ông
nghiệp tOp trung != th: tOn 'Ung phân !34 gi4 !ầm đ: !h- bi-n thành th,! ăn b" 0ung đ(m
!ho gi4 0B! nh4i 2(i.
p. Tsm ur+, 4moni4! ào trong !&! 0;i !]22u2o0] b<ng !&!h xb 2J r%m r( trong điMu
8iện đq! biệt hoq! #i rn mOt đ$Zng. _#i !&! ph$%ng ph&p tr+n iệ! 0b 'Ung ur+ 0‰ 4n
toàn à !ho hiệu 9uả !4o.
K(ng ur+ '\ng 2àm th,! ăn !ho trâu bv th$Zng 2à '(ng tinh th: !h,4 QQ X Q[x N,
!`ng != '(ng 'ung 'H!h !h,4 Q00 g ur+‚2rt hoq! 1SQ g nit%‚2rt. /b 'Ung ur+ 8hông h;p 2J
hoq! 9u& 2iMu != th: gây ngN đN! ur+.
pQ
EiMu d0g ur+‚1008g th: tr5ng !ho u?ng 1 2ần‚ngày != th: gây !h-t h4y ngN đN!
m(nh n-u !on Ot nhHn đ=i hoq! ăn rt th,! ăn g2uxit đG 2+n m]n nh$ bNt, đ$Zng. N-u ur+
'\ng #i 8hsu phần giàu ng` !?! th7 2iMu đN! tr+n 50g‚1008g th: tr5ng.
Kấu hiệu đN! xuất hiện rất 0#m W!h^ 1‚2 giZ 04u 8hi ănY, nRng đN 4moni4! 'H!h '(
!~ đ(t t#i 1.000mg‚2. Ti:u hiện ngN đN! ur+ 2à ti-t rất nhiMu n$#! b5t 9u4nh mRm, 8h=
th*, thần 8inh bH 8r!h thr!h à !h-t.
Lhữ4 đN! ur+ b<ng !&!h !ho u?ng 5 X p 2rt 'ung 'H!h 'ầu 'ấm W!h,4 5 x 4xit
4x]ti! à 'ầu th>! OtY.
2.1.3 e1> /U l_ 1ơ( 1ạ là( th2c 3n cho t1âu 6
Ž%m r( !`ng nh$ !&! ph- phU phsm 8h&! nh$ Wthân !ây ngô, b) mr4...Y 2à 2o(i
th,! ăn != gi& trH 'inh '$lng thấp 'o nghyo prot]in nh$ng tw 2ệ x% !4o, tw 2ệ ti+u ho&
thấp. /b 'Ung ur+ đ: 8iMm ho& r%m r( đ$;! &p 'Ung * nhiMu n$#! tr+n th- gi#i, đq! biệt
!&! n$#! đ4ng ph&t tri:n. L&! 8-t 9uả nghi+n !,u !ho thấy hàm 2$;ng prot]in trong r%m
3 #i ur+ tăng rV rệt trong 8hi hàm 2$;ng x% thô giảm đ&ng 8: Wbảng Q[Y.
Xk$! px. T&M$& @&˜$ &"A &ˆ '# O?S L™ C/ +Oê RM O?S K&J
ThZi gi4n bảo 9uản Ž%m 8hô EiMu 2$;ng ur+ xb 2J W{ ± mxY
d x Q x 5 x
_Ot !hất 8hô W xY
Ng4y 04u xb 2J
10 ngày
20 ngày
d0 ngày
[0 ngày
SS,p0 ±0,51 5d,5S ± 0,pe
5d,2e ± 0,5Q
51,ee ± 0,Q1
51,eS ± 1,Q1
QS,e[ ± 0,50
5Q,dS ± 0,5p
5d,20 ± 0,2S
52,5S ± 0,de
51,0p ± 0,S[
Qe,pp ± 0,Qd
5[,[e ± 0,Qd
5[,Q1 ± 0,Q[
55,dp ± 0,dd
5Q,25 ± 0,Qd
51,p[ ± 0,5p
Drot]in thô W x_LkY
Ng4y 04u xb 2J
10 ngày
20 ngày
d0 ngày
[0 ngày
d,Q1 ± 0,1Q [,p1 ± 0,22
[,Q1 ± 0,12
[,2p ± 0,1d
[,2S ± 0,1Q
[,1d ± 0,0S
p,d5 ± 0,0S
p,15 ± 0,12
[,e0 ± 0,0Q
[,5e ± 0,1d
[,2p ± 0,0S
S,2Q ± 0,0S
S,Q0S± 0,0Q
p,p1 ± 0,15
p,25 ± 0,15
p,0p ± 0,05
{% thô W x _LkY
Ng4y 04u xb 2J
10 ngày
20 ngày
d0 ngày
[0 ngày
d2,ed ± 0,Qp d2,QS ± 0,20
2e,p1 ± 0,11
2e,2[ ± 0,2[
2e,05 ± 0,d1
2p,e0 ± 0,2d
d2,2d ± 0,1d
2e,5Q ± 0,1p
2e,0[ ± 0,2[
2S,5Q ± 0,21
2p,5S ± 0,2d
d2,1[± 0,11
2e,1[ ± 0,0S
2S,e[ ± 0,1S
2S,p2 ± 0,21
2p,Q0 ± 0,dQ
Not–la Notušl 0tŸl B• ‹q CTVT "557.
_iệ! xb 2J r%m b<ng ur+ đ) 2àm tăng đ&ng 8: 2$;ng ăn ào à 8hả năng tăng tr5ng
!34 gi4 0B! Wbảng QpY.
p5
Xk$! p‰. L1N$! I$ RM" RM >I$! >Oˆ$! '# (’ I$ K&j+ @&˜$ c O?S ' +Oê RM O?S
K&J
Lh^ ti+u Nghiệm th,!
Ž%m 3 ur+ Qx Ž%m 8hô u Qx ur+ Ž%m 8hô
¤n ào W8g !hất 8hô‚ngàyYc
u 1 gi4 0B!
u 1008g th: tr5ng
Q,5p
2,e[
d,p2
2,Qe
1,50
1,0d
Tăng tr5ng Wg‚ngàyY d5[,S 2[2,S 15p,p
Not–la Notušl 0tŸl B• ‹q CTVT "557.
2.1.". e1> t1ong th2c 3n tinh
™r+ != th: trNn ào th,! ăn tinh !ho 2oài nh4i 2(i Wth]o 2uOt !34 nhiMu n$#! th7
th,! ăn th$%ng phsm !h^ đ$;! trNn ào 8hông 9u& [x ur+Y. ™r+ đ$;! trNn thOt đMu #i
th,! ăn giàu tinh bNt, đôi 8hi trNn #i r^ mOt đ: 2àm tăng hàm 2$;ng đ$Zng à tăng đN
ngon. Ng$Zi t4 trnh r4 r<ngc 18g ng` !?! u 150g ur+ t$%ng đ$%ng #i 1 8g 8hô 'ầu giàu
đ(m. /4u đây 2à mNt r 'U M mNt h€n h;p th,! ăn tinh !h,4 ur+c
không ur+ _#i 2x ur+ _#i dx ur+
Ng` !?! WxY [[ pS S5
khô 'ầu 2(! WxY d1 1p e
™r+ WxY X 2 d
kho&ng b" 0ung d d d

2.1.R e1> t1ong ánh đ# dinh dưỡng *(ultinut1ientfloc&,
T&nh đ4 'inh '$lng 2à mNt '(ng !h- phsm b" 0ung, đ$;! „p thành b&nh đ: b"
0ung !ho 8hsu phần !% 0* 2à th,! ăn != !hất 2$;ng thấp. T&nh 'inh '$lng !h3 y-u 2à đ:
!ung !ấp đRng thZi !&! !hất 'inh '$lng !ần thi-t nh$ N 'G phân giải, 8ho&ng , it4min,
4xit 4min hoq! p]ptit à năng 2$;ng 'G 2+n m]n !ho i 0inh Ot '( !~. không != mNt !ông
th,! ti+u !husn nào !ho b&nh đ4 'inh '$lng mà t\y th]o nhu !ầu !34 gi4 0B! à nguy+n
2iệu !34 ttng đH4 ph$%ng Wbảng QSY. Tuy nhi+n, nguy+n 2iệu đ: 2àm b&nh đ4 'inh '$lng
nh$c ™r+, rn mOt, 8ho&ng, !&! !hất 8-t 'rnh Wxi măng, ôi 0?ng, đất 0„tY, !&! !hất x% à
!&! thành phần 8h&! W8hô 'ầu, !hất đNn !huRng gà, bNt thHt, bNt !&.., !&! mu?i phot pho
nh$ 'iX!4n xiY.
Xk$! pŠ. M]> *m J$! >&ứ (A$& F)$& F1w$! • $1€ >#
Lông th,! 1 Lông th,! 2 Lông th,! d
Žn mOt 52 x Žn mOt 25 x Žn mOt Q0 x
TNt b) mr4 20 x TNt b) mr4 d0 x TNt b) mr4 d0 x
TNt 'ây 2(! 20 x L&m 15 x L&m g(o 10 x
™r+ d x ™ r+ 10 x ™ r+ Q x
I. I;p 8ho&ng 1 x {&! m]n 1Q x I. I;p 8ho&ng 1 x
au?i ăn 2 x L4z [ x au?i ăn 5 x
_ôi bNt 2 x TNt 0mn 10 x
T&nh đ4 'inh '$lng != $u đi:mc đ= 2à h€n h;p b" 0ung 'inh '$lng != trnh !hất
xB! t&! đ?i #i i 0inh Ot '( !~ 2àm tăng 0? 2$;ng i 0inh Ot '( !~ n+n != 2;i !ho !&!
p[
9u& tr7nh 2+n m]n, ngoài r4 !vn tăng 2$;ng prot]in !ung !ấp !ho Ot !h3. T&nh 'inh
'$lng !vn b" 0ung 8ho&ng, 'G On !huy:n à 0b 'Ung à đq! biệt h(n !h- nguy !% ngN
đN! ur+. Tu• điMu 8iện ttng \ng nguy+n 2iệu à tw 2ệ !&! 2o(i tr+n != th: th4y đ"i.
9.9. M]> *m #L)> #S)$ CM « ,h+ >m &=$ &h¬
A˜-u t? h(n !h-C !34 mNt th,! ăn 2à 4xit 4min mà 0? 2$;ng 8hông đ3 đ) h(n !h-
0> 2;i 'Ung những 4xit 4min 8h&! !34 th,! ăn đ=. Pxit 4min thi-u nhiMu nhất 0o #i nhu
!ầu à 2àm giảm hiệu 0uất prot]in 2#n nhất đ$;! g5i 2à Ay-u t? h(n !h- th, nhấtC à !,
th]o !&!h đHnh nghn4 này th7 != Ay-u t? h(n !h- th, h4iC....
9.l. N!+,ê$ >A (Q *+$! #L)> #S)$ J$! $!&)e@
X Lh^ b" 0ung Ay-u t? h(n !h-C, b" 0ung Ay-u t? h(n !h- th, nhấtC rRi m#i b"
0ung Ay-u t? h(n !h- th, h4iC. N-u 2àm ng$;! 2(i th7 != h(i W0inh tr$*ng giảm, ti+u t?n
th,! ăn tăng...Y
X L% th: !h^ t"ng h;p prot]in tt mNt m•u 4xit 4min !ân đ?i. T" 0ung 4xit 4min
h(n !h- đ: t(o 0> !ân đ?i, n-u b" 0ung 4xit 4min 8hông h(n !h- th7 2àm mất 0> !ân đ?i.
_#i 8hsu phần !ho gà !h,4 đ€ t$%ng à ng` !?! th7 y-u t? h(n !h- th, nhất 2à
m]thionin], #i 8hsu phần !ho 2;n !h,4 8hô 'ầu 2(! à ng` !?! th7 y-u t? h(n !h- th,
nhất 2à 2y0in]. L&! y-u t? h(n !h- 8h&! !34 h4i 2o(i 8hsu phần tr+n != th: 2à tryptoph4n
h4y tr]onin] t\y th]o 2o(i ng` !?! đ) đ$;! '\ng Wngô thi-u triptoph4n, bNt m• thi-u
tr]onin...Y.
Trong th>! t- 0ản xuất != h4i 2o(i 4xit 4min !ông nghiệp đ$;! '\ng ph" bi-n 2à
2y0in] à m]thionin]. K\ng 4xit 4min !ông nghiệp != $u đi:mc
X Th4y th- đ$;! mNt phần th,! ăn giàu prot]in đmt tiMn nh$ bNt !&, 8hô đ€ t$%ng.
1 8g bNt !& [5x § 0,[5 8g 8hô đ€ t$%ng u 0,158g bNt x$%ng u 0,1258g ml
đNng Ot u 0,0158g m]thionin] hoq! 0,ee28g ngô u 0,00S 8g m]thionin] § 0,S18g 8hô
đ€ t$%ng u 0,1e8g ml đNng Ot.
X F%n giản h=4 thành phần nguy+n 2iệu trong 8hsu phần.
X 6iBp 2Op những 8hsu phần đOm đq! h%n.
Ko ti-n bN !34 'i truyMn à !h5n gi?ng, gi4 !ầm à 2;n != t?! đN 0inh tr$*ng rất
nh4nh đvi h~i 8hsu phần phải giàu năng 2$;ng W8hsu phần !4o năngY b<ng !&!h b" 0ung
th+m 'ầu, ml. Tuy nhi+n, những 8hsu phần này !h^ != hiệu 9uả 8hi !ân b<ng 4xit 4min
đ(t m,! t?i $u.
III. THỨC ĂN Xª SUNG VHOÁNG
kho&ng 2à nguy+n 2iệu !h3 y-u trong 9u& tr7nh tr4o đ"i !hất, h7nh thành n+n t- bào
x$%ng. kho&ng b" 0ung gRm h4i 2o(ic 8ho&ng đ4 2$;ng à i 2$;ng
l.:. XQ *+$! K&"A$! ^# C1N$!
XQ *+$! C#
L4!bon4t !4nxi h4y phấn != t#i Q0x L4, đ$;! '\ng 8h& ph" bi-n. _~ h-n != d0 X
d5x L4, rất thr!h h;p !ho gà m&i đ1.
Ngoài r4, !&! nguRn 8h&! nh$c F& ôi != d2 X d[ x L4, bNt ~ 0v !h,4 dd x L4,
~ trững !`ng đ$;! '\ng đ: b" 0ung !4n xi !ho gi4 !ầm * '(ng bNt hq! '(ng ~ b=p n&t
à ngoài r4 !&! nguRn 8h&! nh$ 04n hô, đ) trầm tr!h * bi:n.
XQ *+$! Pt RM (Q *+$! C# RM P
pp
% TNt x$%ngc bNt x$%ng đ$;! !h- bi-n tt x$%ng đNng Ot, bNt != màu trmng x&m,
!h,4 2[ Xd0 x L4 à 1Q X 1[ x D, ngoài r4 trong bNt x$%ng !vn !h,4 !&! nguy+n t? đ4 à
i 2$;ng 8h&!.
X Tro !3ic tro !3i 2à nguRn b" 0ung 8ho&ng rất t?t !ho 2;n !on đ: 8r!h thr!h 9u&
tr7nh ti+u ho&. Eà 0ản phsm thu đ$;! 04u 8hi đ?t !3i à 2& !ây tro !3i !h,4 1S X 20 x L4f
e,Q x N4f p,2 x kf p,1 x ag à nhiMu nguy+n t? i 2$;ng 8h&!.
X TNt photphorit c L4
d
WDz
Q
Y
2
!vn g5i 2à photph4t !4nxi !h,4 d2 x L4 à 1Q x D à
'$#i 0,2 x g.
Photph#t c#n/i gồ( các loạiN
X Dhotph4t mono!4nxi !h,4 22 X 2Qx D à 1[ X 1Sx L4, photph4t 'i!4nxi !h,4
1p X 1Sx D à 22 X 25x L4, photph4t tri!4nxi !h,4 15 X 1ex D à 25 X d5x L4. Dhotph4t
mono!4nxi à 'i!4nxi != nguRn D 'G đRng h=4 h%n photph4t tri!4nxi WđN hv4 t4n !34
photph4t tri!4nxi trong 4xit !itri! 2 x bi-n đNng tt d0 X e0x, t\y nguRn g?!Y.
Tất !ả !&! mu?i photph4t 8hông đ$;! !h,4 tr+n 0,2x i2uor n-u '\ng 2àm
th,! ăn gi4 0B!.
Photph#t n#t1i gồ( c5 các loạiN
X Tripo2yphotph4t n4tri W!h,4 25x D, dQx N4 != t+n 2à gob4phor 25Y, rất 'G hv4
t4n trong n$#! à 'G đRng h=4.
X Ki0o'ium photph4t WN4
2
IDz
Q
!h,4 10xD à 1dxN4Y à mono0o'ium photph4t
WN4I
2
Dz
Q
!h,4 2Qx D à 1[x N4Y.
XQ *+$! M!
X au?i m4gi+ W0u2ph4t, !h2oru4, !4!bon4tY th$Zng đ$4 ào h€n h;p 8ho&ng h4y đ&
2i-m.
X Ko2omit 2à mu?i !4!bon4t ag à L4 W10x ag à 2Qx L4Y, 2o(i này != đN đRng
h=4 8„m n+n rt '\ng.
X Eitot4m WEithoth4mn]Y mNt 2o(i tảo !h,4 L4, ag à /i Wddx L4, Q,dx ag,
1,px /i à !&! nguy+n t? i 8ho&ng X != t#i d0 i 8ho&ngY. Fây 2à nguRn 8ho&ng hữu !%
!= thành phần h=4 h5! ph,! t(p nh$ng 'G đRng h=4.
XQ *+$! S+m) I$ n N#CCo
au?i ăn th$Zng * '(ng tinh th: màu trmng, t4n trong n$#! !h,4 d0x N4 à 5px
L2. au?i ăn đ$;! '\ng b" 0ung trong 8hsu phần th,! ăn !34 tất !ả !&! 2o(i gi4 0B!.
E$;ng mu?i ăn b" 0ung ào 8hsu phần phU thuN! ào 8h?i 2$;ng, 2o(i gi4 0B!, năng 0uất
!34 !hBng à thành phần th,! ăn trong 8hsu phần.
l.9. XQ *+$! R) K&"A$!
L&! '(ng mu?i i 8ho&ng 8h&! nh4u != đN 2;i 'Ung 8h&! nh4u, !ho n+n 8hi '\ng
phải 2>4 !h5n. L&! mu?i 04u đây != th: '\ngc
LoLz
d
, Lo/z
Q
.pI
2
z, LoWLI
d
LzzY
2
.QI
2
z đ: b" 0ung Lo.
Lu/z
Q
.5I
2
z, LuLz
d
đ: b" 0ung Lu.
g]/z
Q
.5I
2
z đ: b" 0ung g].
–n/z
Q
.[I
2
z, –nLz
d
'\ng đ: b" 0ung –n.
anz
2
, an/z
Q
.QI
2
z '\ng đ: b" 0ung an.
k‘ b" 0ung ‘.
T" 0ung i 8ho&ng !ho 2;n != th: th4m 8hảo nhu !ầu 04u Wbảng QeYc
Xk$! p„. N&+ ˜+t Sứ &" @&Ÿ@ RM Sứ ^] S]> *m K&"A$! ^m) R€) CN$
Nguy+n t? Nhu !ầu a,! !ho ph„p a,! đN!
pS
Wmg‚8g th,! ănY Wmg‚8g th,! ănY Wmg‚8g th,! ănY
Lu 10
W1Y
100 250
g] S0 1000 Q000
‘ 0,2 X X
ag Q00 X X
an Q0 S0 500
–n 50
W2Y
1000 2000
/] 0,1 X 5
W1Yc Ngt f¡t fg… pyl f…lW I(Ka Kg£t zg¡l lgk´t Cx lgt f¡t €µ fx… gžl
F?i #i gi4 0B! nh4i 2(i, 8hsu phần !h3 y-u 2à th,! ăn x% thô, hàm 2$;ng N,
8ho&ng,it4min à g2uxit 'G ti+u thấp. Th,! ăn x% thô th$Zng 8hông đ3 !&! 2o(i 8ho&ng
à it4min !ần !ho 9u& tr7nh 0inh t"ng h;p à ho(t đNng !34 i 0inh Ot '( !~. L&! 2o(i
8ho&ng th$Zng thi-u th$Zng 2à L4, D, Lu, –n, an, g] à /. Trong !&! nguy+n t? đ=, D à
/ 2à h4i nguy+n t? rất 9u4n tr5ng != ảnh h$*ng 2#n đ-n 0> ph&t tri:n !34 i 0inh Ot '( !~.
Th]o nghi+n !,u !34 !&! t&! giả Lhno0t à k4you2i W1eepY, h€n h;p 8ho&ng 04u đây 0b
'Ung đ: b" 0ung trong 8hsu phần !h,4 r%m.
l.l. TE$& >"A$ $&+ ˜+ K&"A$! (Q *+$!
au?n trnh nhu !ầu 8ho&ng b" 0ung ào 8hsu phần phải '>4 ào nhu !ầu !34 m€i
2o(i gi4 0B! đ?i #i ttng nguy+n t? 8ho&ng à hàm 2$;ng !34 nguy+n t? đ= trong th,! ăn.
Iàm 2$;ng !&! nguy+n t? 8ho&ng trong th,! ăn b" 0ung đ$;! th: hiện '$#i '(ng nguy+n
t? Whoq! '$#i '(ng h;p !hấtY. F: 9uy đ"i !&! '(ng hoq! đ: trnh to&n 2$;ng nguy+n t?
trong th,! ăn b" 0ung
8ho&ng != th: 0b 'Ung !&!
2o(i 8ho&ng 8h&! nh4u
WTảng Q0Y.
l.p. Si $!] ^] A $!+,ê$
>m R) C1N$! K&) &" I$ f+A
C)s+
T" 0ung !&! nguy+n
t? i 2$;ng $;t 9u& nhu
!ầu à m,! !hHu đ>ng t?i đ4
!34 !on Ot đMu gây r4 t&!
h(i. N-u 2$;ng 8ho&ng 0b
'Ung $;t 9u& m,! !hHu
đ>ng 0‰ gây r4 tb ong, *
2iMu 2$;ng !4o nh$ng '$#i
m,! !hHu đ>ng != th: 2àm
giảm năng 0uất !34 !on Ot
à gây ngN đN! tr!h 2u†. _7
Oy, 2$;ng 8ho&ng b" 0ung
!h^ đ3 đ: đ&p ,ng nhu !ầu !34 !on Ot. Tuy nhi+n, * mNt 0? tr$Zng h;p 8hi 0b 'Ung i
8ho&ng 2iMu !4o != th: tăng 8hả năng tăng tr5ng, giảm !hi phr th,! ăn. _r 'U M iệ!
nghi+n !,u 0b 'Ung Lu/z
Q
2àm th,! ăn b" 0ung. ‡ Pnh W1e50Y, 8hi nghi+n !,u nhu !ầu
Lu ng$Zi t4 đ) thb 2iMu !4o $;t nhu !ầu Q0 X50 2ần Wt$%ng ,ng 200 X250 mg Lu‚8g th,!
ănY !ho 2;n thHt !ho thấy 2;n 8hông bH ngN đN! mà !vn tăng tr5ng nh4nh h%n 2ô đ?i !h,ng
pe
T&M$& @&˜$ &¦$ &N@ K&"A$! ”
S# lượng
L4
2
IDz
Q
.2I
2
z W'i!4nxiphotph4tY 55
N4L2 Wmu?i ănY 2[
ag/z
Q
10 I
2
z e
N4/z
Q
10 I
2
z p
E$u hu•nh 1
_i 2$;ng 2
<hành phần %i lượng ”
–n/z
Q
pI
2
z Qp,Q0
an/z
Q
.I
2
z 2d,p0
g]/z
Q
pI
2
z 2d,p0
Lu/z
Q
5I
2
z Q,p0
Lo/z
Q
pI
2
z 0,0e
/]z
d
N4
2
0,0Q
[ XS x, 2;i 'Ung th,! ăn t?t h%n đ?i !h,ng Q X5 x. Ng$Zi t4 nhOn thấy 8hi 0b 'Ung 2iMu
!4o Lu !ho ào th,! ăn != những hiện t$;ng gi?ng nh$ 0b 'Ung 8h&ng 0inh 2iMu thấp đ:
8r!h thr!h tăng tr5ng.
kho&ng đ$;! b" 0ung b<ng nhiMu nguRn 8h&! nh4u Wbảng 50Y, !hBng t4
!ần 9u4n tâm đ: giảm trnh đN!.
Xk$! q~. N!+•$ >&ứ I$ (Q *+$! K&"A$!
TH C ĂN B SUNG "HOÁNG Ứ Ổ
Iàm 2$;ng nguy+n t?
Wg‚100gY
FN t4n trong n$#!
Dhấn !4nxi !4!bon4t WL4Lz
d
Y
F& ôi
TNt x$%ng
TNt photphorit [L4
dW
Dz
Q
Y
2
]
Dhotph4t 8hb i2o¨L4
d
WDz
Q
Y
2
©
L4nxi hy'ro photph4t [L4IDz
Q
2I
2
z]
L4nxi'ihy'ro photph4t [L4I
2
Dz
Q
2I
2
z]
N4tri'ihy'ro photph4t [N4I
2
Dz
Q
2I
2
z]
N4trihy'ro photph4t [N4IDz
Q
2I
2
z]
Pmoni hy'ro photph4t [WNI QY
2
I Dz
Q
]
Pmoni'ihy'ro photph4t [NI
Q
I
2
Dz
Q
]
au?i ăn WN4L2Y
[N4
2
/z
Q
.10 I
2
z]agz
g]/z
Q
pI
2
z
Lo/z
Q
pI
2
z
LoL2
2
[ I
2
z
Lu/z
Q
5I
2
z
an/z
Q
5I
2
z
–n/z
Q
pI
2
z
k42i io'u4 W k‘Y
N4tri mo2yp'4t WN4
2
ao
Q
.2I
2
zY
N4tri 0]2]nnit WN4
2
/]z
d
Y
L4 Xdp
L4Xd2Xd[
L4X 2[Xd0f DX 1QX1[
L4Xd2f DX1Q
L4XdQXd[f DX1[ X1S
L4X22X2pf DX1[
L4X1pf DX2p
DX22f N4 X1[
DXef N4X1d
DX2df N4X20
DX2[f N X11
N4Xd0f L2X5p
/X10f agX[0
g]X 20
LoX21
LoX2Q
Lu X25
anX2d
–nX22
‘Xp[
aoX d[
/]XQ5
không t4n
không t4n
không t4n
không t4n
không t4n
Žất rt t4n
T4n
T4n
T4n
T4n
T4n
T4n t?t
T4n
không t4n
T4n
T4n
T4n
T4n
T4n
T4n
T4n
T4n
Šnh h$*ng !34 b" 0ung Lu/z
Q
* 2;n 04u !4i 0ữ4 != hiệu 2>! !4o nhất à giảm 'ần
8hi ngày tu"i !34 2;n tăng 2+n. khi 0b 'Ung Lu/z
Q
!ho 2;n ăn ng$Zi t4 thấy thành ruNt
!34 2;n !`ng m~ng gi?ng nh$ 8hi !ho ăn 8h&ng 0inh. aNt ph&t hiện 8h&! 2à Lu
uu
!`ng
nh$ !&! ion ho& trH h4i 8h&! nh$ L4
uu
, ag
uu
!= t&! 'Ung ho(t ho& ]nˆym] Tryp0in] à
Lhymotryp0in] !34 tuy-n tuª, n= giBp !ho ti+u ho& !hất đ(m đ$;! t?t h%n Wk48u8 T. à
/!hmi't ‹., 1eSSY.
F?i #i gi4 !ầm, 0b 'Ung Lu/z
Q
2iMu !4o 8hông != t&! 'Ung. F?i #i gi4 0B! nh4i
2(i rất m•n !ảm #i Lu 2iMu !4o. 6i4 0B! nh4i 2(i != th: trBng đN! * 2iMu 0o #i 2iMu !34
2;n à gi4 !ầm. Fq! biệt !tu != th: bH trBng đN! Lu * 2iMu 12 ppm.
khi !ho 2;n ăn Lu 2iMu !4o th7 hàm 2$;ng Lu * trong g4n !`ng tăng 2+n, nh$ng n=
8hông gây nguy hi:m !ho ng$Zi ti+u thU n-u nh$ tr$#! 8hi gi-t thHt 10 ngày ngtng !ho
2;n ăn Lu.
S0
Xk$! q:. L)s+ &.+ ^i$! RM C)s+ !B, ^] '# C+ ^m) R€) !)# *… !)# ˜S
Eo(i gi4 0B! EiMu != th: !hHu đ>ng đ$;! WppmY EiMu gây ngN đN!W ppmY

E;n
Tv
Ltu
250
250
››
50
«
d000
500
115
12
««
N’t ¢g£t zg¡l Žl log¶… z‚…i›kl •slo ‹Œi igˆ ƒ pk´t (?@ zzr Ct f{ ig} oŸu •sf fg… pyl
F: 4n toàn, ng$Zi t4 0b 'Ung 2iMu Lu tt 100 X 150 ppm 2àm 2iMu 8r!h thr!h tăng
tr5ng !ho 2;n, tuy nhi+n !h^ &p 'Ung !ho 2;n thHt !h, 8hông đ$;! 0b 'Ung tr+n 2;n gi?ng.
‡ 2;n n&i 8hi 0b 'Ung hàm 2$;ng Lu !4o, 2;n n&i != hiện t$;ng thi-u 0mt 'o != 0> !(nh
tr4nh giữ4 g] à Lu tr!h tU trong g4n 2àm !ho bào th4i bH thi-u m&u, gây r4 t7nh tr(ng 0sy
th4i. Iiện n4y, nhiMu n$#! != !hăn nuôi nhiMu gi4 0B! ăn !~ nh$ !tu, '+, h5 !ấm 0b 'Ung
2iMu !4o Lu đ: 8r!h thr!h tăng tr5ng !ho 2;n 7 2;n ăn nhiMu Lu th7 trong phân à !hất thải
0‰ !h,4 nhiMu Lu X !hất thải rmn. khi 0b 'Ung phân đ= b=n !ho !ây trRng 2àm Lu trong
!ây 0‰ tăng !4o != th: gây ngN đN! !ho gi4 0B! ăn !~ nhất 2à !tu.
ID. THỨC ĂN Xª SUNG DITAMIN
_it4min thuN! nh=m i 'inh '$lng Wmi!roXnutri]ntY. _it4min 2à h;p !hất nữu !%
!= phân tb 2$;ng t$%ng đ?i nh~, != trong !% th: #i 0? 2$;ng rất rt, nh$ng 8hông th:
thi-u đ$;!, 7 n= != 4i trv 9u4n tr5ng 2à th4m gi4 nh=m gh„p trong nhiMu hệ th?ng
]nˆym], xB! t&! !&! phản ,ng 0inh h5! đ: 'uy tr7 m5i ho(t đNng 0?ng b7nh th$Zng nh$c
/inh tr$*ng, 0inh 0ản, bảo ệ !% th: à 0ản xuất !&! 0ản phsm !hăn nuôi...
a5i 0> thi-u hUt it4min đMu '•n đ-n r?i 2o(n tr4o đ"i !hất, gây h(i !ho đNng Ot.
_it4min 8hông phải 2à nguRn năng 2$;ng, nh$ng !hBng th4m gi4 ào 9u& tr7nh
!huy:n đ"i th,! ăn 04ng '(ng 'G hấp thu đ?i #i !% th:, 7 Oy it4min đ$;! g5i 2à !hất
8hông th4y th- trong 'inh '$lng. Lh^ != mNt 0? rất rt it4min != th: t"ng h;p trong !%
th: gi4 0B! #i 0? 2$;ng rất nh~, !vn đ4 0? đ$;! t"ng h;p trong !ây, !~ à đ$4 ào !% th:
!\ng #i th,! ăn. _it4min != trnh !hất đq! hiệu ri+ng, m€i 2o(i it4min != mNt t&! 'Ung
đq! hiệu đ-n mNt 2o(i phản ,ng nhất đHnh trong !% th:, nh$ng 7 !% th: 2à mNt 8h?i th?ng
nhất, n+n tất y-u 0‰ ảnh h$*ng gi&n ti-p đ-n tất !ả !&! ho(t đNng 8h&! !34 !% th:. N-u
thi-u 2o(i it4min nào đ=, tr$#! ti+n ảnh h$*ng đ-n 0> ph&t tri:n !34 !% th:, 2à giảm 8h?i
2$;ng, giảm năng 0uất, giảm 8hả năng !h?ng bệnh.. à 04u đ= 'iGn r4 !&! triệu !h,ng đq!
hiệu !34 0> thi-u hUt it4min này.
au?n tăng 8hả năng 0b 'Ung !&! !hất 'inh '$lng th,! ăn à 8hm! phU! những
hiện t$;ng bệnh 2J 'o thi-u it4min gây r4, th$Zng phải b" 0ung ào th,! ăn h€n h;p mNt
2$;ng it4min hoq! * '(ng it4min thô, it4min tinh 8hi-t hoq! it4min t"ng h;p Wpr]mix
it4minY tr+n !% 0* thoả m)n nhu !ầu !% th: M it4min.
Ko != ho(t trnh 0inh h5! !4o, it4min != th: ph&t huy t&! 'Ung ng4y #i những
2iMu 2$;ng rất nh~. Ko đ= 8hi b" 0ung it4min ào 8hsu phần, phải th]o đBng !h^ '•n
trong đ= ghi rV ho(t trnh à 2iMu 0b 'Ung !hBng đ?i #i ttng 2o(i gi4 0B!, gi4 !ầm. _iệ!
b" 0ung it4min '$#i '(ng pr]mix it4min 2à h€n h;p đRng nhất !34 !&! 2o(i it4min P,
K, h, T
1
, T
2
, T
12
, DD.. 8h&ng 0inh, thu?! phvng bệnh, 4xit 4min thi-t y-u, !hất !h?ng ôXxy
ho&... NhiMu 2o(i pr]mix !ho gà thHt, gà đ1, !ho 2;n !on, 2;n hOu bH , 2;n thHt, 2;n n&i.. đ)
đ$;! 0ản xuất * n$#! t4 à nhiMu 2o(i đ$;! nhOp tt n$#! ngoài.
S1
D. VHÁNG SINH
Năm 1e2e, th- gi#i t7m r4 8h&ng 0inh, đ-n năm 1eQ0 th7 8h&ng 0inh đ$;! '\ng
rNng r)i ào iệ! !hữ4 bệnh !ho ng$Zi à gi4 0B!. F-n năm 1eQe, ng$Zi t4 !vn ph&t hiện
r4 r<ng 0b 'Ung 8h&ng 0inh #i 2iMu 2$;ng rất thấp 0o #i 2iMu đ: !hữ4 bệnh ào th,! ăn
!ho gi4 0B! th7 8hông những h(n !h- nhiMu bệnh truyMn nhiGm mà !vn 2àm !ho !on Ot
2#n nh4nh, !ho nhiMu thHt, nhiMu tr,ng. /4u ph&t hiện này 8h&ng 0inh đ$;! '\ng ph" bi-n
trong !hăn nuôi. 6ần đây xuất hiện mNt 0? thu?! 8h&ng 0inh đ$;! 0b 'Ung nh$ 2à !hất
8r!h thr!h 0inh tr$*ng != th: mNt phần 2à nguy+n nhân !34 iệ! tăng trnh 8h&ng thu?! !34
i 8husn, 0,! 8h&ng != th: != * !&! i 8husn gây bệnh !ho ng$Zi à đNng Ot à !`ng !=
th: 2à nguRn g?! !34 mNt ài hiện t$;ng ngN đN! th,! ăn. _iệ! 0b 'Ung 8h&ng 0inh trong
!hăn nuôi ngày !àng đ$;! tr4nh 2uOn b*i 7 đây 2à mNt trong những nguy+n nhân 2àm
mất đi hiệu 9uả !34 mNt 0? thu?! 8h&ng 0inh trong điMu trH trong nhân y à thB y.
q.:. TA FG$! '# K&A$! *)$& *™ FG$! R€) SG ^E& F)$& F1w$!
kh&ng 0inh != t&! 'Ung 8r!h thr!h 0inh tr$*ng. E;n ăn th,! ăn != b" 0ung 8h&ng
0inh tăng tr5ng h%n đ?i !h,ng 15 X 20x, gà p X 15x, b+ Q X 5x, 8h&ng 0inh !vn 2àm gà
m&i đ1 nhiMu tr,ng h%n We X 10xY à tăng tw 2ệ n* !34 tr,ng.
kh&ng 0inh giBp !ho !on Ot 8h~] m(nh, h(n !h- !vi !5!, h(n !h- bệnh ti+u !hảy
à r?i 2o(n ti+u h=4.
kh&ng 0inh 2àm tăng hiệu 9uả 0b 'Ung th,! ăn. Ng$Zi t4 trnh r<ng, n-u th,! ăn !=
th+m 8h&ng 0inh th7 !, tăng 100 8g th: tr5ng ti-t 8iệm đ$;! 15 X 20 8g th,! ăn.
Iiện n4y, iệ! b" 0ung 8h&nh 0inh ào th,! ăn !h^ tăng m,! tăng tr5ng dX 5x,
giảm !hi phr th,! ăn 8hoảng 5x, mNt 0? tr$Zng h;p !vn thấp h;n. Nguy+n nhân 2à giảm
hiệu 2>! !34 8h&ng 0inh 'o điMu 8iện !hăn nuôi đ$;! !ải thiện, !h- đN 'inh '$lng đ$;!
đảm bảo, !hăm 0=! 9uản 2J à !huRng tr(i t?t h%n tr$#!, mqt 8h&! 'o iệ! 0b 'Ung
th$Zng xuy+n 8h&nh 0inh 2àm !ho i 8husn 2Zn thu?!, mất hiệu 2>! !34 8h&ng 0inh.
L% !h- t&! đNng !h3 y-u !34 8h&ng 0inh 2à 2iMu thấp trong th,! ăn 8h&ng 0inh ,!
!h- 0> ph&t tri:n !34 i 8husn != h(i trong đ$Zng ruNt, tăng 0> ti+u h=4 hấp thu '$lng
!hất trong th,! ăn. Trnh nh(y !ảm !34 i tr\ng gây bệnh #i 8h&ng 0inh !4o n+n n= bH ,!
!h- 8hông ph&t tri:n à gây bệnh, thành ruNt non m~ng à m5! đ3 2ông nhung, t(o điMu
8iện hấp thu th,! ăn t?t h%n , 'o Oy tăng 8hả năng 2;i 'Ung th,! ăn h%n n+n đ) !ải thiện
tăng tr5ng à hiệu 9uả 0b 'Ung th,! ăn.
¬ FiMu 8iện !hăn nuôi ảnh h$*ng đ-n 8h&ng 0inh
X aôi tr$Zng !hăn nuôic LhuRng tr(i à th,! ăn n-u 8„m ệ 0inh, 8hsu phần th,!
ăn 8hông !ân đ?i, nuôi '$lng 8„m th7 hiệu 2>! 8h&ng 0inh 0‰ !4o h%n. FiMu 8iện ệ
0inh t$%ng đ?i 8„m 8h&ng 0inh != t&! 'Ung m(nh h%n 0o #i điMu 8iện ệ 0inh t?t. Ng$Zi
t4 thấy r<ng 2;n nuôi * !huRng !` !ho ăn 8h&ng 0inh W2o(i 4uromi!inY tăng tr5ng !4o h%n
2;n 8hông ăn 8h&ng 0inh 0,15 8g‚!on‚ngày, !h+nh 2ệ!h nh4u dQ x. Nh$ng 2;n nuôi *
!huRng m#i !ho ăn 8h&ng 0inh 0h^ tăng tr5ng !4o h%n đ?i !h,ng 0,05 8g‚!on‚ngày, !h+nh
2ệ!h nh4u dx.
X Tu"i gi4 0B!c 6i4 0B! non, 0,! đM 8h&ng y+B 0b 'Ung 8h&ng 0inh 0‰ !ho hiệu 2>!
!4o h%n gi4 0B! tr$*ng thành đ?i #i 2;n, gà !on, b+ à !tu !on. E;n !on, b+ !on , gà !on
0b 'Ung 8h&ng 0inh b" 0ung ào th,! ăn != hiệu 2>! !4o h%n !&! gi4i đo(n 8h&!.
X Eoài gi4 0B! 8h&! nh4u, hiệu 9uả 0b 'Ung 8h&ng 0inh 8h&! nh4u. kh&ng 0inh
8hông != t&! 'Ung đ?i #i 2oài nh4i 2(i tr$*ng thành, th~ à Ht. 6i4 0B! ti-t 0ữ4 nh$ bv
0ữ4, 2;n n&i đ4ng ti-t 0ữ4, 8h&ng 0inh != t&! 'Ung 8hông rV ràng. F?i #i những 2o(i đNng
Ot này 8hông n+n b" 0ung 8h&ng 0inh ào 8hsu phần.
S2
¬ L&!h 0b 'Ung 8h&ng 0inh
X K\ng 2iMu thấp đ: 8r!h thr!h tăng tr$*ng, tăng năng 0uất * đNng Ot. T\y th]o
2o(i 8h&ng 0inh mà 2iMu '\ng 8h&! nh4u, nh$ng trong 8hoảng 15 Xd0 mg‚ 8g th,! ăn h4y
15 X d0 g‚1 tấn th,! ăn W!h^ những 2o(i 8h&ng 0inh đ$;! ph„p 0b 'Ung b" 0ung trong th,!
ănY.
X K\ng đ: phvng bệnh 8hi bH /tr]00 th$Zng '\ng * 2iMu !4o h%n 2iMu 8r!h thr!h
0inh tr$*ng 8hoảng gấp 10 2ần. ThZi gi4n 8hông 9u& 5 ngày. ‡ gà những tr$Zng h;p
/tr]00 !ần phải 0b 'Ung 8h&ng 0inh đ: phvng bệnh nh$c EB! On !huy:n, !huy:n gà tt đất
2+n 2Rng, tt 2Rng xu?ng đất, 2B! !h3ng &! xin... ‡ 2;nc 2B! On !huy:n đi x4, !huy:n !h"
* m#i, 2B! !4i 0ữ4. Iiệu 9uả t?t 8hi 8hi 8-t h;p 8h&ng 0inh à it4min Wth,! ăn !h?ng
0tr]00c 4nti0tr]00 hoq! pr]]nti] r4tionY.
X K\ng 8h&ng 0inh đ: điMu trHc 2iMu !4o h%n 2iMu phvng gấp d X Q 2ần. ThZi gi4n d
X5 ngày t\y 2o(i 8h&ng 0inh. /4u 8hi gi4 0B! !hữ4 trH b<ng 8h&ng 0inh 8hoảng 2 tuần m#i
đ$;! gi-t thHt đ: tr&nh tRn '$ 8h&ng 0inh trong thHt.
Tuy nhi+n, tr$#! 8hi gi-t thHt đN 1 X Q tuần, t\y th]o 2o(i 8h&ng 0inh, 8hông đ$;!
0b 'Ung !ho gi4 0B! đ: tr&nh tRn '$ trong thHt. ‡ a†, 9ui đHnh thZi gi4n ngtng 8h&ng
0inh tr$#! 8hi gi-t thHt nh$ 04uc
Eo(i 8h&ng 0inh EiMu 0b 'Ung ThZi gi4n ngtng 8h&ng 0inh tr$#!
8hi gi-t 2;n
Ppr4my!in
zxyt]tr4!y2in]
Ti4mu2in
Timi!o0in
150 g‚1 tấn TP
10 ag‚ ET
d5 g‚1 tấn
200 g‚ 1 tấn
1S1 X d[d‚ 1 tấn
2S ngày
5 ngày
2 ngày
p ngày
p ngày
‡ a†, tr$#! năm 1ee5 gKP !ho ph„p nhiMu 2o(i 8h&ng 0inh đ) đ$;! 0b 'Ung
trong th,! ăn !hăn nuôi, 04u đây 2à mNt 0? 2o(i đ$;! 0b 'Ung trong th,! ăn !hăn nuôi
Wbảng 52Y.
Xk$! q9. CA C"=) K&A$! *)$& RM >&+m *™ FG$! >O"$! >&ứ I$ &I$ $+J) • M-
T+n !&! 2o(i thu?! L&! gi?ng, Eoài đNng Ot aU! đr!h 0b 'Ung
Pmpro2ium
Ppr4my!in
Pxit 4r04ni2i!
T4!itr4!in 8‰m
T4mb]rmy!in]
L4rb4'ox
Lh2ort]tr4!y!2in]
hrythromy!in]
Ei!omi!in
zxyt]tr4!y!2in]
6à, gà Tây, b+, bv 0ữ4
E;n
6à, gà Tây, 2;n
6à, gà tây, gà đ1 tr,ng
E;n, bv, !him trn, LBt
6à, gà tây, 2;n
E;n
6à, gà tây
_Ht
T+, !tu, ng>4, 2;n
6à, gà tây
6à, 2;n

ki:m 0o&t !ầu tr\ng
ki:m 0o&t !ầu tr\ng
Lải thiện tăng tr5ng, 0m! t?
giảm !hi phr th,! ăn
Lải thiện tăng tr5ng, giảm !hi phr th,! ăn
Lải thiện tăng tr5ng, giảm !hi phr th,! ăn
Lải thiện tăng tr5ng, giảm !hi phr th,! ăn
Lải thiện tăng tr5ng, giảm !hi phr th,! ăn
ki:m 0o&t tU huy-t tr\ng
Lải thiện tăng tr5ng, giảm !hi phr th,! ăn
Dhvng ngt4 bệnh LŽK
Tăng 0inh tr$*ng, giảm !hi phr th,! ăn
ki:m 0o&t bệnh LŽK, phvng bệnh tU
huy-t tr\ng, !ải thiện 8hả năng 0ản xuất
tr,ng, giảm !hi phr th,! ăn, phvng bệnh
Sd
D]ni!i22in]
Thi4b]n'4ˆo2]
Ti4mu2in
Ty2o0in
_irgini4my!in
–o42]n]
6à tây
E;n, b+, !tu
Tv thHt
Tv 0ữ4

E;n, !him Trn, !him LBt
Tv, !tu, '+
E;n
E;n

E;n
Tv
6à, gà Tây
E;n
6à, gà Tây
i+m g4n truyMn nhiGm !34 gi4 !ầm
Tăng 0inh tr$*ng, giảm !hi phr th,! ăn
!ải thiện 8hả năng 0ản xuất tr,ng.
ki:m 0o&t bệnh i+m xo4ng, i+m 8h#p
truyMn nhiGm
Lải thiện 0inh tr$*ng, giảm !hi phr th,!
ăn, phvng bệnh i+m ruNt 'o i rBt.
Lải thiện 0inh tr$*ng, giảm !hi phr th,!
ăn, giảm &p x] g4n, phvng bệnh ti+u !hảy
'o i 8husn
Dhvng bệnh ti+u !hảy 'o i 8husn, giảm
i+m B
Lải thiện 0inh tr$*ng, giảm !hi phr th,!
ăn, phvng bệnh LŽK
Lải thiện 0inh tr$*ng, giảm !hi phr T¤
ki:m 0o&t 8J 0inh tr\ng đ$Zng ruNt
Dhvng giun đ`4
Lải thiện 0inh tr$*ng, giảm !hi phr T¤
ki:m 0o&t bệnh 8i-t 2ª.
Lải thiện 0inh tr$*ng, giảm !hi phr th,!
ăn, phvng bệnh LŽK
Lải thiện 0inh tr$*ng, giảm !hi phr T¤
ki:m 0o&t bệnh 8i-t 2ª.
6iảm i+m &p x] g4n
Lải thiện 0inh tr$*ng, giảm !hi phr T¤
Lải thiện 0inh tr$*ng, giảm !hi phr T¤
ki:m 0o&t bệnh 8i-t 2ª
Dhvng bệnh !ầu tr\ng
EiMu '\ng !ho !&! 2o(i gi4 0B! nh$ 04uc
E;n nh~ 20 X 50 g‚tấn th,! ăn.
T+ 20 g‚tấn th,! ăn
6à !on 10 g‚tấn th,! ăn
khi '\ng 8h&ng 0inh #i 2iMu !4o W2iMu điMu trHY 8h&ng 0inh 0‰ xuất hiện trong
m&u. Những ion 8im 2o(i h=4 trH 2 h(n !h- 0> hấp thu !34 8h&ng 0inh. _r 'Uc
T]tr4!i2in] u L4
2u
XXXX| ph,! 8hông hv4 t4n, 'o Oy 0> hấp thu bH giảm.
F: 8hm! phU! t7nh tr(ng này !ần phải giảm thấp 2$;ng L4 8hsu phần hoq!
b" 0ung 4xit t]r]pht42i! h4y t]tr40o'ium ]thy2]n 'i4min t]tr4x]t4t ào 8hsu phần.
q.9. N&‡$! &=$ &h '# R)e *™ FG$! K&A$! *)$&
Ngày n4y rất nhiMu n$#! tr+n th- gi#i, đq! biệt !&! n$#! * !hâu ƒu đ) !ấm '\ng
hoq! h(n !h- '\ng 8h&ng 0inh b" 0ung ào th,! ăn !hăn nuôi 7 những 2J 'o 04uc
X khi != 8h&ng 0inh th$Zng xuy+n trong th,! ăn !% th: 8hông 0ản 0inh 0,!
đM 8h&ng đ: !h?ng 2(i i tr\ng, 'o đ= 0,! đM 8h&ng !34 đNng Ot giảm.
X _i 8husn gây bệnh ti-p xB! #i 8h&ng 0inh 2iMu thấp 0‰ thr!h ,ng, != mNt
0? bi-n đ"i, th4y đ"i !ấu trB! PKN đ: !h?ng 2(i 8h&ng 0inh.
SQ
X TRn '$ 8h&ng 0inh trong 0ản phsm đNng Ot != h(i !ho 0,! 8h~] !34
ng$Zi. Ko 8h&ng 0inh t(o r4 0> đM 8h&ng 8h&ng 0inh #i những i 8husn gây bệnh !ho
ng$Zi, 7 Oy iệ! điMu trH bệnh * ng$Zi gqp 8h= 8hăn. aNt 0? 2o(i 8h&ng '$ tRn '$ trong
0ản phsm đNng Ot đ) gây ung b$#u !ho ng$Zi, r 'Uc !4rb4'ox, o249uin'ox thuN! nh=m
!hất h=4 h5! 9uino2on WLommi00ion Ž]gu24tion hL 0? 2pSS‚eSY. Th]o b&o !&o !34
6oun]22]! W1ep2Y * iện Iàn 2âm ˜ h5! D4ri0 th7 tRn '$ !34 8h&ng 0inh thấy != * 5Sx
thHt 2;n, d[x thHt b+ à px * thHt bv. TRn '$ 8h&ng 0inh 2àm xuất hiện i 8husn 8h&ng
8h&ng 0inh, gây đN! Wnh$ t]tr4!i2in đ?i #i x$%ng à răng !34 th4i à tr1 nh~Y, gây 'H
,ng.
Những !ông tr7nh nghi+n !,u !34 Pn']r0on WPnhY đ) !h^ r4 r<ng /42mon]224X
typhiX4n4urium gây nguy hi:m !ho ng$Zi WthOm !hr gây tb ongY à 8h&ng 0inh 8hông !=
t&! 'Ung trH n=. K\ng 8h&ng 0inh #i 2iMu thấp à 2i+n tU! đ) 2àm xuất hiện i 8husn
8h&ng 2(i 8h&ng 0inh. Ng$Zi t4 !`ng ph&t hiện r4 trnh !hất 8h&ng 8h&ng 0inh đ$;! 'i
truyMn tt i 8husn này 04ng i 8husn 8h&! b<ng mNt !hất trung gi4n != t+n 2à Ap240mi']C.
/> tăng 0? 2$;ng !&! 'vng i 8husn 8h&ng 8h&ng 0inh !àng đ&ng 0; h%n 8hi mà
ngày n4y ng$Zi t4 đ$4 ào 0ản xuất những !h- phsm !h,4 h€n h;p nhiMu 2o(i 8h&ng 0inh
#i 2iMu rất thấp. Những !h- phsm này 2àm tăng nh4nh !&! 'vng i 8husn 8h&ng 8h&ng
0inh, thOm !hr 8h&ng đ$;! nhiMu 2o(i 8h&ng 0inh.
X K\ng 8h&ng 0inh !vn 8hông t?t * !h€ 8h&ng 0inh 8hông những 2o(i b~ !&! i
8husn != h(i mà !vn 2o(i b~ !ả i 8husn != r!h trong đ$Zng ti+u h=4. L&! gi?ng i 8husn
!= r!h trong đ$Zng ruNt nh$ Lxfi…‡xfkppt€, Lxfi…ff…fft€, Bkœkj…‡xfi›‚ktr, P›jk…f…fft€,
L›tf…l…€i…f.. th$Zng 0b 'Ung nguRn 'inh '$lng 2à !4rbonhy'r4t 2+n m]n 0inh r4 4xit
24!ti! 2à !h3 y-u != t&! 'Ung giảm đN pI đ$Zng ruNt, ,! !h- i 8husn 2+n m]n th?i gây
phân huw prot]in. khi 0b 'Ung 8h&ng 0inh đ: ,! !h- i 8husn gây bệnh trong đ$Zng ti+u
ho& != th: t"n th$%ng đ-n mNt 0? 2oài i 0inh Ot hữu r!h 2àm ảnh h$*ng đ-n 0> 2+n m]n
0inh 4xit hữu !% Wbảng 5dY.
Xk$! ql. Y$& &1•$! '# S]> *m C"=) K&A$! *)$& Cê$ *i *k$ *)$& #L)> C#>) >O"$!
^1ƒ$! O+]> nSS"C}CE>o
KiGn giải KiMu ŽuNt non T"ng !Nng x
Eô F?i !h,ng 5.Q5 Q0.11 Q5.5[ 100
g24omy!in W2 ppmY Q.d2 d[.1[ Q0.QS SS.S0
Ein!omy!in WQ ppmY 5.Q5 22.1[ 2p.[1 [0.[0
T4!itr4!in W50 ppmY d.dd S.1[ 11.Qe 25.20
_irgin4my!in W15 ppmY 1.d[ [.d[ p.p2 1[.e0
Not–la Ili›‚‹›i C….T (@@@K
IOu 9uả !34 iệ! 0b 'Ung 8h&ng 0inh th$Zng xuy+n trong th,! ăn đ: phvng bệnh
ti+u !hảy 2àm ph& l !ân b<ng t> nhi+n !34 hệ i 0inh Ot đ$Zng ruNt, 2àm giảm hiệu 9uả
điyu trH !34 8h&ng 0inh 8hi gi4 0B! mm! bệnh. Ngoài r4 0‰ h7nh thành nhiMu 2o(i i 8husn
8h&ng thu?! gây 8h= 8hăn !ho !ông t&! điMu trH bệnh, tăng m,! đN thải 042mon]224,
!2o0tri'ium trong phân tăng nguy !% 'H!h bệnh.
kh&ng 0inh tRn '$ trong 0ản phsm !hăn nuôi gây h(i !ho 0,! 8ho1 !34 ng$Zi ti+u
'\ng != th: x)y r4 nh$ 04u c
X aNt 0? ng$Zi m•n !ảm, != th: 'H ,ng #i 8h&ng 0inh 8hi ti+u thU thHt != 0> tRn
'$ !34 8h&ng 0inh.
S5
X aNt 0? 2o(i 8h&ng 0inh t"ng h;p != nguRn g?! tt 9uino2on nh$c z249ui'ox,
L4rb4'ox,Nori2ox4!in.. tRn '$ trong th>! phsm != th: gây ung th$ tr+n ng$Zi.
X ¤n 0ản phsm tRn '$ 8h&ng 0inh th$Zng xuy+n 0‰ gây r4 r?i 2o(n 8hu hệ i 0inh
Ot đ$Zng ruNt tr+n ng$Zi, 0‰ t(o những 2oài i 8husn gây bệnh tr+n ng$Zi 8h&ng 2(i
8h&ng 0inh.
N&‡$! F1N @&jS >&… , RM A &N@ &b> &"A F1N '# $c bS *™ FG$! &"•
>Oˆ$! ^)‚S !)AS *A> K&m$! &h *™ FG$! >O"$! &I$ $+J) • A $1€.
@ui đHnh !34 hNi đRng h™ 0? 2S21eS ngày 1p‚12‚1eeS th7 những 8h&ng 0inh 04u
đây ti-p tU! bH !ấm 0b 'Ung trong th,! ăn gi4 0B! nh$c –nXT4!itr4!in, Ty2o0inpho0ph4t],
_irgini4my!in, /pir4my!in], 'o những 2o(i 8h&ng 0inh này rất 'G 'àng t(o r4 những 'vng
i tr\ng gây bệnh 8h&ng 2(i 8h&ng 0inh, tt đ= iệ! điMu trH nhiGm 8husn tr* n+n 8h= 8hăn.
Những 8h&ng 0inh != nguRn g?! t"ng h;p h=4 h5!nh$ L4rb4'ox, z249uin'ox thuN!
nh=m !hất h=4 h5! 9uino2on !`ng đ) bH hNi đRng h™ !ấm 0b 'Ung trong th,! ăn gi4 0B!
W@uy-t đHnh 0? 2pSS‚eS ngày 22‚12‚eSY 'o n= 2à t&! nhân gây ung th$ !ho ng$Zi. ThUy
Fi:n !`ng đM nghH !ấm 2uôn mon]n0in 0o'ium à 042inomy!in 0o'ium WthuN! nh=m
inophor]Y thu?! trH !ầu tr\ng gà.
Xk$! qp. CA C"=) >&+m RM K&A$! *)$& bS *™ FG$! • D)e> N#S
STT Tê$ &c# &b> RM K&A$! *)$& bS *™ FG$! • D)e> N#S
1
2
d
Q
5
Lh2or4mph]ni!o2 WT+n 8h&!c Lho2ormomy!]tin, Lh2onitromy!in, E4omy!in,
Lh2oro!i', E]u8omy!inY
gur4ˆo2i'on à mNt 0? 'sn 0uất nh=m Nitroiur4n WNitroiur4n, gur4!i2in,
Nitroiur4ˆon, gur4!in, Nitroiur4ntoin, guroxon, zr4iur4n, gur4'onin,
gur4'4ntin, gur42t4'on, D4yˆon], gur4ˆo2in, Nitroium]thon.Nitroiuri'in,
NitroinY
Kim]tri'4ˆo2] WT+n 8h&!c hmtry2Y
a]troni'4ˆo2] WT+n 8h&!cTri!homono4!i', g24gy, k2ion, Pim]troni'Y
Kipt]r]x WT+n 8h&!c a]triphon4t, Tri!h2orphon, N]guon. Lhoropho0,
KTIDYf KK_D WT+n 8h&!c Ki!h2oro0, Ki!h2oroo0Y
-w (5·(@@(· DĐJ BNNT loqu (1·1·(@@(.
S[
Sp
Th&ng p‚200d, h™ đ) thông 9u4 9uy-t đHnh M 8i:m tr4 à 0b 'Ung !&! !hất b"
0ung trong th,! ăn gi4 0B!, đ-n th&ng 1 năm 200[ 0‰ !ấm tất !ả !&! 2o(i 8h&ng 0inh !ho
ào th,! ăn. ‡ n$#! t4 ngày 20 th&ng [ năm 2002 trong 9uy-t đHnh 0? 5Q‚2002‚@FX TNN
!34 TN Nông Nghiệp à Dh&t tri:n Nông Thôn — M !ấm 0ản xuất, nhOp 8hsu, 2$u thông
à 0b 'Ung mNt 0? 2o(i 8h&ng 0inh, ho& !hất trong 0ản xuất à 8inh 'o4nh th,! ăn !hăn
nuôi —gRm 1S 2o(i trong đ= != 2 2o(i 8h&ng 0inhc Lh2or4mph]ni!o2 à gur4ˆo2i'on Wbảng
5QY.
SS
Xk$! qp. 0#$& SG F1N F1N @&jS >&… , RM A &N@ &b> &"A F1N bS
*™ FG$! &)e$ $#, >O"$! &I$ $+J) • A $1€.
L)ê$ S)$& &B+ Â+
1. Pop4r!in 1[. Kim]tri'4ˆo2]
2. Žoni'4ˆoi] 1p. Ni!4rb4ˆin
d. L4rb4'ox 1S. /ti2b]n]0, mu?i à ]0t] !34
Q. z29uin'ox n= nh$c Ki]thy0ti2b]0tro2
5. T4!itr4!in –in] WLấm ngqt b" 0ung trong 1e. Pntithyroi' 4g]nt, r 'U
th,! ăn !hăn nuôiY nh$c Thi4m4ˆo2f Dropr4no2o2...
[. /pir4my!in] WLấm ngqt b" 0ung trong 20. /t]roi!0, r 'U nh$c
th,! ăn !hăn nuôiY h0tr4'io2f T]0to0t]ron]...
p. _irgini4my!in WLấm ngqt b" 0ung trong 21. Ž]0or]y2i! 4!i' 24!X ton]
th,! ăn !hăn nuôiY 22. Eo(i gây h$ng phấnc
S. Ty2o0in Dho0ph4t] WLấm ngqt b" 0ung trong Pgoni0t0 nh$c L2]nbut]no2f
th,! ăn !hăn nuôiY /t42but4mo2f Lim4t]ro2...
e. Priprino!i'] 2d. Pri0to2o!hi4.0pp.à !&!
10. Kinito2mi'] 0ản phsm !34 n=
11. ‘proni'4ˆo2] 2Q. Lhror4mph]ni!o2
12. a]ti!2opi'o2 25. Lh2oroiorm
1d. a]ti!2opi'o2‚a]hty2b]nˆo9u4t] 2[. Lhrorprom4ˆin]
1Q. Pmpro2ium 2p. Lo2!hi!in]
15. Pmpro2ium‚ hthop4b4t] 2S. K4p0on]
2e. a]troni'4ˆoi] d0. Nitroiur4n0
M-
1. Lhror4mph]ni!o2f 2. Lh2]nbut]no2
d. Ki]thy0ti2b]0tro2f Q. Kim]tri'4ˆo2]
5. ‘proni'4ˆo2]f [. zth]r Nitroimi'4ˆo2]0
p. gur4ˆi2o'on] Wngo(i 8ho4 != th: '\ngYf S. Nitroiur4ˆon] W'\ng ngo(i 8ho4Y
e. g2uoro9uino2on]0f
10.62y!op]pti']0, _4n!omy!in, Pop4r!in
11. Tvmt 0ữ4 !ấm '\ng '$;! phsm thB y g?! /u2iorm4mi']0,
/u2i4'im]thoxin], /u2i4bromom]th4ˆin], /u2i4]thoxypyri.
DI. PR_MI{
Dr]mix 2à tt gh„p !34 pr] nghn4 2à tr$#! à mixtur] 2à ph4 trNn, != nghn4 2à mNt
h€n h;p đ$;! trNn tr$#!. Ko !&! nguy+n t? 8ho&ng i 2$;ng W0mt, đRng, 8‰m, m4ng4n, iot,
0]2]n...Y à !&! 2o(i it4min !ần thi-t !ho đNng Ot !hi-m 0? 2$;ng rất nh~ trong th,! ăn
n+n th$Zng đ$;! trnh b<ng mi2ig4m WmgY trong 1 8g th,! ăn hoq! ppm Wphần triệuX p4rt
p]r mi22ionY. _7 Oy, trong ph4 trNn th,! ăn, !&! nguy+n t? 8ho&ng i 2$;ng à !&! 2o(i
it4min th$Zng đ$;! trNn tr$#! #i !hất phU gi4 W!hất m4ngY. Dr]mix 2à mNt h€n h;p !34
mNt h4y nhiMu i !hất !\ng #i !hất ph4 2o)ng W!vn g5i 2à !hất m4ng h4y !hất đệmY. Nh$
Oy, pr]mix != h4i 2o(i !hất, đ= 2à ho(t !hất à !hất m4ng. F: !ho ho(t !hất à !hất m4ng
đMu #i nh4u !ần những điMu 8iện 04uc
X Lhất m4ng à ho(t !hất phải != 8r!h th$#! nh~ à t$%ng t> nh$ nh4u đ: ho(t
!hất phân t&n đMu trong !hất m4ng W!&! h(t nh~ != 8r!h th$#! 0,1 X 0,d mi!ron nh$
riboi24in, ni4!in h4y p4ntot]n4t !4nxi 'G bH phân t&n h%n !&! !hất != '(ng tinh th:Y.
X kh?i 2$;ng ri+ng !34 ho(t !hất à !hất m4ng !`ng phải t$%ng đ$%ng nh4u, n-u
8hông 8hi h€n h;p à On !huy:n 0‰ gây 0> phân !&!h giữ4 !&! !hất W!hất 8ho&ng != 8h?i
2$;ng ri+ng 2,1 X 2,2 trong 8hi 8h&ng 0inh à it4min !h^ != 8h?i 2$;ng ri+ng 2à 0,5 X 0,[Y.
X L&! ho(t !hất 8hi h€n h;p #i nh4u 8hông ph& ho(i 2•n nh4u à != đN bMn t$%ng
đ?i trong !\ng mNt điMu 8iện '> trữ.
X Ngoài những điMu 8iện tr+n, ng$Zi t4 !vn !hB J đ-n trnh !hất h=4 2J, đN pI, trnh
!hất điện !34 !&! !hất trong pr]mix.
Trong 0ản xuất đ4ng 2$u hành nhiMu 2o(i pr]mix 8ho&ng, pr]mix 8h&ng 0inh X
it4min X 4xit 4min, pr]mix thu?! phvng bệnh. L`ng != những 2o(i pr]mix t"ng h;p
8ho&ng X 8h&ng 0inh X it4min X 4xit 4min.
Dr]mix != !hất 2$;ng t?t phải 8hô, giữ đ$;! "n đHnh M mqt ho(t 2>! đq! biệt 2à
pr]mix it4min.
DII. CH[T V®CH TH®CH SINH TRƯ3NG D– CÁC LOẠI THỨC ĂN Xª SUNG
VHÁC
‰.:. _$‹,SP
hnˆym] 2à !&! h;p !hất hữu !% != nguRn g?! 2à prot]in đ$;! t- bào !% th: đNng
Ot, th>! Ot à i 0inh Ot ti-t r4 đ: h" tr; !ho 0> ti+u ho& !&! !% !hất 8h&! nh4u trong
9u& tr7nh 0?ng. T" 0ung ]nˆym] ào th,! ăn đ: !ải thiện tw 2ệ ti+u ho& hấp thu th,! ăn,
tăng 8hả năng tăng tr5ng !34 gi4 0B!.
L&! ]nˆym] th$Zng 0b 'Ung ào th,! ănc ]nˆym] 4my240], m42t40], prot]40]
Wphân giải tinh bNt, đ$Zng m42to0], phân giải prot]inY. Ng$Zi t4 0b 'Ung !&! ]nˆym] phân
giải xy2o0] à b]t4Xg2u!4n W!= nhiMu trong 2B4 m• đ(i m(!hY đ: tăng tw 2ệ hấp thu !&! !hất
'inh '$lng. hnˆym] phyt40] !`ng đ4ng đ$;! '\ng ph" bi-n != t&! 'Ung giải ph=ng ph?t
pho 8h~i 4xit phyti! != nhiMu trong !&! h(t ng` !?! à phU phsm.
‰.9. NbS SP$
L&! nấm m]n đ$;! 0b 'Ung #i t$ !&!h 2à !hất tr; 0inh 2à -xffgx‚…ruf›€
f›‚›‹k€kx› à A€z›‚okppt€ …‚u®x›. aNt 0? nghi+n !,u đ4ng ti-n hành 0b 'Ung i 8husn
hoq! nấm m]n, nấm m?! Wmo2'Y trong th,! ăn t4 != t&! 'Ung phvng bệnh à t(o r4
những những 0ản phsm phU ng4y trong đ$Zng ruNt != 2;i !ho đNng Ot nh$ 2oài
Lxfi…‡xfkppt€ t(o 4xit 4min 2y0in]. L&! i 8husn ti-t ]nˆym] phân giải N/D đ: tăng 8hả
Se
năng ti+u ho& th,! ăn à những i 8husn, nấm m]n, m?! Wmo2'Y != 8hả năng phân giải
đN! t? trong th,! ăn hoq! đN! t? h7nh thành tt 9u& tr7nh ti+u ho&.
Ngoài iệ! 0b 'Ung !hất tr; 0inh th]o đBng nghn4 2à !&! i 0inh Ot 0?ng, mNt
h$#ng !h- phsm 8h&! 2i+n 9u4n đ-n i 0inh Ot !`ng đ4ng đ$;! ,ng 'Ung 2à 2à 0b 'Ung
mNt ài thành phần trong t- bào i 0inh Ot 2àm !hất b" 0ung th,! ăn nh$c m4nn4nX
o2igo04!!h4ri']0.
aàng t- bào nấm m]n != !h, 4 b4 2o(i đ$Zng 2à m4nn4nXo2igo04!!h4ri'],
iru!toXo2igo04!!h4ri'] à g424!toXo2igo04!!h4ri']. Trong đ= m4nn4nXo2igo04!!h4ri'] !=
8hả năng 8h&ng nguy+n !4o nhZ ào thành phần đ$Zng m4nn4n à g2u!4n trong !ấu t(o
phân tb. Năm 1e5[, !&! nghi+n !,u !ho thấy 8hả năng gây phản ,ng mi:n 'H!h * !huNt
nhZ !ấu trB! prot]inXm4nn4nXg2u!4n trong &!h t- bào nấm m]n. L&! đ$Zng m4no0] !34
m4nn4nXo2igo04!!h4ri'] ảnh h$*ng hệ th?ng mi:n 'H!h b<ng !&!h 8r!h thr!h 0> ti-t !&!
prot]in 8-t 'rnh m4no0] * g4n. L&! prot]in 8-t 'rnh này !`ng 0‰ 'rnh 8-t #i những
màng b4o W!4p0u2]Y !34 i 8husn xâm nhOp nh$ !2o0tri'ium à 04mon]224. NhZ thành t>u
!34 !ông nghệ 0inh h5! hiện n4y n+n iệ! nuôi !ấy m]n à !hi-t xuất thành phần tt &!h
t- bào nấm m]n đ) tr* n+n ph" bi-n, t(o thành 0ản phsm ,ng 'Ung đ(i trà trong !hăn
nuôi.
‰.l. C&b> (k" f+k$ >&ứ I$ RM &b> Kh> FE$&
% C&b> &m$! Sm n#nti;ung#l,
/4u 8hi m?! đ$;! ph&t tri:n tr+n !% !hất Wth,! ăn !hăn nuôiY 0‰ t(o r4 đN! t?. _iệ!
8hb hoq! h(n !h- hOu 9uả !34 đN! t? m?! rất t?n 8„m à t&! 'Ung đôi 8hi 8hông rV rệt.
_7 Oy, đ: ngăn ngt4 8hông !ho m?! ph&t tri:n trong th,! ăn !ần b" 0ung những !hất !=
t&! 'Ung 'iệt hoq! ngăn ngt4 8hông !ho m?! ph&t tri:n đ: h(n !h- nguy !% th,! ăn !=
đN! t? m?!. Dh$%ng ph&p 9u4n tr5ng đ: !h?ng nấm 2à giảm đN sm. Th]o 9ui đHnh !hung,
đN sm đ: bảo 9uản t?t th,! ăn 8hoảng 12 X 1dx tr* xu?ng, ri+ng #i !&m g(o đN sm
10x.
Lhất !h?ng m?! th$Zng 2à mNt hoq! h€n h;p !&! 2o(i 4xit hữu !% nh$ 4xit
propioni!, 4xit 0orbi!, 0o'ium 'i4!]t4t], 4xit pho0phori!. L&! ho& !hất !h?ng nấm m?!
th$Zng đ$;! 0b 'Ung nh$ 04uc
¬ Dropioni! à mu?i !34 !hBng nh$c propion4t 4môn, propion4t !4nxi, propion4t
n4tri. au?i * '(ng bNt 'G 0b 'Ung h%n.
¬ kh&ng 0inh !h?ng nấm 2à !hất ni0ˆt4tin.
L&! !hất tr+n ,! !h- 8hông !ho nấm m?! ph&t tri:n !h, 8hông 8hb đ$;! đN! t?
nấm m?! 0šn != trong th,! ăn tt tr$#!.
L&! !hất !h?ng 8husn nh$ 4xrt iormr! != t&! 'Ung h( thấp pI à 0&t 8husn n+n n=
!`ng đ$;! 0b 'Ung đ: bảo 9uản th,! ăn. Ng$Zi t4 th$Zng 0b 'Ung h€n h;p giữ4 d 2o(i
ho& !hất 04u đây đ: bảo 9uản th,! ănc
¬ Pxit iormr!
¬ Pxit propioni!
¬ gorm42in 2iMu thấp, 7 iorm42in rất đN! n+n hiện n4y rt '\ng.
Thông 'Ung nhất 2à 4xit iormr!, 4xit propioni! à NI
d
. Ngoài r4, !`ng != th: 0b
'Ung h€n h;p giữ4 2 2o(i 4xit ô !% 2à 4xit !h2ohy'ri! à 4xit 0u2iuri! đ: bảo 9uản th,!
ăn x4nh !h?ng 0> 2+n m]n !34 i 8husn à nấm m?!.
FiMu 9u4n tr5ng 2à !&! !hất !h?ng m?! phải 'iệt đ$;! m?! à 8hông 2àm giảm đN
ngon miệng !34 th,! ăn. /> ăn mvn 8im 2o(i * m&y trNn à 0,! 8ho1 !34 !ông nhân trNn
th,! ăn !`ng 2à điMu !ần 2$u tâm 8hi 0b 'Ung !&! !hất !h?ng m?!.
e0
% T&+m &m$! "L, &c#
Lhất !h?ng oxy ho& đ$;! 0b 'Ung gần nh$ th$Zng xuy+n trong th,! ăn != nhiMu
t&! nhân gây oxy ho& nh$ nhi+\ !hất b„o, 8im 2o(i nqng Wtrong pr]mixY. Lhất !h?ng oxy
ho& != th: != trong t> nhi+n nh$c it4min h, it4min L nh$ng th$Zng đmt tiMn, !h^ '\ng
trong th>! phsm ng$Zi. Trong th,! ăn !hăn nuôi th$Zng 0b 'Ung !hất !h?ng oxy ho&
t"ng h;p nh$ !&! 2o(i TIP Wbuty2 hy'roxy 4ni0o2 X L
11
I
1[
z
2
Y, TIT Wbuty2 hy'roxy
to2u]n X L
15
I
2Q
zY '\ng đ: !h?ng oxy h=4 'ầu à ml W'\ng #i 2iMu 20g‚1008g ml h4y
'ầuY, ]thoxi9uin '\ng đ: !h?ng oxy h=4 !~ à bNt !~ W2iMu !ho 2;n à gi4 !ầm 2à 125 X
150 mg‚8g th,! ăn, tr&nh hrt ào à ti-p xB! #i '4Y.
% C&b> Kh> FE$& n@PCCP> ()$FPOo
F: 2àm th,! ăn 'Op i+n != đN 8-t đinh t?t ng$Zi t4 '\ng đ-n !&! !hất 8-t 'rnh
nh$c Fất 0„t trmng, rn mOt, phU phsm !34 !ông nghiệp t% 0;i nh$ h]mi!]22u2o0], 2ignin
0u2ion4t], hoq! 0? 0ản phsm t> nhi+n nh$ bNt 2& !ây gvn. khi 0b 'Ung !hất 8-t 'rnh 0‰
2àm tăng gi& thành th,! ăn nhiMu n+n th$Zng !hất 8-t 'rnh !h^ đ$;! '\ng !ho mNt 0? th,!
ăn !ần thi-t nh$ th,! ăn !ho tôm, !&.
‰.p. C&b> $&¢ &c#
Ng$Zi t4 th$Zng 0b 'Ung !hất nh` ho& nh<m mU! đr!h đ: 2àm giảm 0,! !ăng mqt
ngoài !34 những h(t ml, 2àm !ho h(t ml phân t&n nh~ trong môi tr$Zng nh` trấp !34 ?ng
ti+u ho& à tt đ= 2àm tăng 8hả năng hấp thu !hất b„o, !&! it4min à 0m! t? t4n trong !hất
b„o. /> ,ng 'Ung !34 n= đ$;! !hB J nhiMu nhất 2à trong 8† thuOt !h- 0ữ4 nhân t(o đ:
nuôi b+ !on hoq! h]o !on b<ng 0ữ4 đ) 8hb b% à != th+m 'ầu ml th>! Ot hoq! đNng Ot.
Lhất nh` ho& trong t> nhi+n đ$;! 0b 'Ung nhiMu nhất 2à E]u!itin, mNt 2o(i 0ản
phsm phU trong 8† nghệ 'ầu th>! Ot. Fây 2à !hất t4 != t&! 'Ung nh` ho&, t4 != t&!
'Ung tăng 0> hấp thu !&!_it4min t4n trong !hất b„o, 2(i t4 !ung !ấp !ho2in !ho !% th:
8hi n= thuw phân trong đ$Zng ti+u ho&. Tuy Oy, 2]u!itin != nh$;! đi:m 2à rất 8h= bảo
9uản 7 trong phân tb !34 n= != !h,4 4xit b„o !h$4 no n+n 'G bH oxy ho& đ: bi-n thành
42']hyt != m\i hôi. _7 2‰ đ=, đ: th4y th- 2]u!itin ng$Zi t4 !vn != rất nhiMu !hất nh` ho&
ml 8h&!, đ= 2à những !hất nh` ho& t"ng h;p nh$c
a6c aonoX62i!]rit
/a6c /u2i4t aono 62y!]rit
h0t]r giữ4 4xit b„o à đ$Zng
Do2yg2i!o2 != !h,4 4xit b„o
N4tri t]tr4propy2]n b]nˆ]n0union4t
N4tri '] ']!y2 b]nˆ]n0union4t
N4tri '] ']!y20u2i4t
L&! '•n xuất !34 b]nˆ]n0union4t 2à 0ản phsm phU !34 ngành 'ầu m~ != !h,4
vng [ !(nh 2i+n 8-t ]0t]r #i 4xit 0u2iuri! đ: t(o r4 1 g?! t4n trong n$#! à nh=m 8h&!
2i+n 8-t #i vng b]nˆ]n 2à !hu€i !4!bon 'ài ngmn 8h&! nh4u t4n đ$;! trong !hất b„o n+n
n= tr* thành !hất nh` ho& n"i ti-ng.
khi 0b 'Ung 2o(i này !ần 8i:m tr4 x]m nhân b]nˆ]n != 2$u giữ nhiMu trong 0ản
phsm h4y 8hông. F= 2à g?! 8h= phân giải à != th: 2à t&! nhân gây ung th$, n-u n= 2i+n
8-t đ$;! #i KNP. _7 Oy, !ần thOn tr5ng 8hi 0b 'Ung !&! !hất != nguRn g?! t"ng h;p
này.
Trong !% th: đNng Ot, 'H!h mOt 2à !hất nh` ho& n"i ti-ng, != th: t4n trong !hất
b„o à trong n$#!. LhBng t4 g5i !hung !hất nh` ho& 2à !hất 2$lng !>! != !h,4 2 nh=m
!h,!c 2ipophy2 t4n trong !hất b„o à hy'rophy2 t4n trong n$#!.
e1
Lhất nh3 h=4 monog2yx]rit !34 4xit o2]i! h4y 4xit 0t]4ri! '\ng #i 2iMu !ho b+,
2;n !on, !tu à '+ 2à 2g‚100g !hất b„o.
‰.q. CA &b> >=" SM+t S•)
Tu• th]o y+u !ầu thH tr$Zng, !&! !hất b" 0ung th,! ăn !vn != th: != những !hất
giBp t(o màu 0ản phsm !hăn nuôi hoq! t(o m\i th%m, H ng5t !ho th,! ăn giBp !ho gi4
0B! ti+u thU đ$;! th,! ăn nhiMu h%n. F: 2àm '4, m~, 2vng đ~ tr,ng gà, tr,ng Ht != màu
àng t$%i đ…p mmt ng$Zi t4 != th: trNn ào th,! ăn !&! 2o(i bNt !~, bNt 2&, bNt nghệ hoq!
0m! t? trr!h tt !&! 0ản phsm t> nhi+n != màu àng, đ~ h4y !&! 0m! !hất t"ng h;p nh$c
!4t4x4ntin WL
Q0
I
52
z
2
Y h4y 4po!4rot]n ]0t] WL
d2
I
QQ
z
2
Y '\ng đ: nâng !4o đN đOm màu !34
2vng đ~ tr,ng h4y '4 gà. L&! !hất t(o m\i à H th$Zng 2à 0ản phsm t"ng h;p ho& h5! à
8h& đmt tiMn.
L&! !hất t(o màu, m\i H th,! ăn 8hông != hoq! rt t&! 'Ung tr>! ti-p đ-n năng
0uất đNng Ot hoq! gi& trH 'inh '$lng th,! ăn mà !h3 y-u 2àm tăng trnh !(nh tr4nh !34
0ản phsm !hăn nuôi hoq! 0ản phsm th,! ăn thông 9u4 màu 0m!, h7nh '(ng b+n ngoài n+n
9uy-t đHnh 0b 'Ung 0‰ tu• thuN! ào gi& !ả à nhu !ầu thH tr$Zng ti+u thU 9uy-t đHnh.

e2
ed
CHƯ6NG VII
PHƯ6NG PHÁP CHẾ XIẾN THỨC ĂN
I. ž CHUA nSILÔ % SILAG_o
- !hu4 W!vn g5i 3 0i2ô h4y 3 x4nhY 2à mNt 9u& tr7nh 2àm giảm đN pI đ-n gi& trH mà
t(i đ= th,! ăn != th: 8hông bH h$ h~ng. Ko pI thấp n+n 8h?i 3 != m\i H !hu4 n+n ng$Zi
t4 g5i 2à 3 !hu4. Iiện n4y != h4i ph$%ng ph&p 3 !hu4c - !hu4 4xit à 3 !hu4 i 0inh Ot.
- !hu4 4xit 2à 9u& tr7nh 2àm giảm pI nhZ th+m ào trong th,! ăn mNt 0? 4xit ô !%, r 'U
4xit phôtphori!, 0u2phuri!, !2ohy'ri!.. h4y hữu !%, r 'U nh$ 4xit phoo!mi!, propioni!..
hoq! 2à 8-t h;p gi$) ô !% à hữu !%. Trong 8hi đ=, 3 !hu4 i 0inh Ot 2à 9u& tr7nh 2àm
giảm đN pI 8h?i 3 nhZ i 0inh Ot W!h3 y-u 2à tRn t(i trong t> nhi+nY, trong đ= nh=m
!hrnh 2à i 8husn 2+n m]n 2m! tr!.
- !hu4 đ) đ$;! ti-n hành 8h& 2âu * !hâu ƒu, n%i != điMu 8iện thZi ti-t 2(nh à sm
8„o 'ài 8hông ph\ h;p !ho ph%i 8hô th,! ăn. Iiện n4y, nhiMu n$#! * !hâu ƒu, !hâu a†,
!hâu ”! &p 'Ung rNng r)i ph$%ng ph&p 3 !hu4 2àm th,! ăn !ho gi4 0B! 9u4 U đông. T4n
đầu, 3 !hu4 !h^ ti-n hành tr+n !~ x4nh hv4 thảo W!h3 y-u 2à !ây ngô à !4o 2$%ngY, n+n !=
2B! g5i 2à 3 x4nh. Trong thZi gi4n này, iệ! 0b 'Ung 4xit đ: 2àm giảm pI !34 th,! ăn à
$! !h- 2+n m]n 2à ph" bi-n. /b 'Ung 4xit đM 2àm giảm pI đ) tăng hàm 2$;ng !hất 8ho&ng
à tRn '$ mNt 0? 4xit gây đN! !ho gi4 0B!. Iiện n4y, 3 !hu4 b<ng 2+n m]n i 0inh Ot
đ$;! 0b 'Ung rNng r)i 7 rt đN! h%n 0b 'Ung 4xit. Trong phần này !hBng tôi !h^ đM !Op
đ-n 3 !hu4 b<ng 2+n m]n i 0inh Ot.
:.:. D#) >O’ P$‹,SP >&i Ru> >O"$! f+A >Og$& ' &+#
Ng4y 04u 8hi !ây !~ bH !mt rZi, t- bào th>! Ot !vn 0?ng à 9u& tr7nh hô hấp x)y
r4. Tinh bNt à đ$Zng bH th3y phân b*i ]nˆym] t- bào thành 8hr Lz
2
à n$#!, 'o đ= năng
2$;ng tt th,! ăn bH ti+u h4oc
L
[
I
12
z
[
u [z
2
XXXX| [Lz
2
u [I
2
z u [pQ 8!42
/> th3y phân tinh bNt th$Zng x)y r4 8hi != mqt ôxy trong 8h?i 3 à nhiệt đN t?i
thr!h !ho 9u& tr7nh này 2à 2SXdp
0
L. /> mất m&t !h3 y-u 2à !4!bohy'r4t 'G ti+u. F: h(n
!h- 9u& tr7nh này th7 !ần phải giảm !ung !ấp ôXxy !àng nh4nh !àng t?t.
Trong !ây !~, prot]in !hi-m 8hoảng p5Xe0x t"ng 2$;ng nit%. /4u 8hi thu ho(!h,
prot]in th>! Ot !`ng bH phân giải nh4nh b*i ]nˆym] t- bào thành !&! h;p !hất nit% phi
prot]in WNDNY nh$ !&! 4xit 4min t> 'o. Trong 8hi ph%i h„o !~, hàm 2$;ng prot]in != th:
giảm t#i 50x. @u& tr7nh phân giải prot]in 'ài h4y ngmn phU thuN! gi?ng !~, hàm 2$;ng
Ot !hất 8hô à nhiệt đN môi tr$Zng. Ng4y 8hi đ]m 3 !hu4, 0> phân giải prot]in •n ti-p
tU! nh$ng t?! đN !hOm 7 pI giảm. Tuy nhi+n, 4i trv !34 ]mˆym th>! Ot bH h(n !h- 8hi
pI giảm thấp. @u& tr7nh phân giải prot]in !h3 y-u 'o i 0inh Ot !h, 8hông phải b*i
]nˆym] th>! Ot.
N-u 0> 2+n m]n NDN ti-p tU! Wtuy nhi+n, 8hông 'o ]nˆym] th>! OtY th7 0ản 0inh
r4 mNt 0? 4min nh$ trypt4min, hi0t4min... Những 4min này t(o r4 m\i, H 8h= !hHu à !=
th: đN!.
eQ
:.9. D#) >O’ R) *)$& Ru> >O"$! f+A >Og$& ž &+#
_i 8husn à nấm hi-u 8hr 2à những i 0inh Ot ho(t đNng n"i trNi 8hi !ây !~ !vn
t$%i, nh$ng trong điMu 8iện y-m 8hr, !hBng đ$;! th4y th- b*i i 8husn 0?ng trong điMu
8iện thi-u ôXxy. Những i 8husn này b4o gRmc i 8husn 2+n m]n 24!ti!, !2o0tri'i4 à
]nt]rob4!t]ri4.
D) K&+j$ Cê$ SP$ C#>)
_i 8husn 24!ti! !h^ !hi-m 1x t"ng 0? i 8husn !34 th>! Ot. N= ph&t tri:n trong
môi tr$Zng y-m 8hr. /> ph&t tri:n nh4nh !34 !hBng 0‰ 9uy-t đHnh phsm !hất !34 th,! ăn
3 x4nh 7 0ản 0inh 4xit 24!ti! 2àm giảm nh4nh pI 8h?i 3. _i 8husn 2+n m]n 24!ti! 0inh 0ản
nh4nh 8hi !ây bH !mt ngmn, hoq! bH t"n th$%ng. L= d y-u t? giBp !ho i 8husn 24!ti! ph&t
tri:n nh4nh đ$;! 2àc y-m 8hr, đ3 đ$Zng à i 8husn 24!ti! nhiMu.
N-u những y-u t? tr+n đ$;! đ&p ,ng, đ$Zng trong th,! ăn x4nh 0‰ đ$;! !huy:n
phần 2#n thành 4xit 24!ti! 2à nhân t? !h3 y-u đ: bảo tRn th,! ăn 3 x4nh #i pI § d,5 X Q,2.
Trong !~ hv4 thảo đ: đ(t pI này !ần 1,5 X 2,0x 4xit 24!ti!.
_i 8husn 2+n m]n 24!ti! gRm h4i nh=mc t> '$lng X homoi]rm]nt4ti] b4!t]ri4
WLxfi…‡xfkppt€ zpxlix‚trT P›jk…f…ft€ z›li…€xf›t€ ‹q #li›‚…f…ft€ œŸ›fpk€Y à 'H '$lng X
h]t]roi]rm]nt4!ti] b4!t]ri4 WLxfi…‡xfkppt€ ‡‚›‹k€ ‹q L›tf…l…€i…f r›€›li›‚…kj›€Y.
khi 3 !hu4, i 8husn 24!ti! ti-p tU! tăng à 2+n m]n !4!bohy'r4t t4n trong n$#!
thành 4xit hữu !%, !h3 y-u 2à 4xit 24!ti!, 2àm giảm pI 8h?i 3. Nh=m t> '$lng 0b 'Ung
đ$Zng h]xoˆ hiệu 9uả h%n i 8husn 'H '$lng. Trong 9u& tr7nh 3 !hu4, h]mi!]22u2o0] !=
th: bH th3y phân giải ph=ng đ$Zng p]ntoˆ à i 8husn 24!ti! phân giải thành 4xit 24!ti! à
4x]ti!.
CC"*>O)F)#
L2o0tri'i4 != mqt rt trong !ây !~, !h3 y-u 'o nhiGm tt đất đ4i. Nh=m này * '(ng
bào tb à 2#n 2+n 8hi môi tr$Zng y-m 8hr. LhBng != th: gRm 2 nh=m !hrnhc nh=m 2+n
m]n đ$Zng à nh=m phân giải prot]in. Nh=m 2+n m]n đ$Zng WCp…€i‚kjktr ‡tiu‚kftr à
Cp…€i‚kjktr iu‚…‡tiu‚‚kftrK 2+n m]n 4xit 24!ti! à !4!bohy'r4t t4n trong n$#! thành 4xit
butyri!, à 7 Oy tăng gi& trH pI. Nh=m phân giải prot]in WCp…€i‚kjktr ‡kœ›‚r›li†l ‹q
Cp…€i‚kjktr €z…‚…o›l›€Y 2+n m]n !h3 y-u 4xit 4min thành nhiMu 0ản phsm 8h&! nh4u nh$
4xit 4x]ti!, butyri!, !&! 4min Wputr]0!in], hi0t4min], !4'4]rin]Y à 4môn.
L2o0tri'i4 0inh 0ản nh4nh * pI pXp,Q à !hBng 8hông 0?ng đ$;! trong môi tr$Zng
pI '$#i Q,2. LhBng ph&t tri:n 8„m 8hi hàm 2$;ng !hất 8hô 8h?i 3 tr+n d0x à hoàn toàn
8hông ph&t tri:n 8hi !hất 8hô tr+n Q0x.
N&cS (#)CC+*
Nh=m này bH 2ây 24n 8hi thu ho(!h !ây !~, nh$ng 8hi pI thấp th7 8hông ph&t
tri:n. Tuy nhi+n, trong môi tr$Zng hi-u 8hr nh=m này ph&t tri:n rất nh4nh. Tv 'G bH 0sy
th4i 8hi !ho ăn th,! ăn 3 !hu4 !h,4 nhiMu Bxfkppt€ pkfgklkœ…‚rk€.
NbS
Nấm != nhiMu trong đất, trong !ây à 0inh 0ản nhiMu h7nh th,!, đ%n bào Wnấm
m]nY h4y đ4 bào Wnấm mô!Y. Nấm m]n != trong th,! ăn 3 !hu4 gRm !&! !h3ng thuN!c
CxljkjxT -xffgx‚…ruf›€T T…‚tp…z€k€. LhBng != 4i trv 9u4n tr5ng trong iệ! gây th?i
8h?i 3 8hi ti-p xB! #i 8hông 8hr.
Nấm m?! ho(t đNng !h3 y-u trong môi tr$Zng hi-u 8hr à ho(t đNng tr!h !>! *
2#p bM mqt !34 8h?i 3. NhiMu !h3ng != 8hả năng 0ản 0inh my!otoxin Wbảng 5[Y.
e5
Xk$! qx. M]> *m $bS *k$ *)$& S,">"L)$ >O"$! >&ứ I$ ' &+#
T+n nấm ay!otoxin
P›lkfkppktr ‚…‘t›œ…‚ik Žo9u]iortin] P, T, Lf đN! t? DŽf 4xit mi!roiino2i! à
p]ni!i22i!
Bu€€…fgpxru€ lk‹›x Tào tb Wp4tu2inY
Px›fkp…ruf›€ ‹k‚k…ikk Tào tb
A€z›‚okppt€ fpx‹t€ Tào tb, !yto!h4n40in hf trypto9uino2in
A€z›‚okppt€ œtrkoxit€ gumi!24in] P, Lf iumitoxin P, T, Lf g2ioxin
A€z›‚okppt€ œpx‹t€ Pi24toxinf 4xit !y!2opi4ˆoni!
ct€x‚ktr ftpr…‚tr FN! t? T2 à ITf ˆ]4r]2]non]
ct€x‚ktr f‚……¢¸›pp›l€› –]4r]2]non]
Tuy nhi+n, iệ! gây đN! 'o ăn th,! ăn 3 !hu4 rất rt 8hi gqp. aNt phần 2à 'o i
0inh Ot '( !~ != th: phân h3y !&! đN! t? nh$ ˆ]4r]2]non], o!hrotoxin. aqt 8h&!, gi4 0B!
nh4i 2(i != 8hả năng !huy:n đ"i tri!hoth]!]n] ăn ào rất hiệu 9uả.
T=m 2(i, !ần giảm thi:u 0> ti-p xB! !34 8hông 8hr hoq! 0> != mqt !34 8hông 8hr
trong th,! ăn 3 !hu4.
_$>PO"(#>PO)#
hnt]rob4!t]ri4 2i+n 9u4n nhiMu đ-n 3 !hu4, != 2B! g5i 2à i 8husn 2+n m]n 4x]ti!
h4y i 8husn !o2iiorm, th$Zng != mqt #i #i 0? 2$;ng rất rt trong !ây trRng. Nh=m này
!= !&! đ(i 'iện 2à #€fg›‚kfgkx f…pk à #‚¸¸klkx g›‚‡kf…px. LhBng 0inh tr$*ng nh4nh
trong môi truZng 8ª 8hr, 8h&! #i !2o0tri'i4, à !(nh tr4nh #i i 8husn 24!ti! trong iệ!
0b 'Ung !4!bohy'r4t 'G t4n trong n$#!. LhBng 2+n m]n !4!bohy'r4t thành h€n h;p 4xit
4x]ti!, ]th4no2 à hy'rô. 6i?ng #i !2o0tri'i4 * !h" != 8hả năng 8hb !4!boxy2 à 4min
!34 !4! 4xit 4min đ: h7nh thành 4moni4!. LhBng 0?ng trong pI thr!h h;p 2à p,0 à
th$Zng ho(t đNng trong gi4i đo(n đầu !34 9u& tr7nh 2+n m]n.
T=m tmt mNt 0? !on đ$Zng 2+n m]n Wbảng 5pY à 9u& tr7nh 3 !hu4 W0% đR eY.
e[
Xk$! q‰. M]> *m "$ ^1ƒ$! Cê$ SP$ >O"$! f+A >Og$& ' &+#
D) K&+j$ C#>)
Ng{r i• jmnlo
Ng{r j¹ jmnlo
62u!o0]  2 4xit 24!ti!
gru!to0]  2 4xit 24!ti!
D]nto0]  4xit 24! ti! u 4xit 4x]ti!
62u!o0]  4xit 24!ti! u ]th4no2 u Lz
2
d gru!to0]  4xit 24!ti! u 2 m4nnito2 u 4xit 4x]ti! u Lz
2
D]nto0]  4xit 24!ti! u 4xit 4x]ti!
CC"*>O)F)#
Ng{r •m‰lo g{x
Ng{r zgŸl ok„k z‚…i›kl
_$>PO"(#>PO)#
2 4xit 24!ti!  4xit butyri! u 2Lz
2
u 2I
2
Pxit g2ut4mi! 4xit 4x]ti! u dNI
d
u Lz
2
Ey0in]  4xit 4x]ti! u 4xit butyri! u 2NI
d
Prginin]  putr]0!in] u Lz
2
Pxit g2ut4mi!  4xit 4minobutyri! u Lz
2
Ii0ti'in]  hi0t4min] u Lz
2
Ey0in]  !4'4]rin] u Lz
2
P24nin] u 2 g2y!in]  d 4xit 4x]ti! u dNI
d
u Lz
2
62u!o0]  4xit 4x]ti! u ]th4no2 u 2Lz
2
u 2I
2
:.l. N&‡$! $&B$ >m k$& &1•$! ^h$ f+A >Og$& ' L#$&
E$;ng prot]in trong th,! ăn 2i+n 9u4n đ-n 2$;ng 4xit 24!ti! !ần thi-t đ: đ(t pI "n
đHnh 7 4xit 24!ti! th7 2àm giảm pI !34 th,! ăn 3, !vn prot]in à những 0ản phsm phân
h3y !34 prot]in WNI
d
Y 2(i !h?ng 2(i 0> giảm pI. Iàm 2$;ng prot]in trong th,! ăn đ]m 3
!àng !4o th7 !àng !ần nhiMu 4xit 24!ti! W!àng !ần nhiMu đ$ZngY đ: đ(t pI thr!h h;p Wbảng
5SY. _r 'U * bảng 5S !ho thấy, đầu tôm != hàm 2$;ng prot]in !4o WQ0XQ5xY n+n !ần phải
ph?i h;p #i !hất phU gi4 !h,4 nhiMu đ$Zng Wtrong tr$Zng h;p này phU gi4 2à rn mOt
đ$ZngY. N-u tw 2ệ đầu tôm tr+n p5x Wtrnh th]o t$%i X tw 2ệ Qc1 à [c1 trong thr nghiệmY th7
8h?i 3 0‰ h$ h~ng 04u 1Q ngày 3 !hu4.
ep
S? ^• „. CA f+A >Og$& ()h$ ^Q) *)$& &"A RM R) *)$& >O"$! ' &+# nM+Kt :„„lo
T4n đầu E+n m]n
!h3 đNng
6i4i
đo(n "n
đHnh
Eàm th,! ăn
L~ !ần 2$;ng 4xit 24!ti! nhiMu gấp 5 2ần 0o #i b) mr4. Trong th>! t- #i !~ hv4
thảo mu?n 3 x4nh đ(t 8-t 9uả t?t !ần t?i thi:u 2x đ$Zng, 25 X d0x Ot !hất 8hô thu
đ$;!, 1,5 X 2,0x 4xit 24!ti!.
Xk$! qŠ. Y$& &1•$! '# >Ž Ce ^˜+ >JS RM O< Su> ^h$ @H RM &MS C1N$! Ru> &b> K&Jt
@O">P)$ >&J RM NH
l
>Q$! *m n”o '# K&m) '
Thr
nghiệm
1
Ngày /ha
0 p 1Q 21 2S 5[
D
LIL
FTXŽa [ c1
FTXŽa Q c1
FTXŽa d c1
S.5
S.d
S.0
4
p.[
p.[
Q.5
b
S.p
S.1
Q.5
b
X
X
Q.[
b
X
X
Q.[
[
X
X
Q.S
b
0.0e
0.0p
0.0e
0.001
0.002
0.001
_
_Lk
FTXŽa [ c1
FTXŽa Q c1
FTXŽa d c1
d1.[
4
dd.2
4
d2.Q
4
2p.Q
b
d0.0
b
2e.5
b
2[.[
!
2e.[
b
2e.1
b
X
X
2S..e
b
X
X
2S..d
b!
X
X
2S..0
!
0.0e
0.0e
0.1S
0.001
0.001
0.001
L
LD
FTXŽa [ c1
FTXŽa Q c1
FTXŽa d c1
2e.1
25..d
2d.2
4
2e..2
25..Q
2[..Q
b
2e..d
25. 0
2[..[
b
X
X
2S..2
b
X
X
2S..d
b
X
X
2p.e
!
0.5p
0.1e
0.Q2
0.epp
0.ddp
0.001
eS
Dhân huw t- bào th>!
Iô hấp th>! Ot
hnt]rob4!t]ri4
Nấm m?!
Thuw phân x% b*i
4xit
Wh]mi!]22u2o0]Y
Dhản ,ng a4i224r'
L2o0tri'i4
_i 8husn 2+n m]n
T4!i22i
Nấm
Dhân giải !4!bon
hy'r4t b*i ]nˆym]
Dhân giải
N
NI
d
X
N
FTXŽa [ c1
FTXŽa Q c1
FTXŽa d c1
1.2
4
1.0
4
1.5
4
1Q.2
b
p.2
b
d.Q
b
20.S
!
S.[
!
Q.1
!
X
X
Q.Q
!
X
X
Q.5
!
X
X
[.5
'
0.Q0
0.1Q
0.12
0.001
0.001
0.001
Not–la Lv Đ”f No…xlT (@@@.
"
ĐTJ!M 3a"W 1a" ‹q /a"a pq iº p• •¡t i•r I3T 1 ‹q /K ‹q ‚˜ rŒi I"K ig›… ¢gwk pmylo imžk.
-#M a €xk €w f“x €w i‚tlo ‡ˆlgW Pa •†f €thiW x ≠ ‡ ≠ f i‚…lo f§lo gqlo I P» @.@?Y
E$;ng đ$Zng !ần thi-t đ: 2àm xB! t&! !ho 9u& tr7nh 2+n m]n h7nh thành !&! 4xit
hữu !%. Những đ$Zng trong th>! Ot !h^ giải ph=ng r4 8hi t- bào bH !h-t n+n tất !ả !&!
biện ph&p 2àm !ho t- bào th>! Ot !h-t nh4nh đMu giBp !ho 0> 2+n m]n t(o 4xit 24!ti!.
khi n„n 8h?i 3 8hông 8hr r4 ngoài !àng nh4nh, !mt !~ !àng nh~ th7 pI giảm !àng
nh4nh. E$;ng đ$Zng != trong th,! ăn hv4 thảo !4o h%n h5 đOu.Th$%ng 0? đ$Zng‚prot]in
2à 2$;ng đ$Zng th>! t- trong th,! ăn 0o #i 2$;ng prot]in trong đ= Wbảng 5eY. - !hu4
!àng 'G 8hi th$%ng 0? này 2+n !4o.
Xk$! q„. T&1?$! *m !)‡# &MS C1N$! ^1ƒ$!}@O">P)$ >&#, ^Q) >&P" &ˆ >&i Ru>
Eo(i !~ Th$%ng 0? đ$Zng‚prot]in
L~ 42i42i4 WM›jkfxo… €xik‹xY 0,2 X 0,d
L~ b4 2& trmng 0,d
L~ h€n h;p 0,d X 1,d
Ngô ngOm 0ữ4 1,5 X 1,p
Trong điMu 8iện 8hông đ3 i 8husn 24!ti!, th$%ng 0? đ$Zng | 0,S th7 th,! ăn !=
th: 3 !hu4 rất t?tf 0,QX 0,Sc 3 t?tf à '$#i 0,Qc 8h= 3. Fq! biệt !~ hv4 thảo m\4 xuân 'G 3
h%n m\4 thu 7 hàm 2$;ng đ$Zng trong m\4 xuân 2#nc 12 X 20x trnh th]o Ot !hất 8hô,
!vn trong m\4 thu !h^ đ(t d X 12x.
Iiệu 0? đ$Zngc Iiệu 0? đ$Zng 2à hiệu 0? gi$) 2$;ng đ$Zng th>! t- WhY à h(n đN
đ$Zng t?i thi:u WgY. Iiệu 0? đ$Zng 2#n h%n 0 2à th,! ăn != 8hả năng 3 t?t. I(n đN đ$Zng
t?i thi:uc g § T X 1,pf Trong đ=, T 2à 2$;ng 4xit 24!ti! nRng đN 0,1N trung hv4 100 !hất
8hô !34 th,! ăn đ: != pI § Q,2. Iệ 0? 1,p 2à !, 100 g g2u!oˆ 8hi 2+n m]n t(o thành [0 g
4xit 4x]ti!. _r 'u, g !34 thân !ây ngô § 2,e1 x 1,p § Q,eQ, nh$ Oy !ần Q,eQ g đ$Zng
g2u!oˆ th7 m#i != th: != pI § Q,2.
Xk$! x~. HMS C1N$! ^1ƒ$! RM C1N$! ^1ƒ$! >m) >&)‚+ ˜$ &" f+A >Og$& ' L#$& '#
S]> *m B, v
Eo(i !~ !ây _Ot
!hất 8hô WxY
Tw 2ệ
đ$Zng WxY
E$;ng
đ$Zng t?i thi:u
L~ D4ngo24 W9kokix‚kx j›ftr‡›l€Y 22,0 1,20 5,00
L~ oi WP›llk€›itr ztzt‚›trY 20,e Q,[5 d,p0
L~ 6uin] WPxlkftr rx•krtrY 2S,2 2,0p [,00
L~ P2i42i4 WM›jkfxo… €xik‹xY 1S,S 1,15 p,e0
Ngô We›x rxk®Y !hrn 0ữ4 25,0 1[,00 Q,e5
Lây !4o 2$%ng W-g…‚otr ‹tpox‚k€Y 22 12,[0 5,1S

Iàm 2$;ng đ$Zng t?i thi:u 2à 2$;ng đ$Zng !ần thi-t đ: đảm bảo !ho ho(t đNng
!34 i 8husn 24!ti! h7nh thành 4xit 24!ti! !ần thi-t đ: đ(t nh4nh pI § Q,2, y-u t? 9u4n
tr5ng đ: bảo 9uản th,! ăn 3 x4nh.
ee
F: 9u& tr7nh 3 !hu4 thuOn 2;i n+n h€n h;p !&! 2o(i !~ nhiMu đ$Zng !\ng #i !&!
2o(i !~ rt đ$Zng Wbảng [0Y. _r 'U, hiệu 0? đ$Zng !34 thân !ây ngô h X g § 21,SQ, !~ h5
đOu h X g § X 5,pSf h€n h;p h4i 2o(i tr+nc h X g § 1[,0[.
Trong th>! t- mu?n th,! ăn 3 x4nh != !hất 2$;ng !4o !ầnc
X Lmt ngmn, r)i đMu, n„n !hqt đ: giảm mất m&t trong 9u& tr7nh hô hấp th>! Ot, t(o
điMu 8iện thuOn 2;i !ho 9u& tr7nh 2+n m]n 24!ti!. Pxit 24!ti! !ần thi-t đ: bảo 9uản th,! ăn
3 0i2ô nh$ r$;u !ần != 42!o2ho2.
X F$Zng t"ng 0? đ(t 25 tr* 2+n W!= th: !ho th+m r^ mOt, đ$Zng thô..Y trong th,! ăn
x4nh đ]m 3.
X Dh%i h„o !~ tr$#! 8hi đ]m 3 đ: đ(t 25 X d0x Ot !hất 8hô.
X L= th: th+m 4xit hữu !% h4y ô !% đ: giảm nh4nh pI xu?ng '$#i Q,2.
X Th,! ăn 3 !hu4 !ần đ: n%i !4o r&o, tho&t n$#! n-u 2à 3 trong h?.
:.p. Si Sb> SA> >O"$! f+A >Og$& ' &+#
Nh$ đ) n=i * tr+n, mất m&t xảy r4 trong 9u& tr7nh 3 !hu4 th,! ăn 9u4 nhiMu !ông
đo(nc thu ho(!h, 8hi đ]m 3, 2+n m]n à mất 'o rv rn 9u4 !hất thải. aất 9u4 thu ho(!h !h3
y-u * gi4i đo(n ph%i 8hô. Làng 8„o 'ài thZi gi4n ph%i 8hô !àng mất nhiMu 'inh '$lng.
_r 'U, 2$;ng Ot !hất 8hô mất đi 8hoảng [x 04u 5 ngày ph%i à 10x 04u S ngày. Lhất
'inh '$lng mất !h3 y-u 2à !4!bohy'r4t 'G t4n trong n$#! à prot]in 'o th3y phân thành
4xit 4min.
aất 'inh '$lng trong gi4i đo(n hô hấp mô bào h4y n=i !&!h 8h&! 2à 'o 8h?i 3
ti-p xB! 8hông 8hr phU thuN! ào bM mqt 8h?i 3 à m,! đN y-m 8hr. _7 Oy, 'iện tr!h bM
mqt 8h?i 3 !ần phải nh~.
aất 'inh '$lng trong 9u& tr7nh 2+n m]n i 0inh Ot phU thuN! ào !on đ$Zng 2+n
m]n. E+n m]n 'o !2o0tri'i4 à ]nt]rob4!t]ri4 mất nhiMu 'inh '$lng h%n 2+n m]n 24!ti!.
Ÿ#! trnh mất m&t !hất 8hô 'o 2+n m]n ào 8hoảng 5x. aất !h3 y-u 9u4 8hr Lz
2
, hy'ro
à 4moni4!.
Lhất thải đq! W]ii2u]ntY tt 8h?i 3 đ$;! h7nh thành m4ng đi nhiMu !hất 'inh '$lng.
Fây 2à mất m&t 2#n nhất. E$;ng !hất thải tt 8h?i 3 phU thuN! 2#n ào đN sm th,! ăn đ]m
3. _r 'U, đN sm th,! ăn đ]m 3 S5x th7 2$;ng Ot !hất 8hô mất 10x, n-u sm đN p0x mất
rất rt hoq! 8hông xảy r4. T$%ng 9u4n giữ4 hàm 2$;ng !hất 8hô WK, 8g‚tấnY à 2$;ng !hất
thải W_n, 2rt‚tấnY nh$ 04uc
_n § p[p X 5,dQK u 0,00ed[K
2
.
Lhất thải b4o gRm đ$Zng, h;p !hất nit% 'G t4n, 8ho&ng à 4xit 2+n m]n. Tất !ả !&!
!hất này != gi& trH 'inh '$lng !4o. _7 Oy, trong 8hi 2àm th,! ăn 3 !hu4 !ần 9u4n tâm
đ-n đN sm b4n đầu à t7nh tr(ng 8h?i 3.
:.q. ĐA$& !)A >&ứ I$ ' &+#
F: bi-t đ$;! 8h?i 3 nào t?t th7 !ần '>4 !&! ph$%ng ph&p 8h&! nh4u đ: gi&m đHnh.
6i&m đHnh b<ng !ảm 9u4ngc màu 0m!, m\i, H, à gi&m đHnh h=4 h5!, !h3 y-u 2à pI à NX
NI
d
!= trong 8h?i 3.
Fq! đi:m !34 8h?i 3 t?t 2àc
¬pI thấp h%n Q,5f t?t nhất 2à Q,0
¬Tw 2ệ 4xit butyri! thấp, 4xit 2ă!ti! !4o
¬/ản phsm phân h3y prot]in 2à 4xit 4min
¬NXNI
d
n<m trong 8hoảng [0 g‚8g N
¬˜-m 8hr trong 8h?i 3
¬aàu 0m! rt th4y đ"i 0o #i Ot 2iệu t$%i
100
¬a\i th%m 'G !hHu à 'G bH mất
K$#i đây 2à r 'U đq! đi:m !34 8h?i 3 !hu4 ngô à !~ ry] t?t Wbảng [1Y.
Xk$! x:. Đ• ^)‚S S]> *m C"=) >&ứ I$ ' &+# >m> n$!J RM v O,Po
L~ ry]
T$%i Eàm h„o
Lây ngô
_Ot !hất 8hô Wg‚8gY 1S[ d1[ 2S5
DI d,e Q,2 d,e
N t"ng 0? Wg‚8g !hất 8hôY 2d 22,S 15
N prot]in Wg‚8g N t"ng 0?Y 2d5 2Se 5Q5
NX4môn Wg‚8g N t"ng 0?Y pS pe [d
Pxit 4x]ti! Wg‚8g !hất 8hôY d[ 2Q 2[
Pxit butyri! Wg‚8g !hất 8hôY 1,Q 0,[ 0
Pxit 24!ti! Wg‚8g !hất 8hôY 102 5e 5d
hth4no2 Wg‚8g !hất 8hôY 12 [,Q }10
Not–la 9…lxp€…l ‹q #j¸x‚j€T "573W dkp¢kl€…l ‹q Pgkzz€T "575.
II. CHẾ XIẾN THỨC ĂN HẠT nHẠT CUC D– HẠT HỌ Đ•Uo
9.:. TE$& &b> Ru> C/t &"A &ˆ '# >)$& (]> &=>
Tinh bNt 2à po2y04!4rit '> trữ trong h(t, !3, 9uả. F(i phân tb tinh bNt != h4i !ấu tb
2à 4my2o0] à 4my2op]!tin. Pmy2oˆ 2à mNt po2ym] m(!h th•ng 'o !&! phân tb KXg2u!o0]
2i+n 8-t #i nh4u th]o 8i:u 1,QXg2u!o0i']. Thông th$Zng tinh bNt h(t !?! !h,4 20 X d0x
4my2oˆ. ‡ g(o ngon !h,4 25 X d0x 4my2oˆ, tw 2ệ này !4o h4y thấp h%n đMu 2àm th4y đ"i
đN ngon !34 g(o.
Pmi2op]!tin 2à mNt po2ym] m(!h nh&nh 'o !&! phân tb KXg2u!o0] 2i+n 8-t #i
nh4u 9u4 m(!h 1,Q à 1,[Xg2u!o0i']. Tr5ng 2$;ng phân tb !34 4mi2op]!tin 2à hàng !hU!
triệu, trong 8hi đ= 4my2o0] !h^ 8hoảng 10
[
.
X Lấu trB! !34 h(t tinh bNt 8h& đq! biệt, m€i h(t != mNt r?n h(t Whi2umY, xung
9u4nh r?n h(t 2à !&! vng đRng tâm h4y !vn g5i 2à vng 0inh tr$*ng. L&! h(t tinh bNt ng`
!?! th$Zng != !&! -t n,4 h7nh thành 'o 0> mất n$#! nh4nh !34 ng` !?! trong 9u& tr7nh
thành thU!. Lhrnh nhZ những -t n,t này mà ]nˆym] ti+u ho& 'G thâm nhOp t(o điMu 8iện
'G 'àng !ho 0> phân giải. L&! h(t tinh bNt !34 !&! 2o(i !3 8hông != !&! -t n,t này !ho
n+n 8h= ti+u ho& h%n. Tinh bNt != !ấu trB! tinh th:, '$#i t&! 'Ung !34 nhiệt h4y 4xit !ấu
trB! tinh bNt bH ph& l.
9.9. X)h$ ^Q) Ru> C/t &"A &ˆ '# >)$& (]> >O"$! f+A >Og$& &h ()h$
-• o›pxikl g…†a
K$#i t&! 'Ung !34 !%, nhiệt hoq! ho& !hất 2i+n 8-t hy'ro giữ4 !&! đ(i phân tb
4my2o0] à 4mi2op]!tin bH ph& l, !ấu trB! t> nhi+n !34 h(t tinh bNt bH bi-n đ"i. khi tinh
bNt đ$;! ngâm trong n$#! à nhiệt đN !34 n$#! tăng 'ần 2+n t#i 55
o
L, !&! h(t tinh bNt
hBt n$#! à tr$%ng phRng 2+n. /> tr$%ng phRng này 2à 9u& tr7nh thuOn nghH!h, 04u 8hi
2àm 2(nh à 2àm 8hô, h(t tr* 2(i b7nh th$Zng nh$ng n-u * nhiệt đN !4o h%n W[0 X S0
o
LY,
!&! h(t tinh bNt hBt n$#! bH tr$%ng phRng à h(t 8hông tr* 2(i b7nh th$Zng đ$;! nữ4. EB!
này tinh bNt mất đi !ấu trB! tinh th:. Nhiệt đN đun n=ng !àng !4o, !àng 8„o 'ài th7 !ấu
trB! h(t !`ng bH ph& l !àng nhiMu. @u& tr7nh này g5i 2à g]24tin ho&. Nhiệt đN g]24tin ho&
8h&! nh4u phU thuN! ào nguRn g?! tinh bNt. Tinh bNt đ(i m(!h 5e X [Q
o
L, tinh bNt ngô
[2 X p2
o
L, tinh bNt 2B4 m• [5 X [p
o
L, tinh bNt !4o 2$%ng [p X pp
o
L. 6]24tin ho& != th:
101
xuất hiện 8hi nghiMn hoq! !&n m~ng !&! 2o(i h(t ng` !?!. aNt 0? 'ung 'H!h 8iMm h4y 4xit
!`ng != t&! 'Ung th,! đsy 9u& tr7nh g]24tin ho&.
-• ‚¼l •xlg ‹q j›•i‚kl g…†a
Žmn đ4nh 2à 9u& tr7nh trong đ= !&! h(t tinh bNt tt tr(ng th&i tr$%ng phRng hoq!
g]24tin ho& tr* M tr(ng th&i 9uần tU thành ttng đ&m à 8hông hoà t4n. k-t 9uả !34 9u&
tr7nh này 2à 2i+n 8-t hy'ro giữ4 4my2oˆ à 4my2op]!tin đ$;! phU! hvi. a,! đN rmn đ4nh
phU thuN! ào bản !hất h(t, ào hàm 2$;ng n$#! t> 'o, nhiệt đN... /> rmn đ4nh !34 tinh
bNt 2àm giảm hiệu 9uả t&! đNng !34 ]nˆym], 'o đ= 2àm giảm t^ 2ệ ti+u ho& .
K]xtrin ho& 2à 9u& tr7nh phân !mt phân đo(n !&! !ấu tb 4my2o0] à 4my2op]!tin.
K]xtrin ho& != th: th>! hiện b<ng ph$%ng ph&p xb 2J tinh bNt b<ng nhiệt đN à đN sm
hoq! b<ng 'ung 'H!h 4xit hoq! mu?i. {b 2J b<ng ti4 hRng ngo(i h4y n" b~ng 2à !&!
ph$%ng ph&p ']xtrin ho& đi:n h7nh à tw 2ệ ti+u ho& tinh bNt tăng rV rệt.
T†f •slo f“x ›l®ur› xrupx€› pvl iklg ‡sia
L&! ]nˆym] βX4my240] gmn ào !&! m(!h α.1,Q à α.1,[ g2u!o0i'] * phần ngo(i
i !34 đ(i phân tb tinh bNt, thuw phân tinh bNt thành m42to0] à g2u!o0]. F?i #i !&! !ấu
tb 4my2op]!tin, αX4my240] đầu ti+n t&! đNng ào !&! 2i+n 8-t phân nh&nh. _M đ(i th: !&!
4my240] t&! đNng 2+n bM mqt h(t tinh bNt, tr$#! h-t * những !h" g)y h4y những \ng
8hông hoàn hảo M !ấu trB!, 04u đ= 24n toả r4 !&! \ng xung 9u4nh, t(o thành những h?!
h7nh n=n, x=i mvn !&! h(t à 2àm !ho !hBng hoà t4n hoàn toàn.
9.l. CA @&1?$! @&A@ &h ()h$ >&ứ I$ &=>
2.3.1 )ác phương pháp ch@ i@n &hb
J Nogk´l ‡•lo ‡°x
NghiMn b<ng bB4 trong m&y nghiMn, h(t đ$;! đOp l b<ng hệ th?ng bB4 đOp. FN
nh~ !34 h(t phU thuN! ào 2o(i h(t, đN sm !34 h(t, 8r!h !l mqt 0àng à t?! đN 'vng h(t
2$u !huy:n.
X Nogk´l ‡•lo i‚¨f pŽl
NghiMn b<ng trU! 2ăn 2àm h(t đ$;! 2àm l, bH !&n m~ng à nghiMn nh~ b*i !&!
trU! 2ăn trong m&y nghiMn. FN nh~ !34 h(t phU thuN! ào 8r!h !l à !ấu trB!, t?! đN vng
9u4y !34 !on 2ăn à !&! y-u t? 8h&! nh$c 2o(i h(t, đN sm !34 h(t.
X N½ ‡¾lo Iz…zzkloK
Dh$%ng ph&p này 2àm giản nl à ph& l !&! h(t b<ng nhiệt đN à &p 0uất !4o.
Ngô, g(o, !4o 2$%ng, 2B4 m• != th: &p 'Ung n" b~ng nh$ng đ(i m(!h à y-n m(!h 8hông
th>! hiện đ$;!. Nhiệt đN n" b~ng th$Zng 2à 150
o
L, nh$ng m,! đN bung n" 8h&! nh4u
tu• thuN! ào 2o(i h(t à đN sm !34 h(t.
X Pgmžlo zg†z j§lo €{lo f•f lo¼l Irkf‚…lk®kloK
‡ ph$%ng ph&p này nhZ t&! đNng !34 i 0=ng, nhiệt đN !34 h(t tăng nh4nh trong
8hoảng 1Q0 X 1S0
o
L #i thZi gi4n ngmn !h^ ài !hU! giây tu• th]o 2o(i h(t, tinh bNt h(t
đ$;! g]24tin ho&, it4min trong th,! ăn h(t đ$;! bảo toàn.
X Pgmžlo zg†z ‚xlo fg¤l
I(t đ$;! 9u4y trong mNt 8ho4ng 8im 2o(i !huy:n đNng th]o !hu 8• 9u4 ti4 2b4.
Nhiệt đN !34 h(t trong 9u& tr7nh r4ng đ(t 8hoảng 150
o
L.
X ¯z •§l I ›•i‚tjkloK
Dh$%ng ph&p „p đ\n 2à h(t đ$;! „p 9u4 mNt xy 24nh tr%n, b+n trong 2à mNt trU! !=
r)nh xomn. E>! m4 0&t t(o r4 nhiệt đN 8hoảng e5
o
L. Tinh bNt h(t đ$;! g]24tin ho&, !&!
!hất 8h&ng 'inh '$lng !`ng bH ph& hu†, !&! !hất 'inh '$lng trong th,! ăn h(t đ$;! bảo
toàn.
102
2.3.2 )ác phương pháp ch@ i@n ư9t
X NoŸr lmªf
I(t đ$;! ngâm n$#! trong 8hoảng thZi gi4n 12 X 2Qh à đ$;! ngấm mNt 2$;ng
n$#!. Dh$%ng ph&p này th$Zng &p 'Ung #i !&! 2o(i h(t !,ng nh<m giBp 9u& tr7nh ti+u
h=4 !% h5! x)y r4 nh4nh à 0> ti-p xB! !34 ]nˆym] ti+u h=4 t?t h%n.
J Pgmžlo zg†z “ g—i mªi
I(t đ$;! ngâm n$#! đ(t hàm 2$;ng n$#! 25 X d0x, 04u đ= đ]m 3 y-m 8hr 20
ngày. Trong 9u& tr7nh 3, !&! ]nˆym] != 0šn trong h(t 0‰ t&! đNng đ-n tinh bNt. Lhất
2$;ng !34 0ản phsm !h- bi-n 0‰ phU thuN! ào 2o(i h(t, nhiệt đN môi tr$Zng à đN sm
!34 h(t.
X 0¦ p© ¢k´r Ixp¢xpk i‚›xir›liK
I(t đ$;! ngâm hoq! phun b<ng 'ung 'H!h xBt nRng đN 2,5 X Qx phU thuN! ào
2o(i h(t. L= th: 0b 'Ung 'ung 'H!h 4moni4!, tuy nhi+n phu%ng ph&p này đ=ng 4i trv bảo
9uản nhiMu h%n 2à 2àm th4y đ"i trnh !hất Ot 2J, ho& h5! !34 h(t.
J 0¦ p© x•ki Ixfkj i‚›xir›liK
{b 2J 4xit th$Zng &p 'Ung !ho h(t !?! t$%i, 4xit đ$;! '\ng 2à 4x]ti!, propioni!,
iˆobutyri!, iormi!, b]nˆoi! nh$ng ph" bi-n 2à 4xit 4x]ti! hoq! propioni! hoq! h€n h;p
!34 h4i 4xit này. Tu• th]o đN sm !34 h(t mà t^ 2ệ 4xit đ$;! '\ng tt 0,5 X dx trnh th]o
8h?i 2$;ng h(t, đN sm !àng !4o 2$;ng 4xit !àng nhiMu. Ÿu đi:m !34 ph$%ng ph&p xb 2J
4xit 2à 8hông !ần != hầm 3 8rn Wh(t đ) ngấm 4xit != th: bảo 9uản trong tBi po2y]ty2]n,
trong th\ng g€Y, thZi gi4n bảo 9uản != th: 8„o 'ài t#i mNt năm. T&! 'Ung bảo 9uản !34
h(t •n !vn 'uy tr7 8hi đ$4 h(t r4 8h~i n%i bảo 9uản.
X Pgmžlo zg†z ghz f†l I€i›xr ‚…ppkloK
Tr$#! h-t h(t phải !hHu t&! đNng b*i h%i n$#! trong 8hoảng thZi gi4n tt dX5 phBt,
04u đ= h(t đ$;! nghiMn b<ng trU! 2ăn. Dh$%ng ph&p này nh<m 2àm mMm nh4nh !h=ng !&!
2o(i h(t !,ng.
J Hhz ‹q pqr ‹n I€i›xr œpx¢kloK
Th]o ph$%ng ph&p này h(t đ$;! phun mNt 2$;ng h%i n$#! n=ng trong 8hoảng
thZi gi4n 04o !ho đN sm !34 h(t tăng 2+n 1Sx Wngô mất 12 phBtf !4o 2$%ng mất 25 phBtY.
Nhiệt đN h(t đ(t đ$;! 100
o
L 8hi đ$4 ào trU! 2ăn.
J Hhz fg¤l †z €thi fx… Iz‚›€€t‚› f……¢kloK
I(t đ$;! hấp !hrn * nhiệt đN 1Qd
o
L à &p 0uất d8g‚!m
2
. /4u 8hi hấp !hrn nguy+n
2iệu đ$;! 2àm m&t !ho đ-n 8hi nhiệt đN !vn e0
o
L à hàm 2$;ng đN sm giảm !vn 20x
tr$#! 8hi !&n à nghiMn b<ng trU! 2ăn.
J Pgmžlo zg†z pqr ok„l lƒ I›•zp…jkloK
Th]o ph$%ng ph&p này h(t đ$;! hấp !hrn trong điMu 8iện != h%i n$#! * nhiệt đN
200
o
L à &p 0uất 158g‚!m
2
trong 20 giây. K$#i &p 0uất à nhiệt đN !4o, h(t bH tr$%ng
phRng 04u đ= giản n* đ-n m,! t?i đ4.
J ¯z ‹kvl Iz›pp›ikloK
Thông th$Zng ng$Zi t4 đ$4 h%i n$#! n=ng ào 8h?i nguy+n 2iệu đ: đ$4 nhiệt đN
2+n 8hoảng [0 XeQ
o
L. ‡ nhiệt đN này mNt phần tinh bNt đ$;! g]24tin ho&. NhZ 0,! „p !34
trU! 2ăn 2+n 0yr4nh i+n th,! ăn đ$;! h7nh thành 8hi !hui 9u4 !&! r)nh !34 thành 0yr4nh.
10d
III. {¯ L; R6M RẠ D– PH5 PH—M {6 THÔ
žp 'Ung !ho !&! 2o(i th,! ăn thô, phU phsm nông nghiệpc r%m, b) mr4, thân !ây
ngô.. nghyo !&! !hất hữu !% ti+u h=4. Tuy nhi+n, * !&! n$#! 0ản xuất 2B4 g(o th7 r%m 2à
nguRn th,! ăn !ho trâu bv... Ž%m r( != h4i đq! trnh !% bản 2àc
X Iàm 2$;ng N thấp W} 1xY, nghyo 8ho&ng à it4min
X Lh,4 nhiMu x% thô n+n tw 2ệ ti+u h=4 thấp. Ti+u h=4 x% nhZ ho(t đNng 2+n m]n
!34 i 0inh Ot trong đ$Zng ti+u h=4.
Lhất x% trong r%m !h3 y-u 2à !]22u2o0], h]mi!]22u2o0] à 2ignin. 6iữ4 !hBng !=
!&! 2i+n 8-t h=4 h5! t(o n+n 0> bMn ững !34 màng t- bào th>! Ot. L]22u2o0] gRm nhiMu
!hu€i th•ng gh„p nh4u thành b= 'ài nhZ m(!h n?i hy'rog]n t(o thành !&! mix]n bMn
ững. I]mi!]22u2o0] 2à những h]t]ropo2y04!4rit !\ng #i x]22u2o0] != * màng t- bào th>!
Ot. I]mi!]22u2o0] 8hông hv4 t4n đ$;! trong n$#! nh$ng hv4 t4n đ$;! trong 'ung 'H!h
8iMm à bH th3y phân b*i 4xrt 'G 'àng h%n 0o #i !]22u2o0]. khi bH th3y phân tt
h]mi!]22u2o0] 0‰ t(o r4 g2u!o0], iru!to0], m4nto0], g424!to0], !u4bino0] à xi2o0].
Thành phần th, b4 đ&ng !hB J trong x% 2à 2ignin. Eignin 2uôn đi 8ym #i !]22u2o0]
à h]mi!]22u2o0] trong thành phần t- bào. Eignin 8hông hv4 t4n trong n$#!, trong !&!
'ung môi hữu !% b7nh th$Zng à rất bMn ững b*i ]nˆym] !34 hệ i 0inh Ot '( !~.
Nh$ng '$#i t&! 'Ung !34 8iMm th7 2ignin mNt phần bH phân giải à !huy:n ào 'ung 'H!h.
Trong '( !~ 2oài nh4i 2(i != những i 8husn đq! biệt !h,4 ]nˆym] !]22u240] phân giải
đ$;! x]22u2o0]. L]22u2o0] à h]mi!]22u2o0] 2à những !hất != th: ti+u h=4 đ$;!. Nh$ng
phần 2#n !]22u2o0] th4m gi4 !ấu t(o 2#p trong !34 màng t- bào r%m n+n ]nˆym] !34 hệ i
0inh Ot 8hông 'G 'àng t&! đNng đ$;!. E#p ngoài thành t- bào đ$;! t(o thành !h3 y-u tt
!&! ph,! !hất 2ignoXh]mi!]22u2o0] mà !&! ]nˆym] i 0inh Ot '( !~ phân giải ô !\ng
!hOm. FiMu đ= !ản tr* những 2#p trong giàu !]22u2o0] tr$#! t&! đNng !34 ]nˆym] i 0inh
Ot, !`ng nh$ !ản tr* 0> phân giải !hất !h,4 t- bào.
F: nâng !4o tw 2ệ ti+u h=4 !34 r%m, thân !ây ngô.. !&! nhà nghi+n !,u đ) ti-n
hành xb 2J r%m b<ng nhiMu ph$%ng ph&p nh$c 2J h5!, h=4 h5!, i 0inh Ot h5!...
S? 5• :~. CA @&1?$! @&A@ L™ C/ @&G @&jS L? >&J
CA @&1?$! @&A@ L™ C/ @&G @&jS L?
Du> C/ H"A &ˆ S)$& &ˆ
Ngâm {Bt Lh- phsm ]nˆym]
NghiMn _ôi Nấm
_i+n Iyđroxit 842i
EuN! Iyđroxit 4mon
Iấp !4o &p Pmoni4!
Lhi-u x( ™r+
L4!bon4t n4tri
L&! ph$%ng ph&p xb 2J !hrnh != th: phân thành !&! nh=mc Ot 2J, 0inh h5!, ho&
h5!.., hoq! != th: ph?i h;p giữ4 !&! h7nh th,! xb 2J này.
10Q
l.:. {™ C/ Ru> C/
J 0¦ p© fž g|f
{b 2J !% h5! 2à ph$%ng ph&p !% gi#i đ: băm !hqt, nghiMn nh~ th,! ăn, nh<m thu
nh~ 8r!h th$#! !34 th,! ăn, 7 8r!h th$#! !34 th,! ăn != ảnh h$*ng t#i 9u& tr7nh thu
nhOn à 9u& tr7nh ti+u ho& th,! ăn !34 gi4 0B! nh4i 2(i. Dh$%ng ph&p này giBp ph& * !ấu
trB! &!h t- bào n+n thành phần !4!bohy'r4t 8hông hoà t4n 0‰ != gi& trH h%n #i i 0inh
Ot '( !~. Ÿu đi:m !34 ph$%ng ph&p này 2à giBp gi4 0B! đ* t?n năng 2$;ng thu nhOn à
t(o 8r!h th$#! !34 th,! ăn thr!h h;p !ho i 0inh Ot '( !~. Tuy nhi+n, ph$%ng ph&p này
!`ng != nguy !% 2àm giảm ti-t n$#! b5t à tăng t?! đN !huy:n 'Zi 9u4 '( !~ 2àm giảm tw
2ệ ti+u ho&. Dh$%ng ph&p này &p 'Ung !h3 y-u #i ph- phU phsm trRng tr5t * m,! đN
tr4ng tr(i. N+n 8-t h;p ph$%ng ph&p này #i ph$%ng ph&p xb 2J ho& h5! hoq! 8-t h;p #i
xb 2J 0inh h5!.
J0¦ p© ‡•lo lgk•i gžk lmªf
{b 2J !&! 2o(i th,! ăn thô !hất 2$;ng thấp b<ng nhiệt #i &p 0uất h%i n$#! !4o đ:
2àm tăng tw 2ệ ti+u ho&. L% 0* !34 ph$%ng ph&p này 2à 9u& tr7nh thuw phân x% b<ng h%i
n$#! * &p 0uất !4o đ: ph& l m?i 2i+n 8-t ho& h5! giữ4 !&! thành phần !34 x% à t(o r4
0> t&!h !hu"i. Th]o !&! t&! giả /un'0to2 à z•]n W1eSQY th7 != th: '\ng h%i n$#! * &p
0uất p X 2S 8g‚!m
2
đ: xb 2J r%m trong 5 phBt. Ž4ngn]84r à !Nng 0> W1eS2Y đ) xb 2J r%m
à b) mr4 b<ng h%i n$#! * &p 0uất 5 Xe 8g‚ !m
2
trong d0 X [0 phBt. k-t 9uả t$%ng t> nh$
xb 2J * &p 0uất !4o trong thZi gi4n ngmn. Dh$%ng ph&p này !h3 y-u 2;i 'Ung !&! nguRn
nhiệt tht4 * !&! nhà m&y.
J0¦ p© ‡•lo ‡”f •—
khi !hất x% đ$;! !hi-u x(, !hiMu 'ài !34 !hu"i !]n2u2o0] 0‰ giảm à thành phần
!34 !4!bohy'r4t 8hông hoà t4n 0‰ tr* n+n 'G 'àng t&! đNng b*i i 0inh Ot '( !~. Năm
1e51, E4•ton à !Nng 0> đ) 0b 'Ung b,! x( 2àm tăng tw 2ệ ti+u ho& !34 th,! ăn thô. L=
mNt 0? ph$%ng ph&p b,! x( 8h&! nh4u nh$ b,! x( !>! trm, ti4 g4mm4 != th: '\ng đ:
tăng tw 2ệ ti+u ho& !34 th,! ăn thô. Tuy nhi+n, !&! ph$%ng ph&p này phần 2#n đvi h~i
tr4ng thi-t bH đmt tiMn, !4o !ấp à 8hông 4n toàn. Ko Oy, !&! ph$%ng ph&p xb 2J b<ng b,!
x( 8hông đ]m 2(i hiệu 9uả 8inh t-.
l.9. {™ C/ *)$& &ˆ
L% 0* !34 ph$%ng ph&p này 2à '\ng nấm h4y ph- phsm ]nˆym] !34 !hBng !ấy
ào th,! ăn đ: phân giải 2ignin h4y !&! m?i 2i+n 8-t ho& h5! giữ4 2ignin à !4!bohy'r4t
trong &!h t- bào th>! Ot. Ennh >! này != !hiMu h$#ng tri:n 5ng 8hi mNt 0? 2oài nấm
nh$ ohit] Žo' đ) đ$;! ph&t hiện != 8hả năng ph& l !&! ph,! h;p 2igninXhy'r4t !4!bon
!34 &!h t- bào. Tuy nhi+n, !&! nấm h&o 8hr này 2àm ti+u h4o năng 2$;ng trong th,! ăn
7 8h= t7m đ$;! những 2o(i nấm !h^ phân giải 2ignin mà 8hông phân giải !]n2u2o0]‚ h]mi
!]n2u2o0]. Dh$%ng ph&p này != những h(n !h- 2#n 8h&! nh$ nuôi !ấy i 8husn gqp 8h=
8hăn, ph$%ng tiện thi-t bH à 9ui tr7nh ph,! t(p n+n !ho t#i n4y •n !h$4 đ$;! &p 'Ung
rNng r)i trong th>! ti:n. Trong t$%ng 24i n-u nh$ !ông nghệ 'i truyMn != th: nhân đ$;!
!&! 2o(i i 0inh Ot '( !~ != 8hả năng phân giải 2ignin th7 != th: != nhiMu ,ng 'Ung trong
t$%ng 24i ào mU! đr!h này.
105
l.l. {™ C/ &"A &ˆ
{b 2J h=4 h5! đ: !ải thiện gi& trH 'inh '$lng !34 r%m đ$;! bmt đầu tt th- 8w {‘{.
Iiện n4y, iệ! '\ng !&! !hất ho& h5! đ: xb 2J ph- phU phsm nông nghiệp 2àm th,! ăn gi4
0B! đ4ng đ$;! &p 'Ung rNng r)i * nhiMu n%i tr+n th- gi#i. aU! đr!h !34 xb 2J h=4 h5! 2à
ph& l !&! m?i 2i+n 8-t giữ4 2ignin à h]mi!]22u2o0] đ: 2àm !ho h]mi!]22u2o0] à
!]22u2o0] ?n bH b4o b5! bli ph,! h;p 2igninXh]mi!]22u2o0] 'G 'àng đ$;! phân giải b*i i
0inh Ot '( !~.
Trong ph$%ng ph&p xb 2J h=4 h5!, '\ng t&! nhân oxy ho&, 4xit h4y 8iMm W/% đR
11Y.
S? 5• ::. N!+,ê$ C/ L™ C/ >&ứ I$ !)M+ L? nC&P**"$t :„Šxo
L)ê$ Kh> K&J$! (s$
R€) K)sS
L)ê$ Kh> K&A$! K)sS
Iha‘LhEE™Ez/h/
¬ L&! !hất oxyho& Wnh$ 4 xit p]roxy4x]ti!, !2orit n4tri đ$;! 4xit ho&, ôˆôn..Y !=
t&! 'Ung phân giải 2ignin 8h& hiệu 9uả.
¬ L&! 4 xit m(nh nh$ những 4xit đ$;! '\ng trong !ông nghiệp giấy.
¬ L&! !hất 8iMm Wôi, 842i, xBt, 4moni4!...Y != 8hả năng thuw phân !&! m?i 2i+n
8-t ho& h5! giữ4 2ignin à !&! po2y04!4rit !34 &!h t- bào th>! Ot.
Trong tất !ả !&! ph$%ng ph&p ho& h5! th7 xb 2J 8iMm đ$;! nghi+n !,u 0âu nhất à
!= nhiMu tri:n 5ng trong th>! tiGn. L&! m?i 2i+n 8-t ho& h5! giữ4 2ignin à !4!bohy'r4t
bMn trong môi tr$Zng !34 '( !~ nh$ng 2(i 8„m bMn trong môi tr$Zng 8iMm WpI| SY, 2%i
10[
Lhất ôxy h=4, /z
2
, nấm
E‘6N‘N E‘6N‘N
N4zI
I
d
{b 2J nhhiệt
sm | 150
z
L
'Ung đq! trnh này !&! nhà 8ho4 h5! đ) 0b 'Ung !&! !hất 8iMm nh$c N4zI, NI
d,
ur+,
L4WzIY
2
đ: xb 2J !&! phU phsm nông nghiệp nhiMu x% #i mU! đr!h ph& l m?i 2i+n 8-t
giữ4 2ignin #i h]mi!]22u2o0]‚!]22u2o0] tr$#! 8hi !hBng đ$;! 0b 'Ung 2àm th,! ăn !ho gi4
0B! nh4i 2(i, t(o điMu 8iện thuOn 2;i !ho 9u& tr7nh 2+n m]n !34 i 0inh Ot '( !~.
kiMm ho& != th: ph& l 2i+n 8-t ]0t] giữ4 2ignin #i h]mi!]22u2o0]‚!]22u2o0] đRng
thZi 2àm !ho !ấu trB! x% phRng 2+n M mqt Ot 2J. Những ảnh h$*ng đ= t(o điMu 8iện !ho
i 0inh Ot '( !~ tấn !ông ào !ấu trB! !4!bohy'r4t nh$ !]22u2o0], h]mi!]22u2o0] đ$;! 'G
'àng, 2àm tăng tw 2ệ ti+u ho&, tăng trnh ngon miệng !34 r%m đ) xb 2J.
/4u đây 2à mNt 0? ph$%ng ph&p 8iMm ho& !hrnh đ) đ$;! nghi+n !,u à &p 'Ung *
!&! n$#! 8h&! nh4u tr+n th- gi#i.
J 0¦ p© ‡•lo •°i INxOHK
aNt 0? ph$%ng ph&p xb 2J r%m à !&! 2o(i th,! ăn thô 8h&! nh4u b<ng N4zI đ)
đ$;! nghi+n !,u à ,ng 'Ungf
› {b 2J $#tc
X Fun 0ôi #i N4zIc E]hm4n W1Se5Y xb 2J r%m b<ng N4zI * &p 0uất à nhiệt đN
!4o W100 8g r%m trong 200 2it n$#! đun 0ôi #i Q 8g N4zI, 04u đ= rữ4 à ph%i 8hôY đ)
thu đ$;! 8-t 9uả t?t tăng tw 2ệ ti+u ho&. ‹4!80on W1eppY xb 2J !&! 2o(i th,! ăn thô à r%m
b<ng N4zI. Tuy nhi+n, ph$%ng ph&p này 2àm mất nhiMu Ot !hất hữu !% à th,! ăn thu
đ$;! 8hông ngon miệng. aNt h(n !h- nữ4 2à ph$%ng ph&p này t?n nhiMu năng 2$;ng à
24o đNng.
X Dh$%ng ph&p T]!8m4nnc T]!8m4nn W1e21Y đ) !ải ti-n b<ng !&!h ngâm r%m
trong 'ung 'H!h N4zI ph4 2o)ng WS 2rt N4zI 1,5 x !ho 10 8g r%mY #i thZi gi4n 2 X d
ngày, 04u đ= rữ4 0(!h phần N4zI '$ đ-n 8hi 8hông !vn m\i 8iMm à !ho gi4 0B! ăn.
Dh$%ng ph&p này !ho thấy 0> mất m&t Ot !hất 8hô thấp h%n 0o #i ph$%ng ph&p đun 0ôi,
2àm tăng gi& trH năng 2$;ng !34 r%m t$%ng đ$%ng #i !~ !mt 0#m W/un'0to2, 1eSQY. Tuy
nhi+n, ph$%ng ph&p này !`ng != mNt 0? nh$;! đi:mc N$#! rữ4 r%m 04u 8hi !h- bi-n gây
ô nhiGm môi tr$Zng à 2àm mất nhiMu !hất 'inh '$lng hoà t4n trong 9u& tr7nh !h- bi-n
à rb4 tr$#! 8hi !ho ăn.
X Dh$%ng ph&p nhBng W']]p tr]4m]ntYc Dh$%ng ph&p này đ$;! ti-n hành nh$ 04uc
Ž%m đ$;! nhBng trong b: !h,4 N4zI 1,5x trong 8hoảng 1 X 2h, 04u đ= #t 2+n à đ:
!ho n$#! !h,4 8iMm '$ !hảy tr* 2(i b: ngâm. Ti-p th]o, r%m đ$;! 3 trong d X [ ngày
tr$#! 8hi !ho ăn. Dh$%ng ph&p này rất hiệu 9uả, nh$ng 'o r%m 04u xb 2J != hàm 2$;ng
N4 !4o n+n 8hông n+n !ho ăn nh$ 2à nguRn th,! ăn thô 'uy nhất trong 8hsu phần.
X Dh$%ng ph&p tuần hoànc Ž%m đ=ng b&nh đ$;! phun 'ung 'H!h N4zI u
L4WzIY
2
W15 X25g N4zI à 10 X 15g L4‚8g _LkY à đ: trong phvng 8rn 04u đ= phun
!hất trung hoà nh$ 4xit photphorit WI
d
Dz
Q
Y 2+n b&nh r%m. khi 2$;ng n$#! tht4 rBt h-t
những b&nh r%m này != th: ăn đ$;!. Dh$%ng ph&p này đ) đ$;! đ$4 r4 th>! t- đ: xb 2J
r%m !ho 8hả năng ti+u ho& !4o, !h,4 rt N4zI '$, nh$ng đvi h~i 9ui tr7nh à điMu 8iện
ti-n hành ph,! t(p.
› {b 2J 8hô
Ng$Zi t4 !h- bi-n 8hô r%m b<ng !&!h băm hoq! nghiMn nh~ rRi trNn #i N4zI
th]o tw 2ệ 100 X Q00 2rt 'ung 'H!h N4zI 20 X Q0x !ho 1 tấn r%m. Ž%m 04u 8hi xb 2J
8hông đ$;! rb4. Dh$%ng ph&p này 2àm tăng tw 2ệ ti+u ho& !hất hữu !% thấp h%n 0o #i xb
2J $#t nh$ng tr&nh đ$;! 0> ô nhiGm môi tr$Zng 'o n$#! rb4 r%m gây r4. Dh$%ng ph&p
này !vn tr&nh đ$;! 0> mất m&t những !hất 'inh '$lng hoà t4n trong 9u& tr7nh !h- bi-n
à rb4.
10p
Nh7n !hung, !&! ph$%ng ph&p xb 2J r%m b<ng N4zI != hiệu 9uả 2àm tăng tw 2ệ
ti+u ho&. Tuy Oy, 'o những bất 2;i nh$c !hi phr !4o, ô nhiGm môi tr$Zng 'o thải N4 '$
à nguy hi:m !ho ng$Zi !`ng nh$ gi4 0B! n+n * !&! n$#! đ4ng ph&t tri:n rt 0b 'Ung.
Xk$! x9. Y$& &1•$! '# N#OH RM C#nOHo
9
^h$ >‘ Ce >)ê+ &c# Ru> &b> K&J '# (›
SE# nM#O>)$t :„‰„o
Dh$%ng ph&p xb 2J Tw 2ệ ti+u h=4 !34 Ot !hất 8hô WxY
T) mr4 d,S
T) mr4 đ) xb 2J #i dx N4zI dd,d
T) mr4 đ) xb 2J #i [x N4zI 5e,0
T) mr4 đ) xb 2J #i 1Qx N4zI pS,S
T) mr4 đ) xb 2J #i Sx L4WzIY
2
10,p
T) mr4 đ) xb 2J #i 1[x L4WzIY
2
Qd,1
aNt 0? ph$%ng ph&p th4y !ho xb 2J b<ng N4zI 2à xb 2J b<ng L4WzIY
2
, đq! biệt
2à xb 2J b<ng NI
d
Wbảng [2Y. Ÿu đi:m !34 NI
d
2à * !h€c mNt phần !34 n= b&m !hqt ào
r%m, th,! ăn thô à != th: 0b 'Ung nh$ nguRn nit% phi prot]in Wzr08o, 1eSQY.
X 0¦ p© ‡•lo xr…lkxf
Pmôni4! đ$;! !hấp nhOn h%n bất 87 2o(i ho& !hất nào 8h&! trong xb 2J r%m r(.
Pmoni4! 2à mNt nguRn nit% phi prot]in đ$;! _/_ '( !~ 0b 'Ung n+n iệ! xb 2J b<ng
4moni4! !vn g=p phần 2àm tăng hàm 2$;ng prot]in thô. I%n nữ4, xb 2J b<ng 4moni4! !vn
!= t&! 'Ung bảo 9uản !h?ng m?! th?i. L&! ph$%ng ph&p xb 2J 4moni4! nh$ 04uc
› {b 2J b<ng 8hr 4moni4!c
Ž%m đ$;! !hất đ?ng à '\ng ải ni2on đ]n !h] 2(i. Th\ng đ>ng 8hr 4moni4!
đ$;! n?i #i ?ng 8im 2o(i 'ài != đU! 2€ Wđ$Zng 8rnh Q !mY xuy+n ào đ?ng r%m. Thông
th$Zng, '\ng d8g 4moni4!‚1008g r%m. ThZi gi4n xb 2J != th: 2+n t#i S tuần. Ngoài r4,
ng$Zi t4 !vn '\ng ph$%ng ph&p 3 r%m #i 8hr NI
d
* trong phvng 8rn * nhiệt đN e5
o
L.
khr NI
d
đ$;! tuần hoàn trong r%m 3. Dh$%ng ph&p này != th: 2àm giảm thZi gi4n xb 2J
xu?ng 8hoảng 2Q giZ 8: !ả dXQ giZ tho&t 8hr 04u xb 2J.
› {b 2J b<ng 4moni4! 2~ngc
Pmoni4! 2~ng != th: 0b 'Ung đ: xb 2J r%m th]o mNt 0? !&!h 8h&! nh4u. Thông
th$Zng n= đ$;! b%m ào đ=ng r%m ph3 8rn 9u4 mNt ?ng '•n. N$#! 4moni4! !`ng != th:
!ho !hảy tt phr4 tr+n đ?ng r%m xu?ng à 4moni4! 0‰ b?! h%i tt tt à thấm ào r%m.
{b 2J b<ng 4moni4! 8hr h4y 2~ng đMu t~ r4 != hiệu 2>! t?tc 2àm tăng tw 2ệ ti+u ho&,
tăng NDN à 2$;ng thu nhOn. Tuy nhi+n n= đvi h~i phải != !&! b7nh !h,4 !hHu &p 2>! à
!à! tr4ng thi-t bH h( tầng t?t. {b 2J 4moni4! !`ng gây ô nhiGm môi tr$Zng 'o NI
d
thải
ào 8hông 8hr. Trong mNt 0? tr$Zng h;p != th: 0inh đN! t? WQXm]ty2 imi'4ˆo2Y n-u xb 2J
4moni4! * nhiệt đN !4o à nguy+n 2iệu != nhiMu đ$Zng.
› {b 2J b<ng ur+
Th>! !hất xb 2J b<ng ur+ !`ng 2à xb 2J b<ng NI
d
mNt !&!h gi&n ti-p 7 8hi !=
n$#! à ur]4ˆ4 !34 i 0inh Ot th7 ur+ 0‰ phân giải thành 4moni4!.
LzWNI
2
Y
2
u I
2
z
ur]40]
2NI
d
u Lz
2
L&! nhà nghi+n !,u !ho r<ngc trong th>! t- 0ản xuất hiện n4y th7 2ấy NI
d
tt ur+
b<ng 9u& tr7nh 3 $#t r%m h4y !&! th,! ăn thô 8h&! 2à ph$%ng ph&p đ%n giản à thuOn tiện
h%n !ả. N4zI à NI
d
2àm !mt m(!h 2i+n 8-t giữ4 2ignin #i !&! thành phần 8h&! !34
màng t- bào nh$ !]22u2o0], h]mi!]22u2o0] à prot]in. aNt phần h]mi!]22u2o0] tr* thành
10S
hv4 t4n trong n$#! à !&! !ấu trB! ?n 8hông th: t&! đNng t#i tr* thành 'G 'àng !hHu t&!
đNng !34 ]nˆym] i 0inh Ot.
™r+ != th: 0b 'Ung đ: xb 2J r%m !h3 y-u th]o h4i !&!h 04uc
X Tr+n 9uy mô !ông nghiệp, r%m trNn #i ur+ 8-t h;p #i iệ! nghiMn à đ=ng
thành b&nh.
X Tr+n 9uy mô nông hN r%m đ$;! trNn #i ur+ rRi 3 trong !&! hào, h? h4y !&! b4o
b7 đ$;! n„n !hqt à giữ 8rn 8hr.
khi xb 2J r%m b<ng ur+ !ần đảm bảo !&! điMu 8iện 04uc
X EiMu 2$;ng ur+ 0b 'Ung b<ng QX5x 0o #i _Lk !34 r%m.
X E$;ng n$#! 0b 'Ung !ần đảm bảo !ho đN sm !34 r%m 04u 8hi trNn n<m trong
8hoảng d0Xp0x. N-u 9u& rt n$#! th7 0‰ 8h= trNn đMu à n„n !hqt. N-u th+m 9u& nhiMu
n$#! 0‰ 2àm mất ur+ 'o n$#! 8hông ngấm h-t ào r%m mà trôi mất à 'G gây m?!. Trong
th>! t- != th: '\ng [X10 2rt n$#!‚108g r%m 8hô.
X L&! tBi h4y h? 3 phải đ$;! n„n !hqt à đảm bảo 8rn 8hr đ: 8hông !ho 4moni4!
0inh r4 bH 25t r4 ngoài 2àm mất hiệu 2>! xb 2J à r%m 0‰ bH m?!.
X ThZi gi4n 3 tu• thuN! ào nhiệt đN môi tr$Zng. N-u nhiệt đN 8hông 8hr !4o th7
9u& tr7nh 4moni4! ho& 0‰ nh4nh,2(nh th7 !hOm 2(i. N-u nhiệt đN tr+n d0
0
L th7 thZi gi4n 3 rt
nhất 2à pX10 ngày, 15Xd0
0
L phải 3 10X25 ngày, 5X15
0
L th7 phải 3 25Xd0 ngày.
Dh$%ng ph&p xb 2J b<ng ur+ 4n toàn h%n ph$%ng ph&p xb 2J b<ng 4moni4! 2~ng
hoq! 8hr. I%n nữ4, ur+ r1 h%n N4zI à NI
d
à rất 0šn 7 n= 2à phân b=n !ho !ây trRng.
aqt 8h&!, ur+ 2à !hất rmn n+n 'G On !huy:n à 0b 'Ung. Tuy nhi+n, ph$%ng ph&p này •n
!= những 8h= 8hăn nh$c NI
d
!h^ đ$;! giải ph=ng 8hi != ]nˆym] ur]40] à ]nˆym] này
!h^ ho(t đNng trong điMu 8iện nhiệt đN à đN sm nhất đHnh. Nhiệt đN à đN sm !4o 2à điMu
8iện thuOn 2%i !ho ]nˆym] này ho(t đNng. Ko đ=, xb 2J ur+ !h^ thr!h h;p !ho !&! n$#!
nhiệt đ#i. T+n !(nh đ=, mq! '\ xb 2J ur+ b" 0ung NI
d
!ho i 0inh Ot '( !~, nh$ng đây
•n 2à !&!h b" 0ung đmt tiMn b*i 7 2$;ng ur+ !ần '\ng đ: đảm bảo xb 2J != hiệu 2>! rt
nhất !4o gấp 2 2ần 0o #i nhu !ầu !34 i 0inh Ot '( !~. Th+m ào đ=, * !&! n$#! đ4ng
ph&t tri:n 'o tr; !ấp nông nghiệp ngày !àng giảm n+n gr4 ur+ != xu h$#ng tăng 2+n. _iệ!
&p 'Ung ph$%ng ph&p này != th: 0‰ m4ng 2(i hiệu 9uả 8inh t- 8hông !4o n-u gi& ur+ !4o.
Ko đ=, iệ! '\ng th+m mNt !hất 8iMm 8h&! r1 h%n Wnh$ ôi !h•ng h(nY 8-t h;p #i mNt
m,! ur+ thấp != th: m4ng 2(i hiệu 2>! t?t h%n à bMn ững h%n M mqt 8inh t-.
Phương pháp /U l_ 1ơ( gng u1>N
Iv4 t4n 2$;ng ur+ th]o !&! tw 2ệ thr!h h;p, th$Zng QX5x. _r 'U, xb 2J b<ng 'ung
'H!h ur+ Qx th7 hv4 t4n Q 8g ur+ trong 100 2rt n$#!, trNn đMu #i r%m đ) !mt ngmn QX5 !m
04u đ= !ho r%m đ) xb 2J ur+ ào tBi ni2on, hàn 8rn à 3 trong 21 ngày 2à != th: !ho gi4
0B! ăn Wx]m phần 04uY.
Xk$! xl. Y$& &1•$! '# L™ C/ O?S (2$! F+$! F.& +Oê p ” ^h$ >&M$& @&˜$ F)$&
F1w$! '# O?S
Eo(i th,! ăn _Lk WxY Drot]in thô
WxY
{% thô
WxY
TKN Wg‚8gY ah W8!42‚8gY
Ž%m !h$4 3 S1,0 Q,2 2[,p d[e 1dQ[,p
100 5,2 dd,d Q5[ 1[[Q,Q
Ž%m 3 ur+ Qx

5[,S [,Q 1S,1 2[2 e5[,d
100 11,d d1,e Q[2 1SS[,d
0¦ p© ‡•lo ‹•k
10e
Trong 0? !&! !h&t 8h&! != th: '\ng đ: 8iMm ho& r%m th7 ôi WL4 WzIY
2
Y h4y L4z
đ4ng đ$;! 9u4n tâm nhiMu nhất. L= h4i h7nh th,! xb 2J b<ng ôic
› Ngâm r%m trong n$#! ôic t$%ng t> nh$ xb 2J #i N4zI.
› - r%m #i ôic r%m đ>%! trNn đMu #i QX[x ôi WL4WzIY
2
hoq! L4zY,
n$#! WQ0XS08g‚1008g r%mY à 3 trong 2Xd tuần.
_iệ! '\ng ôi xb 2J r%m != !&! $u đi:m 2à ôi r1 tiMn à 0šn !=, b" 0ung th+m L4
!ho r%m, 4n toàn à 8hông gây ô nhiGm môi tr$Zng. Tuy nhi+n, 7 ôi 2à 8iMm y-u n+n
t&! 'Ung xb 2J 8hông !4o n-u ngâm nh4nh. I%n nữ4 , ôi 8h= hoà t4n à 8hông b?! h%i
n+n 8h= trNn đMu trong nguy+n 2iệu xb 2J à 8hi xb 2J ôi r%m 'G bH m?!, 'o Oy 2$;ng
thu nhOn 8hông "n đHnh.
hU l_ &@t hợp u1> %9i %biN
Th]o _4n /o]0t W1eeQY iệ! 8-t h;p '\ng ur+ à ôi 0‰ đ]m 2(i hiệu 9uả t?t h%n
'\ng ri+ng ôi hoq! ur+. khi '\ng L4z 8-t h;p #i ur+ th7 ur+ != th: đ$;! phân giải
nh4nh h%n à tăng 0> phản ,ng giữ4 NI
d
#i r%m. _iệ! 8-t h;p này 0‰ !vn !ho ph„p b"
0ung !ả NDN à L4 !\ng mNt 2B!, !`ng nh$ !h?ng đ$;! m?!, trong 8hi giảm đ$;! 2$;ng
N 4 L4 '$ 0o #i xb 2J b<ng ur+ h4y b<ng ôi ri+ng 2‰. L&! nghi+n !,u trong phvng thr
nghiệm, !&! đ&nh gi& klJ€xff…, klJ‹k‹… à !&! thr nghiệm nuôi bv 0inh tr$*ng b<ng r%m
xb 2J b<ng ur+ 8-t h;p #i ôi đ) đ$;! ti-n hành * _iệt N4m à !ho 8-t 9uả rất t?t
WNguyGn {uân Tr(!h, 2000Y. @uy tr7nh xb 2J r%m b<ng ur+ 8-t h;p #i ôi &p 'Ung !ho
nông hN đ$;! tr7nh bày !U th: * phần '$#i đây.
ID. CHẾ XIẾN PH5 PH—M L–M THỨC ĂN CHO TRÂU X¥
p.:. {™ C/ O?S K&J R€) +Oê RM RJ)
Notuvl pk•ta
L= th: xb 2J th]o mNt trong !&! !ông th,! 04u đâyc
1Y Ž%m 8hô 100 8g, ur+ Q 8g, n$#! 0(!h p0X100 2rt.
2Y Ž%m 8hô 100 8g, ur+ Q 8g , ôi tôi 0.5 8g, n$#! 0(!h p0X100 2rt Wn-u gi& ur+ r1Y
dY Ž%m 8hô 1008g, ur+ 2.5 8g, ôi tôi 2Xd 8g, n$#! 0(!h p0X100 2rt Wn-u gi& ur+
đmtY
Hw “ ‹q j¨lo f¨a
L= b4 2o(i h? 3c != b4 &!h, != h4i &!h !(nh nh4u hoq! != h4i &!h đ?i 'iện. N=i
!hung, !ần t?i thi:u h4i &!h đ: n„n r%m !ho !hqt. NMn != th: 2à xi măng, g(!h h4y 2=t
nhiMu 2& !hu?i hoq! ni2on. Kung tr!h h? 3 phU thuN! ào 0? 2$;ng r%m !ần 3 đ: đ&p ,ng
nhu !ầu !34 gi4 0B!.
N-u 8hông 2àm h? 3 != th: 3 r%m trong tBi ni2on Wb4o đ>ng phân đ(mY 2Rng trong
b4o tải ',4 W1008g r%m !ần 10X12 b4o tải ',4Y.
L&! 'Ung !U 8h&! gRm !ần 1 !hi-! !hOu to h4y (i 0ành 1 !&i đ: hoà t4n ur+, ôi,
xô tôn 2 X d !hi-!, ô 'o4 Wđ: t$#i !ho đMuY, ni 2ông, 'ây ni 2ông.
C†fg “a
X ™r+ à ôi đ$;! hoà t4n ào n$#! !ho t4n đMu.
X N-u 3 trong h? th7 r)i ttng 2#p r%m m~ng W20 !mY rRi t$#i n$#! ur+‚ôi 04o !ho
đMu r%m, đảo !ho ngấm n$#! u r+, '\ng !hân n„n !hqt, rRi 2(i ti-p tU! 2#p 8h&! n„n !hqt.
/4u 8hi xong ph3 b4o ni 2ông 2+n tr+n 04o !ho thOt 8rn, 8hông đ: 8hông 8hr n$#! m$4 *
ngoài 25t ào à 8hr 4moni4! * trong b4y r4.
J N-u 3 trong tBi th7 tr+n 0ân 0(!h h4y tr+n tấm ni2ông trải ttng 2#p r%m 'ày
8hoảng 20 !m. /4u đ= t$#i n$#! đ) hoà t4n ur+ à ôi !ho thấm $#t đMu tất !ả !&! 2#p
110
r%m W8hông 'Ni 9u& nhiMu 2àm tht4 n$#! ur+ gây 2)ng phrY. Ti-p th]o, 2#p r%m m#i đ$;!
ph3 2+n à 2(i t$#i đMu !ho đ-n 8hi 2àm sm h-t 2$;ng r%m !ần xb 2J. L&! 2#p '$#i n+n
t$#i rt h%n !&! 2#p tr+n 7 phần n$#! '$ tht4 0‰ thấm xu?ng !&! 2#p '$#i. /4u 8hi r%m
đ$;! t$#i đMu !ho !hBng ào !&! b4o tải ',4, n„n thOt !hqt rRi buN! !hqt. Tảo 9uản !&!
b4o tải này * n%i 0(!h 0‰, tr&nh nmng, m$4, sm $#t.
C†fg fg… Žla
X /4u 8hi 3 2 X d tuần Wm\4 hyY hoq! d X Q tuần Wm\4 đôngY != th: 0b 'Ung r%m r(
!ho trâu bv ăn. Eấy t4 đ3 2$;ng r%m !ần thi-t !ho ttng bữ4, đOy 8rn h? 3 hoq! buN! 8rn
b4o ni2ông 2(i.
X Ž%m 3 != !hất 2$;ng t?t != màu àng đOm, m\i ur+, 8hông != m\i m?!, r%m
sm, mMm.
X N-u trâu bv !h$4 đ$;! ăn th,! ăn 3 u r+ tr$#! đ=, phải tOp !ho !hBng ăn, 2B! đầu
#i 0? 2$;ng rt à trNn #i !&! 2o(i th,! ăn 8h&! 04u đ= tăng 'ần 0? 2$;ng. L= th: 2ấy r%m
3 r4, ph%i trong m&t !htng 1 giZ đ: b4y b#t m\i, !ho r%m 3 ào m&ng 0(!h 0‰ trNn th+m
!~ x4nh, hoq! mNt rt th,! ăn 8h&! nh$ c !&m, bNt ngô, bNt 0mn, rn mOt h4y 8ho4i 24ng t$%i
2+n tr+n r%m đ: hấp 'sn trâu bv, 2àm nh$ Oy 8hoảng ài ngày. khi trâu bv ăn 9u]n r%m
3, 2$;ng ăn ào nhiMu h%n 0o #i 8hi !h$4 3, n-u !ho ăn trong m\4 đông th7 hiệu 9uả 0‰
t?t h%n.
p.9. R?S ' >1?) R€) +Oê
_iệ! 3 r%m t$%i != nhiMu $u đi:m h%n 3 r%m 8hô, 7c
X Ž%m t$%i != gi& trH 'inh '$lng !4o h%n r%m 8hô 'o trong 9u& tr7nh ph%i 8hô,
mNt 0? !hất 'inh '$lng trong r%m bH mất, tw 2ệ ti+u ho& r%m t$%i !4o h%n r%m 8hô.
X Ž%m t$%i != tw 2ệ n$#! !4o, 8hi 3 8hông !ần hoà ur+ ào n$#! mà != th: rải ur+
tr>! ti-p 2+n r%m ttng 2#p.
X - r%m t$%i #i ur+ đảm bảo gi& trH 'inh '$lng !34 r%m, rt h4o t"n !hất 'inh
'$lng.
Notuvl pk•t
E$;ng ur+ '\ng 3 8hoảng Qx Ot !hất 8hô !34 r%m, !ăn !, ào hàm 2$;ng n$#!
!34 r%m 8hi đ]m 3 đ: trnh to&n 2$;ng ur+ !ho ph\ h;p, n-u r%m m#i 2ấy 04u 8hi thu
ho(!h th7 đN sm thr!h h;p W| 50 xY, nh$ng n-u r%m đ) đ: 8hô phải sy th+m n$#!.
Hw “
I? 3 2àm gi?ng nh$ 3 r%m 8hô #i ur+, 'o 8hi 3 r%m t$%i 0? 2$;ng th$Zng nhiMu
h%n 'o 04u 8hi thu ho(!h n+n 8r!h th$#! h? 3 != th: 2#n h%n.
C†fg “
X Lho r%m ào h? 3, tr+n m€i 2#p r%m 'ày th7 rải mNt 2#p ur+ W!ần trnh !U th: đ:
đảm bảo tw 2ệ 9uy đHnhY, 2àm nh$ Oy !ho đ-n 8hi đầy h?. Ko r%m !vn t$%i n+n đvi h~i
phải n]n thOt !hqt à ph3 ni 2ông thOt 8rn đ: tr&nh mất ur+ à h4o t"n !&! !hất 'inh
'$lng.
Cg° ©a
u khi 3 r%m t$%i !ần 2$u Jc Ko r%m !vn t$%i non != nhiMu đ$Zng g2u!o0] n+n n-u
sm đN thấp Wr%m đ) 8hô 1 phần nh$ng 8hông th+m n$#!Y à nhiệt đN !4o W!ho r%m ào
h? 3 2B! tr$4 nmngY th7 đN! t? QXm]thy2Ximi'4ˆo2 0‰ đ$;! h7nh thành 'o phản ,ng giữ4
g2u!o0] à NI
d
phân giải tt ur+, != th: gây đN! !ho bv.
u 6i4 0B! !ho ăn r%m 3 t$%i !`ng t$%ng t> nh$ r%m 8hô đ$;! 3 #i ur+ ‚ôi nh$
tr+n.
111
p.l. P&1?$! @&A@ CMS (A$& ^# F)$& F1w$!H
Notuvl pk•ta ™r+c 10 8g
Žn mOtc Q5 X 50 8g
{i măngc 2 8g
TNt đất 0„tc Q 8g
N4L2c 0,5 8g
TNt 0mn h4y !&m g(oc 5 8g
Lhất đNn nhiMu x%c 20 Xd0 8g Wnh$ ~ 2(!, 'ây 24ng, 'ây 2& 2(!
8hô h4y r%m 8hô băm nh~Y.
9¨lo f¨a LhOu to, xô tôn, 8huôn đ=ng g(!h, !hày gi), !ân, ni2ông.
C†fg pqra
u T$#! 1c
X TrNn ur+, mu?i ăn ào rn đ$Zng !ho đMu Wh€n h;p 1Y
X TrNn đMu !&! !hất !vn 2(i à phU gi4 #i nh4u Wh€n h;p 2Y
u T$#! 2c
TrNn đMu h4i h€n h;p tr+n ào nh4u, 04o !ho !hBng t4 đ3 8-t 'rnh. LhJ J
đ-n đN sm b<ng !&!h '\ng t4y nmm 2(i, n-u thấy t(o đ$;! h7nh trong 2vng bàn t4y, 8hi
buông r4 8hông bH r) rZi 2à đ$;!. N-u 9u& nh)o !ho th+m mNt rt !hất đNn nhiMu x%. N-u
9u& 8hô !ho th+m mNt ài 8g rn mOt. /4u 8hi trNn xong phải 3 đ?ng trong thZi gi4n 1 X2
ti-ng đRng hR, rRi m#i đ=ng thành !&! b&nh nh~.
u T$#! dc
X K\ng 8huôn đ=ng g(!h th3 !ông hoq! 8huôn đ=ng g(!h xi h4y xô tôn
h~ng đ: đ=ng b&nh.
X K\ng !hày g€ n„n thOt !hmt nguy+n 2iệu ào 8huôn đ: 8-t 'rnh t?t.
X Dh%i 8hô b&nh 'inh '$lng trong b=ng m&t 5 Xp ngày * n%i !4o r&o 0(!h
01, 04u đ= m#i 0b 'Ung !ho trâu bv.
u T$#! Qc /b 'Ung !ho trâu bv ăn
X Fqt b&nh 'inh '$lng ào n%i !4o r&o 0(!h 0‰ trong !huRng trâu bv
Wtr&nh đ: n$#! m$4 h4y phân, n$#! ti:u gi4 0B! trNn 2•n àoY.
X L= th: đqt trong r€ hoq! 'Ung !U 8h&! à tr]o ào phr4 đầu tr4u bv,
ng4ng #i tầm mVn !34 !hBng đ: trâu bv 'G 2i-m hoq! ăn.
X Lh^ !ho mNt b&nh 'inh '$lng ào r€, 8hi nào ăn h-t m#i !ho ăn b&nh
m#i.
X aNt trâu bv hàng ngày != th: ăn đ$;! tt 0,Q X 0,[ 8g b&nh 'inh '$lng
này.
X Lần !ho ăn b&nh 'inh '$lng 2i+n tU!.
X Tuyệt đ?i 8hông hoà t4n b&nh 'inh '$lng ào n$#! đ: u?ng 7 ur+ trong
b&nh 'inh '$lng 0‰ hoà t4n ào n$#! 2àm gi4 0B! ngN đN! ur+ != th: gây !h-t trâu bv đNt
ngNt.
X L= th: 0b 'Ung b&nh 'inh '$lng trong vng 2 X d th&ng 8: tt 04u 8hi
0ản xuất.
112
CHƯ6NG VIII
TI!U CHU—N D– VH—U PH4N
a€i 2oài gi4 0B! 8h&! nh4u !ần nhu !ầu !&! !hất 'inh '$lng 8h&! nh4u tu• th]o
đq! đi:m ri+ng !34 ttng 2oài, gi?ng. Trong ttng 2oài, gi?ng tu• th]o gi4i đo(n ph&t tri:n
mà nhu !ầu 'inh '$lng 8h&! nh4u. Lân đ?i !&! !hất 'inh '$lng !ần thi-t trong 8hsu
phần 0o #i nhu !ầu !34 gi4 0B! 2à biện ph&p rất 9u4n tr5ng nh<m tăng năng 0uất à hiệu
9uả trong !hăn nuôi.
I. VHÁI NIWM
:.:. T)ê+ &+j$ I$
Ti+u !husn ăn đ$;! x&! đHnh '>4 tr+n nhu !ầu !&! !hất 'inh '$lng Wphần này đ)
đM !Op trong h5! phần Kinh '$lng gi4 0B!Y. Nh$ đ) bi-t, nhu !ầu 'inh '$lng 2à 8h?i
2$;ng !hất 'inh '$lng mà !on Ot !ần đ: 'uy tr7 ho(t đNng 0?ng à t(o 0ản phsm Wtăng
tr5ng, ti-t 0ữ4, !ho tr,ng..Y trong ngày đ+m.
Ti+u !husn đ$;! xây '>ng tr+n !% 0* nhu !ầu. _7 Oy, != th: 8h&i niệm ti+u !husn
ăn 2à 8h?i 2$;ng !&! !hất 'inh '$lng Wđ$;! trnh b<ng đ%n H 8h?i 2$;ng hoq! trnh b<ng
phần trăm trong th,! ăn h€n h;pY mà !on Ot y+u !ầu trong mNt ngày đ+m. Ti+u !husn ăn
!= th: hi:u nh$ 04uc
T)ê+ &+j$ I$ ° N&+ ˜+ ¡ Sm F1 #$ >"M$
/? '$ 4n toàn 2à 0? 2$;ng !hất 'inh '$lng !ần th+m ào ngoài nhu !ầu !34 gi4
0B! đ$;! x&! đHnh thông 9u4 !&! th>! nghiệm. Trong th>! t-, x&! đHnh nhu !ầu 'inh
'$lng đ$;! ti-n hành trong phvng thr nghiệm WonX0t4tionY #i nhiMu !& th: à gi& trH thu
đ$;! 2à trung b7nh 0? h5! !34 !&! 9u4n 0&t. 6i& trH M nhu !ầu 'inh '$lng Wr 'Uc 1Q,p a‹
ahY 2à gi& trH trung b7nh !34 !&! gi& trH thu đ$;! tr+n hoq! '$#i gi& trH trung b7nh n=i tr+n
W!= th: 12X1[ a‹ ahY. L= nghn4, n-u &p 'Ung gi& trH trung b7nh tr+n đ: x&! đHnh nhu !ầu
th7 mNt 0? Ot nuôi 8hông đ&p ,ng nhu !ầu !hất 'inh '$lng Wnhững 9u4n 0&t tr+n 1Q,p a‹
ahY. Ko đ=, ng$Zi t4 m#i 0b 'Ung 8h&i niệm 0? '$ 4n toàn.
Ti+u !husn ăn đ$;! 9ui đHnh b*i mNt 0? !h^ ti+u !% bản, những !h^ ti+u này phU
thuN! ào 0> ph&t tri:n !hăn nuôi !34 m€i n$#!.
:.9. N]) F+$! >)ê+ &+j$ I$
X Nhu !ầu năng 2$;ngc Ti:u thH b<ng 8!42 Wa!42Y h4y 8‹ Wa‹Y !34 Kh, ah, Nh
trnh !ho mNt ngày đ+m h4y trnh !ho 1 8g th,! ăn. khi nhu !ầu năng 2$;ng trnh tr+n 1 8g
th7 g5i 2à mOt đN năng 2$;ng h4y m,! năng 2$;ng. _r 'Uc nhu !ầu !ho 2;n thHt 2à d200
8!42 ah‚8g, th7 hi:u 2à mOt đN năng 2$;ng tr4o đ"i 2à d200 8!42.
X Nhu !ầu prot]in à 4xrt 4minc Nhu !ầu prot]in != th: th: hiện b<ng 8h?i 2$;ng
Wgf 8gY !ho mNt ngày đ+m h4y tw 2ệ WxY prot]in thô h4y prot]in ti+u h=4 trong 8hsu phần.
Pxit 4min !`ng đ$;! trnh th]o 8h?i 2$;ng WgY !ho mNt ngày đ+m h4y tw 2ệ WxY 0o #i Ot
!hất 8hô hoq! tw 2ệ WxY 0o #i prot]in. aNt 0? n$#! WPnh, a†, Pu0tr42i4..Y đ) 0b 'Ung
4xit 4min ti+u h=4 toàn phần hoq! ti+u h=4 hRi tràng Wtw 2ệ ti+u h=4 bi:u 8i-n hoq! tw 2ệ
ti+u h=4 th>!Y đ: bi:u thH nhu !ầu 4xit 4min !ho 2;n à gi4 !ầm.
11d
11Q
X Nhu !ầu ml à 4xit b„oc
NhiMu n$#! đ) 0b 'Ung !&! 4xit b„o
thi-t y-u trong ti+u !husn ăn !34 Ot
nuôi WPnh, a†, Pu0tr42i4..Y.
X Nhu !ầu !&! !hất 8ho&ngc
u kho&ng đ4 2$;ngc L4,
D, ag, N4, L2 ,k, / Wg‚!on ngày hoq!
x TPY.
u kho&ng i 2$;ngc g],
Lu, Lo, an, –n.. Wmg‚!on ngàyY.
X Nhu !ầu it4minc P, K, h
W™‘Y, _Ta nh=m T, L, k WmgYf T
12

gY.
:.l. V&j+ @&˜$ I$
F: hi:n thH ti+u !husn ăn b<ng
!&! 2o(i th,! ăn !U th: th7 ng$Zi t4 0b
'Ung 8h&i niệm A¢g£t zg¡l ŽlC. khsu
phần ăn 2à 8h?i 2$;ng !&! 2o(i th,! ăn !ung !ấp !ho !on Ot đ: thoả m)n ti+u !husn ăn.
khsu phần ăn đ$;! trnh b<ng 8h?i 2$;ng trong mNt ngày đ+m hoq! tw 2ệ phần trăm trong
th,! ăn h€n h;p.
_r 'U, đ: đảm bảo ti+u !husn ăn !ho 2;n n&i != 8h?i 2$;ng S08gc năng 2$;ng
p000 8!42 ahf prot]in ti+u ho& d0S gf L4c 1[ gf Dc 11 gf N4L2c 11 g, ng$Zi t4 thi-t 2Op
8hsu phần ăn nh$ 04uc 5 8g r4u 24ngf 1,5 8g !&m 2o(i 2f 0,Q5 8g ngôf 0,1 8g bNt !&f à 0,2
8g 8hô 'ầu 2(!.
Nhu !ầu 'inh '$lng h4y ti+u !husn ăn !34 đNng Ot nuôi t$%ng đ?i "n đHnh
nh$ng 8hsu phần th,! ăn th4y đ"i tu• thuN! nguRn th,! ăn != th: != * !&! \ng 0inh
th&i h4y 8hr hOu 8h&! nh4u.
II. NGU\©N T±C PHUI H¤P VH—U PH4N
T?i $u ho& 8hsu phần h4y !vn g5i 2à 2Op 8hsu phần đ: thoả m)n nhu !ầu 'inh
'$lng !34 gi4 0B! gi4 !ầm #i gi& thành thấp nhất 2à rất 9u4n tr5ng đ: nâng !4o hiệu 9uả
8inh t- trong !hăn nuôi. L= h4i nguy+n tm! đ: 2Op 8hsu phần 2à 8ho4 h5! à 8inh t-.
9.:. N!+,ê$ >| K&"# &ˆ
u khsu phần ăn phải đ&p ,ng đầy đ3 nhu !ầu 'inh '$lng, tho) m)n đ$;! ti+u
!husn ăn. Fảm bảo đ$;! 0> !ân b<ng !&! !hất 'inh '$lngc 4xit 4min, 8ho&ng , it4min...
u kh?i 2$;ng 8hsu phần ăn phải thr!h h;p #i 0,! !h,4 !34 bN m&y ti+u ho&.
F: 8h?ng !h- 8h?i 2$;ng 8hsu phần ăn ng$Zi t4 '\ng 2$;ng th,! ăn Wx Ot !hất
8hôY != th: thu nhOn trnh th]o tw 2ệ 8h?i 2$;ng !% th: .
X Trâu bv thHtc 2$;ng Ot !hất 8hô != th: thu nhOn đ$;! 2à 2,5 X d,0x 8h?i 2$;ng
!% th: WoY.
X Tv 0ữ4c 2$;ng Ot !hất 8hô != th: thu nhOn đ$;!c 2,5x o u 10x 0ản 2$;ng
0ữ4.
aOt đN năng 2$;ng !34 8hsu phầnc
T"ng nhu !ầu ah Wk!42, a!42Y
ah Wk!42, a!42‚8g _LkY §
T"ng 8g _Lk !34 8hsu phần
115
V¤ j¨a Tkvt fgt£l Žl f“x pyl l†k lt•k f…l
ok–lo lsk f{ i‚|lo pmylo ;" J5@ ¢o fg… " loqu
•vr ITCVNKa
ah W8!42Y c S.[21 hoq! d[ a‹ ah
Lhất 8hôc 2,[p 8g
Drot]in thôc Q5d g
Drot]in ti+u ho&c dd[ g
{% thô WgYc 1Sp g W8hông $;t 9u&Y
L4c 21,Q g
Dc 1p,Q g
N4L2c 15,S g
g]c d[p mg
Luc dp mg
–nc 15S mg
anc 1Qd mg
Loc 5,[ mg
‘c 1,1 mg
X E;nc 2$;ng Ot !hất 8hô != th: thu nhOn đ$;! 2à 2,5xo.
X Ng>4c 2$;ng Ot !hất 8hô != th: thu nhOn đ$;! 2à 2xo.
9.9. N!+,ê$ >| K)$& >h
khsu phần ăn phải != gi& !ả h;p 2J à r‰. F: 8hsu phần th,! ăn t4 đảm bảo nhu
!ầu 'inh '$lng !ho đNng Ot t4 t?i $u M mqt 8inh t- !ho ng$Zi !hăn nuôi 8hi 2Op 8hsu
phần phải !hB J !&! ấn đM 04u đâyc
u Trnh 0šn !=, !hất 2$;ng à gi& !ả !34 nguRn nguy+n 2iệu th,! ăn.
u Fq! trnh 0inh h5!, trnh năng 0ản xuất à năng 0uất, tu"i !34 gi?ng.
u aU! ti+u nuôi '$lng đNng Ot W nuôi 2ấy thHt, tr,ng h4y 2àm gi?ng...Y.
u Fq! đi:m !% bản !34 hệ th?ng nuôi '$lng, ăn t> 'o h4y h(n !h-.
u Nhiệt đN, đN sm !34 môi tr$Zng nuôi '$lng...
III. PHƯ6NG PHÁP {Â\ 0²NG VH—U PH4N THỨC ĂN CHO D•T NUÔI
au?n xây '>ng 8hsu phần ăn !ho Ot nuôi mNt !&!h 8ho4 h5! à h;p 2J !hBng t4
!ần bi-tc
X Ti+u !husn ăn !34 gi4 0B! gi4 !ầm M !&! !hất 'inh '$lng nh$c năng 2$;ng,
prot]in, 4xit 4min, hàm 2$;ng x%, 8ho&ng...
X Thành phần ho& h5! à gi& trH 'inh '$lng, gr4 !ả !34 !&! 2o(i th,! ăn '> 8i-n 0‰
0b 'Ung trong 8hsu phần W!hB J gi#i h(n t?t đ4 x !34 ttng 2o(i nguy+n 2iệuY. 6i& !ả !34
!&! nguy+n 2iệu 2àm th,! ăn != th: trnh !ho 1 8g h4y !ho 1.000 8!42 năng 2$;ng Wti+u ho&
h4y tr4o đ"iY à 100 g4m prot]in thô trong th,! ăn.
l.:. P&1?$! @&A@ >E$& >"A$ ^?$ !)k$
Xk$! xp. V&+,h$ A" !)€) &=$ >m) ^# *™ FG$! $!+,ê$ C)e+ >O"$! K&j+ @&˜$ CN$ RM
!)# ˜S nK!}:~~K! K&j+ @&˜$o
Nguy+n 2iệu E;n thHt != tr5ng 2$;ng W8gY E;n n&i 0inh 0ản
5X 10 11X 20 21X 50 51 X100 a4ng
th4i
Nuôi
!on
6à, Ht
Ngô 50 50 50 [5 50 50 p0
Tấm g(o 50 50 50 [5 50 50 p0
L&m g(o 10 20 d0 Q5 50 Q0 20
/mn 0 20 d0 Q5 d0 d0 d0
L&m m• 10 15 25 Q5 50 Q0 20
EB4 0 0 5 10 15 10 15
TNt !~ 0 0 Q Q Q Q Q
TNt !& 10 10 S S 5 S 10
TNt !& mqn 0 0 S 10 p [ 0
TNt thHt d d 5 5 d 5 5
TNt m&u 2 2 d d d d d
khô đOu t$%ng 25 25 15 15 15 15 d5
FOu t$%ng h(t 25 25 15 10 10 15 25
khô 'ầu 2(! 0 0 10 10 10 10 0
khô 'ầu 't4 0 0 5 5 5 5 5
TNt 0ữ4 15 15
Kầu, !hất b„o Q Q 5 5 5 5 5
Not–la L• VŽl K¤lgT (@@1.
11[
Dh$%ng ph&p này &p 'Ung trnh to&n !ho !&! 8hsu phần th,! ăn !h^ b4o gRm mNt
ài nguy+n 2iệu à y+u !ầu trnh mNt ài !hất 'inh '$lng !h3 y-u trong 8hsu phần. L&!
ph$%ng ph&p 8inh đi:n đ$;! 0b 'Ung đ: xây '>ng 8hsu phần nh$c Dh$%ng ph&p thb X04i
Wtri42 X ]rrorY, ph$%ng ph&p h7nh uông D]4r0on, ph$%ng ph&p 2Op ph$%ng tr7nh đ(i 0?.
L&! ph$%ng ph&p != !hung !&! b$#! nh$ 04uc
Bmªf "a
{&! đHnh nhu !ầu 'inh '$lng, ti+u !husn !ho gi4 0B!, gi4 !ầm. Nhu !ầu 'inh
'$lng th]o ti+u !husn _iệt n4m WTL_NY hoq! th4m 8hảo ti+u !husn NŽL Wa†Y, PŽL
WPnhY, ti+u !husn !34 NhOt Tản, Ià E4n, ƒn FN.. ph\ h;p #i 8hr hOu à !&! \ng 0inh
th&i 8h&! nh4uf ph\ h;p #i !&! gi?ng gi4 0B! gi4 !ầm à ttng gi4i đo(n 0inh tr$*ng ph&t
tri:n !34 !on Ot.
Bmªf (a
Lh5n 2>4 !&! nguy+n 2iệu th,! ăn đ: 2Op 8hsu phần ăn. Dhải bi-t gi& trH 'inh
'$lng à gi& thành !&! nguy+n 2iệu th,! ăn đ=. Nguy+n 2iệu th,! ăn phải bảo đảm !hất
2$;ng t?t à phải ph\ h;p #i ttng 2o(i gi4 0B!, đảm bảo trnh ngon miệng !34 !on Ot.
Bmªf /a
Ti-n hành 2Op 8hsu phần. Dh$%ng ph&p này th$Zng th]o !&! b$#! !hrnh 04u đâyc
X {&! đHnh 8h?i 2$;ng !&! 2o(i th,! ăn b" 0ung nh$ 8ho&ng i 2$;ng , pr]mix
it4min... L&! 2o(i th,! ăn này th$Zng !hi-m tw 2ệ thấp trong 8hsu phần Wbảng [QY.
X Œn đHnh 8h?i 2$;ng mNt 0? 2o(i th,! ăn giàu prot]in hoq! th,! ăn giàu năng
2$;ng Wth4m 8hảo 8huy-n !&o * tr+nY.
X Tr+n !% 0* th,! ăn đ) ấn đHnh trnh to&n 8h?i 2$;ng !&! 2o(i th,! ăn !vn 2(i. T4
!= th: x&! đHnh 8h?i 2$;ng !34 ttng 2o(i th,! ăn này b<ng 2 ph$%ng ph&pc ph$%ng ph&p
đ$Zng !h„o D]4r0on hoq! ph$%ng ph&p '\ng ph$%ng tr7nh đ(i 0?.
X Trnh to&n gi& trH 'inh '$lng !34 8hsu phần '> 8i-n.
X FiMu !h^nh à b" 0ung. K>4 ào ti+u !husn ăn đ: điMu !h^nh à b" 0ung !&! !hất
'inh '$lng !ho ph\ h;p #i nhu !ầu !on Ot
_r 'U, ph?i h;p 8hsu phần th,! ăn !ho gà đ1 th]o ph$%ng ph&p đ$Zng !h„o
D]4r0on.
Xk$! xq. G)A >O. F)$& F1w$! '# $!+,ê$ C)e+ >&ứ I$
Th,! ăn ah Wk!42Y Drot]in
WxY
L4 WxY D WxY Ey0 Wg‚8gY a]t Wg‚8gY
Ngô àng
L&m g(o
TNt !& Q5
F.t$%ng
khô 2(!
TNt x$%ng
TNt 0v
Ey0in]
a]thionin
dd21
252p
2d1e
dd[0
2e1p
X
X
X
X
S,e
1d
Q5
de,25
Q5,5Q
X
X
X
X
0,22
0,1p
5,00
0,2d
0,1S
2Q,0
dd,0
X
X
0,d
1,[5
2,50
0,[d
0,5d
1[,0
X
X
X
2,pQ
5,55
22,5
2Q,00
1[,dQ
X
X
eS,0
X
1,p
2,Qe
p,25
5,Qd
5,Q5
X
X
X
ee,0
{&! đHnh !ông th,! 0ản xuất th,! ăn h€n h;p !ho gà đ1, y+u !ầu 1 8g th,! ăn h€n
h;p !=c năng 2$;ngc 2p50 X2S00 k!42 ahf Drot]in thôc 1[ xf Ey0in]c 0,S xf
a]thionin]c 0,dxf L4c d,5xf Dc 0,S X1xf N4L2c 0,5x.
11p
L&! nguy+n 2iệu th,! ăn b4o gRmc ngô àng, !&m, bNt !&, đOu t$%ng, 8hô 2(!, bNt
0v, bNt x$%ng, Dr]mix 8ho&ng à it4min, N4L2, KEXm]thionin], EXEy0in] Wbảng [5Y.
[$ ^.$& S]> *m $!+,ê$ C)e+ >O"$! >&ứ I$ &¦$ &N@ &" !M ^¨ n”o
X TNt !& c 5
X TNt 0vc S
X TNt x$%ngc 1
X Dr]mixc 1
X N4L2c 0,5
T"ng 0?c 15,5
{]m x„t M 8h?i 2$;ngc đ: ph?i h;p !ho 100 8g th,! ăn đ) != 15,5 8g th,! ăn ấn
đHnh, 0? 2$;ng !&! nguy+n 2iệu 8h&! !ần ph?i h;p 2à W100 X 15,5 §Y SQ,5 8g tt Q nguy+n
2iệu 2à ngô, !&m , 8hô 2(!, đOu t$%ng.
_M prot]inc prot]in đ) != trong 5 8g bNt !& 2à W5 8g ›0,Q5 §Y 2,25 8gf 7 Oy,
2$;ng prot]in !vn 2(i trong !&! nguy+n 2iệu 8h&! 2à W1[ X 2,25 8g §Y 1d,p5 8g. Nh$ Oy,
trong SQ,5 8g th,! ăn !34 Q nguy+n 2iệu !vn 2(i phải != 1d,p5 8g prot]in nghn4 2à hàm
2$;ng prot]in thô 2à W1d,p5 › 100‚SQ,5 §Y 1[,2px. Th>! hiện b$#! ti-p th]o.
C&ˆ$ •@ @&m) &N@H !h5n !qp ph?i h;p nh<m th~4 m)n hàm 2$;ng prot]in
W1[,2pxY. L= 2 !&!h !h5n !qp 2àc
® 1 2o(i th,! ăn giàu năng 2$;ng u 1 2o(i th,! ăn giàu prot]in, h4y
® 1 !qp th,! ăn giàu năng 2$;ng hoq! 1 !qp th,! ăn giàu prot]in.
‡ r 'U này, giả 0b !h5n !&!h 2 W1 !qp th,! ăn giàu năng 2$;ng à 1 !qp th,! ăn
giàu prot]inY
¬ Lqp 1c Wngô u !&mY #i tw 2ệ dc1f th7 gi& trH prot]in thô 2à WS,e › d u 1dY‚Q §
e,edx
¬ Lqp 2c WđOu t$%ng u 8hô 2(! Y #i tw 2ệ 2c1,
th7 gi& trH prot]in thô 2à Wde,25 › 2 u Q5,5QY‚d
§ Q1,d5 x .
khi != 2 !qp này th7 ti-n hành 8-t h;p #i nh4u
th]o !&!h 1 W1 th,! ăn giàu năng 2$;ngX!qp 1 à 1 th,!
ăn giàu prot]inX!qp 2Y th]o h7nh th,! ô uông D]4r0on.
65i x 2à 0? phần !34 h€n h;p !qp th, 1 8-t h;p
#i 1 phần h€n h;p 2 W!qp 2Y đ: != 1 h€n h;p th,! ăn != 1[,2p2 x prot]in t4 != ph$%ng
tr7nh 04uc
25,0p5 X [,dQp { § 0
{ § 25,0p5‚[,dQp § d,e5.
Wk-t h;p d,e5 phần h€n h;p 1 à 1 phần h€n h;p 2 0‰ != Q,e5 phần h€n h;p d != prot]inc
1[,2p2 xY.
@ui r4 xc I€n h;p 1 W!qp 1Yc d,e5‚Q,e5 › 100 § pe,S x
I€n h;p 2 W!qp 2Yc 1‚Q,e5 › 100 § 20,2 x
Trnh !U th:c
Lqp 1c WNgô u !&mY #i tw 2ệ d c 1
Lqp 2c WFOu t$%ng u khô 2(! Y _#i tw 2ệ 2 c1
Trnh trong SQ,5 8g, th7c
Ngôc 5e,S5x 50,5p 8g
L&mc 1e,e5x 1[,S[ 8g
11S
e,ed Q1,d5
1[,2p
25,0S X[,dQp
FOu t$%ngc 1d,Qpx 11,dS 8g
khô 2(!c [,pdx 5,[e 8g
K’i ‘t„a C•lo ig”f g¿l gyz lgm €xt I²Ka
Ngôc 50,5p
L&mc 1[,S[
FOu t$%ngc 11,dS
khô 2(!c 5,[e
TNt !&c 5
TNt 0vc S
TNt x$%ngc 1
Dr]mix k‚_Tac 1
N4L2c 0,5
i Si'u chjnh %à k +ung
k-t 9uả 8i:m tr4 gi& trH 'inh '$lng !34 !ông th,! th,! ăn h€n h;p tr+n đ&p ,ng
đ3 nhu !ầu 'inh '$lng !ho gà đ1 Wtrnh toàn bN gi& trH 'inh '$lng !34 1 8g th,! ăn, 04u
đ= 0o 0&nh #i ti+u !husn n-u tht4 h4y thi-u 0‰ điMu !h^nh à b" 0ung đ: đ(t đBng nh$
ti+u !husn !34 8hsu phần phải ph?i h;pY.
l.9. S™ FG$! @&˜$ SsS >Oê$ SA, R) >E$&
Iiện n4y, nhiMu phần mMm 2Op 8hsu phần th,! ăn Ot nuôi đ) đ$;! ,ng 'Ung
nh<m rBt ngmn đ$;! thZi gi4n trnh 8hi nhu !ầu 'inh '$lng ngày !àng != nhiMu !h^ ti+u
h%n. aNt 0? phần mMm nh$ ™ggKP, Tri22 ior oin'o•, g]]'m4ni4, g]]'Ei], gorm4t,
oini]'.. đ4ng đ$;! 0b 'Ung.
T?i $u ho& 8hsu phần th,! ăn h4y !vn g5i 2à 2Op 8hsu phần #i gi& thành thấp
nhất 2à !ông iệ! rất 9u4n tr5ng !34 !&n bN 8† thuOt trong !&! nhà m&y th,! ăn h4y !&!
tr4ng tr(i !hăn nuôi. F: 8hsu phần th,! ăn đ$;! 2Op mNt !&!h t?i $u nh<m tho) m)n nhu
!ầu 'inh '$lng !34 gi4 0B! gi4 !ầm à gi& thành r‰ nhất !ần !&! thông 0? đầu ào phải
!husn x&!. N-u != m&y trnh hiện đ(i #i !&! phần mMm 2Op !ông th,! !huy+n nghiệp
nh$ng !&! thông 0? đầu ào Winput '4t4Y 8hông !husn x&! th7 8-t 9uả đầu r4 8hông != gi&
trH. L&! b$#! !% bản !34 9u& tr7nh 2Op 8hsu phần tr+n m&y i trnh nh$ 04uc
T$#! 1c NhOp !&! 'ữ 2iệu M !&! !hất 'inh '$lng
T$#! 2c NhOp !&! 'ữ 2iệu M nguy+n 2iệu Wb4o gRm t+n nguy+n 2iệu, m) 0?, gi&
thành trnh !ho 1 8g, gi& trH 'inh '$lng trnh th]o phần trăm h4y 0? tuyệt đ?iY
T$#! dc NhOp !&! 'ữ 2iệu M nhu !ầu 'inh '$lng !34 8hsu phần
T$#! Qc NhOp !&! 'ữ 2iệu M gi#i h(n 0b 'Ung nguy+n 2iệu trong 8hsu phần
Tu• th]o nhu !ầu 'inh 'ulng à 8hả năng thr!h ,ng !34 gi4 0B! gi4 !ầm #i ttng
2o(i nguy+n 2iệu, trnh ngon miệng, gi& !ả !34 nguy+n 2iệu mà != gi#i h(n 0b 'Ung 8h&!
nh4u. Dhải !hB J 0> !ân đ?i 'inh '$lng !34 8hsu phần à tw 2ệ b" 0ung !&! !hất 8h&!
nh$c pr]mix 8ho&ng, it4min, m]n ti+u ho&, !hất t(o màu, !hất !h?ng o xy ho&, !hất
!h?ng m?!, !hất b4o b5! hấp phU đN! t?...
T$#! 5c Eệnh !ho m&y trnh !h(y à in 8-t 9uả
T$#! [c ki:m tr4, đ&nh gi& hiệu 9uả !34 8hsu phần.
/4u 8hi 0ản xuất th,! ăn th]o !ông th,! đ) trnh to&n, phải phân tr!h đ: 8i:m tr4
2(i gi& trH 'inh '$lng !34 8hsu phần hoq! 9u4 nuôi '$lng đ: đ&nh gi&.
11e
PH4N PH5 L5C
I. TI©U CHU—N ĂN CHO GIA SÚC NHAI LẠI
P&G CG :. NI™ L¯™ LžL LIŒT K‘NI KŸ°N6 L-P T± F²L 6‘³N6
WL= 8h?i 2$;ng tt d00 XS00 8g, tăng tr5ngc 0,5X 2,5 8g‚ngàyf NŽL, 1ee[Y
kh?i 2$;ng bv W8gY d00 Q00 500 [00 p00 S00
Năng 2$;ng thuần 'uy tr7 Wa!42‚ngàyY [,dS p,e2 e,d[ 10,pd 12,05 1d,d2
Drot]in tr4o đ"i Wg‚ngàyY 2pQ dQ0 Q02 Q[1 51p 5p2
L4nxi Wg‚ngàyY e 12 15 1e 22 25
Dh?t pho Wg‚ngàyY p 10 12 1Q 1p 1e
Năng 2$;ng thuần !ho tăng tr5ng Wa!42‚ngàyY
Tăng tr5ng W8g‚ngàyY
0,5 1,p2 2,1d 2,52 2,Se d,25 d,5e
1,0 d,[S Q,5[ 5,de [,1S [,eQ p,[p
1,5 5,pQ p,12 S,Q2 e,[5 10,Sd 11,ep
2,0 p,Sp e,p[ 11,5Q 1d,2d 1Q,S5 1[,Q1
2,5 10,05 12,Qp 1Q,pQ 1[,e0 1S,ep 20,ep
Nhu !ầu prot]in tr4o đ"i !ho tăng tr5ng Wg‚ngàyY
Tăng tr5ng W8g‚ngàyY
0,5 15S 1Q5 122 100 pS 5S
1,0 d0d 2p2 222 1p5 1d0 S[
1,5 QQ2 de2 d1Q 2Q1 1p0 102
2,0 5pp 50[ Q00 2ee 202 10e
2,5 p10 [1p QS1 d52 22S 10e
Nhu !ầu !4nxi !ho tăng tr5ng Wg‚ngàyY
Tăng tr5ng W8g‚ngàyY
0,5 12 10 e p [ Q
1,0 2d 1e 1[ 12 e [
1,5 dd 2p 22 1p 12 p
2,0 Qd d5 2S 21 1Q S
2,5 5d Qd dQ 25 1[ S
Nhu !ầu ph?t pho !ho tăng tr5ng Wg‚ngàyY
Tăng tr5ng W8g‚ngàyY
0,5 5 Q d d 2 2
1,0 e S [ 5 Q 2
1,5 1d 11 e p 5 d
2,0 1S 1Q 11 S [ d
2,5 22 1p 1Q 10 [ d
120
P&G CG 9. NI™ L¯™ LžL LIŒT K‘NI KŸ°N6 L-P T± TI´T FPN6 /‘NI
TŽŸ‡N6 _µ _¶ T·z WL= tầm =! t4 à nh~, #i 8h?i 2$;ngc 200 XQ50 8g, tăng
tr5ngc 0,5X 2,5 8gf NŽL, 1ee[Y
kh?i 2$;ng bv W8gY 200 250 d00 d50 Q00 Q50
Năng 2$;ng thuần 'uy tr7 Wa!42‚ngàyY Q,1 Q,SQ 5,55 [,2d [,Se p,52
Drot]in tr4o đ"i Wg‚ngàyY 202 2de 2pQ d0p dQ0 dp1
L4nxi Wg‚ngàyY [ S e 11 12 1Q
Dh?t pho Wg‚ngàyY 5 [ p S 10 11
Năng 2$;ng thuần !ho tăng tr5ng Wa!42‚ngàyY
Tăng tr5ng W8g‚ngàyY
0,5 1,2p 1,5 1,p2 1,ed 2,1Q 2,dd
1,0 2,p2 d,21 d,[S Q,1d Q,5p Q,ee
1,5 Q,2Q 5,01 5,pQ [,Q5 p,1d p,pe
2,0 5,S1 [,Sp p,SS S,SQ e,pp 10,[S
2,5 p,Q2 S,pS 10,0[ 11,2e 12,QS 1d,[Q
Nhu !ầu prot]in tr4o đ"i !ho tăng tr5ng Wg‚ngàyY
Tăng tr5ng W8g‚ngàyY
0,5 15Q 155 15S 15p 1Q5 1dd
1,0 2ee d00 d0d 2eS 2p2 2Q[
1,5 QQQ QQ0 QQ2 Qd2 de1 d52
2,0 5S0 5pp 5pp 5[1 505 Q51
2,5 p1S p12 p10 [Sp [1[ 5Qp
Nhu !ầu !4nxi !ho tăng tr5ng Wg‚ngàyY
Tăng tr5ng W8g‚ngàyY
0,5 1Q 1d 12 11 10 e
1,0 2p 25 2d 21 1e 1p
1,5 de d[ dd d0 2p 25
2,0 52 Qp Qd de d5 d2
2,5 [Q 5e 5d QS Qd dS
Nhu !ầu ph?t pho !ho tăng tr5ng Wg‚ngàyY
Tăng tr5ng W8g‚ngàyY
0,5 [ 5 5 Q Q Q
1,0 11 10 [e S S p
1,5 1[ 15 1d 12 11 10
2,0 21 1e 1S 1[ 1Q 1d
2,5 2[ 2Q 22 1e 1p 15
121
P&G CG l. NI™ L¯™ _¸ Iµa EŸ¹N6 LžL LIŒT K‘NI KŸ°N6 TŽzN6 kI™
DI¯N LIz T± /‘NI TŽŸ‡N6 _µ T± _¶ T·z IŸºN6 TI´T L» TŽ¼N6
EŸ¹N6 TŽŸ‡N6 TIµNI [Q0 kg Wžp 'Ung !ho !ả b+ 0inh tr$*ng, bv hOu bH à bv
tr$*ng thànhf NŽL, 1ee[Y
kh?i
2$;ng
bv W8gY
TKN
Wx LkY
Nhm
Wk!42‚8g
Y
Nhg
Wk!42‚8
gY
kh?i
2$;ng th,!
ăn
W8g !hất
8hô‚ngàyY
K> 8i-n
tăng
tr5ng
W8g‚ngày
Y
Drot]in
thô Wx
!hất 8hôY
L4
Wx !hất
8hôY
D
Wx !hất
8hôY
d50
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
S,e
e,Q
e,2
S,p
p,e
0,d[
1,00
1,5d
1,e0
2,1Q
p,d
10,1
12,e
15,[
1S,1
0,22
0,d[
0,Qe
0,[1
0,p2
0,1d
0,1e
0,2Q
0,2e
0,dQ
dS0
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
e,5
10,0
e,S
e,d
S,5
0,d[
1,00
1,5d
1,e0
2,1Q
p,1
e,[
12,1
1Q,5
1[,S
0,21
0,dQ
0,Q5
0,5[
0,[5
0,1d
0,1S
0,2d
0,2p
0,d2
Q1d
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ[
pp0
105p
1dQQ
15S[
10,0
10,p
10,Q
e,S
e,0
0,d[
1,00
1,5d
1,e0
2,1Q
[,e
e,1
11,d
1d,5
15,[
0,21
0,d2
0,Q2
0,51
0,[0
0,1d
0,1p
0,22
0,2[
0,d0
QQ5
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
10,p
11,d
10,e
10,Q
e,[
0,d[
1,00
1,5d
1,e0
2,1Q
[,p
S,p
10,p
12,[
1Q,5
0,20
0,d0
0,de
0,Qp
0,5[
0,1p
0,20
0,2Q
0,2S
0,d0
Qpp
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
11,2
11,S
11,[
10,e
10,0
0,d[
1,00
1,5d
1,e0
2,1Q
[,[
S,d
10,1
11,e
1d,[
0,20
0,2S
0,dp
0,QQ
0,51
0,1[
0,20
0,2d
0,2[
0,1d
50S
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
11,p
12,Q
12,2
11,5
10,[
0,d[
1,00
1,5d
1,e0
2,1Q
[,5
S,0
e,[
11,2
12,S
0,1e
0,2p
0,dQ
0,Q1
0,QS
0,1[
0,1e
0,22
0,25
0,25
122
P&G CG p. NI™ L¯™ _¸ Iµa EŸ¹N6 LžL LIŒT K‘NI KŸ°N6 TŽzN6 kI™
DI¯N LIz T± /‘NI TŽŸ‡N6 _µ T± _¶ T·z IŸºN6 TI´T L» TŽ¼N6
EŸ¹N6 TŽŸ‡N6 TIµNI 5Q0 kg Wžp 'Ung !ho !ả b+ 0inh tr$*ng, bv hOu bH à bv
tr$*ng thànhf NŽL, 1ee[Y
kh?i
2$;ng
bv W8gY
TKN
Wx LkY
Nhm
Wk!42‚8g
Y
Nhg
Wk!42‚8
gY
kh?i
2$;ng th,!
ăn
W8g !hất
8hô‚ngàyY
K> 8i-n
tăng
tr5ng
W8g‚ngày
Y
Drot]in
thô Wx
!hất 8hôY
L4
Wx !hất
8hôY
D
Wx !hất
8hôY
d00
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
p,e
S,Q
S,2
p,p
p,1
0,dd
0.e1
1,dS
1,p2
1.ed
p,d
10,2
1d
15,S
1S,Q
0,22
0,d[
0,Qe
0,[1
0,p2
0,1d
0,1e
0,2Q
0,2e
0,dQ
d2p
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
S,Q
S,e
S,p
S,d
p,[
0,dd
0.e1
1,dS
1,p2
1.ed
p,1
e,p
12,2
1Q,[
1p
0,21
0,dQ
0,Q5
0,5[
0,[[
0,1d
0,1S
0,2d
0,2p
0,d2
d5Q
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
S,e
e,5
e,d
S,S
S,0
0,dd
0.e1
1,dS
1,p2
1.ed
[,e
e,2
11,Q
1d,[
15,S
0,20
0,d2
0,Q2
0,52
0,[1
0,1d
0,1p
0,21
0,2[
0,d0
dQ1
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
e,5
10,0
e,S
e,d
S,5
0,dd
0.e1
1,dS
1,p2
1.ed
[,S
S,S
10,S
12,S
1Q,p
0,20
0,d0
0,de
0,QS
0,5[
0,1d
0,1[
0,20
0,2Q
0,2S
Q0S
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
e,e
10,[
10,d
e,S
S,e
0,dd
0.e1
1,dS
1,p2
1.ed
[,[
S,Q
10,2
12
1d,S
0,1e
0,2S
0,dp
0,QQ
0,52
0,12
0,1[
0,1e
0,2d
0,2[
Qd5
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
10,5
11,1
10,S
10,2
e,Q
0,dd
0.e1
1,dS
1,p2
1.ed
[,5
S,1
e,p
11,d
1d
0,1e
0,2p
0,dQ
0,Q1
0,QS
0,12
0,15
0,1e
0,22
0,25
12d
P&G CG q. NI™ L¯™ _¸ Iµa EŸ¹N6 LžL LIŒT K‘NI KŸ°N6 TŽzN6 kI™
DI¯N LIz T± /‘NI TŽŸ‡N6 _µ T± _¶ T·z IŸºN6 TI´T L» TŽ¼N6
EŸ¹N6 TŽŸ‡N6 TIµNI Q50 k6 Wžp 'Ung !ho !ả b+ 0inh tr$*ng, bv hOu bH à bv
tr$*ng thànhf NŽL, 1ee[Y
kh?i
2$;ng
bv W8gY
TKN
Wx LkY
Nhm
Wk!42‚8g
Y
Nhg
Wk!42‚8
gY
kh?i
2$;ng th,!
ăn
W8g !hất
8hô‚ngàyY
K> 8i-n
tăng
tr5ng
W8g‚ngày
Y
Drot]in
thô Wx
!hất 8hôY
L4
Wx !hất
8hôY
D
Wx !hất
8hôY
250
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
[,e
p,d
p,1
[,p
[,2
0,2e
0.S0
1,22
1,52
1.p0
p,1
e.S
12.Q
1Q.e
1p.d
0,21
0,d[
0,Qe
0,[1
0,pd
0,1d
0,1e
0,2Q
0,2e
0,dQ
2p0
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
p,d
p,S
p,[
p,2
[,[
0,2e
0.S0
1,22
1,52
1.p0
p,0
e,5
11,e
1Q,d
1[.5
0,21
0,dQ
0,Q5
0,5[
0,[[
0,1d
0,1S
0,2d
0,2p
0,d2
2e5
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
p,S
S,d
S,0
p,[
p,0
0,2e
0.S0
1,22
1,52
1.p0
[,e
e,2
11,5
1d,p
15,e
0,20
0,d2
0,Q2
0,52
0,[1
0,12
0,1p
0,21
0,2[
0,d0
d1S
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
S,d
S,p
S,5
S,0
p,Q
0,2e
0.S0
1,22
1,52
1.p0
[,S
S,S
10,e
1d.0
15.0
0,1e
0,d0
0,de
0,QS
0,5[
0,12
0,1[
0,20
0,2Q
0,2S
dQ0
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
S,p
e,2
S,e
S,5
p,S
0,2e
0.S0
1,22
1,52
1.p0
[,p
S,5
10,d
12.2
1Q.0
0,1e
0,2S
0,dp
0,Q5
0,52
0,12
0,1[
0,1e
0,2d
0,2[
d[d
50
[0
p0
S0
e0
ee1
1dQQ
1[pQ
1eS2
22e1
QQ0
pp0
105p
1dQQ
15S[
e,2
e,p
e,Q
S,e
S,2
0,2e
0.S0
1,22
1,52
1.p0
[.5
S.1
e.S
11.5
1d.2
0,1e
0,2p
0,dQ
0,Q2
0,QS
0,12
0,15
0,1S
0,22
0,25
12Q
P&G CG x. NI™ L¯™ _¸ Iµa EŸ¹N6 LžL LIŒT K‘NI KŸ°N6 TŽzN6 kI™
DI¯N ¤N LIz T± a½ IŸºN6 TI´T ‡ TI¾‘ k¿ aPN6 TIP‘ WK\ng !ho bv thHt
!= 8h?i 2$;ng tr$*ng thànhc Q50 8gf NŽL,1ee[Y
Lh^ ti+u Th&ng !hb4
1 2 d Q 5 [ p S e
TKN Wx !hất 8hôY 50.1 50.2 50.Q 50.p 51.d 52.d 5Q.0 5[.S [1.d
ah W8!42‚8gY 101d 101d 101d 1.1d 10d5 10pe 11Q5 12dd 1dpS
Năng 2$;ng thuần 'uy
tr7 Wk!42‚8gY
Q[d Q[d Q[d Q[d QSQ 52e 5pd [[0 S15
kh?i 2$;ng th,! ăn
W8g !hất 8hô‚ngàyY
p.5S p.S S.0Q S.2[ S.Qe S.S e.0S e.Q e.[p
K> 8i-n tăng tr5ng
W8g‚ngàyY
0.dd1 0.dd1 0.dd1 0.dd1 0.dd1 0.dd1 0.dd1 0.dd1 0.dd1
kh?i 2$;ng W8g‚!onY 2S2 2e2 d02 d12 d22 dd2 [Q[ d5d d[d
Drot]in thô Wx trong
!hất 8hôY
p.1S p.1[ p.1[ p.21 p.d2 p.5[ p.ee S.pQ 10.02
L4nXxi x !hất 8hôY 0.22 0.22 0.22 0.22 0.21 0.20 0.d2 0.d1 0.d1
Dh?tXpho Wx !hất 8hôY 0.1p 0.1p 0.1p 0.1p 0.1p 0.1[ 0.2d 0.2d 0.22
P&G CG ‰. NI™ L¯™ _¸ Iµa EŸ¹N6 LžL LIŒT K‘NI KŸ°N6 TŽzN6 kI™
DI¯N ¤N LIz T± a½ IŸºN6 TI´T ‡ TI¾‘ k¿ aPN6 TIP‘ WK\ng !ho bv thHt
!= 8h?i 2$;ng tr$*ng thànhc 5Q0 8gf NŽL, 1ee[Y
Lh^ ti+u Th&ng !hb4
1 2 d Q 5 [ p S e
TKN Wx !hất 8hôY 50.1 50.2 50.p 50.e 51.Q 52.d 5d.S 5[.2 5e.e
ah W8!42‚8gY 101d 101d 1.1d 1.d5 1.5p 1.pe 112d 1211 1dQQ
Năng 2$;ng thuần 'uy
tr7 W8!42‚8gY
Q[d Q[d Q[d QS5 50[ 52e 5pd [[1 pp1
kh?i 2$;ng th,! ăn
W8g !hất 8hô‚ngàyY
S.p[ S.eS e.22 e.Qe e.p[ 10.0p 10.QQ 10.p[ 11.0p
K> 8i-n tăng tr5ng
W8g‚ngàyY
0.dQ 0.dQ 0.dQ 0.dQ 0.dQ 0.dQ 0.dQ 0.dQ 0.dQ
kh?i 2$;ng W8g‚!onY dde d51 d[d dp5 dSp dQ0 Q12 Q2Q Qd[
Drot]in thô Wx !hất
8hôY
p.21 p.1e p.1S p.22 p.d1 p.52 p.Se S.5d e.[2
L4nXxi Wx !hất 8hôY 0.2d 0.2d 0.22 0.22 0.22 0.21 0.d1 0.d1 0.d0
Dh?tXpho Wx !hất 8hôY 0.1S 0.1S 0.1S 0.1p 0.1p 0.1p 0.2d 0.22 0.22
125
P&G CG Š. NI™ L¯™ _¸ Iµa EŸ¹N6 LžL LIŒT K‘NI KŸ°N6 TŽzN6 kI™
DI¯N ¤N LIz T± a½ IŸºN6 TI´T ‡ TI¾‘ k¿ aPN6 TIP‘ WK\ng !ho bv thHt
!= 8h?i 2$;ng tr$*ng thànhc 5Q0 8gf NŽL,1ee[Y
Lh^ ti+u Th&ng !hb4
1 2 d Q 5 [ p S e
TKN Wx !hất 8hôY 50.p 50.S 50.e 51.2 51.[ 52.Q 5d.p 55.S 5e.0
ah W8!42‚8gY 10d5 10d5 10d5 10d5 105p 10pe 112d 1211 1d22
Năng 2$;ng thuần
'uy tr7 W8!42‚8gY
QS5 QS5 QS5 QS5 50[ 52e 5pd [de pQe
kh?i 2$;ng th,! ăn
W8g !hất 8hô‚ngàyY
e.S5 10.12 10.Q 10.[p 10.ee 11.d 11.p1 12.0p 12.QQ
K> 8i-n tăng tr5ng
W8g‚ngàyY
0.Q[d 0.Q[d 0.Q[d 0.Q[d 0.Q[d 0.Q[d 0.Q[d 0.Q[d 0.Q[d
kh?i 2$;ng bv
W8g‚!onY
de5 Q10 Q2Q QdS Q52 Q[[ QS0 QeQ 50S
Drot]in thô
Wx !hất 8hôY
p.25 p.22 p.21 p.2d p.d1 p.QS p.S1 S.dS e.dd
L4nXxi Wx !hất 8hôY 0.2Q 0.2Q 0.2d 0.2d 0.22 0.22 0.d1 0.d0 0.d0
Dh?tXpho Wx !hất
8hôY
0.1S 0.1S 0.1S 0.1S 0.1S 0.1S 0.2d 0.22 0.22
12[
II. TI©U CHU—N ĂN CHO L¤N
P&G CG „. NI™ L¯™ P {‘T Pa‘N TŽzN6 kI™ DI¯N LIz E¹N TI´T
Wăn t> 'o, e0 x Ot !hất 8hôf NŽL, 1eeSY
kh?i 2$;ng !% th: W 8gY
dX5 5X10 10 X20 20 X50 50 XS0 S0X120
k8?i 2$;ng trung b7nh W8gY Q p.5 15 d5 [5 100
Kh trong 8hsu phần
W8!42‚8gY
dQ00 d
Q00
dQ00 dQ00 dQ00 dQ00
ah trong 8hsu phần
W8!42‚8gY
d2[5 d
2[5
d2[5 d2[5 d2[5 d2[5
Ÿ#! trnh Kh ăn ào
W8!42‚ngàyY
S55 1
[e0
dQ00 [d05 Sp[0 10Q50
Ÿ#! trnh ah ăn ào
W8!42‚ngàyY
S20 1
[20
d2[5 [050 SQ10 100d0
Ÿ#! trnh th,! ăn ăn ào
Wg‚ngàyY
250 500 1000 1S55 25p5 d0p5
Drot]in thô WxY 2[.0 2d.p 20.e 1S 15.5 1d.2
Nhu !ầu 4xit 4min
K>4 ào tw 2ệ ti+u ho& th>! 9u4 hRi tràng WxY
Prginin] 0.5Q 0.Qe 0.Q2 0.dd 0.2Q 0.1[
Ii0ti'in] 0.Qd 0.dS 0.d2 0.2[ 0.21 0.10
‘0o2]u0in] 0.pd 0.[5 0.55 0.Q5 0.dp 0.2e
E]u0in] 1.d5 1.20 1.02 0.Sd 0.[p 0.51
Ey0in] 1.dQ 1.1e 1.01 0.Sd 0.[[ 0.52
a]thionin] 0.d[ 0.d2 0.2p 0.22 0.1S 0.1Q
a]thionin] u Ly0tin] 0.p[ 0.[S 0.5S 0.Qp 0.de 0.d1
Dh]ny2424nin] 0.S0 0.p1 0.[1 0.Qe 0.Q0 0.d1
Dh]ny2424nin] uTyro0in] 1.2[ 1.12 0.e5 0.pS 0.[d 0.Qe
Th]r]onin] 0.SQ 0.pQ 0.[d 0.52 0.Qd 0.dQ
Tryptoph4n 0.2Q 0.22 0.1S 0.15 0.12 0.10
_42in] 0.e1 0.S1 0.[e 0.5[ 0.Q5 0.d5
K>4 ào tw 2ệ ti+u ho& bi:u 8i-n 9u4 hRi tràng
WxY
Prginin] 0.51 0.Q[ 0.de 0.d1 0.22 0.1Q
Ii0ti'in] 0.Q0 0.d[ 0.d1 0.25 0.20 0.1[
‘0o2]u0in] 0.[e 0.[1 0.52 0.Q2 0.dQ 0.2[
E]u0in] 1.2e 1.15 0.eS 0.S0 0.[Q 0.50
Ey0in] 1.2[ 1.11 0.eQ 0.pp 0.[1 0.Qp
a]thionin] 0.dQ 0.d0 0.2[ 0.21 0.1p 0.1d
a]thionin] u Ly0tin] 0.p1 0.[d 0.5d 0.QQ 0.d[ 0.2e
Dh]ny2424nin] 0.p5 0.[[ 0.5[ 0.Q[ 0.dp 0.2S
Dh]ny2424nin] uTyro0in] 1.1S 1.05 0.Se 0.p2 0.5S 0.Q5
Th]r]onin] 0.p5 0.[[ 0.5[ 0.Q[ 0.dp 0.d0
12p
Tryptoph4n 0.22 0.1e 0.1[ 0.1d 0.10 0.0S
_42in] 0.SQ 0.pQ 0.[d 0.51 0.Q1 0.d2
K>4 ào tw 2ệ 4xit 4min t"ng 0? WxY
Prginin] 0.5e 0.5Q 0.Q[ 0.dp 0.2p 0.1e
Ii0ti'in] 0.QS 0.Qd 0.d[ 0.d0 0.2Q 0.1e
‘0o2]u0in] 0.Sd 0.pd 0.[d 0.51 0.12 0.dd
E]u0in] 1.50 1.d2 1.12 0.e0 0.p1 0.5Q
Ey0in] 1.50 1.d5 1.15 0.e5 0.p5 0.[0
a]thionin] 0.Q0 0.d5 0.d0 0.25 0.20 0.1[
a]thionin] u Ly0tin] 0.S[ 0.p[ 0.[5 0.51 0.QQ 0.d5
Dh]ny2424nin] 0.e0 0.S0 0.[S 0.55 0.QQ 0.dQ
Dh]ny2424nin] uTyro0in] 1.Q1 1.25 1.0[ 0.Sp 0.p0 0.55
Th]r]onin] 0.eS 0.S[ 0.pQ 0.[1 0.51 0.Q1
Tryptoph4n 0.2p 0.2Q 0.21 0.1p 0.1Q 0.11
_42in] 1.0Q 0.e2 0.pe 0.[Q 0.52 0.Q0
12S
P&G CG :~. NI™ L¯™ P {‘T T·z, _‘TPa‘N _µ kIzžN6 L-P E¹N TI´T
năn t> 'o, e0 x Ot !hất 8hôf NŽL, 1eeSY
kh?i 2$;ng !% th: W 8gY
dX5 5X10 10 X20 20 X50 50 XS0 S0X120
k8?i 2$;ng trung b7nh W8gY Q p.5 15 d5 [5 100
Kh trong 8hsu phần W8!42‚8gY dQ00 dQ00 dQ00 dQ00 dQ00 dQ00
ah trong 8hsu phần W8!42‚8gY d2[5 d2[5 d2[5 d2[5 d2[5 d2[5
Ÿ#! trnh Kh ăn ào
W8!42‚ngàyY
S55 1[e0 dQ00 [d05 Sp[0 10Q50
Ÿ#! trnh ah ăn ào
W8!42‚ngàyY
S20 1[20 d2[5 [050 SQ10 100d0
Ÿ#! trnh TP ăn ào Wg‚ngàyY 250 500 1000 1S55 25p5 d0p5
L&! !hất 8ho&ng Nhu !ần W0? 2$;ng tr+n ngàyY
L4n xi WgY 2.25 Q.00 p.00 11.1d 12.SS 1d.SQ
Dh?t pho t"ng 0? WgY 1.p5 d.25 [.00 e.2S 11.5e 12.d0
Dh?t pho 'G hấp thu WgY 1.dS 2.00 d.20 Q.2p Q.Se Q.[1
N4tri WgY 0.[d 1.00 1.50 1.S[ 2.5S d.0S
L2o WgY 0.[d 1.00 1.50 1.QS 2.0[ 2.Q[
a4gi+ WgY 0.10 0.20 0.Q0 0.pQ 1.0d 1.2d
k42i WgY 0.p5 1.Q0 2.[0 Q.2p Q.Se 5.2d
FRng WmgY 1.50 d.00 5.00 p.Q2 e.01 e.2d
‘?t WmgY 0.0Q 0.0p 0.1Q 0.2[ 0.d[ 0.Qd
/mt WmgY 25 50 S0 111.d 12e.p5 12d
a4ng4n WmgY 1 2 d d.p1 5.15 [.15
/]2]n WmgY 0.0S 1.15 0.25 0.2S 0.de 0.Q[
k‰m WmgY 25 50 S0 111.d 12e.p5 15d.p5
_it4min
_it4min P W ‘™Y 550 1100 1p50 2Q12 ddQS deeS
_it4min Kd W ‘™Y 55 110 200 2pS dS[ Q[1
_it4min h W‘™Y Q S 11 20 2S dQ
_it4min k WmgY 0.1d 0.25 0.50 0.ed 1.2e 1.5Q
Tiotin WmgY 0.02 0.0d 0.05 0.0e 0.1d 0.15
Lho2in WgY 0.15 0.25 0.Q0 0.5[ 0.pp 0.e2
go24!in WmgY 0.0S 0.15 0.d0 0.5[ 0.pp 0.e2
Ni4!in 'G hấp thU WmgY 5.00 p.50 12.50 1S.55 1S.0d 21.5d
Pxit p4ntoth]nr! WmgY d.00 5.00 e.00 1Q.SQ 1S.0d 21.5d
Žiboi24in WmgY 1.00 1.p5 d.00 Q.[Q 5.15 [.15
Thi4min WmgY 0.dS 0.05 1.00 1.S[ 2.5S d.0S
_it4min T[ WmgY 0.50 0.p5 1.50 1.S[ 2.5S d.0S
_it4min T12 WµgY 5.00 S.p5 15.00 15.55 12.SS 15.dS
Pxit 2ino2]i! WgY 0.25 0.50 1.00 1.S[ 2.5S d.0S
12e
P&G CG ::. kI™˜ÀN Lžz NI™ L¯™ K‘NI KŸ°N6 LIz E¹N WxY
Eo(i 2;n ah
W8!42

8gY
D
r
o
t
]
i
n
Ey0 a]t a]t
u
!y0
Thr Try L4 D
t"ng
0?
D
hữu
r!h
N
4
L
2
G)m$! $!"=)
E;n !on
tOp ăn p 8g
dd00 22.5 1.[5 0.Q5 0.eQ 1.0Q 0.dd 0.e0 0.p0 0.55 0.50
E;n !on
p X 12 8g
dd00 22.0 1.50 0.Q1 0.S[ 0.e5 0.d0 0.e0 0.p0 0.55 0.50
E;n thHt
12X 20 8g
dd00 20.0 1.d5 0.d[ 0.pp 0.S5 0.2p 0.S0 0.[5 0.Q0 0.50
E;n thHt
20 Xd5 8g
d200 1S.0 1.10 0.d0 0.[d 0.[e 0.22 0.p0 0.[0 0.d5 0.50
E;n thHt
d5 X[0 8g
d200 1[.0 0.e0 0.2Q 0.51 0.5p 0.1S 0.p0 0.[0 0.d5 0.50
E;n thHt
[0X 100 8g
d200 1d.0 0.p0 0.1e 0.Q0 0.QQ 0.1Q 0.p0 0.[0 0.d5 0.50
N&i m4ng th4i d100 1d.0 0.[0 0.1[ 0.de 0.Qp 0.11 0.S0 0.[5 0.d0 0.50
N&i nuôi
!on
d100 1S.0 0.e5 0.2Q 0.Q[ 0.[1 0.1p 0.S0 0.[5 0.d0 0.50
E;n đ>! gi?ng d100 1d.0 0.p0 0.1e 0.Qe 0.5S 0.1Q 0.S0 0.[5 0.d0 0.50
LN$ C#) $!"=) % $])
E;n !on
tOp ănXp 8g
dd00 20.0 1.d5 0.d[ 0.pp 0.S5 0.2p 0.S0 0.[5 0.Q0 0.50
E;n !on
p X 15 8g
d200 1S.0 1.10 0.d0 0.[d 0.[e 0.22 0.p0 0.[0 0.d5 0.50
E;n thHt
15X d0 8g
d200 1[.0 0.e0 0.2Q 0.51 0.5p 0.1S 0.p0 0.[0 0.d5 0.50
E;n thHt
d0 X[0 8g
d200 1Q.0 0.p5 0.20 0.Qd 0.Qp 0.15 0.p0 0.[0 0.d5 0.50
E;n thHt
[0 X 1008g
d200 12..5 0.[5 0.1S 0.dS 0.Q2 0.1d 0.p0 0.[0 0.d5 0.50
N&i nNi
m4ng th4i
d000 12.0 0.55 0.15 0.d[ 0.Qd 0.10 0.S0 0.[5 0.d0 0.50
N&i nNi nuôi
!on
d100 1Q.0 0.S5 0.22 0.Q1 0.55 0.15 0.S0 0.[5 0.d0 0.50
E;n đ>!
gi?ng nNi
d100 1d.0 0.[0 0.1[ 0.Q2 0.50 0.12 0.S0 0.[5 0.d0 0.50
Not–la L• VŽl K¤lgT(@@1.
1d0
III. TI©U CHU—N ĂN CHO GIA C4M
P&G CG :9. NI™ L¯™ K‘NI KŸ°N6 LIz 6‘P L¯a LžL EzÁ‘ WxY
Eo(i gi4
!ầm
ah
W8!42‚
8gY
D
r
o
t
]
i
n
Ey0 a]t a]t
u
Ly0
Thr Try L4 D t"ng
0?
D
hữu
r!h
N
4L2
6à thHt !ông
nghiệp 0 X2
tuần tu"i
d100 22..5 1.20 0.Q[ 0.S[ 0.Se 0.22 1.00 0.[0 0.Q5 0.50
6à thHt !ông
nghiệp 2X 5 d200 20.0 1.10 0.Q2 0.pe 0.S1 0.20 0.e0 0.50 0.d5 0.50
6à thHt !ông
nghiệp | 5 TT d200 1e.0 0.e5 0.d[ 0.[S 0.p0 0.1p 0.e0 0.50 0.d5 0.50
6à t4 thả $Zn
0X2 tuần tu"i d200 20.0 1.10 0.Q2 0.pe 0.S1 0.20 0.e0 0.50 0.d5 0.50
6à t4 thả $Zn
2X[ tuần tu"i d200 1S.0 0.e5 0.d[ 0.[S 0.p0 0.1p 0.e0 0.50 0.d5 0.50
6à t4 thả
$Zn| [ tuần d200 1[.0 0.S0 0.2S 0.5S 0.[Q 0.1[ 0.e0 0.50 0.d5 0.50
6à hOu bH
tr,ng 0X[ tuần 2e00 1e.0 0.e0 0.d2 0.[[ 0.p2 0.1S 0.e0 0.[5 0.Q0 0.50
6à hOu bH
[ X12 tuần 2e00 1[.0 0.p5 0.2[ 0.55 0.[0 0.15 0.S0 0.[0 0.d5 0.50
6à hOu bH
12X 1S tuần 2e00 15.0 0.[5 0.2d 0.Qp 0.52 0.1d 0.S0 0.[0 0.d5 0.50
6à đ1
1SX 22 tuần 2e00 1S.0 0.e0 0.dS 0.S1 0.S1 0.2d 2.0 0.[0 0.d5 0.50
6à đ1
22 X d2 tuần 2e00 1p.5 0.Sp 0.QQ 0.pd 0.[1 0.1p Q.00 0.S0 0.[0 0.50
6à đ1
| d2 tuần 2e00 1[.5 0.S2 0.Q2 0.[S 0.5p 0.1[ d.[0 0.S0 0.[0 0.50
_Ht !on
0 Xd tuần d100 21.0 1.15 0.Q1 0.SQ 0.e2 0.2d 1.00 0.[0 0.Q5 0.50
_Ht thHt
dX [ tuần d200 1e.0 1.05 0.dp 0.pp 0.SQ 0.21 0.e0 0.50 0.d5 0.50
_Ht € b„o
| [ tuần d200 1p.0 0.S5 0.d0 0.[2 0.[S 0.1p 0.e0 0.50 0.d5 0.50
_Ht thả đRng
0 X d tuần d000 20.0 1.05 0.dp 0.pp 0.SQ 0.21 1.00 0.[0 0.Q5 0.50
_Ht thả đRng
dX [ tuần d000 1p.0 0.S0 0.2S 0.5S 0.[Q 0.1[ 0.e0 0.50 0.d5 0.50
1d1
P&G CG :l. NI™ L¯™ N¤N6 EŸ¹N6, DŽzTh‘N _µ P {‘T Pa‘N L-P 6µ FÂ
TŽ•N6 TIŸ¡N6 DIa 6‘P‘ FzÁN Tà 0 T™¯N T™Ä‘ FÀN kI‘ F @™Š
TŽ•N6 F¯™ T‘ÅN WNŽL,1eeQY
Lhất 'inh '$lng
F%n
H
6à đ1 tr,ng màu trmng Wtuần tu"iY 6à đ1 tr,ng màu nâu Wtuần tu"iY
0X[ [X12 12X1S 1S đ-n đ1
9uả tr,ng
đầu ti+n
0X[ [X12 12X1S 1S đ-n đ1
9uả tr,ng
đầu ti+n
kh?i 2$;ng !% th: 6 Q50 eS0 1dp5 1Qp5 500 1100 1500 1[00
Năng 2$;ng tr4o đ"i k!42 2S50 2S50 2e00 2e00 2S00 2S00 2S50 2S50
Drot]in à 4xit 4min
Drot]in thô x 1S.0
0
1[.00 15.00 1p.00 1p.0
0
15.00 1Q.00 1[.00
Prginin] x 1.00 0.Sd 0.[p 0.p5 0.eQ 0.pS 0.[2 0.p2
62y!in] u /]rin] x 0.p0 0.5S 0.Qp 0.5d 0.[[ 0.5Q 0.QQ 0.50
Ii0ti'in] x 0.2[ 0.22 0.1p 0.20 0.25 0.21 0.1[ 0.1S
‘0o2]u!in x 0.[0 0.50 0.Q0 0.Q5 0.5p 0.Qp 0.dp 0.Q2
E]u!in x 1.10 0.S5 0.p0 0.S0 1.00 0.S0 0.[5 0.p5
Ey0in] x 0.S5 0.[0 0.Q5 0.52 0.S0 0.5[ 0.Q2 0.Qe
a]thionin] x 0.d0 0.25 0.20 0.22 0.2S 0.2d 0.1e 0.21
a]thionin] uLy0tin] x 0.[2 0.52 0.Q2 0.Qp 0.5e 0.Qe 0.de 0.QQ
Dh]ny2424nin] x 0.5Q 0.5Q 0.d[ 0.Q0 0.51 0.Q2 0.dQ 0.dS
Dh]ny2424nin] u Tyr x 1.00 0.S2 0.[p 0.p5 0.eQ 0.pS 0.[d 0.p0
Thr]onin] x 0.[S 0.5p 0.dp 0.Qp 0.[Q 0.5d 0.d5 0.QQ
Trytoph4n x 0.1p 0.1Q 0.11 0.12 0.1[ 0.1d 0.10 0.11
_42in] x 0.[2 0.52 0.Q1 0.Q[ 0.5e 0.Qe 0.dS 0.Qd
Eino2]i! x 1.00 1.00 1.00 1.00 1.00 1.00 1.00 1.00
1d2
P&G CG :p. NI™ L¯™ LIŒT kIzžN6 _µ _‘TPa‘N L-P 6µ F TŽ•N6
TIŸ¡N6 DIa 6‘P‘ FzÁN Tà 0 T™¯N T™Ä‘ FÀN kI‘ F @™Š TŽ•N6 F¯™
T‘ÅN WNŽL,1eeQY
Lhất 'inh '$lng F%n
H
6à đ1 tr,ng màu trmng Wtuần tu"iY 6à đ1 tr,ng màu nâu Wtuần tu"iY
0X[ [X12 12X1S 1S đ-n
đ1 9uả
tr,ng
đầu ti+n
0X[ [X12 12X1S 1S
đ-n đ1
9uả tr,ng
đầu ti+n
kh?i 2$;ng !% th: g Q50 eS0 1dp5 1Qp5 500 1100 1500 1[00
kho&ng đ4 2$;ng
L4nxi x 0.e0 0.S0 0.S0 2.00 0.e0 0.S0 0.S0 1.S0
Nonphyt4t] phot pho x 0.Q0 0.d5 0.d0 0.d2 0.Q0 0.d5 0.d0 0.d5
k42i x 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25
N4tri x 0.15 0.15 0.15 0.15 0.15 0.15 0.15 0.15
L2o x 0.15 0.12 0.12 0.15 0.12 0.11 0.11 0.11
a4gi] mg [00.0 500.0 Q00.0 Q00.0 5p0.0 Qp0.0 dp0.0 dp0.0
kho&ng i 2$;ng
a4ng4n mg [0.0 d0.0 d0.0 d0.0 5[.0 2S.0 2S.0 2S.0
k‰m mg Q0.0 d5.0 d5.0 d5.0 dS.0 dd.0 dd.0 dd.0
/mt mg S0.0 [0.0 [0.0 [0.0 p5.0 5[.0 5[.0 5[.0
FRng mg 5.0 Q.0 Q.0 Q.0 5.0 Q.0 Q.0 Q.0
‘o'in] mg .0d5 0.d5 d.5 d.5 0.dd 0.dd 0.dd 0.dd
/]2]n mg 0.15 0.10 0.10 0.10 0.1Q 0.10 0.11 0.11
L&! it4min t4n trong 'ầu
_it4min P ‘™ 1500 1500 1500 1500 1Q20 1Q20 1Q20 1Q20
_it4min K
d
‘L™ 200.0 200.0 200.0 d00.0 1e0.0 1e0.0 1e0.0 2S0.0
_it4min h ‘™ 10.0 5.0 5.0 5.0 e.5 Q.p Q.p Q.p
_it4min k mg 0.5 0.5 0.5 0.5 0.Qp 0.Qp 0.Qp 0.Qp
L&! i t4min t4n trong n$#!
Žiboi24in mg d.[ 1.S 1.S 2.2 d.Q 1.p 1.p 1.p
Pxit p4ntoth]ni! mg 10.0 10.0 10.0 10.0 e.Q e.Q e.Q e.Q
Ni4!in mg 2p.0 11.0 11.0 11.0 2[.0 10.d 10.d 10.d
T
12
mg 0.00e 0.00d 0.00d 0.00Q 0.00e 0.00d 0.00d 0.00d
Lho2in] mg 1d00 e00.0 500.0 500.0 1225.0 S50.0 Qp0.0 Qp0.0
Tiotin mg 0.15 0.10 0.10 0.10 0.1Q 0.0e 0.0e 0.0e
Pxrt pho2i! mg 0.55 0.25 0.25 0.25 0.52 0.2d 0.2d 0.2d
Thi4min mg 1.0 1.0 0.S 0.S 1.0 1.0 0.S 0.S
Dyry'oxin] mg d.0 d.0 d.0 d.0 2.S 2.S 2.S 2.S
1dd
P&G CG :q. NI™ L¯™ N¤N6 EŸ¹N6, DŽzTh‘N P{ÆT Pa‘N _µ LIŒT
kIzžN6 L-P 6µ FÂ TŽ•N6 TIŸ¡N6 DIa WTh]o 2$;ng th,! ăn ăn ào 8h&!
nh4u * gi4i đo(n đ1 tr,ngf NŽL, 1eeQY
Lhất 'inh '$lng F%n
H
aOt đN 'inh '$lng
trong th,! ăn !ho gà
đ1 tr,ng màu trmng
Nhu !ầu hàng ngày‚gà m&i
Wmg ho(!™‘‚8gY
6à gi?ng b?
m… đ1 tr,ng
màu trmng
6à th$%ng
phsm đ1 tr,ng
màu trmng
6à th$%ng
phsm đ1 tr,ng
màu nâu
Th,! ăn ăn ào g4m S0 100 120 100 100 100
Drot]in thô x 1S.S 15.0 12.5 15000 15000 1[500
Prginin] x 0.SS 0.p0 0.5S p00 p00 pp0
Ii0ti'in] x 0.21 0.1p 0.1Q 1p0 1p0 1e0
‘0o2]u!in x 0.S1 0.[5 0.5Q [50 [50 p15
E]u!in x 1.0d 0.S2 0.[S S20 S20 e00
Ey0in] x 0.S[ 0.[e 0.5S [e0 [e0 p[0
a]thionin] x 0.Sd 0.d0 0.25 d00 d00 dd0
a]thionin] uLy0tin] x 0.pd 0.5S 0.QS 5S0 5S0 [Q5
Dh]ny2424nin] x 0.5e 0.Qp 0.de Qp0 Qp0 520
Dh]ny2424nin] u Tyr x 1.0Q 0.Sd 0.[e Sd0 Sd0 e10
Thr]onin] x 0.5e 0.Qp 0.de Qp0 Qp0 520
Tryptoph4n x 0.20 0.1[ 0.1d 1[0 1[0 1p5
_42in] x 0.SS 0.p0 0.5S p00 p00 pp0
Pxit 2ino2]i! x 1.25 1.0 0.Sd 1000 1000 1100
kho&ng đ4 2$;ng
L4nxi x Q.0[ d.25 2.p1 d250 d250 d[00
L2o x 0.1[ 0.1d 0.11 1.d0 1.d0 1Q5
a4gi] mg [25 500 Q20 50 50 55
Nonphyt4t] phôt pho x 0.d1 0.25 0.21 250 250 2p5
k42i x 0.1e 0.15 0.1d 150 150 1[5
N4tri x 0.1e 0.15 0.1d 150 150 1[5
kho&ng i 2$;ng
–n mg QQ d5 2e Q.5 d.5 d.e
‘ mg 0.0QQ 0.0d5 0.02e 0.01 0.00Q 0.00Q
g] mg 5[ Q5 dS [.0 Q.5 5.0
an mg 25 20 1p 2.0 2.0 2.2
/] mg 0.0S 0.0[ 0.05 0.00[ 0.00[ 0.00[
1dQ
P&G CG :x. NI™ L¯™ _‘TPa‘N L-P 6µ F TŽ•N6 TIŸ¡N6 DIa
Wth]o 2$;ng th,! ăn ăn ào * gi4i đo(n đ1 tr,ngf NŽL, 1eeQY
Lhất 'inh '$lng F%n
H
aOt đN 'inh '$lng
trong th,! ăn !ho gà
đ1 tr,ng màu trmng
Nhu !ầu hàng ngày‚gà m&i
Wmg hoq!™‘‚8gY
6à gi?ng b?
m… đ1 tr,ng
màu trmng
6à th$%ng
phsm đ1 tr,ng
màu trmng
6à th$%ng
phsm đ1 tr,ng
màu nâu
Th,! ăn ăn ào g4m S0 100 120 100 100 100
L&! it4min hoà t4n trong 'ầu
_it4min P ‘™ dp50 d000 2500 d00 d00 dd0
_it4min K
d
‘L™ dp5 d00 250 d0 d0 dd
_it4min h ‘™ [ 5 Q 1.0 0.5 0.55
_it4min k mg 0.[ 0.5 0.Q 0.1 0.005 0.055
L&! it4min hoà t4n trong n$#!
_it4min T
12
mg 0.00Q 0.00Q 0.00Q 0.00S 0.000Q 0.000Q
Tiotin mg 0.1d 0.1 0.0S 0.01 0.01 0.011
Lho2in] mg 1d10 1050 Sp5 105 105 115
go24!in mg 0.d1 0.25 0.21 0.0d5 0.025 0.02S
Ni4!in mg 12.5 10.0 S.d 1.0 1.0 1.1
Pxit p4ntoth]ni! mg 2.5 2.0 1.p 0.p 0.20 0.22
Dyri'oxin] mg d.1 2.5 2.1 0.Q5 0.25 0.2S
Žiboi24in mg d.1 2.5 2.1 0.d[ 0.25 0.2S
Thi4min mg 0.SS 0.p0 0.[0 0.0p 0.0p 0.0S
1d5
P&G CG :‰. NI™ L¯™ N¤N6 EŸ¹N6, DŽzTh‘N, P{ÆT Pa‘N _µ kIzžN6 L-P
6µ TŽz‘EhŽ We0x _Lkf NŽL,1eeQY
Lhất 'inh '$lng F%n H 0Xd
tuần tu"i
0Xd
tuần tu"i
0Xd
tuần tu"i
Năng 2$;ng tr4o đ"i k!42 d200 d200 d200
Drot]in thô x 2d.00 20.00 1S.00
Prginin] x 1.25 1.10 1.00
62y!in] u /]rin] x 1.25 1.1Q 0.ep
Ii0ti'in] x 0.d5 0.d2 0.2p
‘0o2]u!in x 0.S0 0.pd 0.[2
E]u!in x 1.20 1.0e 0.ed
Ey0in] x 1.10 1.00 0.S5
a]thionin] x 0.50 0.dS 0.d2
a]thionin] uLy0tin] x 0.e0 0.p2 0.[0
Dh]ny2424nin] x 0.p2 0.[5 0.5[
Dh]ny2424nin] u Tyr x 1.dQ 1.22 1.0Q
Dro2in] x 0.[0 0.55 0.Q[
Thr]onin] x 0.S0 0.pQ 0.[S
Tryptoph4n x 0.20 0.1S 0.1[
_42in] x 0.e0 0.S2 0.p0
Pxit 2ino2]i! x 1.00 1.00 1.00
kho&ng đ4 2$;ng
L4nxi x 1.00 0.e0 0.S0
L2o x 0.20 0.15 0.12
a4gi] mg [00 [00 [00
Nonphyt4t] phôt pho x 0.Q5 0.d5 0.d0
k42i x 0.d0 0.d0 0.d0
N4tri x 0.20 0.15 0.12
kho&ng i 2$;ng
Lu mg S S S
‘ mg 0.d5 0.d5 0.d5
g] mg S0 S0 S0
an mg [0 [0 [0
/] mg 0.15 0.15 0.15
–n mg Q0 Q0 Q0
1d[
P&G CG :Š. NI™ L¯™ _‘TPa‘N TŽzN6 kI™ DI¯N L-P 6µ TŽz‘EhŽ
We0x _Lkf NŽL, 1eeQY
Lhất 'inh '$lng F%n H 0Xd
tuần tu"i
0Xd
tuần tu"i
0Xd
tuần tu"i
_it4min P ‘™ 1500 1500 1500
_it4min K
d
‘L™ 200 200 200
_it4min h ‘™ 10 10 10
_it4min k mg 0.5 0.5 0.5
L&! it4min hoà t4n trong n$#!
_it4min T
12
mg 0.01 0.01 0.00p
Tiotin mg 0.15 0.15 0.12
Lho2in] mg 1d00 1000 p50
go24!in mg 0.55 0.55 0.5
Ni4!in mg d5 d0 25
Pxit p4ntoth]ni! mg 10 10 10
Dyri'oxin] mg d.5 d.5 d.0
Žiboi24in mg d.[ d.[ d
Thi4min mg 1.S0 1.S0 1.S0
1dp
P&G CG :„. T&M$& @&˜$ &"A &ˆ RM !)A >O. F)$& F1w$! '# >&ứ I$ &" >OB+ (’t CN$ RM !)# ˜S
Eo(i th,!
ăn
L
h

t

8
h
ô


W
x
Y
D
r
o
t
]
i
n

t
h
ô

W
x
Y
E
i
p
t

t
h
ô


W
x
Y
{
%

t
h
ô

W
x
Y
K

n

0
u

t

8
h
ô
n
g

đ
(
m
W
x
Y
k
h
o
&
n
g

t
"
n
g

0
?

W
x
Y
L4
WxY
D
WxY
Năng 2$;ng W8!42 ‚ 8gY
Trâu bv E;n 6i4
!ầm
ah
W8!42
Y
Kuy
tr7
Nhm
Tg
tr5ng
Nhg
Ti-t 0ữ4
Nh2 Kh ah ah
Th,! ăn x4nh
L~ gà 2[.dp d.2Q 0.[0 p.11 12.1d d.2e 0.11 0.0[ 5[2 dd[ 1S[ dd2
L~ 2& tr] 25.10 d.d0 1.10 e.Q0 e.10 2.20 0.1Q 0.0[ 525 d11 1[e d0e
L~ mần
trầu
2d.10 d.00 0.50 [.[0 10.50 2.50 0.1S 0.0e 502 d0d 1p0 2eS
L~ mOt 22.50 2.S0 0.50 p.Q0 e.p0 2.10 0.0S 0.0e QS0 2SS 15e 2SQ
L~ t>
nhi+n h€n
h;p
2Q.10 2.[0 0.p0 [.e0 11.[0 2.d0 0.11 0.05 52S d21 1S2 d15
L~ tr4nh 2p.e0 1.p0 0.e0 10.00 1d.p0 1.[0 0.0S 0.0Q 5ed d5Q 1e5 d50
Lành 2&
8]o 'Ou
25.d0 p.20 0.e0 Q.d0 11.50 1.Q0 0.Q0 0.d0 p1[ QpS d1p Q5d
Tyo !&i S.[0 1.20 0.d0 1.20 Q.d0 1.[0 0.0e 0.0Q 1Se 11Q [5 112 20S 1e[
Tyo 'âu p.00 1.d0 0.d0 0.p0 d.20 1.50 0.05 0.02 15p e[ 5[ eQ 1Sd 1pd 1QQ.e
Tyo tấm S.50 1.[0 0.20 0.50 5.00 1.20 0.0p 0.05 21e 1Q2 e0 1d[ 25S 2Q[ 210.Q
Tyo tây p.[0 0.S0 0.d0 1.50 d.[0 1.Q0 0.1[ 0.0Q 155 e0 QS e0 1[2 152 1de.[
Ž4u 2ấp S.d0 1.20 0.d0 1.50 Q.10 1.20 0.0S 0.0Q 1Se 11p [S 11Q 20[ 1e2
Ž4u
mu?ng
10.[0 2.10 0.p0 1.[0 Q.p0 1.50 0.12 0.05 25e 1[5 102 15e 2e0 2p0 22[.p
Ž4u
mu?ng đ~
S.Q0 1.e0 0.p0 1.Q0 d.d0 1.10 0.0e 0.0Q 210 1d5 S5 1d0 2d[ 21S 1pe.2
1Qp
Ž4u
mu?ng
trmng
11.00 1.S0 0.p0 1.[0 Q.Q0 1.50 0.1Q 0.0[ 250 150 e0 150 2eS 2S0 21p.1
Lây 'âm
bUt 2&
1S.50 d.50 0.Q0 2.50 e.e0 2.20 0.25 0.0[ Q[5 2ee 1Sp 2Sp
Ž4u tàu
b4y
e.00 2.50 0.20 1.[0 d.S0 0.e0 0.0S 0.0d 2dp 155 ee 1Qp
Eo(i
th,! ăn
L
h

t

8
h
ô
W
x
Y
D
r
o
t
]
i
n

t
h
ô

W
x
Y
E
i
p
i
t

t
h
ô

W
x
Y
{
%

t
h
ô

W
x
Y
K

n

0
u

t

8
h
ô
n
g

đ
(
m


W
x
Y
k
h
o
&
n
g

t
"
n
g

0
?

W
x
Y

L4
WxY
D
WxY
Năng 2$;ng Wk!42Y ‚ 8g
Trâu bv E;n 6i4
!ầm
ah
W8!42
Y
Kuy
tr7
Nhm
Tg
tr5ng
Nhg
Ti-t 0ữ4
Nh2 Kh ah ah
L~ 6hiX
n+
2d.d0 2.Qp 0.51 p.d0 10.[2 2.Q0 0.1d 0.0d Qe0 2e1 15S 2SS
L~ 6hiX
n+ 25
ngày
20.0d 1.e1 0.[0 [.pQ S.52 2.2S 0.1[ 0.0p Q02 2d2 120 2dQ
L~ 6hiX
n+ 50
ngày
1e.e[ 2.15 0.QS [.S5 S.0d 2.Q[ 0.1d 0.0p deQ 225 11Q 22p
L~ 6hiX
n+
I4mi22
Q5
1p.10 2.1e 0.Qd 5.Sd [.ee 1.[[ 0.0e 0.05 d[0 21Q 11p 212
L~ 6hiX
n+ kX2S0
2d.eS Q.2p 0.[0 S.2p e.Qd 1.Q1 0.1S 0.0Q 55Q dQ5 205 dd5
1QS
L~ 6hiX
n+ kX2S0
d0 ngày
1d.20 2.02 0.d0 Q.22 5.[d 1.0d 0.05 0.0Q 2ep 1Sd 10[ 1pS
Lây
6ig4nt]4
1d.[S 2.0S 0.[0 1.p2 [.0p d.21 0.S[ 0.0Q 2S2 1[[ Se 1[5
Thân 2&
Gpk‚kfkjk
x
1[.0p d.d[ 0.5d 2.[p S.25 1.2[ 0.22 0.02 Q2Q 2pS 1pe 2[Q
L~ 2ông
D4r4,
Lub4
2Q.[0 Q.10 0.S0 S.00 p.[0 Q.10 0.22 0.0[ Qpp 2[e 1d2 2pQ
L~
D4ngô24
25.dQ 1.pe 0.50 S.5e 12.eQ 1.52 0.0e 0.05 5Qp dd0 1SQ d25
L~ Žuˆi 22.Qd 2.e1 0.d2 p.11 10.pd 1.dp 0.11 0.0[ Q55 2[Q 1dS 2[5
L~ Žuˆi
25 ngày
1e.12 d.1d 0.Q0 5.Q0 S.eS 1.22 0.12 0.0[ Q12 2QS 1dS 2QQ
L~ Žuˆi
d0
1e.1d 2.[[ 0.d5 5.S2 e.0S 1.22 0.1S 0.05 QQ2 2p5 1[d 2[p
L~ Žuˆi
d5 ngày
1e.eQ 2.d0 0.dp [.5d e.5[ 1.1S 0.1Q 0.05 QQS 2p[ 1[0 2[e
Eo(i
th,! ăn
L
h

t

8
h
ô
W
x
Y
D
r
o
t
]
i
n

t
h
ô

W
x
Y
E
i
p
i
t

t
h
ô
W
x
Y
d
{
%

t
h
ô

W
x
Y
K

n

0
u

t

8
h
ô
n
g

đ
(
m
W
x
Y
5
k
h
o
&
n
g
t
"
n
g

0
?

W
x
Y
L4
WxY
D
WxY
Năng 2$;ng Wk!42Y ‚ 8g
Trâu bv E;n 6i4
!ầm
ah
W8!42
Y
Kuy
tr7
Nhm
Tg
tr5ng
Nhg
Ti-t 0ữ4
Nh2 Kh ah ah
L~ b4 2&
X thân 2&
20.Q0 d.d0 0.[0 5.d0 e.[0 1.[0 0.22 0.0[ QSp d0p 1S[ 2e[
E& /ty2ô 20.10 Q.10 0.Q0 d.d0 10.p0 1.[0 0.Q0 0.0Q 52p dQQ 220 d2S
1Qe
Thân 2&
/ty2ô
2Q.2p Q.1d 0.5Q [.S1 10.S0 1.ee 0.[1 0.05 5[p d55 212 dQQ
Th,! ăn !3 9uả
L3 !à r?t 1d.S0 0.e0 0.10 1.00 10.e0 0.e0 0.0d 0.0d dpd 2Q[ 1[0 2dQ Qp[ Q[Q QQ1.p
L3 !ải
đ~
11.20 1.00 0.10 0.p0 S.[0 0.0S 0.05 0.0d d02 1ee 12e 1e0 dSd dpd d5[.0
L3 8ho4i
24ng
2e.dS 1.21 0.dd 0.p5 2[.1[ 0.ed 0.05 0.0Q Sd1 555 d[S 52[ 10ed 10Sd 105p.[
L3 8ho4i
24ng 8hô
S[.S0 d.20 1.p0 2.20 pp. 10 2.[0 0.1p 0.1[ 252p 1p00 11p2 1[[S d2QS d21e 2e52.0
L3 8ho4i
tây
21.5 1.S0 0.d0 0.e0 1p.50 1.00 0.02 0.0Q [02 Q01 2[Q dS0 pSe ppQ p01.Q
L3 0mn
b~ ~
d1.5 0.e0 0.[0 0.p0 2S.[ 0.p0 0.0S 0.05 e25 [2d Q1S 5Se 1150 11Q2 10SQ.5
L3 0mn
b~
~ 8hô
SS.d[ 2.0[ 1.de 2.01 S1.dd 1.5S 0.1Q 0.Q0 25d0 1[e5 112p 1[0Q d22p d20[ d2Sd.p
L3 0mn
!ả ~
2p.p0 0.e0 0.Q0 1.00 2Q.p0 0.p0 0.05 0.0Q pee 5dp d5S 50p epp e[S
L3 0mn
!ả ~
8hô
Se.10 2.e1 2.dS Q.0p pp.5[ 2.1S 0.1p 0.1e 25S[ 1pdp 11[2 1[QQ d1p5 d1Q5 d20d
@uả br
đ~
11.pe 1.1p 0.p0 1.2S p.QS 1.1[ 0.0Q 0.0Q d1S 210 1d[ 1ee Q0Q dSS Q01.5
DhU phsm ngành trRng tr5t
Lây bmp
!ảiX 2&
già
11.00 2.20 0.p0 1.[0 Q.50 2.00 0.2[ 0.05 25Q 15S ed 15d
150
Eo(i
th,! ăn
L
h

t


8
h
ô
W
x
Y


D
r
o
t
]
i
n


t
h
ô

W
x
Y
E
i
p
i
t


t
h
ô


W
x
Y
{
%

t
h
ô


W
x
Y
K

n

0
u

t

8
h
ô
n
g

đ
(
m
W
x
Y
5
k
h
o
&
n
g


t
"
n
g

0
?


W
x
Y
L4
WxY
D
WxY
Năng 2$;ng Wk!42Y ‚ 8g
Trâu bv E;n 6i4
!ầm
ah
W8!42
Y
Kuy
tr7
Nhm
Tg
tr5ng
Nhg
Ti-t 0ữ4
Nh2 Kh ah ah
I(t đOu
t$%ng
SS.QS dp.02 1[.d
0
[.de 2d.Sp Q.e1 0.2e 0.5[ d0p2 21d5 1QeS 201[ Q1dS dS00 d2e[
I(t đOu
t$%ng 2„p
e0.Q0 d2.p0 11.S
0
12.p0 2p.10 [.10 0.d2 0.p1 2[pp 1S0p 121p 1p0e d5Q2 d225 2Se5
I(t y-n
m(!h
S[.p0 10.p0 Q.10 e.e0 5S.p0 d.d0 0.10 0.d5 2d5Q 155e 10pe 1QS0 2S02 2p01 2SQ5
I(t đOu
x4nh
SS.[1 2d.[S 1.e5 Q.dp 55.0e d.52 0.2Q 0.Q2 dd5Q d1Se 2Sp1
I(t nhiMu 'ầu
I(t bông
ải
Se.S0 1e.20 1Q.1
0
2d.d0 2S.S0 Q.Q0 0.2e 0.p5 2dp5 1555 1000 1QS1
I(t !4o
0u !ả ~
Sp.00 1d.10 2e.e
p
25.S[ 1d.Qe Q.5S 0.d0 0.pS 2p2p 1S[d 12p[ 1p5S 2[21 2QQ2
I(t
h$#ng
'$%ng
Se.e0 15.d0 25.2
0
2S.[0 1p.e0 2.e0 0.2Q 0.e0 2[dd 1ppQ 11Se 1[pp 2p20 250e
I(t my
trmng
e2.Q0 1e.S0 Qd.Q
0
11.50 12.50 5.20 0.pQ 0.[p 510d Qp52 Q10p
DhU phsm !h- bi-n nông 0ảnX L&! 2o(i b) 'ầu
T) 'ầu
bông ải
!ả ~ „p
e1.Qe dd.5Q p.Qd 1p.5Q 2p.1
e
5.pe 0.5d 0.eS 2d[d 15d[ ep[ 1Q[[ d0Q2 2p[Q 205S
T) 'â\
đOu nành
!hi-t 2y
Se.00 QQ.p0 1.50 5.10 d1.2
0
[.50 0.2S 0.[5 2[1e 1p[[ 11S[ 1[p0 d[e2 dd50 2[[e
151
T) 'â\
FN „p
m&y
S[.Q[ Q2.5p p.Q0 5.S[ 2Q.[
5
5.ep 0.2[ 0.p[ 2p20 1S[0 12p5 1p55 d[[5 dd12 2pe5
T) 'â\
phNng
nhân
e0.1e Q5.5Q [.e[ 5.25 2[.p
0
5.pQ 0.1S 0.5d 2S5p 1e[5 1dQQ 1SQ[ d[QS ddQ1 2ep0
T) 'â\
tng
e1.p0 dS.12 11.2
S
10.Sp 1S.Q
e
12.eQ 1.[0 1.0p 2[Sd 1S0[ 1211 1p0S dQ0[ d0p1 2S0p
152
Eo(i
th,! ăn
L
h

t


8
h
ô

W
x
Y
D
r
o
t
]
i
n

t
h
ô

W
x
Y
E
i
p
i
t


t
h
ô


W
x
Y
{
%

t
h
ô


W
x
Y
K

n

0
u

t

8
h
ô
n
g

đ
(
m


W
x
Y


k
h
o
&
n
g

t
"
n
g

0
?
W
x
Y



L4
WxY
D
WxY
Năng 2$;ng Wk!42Y ‚ 8g
Trâu bv E;n 6i4
!ầm
ah
W8!42
Y
Kuy
tr7
Nhm
Tg
tr5ng
Nhg
Ti-t 0ữ4
Nh2 Kh ah ah
L&! 2o(i !&m
L&m b"i Se.01 p.e[ p.[1 d1.de d1.51 10.5Q X X 2005 12dQ p1p 120d
L&m !4o
2$%ng
e0.00 10.d0 e.20 10.00 5Q.50 [.00 X X 25[2 1p1Q 11dS 1[2d 2[Q0
L&m g(o
24u
e0.00 12.15 11.Q
d
[.S5 52.[Q [.ed 0.2S 0.1p 2[5e 1peQ 120p 1[ep 2pQ[ 2[dd 2[Se
L&m g(o
n-p
Sp.Q0 11.20 12.S
0
p.10 Qp.00 e.d0 0.11 1.22 25S[ 1pQ[ 11p5 1[50 2p5e 2[dp 25eS
L&m g(o
t1 giả
!hày
Se.00 1d.p0 1p.e
0
[.S0 dp.00 1d.[0 X 1.50 2[e5 1S2e 12Q0 1p2p 2peQ 2[Q[ 2[21
L&m g(o
t1 2o(i ‘
Sp.5p 1d.00 12.0
d
p.pp Q[.Q0 S.dp 0.1p 1.5[ 2555 1p20 1152 1[2[ 2[S0 255d 252p
L&m g(o
t1 2o(i ‘‘
Se.p0 p.[0 5.00 2d.d0 dS.e0 1Q.e0 0.dQ 0.[5 205d 12pd pQe 12dp 1de0 1d0S
L&m m• Sp.p0 1Q.p0 Q.d0 e.e0 5Q.50 Q.d0 0.12 0.Se 2d50 15Q[ 1001 1Qp0 2[5d 25d[ 2Qe[
Tấm g(o
t1
S[.e0 e.50 1.e0 0.S0 p2.[0 2.10 0.1d 0.dQ 2dQQ 15dp ee1 1Q[d d0[1 d001 2S[5
L&! 2o(i b)
T) bi4
$#t
21.10 [.p[ 2.1e 2.eQ S.de 0.S2 0.0e 0.0[ 5[d dp0 2de d52 [1d 5[p X
151
T) bi4
8hô
SS.00 10.Q0 10.d
0
10.Q0 51.p0 5.20 0.52 0.05 25d[ 1p01 11dQ 1[10 2dQ2 22Qd X
T) bNt
8ho4i
24ng 8hô
SQ.10 d.S0 Q.e0 1Q.d0 52.p0 S.Q0 X X 21ep 1Qdd e1[ 1d[[ 1p2d 1[[S 2[0e
T) bNt
8ho4i $#t
2d.Q0 1.00 0.S0 Q.00 15.d0 2.d0 X X 5e[ dS[ 2Qd d[e QpS Q[Q [[.51
152
Eo(i
th,! ăn
L
h

t

8
h
ô

W
x
Y
D
r
o
t
]
i
n

t
h
ô

W
x
Y


E
i
p
i
t

t
h
ô


W
x
Y
{
%

t
h
ô

W
x
Y
K

n

0
u

t

8
h
ô
n
g

đ
(
m
W
x
Y
5
k
h
o
&
n
g

t
"
n
g

0
?

W
x
Y



L4
WxY
D
WxY
Năng 2$;ng Wk!42Y ‚ 8g
Trâu bv E;n 6i4 !ầm
ah
W8!42
Y
Kuy
tr7
Nhm
Tg
tr5ng
Nhg
Ti-t 0ữ4
Nh2 Kh ah ah
L&! 2o(i th,! ăn đNng Ot
T) !h;p 5Q.p0 1Q.20 5.10 X Q.[0 d0.S 2.e1 1.eS 1Q10 e10 5S0 SS0
TNt !& 2;
d0x LD
Sp.55 d0.S1 2.00 Q.pp p.10 Q2.Sp e.2[ d.pe 1epQ 1215 p0[ 11SQ 1epp 1pd1 200Q.[
TNt !& 2;
50x LD
Se.00 52.S0 [.10 1.S0 0.10 2S.20 5.d5 2.pe 25ep 1pQS 11p0 1[5d d22d 2S25 211d
TNt !&
nh(t
Q0x LD
Sp.50 dS.d0 Q.S0 1.50 Q2.e0 p.dQ 1.[p 2d[S 20pp 151Q
TNt !&
nh(t
Q5x LD
Se.p1 [Q.1e 10.e
1
1.0[ 0.52 d1.0d 5.52 2.5d d20p 2SQ1 21Sd
TNt !&
nh(t 50x
LD
SS.eS 51.5S 10.5
2
2.ep 1.dp 22.5Q Q.dQ d.01 d5S5 d1pQ ddS0
TNt !&
nh(t 55x
LD
e0.2[ d5.55 10.2
5
0.Se 1.1p 2Q.Q0 5.0e 2.SS dp0e d2S0 2[25
T)
!h$;p
5Q.p0 1Q.20 5.10 Q.[0 d0.S0 2.e1 1.eS 1Q10 e10 5S0 SS0 10e1 ep5
TNt đầu
à ~
tôm
Se.00 dd.50 d.50 12.d0 1d.d0 2[.Q0 10.S0 1.Q1 1pS1 15Se 1[p1
TNt tôm Sp.50 5p.[0 10.5
0
1d.10 0.00 Q.50 2.00 0.[0 dS11 ddQe
151
/ữ4 bNt e[.50 2[.50 2[.0
0
dS.50 5.50 0.e0 0.S0 5dee 502d
Th,! ăn 8ho&ng
TNt
L4Lzd
Q0.00
TNt đ&
ôi
d0.00
TNt
L42IDzQ
2Q.S0 1p.Q
TNt m4i
m>!
Q.S
TNt
x$%ng
e2.00 22.Qd d.Sp 1.p5 Q.0e 5e.S5 22.[2 11.d 1eee 120S [S0 11SS
152
15Q
T–I LIWU THAM VHYO CH®NH
DI¯N T‘ÀN6 _‘ÇT
1. NguyGn {uân Tả à LT_ W1eepY. Nghi+n !,u 0b 'Ung ur]4 đ: xb 2J r%$ l*a l+$ th,! ăn !ho
trâu bv. Tuy:n tOp !ông tr7nh nghi+n !,u kIkT • kTNN, 8† niệm d0 năm thành 2Op
tr$Zng đ(i h5! Nông Eâm Iu-. Nhà xuất bản Nông Nghiệp, Ià nNif Tr. 15pX1[0.
2. INi đRng nghi+n !,u 9u?! gi4 Io4 k• W2000Y. Nhu !ầu 'inh '$lng !34 2;n. Nhà xuất bản
Nông Nghiệp, Ià nNi.
d. E+ ainh Ioàng W2000Y. Lh- bi-n th,! ăn h€n h;p !ho gi4 0B!, gi4 !ầm. Nhà xuất bản ăn h=4
'ân tN!, Ià nNi.
Q. _` Kuy 6iảng W2001Y. 6i&o tr7nh 'inh '$lng à th,! ăn gi4 0B!. Nhà xuất bản Nông Nghiệp,
Ià nNi.
5. _` Kuy 6iảng, NguyGn ThH E$%n, HRng, Tôn Thất /%n -.///01 2inh d$lng à th,! ăn gi4
0B!. Nhà xuất bản Nông Nghiệp, Ià nNi.
[. _` Kuy 6iảng W200dY. Những xu h$#ng m#i 0b 'Ung th,! ăn b" 0ung trong !hăn nuôi. T(p
!hr Th,! ăn !hăn nuôi. Fq! 04n 8ho4 h5! 8† thuOt th,! ăn !hăn nuôi. /? 1 X200d. Ià nNi.
p. K$%n, )hanh #i3$! 45i Huy Nh$ 6h*c! 2$%n, 2uy 7Rng W2002Y. Th,! ăn à 'inh '$lng
đNng Ot. Nhà xuất bản Nông nghiệp, TD IR Lhr ainh.
S. K$%n, )hanh #i3$ -%88301 7N! t? nấm m?!, 81 th\ 0? mNt !34 th,! ăn !ông nghiệp. T(p !hr
Th,! ăn !hăn nuôif 0? 1 X200d.
e. K$%n, )hanh #i3$ -%88901 HOu 9uả !34 iệ! 0b 'Ung 8h&ng 0inh trong th,! ăn !hăn nuôi.
T(p !hr Th,! ăn !hăn nuôif 0? 2 X200Q.
10. E) _ăn krnh W200QY. Dh$%n, "h:" &;y d>ng 8hsu phần th,! ăn. T(p !hr Th,! ăn !hăn nuôif
0? 2 X200Q.
11. NguyGn {uân Tr(!h W200QY. /b 'Ung phU phsm nuôi gi4 0B! nh4i 2(i. Nhà xuất bản Nông
nghiệp, Ià nNi.
12. NguyGn {uân Tr(!h, T\i F,! E`ng W200QY. Iệ th?ng nông nghiệp à 0b 'Ung phU phsm 2àm
th,! ăn gi4 0B!. T(p !hr !hăn nuôif 0? Q W[2Y 200Q.
1d. LU! 8huy-n Nông à khuy-n Eâm, TN Nông Nghiệp à DTNT W2001Y. @uản 2J th,! ăn !hăn
nuôi !&! t^nh, thành ph? phr4 Tm!, tài 2iệu tOp huấn, 2[.e.2001.
1Q. T.Ž. Dr]0ton à Ž.P. E]ng W1eSeY. L&! hệ th?ng !hăn nuôi gi4 0B! nh4i 2(i '>4 tr+n nguRn tài
nguy+n 0šn != * \ng nhiệt đ#i à & nhiệt đ#i. Ng$Zi 'H!hc E+ _i-t Ey, E+ Ng5! K$%n,!
N,uyGn _i-t Iải, NguyGn Ti-n _*n, E+ F,! Ngo4n à Fàm _ăn Tiện. Nhà xuất bản
Nông nghiệp Ià NNi, 1ee1.
15. _iện !hăn nuôi 9u?! gi4 W2001Y. Thành phần à gi& trH 'inh '$lng th,! ăn gi4 0B!, gi4 !ầm
_iệt N4m. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Ià NNi.
DI¯N T‘ÀN6 PNI
1[. /!hi]r], ‹.T. 4n' a.N.a. ‘br4him W1eSeY. g]]'ing oi ur]4X4mmoni4 tr]4t]' ri!] 0tr4•.
1p. T.Ž. Lh4mp, h. Iigh2]y, P.K. Io!8ing, 4n' ‹.i.Ditt W1ee1Y. gungi 4n' my!otoxin0 in 0tor]'
pro'u!t0. PL‘PŽ pro!]]'ing0.
155
1S. hri! /in!24ir 4n' 6r4h4m ohit] W1ee2Y. ‘n0]!t p]0t in 0tor]' gr4in. N4tion42 Ž]0]4r!h
Loun!i2 WNŽLY W1eeQY. Nutri]nt r]9uir]m]nt0 oi pou2try. Nin]th Ž]i0]'. N4tion42
P!4']my Dr]00.
1e. Don', o.6., Lhur!h, K.L., Don', k.Ž. W1ee5Y. T40i! Pnim42 Nutrition 4n' g]]'ing. ‹ohn
oi2]y • /on0. Qth h'ition.
20. h. Iigh2]y 4n' 6.‹.‹ohn0on W1ee[Y. ay!otoxin !ont4min4tion in gr4in0.
21. ai!h4]2 h4n0 W1eepY. Nutri]nt !ompo0ition oi i]]' 0tuii0 ior pig0 4n' pou2try.
22. a. Lh]no0t 4n' L. k4you2i W1eepY. Žough4g] uti2iˆ4tion in •4rm !2im4t]0. goo' 4n'
Pgri!u2tur] zrg4niˆ4tion oi th] ™nit]' N4tion0, Žom].
2d. To 6oh2 W1eeSY. Tropi!42 i]]'0. K4t4b40] by Pn'r]• /p]]'y 4n' Ni!8 o42th4m, ]r0ion S.
2Q. N4tion42 Ž]0]4r!h Loun!i2 WNŽLY W1eeSY. Nutri]nt r]9uir]m]nt0 oi 0•in]. T]nth Ž]i0]'
h'ition. N4tion42 P!4']my Dr]00.
25. _]r]niging 4n, N]']r24n'0] g4bri84nt]n, _4n _o]']rto]o]gingg]n W1eeSY. g]]'
P''iti]0c Th] 4'']' 42u] to i]]'. N]i4to, N]th]r24n'0.
2[. Ž42ig. K. htˆg]n W1eeSY. h2imin4tion oi 4i24toxin !ont4min4tion in p]4nut.
2p. E] Ku! Ngo4n W2000Y. h42u4tion oi /hrimp byXpro'u!t0 ior pig0 in L]ntr42 _i]t N4m.
Ko!tor42 th]0i0. /•]'i0h ™ni]r0ity oi Pgri!u2tur42 /!i]n!]0, ™pp0424, /•]']n.
2S. ‘DL Ei]0to!8 T4rn]]2' Lo22]g] W2001Y. gormu24tion oi !ompoun' i]]'0 ior pig0.
N]th]r24n'0.
2e. D. a!Kon42', Ž.P. h'•4r'0, ‹. g. K. 6r]]nh42ghf L. P. aorg4n W2002Y. Pnim42 Nutrition.
Eongm4n. /ixth ]'ition.
15[

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->