P. 1
[YRC]-Lam Phat Cua Viet Nam Tu Nam 2004 Den Nay - Thuc Trang Va Giai Phap

[YRC]-Lam Phat Cua Viet Nam Tu Nam 2004 Den Nay - Thuc Trang Va Giai Phap

|Views: 57|Likes:
Được xuất bản bởiYRCFTU

More info:

Published by: YRCFTU on Aug 18, 2012
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/18/2012

pdf

text

original

Lêi më ®Çu H¬n 60 n¨m n-íc céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam, h¬n 20 n¨m thùc hiÖn

®æi míi kinh tÕ theo nghÞ quyÕt cña §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VI, chóng ta cã quyÒn tù hµo vÒ nh÷ng thµnh tùu kinh tÕ – x· héi ®· ®¹t ®-îc. §Êt n-íc ta ®· tho¸t khái khñng ho¶ng kinh tÕ, ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña nh©n d©n ngµy cµng ®­îc n©ng cao. Tõ mét n­íc nghÌo, l¹c hËu, ‚bÕ quan to¶ c¶ng‛, chógn ta ®· b­íc vµo thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®©t n-íc vµ chñ ®éng h«I nhËp kinh tÕ quèc tÕ. Chóng ta ®· ®¹t ®-îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng ghi nhËn: GDP 2005 ®¹t 8.4% bÊt chÊp nh÷ng biÕn ®éng cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi còng nh- dÞch bÖnh, thiªn tai. Thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ng-êi n¨m 2005 kho¶ng 640USD cao h¬n 2004 gÇn 100$, sù thµnh c«ng rùc rì cña lÇn ®Çu tiªn ph¸t hµnh tr¸i phiÕu chÝnh phñ ViÖt Nam ra n-íc ngoµi mét lÇn n÷a kh¼ng ®Þnh vÞ thÕ ViÖt Nam trªn tr-êng quèc tÕ. Song bªn c¹nh nh÷ng thµnh tùu ®¹t ®ù¬c, ViÖt Nam ph¶i ®èi diÖn víi nhiÒu th¸ch thøc trong cuéc ®æi míi héi nhËp víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi. Mét trong nh÷ng th¸ch thøc ®ang ®-îc quan t©m hiÖn nay lµ tèc ®é t¨ng vµ ¶nh h-ëng cña l¹m ph¸t ®Æc biÖt tõ biÖt tõ n¨m 2004 ®Õn nay. N¨m 2005 dï tèc ®é t¨ng tr-ëng d¹t 8.4% nh-ng chóng ta kh«ng thµnh c«ng trong viÖc thùc hiÖn môc tiªu gi÷ l¹m ph¸t d-íi tèc ®é t¨ng GDP. Trong c¸I nh×n kh¾t khe cña c¸c chuyªn gia quèc tÕ, t¨ng tr-ëng nhanh ë ViÖt nam mét phÇn do phÝa cÇu, chÝnh s¸ch tµi kho¸ më réng qu¸ nhiÒu. V× vËy, cho dï tèc ®é t¨ng tr-ëng ®¹t bao nhiªu ®i ch¨ng n÷a còng kh«ng ph¶i qu¸ quan trong, vÊn ®Ò lµ sù bÒn v÷ng vµ c¸ch thøc ®Ó ®¹t ®-îc tèc ®é t¨ng tr-ëng Êy. Do vËy, chóng ta ph¶i nh÷ng chÝnh s¸ch ®Ó kiÒm chÕ møc l¹m ph¸t, gi÷ l¹m ph¸t ë møc æn ®Þnh ®¶m b¶o cho sù t¨ng tr-ëng kinh tÕ bÒn v÷ng. V× ý nghÜa thiÕt thùc trªn, chóng em ®· chän ®Ò tµi ‚L¹m ph¸t ViÖt Nam tõ n¨m 2004 ®ªn nay – Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p‛ lµm ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc cña m×nh. ViÖc nghiªn cøu ®Ò tµi nµy kh«ng chØ mang ý nghÜa thiÕt thùc trong viÖc kiÒm chÕ l¹m ph¸t trong thêi gian tíi mµ cßn cã ý nghÜa ®èi víi ho¹t ®éng häc tËp cña sinh viªn chóng em. Víi viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi nµy, chóng em sÏ cã ®iÒu kiÖn n©ng cao kh¶ n¨ng nghiªn cøu khoa häc víi c¸c kü n¨ng ®iÒu tra,
http://svnckh.com.vn

3

ph©n tÝch, tæng hîp… Ngoµi ra ®Ò tµi cßn gióp sinh viªn chóng em hiÓu râ h¬n vÒ nÒn kinh tÕ ViÖt nam qua thùc tÕ, tõ ®ã gióp sinh viªn cã c¸i nh×n thùc tÕ h¬n ®èi víi c¸c m«n häc trong nhµ tr-êng. KÕt qu¶ thu thËp ®-îc qua nghiªn cøu cóng cã thÓ lµ nh÷ng kinh nghiÖm cã Ých cho c«ng viÖc cña sinh viªn Ngo¹i th-¬ng vµ sinh viªn c¸c ngµnh kinh tÕ nãi chug sau nµy. §èi t-îng vµ pham vi nghiªn cøu 1. §èi t-îng nghiªn cøu cña ®Ò tµi: L¹m ph¸t cña ViÖt Nam tõ n¨m 2004 ®Õn nay. 2. Ph¹m vi: §Ò tµi tËp trung nghiªn cøu nÒn kinh tÕ ViÖt Nam giai tõ 2004 ®Õn nay vµ tõ ®ã ®-a ra nh÷ng gi¶i ph¸p kiÒm chÕ l¹m ph¸t nh»m phôc vô cho nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m kÕ tiÕp vµ gÇn nhÊt lµ n¨m 2006. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu §Ò tµi sö dông ph-¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng vµ c¸c ph-¬ng ph¸p cô thÓ kh¸c nh-: ®iÒu tra, ph©n tÝch kinh tÕ, tiÕp cËn hÖ thèng, tæng hîp, thèng kª, so s¸nh, ®¸nh gi¸… ®Ó phôc vô môc ®Ých nghiªn cøu. Trong khu«n khæ cã h¹n, chóng em chØ tËp trung gi¶i quyÕt 3 vÊn ®Ò lín sau: 1. VÊn ®Ò 1: Nh÷ng vÊn ®Ò lÝ luËn vÒ l¹m ph¸t 2. VÊn ®Ò 2: Thùc tr¹ng l¹m ph¸t cña ViÖt Nam tõ 2004 ®Õn nay 3. VÊn ®Ò 3: Mét sè gi¶i ph¸p cho vÊn ®Ò l¹m ph¸t. V× thêi gian vµ kh¶ n¨ng cã h¹n nªn ®Ò tµi kh«ng tr¸nh khái nh÷ng sai sãt, chóng em mong ®-îc sù ®ãng gãp ý kiÕn cña thÇy c« ®Ó ®Ò tµi ®-îc hoµn thiÖn h¬n.

http://svnckh.com.vn

4

PhÇn 1 nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn 1.1. C¸c lý thuyÕt bµn vÒ l¹m ph¸t 1.1.1. L¹m ph¸t. 1.1.1.1. §Þnh nghÜa. L¹m ph¸t lµ sù t¨ng lªn cña møc gi¸ theo th¬× gian. Nh- vËy sù t¨ng gi¸ cña mét vµi mÆt hµng c¸ biÖt nµo ®ã trong ng¾n h¹n ngoµi thÞ tr-êng th× còng kh«ng cã nghÜa ®· cã l¹m ph¸t. 1.1.1.2. C¸c c¸ch ®o l-êng l¹m ph¸t C¸c nhµ kinh tÕ th-êng l¹m ph¸t b»ng hai chØ tiªu c¬ b¶n lµ CPI (Consumer price index) vµ chØ sè khö l¹m ph¸t GDP( GDP deflator) C¸ch tÝnh thø nhÊt sÏ dùa trªn mét ræ hµng ho¸ tiªu dïng vµ gi¸ c¶ cña nh÷ng hµng ho¸ trong ræ ë hai thêi ®iÓm kh¸c nhau. C¸ch tÝnh thø hai th× c¨n cø vµo toµn béi khèi l-îng hµng ho¸ vµ dÞch vô cuèi cïng ®-îc s¶n xuÊt trong mét n¨m vµ gi¸ c¶ ë hai th¬× ®iÓm kh¸c nhau, th«ng th-êng theo ng«n ng÷ thèng kª lµ gi¸ cè ®Þnh vµ gi¸ hiÖn hµnh. VÒ c¬ b¶n th× hai c¸ch tÝnh nµy kh«ng cã sù kh¸c biÖt lín. Ph-¬ng ph¸p GDP deflator sÏ tÝnh l¹m ph¸t chÝnh x¸c h¬n theo ®Þnh nghÜa cña l¹m ph¸t.Tuy nhiªn CPI sÏ cã -u ®iÓm lµ tÝnh ®-îc l¹m ph¸t cña mét n¨m sau khi cã b¸o c¸o vÒ GDP cña n¨m ®ã. Nh- vËy, nh÷ng th«ng tin vÒ th-íc ®o l¹m ph¸t ®Õn d©n chóng hµng ngµy chñ yÕu ®-îc tÝnh tõ ph-¬ng ph¸p CPI. Nh-ng CPI l¹i kh«ng thÓ ®o l¹m ph¸t mét c¸ch chÝnh x¸c bëi nã bÞ t¸c ®éng bëi hai yÕu tè g©y sai lÖch. Nh÷ng yÕu tè g©y sai lÖch nµy chñ yÕu ®Õn tõ ræ hµng ho¸ ®-îc qui ®Þnh tr-íc. Sai lÖch c¬ cÊu v× ræ hµng h¸o chËm thay ®æi, nã kh«ng bao gåm nh÷ng hµng ho¸ tiªu dïng míi ph¸t sinh nh-ng ®-îc ®a sè ng-êi tiªu dïng sö dông. VÝ dô ë TP. HCM khi mäi ng-êi ®Òu cã ®iÖn tho¹i di ®éng, gi¸ cña mÆt hµng nµy gi¶m theo thêi gian nh-ng nã l¹i kh«ng n»m trong ræ hµng ho¸. Sai lÖch thø hai lµ sai lÖch thay thÕ, khi gi¸ c¶ mét lo¹i hµng ho¸ nµo ®ã trong ræ gia t¨ng, d©n chóng sÏ chuyÓn sang tiªu dïng hµng ho¸ thay thÕ víi gi¸ rÎ h¬n. VÝ dô, khi thÞt gµ trë nªn ®¾t do dÞch cóm gµ th× ng-êi tiªu dïng chuyÓn sang tiªu dïng
http://svnckh.com.vn

5

mÆt hµng thay thÕ kh¸c nh­ lµ thÞt lîn, c¸… Tõ hai sai lÖch trªn chóng ta nhËn thÊy r»ng, nÕu tÝnh l¹m ph¸t t- CPI th× cã thÓ dÉn ®Õn mét dù b¸o l¹m ph¸t qu¸ møc v× nh÷ng mÆt hµng trong ræ ®ang t¨ng gi¸ cßn nh÷ng mÆt ngoµi ræ ®ang gi¶m gi¸ Theo mét nghiªn cøu t¹i Mü, CPI ®· dù b¸o l¹m ph¸t cao h¬n møc l¹m ph¸t thùc tÕ trung b×nh lµ 1.1% so c¸ch tÝnh GDP deflator. T¹i ViÖt Nam, khi CPI ®ang t¨ng gÇn 10% tÝnh ®Õn cuèi th¸ng 9 n¨m 2004 nh-ng chÝnh phñ vµ Ng©n hµng vÉn cho r»ng l¹m ph¸t c¬ b¶n vÉn ë møc kiÓm so¸t ®-îc vµ ®-a ra con sè thÊp h¬n lµ 3% cho 6 th¸ng ®Çu n¨m. §iÒu nµy cã thÓ lý gi¶i r»ng CPI ®· tÝnh cao h¬n so víi thùc tÕ ë mét møc ®é nµo ®ã vµ c¸ch tÝnh cña chÝnh phñ còng nh- Ng©n hµng nhµ n-íc dùa vµo mét th-íc ®o c¬ b¶n h¬n. 1.1.3. Nguån gèc cña l¹m ph¸t. 1.1.3.1. L¹m ph¸t tiÒn tÖ. L¹m ph¸t tiÒn tÖ( monetary inflation). Lo¹i l¹m ph¸t nµy x¶y ra khi tèc ®é t¨ng tr-ëng cung tiÒn v-ît qu¸ tèc ®é t¨ng tr-ëng thùc sù cña nÒn kinh tÕ. §¬n gi¶n h¬n lµ tiÒn trong l-u th«ng t¨ng nhanh h¬n sè l-îng hµng ho¸ vµ dÞch vô ®-îc s¶n xuÊt ra trong nÒn kinh tÕ. VÝ dô nh- tèc ®é t¨ng tr-ëng cung tiÒn lµ 10% nh-ng tèc ®é t¨ng tr-ëng thùc cña nÒn kinh tÕ 7% th× l¹m ph¸t tiÒn tÖ lµ 3%. Lo¹i l¹m ph¸t nµy th-êng x¶y ra t¹i c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn khi c¸c n-íc nµy theo ®uæi c¬ chÕ ¸p chÕ tµi chÝnh hoÆc trong tr-êng hîp quèc gia ®ang theo ®uæi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ më réng. ¸p chÕ t¹i chÝnh lµ t×nh tr¹ng ng©n hµng trung -¬ng tµi trî cho th©m hôt ng©n s¸ch chÝnh phñ b»ng c¸ch in tiÒn, qu¸ nhiÒu tiÒn trong l-u th«ng v-ît qu¸ tèc ®é t¨ng tr-ëng thùc sÏ dÉn ®Õn l¹m ph¸t. ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ më réng sÏ kÝch thÝch tæng cÇu hµng ho¸ dÞch vô trong nÒn kinh tÕ, khi tèc ®é t¨ng tr-ëng tæng cÇu cao h¬n tèc ®é t¨ng tr-ëng tæng cung, th× còng dÉn ®Õn l¹m ph¸t. 1.1.3.2 L¹m ph¸t do cÇu kÐo. L¹m ph¸t do cÇu kÐo ®-îc coi lµ ph¸t sinh do hËu qu¶ cña t×nh tr¹ng gia t¨ng tæng cÇu thùc tÕ t¹i mäi møc gi¸. Lý thuyÕt nµy ®-îc minh ho¹ bëi h×nh vÏ d­íi ®©y th«ng quan sù dÞch chuyÓn cña ®­êng AD, tõ AD tíi AD’’. §­êng AS lµ AS cæ ®iÓn th× møc gi¸ t¨ng tõ P ®Õn P’ trong khi s¶n l­îng vÉn cè ®Þnh; nh-ng ®-êng AS cña tr-êng ph¸i Keynes lµ mét ®-êng dèc xuèng biÓn hiÖn
http://svnckh.com.vn

6

b»ng ®­êng AS’’th× møc gi¸ chØ t¨ng tíi P’’ vµ s¶n l­îng còng t¨ng ®ång thêi cã sù gia t¨ng trong møc sö dông lao ®éng vµ thÊt nghiÖp gi¶m xuèng. Nªn trong bÊt k× tr-êng hîp nµo, l¹m ph¸t còng lµ tû lÖ thay ®æi cña møc gi¸ theo thêi gian, vµ phô thuéc vµo tèc ®é dÞch chuyÓn cña ®-êng AD tõ AD tíi AD’’ chø kh«ng phô thuéc vµo møc gi¸ ban ®Çu vµ møc gi¸ cã thÓ cã. Quan ®iÓm vÒ nguyªn nh©n g©y ra l¹m ph¸t do cÇu kÐo cña tr-êng ph¸i Keynes vµ tr-êng ph¸i tiÒn tÖ còng kh¸c nhau. NÕu nh- Keynes cho r»ng sù dÞch chuyÓn trong tæng cÇu xuÊt hiÖn lµ do nh÷ng thay ®æi trong tiªu dïng cña khu vùc t- nh©n, trong hµnh vi ®Çu t-, hoÆc chÝnh s¸ch tµi chÝnh, th× ®èi víi nh÷ng ng-êi thuéc ph¸i tiÒn tÖ, nguyªn nh©n chÝnh cña sù gia t¨ng trong tæng cÇu lµ sù gia t¨ng cung øng tiÒn tÖ, th-êng ®-îc coi lµ do viÖc c¸c chÝnh phñ cè g¾ng c¾t gi¶m l·i suÊt ®Ó khuyÕn khÝch ®Çu tvµ t¨ng tr-ëng g©y ra . Friedman ®· tr×nh bµy râ rµng quan ®iÓm cña ph¸i tiÒn tÖ khi «ng viÕt: Trong thêi ký sau chiÕn tranh, rÊt nhiÒu n-íc, kÓ c¶ Mü, ®· theo ®uæi chÝnh s¸ch l·i suÊt thÊp, mét phÇn lµ do ¶nh h-ëng cña nh÷ng t- t-ën b¾t nguån tõ Keynes.. TÊt c¶ nh÷ng n-íc lµm nh- vËy ®Òu tr¶i qua l¹m ph¸t râ rµng, hoÆc cã mét m¹ng l-íi kiÓm so¸t võa cã hiÖu qu¶, võa kh«ng cã hiÖu qu¶, ®-îc thiÕt kÕ nh»m chÆn ®øng søc Ðp l¹m ph¸t,. Trong mäi tr-êng hîp, khèi l-îng tiÒn tÖ ®Òu t¨ng lªn do chÝnh s¸ch l·i suÊt thÊp vµ gi¸ c¶ còng t¨ng lªn… 1.1.3.3 L¹m ph¸t do chi phÝ ®Èy. L¹m ph¸t chi phÝ ®Èy lµ lo¹i l¹m ph¸t do thu hÑp tæng cung hoÆc do c¸c doanh nghiÖp buéc lßng ph¶i n©ng cao gi¸ b¸n s¶n phÈm v× nh÷ng lý do bÊt lîi. Kh¸c víi hai lo¹i l¹m ph¸t trªn, th× lo¹i l¹m ph¸t nµy chñ yÕu ®Õn tõ phÝa
http://svnckh.com.vn

7

cung vµ nguyªn nh©n chñ yÕu tõ xuÊt ph¸t tõ hiÖn t-îng t¨ng chi phÝ s¶n xu¸t kh«ng mong ®îi tõ phÝa c¸c doanh nghiÖp. T¨ng chi phÝ kh«ng mong ®îi tõ phÝa doanh nghiÖp t¹o ra nh÷ng có sèc tæng cung bÊt lîi. C«ng nh©n ®×nh c«ng ®ßi t¨ng l-¬ng ë diÖn réng, gi¸ nguyªn liÖu gia t¨ng ®ét biÕn, th¶m häa tù nhiªn lµm ®×nh trÖ ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña nhiÒu doanh nghiÖp lµ nh÷ng ngßi næ cña lo¹i l¹m ph¸t nµy. Trong c¸c lý thuyÕt ®ã, ng-êi ta lËp luËn r»ng l¹m ph¸t kh«ng ph¶i do sù gia t¨ng trong tæng cÇu g©y ra, mµ tr¸i l¹i, do sù dÞch chuyÓn cña ®-êng tæng cung tíi møc mµ bÊt kú møc s¶n l-îng nµo còng ®ßi hái ph¶i cã møc gi¸ cao h¬n so víi tr-íc khi dÞch chuyÓn. Sù dÞch chuyÓn cña ®-êng tæng cung cã thÓ lµ do mét vµi yÕu tè, nh- viÖc c«ng ®oµn yªu s¸ch ®ßi tiÒn l-¬ng danh nghÜa cao h¬n, sù gia t¨ng møc chªnh lÖch gi÷a gi¸ c¶ vµ chi phÝ cña nhµ tb¶n, hoÆc tæng qu¸t h¬n lµ bëi cuéc ®Êu tranh trong ph©n phèi thu nhËp hoÆc sù gia t-ng trong gi¸ nguyªn liÖu. C¸c quan ®iÓm nµy kh«ng phï hîp víi Lý thuyÕt tæng qu¸t vµ sù nhÊn m¹nh cña Keynes vµo mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ, gi¸ vµ møc l-¬ng danh nghÜa. Mµ vÞ trÝ cña ®-êng AS phô thuéc vµo møc l-¬ng danh nghÜa vµ hµm s¶n xuÊt (mÆc dï phÇn ph©n tÝch ë trªn ®· gi¶ ®Þnh r»ng c¸c doanh nghiÖp c¹nh tranh hoµn h¶o vµ kh«ng cè ®Þnh gi¸ c¶ theo ®óng lý thuyÕt vÒ thÆng sè chi phÝ). MÆc dï c¸c nhµ tiÒn tÖ chÊp nhËn tÇm quan träng cña nh÷ng thay ®æi trong gi¸ nguyªn liÖu ®èi víi l¹m ph¸t, nh-ng hä kh«ng hµi lßng víi c¸c lËp luËn kh¸c vÒ chi phÝ ®Èy. Ch¼ng h¹n, Johnson lËp luËn r»ng l¹m ph¸t lµ do c¸c chÝnh s¸ch tiÒn tÖ më réng vµ sù cè g¾ng nh»m ®­a c¸c yÕu tè kh¸c vµo qu¸ tr×nh lËp luËn thÓ hiÖn mét sù ‘’cÇu viÖn’’ (®¸ng th­¬ng h¹i) tíi x· héi häc vµ chÝnh trÞ häc nghiÖp d­’’. Ph-¬ng ph¸p ph©n tÝch chi phÝ ®Èy ®-îc minh ho¹ h×nh d-íi ®©y. gi¶ sö tæng cÇu ban ®Çu ®-îc ®¹i diÖn b»ng ®-êng AD. YÕu tè chi phsi ®Èy lµm cho ®-êng tæng cung dÞch chuyÓn tõ AS tíi AS’, vµ gi¸ t¨ng tõ P tíi P’, trong khi s¶n l­îng t¨ng tõ y tíi y’. DÜ nhiªn, khi s¶n l­îng
http://svnckh.com.vn

8

gi¶m tíi y’, møc sö dông lao ®éng còng gi¶m theo vµ thÊp nghiÖp t¨ng lªn. Khi ®ã, chÝnh phñ cã thÓ quyÕt ®Þnh hµnh ®éng ®Ó chèng l¹i sù gia t¨ng thÊp nghiÖp b»ng c¸ch t¨ng tæng cÇu, lµm cho ®­êng AD dÞch chuyÓn tíi AD’. ChÝnh sù dÞch chuyÓn nµy l¹i cµng lµm cho gi¸ c¶ t¨ng lªn, b©y giê tíi P’’, nh-ng lo¹i trõ ®-îc sù gi¶m sót trong møc sö dông lao ®éng, v× s¶n l-îng trë l¹i møc y. NÕu chÝnh phñ lùa chän biÖn ph¸p lµm t¨ng tæng cÇu b»ng c¸ch t¨ng møc cung øng tiÒn tÖ, nã ®­îc coi lµ theo ®uæi ‘’chÝnh s¸ch tiÒn tÖ thÝch øng’’, v× sù thay ®æi trong cung øng tiÒn tÖ lµ nh»m thÝch øng víi sù dÞch chuyÓn do chi phÝ ®Èy cña ®-êng AS g©y ra. Trªn thùc tÕ, chÝnh s¸ch nh- vËy cã thÓ t¹o ra mèi liªn hÖ t-¬ng quan gÇn gòi gi÷a l¹m ph¸t vµ nh÷ng thay ®æi trong cung øng tiÒn tÖ, DÜ nhiªn, mèi t-¬ng quan nh- vËy kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i ñng hé cho luËn ®iÓm cña ph¸i tiÒn tÖ cho r»ng sù gia t¨ng cung øng tiÒn tÖ g©y ra l¹m ph¸t, VÒ ®iÓm nµy, c¸c nhµ tiÒn tÖ cã thÓ lËp luËn r»ng, hä ch¼ng thÊy bÊt kú lý do nµo khiÕn cho c¸c t¸c ®éng chi phÝ ®Èy g©y ra cø tiÕp tôc ®Èy ®-êng AS lªn cao m·i, -mËc dï ®iÒu ®ã cã thÓ x¶y ra trong mét vµi tr-êng hîp -, trõ khi c¸c c¬ puan tiÒn tÖ tiÕp tôc cè g¾ng c©n b»ng c¸c ¶nh h-ëng tai h¹i cña nh÷ng t¸c ®éng chi phÝ ®Èy nh- vËy ®èi víi s¶n l-îng vµ thÊt nghiÖp th«ng qua viÖc theo ®uæi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ thÝch øng, mét chÝnh s¸ch kÐo dµi m·i m·i vßng xo¸y l¹m ph¸t cña chi phÝ – gi¸ c¶ khi ®-êng AS vµ AD theo nhau d©ng lªn cao. Nh- vËy, c¸c nhµ tiÒn tÖ cã thÓ cho r»ng, l¹m ph¸t dai d¼ng kh«ng thÓ cã ®-îc nÕu c¸c c¬ quan tiÒn tÖ kiÒm chÕ ®-îc møc t¨ng cung øng tiÒn tÖ trong mét giíi h¹n nhÊt ®Þnh Vßng xo¸y l¹m ph¸t do chi phÝ ®Èy ®-îc minh ho¹ trong h×nh d-íi ®©y. Gi¶ sö ®iÓm c©n b»ng ban ®Çu trong nÒn kinh tÕ lµ A, giao ®iÓm cña AS víi AD , víi møc s¶n l-îng y vµ møc gi¸ P. B©y giê, chóng ta h·y ph©n tÝch mét yÕu tè chi phÝ ®Èy lµm dÞch chuyÓn ®­êng AS tíi AS’. NÒn kinh tÕ dÞch chuyÓn vÒ phÝa ®iÓm B, víi sù gi¶m sót s¶n l-îng, gia t¨ng cña gi¸ c¶ vµ tû lÖ thÊp nghiÖp (v× møc sö dông lao ®éng gi¶m cïng víi s¶n l-îng). NÕu chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña chÝnh phñ thÝch øng víi yÕu tè chi phÝ ®Èy ®ã, møc cung øng tiÒn tÖ t¨ng vµ kÐo ®­êng tæng cÇu tíi AD’ lµm cho møc gi¸ t¨ng lªn cao h¬n n÷a vµ
http://svnckh.com.vn

9

s¶n l-îng trë l¹i møc ban ®Çu cña nã khi nÒn kinh tÕ dÞch chuyÓn vÒ phÝa ®iÓm C. NÕu h×nh dung yÕu tè chi phÝ ®Èy ®ã lµ sù gia t¨ng trong tiÒn l-¬ng danh nghÜa do ¸p lùc cña c«ng ®oµn, chóng ta dÔ dµng thÊy r»ng viÖc møc gi¸ t¨ng t¬Ý P’’ lµm tiÒn l­¬ng thùc tÕ gi¶m xuèng, khiÕn cho c¸c c«ng ®oµn tiÕp tôc yªu s¸ch ®ßi t¨ng tiÒn l-¬ng danh nghÜa. ChÝnh có ®Èy nµy lµm ®-êng AS tiÕp tôc dÞch chuyÓn tíi AS’’ vµ chu tr×nh nµy cø lÆp ®i lÆp l¹i m·i m·i. CÇn nhí r»ng, nÕu nÒn kinh tÕ dõng l¹i t¹i ®iÓm A mét thêi gian dµi vµ r«i vßng xo¸y chi phÝ – gi¸ c¶ b¾t ®Çu, chóng ta cã thÓ x¸c ®Þnh ch¾c ch¾n ®éng lùc ban ®Çu b»ng c¸ch xÐt xem liÖu s¶n l-îng t¨ng lªn hay gi¶m xuèng vµo thêii ®iÓm b¾t ®Çu chu kú. NÕu s¶n l-îng t¨ng lªn vµ nÒn kinh tÕ dÞch chuyÓn vÒ phÝa ®iÓm B’, ®éng lùc ban ®Çu cã thÓ ®-îc coi lµ cÇu kÐo; ng-îc l¹i, nÕu tr-íc tiªn s¶n l-îng gi¶m xuèng, khi ®ã ®éng lùc ban ®Çu cã thÓ ®-îc coi lµ chi phÝ ®Èy. DÜ nhiªn, trong bÊt kú tr-êng hîp nµo, mét khi chu kú ®· diÔn ra, nã bao gåm sù gia t¨ng gi¸ c¶ cïng víi s¶n l-îng t¨ng lªn hoÆc gi¶m ®i, vµ khi ®ã, ng-êi ta khã cã thÓ nãi ®éng lùc ban ®Çu lµ chi phÝ ®Èy hay cÇu kÐo. Còng cÇn l-u ý , mÆc dï c¸c nhµ tiÒn tÖ nãi chung ®Òu tin ch¾c vµo kh¶ n¨ng c©n b»ng (cung b»ng cÇu) cña thÞ tr-êng lao ®éng., nh-ng ®iÒu ®ã kh«ng hµm ý hä cã niÒm tin vµo ®-êng tæng cung th¼ng ®øng trong thêi h¹n dµi. Nh- vËy, hä cã thÓ s½n sµng chÊp nhËn c¸ch ph©n tÝch trong h×nh trªn, nh-ng c¸c ®-êng AS dèc lªn ®-îc vÏ ë ®ã chØ cã thÓ ®-îc coi lµ ®óng trong thêi h¹n ng¾n, víi møc l-¬ng danh nghÜa cè ®Þnh. Trong thêi h¹n dµi, khi gi¸ c¶ t¨ng lªn, ®ång thêi tiÒn l-¬ng còng t¨ng lªn, ®-êng AS ng¾n h¹n sÏ dÞch lªn trªn, tõ AS tíi AS’ vµ cø nh- vËy, nh- ®· ®-îc m« t¶ ë trªn, c¸c nhµ tiÒn tÖ cã thÓ lËp luËn r»ng, trong thêi h¹n dµi, th× tr-êng lao ®éng c©n b»ng t¹i, hoÆc Ýt nhÊt còng gÇn víi ®iÓm toµn dông, khi tiÒn l-¬ng danh nghÜa vµ gi¸ c¶ ®-îc ®iÒu chØnh ®Ó t¹o ra møc
http://svnckh.com.vn

10

tiÒn l-¬ng thùc tÕ, møc sö dông lao ®éng vµ s¶n l-îng lµm c©n b»ng thÞ tr-êng. Do ®ã, lµm ph¸t tiÕp diÔn kh«ng ph¶i lµ kÕt qu¶ cña søc Ðp chi phÝ ®Èy. Gi¶ sö, møc toµn dông lµ y trong h×nh trªn, trong tr-êng hîp ®ã, ®-êng tæng cung dµi h¹n lµ ®-êng ng¾t qu·ng th¼ng ®øng n»m phÝa trªn møc y vµ ®i qua c¸c ®iÓm ACE. 1.2. Kinh nghiÖm kiÒm chÕ l¹m ph¸t ë Trung Quèc. Nh÷ng kinh nghiÖm kiÒm chÕ l¹m ph¸t ë Trung Quèc sÏ gîi më cho chóng ta nhiÒu vÒ chÝnh s¸ch ®Ó ®èi phã l¹m ph¸t hiÖn nay. Trung Quèc vµ ViÖt Nam cã nhiÒu ®iÓm t-¬ng ®ång vÒ tù nhiªn x· héi, phong tôc tËp qu¸n, h¬n thÕ n÷a, hai n-íc cã cïng thÓ chÕ chÝnh trÞ, cã tèc ®é t¨ng tr-ëng cao nhÊt Ch©u ¸ trong nh÷ng n¨m qua, cã cïng thÓ chÕ chÝnh trÞ. ChÝnh bëi nh÷ng lÝ do trªn, kinh nghiÖm cña Trung Quèc ch¾c ch¾n lµ bµi häc quÝ gi¸, thùc tÕ, phï hîp víi ViÖt Nam. Trung Quèc hiÖn nay næi lªn nh- mét trung t©m kinh tÕ míi cña thÕ giíi. N¨m 2005, Trung Quèc lµ mét trong 4 nÒn kinh tÕ thÕ giíi v-ît qua Ph¸p vµ Anh, tèc ®é t¨ng tr-ëng 6 th¸ng ®Çu n¨m 2006 lµ 10.9% cho dï chÝnh phñ Trung Quèc ®· thi hµnh chÝnh s¸ch nh»m ®Ó k×m h·m tèc ®é t¨ng tr-ëng. Tuy nhiªn t¨ng tr-ëng qu¸ nãng còng khiÕn cho Trung Quèc ®èi mÆt víi vÊn ®Ò l¹m ph¸t. §Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò nµy, chÝnh phñ Trung Quèc ®· thùc hiÖn chÝnh s¸ch nh-: + ChÝnh phñ Trung Quèc ®ang thùc hiÖn th¶ næi tiÒn tÖ. Tõ th¸ng 7, chÝnh phñ Trung Quèc khëi ®éng lé tr×nh gi¶m gi¸ ®ång nh©n d©n tÖ ngay sau khi n-íc nµy chÊm døt chÝnh s¸ch neo gi¸ chÆt tû gi¸ hèi ®o¸i. ChÝnh s¸ch nµy thùc hiÖn víi môc ®Ých b×nh æn cung tiÒn còng nh- lµm tèc ®é t¨ng tr-ëng chËm l¹i bëi v× viÖc t¨ng cung tiÒn qu¸ møc hiÖn nay còng lµ mét trong ®e do¹ chÝnh ®Õn t×nh h×nh æn ®Þnh nÒn kinh tÕ c¶ trong nh¾n h¹n vµ dµi h¹n. + Bªn c¹nh ®ã, chÝnh phñ Trung Quèc thùc hiÖn chÝnh s¸ch vÜ m« nh»m æn ®Þnh ®µu t- vµ t¸i c¬ cÊu l¹i khu vùc ®Çu th- trong ®ã h¹n chÕ ®Çu t- vµo ®-êng x¸ vµ c¸c x-ëng s¶n suÊt, ®Çu t- vµo c«ng nghiÖp ®ång thêi, kÝch thÝch tiªu dïng hµng ngo¹i nhËp vµ gi¶m thÆng d- th-¬ng m¹i. §Çu t- ë c¸c ngµnh
http://svnckh.com.vn

11

nh- thÐp, ®iÖn, dÇu t¨ng ®¸ng kÓ, trong khi chøng kiÕn sù gi¶m sót thuéc ®Çu t- c¸c ngµnh c«ng nghiÖp nh- thiÕc hoÆc nh«m. Nhu cÇu tiªu dïng ®ang t¨ng, kÕt qu¶ gi¸ trÞ tiªu dïng trong 3 th¸ng ®Çu n¨m 2005 ®¹t 4,508 triÖu tØ nh©n d©n tÖ, møc t¨ng cao nhÊt tõ n¨m 1997. + Trung Quèc t¨ng l·i suÊt ®Ó gh×m ®µ t¨ng tr-ëng. HiÖn nay, l·i suÊt cho vay b»ng ®ång nh©n d©n tÖ do Ng©n hµng Trung -¬ng Trung Quèc c«ng bè n©ng tõ 5,58% lªn 5,85%/n¨m. Tèc ®é t¨ng tr-ëng kinh tÕ quý ®Çu n¨m lªn tíi 10.2% lµ nguyªn nh©n chÝnh khiÕn B¾c Kinh rÊt hay th¾t chÆt tiÒn tÖ, lÇn ®Çu tiªn kÓ tõ th¸ng 10/2004. Víi nh÷ng chÝnh s¸ch trªn t×nh h×nh l¹m ph¸t ë Trung Quèc ®· dÞu l¹i . ChØ sè gi¸ tiªu dïng th¸ng 3 n¨m nay chØ t¨ng ván vÑn 0.8% so víi cuèi n¨m ngo¸i vµ Ng©n hµng trung -¬ng dù b¸o møc l¹m ph¸t n¨m nay chØ dao ®«ng quanh 2%. ChÝnh s¸ch chÝnh phñ Trung Quèc ¸p dông lµ kinh nghiÖm chóng ta cÇn häc hái ®Ó tõ ®ã ®-a ra chÝnh s¸ch phï hîp víi thùc tiÔn ViÖt Nam.

http://svnckh.com.vn

12

PhÇn 2 Thùc tr¹ng l¹m ph¸t tõ n¨m 2004 ®Õn nay ë ViÖt Nam. 2.1 Bèi c¶nh kinh tÕ thÕ giíi. NÒn kinh tÕ thÕ giíi ®ang ®¹t tèc ®é t¨ng tr-ëng nhanh ®iÒu nµy cã thÓ thÊy qua tèc ®é ph¸t triÓn cña c¸c n­íc lín nh­ Mü, NhËt B¶n… vµ c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn trong ®ã ®Æc biÖt lµ Trung Quèc, tuy vËy, kinh tÕ thÕ giíi còng tiÓm Èn nhiÒu nguy c¬ bÊt æn, kinh tÕ toµn cÇu ®ang ph¶i ®èi mÆt víi nhiÒu mèi ®e do¹ nh- gÝa dÇu t¨ng, t×nh h×nh chiÕn sù c¨ng th¼ng ë Trung §«ng, Ir¾c, khñng ho¶ng h¹t nh©n t¹i TriÒu Tiªn, Ir¾c. Sau kho¶ng thêi gian ch÷ng l¹i, c¸c nÒn kinh tÕ lín ®ang ®¹t tèc ®é ph¸t triÓn kh¶ quan. Kinh tÕ Mü t¨ng tr-ëng æn ®Þnh, n¨ng suÊt lao ®éng t¨ng khiÕn cho dÊu hiÖu l¹m ph¸t dÞu l¹i. N¨ng suÊt lao ®äng cña c¸c c«ng ty Mü ®· t¨ng 4.7% trong quÝ III n¨m nay, lµm t¨ng thªm niÒm tin cña ng-êi d©n r»ng nÒn kinh tÕ cã thÓ t¨ng tr-ëng m¹nh mÏ mµ kh«ng kÐo theo ¹m ph¸t. Kinh tÕ NhËt ®ang phôc håi kh¶ quan. Kinh tÕ n-íc nµy ®· ®¹t møc t¨ng tr-ëng 5.5% trong quÝ IV n¨m ngo¸i. XuÊt khÈu phôc håi víi tèc ®é cao trong khi tiªu dïng cña ng-êi d©n t¨ng lªn chÝnh lµ nh÷ng nh©n tè t¹o nªn kÕt qu¶ trªn. So víi quÝ III, GDP cña NhËt B¶n ®· t¨ng 1.4%. Con sè dù ®o¸n tr-íc ®ã cña c¸c nhµ ph©n tÝch lµ 1.2%. Tû lÖ thÊt nghiÖp gi¶m dÇn, ng-êi tiªu dïng cïng víi giíi doanh nghiÖp tin t-ëng h¬n vµo t-¬ng lai cña nÒn kinh tÕ nªn chi tiªu còng nh- ®Çu t- nhiÒu h¬n. NhËt B¶n võa c«ng bè mét b¸o c¸o, thÆng d- tµi kho¶n v·ng lai cña NhËt B¶n còng t¨ng rÊt kh¶ quan trong th¸ng12 n¨m ngo¸i. Bªn c¹nh nh÷ng n-íc lín, c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn còng ®ang chøng tá kh¶ n¨ng còng nh- tiÒm lùc kinh tÕ cña m×nh, Trung Quèc lµ mét vÝ dô ®iÓn h×nh. Trung Quèc lµ n-íc gi÷ kû lôc vÒ tèc ®é t¨ng tr-ëng kh¸ cao, liªn tôc. Tèc ®é t¨ng tr-ëng cña Trung Què trong nhiÒu n¨m liªn tôc ®¹t møc cao nhÊt thÕ giíi; l¹i cã tæng dù tr÷ ngo¹i hèi quèc tÕ lín thø hai thÕ giíi; cã quy m« xuÊt khÈu lín thø 3 vµ thø 4 thÕ giíi. Sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ nhê xuÊt khÈu sÏ

http://svnckh.com.vn

13

gióp Trung Quèc ®¹t møc t¨ng tr-ëng h¬n 9% trong c¶ n¨m nay, t¹o tra thÆng d- th-¬ng m¹i khæng lå – h¬n 100 tû USD.. Bëi vËy ta cã thÓ ®i ®Õn nhËn xÐt, nÒn kinh tÕ thÕ giíi hiÖn nay ®ang ®¹t tèc ®é ph¸t triÓn nhanh, vai trß cña c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn ®ang ngµy cµng n©ng cao bëi vËy nÒn kinh tÕ thÕ giíi hiÖn nay kh«ng cßn phô thuéc qu¸ nhiÒu vµo Mü. Tuy vËy, kinh tÕ thÕ giíi còng ®ang ph¶i ®èi mÆt víi nhiÒu bÊt æn. Quü tiÒn tÖ quèc tÕ ( IMF) c¶nh b¸o, viÖc kinh tÕ Mü håi phôc n¨m nay vµ n¨m tíi ch-a ®ñ vùc dËy ®µ t¨ng tr-ëng cho toµn cÇu. §Æc biÖt, khu vùc ®ång tiÒn n¨m nay cã thÓ chØ t¨ng 0.5%. Theo ph©n tÝch cña IMF, ®iÒu ®¸ng lo ng¹i nhÊt lµ sù thÊt b¹i cña Héi nghÞ bé tr-ëng WTO t¹i Cancun( Mªhic«) trong tuÇn tr-íc. §iÒu nµy sÏ g©y ra mét vÕt r¹n trong ho¹t ®éng th-¬ng m¹i quèc tÕ. Bªn c¹nh ®ã, c¸c nÒn kinh tÕ chñ ®¹o cña EU nh- Italy, Ph¸p ®Òu ®ang ®èi mÆt víi kh¶ n¨ng t¨ng tr­ëng ©m… Thªm vµo ®ã t×nh h×nh thÕ giíi bÊt æn khiÕn gi¸ vµng vµ gi¸ dÇu hçn lo¹n. Jon Nadler- chuyªn gia ph©n tÝch næi tiÕng cña Kitco.com ®· b×nh luËn nh- vËy tr-íc nh÷ng biÕn ®éng bÊt ngê, liªn tôc cña gi¸ vµng vµ gi¸ dÇu trong ngµy 14/7. Víi møc 78.4 USD/ thïng, gi¸ dÇu ®-îc xem nh‘’cao nhÊt mäi thêi ®¹i’’, vµ theo ®ã, Kitco cho r»ng, møc gi¸ vµng 680-700 USD /oz tr-íc m¾t lµ tÊt yÕu. Møc c¶n kü thuËt 660 USD / oz mµ c¸c chuyªn gia ®Æt ra ®· bÞ thÞ tr-êng vµng London ph¸ ngay tõ lóc më cöa s¸ng 14/7. §Õn cuèi chiÒu cïng ngµy , gi¸ vµng giao ngay t¹i thÞ tr-êng nµy ®· t¨ng h¬n 1 USD so víi gi¸ buæi s¸ng (®¹t 662.8 USD /oz). So víi gi¸ ®ãng cöa cña phiªn giao dÞch tr-íc, Møc gi¸ nµy ®· t¨ng 9 USD / oz. Nh- vËy, trong 2 tuÇn ®Çu th¸ng 7, gi¸ vµng ®· t¨ng tíi 15% so víi th¸ng tr-íc. Nguyªn nh©n chÝnh lµ do søc nãng ®· vµ ®ang gia t¨ng cña t×nh h×nh ®Þa chÝnh trÞ g©y ¶nh h-ëng lín ®Õn gi¸ dÇu vµ ho¹t ®éng kinh tÕ toµn cÇu. Liªn tiÕp c¸c th«ng tin thêi sù tõ Ian, B¾c TriÒu Tiªn, Iraq, Ên §é, Isreal, Lib¨ng, Nigeria… ®· kÝch gi¸ vµng nãng lªn rÊt nhanh.. NhËn ®Þnh kh¸ t¸o b¹o vµ ‘’bi quan’’ cña giíi ®Çu t­ ë thÞ tr-êng dÇu má New York khiÕn nhiÒu ng-êi giËt m×nh. NÕu thùc tÕ diÔn ra theo ®óng dù ®o¸n nµy, gi¸ dÇu sÏ ®¹t møc 80 USD/thïng cuèi n¨m nay. Jon Nadler b×nh luËn: Israel tÊn c«ng Lib¨ng cho thÊy t×nh h×nh nãng ë Trung
http://svnckh.com.vn

14

§«ng rÊt dÔ leo thang ®Õn tranh chÊp khu vùc, g©y c« lËp khu vùc côc bé, c¶n trë viÖc cung cÊp vµ vËn chuyÓn dÇu th« cho thÞ tr-êng thÕ giíi. Bªn c¹nh ®ã, nh÷ng vô næ liªn tiÕp x¶y ra t¹i Nigeria – n-íc xuÊt khÈu dÇu lín nhÊt Ch©u Phi – khiÕn dÇu bÞ loang rÊt nhiÒu còng gãp phÇn ®Èy gi¸ dÇu thªm nãng. Qua ph©n tÝch t×nh h×nh kinh tÕ thÕ giíi nh- trªn, mçi quèc gia cÇn ph¶i cã nh÷ng chÝnh s¸ch ®Ó phï hîp t×nh h×nh ®Æc biÖt lµ dÊu hiÖu l¹m ph¸t ®ang gia t¨ng khi gi¸ dÇu má ®ang ®¹t møc kØ lôc còng nh- gi¸ cña nhiÒu mÆt hµng kh¸c ®ang cã chiÒu h-íng gia t¨ng. 2.2. T×nh h×nh kinh tÕ ViÖt Nam. N¨m 2005, dï gÆp nhiÒu khã kh¨n nh- thiªn tai, h¹n h¸n ë MiÒn B¾c, dÞch cóm gµ cïng sù biÕn ®éng gi¸ c¶ trªn thÕ giíi, kinh tÕ ViÖt Nam ®¹t tèc ®é t¨ng tr-ëng GDP: 8,5%, thµnh tùu nµy ®¹t ®-îc th«ng qua ph¸t triÓn s¶n xuÊt, më réng c¸n c©n th-¬ng mai ®ång thêi lµ sù ho¹t ®éng hiÖu qu¶ cña Ng©n hµng. S¶n xuÊt: Tăng trưởng GDP đạt mức cao nhất trong 8 năm:8.5%. MÆc dï gÆp ph¶i nhiÒu ®iÒu kiÖn kh«ng thuËn lîi (h¹n h¸n trÇm trong trong nöa ®Çu n¨m, b·o lò lín trong nöa sau n¨m, dÞch cóm gia cÇm hoµnh hµnh, gi¸ n¨ng l-¬ng t¨ng) nh-ng nÒn kinh tÕ vÉn t¨ng tr-ëng 8.4%, møc cao nhÊt trong 8 n¨m vµ cao thø 2 ë Ch©u ¸ trong n¨m 2005 (thÊp h¬n møc 9% cña Trung Quèc). Khu vùc c«ng nghiÖp vµ x©y dùng t¨ng tr-ëng 10% , ®ãng gãp 4.2 ®iÓm phÇn tr¨m vµo t¨ng tr-ëng GDP, trong khi ngµnh dÞch vô vµ n«ng nghiÖp ®ãng gãp lÇn l-ît 3.4 vµ 0.8 ®iÓm phÇn tr¨m. TÊt c¶ c¸c khu vùc kinh tÕ ®Òu t¨ng tr-ëng víi tèc ®é nhanh h¬n so víi n¨m ngo¸i. Riªng s¶n l-îng n«ng nghiÖp t¨ng 17.2%, tèc ®é cao nhÊt trong 5 n¨m (2001: 14.6%; 2002:14.8%; 2003:16.8%; 2004:16%).

http://svnckh.com.vn

15

C¬ cÊu GDP(%) C«ng nghiÖp & X©y dùng DÞch vô N«ng nghiÖp C¸n c©n th-¬ng m¹i:

38,1 36,6 23,2

41,0 38,1 20,9

Tæng xuÊt khÈu n¨m 2005 ®· t¨ng 21.6% ®¹t 32.2 tû USD. Trong ®ã khu vùc FDI ®ãng gãp trªn 57% vµ ®¹t møc t¨ng tr-ëng cao nhÊt víi 27.8% (hoÆc møc 26.2% nÕu kh«ng tÝnh ®Õn xuÊt khÈu dÇu th«), vµ xuÊt khÈu cña khu vùc trong n-íc t¨ng 14.1%. XuÊt khÈu sang ba thÞ tr-êng lín nhÊt (tæng céng chiÕm tíi mét nöa thÞ tr-êng xuÊt khÈu) lµ Hoa Kú, EU vµ NhËt B¶n ®· t¨ng tr-ëng t-¬ng øng 16%, 7% vµ 25%, §iÓn h×nh lµ xuÊt khÈu g¹o ®· ®¹t møc 1.39 tû USD, trë thµnh mÆt hµng ®øng thø 7 cã gi¸ trÞ xuÊt khÈu ®¹t trªn 1 tû USD. MÆc dï ®¹t møc t¨ng tr-ëng cao, c¬ cÊu xuÊt khÈu cho thÊy nh÷ng dÊu hiÖu ®¸ng lo ng¹i. MÆc dï gi¸ trÞ xuÊt khÈu cña mÆt hµng quan träng nhÊt lµ dÇu th« ®· t¨ng 30%, møc t¨ng nµy hoµn toµn lµ do t¸c ®éng cña gi¸ c¶ khi l-îng dÇu th« xuÊt khÈu thùc tÕ ®· gi¶m 7.3%. C¸c mÆt hµng xuÊt khÈu quan träng kh¸c nh- dÖt may vµ giµy dÐp ®· t¨ng ë møc thÊp nhÊt kÓ tõ 2002, t-¬ng øng ë m-c 9.6% vµ 11% do sù c¹nh tranh khèc liÖt trªn thÞ tr-êng quèc tÕ trong khi ViÖt Nam vÉn ch-a chÝnh thøc gia nhËp WTO. Ngoµi ra, c¬ cÊu xuÊt khÈu ®· kh«ng cho thÊy bÊt cø thay ®æi ®¸ng kÓ nµo vµ chñ yÕu vÉn phô thuéc vµo c¸c mÆt hµng truyÒn thèng nh- nguyªn vËt liÖu th« vµ c¸c s¶n phÈm sö dông nhiÒu lao ®éng cã gi¸ trÞ gia t¨ng thÊp. T¨ng tr-ëng trong ngµnh ®iÖn tö lµ mét sù ph¸t triÓn ®¸ng khÝch lÖ( t¨ng 60,2% trong n¨m 2004 vµ 34.1% trong n¨m 2005) nh-ng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña mÆt hµng nµy vÉn cßn kh¸ thÊp( 1,44 tû USD b»ng 4,5% tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña mÆt hµng nµy vÉn cßn kh¸ thÊp( 1,44 tû USD b»ng 4,5% tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu).

http://svnckh.com.vn

16

NÒn kinh tÕ tiÕp tôc ph¶i chÞu møc th©m hôt th-¬ng m¹i lµ 4,65 tû USD khi kim ng¹ch nhËp khÈu ®¹t 36,9 tû USD( t¨ng 15,4%). VÒ trung h¹n, th-¬ng m¹i sÏ khã cã kh¶ n¨ng gi¶m nhËp siªu do nhu cÇu ®èi víi c¸c s¶n phÈm nhËp khÈu chÝnh lµ m¸y mãc thiÕt bÞ, phô tïng « t«, linh kiÖn ®iÖn tö vµ c¸c nguyªn vËt liÖu ®Çu vµo cho c¸ ngµnh c«ng nghiÖp kh¸c ®ang ngµy cµng t¨ng khi s¶n xuÊt trong n-íc ngµy cµng ph¸t triÓn. Trong n¨m 2006, ViÖt Nam sÏ ph¶i hoµn thµnh c¸c cam kÕt trong CEPTs vµ rÊt cã kh¶ n¨ng trë thµnh thµnh viªn chÝnh thøc WTO. Nh÷ng nh©n tè nµy më ra nhiÒu c¬ héi tiÕp cËn thÞ tr-êng h¬n cho c¸c nhµ xuÊt khÈu vµ sÏ t¹o ra nhiÒu lîi thÕ trong viÖc gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp th-¬ng m¹i. ChÝnh phñ kú väng kim ng¹ch xuÊt khÈu trong n¨m sÏ ®¹t møc 37 tû USD. HÖ thèng ng©n hµng cã mét n¨m kinh doanh hiÖu qu¶: HÖ thèng ng©n hµng n¨m 2005 cã nh÷ng b-íc ph¸t triÓn tÝch cùc vµ ngµy cµng ®ãng vai trß quan träng trong viÖc huy ®éng vµ ®iÒu tiÕt nguån vèn trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. HiÖn ng©n hµng ®· lµ kªnh huy ®éng, cung øng vèn chÝnh cho nÒn kinh tÕ víi 30% vèn ®Çu t- ph¸t triÓn hµng n¨m vµ 40% tæng nhu cÇu vèn cña c¸c doanh nghiÖp. Tæng d- nî tÝn dông qua hÖ thèng ng©n hµng vµo cuèi n¨m 2005 ®· trªn 60% GDP, cao h¬n møc b×nh qu©n cña c¸c n-íc cã thu nhËp thÊp. Quan träng h¬n, nguån vèn tÝn dông ng¾n h¹n ®ang gi¶m dÇn tõ kho¶ng 70% tæng tÝn dông trongthËp kû 90 xuèng cßn kho¶n 30% trong n¨m 2005. Sö dông vèn hiÖu qu¶ h¬n nªn t×nh h×nh kinh doanh t¹i c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i rÊt kh¶ quan víi tû lÖ lîi nhuËn trªn vèn b×nh qu©n kho¶ng 30%. §ãn ®Çu nh÷ng th¸ch thøc khi thÞ tr-êng ng©n hµng më cöa cho c¹nh tranh quèc tÕ vµo n¨m 2008, c¸c ng©n hµng trong n-íc ®· chñ ®éng t¨ng vèn( bèn ng©n hµng sÏ cã vèn trªn 100,000 tû ®ång VN§ trong n¨m 2006) vµ tÝch cùc t×m kiÕm ®èi t¸c lµ c¸c ng©n hµng n-íc ngoµi cã uy tÝn. Trong n¨m 2005 ®· cã ba ng©n hµng trong n-íc b¸n 10% cæ phÇn cho c¸c ng©n hµng quèc tÕ ®Ó trë thµnh cæ ®«ng chiÕn l-îc.
http://svnckh.com.vn

17

§iÓm yÕu lín nh©t cña hÖ th«ng ng©n hµng lµ sù chi phèi cña c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i quèc doanh( hiÖn chiÕm gÇn 70% thÞ phÇn). C¸c ng©n hµng nµy gièng nh- c¸c doanh nghiÖp nhµ n-íc kh¸c, ho¹t ®éng ch-a thùc sù hiÖu qu¶, tiÕp tôc duy tr× mét kho¶n lín tÝn dông cho c¸c doanh nghiÖp nhµ n-íc dï c¸c doanh nghiÖp nµy lµm ¨n thua lç vµ g©y ra phÇn lín l-îng nî xÊu mµ hÖ thèng ®ang ph¶i g¸nh chÞu. MÆt kh¸c, ho¹t ®éng chñ yÕu cña c¸c ng©n hµng lµ cho vay tÝn dông víi rñi ro cao( chiÕm gÇn 70% tæng doanh thu). Víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ nãi chung vµ thÞ tr-êng ng©n hµng, tµi chÝnh nãi riªng, c¸c ng©n hµng cÇn ph¶i ph¸t triÓn c¸c m¶ng dÞch vô kh¸c, ®a d¹ng ho¸ c¸c nguån thu vµ gi¶m lÖ thuéc vµo dÞch vô cho vay tÝn dông. Trong hai n¨m 2004 va 2005, hai ng©n hµng quèc doanh ®Çu tiªn( Vietcombank vµ BIDV) ®· thµnh lËp c«ng ty qu¶n lý quü ®Çu t-. Riªng BIDB ®· tham gia vµo lÜnh vùc b¶o hiÓm phi nh©n thä víi c«ng ty 100% vèn cña ng©n hµng. Xu h-íng nµy sÏ cßn tiÕp tôc trong nh÷ng n¨m tíi, ®Æc biÖt lµ ®èi víi c¸c ng©n hµng quèc doanh víi quy m«lín vµ tiÒm lùc tµi chÝnh m¹nh mÏ ChÝnh phñ ®· quyÕt ®Þnh cæ phÇn ho¸ c¸c ng©n hµng quèc doanh. HiÖn giê ch-¬ng tr×nh ®ang ®-îc thÝ ®iÓm víi Vietcombank, ng©n hµng nµy ®· ph¸t hµnh 1,500 tû VND tr¸i phiÕu chuyÓn ®æi vµo th¸ng 11/2005 vµ trong th¸ng 7 ng©n hµng nµy ®· niªm yÕt trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n. C¸c ng©n hµng kh¸c sÏ lÇn l-ît ®-îc chuyÓn thµnh ng©n hµng cæ phÇn tr-íc n¨m 2010(trõ Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n). 2.3. Mét sè vÊn ®Ò cßn tån t¹i Nh×n chung, t×nh h×nh s¶n xuÊt trong n¨m 2005 ®· kh¾c phôc ®-îc nhiÒu kh¨n nh- gi¸ x¨ng dÇu vµ nguyªn liÖu ®Çu vµo t¨ng cao, thiÕu hôt ®iÖn do h¹n h¸n g©y ra. §ît h¹n h¸n c¶nh b¸o vÒ vÊn ®Ò an ninh n¨ng l-îng ë n-íc ta; hiÖn t¹i thuû ®iÖn chiÕm kho¶ng 40% tæng ®iÖn n¨ng c¶ n-íc do ®ã rÊt dÔ bÞ ¶nh h-ëng bëi t×nh h×nh thêi tiÕt kh«ng æn g©y ra nhiÒu khã kh¨n trong nh÷ng n¨m tíi.

http://svnckh.com.vn

18

§Ó ®¸p øng nhu cÇu ®ang t¨ng trong giai ®oan 2006-2010, ngµnh ®iÖn sÏ ph¶i huy ®éng 231,000 tû VND vèn ®Çu t- nh-ng cã nguy c¬ thiÕu hôt kho¶ng 71,153 tû VND. Do ®ã hiÖn ChÝnh phñ chñ tr-¬ng khuyÕn khÝch ®Çu t- vµo lÜnh vùc s¶n xuÊt vµ ph©n phèi ®iÖn ®ång thêi nghiªn cøu kÕ ho¹ch x©y dùng nhµ m¸y ®iÖn nguyªn tö còng nh»m ®a d¹ng hãa nguån ®iÖn cung trong t-¬ng lai GÝa dÇu th« dao ®éng ë møc cao trong n¨m còng g©y ra nhiÒu x¸o ®éng ®Æc biÖt khi ViÖt Nam ®ang ph¶i nhËp khÈu 100% l-îng x¨ng dÇu cung øng cho nhu cÇu trong n-íc. ViÖc khëi c«ng x©y dùng Nhµ m¸y läc dÇu Dung QuÊt sau 9 n¨m tr× ho·n sÏ høa hÑn cung øng 30% nhu cÇu x¨ng trong n-íc sau khi hoµn thµnh vµo n¨m 2009. Dù tÝnh ViÖt Nam cÇn Ýt nhÊt ba nhµ m¸y läc dÇu ®Ó cung øng x¨ng cho thÞ tr-êng néi ®Þa vµ nhµ m¸y thø hai t¹i Nghi S¬n – Thanh Ho¸ còng ®ang ë giai ®o¹n nghiªn cøu kh¶ thi( dù tÝnh sÏ hoµn thµnh vµo n¨m 2010). Nh- vËy tõ giê tíi n¨m 2010, t×nh h×nh gi¸ x¨ng dÇu trong nø¬c sÏ vÉn cßn phô thuéc vµo dao ®éng cña gi¸ dÇu quèc tÕ, ®Æc biÖt lµ Nhµ n-íc chñ tr-¬ng gi¶m trî gi¸ mÆt hµng nµy trong n¨m 2006. C¸c khã kh¨n n¨m 2005 v× thÕ ch-a ®-îc gi¶i quyÕt trong t-¬ng lai gÇn, vµ sÏ vÉn tiÕp tôc lµ nh÷ng th¸ch thøc cña n¨m 2003. Ngoµi ra hai ®éng lùc cña t¨ng tr-ëng kinh tÕ( søc mua trong n-íc vµ møc ®Çu t- cao) còng ®ang cã nh÷ng vÊn ®Ò ®¸ng quan t©m. Møc b¸n lÎ t¨ng mét phÇn lµ do gi¸ t¨ng. NÕu l¹m ph¸t tiÕp tôc t¨ng nhanh nh- c¸c n¨m qua, søc mua thùctÕ sÏ gi¶m m¹nh ¶nh h-ëng ®Õn søc kÐo cña cÇu. Trong khi ®ã, nÕu hiÖu qu¶ ®Çu t- kh«ng t¨ng( nhÊt lµ trong khu vùc nhµ n-íc – hiÖn ®ang chiÕm 60% tæng ®Çu t- toµn x· héi), søc ®Èy cña ®Çu t- ®èi víi t¨ng tr-ëng sÏ gi¶m ®¸ng kÓ. Ngoµi c¸c vÊn ®Ò an ninh n¨ng l-îng, s¶n xuÊt c«ng nghiÖp sÏ ph¶i ®èi mÆt víi sù c¹nh tranh khèc liÖt h¬n trong n¨m 2006, khi ViÖt Nam dù kiÕn sÏ gia nhËp WTO trong n¨m na, vµ tham gia ®Çy ®ñ vµo Ch-¬ng tr×nh ¦u ®·i ThuÕ quan cã HiÖu lùc chung( CEPT) cña Khu vùc MËu dÞch Tù do ASEAN ( AFTA), theo ®ã thuÕ ®èi víi hµng hãa nhËp khÈu cña ASEAN sÏ ®-îc gi¶m xuèng 0-5%). Nh÷ng ¸p lùc c¹nh tranh nµy trong khi kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c ngµnh s¶n xuÊt néi ®Þa nh×n chung vÉn cßn rÊt thÊp( theo mét vµi nguån thèng kª, chØ 20% c¸c doanh nghiÖp trong n-íc ®ang sö dông c«ng nghÖ hiÖn
http://svnckh.com.vn

19

®¹i), sÏ ®Æt ra th¸ch thøc lín ®èi víi nÒn kinh tÕ trong nh÷ng n¨m tíi. Bªn c¹nh ®ã, gi¸ c¶ cña c¸c nguyªn liÖu ®Çu vµo quan träng nh- than, ®iÖn, x¨ng dÇu vèn ®-îc nhµ n-íc trî gi¸ rÊt cã kh¶ n¨ng sÏ t¨ng lªn gÇn møc quèc tÕ, t¹o thªm g¸nh nÆng ®èi víi c¸c nhµ s¶n xuÊt trong n-íc. 2.3 Thùc tr¹ng l¹m ph¸t ViÖt Nam 2004 ®Õn nay. 2.3.1. T×nh h×nh biÕn ®éng gi¸ c¶ Tr-íc n¨m 2004, t×nh h×nh gi¸ c¶ trong n-íc t-¬ng ®èi æn ®Þnh, chØ ®Õn n¨m 2004 gi¸ c¶ trong n-íc míi cã sù biÕn ®éng m¹nh. ChØ sè CPI trong n¨m 2002 vµ 2003 chØ dao ®éng tõ 3 ®Õn 4% cô thÓ n¨m 2002 lµ 4% víi møc t¨ng tr-ëng lµ 7%, n¨m 2003 lµ 3% víi møc t¨ng tr-ëng 7%. Tuy nhiªn ®Õn b¾t ®Çu ®ªn th¸ng 2 n¨m 2004 chØ sè l¹m ph¸t tÝnh theo CPI lµ 4.1%, th¸ng 8 ®· vät lªn tíi 8.3%, CPI c¶ n¨m lµ 9.5% . N¨m 2005, l¹m ph¸t ®· v-ît møc do ChÝnh phñ ®Æt ra lµ 6,5%, ®¹t 8,4%, møc cao thø ba trong vßng 10 n¨m trë l¹i ®©y(1998: 9,2%, 2004: 9,5%), so víi møc t¨ng tr-ëng kinh tÕ chØ cã 8.5%, møc chªnh lÖch chØ lµ 0.1% ®e do¹ sù ph¸t triÓn cña ViÖt Nam tr-íc biÕn ®éng cña gi¸ c¶ . Dù kiÕn gi¸ than vµ ®iÖn sÏ t¨ng trong n¨m 2006, vµ hiÖn ®· cã kÕ ho¹ch gi¶m trî cÊp ®èi víi gi¸ n¨ng l-îng ®Ó gi¸ x¨ng dÇu cã thÓ ®iÒu chØnh linh ho¹t h¬n theo sù biÕn ®éng cña gi¸ c¶ quèc tÕ. Víi nh÷ng ®iÒu chØnh nµy, møc gi¸ chung trong n¨m 2006 ®-îc dù ®o¸n sÏ ®-îc n©ng lªn møc míi, vµ l¹m ph¸t sÏ tiÕp tôc t¹o ra ¸p lùc ®èi víi c¸c c¬ quan ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch khi møc l-¬ng thùc tÕ ®ang bÞ bµo mßn g©y ra nhiÒu lo ng¹i trong d©n chóng. Trong n¨m 2004, t×nh h×nh gi¸ c¶ cã nhiÒu biÕn ®éng biÓu hiÖn qua b¶ng sau:

http://svnckh.com.vn

20

Th¸ng MÆt hµng 1 L-¬ng thùc phÈm V¶i vãc-®å may mÆc VËt dùng liÖu x©y 100.8 102.3 104.4 104.8 105 104.8 104.8 105.4 105.9 106.4 106.9 101.2 100.9 101.4 102.1 102 102.1 102.3 102.7 103.2 103.4 103.6 thùc101.6 2 106.8 3 108.5 4 109.5 5 111.5 6 113.2 7 113.7 8 114.5 9 115 10 114.8 11 114.8

ChØ sè gi¸ tiªu dïng vµ mét sè nhãm hµng ho¸ tõ th¸ng 1-11 n¨m 2004(12/2003=100) 120 115 110 105 100 95 90 VËt liÖu x©y dùng CPI L-¬ng thùc- thùc phÈm V¶i vãc-®åm¸y mÆc

Qua b¶ng biÓu ta thÊy râ gi¸ c¶ t¨ng ®· gi¸ t¨ng ë nhiÒu nhãm mÆt hµng thiÕt yÕu ®èi víi ng-êi tiªu dïng. Nhãm mÆt hµng l-¬ng thùc- thùc phÈm cã sù biÕn ®éng gÝa m¹nh nhÊt lªn tíi 15.6%. Møc t¨ng gi¸ ë mét vµi th¸ng ®Çu vÉn lµ cao nhÊt. Tuy vËy, sau tÕt gÝa cña mÆt hµng nµy vÉn t¨ng dï xu h-íng cã gi¶m dÇn cô thÓ tõ quÝ 1/2004 gi¸ nhãm hµng nµy ®· t¨ng lªn lµ 8.5 % so víi th¸ng 12/2003, trong c¸c th¸ng tiÕp theo l-¬ng thùc- thùc phÈm t¨ng ®¸ng kÓ vÝ dô nh- th¸ng 6 lµ t¨ng 13.2% so víi th¸ng 12/2003 vµ 11.2%so víi th¸ng 1, ®Õn giai ®o¹n cuèi n¨m chØ sè gi¸ nhãm mÆt hµng nµy t¨ng chËm h¬n cô thÓ nh- th¸ng 9 chØ t¨ng 0.5% so víi th¸ng 8 vµ kh«ng thay ®æi trong hai th¸ng 10 vµ 11. Ngoµi ra, gi¸ hµng ho¸ phi l-¬ng thùc-thùc phÈm cã xu h-íng
http://svnckh.com.vn

Th ¸n

g1 2/ 03 Th ¸n g 2 Th ¸n g 4 Th ¸n g 6 Th ¸n g 8 Th ¸n g 10

21

t¨ng nh-ng chËm vÝ dô nh- vËt liÖu x©y dùng t¹i th¸ng 11 chØ t¨ng 6.9% so víi th¸ng 12/2003. Trong n¨m 2005, côm tõ ‚ mÆt b»ng gi¸ míi‛ ®­îc sö dông nhiÒu lÇn ®Ó chØ sù t¨ng gi¸ cña mét lo¹t mÆt hµng tõ n¨m 2004, nhÊt lµ dÇu th«. Nay víi gi¸ dÇu th« ®· t¨ng v-ît 75USD/thïng, kÐo theo nhiÒu nguyªn nhiªn liÖu ®Çu vµo liªn quan ®Õn dÇu th« t¨ng gi¸ th× mét ‚ mÆt b»ng gi¸ míi‛ míi sÏ ph¶i ®-îc c©n nh¾c. Bèn th¸ng ®Çu n¨m 2006 chØ sè gi¸ tiªu dïng t¨ng 3% so víi th¸ng 12 n¨m 2005. Tèc ®é ®iÒu hµnh thÞ tr-êng trong n-íc dù b¸o chØ sè gi¸ tiªu dïng 5 th¸ng sÏ t¨ng ë qu·ng 3,3%-3,5%, nh-ng khi ®-a ra dù b¸o nµy, gi¸ x¨ng dÇu b¸n lÎ trong n-íc ch-a t¨ng. GÝa tiªu dïng th¸ng 6/2006 t¨ng 0,4%, ®-a tèc ®é t¨ng gi¸ tiªu dïng 6 th¸ng ®Çu n¨m lªn 4%. Qói mét n¨m 2006, t×nh h×nh kiÓm so¸t gi¸ cã nh÷ng dÊu hiÖu tèt ®Ñp. GÝa nhãm l-¬ng th-c- thùc phÈm, yÕu tè ¶nh h-ëng ®Õn CPI m¹nh nhÊt ®· gi¶m ®¸ng kÓ do viÖc thµnh c«ng gi¶i quyÕt ¶nh h-ëng cña dÞch cóm gia cÇm. GÝa l-¬ng thùc vµ thùc phÈm gi¶m 0,9% trong th¸ng 3 vµ chØ t¨ng 4% kÓ tõ th¸ng 12 n¨m 2005. Tuy vËy, trong nh÷ng th¸ng tíi vÉn cã nh÷ng yÕu tè g©y ¸p lùc lªn mÆt b»ng gi¸ thÞ tr-êng: Tr-íc hÕt lµ viÖc EVN cã kÕ ho¹ch t¨ng gi¸ ®iÖn lªn trªn 8% trong n¨m nay( vµ tiÕp tôc t¨ng trong n¨m sau). MÆc dï cã nhiÒu kh¶ n¨ng gi¸ ®iÖn s¶n xuÊt sÏ kh«ng t¨ng nh-ng viÖc ®iÒu chØnh nµy vÉn sÏ ¶nh h-ëng ®¸ng kÓ ®Õn mÆt b»ng gi¸ chung. TiÕp ®ã lµ ¶nh h-ëng cña viÖc t¨ng gi¸ dÇu trªn thÞ tr-êng quèc tÕ. ViÖt Nam hiÖn ®ang ph¶i nhËp khÈu 100% c¸c s¶n phÈm x¨ng dÇu do ®ã møc gi¸ trong n-íc sÏ b¸m s¸t t×nh h×nh dao ®éng gi¸ thÕ giíi. N¨m 2005, gi¸ x¨ng trong n-íc ®· ph¶i ®iÒu chØnh 6 lÇn, vµ sÏ nh¹y c¶m h¬n trong n¨m nay. T×nh h×nh thêi tiÕt bÊt th-êng, h¹n h¸n, lò lôt vµ nguy c¬ trë l¹i cña dÞch cóm gia cÇm vµo cuèi n¨m sÏ lµ nh÷ng nh©n tè tiÒm Èn cã thÓ g©y nªn c¬n sèt
http://svnckh.com.vn

22

gi¸, ®Æc biÖt lµ mÆt hµng l-¬ng thùc, thùc phÈm( hiÖn chiÕm h¬n mét nöa gi¸ hµng ho¸ dïng ®Ó tÝnh CPI). T×nh h×nh thêi tiÕt bÊt th-êng, h¹n h¸n, lò lôt vµ nguy c¬ trë l¹i cña dÞch cóm gia cÇm vµo cuèi n¨m sÏ lµ nh÷ng nh©n tè tiÒm Èn cã thÓ g©y nªn c¬n sèt gi¸, ®Æc biÖt lµ mÆt hµng l-¬ng thùc, thùc phÈm. 2.3.2. Nguyªn nh©n cña l¹m ph¸t. 2.3.2.1. Nguyªn nh©n bªn ngoµi GÝa dÇu, gi¸ hµng ho¸ phi dÇu, nhÊt lµ gi¸ c¸c s¶n phÈm nguyªn vËt liÖu ®Çu vµo s¶n phÈm quan träng còng nh- gi¸ nhiÒu n«ng s¶n t¨ng m¹nh h¬n trªn thÞ tr-êng thÕ giíi Tr-íc hÕt lµ sù biÕn ®éng cña gi¸ dÇu. Râ rµng, gi¸ dÇu hiÖn nay ®ang ë møc kØ lôc ë møc 78USD/thïng DÇu còng nh- bÊt k× mét hµng ho¸ nµo kh¸c ®Òu quyÕt ®Þnh bëi t×nh h×nh cung cÇu, nguyªn nh©n gi¸ dÇu t¨ng còng xuÊt ph¸t tõ ®©y. Tr-íc hÕt, nÒn kinh tÕ thÕ giíi ®ang ph¸t triÓn bëi vËy nhu cÇu dÇu thÕ gi-ãi t¨ng cao. NÒn kinh tÕ thÕ giíi tiÕp tôc phôc trong nh÷ng n¨m nay. Kinh tÕ Mü ®¹t tèc ®é t¨ng tr-ëng cao kÐo theo ®ã lµ møc t¨ng tiªu thô dÇu, nhu cÇu cña Mü n¨m 2003 t¨ng 1.9%. Thªm vµo ®ã lµ sù ph¸t triÓn cña Trung Quèc. Kinh tÕ Trung Quèc t¨ng tr-ëng cao lµm nhu cÇu tiªu thô dÇu th« t¨ng m¹nh. Ngoµi ra, viÖc cñng cè kho dù tr÷ chiÕn l-îc vÒ dÇu th« nh»m ®¶m b¶o an ninh n¨ng l-îng quèc gia cµng thóc ®Èy n-íc nµy t¨ng c-êng nhËp dÇu. Sè liÖu h¶i quan Trung Quèc cho thÊy, th¸ng 6, nhËp khÈu dÇu th« cña n-íc nµy t¨ng 47% so víi cïng ký n¨m tr-íc, ®¹t h¬n 11 triÖu tÊn. NhËp khÈu dÇu nhiªn liÖu c¸c lo¹i còng t¨ng tíi 34%, t-¬ng ®-¬ng h¬n 3 triÖu tÊn. ThÞ tr-êng xuÊt khÈu dÇu th« lín nhÊt sang Trung Quèc 6 th¸ng ®Çu n¨m lµ Trung §«ng, chiÕm kho¶ng 73% tæng kim ng¹ch. Dù ®o¸n, c¶ n¨m nay nhËp khÈu dÇu th« cña Trung Hoa ®¹i lôc sÏ ®¹t 127,7 triÖu tÊn, t¨ng gÇn 44% so víi n¨m 2005
http://svnckh.com.vn

23

Tuy vËy, nguån cung cña dÇu l¹i tËp trung tõ c¸c n-íc thuéc tæ chøc OPEC mµ chñ yÕu tõ c¸c n-íc Trung §«ng. Vai trß cña c¸c n-íc nµy cã t¸c ®«ng quan träng ®Õn gi¸ dÇu. N¨m 2002, OPEC ®· c¾t gi¶m sÈn l-îng khai th¸c 5% tõ 30 triÖu thïng mçi ngµy xuèng cßn 28.5 triÖu thïng. §iÒu nµy ®· lµm thay ®æi thÞ tr-êng vµo n¨m 2003 v× lóc nµy lµ thêi ®iÓm kinh tÕ thÕ giíi ®ang hßi phôc vµ nhu cÇu t¨ng vÒ dÇu. L-îng dÇu má khai th¸c n¨m 2003 kh«ng chØ ®Ó ®¸p øng nhu cÇu t¨ng n¨m 2003 mµ cßn ®Ó bï ®¾p l-îng c¾t gi¶m n¨m 2002 chÝnh bëi vËy mµ l-îng dÇu dù tr÷ gi¶m. KÕt qu¶ lµ thÞ tr-êng phôc håi cuãi n¨m 2003 vµ trong n¨m 2004 víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ ®· khiÕn cho l-îng dÇu dù tr÷ thiÕu hôt . Bªn c¹nh ®ã t×nh h×nh bÊt æn cña Trung §«ng ®· khiÕn gi¸ dÇu t¨ng. Cuéc chiÕn tranh Ir¾c, khñng ho¶ng h¹t nh©n t¹i Iran ®· t¸c ®éng s©u s¾c ®Õn gi¸ dÇu hiÖn nay lµm c¸c nhµ s¶n xuÊt lo ng¹i vÒ thiÕu hót dÇu ®iÒu nµy ®Èy gi¸ dÇu nªn. Cã thÓ nãi gi¸ dÇu hiÖn nay rÊt nh¹y c¶m víi t×nh h×nh thÕ giíi, bÊt k× mét sù thay ®æi còng nh- biÕn ®éng nµo cña thÕ giíi ®Òu t¸c ®éng ®Õn gi¸ dÇu. T×nh h×nh chiÕn sù ë Trung §«ng c¨ng th¼ng h¬n khi IRASEL tÊn c«ng Lib¨ng cïng vô thö tªn löa cña B¾c TriÒu Tiªn ®· ®Èy gi¸ dÇu lªn møc cao kØ lôc tÝnh ®Õn ngµy 14/7/2006 gi¸ dÇu th« lo¹i ngät nhÑ giao th¸ng t¸m lµ 78.10USD/thing. C¸c n-íc t¨ng l-îng dÇu dù tr÷ do bÊt æn cña Trung §«ng còng lµ nguyªn nh©n khiÕn gi¸ dÇu t¨ng. Cïng víi mét sè yÕu tè kh¸c, c¸c lý do trªn ®· khiÕn gi¸ dÇu thÕ giíi biÕn ®éng m¹nh, sÏ thËt khã d-êng nh- lµ kh«ng thÓ ®Ó gi¸ dÇu quay l¹i møc 30USD/thïng nh- nh÷ng n¨m tr-íc. Riªng th¸ng 7 gi¸ dÇu ®· lËp lªn nh÷ng kû lôc gi¸ míi, qua b¶ng sè liÖu sau ta cã thÓ thÊy râ sù biÕn ®éng ®ã: Ngµy th¸ng 6/7/2006 GÝa dÇu 75,4 USD 14/7/2006 18/7/2006 19/7/2006

78USD/thïng 76,55USD/thùng 73,9USD/thùng.

http://svnckh.com.vn

24

79 78 77 76 75 74 73 72 71 6-Jul 14/7 18/7 19/7 GÝa dÇu

§Õn cuèi phiªn giao dÞch ngµy mïng 6/7/2006, gi¸ dÇu chèt ë møc 75,19 USD/ thïng. Trong khi ®ã, c¸c hîp ®ång gi¸o khÝ gas t-¬ng lai còng t¨ng h¬n 5,7 cent lªn møc 2.2758 USD/ gallon. GÝa khÝ ®èt còng leo lªn 2,0626 USD/gallon, t¨ng 3,4% so víi phiªn tr-íc. T¹i Lon don, dÇu Brent BiÓn B¾c giao t-¬ng lai còng t¨ng 55 cent lªn 73,06 USD/thïng. So víi cïng ký n¨m ngo¸i, gi¸ dÇu cao h¬n kho¶ng 26%. C¨ng th¼ng gi÷a ph-¬ng T©y vµ Iran ch-a kÕt thóc, cuéc khñng ho¶ng h¹t nh©n ë B¾c TriÒu Tiªn céng víi nhu cÇu sö dông gia t¨ng t¹i Mü lµ nh÷ng nh©n tè ®Èy gi¸ vµng ®en lªn cao. §Õn ngµy 14/7/2006 gi¸ dÇu ®· lËp kØ lôc t¨ng ®ªn 78 USD/thïng. GÝa dÇu th« lo¹i ngät nhÑ giao th¸ng 8 t¨ng 1,40 USD lªn møc 78,10 USD/ thïng khi Israel tiÕp tôc n· ph¸o vµo Lib¨ng. C¸c hîp ®ång giao hµng vµo quý IV n¨m nay cßn chèt gi¸ víi møc khñng khiÕp h¬n, trªn 80 USD/thïng. ThÞ tr-êng dÇu Brent ë London còng nãng bang kh«ng kÐm, gi¸ t¨ng 1,01 USD lªn møc 77,70 USD/ thïng. Nguån cung nhiªn liÖu tõ OPEC ®ang bÞ ®e do¹ nghiªm träng do ®ông ®é gi÷a Israel vµ Lib¨ng ngµy mét leo thang. Trong khi ®ã, b¹o lo¹n t¹i vùc dÇu lín thø 8 thÕ giíi Nigeria ch-a chÊm døt, mét ®¹i gia dÇu löa kh¸c lµ Iran l¹i ®øng trø¬c nguy c¬ bÞ trõng ph¹t v× ch-¬ng tr×nh h¹t nh©n. MÆt b»ng gi¸ hiÖn nay cao h¬n gÇn 40% so víi cïng ký n¨m ngo¸i vµ t¨ng 28% so víi ®Çu n¨m nay. Giíi kinh doanh dù ®o¸n, nÕu t×nh h×nh tiÕp tôc c¨ng th¼ng nh- hiÖn nay, møc gi¸ 80 USD/ thïng hay thËm chÝ 100 USD/thïng cã thÓ sÏ bÞ ph¸ vì. Ngµy 18 vµ 19/7 gi¸ dÇu h¹ xuèng cô thÓ ngµy 18/7 lµ 76,55 USD/thïng, 19/7 lµ 73,9 USD/thïng, sù gi¶m sót nµy lµ do th«ng tin xung ®ét
http://svnckh.com.vn

25

gi÷a Israel vµ qu©n du kÝch Håi gi¸o ®-îc th¸o ngßi khiÕn thÞ tr-êng ®ì lªn c¬n sèt. GÝa dÇu t¨ng cïng sù t¨ng tr-ëng kinh tÕ vµ th-¬ng m¹i thÕ giíi t-¬ng ®èi cao ®· khiÕn gÝa hµng ho¸ phi dÇu nhÊt lµ gi¸ c¸c s¶n phÈm nguyªn vËt liÖu ®Çu vµo s¶n phÈm quan träng còng nh- gi¸ nhiªu s¶n phÈm n«ng s¶n t¨ng m¹nh trªn thÞ tr-êng thÕ giíi. Nh- vËy, xÐt trªn ph¹m vi toµn cÇu, gi¸ c¶ quèc tÕ t¨ng cã c¶ nguyªn nh©n ‘ chi phÝ ®Èy’vµ ‘cÇu kÐo’. §èi víi mét n­íc cã nÒn kinh tÕ cã tû lÖ nhËp siªu nh- n-íc ta th× gi¸ c¶ trong n-íc ®èi víi nhiÒu mÆt hµng kh«ng thÓ kh«ng biÕn ®éng theo gi¸ thÕ giíi. Sè liÖu n¨m 2004 vµ 2005 cho thÊy n-íc ta vÉn lµ mét n-íc nhËp siªu. N¨m 2004, kim ng¹ch nhËp khÈu -íc ®¹t 31,52 tû USD, t¨ng 20,5% so víi n¨m 2003, trong c¬ cÊu hµng nhËp khÈu mét sè mÆt hµng vµ nhãm hµng cã kim ng¹ch nhËp khÈu lín vµ møc t¨ng tr-ëng nhËp khÈu cao: x¨ng dÇu( -íc ®¹t 3,57 tû USD, t¨ng 46,7%), thÐp(1,69 tû USD, t¨ng 45,7%), linh kiÖn ®iÖn tö(1,32 tû USD, t¨ng 35,8%), chÊt dÎo nguyªn vËt liÖu(1,22 tû USD, t¨ng 55,7%), ph«i thÐp(821 triÖu USD, t¨ng 64,5%). N¨m 2005, nÒn kinh tÕ tiÕp tôc ph¶i chÞu møc th©m hôt th-¬ng m¹i lµ 4,65 tû USD khi kim ng¹ch nhËp khÈu ®¹t 36,9 tû USD( t¨ng 15,4%). Bëi vËy, ®øng tr-íc sù biÕn ®éng cña gi¸ c¶ nhiÒu mÆt hµng vµ nhãm hµng trong n-íc lªn gi¸, chñ yÕu nh÷ng mÆt hµng nµy lµ mÆt hµng cã tû träng nhËp khÈu cao nh- x¨ng dÇu, ph©n bãn vµ thÐp. GÝa x¨ng trong n-íc ®ang chÞu søc Ðp t¨ng gi¸ cho dï nhµ n-íc ®ang tiÕp tôc bï lç vµ gi¶m thuÕ nhËp khÈu xuèng cßn 0%. TÝnh thêi ®iÓm hiÖn nµy gi¸ x¨ng trong n-í ®· t¨ng lªn 50% lµ 11.000/lÝt. Theo tÝnh to¸n cña mét doanh nghiÖp nhËp khÈu ®Çu mèi, gi¸ dÇu th« giao dÞch t¹i thÞ tr-êng Singapore ë møc trªn 78 USD/thïng, cßn dÇu thµnh phÈm lµ 88,25 USD/thïng, nÕu céng thªm c¸c kho¶n kh¸c th× khi nhËp vµo ViÖt Nam gi¸ sÏ lªn tíi møc trªn 100 USD/thïng. Víi møc gi¸ b¸n lÎ nh- hiÖn nay, c¸c doanh nghiÖp lç gÇn 2.000 ®ång/lÝt x¨ng. C¬ quan qu¶n lý vÉn ®ang theo dâi diÔn biÕn tõng
http://svnckh.com.vn

26

ngµy, tõng giê ®Ó cã c¸ch ®iÒu hµnh gi¸ cho hîp lý. Trong ®iÒu kiÖn thËt sù cÇn thiÕt míi ¸p dông ph-¬ng ¸n ®iÒu chØnh gi¸ b¸n lÎ ®èi víi mÆt hµng x¨ng. ë trong n-íc gi¸ cña nhiÒu mÆt hµng nh- ph©n bãn, s¾t thÐp còng ®ang t¨ng. Ph©n urª cËp c¶ng trong n-íc ë møc 3.400-3.450 ®ång/kg, t¨ng 200 ®ång/kg so víi thêi ®iÓm gi÷a th¸ng 6/2004. C¸c lo¹i ph©n kh¸c nh- DAP còng t¨ng lªn møc 4.600-4.700 ®ång. Theo c¸c nhµ s¶n xuÊt, gi¸ c¸c lo¹i ph©n NPK s¶n xuÊt trong n-íc sÏ ®ång lo¹t ®iÒu chØnh t¨ng 70-200 ®ång/kg. NhvËy, tõ ®Çu th¸ng 9/2003 ®Õn nay, gi¸ cña hÇu hÕt c¸c lo¹i ph©n bãn ®Òu t¨ng m¹nh, møc t¨ng thÊp nhÊt lµ 750 ®ång/kg vµ cao nhÊt lªn tíi 1.500 ®ång/kg. Së dÜ cã sù t¨ng gÝa cao nh- vËy lµ do gi¸ cø¬c vËn chuyÓn t¨ng cao g©y ¶nh h-ëng ®Õn thÞ tr-êng trong n-íc. Bªn c¹nh ®ã lµ sù t¨ng gi¸ cña nguyªn vËt liÖu. Tr-íc hÕt lµ gi¸ thÐp. HiÖp héi ThÐp ViÖt Nam (VSA) míi ®©y võa thèng nhÊt: tõ th¸ng 20/2/2006, gi¸ thÐp ë thÞ tr-êng phÝa B¾c sÏ ®-îc t¨ng thªm 100.000 ®ång/tÊn cho c¶ hai lo¹i thÐp x©y dùng lµ thÐp cuén vµ thÐp c©y, vµo ngµy 1/3 t¨ng tiÕp lÇn hai, thªm 100.000 ®ång/tÊn. TiÕp ®Õn lµ sù t¨ng gi¸ cña xi m¨ng. GÝa xi m¨ng ë mét sè ®Þa bµn cña TP HCM t¨ng 12.000-15.000 ®ång/tÊn. Dù b¸o n¨m nay, khi gi¸ nhËp khÈu clinker leo lªn gÇn 30 USD/tÊn, gi¸ thµnh xi m¨ng trong n-íc sÏ lªn tíi 850.000 ®ång/tÊn Ngoµi ra, sù t¨ng tr-ëng kinh tÕ vµ th-¬ng m¹i thÕ giíi lµ yÕu tè kÝch m¹nh cÇu cña thÕ giíi vµ ®iÒu nµy gãp phÇn lµm t¨ng gi¸ cña nhiÒu nhãm vµ mÆt hµng 2.3.2.2. Nguyªn nh©n bªn trong. a) H¹n h¸n, rÐt ®Ëm kÐo dµi ë c¸c tØnh phÝa B¾c, vµ nhÊt lµ dÞch cóm gia cÇm x¶y ra trªn diÖn réng ®· h¹n chÕ nguån cung øng n«ng s¶n, thit gia cÇm khiÕn gi¸ c¸c mÆt hµng nµy t¨ng cao. DÞch cóm gµ hoµnh hµnh khiÕn cho quan hÖ cung-cÇu trªn thÞ tr-êng thùc phÈm bÞ mÊt c©n ®èi nghiÖm träng. Trªn thùc tÕ, c¸c mÆt hµng thùc phÈm trong thêi gian cã dÞch bÖnh ®· lªn gi¸ rÊt nhanh. VÝ dô c¸ c¸c lo¹i t¨ng b×nh qu©n tõ 20% ®Õn 40%, thÞt bß t¨ng35%, thÞt lîn t¨ng 30%... Trong ræ hµng ho¸

http://svnckh.com.vn

27

tiªu dïng nãi chung. ViÖc t¨ng gi¸ c¸c mÆt hµng thùc phÈm ®· lµm mÆt b»ng gi¸ t¨nglªn vµ g©y ra l¹m ph¸t. H¹n h¸n, rÐt ®Ëm hoµnh hµnh ë phÝa B¾c lµm cho mïa mµng cña bµ con n«ng d©n nhiÒu n¬i bÞ mÊt tr¾ng. Theo sè liÖu n¨m 2004, ë B¾c Bé l-îng dßng ch¶y trªn c¸c s«ng suèi, l-îng n-íc ®Õn c¸c hå chøa ë vïng nói vµ trung du nhá h¬n trung b×nh nhiÒu n¨m cïng ký 25-35% vµ nhá h¬n n¨m 2004 lµ 1015%. Mùc n-íc c¸c s«ng rÊt thÊp, ®Æc biÖt vµo th¸ng 1 vµ 2, n-íc h¹ l-u s«ng Hång cã xuèng thÊp h¬ cïng ký n¨m 2004 lµ 0.1-0.2 m. §iÒu nµy ®· g©y ¶nh h-ëng rÊt lín ®Õn vô mïa §«ng Xu©n cñabµ con n«ng d©n phÝa B¾c khiªn cho nguån cung gi¶m sót, ®iÒu nµy g©y nªn gi¸ c¶ cña nhãm hµng l-¬ng thùc-thùc phÈm t¨ng. Trong khi ®ã thiªn tai n¨m 2005 ë c¸c miÒn còng ¶nh h-ëng kh«ng nhá tíi gi¸ cña mét sè n«ng s¶n. Th¸ng 1/2006, giá cà phê Robusta xô t¹i thÞ tr-êng §¨k L¨k, Bu«n Mª Thuét ®· ®¹t møc 18.000 ®ång/kg. H¹n h¸n, m-a vµ s¶n l-îng thÊp ®-îc xem lµ nguyªn nh©n chÝnh. Cïng ký n¨m ngo¸i, b×nh qu©n gi¸ cµ phª 10.000-10.500 ®ång/kg, cßn hiÖn nay gi¸ liªn tôc t¨ng, chØ trong vßng 5 ngµy ®Çu n¨m, gi¸ cµ phª ®· nh¶y tõ 16.000 ®ång/kg lo¹i x« lªn 18.000 ®ång/kg. GÝa xuÊt FOB qua c¶ng Sµi Gßn còng ë møc 1.130-1.135 USD/ tÊn, trong ®ã gi¸ xuÊt håi cuèi n¨m ngo¸i lµ 980 USD/tÊn. H¬n n÷a, theo sè liÖu s¶n l-îng cµ phª trong vô 2005-2006 ®· lµm gi¶m ®Õn 30% do h¹n h¸n n¨m 2004-2005. Thªm vµo ®ã nh÷ng diÔn biÕn thÕ giíi thêi gian gÇn ®©y nhlò lôt ë Trung Mü, h¹n h¸n t¹i Braxin… còng lµm khan hiÕm nguån cung trªn thÞ tr-êng thÕ giíi khiÕn gi¸ t¨ng ®ét biÕn. GÝa giao dÞch t¹i sµn Tokyo t¨ng ®Õn 210 Yen/100 kg, ®¹t møc 18.310 Yenn/100 kg cho kú h¹n giao hµng ngay trong th¸ng 1 b) §Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi t¨ng ë møc t-¬ng ®èi cao trong nhiÒu n¨m trël¹i ®©y. sau kho¶ng thêi gian ch÷ng l¹i , ®Çu t- vµo ViÖt Nam nay ®ang phôc héi, cã tèc ®é t¨ng nhanh trong nh÷ng n¨m võa qua, kÕt qu¶ nµy cã phÇn b¾t

http://svnckh.com.vn

28

nguån tõ c¸c biÖn ph¸p‛kÝch cÇu ®Çu t­ vµ tiªu dïng‛. Song chóng ta kh«ng khái lo l¾ng ®iÒu nµy sÏ khiÕn l¹m ph¸t gia t¨ng. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ®Çu t- trùc tiÕp vµo ViÖt Nam t¨ng ®¸ng kÓ: §Çu t- tõ khu vùc t- nh©n cã tèc ®é ph¸t triÓn nhanh nhÊt t¨ng 28%. Vèn FDI n¨m 2005 ®· t¨ng gÇn 40%, ®¹t 5,8 tû USD, møc cao nhÊt trong 10 n¨m qua( trong ®ã, ®Çu t- míi lµ 4 tû USD, ®Çu t- bæ sung lµ 1.9 tû USD). Cã thÓ nhËn thÊy r»ng n¨m 2005 ®· khëi ®Çu cho mét lµn sãng ®Çu t- FDI míi(sau khi suy gi¶m sau cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ Ch©u ¸) do nÒn kinh tÕ ®ang héi tô nhiÒu ®iÒu kiÖn thuËn lîi: NÒn kinh tÕ t¨ng tr-ëng m¹nh, trong khi vÉn duy tr× ®-îc nh÷ng nÒn t¶ng kinh tÕ vÜ m« v÷ng ch¾c ( tû lÖ nî thÊp, tû lÖ tiÕt kiÖm cao vµ sù ph©n ho¸ giµu nghÌo thÊp). M«i tr-êng chÝnh trÞ vµ x· héi æn ®Þnh: lµ mét quèc gia yªn b×nh, kh«ng cã n¹n khñng bè, kh«ng n»m trong khu vùc nhiÒu thiªn tai vµ chi phÝ nh©n c«ng thÊp. NÒn kinh tÕ ®ang dÇn héi nhËp víi kinh tÕ thÕ giíi. C¸c nhµ ®Çu t- n-íc ngoµi còng ®ang t×m kiÕm c¬ héi ®a d¹ng ho¸ rñi ro t¹i c¸c thÞ tr-êng ngoµi Trung Quèc, vµ ViÖt Nam ®ang xem lµ mét nh©n tè quan träng trong chiÕn l­îc ‚ Trung Quèc +1‛ cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia. Cho ®Õn nay, ViÖt Nam hiÖn ®· thu hót ®-îc 50,5 tû USD vèn trong c¸c dù ¸n FDI vÉn cßn cã hiÖu lùc. HiÖn ®ang cã nh÷ng dÊu hiÖu gia t¨ng FDI vµo c¸c lÜnh vùc dÞch vu do ®ã ®Çu t- tõ c¸c n-íc Ch©u ¢u vµ Mü trong thêi gian tíi dù b¸o sÏ gia t¨ng. Ngµnh c«ng nghiÖp kü thuËt cao còng ®ang t×m ®-êng ®Õn ViÖt Nam khëi ®Çu b»ng viÖc Inteo x©y dùng nhµ m¸y s¶n xuÊt chip vµ linh kiÖn vi tÝnh ®Çu tiªn trÞ gi¸ 605 triÖu USD. 6 th¸ng ®Çu n¨m 2006 vèn ®Çu t- vµo ViÖt Nam ®¹t gi¸ trÞ 2.4 tû USD, do ®ã khu vùc FDI cã nh÷ng ®ãng gãp quan träng trong tèc ®é t¨ng tr-ëng kinh tÕ cao vµ chiÕm mét phÇn ®¸ng kÓ trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp then chèt.

http://svnckh.com.vn

29

Tuy nhiªn, viÖc t¨ng ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi ®· t¹o ®ßn bÈy kÝch m¹nh cÇu cña nÒn kinh tÕ ®©û s¶n l-îng t¨ng nhanh dÔ dÉn ®Õn nguy c¬ s¶n l-îng t¨ng v-ît qu¸ møc tiÒm n¨ng cña nÒn kinh tÕ. §iÒu nµy khiÕn cho gi¸ t¨ng ®Ó lµm c©n b»ng tæng cung vµ tæng cÇu, ph¶i dïng nhiÒu tiÒn ®Ó s¨n ®uæi l-îng hµng ho¸ cã h¹n. c) C«ng t¸c gi¸m s¸t qu¶n lý thÞ tr-êng cßn nhiÒu bÊt cËp lµm phøc t¹p thªm sù biÕn ®éng gi¸ c¶. Râ rµng, tr×nh ®é yÕu kÐm trong kh©u qu¶n lý gi¸m s¸t thÞ tr-êng ®· ‚gãp phÇn ‛ lµm gi¸ c¶ t¨ng N¨m 2005, thÞ tr-êng vËt liÖu x©y dùng biÕn ®éng mét phÇn v× kh©u qu¶n lý thÞ tr-êng yÕu kÐm khi mµ c¸c ®¹i lý vµ cöa hµng b¸n lÎ lîi dông thêi ®iÓm nguyªn vËt liÖu ®Çu vµo ®ang biÕn ®éng thi nhau ®iÒu chØnh gi¸ b¸n kiÕm lêi. T¹i TP HCM, gi¸ thÐp b¸n cña c¸c ®¹i lý cao h¬n so víi gi¸ cña nhµ m¸y kho¶ng 100.000-200.000 ®ång/tÊn, gi¸ xi m¨ng b¸n cho ng-êi tiªu dïng ®ång lo¹t t¨ng 10.000-20.000 ®ång/ tÊn kÓ c¶ cña c¸c liªn doanh vµ c«ng nhµ n-íc. VÊn ®Ò qu¶n lý gi¸ c¶ khiÕn nhµ s¶n xuÊt lu«n ®au ®Çu v× sai khi s¶n phÈm chuyÓn tíi nhµ ph©n phèi hä kh«ng thÓ can thiÖp quyÕt ®Þnh gi¸ b¸n thÞ tr-êng. GÝa b¸n thÊp h¬n c¸c liªn doanh vµ c«ng ty t- nh©n khiÕn nhu cÇu mua thÐp cña c¸c c«ng ty nhµ n-íc rÊt lín, dÉn ®Õn sù khan hiÕm thÐp vµ cµng t¹o c¬ héi cho t- th-¬ng n©ng gi¸ b¾t chÑt ng-êi tiªu dïng. Do kh©u qu¶n lý cßn yÕu nªn dï Tæng c«ng ty thÐp ban hµnh khung gi¸ chØ ¸p dông ®-îc víi c¸c ®¹i lý lín, cßn nh÷ng cöa hµng b¸n lÎ ë kh¾p c¸c ®iÓm d©n c- kh«ng chÞu b¸n gi¸ thÊp khi hµng ®ang khan d) ViÖc t¨ng cung tiÒn Chóng ta ®· xem xÐt mét sè nguyªn nh©n ®Ó gi¶i thÝch cho viÖc l¹m ph¸t gia t¨ng t¹i ViÖt Nam nh-ng cã mét nguyªn nh©n mµ rÊt ng-êi ®· ®Ò cËp ®Õn hiÖn nay lµ do gia t¨ng cung tiÒn tÖ. Râ rµng, gi¸ dÇu ®ang t¨ng h¬n 70USD/thïng nh-ng ®©u ph¶i chØ ViÖt Nam g¸nh chÞu mµ cßn rÊt nhiÒu n-íc kh¸c mµ chØ sè l¹m ph¸t cña hä còng chØ lµ 3% nh- Mü ch¼ng h¹n. §iÒu nµy khiÕn ta tù ®Æt ra c©u hái: liÖu cã ph¶i lµ do gia t¨ng qu¸ møc cung tiÒn?
http://svnckh.com.vn

30

Nh- ta ®· biÕt bÊt cø gi¸ c¶ cña lo¹i hµng ho¸ nµo ®ã t¨ng th× sÏ cã gi¸ c¶ cña hµng ho¸ kh¸c gi¶m nÕu l-îng tiÒn kinh tÕ lµ kh«ng ®æi. Theo c¸c nhµ nghiªn cøu b»ng c¶ hai c¸ch ®o c¬ b¶n bæ sung cho nhau lµ khèi l-îng tiÒn m¹nh( M2) vµ l-îng tÝn dông b¬m ra cho nÒn kinh tÕ ®Òu cho thÊy tèc ®é t¨ng hµng n¨m lµ qu¸ cao vµ trong mét thêi gian dµi. Ta ®· xem xÐt ë trªn nguyªn nh©n g©y ra l¹m ph¸t lµ do cung gi¶m vÝ dô nh- do h¹n h¸n, cóm gia cÇm , nh-ng cã thÓ thÊy sù gi¶m cung nµy chØ x¶y ra trong thêi gian nhÊt ®Þnh nªn tæng cung gi¶m kh«ng thÓ g©y ra sù t¨ng gi¸ liªn tôc ®Ó t¹o thµnh l¹m ph¸t nÕu kh«ng cã sù trî gióp tõ ng©n hµng trung -¬ng b»ng c¸ch tµi trî tiÒn liªn tôc. Sau khñng ho¶ng §«ng ¸ th× ViÖt Nam r¬i vµo suy tho¸i nhÑ vµ gi¶m ph¸t khi ®ã ChÝnh phñ dïng chÝnh s¸ch kÝch cÇu b»ng c¸ch b¬m mét khèi l-îng tiÒn lín vµo nÒn kinh tÕ. Trong bèi c¶nh nh- vËy viÖc b¬m tiÒn kÝch cÇu lµ ®iÒu nªn lµm. Tuy nhiªn, hiÖn nay do viÖc b¬m tiÒn nhanh lµm nÒn kinh tÕ t¨ng tr-ëng nãng lªn vµ ®Èy l¹m ph¸t lªn cao. nguån sè liÖu tõ \ IMF ®Òu thÊy l-îng tÝn dông trong n¨m 2003 ®Òu t¨ng lªn nhiÒu h¬n hai n¨m trø¬c ®ã: TÝn dông trong nÒn kinh tÕ SA 16.4% M2 SA 26.6% 56.6% 39.0% 22.5% 17.6% 24.9% 55.2% 38.1% 21.4% 22.2% 29.4

Trong t×nh h×nh l·i suÊt cao nh- hiÖn nay sÏ lµm gi¶m ®Çu t- t- nh©n. Nh- vËy phÇn chñ ®éng duy nhÊt lµ ®Çu t- ng©n s¸ch nhµ n-íc b»ng mäi c¸ch vµ ®iÒu nµy còng cã nghÜa lµ cung tiÒn tiÕp tôc t¨ng. Khi ®ã søc Ðp thËt sù tõ tiÒn tÖ lªn l¹m ph¸t sÏ râ rµng h¬n. Víi nh÷ng g× ®· ®ùoc kh¬i ngßi tõ n¨m 2004 lµm ng-êi d©n nh¹y c¶m ®èi víi tiÒn tÖ vµ kú väng sÏ khuyÕch ®¹i l¹m ph¸t phi m·. Ngoµi c¸c nguyªn nh©n chÝnh trªn cßn cã mét sè nguyªn nh©n kh¸c nh-: CÊu tróc thÞ tr-êng ViÖt Nam, tõ kh©u s¶n xuÊt, kinh doanh tíi kh©u ph©n phèi s¶n phÈm cßn chøa ®ùng yÕu tè ®Çu c¬ vµ h¹n chÕ c¹nh tranh, g©y
http://svnckh.com.vn

31

nguy c¬ lµm t¨ng gi¸ c¶( nh- th«ng tin kh«ng minh b¹ch vµ sù tån t¹i ®éc quyÒn hoÆc ®éc quyÒn nhãm). Lßng tin cña c«ng chóng vµo viÖc kiÒm chÕ l¹m ph¸t ch-a cao nªn hµnh vi mua vµ b¸n trªn thÞ tr-êng th-êng ph¶n øng theo xu h-íng gi¸ c¶ t¨ng T¨ng l-¬ng cña nhµ n-íc cho c¸n bé c«ng nh©n viªn chøc tõ th¸ng 10/2004 cµng, ®Æc biÖt lµ viÖc nhµ n-íc ®· c«ng bè viÖc t¨ng l-¬ng c¬ b¶n lÇn thø ba vµo n¨m 2006, lµm t¨ng kú väng cña c«ng chóng vµo l¹m ph¸t. 2.3.3 T¸c ®éng cña l¹m ph¸t. L¹m ph¸t cao khiÕn gi¸ c¶ t¨ng nhanh, ®iÒu nµy g©y khã kh¨n cho nh÷ng ng-êi cã møc thu nhËp thÊp vµ trung b×nh, v× víi møc t¨ng gi¸ hiÖn nay nh- t¨ng gÝa ®iÖn, gi¸ x¨ng dÇu khiÕn chi tiªu trë nªn ®¾t ®á. §iÒu nµy sÏ khiÕn cho ng-êi d©n mµ chñ yÕu nh÷ng ng-êi cã thu nhËp thÊp vµ trung b×nh Ýt chi tiªu h¬n t-¬ng ®èi ®iÒu nµy sÏ g©y t¸c ®éng xÊu ®Õn nÒn kinh tÕ mµ cô thÓ ë ®©y lµ cÇu vÒ hµng ho¸ vµ dÞch vô cña nÒn kinh tÕ. CÇu cña nÒn kinh tÕ gi¶m vµ kÕt qu¶ lµ kinh tÕ sÏ ®¹t tèc ®é ph¸t triÓn chËm l¹i nghiªm träng h¬n cã thÓ r¬i vµo suy tho¸i v× cÇu gi¶m lµm c¸c doanh nghiÖp cã nhiÒu hµng tån kho h¬n, nªn hä ph¶i c¾t gi¶m s¶n xuÊt sa th¶i bít c«ng nh©n. H¬n thÕ n÷a, l¹m ph¸t cao sÏ khiÕn cho c¸c ng©n hµng t¨ng l·i suÊt ®iÒu nµy sÏ g©y ¶nh h-ëng kh«ng tèt ®Õn nÒn kinh tÕ. T¨ng l·i suÊt lµ mét trong nh÷ng chÝnh s¸ch quan träng cña ng©n hµng nhµ n-íc trung -¬ng ®Ó kiÓm so¸t l¹m ph¸t khi l¹m ph¸t cao. Mü ®· t¨ng l·i suÊt ®ång USD nªn 5.25%, ®©y lµ lÇn thø 17 liªn tiÕp l·i suÊt USD ®-îc kÐo lªn kÓ tõ th¸ng 6/2004 ®Ó kiÓm so¸t l¹m ph¸t. T¹i ViÖt Nam, ng©n hµng nhµ n-íc Trung -¬ng Ng©n hµng t¨ng mét lo¹t l·i suÊt c¬ b¶n. KÓ tõ ®Çu th¸ng 12/2005, l·i suÊt c¬ b¶n cña ®ång ViÖt Nam sÏ lµ 8,25%/n¨m, thay v× møc cò 7,8%/n¨m vèn ®-îc duy tr× tõ 10 th¸ng nay bÊt chÊp gi¸ tiªu dïng liªn tôc leo thang vµ l·i suÊt VND trªn thÞ tr-êng ng©n hµng biÕn ®éng kh«ng ngõng. Cïng víi l·i suÊt c¬ b¶n VND( møc gîi ý l·i suÊt cho vay tèt nhÊt ®èi víi c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i), Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam(SBV) còng quyÕt ®Þnh ®ång lo¹t n©ng l·i suÊt t¸i cÊp vèn ¸p dông cho c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i sÏ lµ
http://svnckh.com.vn

32

6,5% trong khi l·i suÊt chiÕt khÊu lµ 4,5%/n¨m. Víi ®éng th¸i nµy, SBV®ang tá ý muèn th¾t chÆt tiÒn tÖ h¬n n÷a ®Ó dù phßng cho nh÷ng biÕn ®éng gi¸ c¶ cuèi n¨m vµ xa h¬n n÷a lµ cña n¨m 2006- n¨m mµ Quèc héi tiÕp tôc giao chØ tiªu kiÓm so¸t l¹m ph¸t ë møc thÊp h¬n t¨ng tr-ëng kinh tÕ. ThÕ nh-ng viÖc t¨ng l·i suÊt khiÕn cho nÒn kinh tÕ ®èi mÆt víi nhiÒu vÊn ®Ò. Khi t¨ng l·i suÊt huy ®éng th× ®-¬ng nhiªn c¸c NH ph¶i cho ®Çu ra t¨ng theo, theo ®ã DN ®i vay buéc lßng ph¶i cho t¨ng s¶n phÈm ®Çu ra theo tû lÖ thuËn, do vËy lîi nhuËn cña DN sÏ gi¶m, kÐo theo ®ã lµ kinh doanh dÔ gÆp rñi ro, vµ cuèi cïng ng-êi cho vay lµ NH sÏ gÆp rñi ro rÊt lín. T×nh tr¹ng nµy sÏ dÉn tíi nî qu¸ h¹n trong c¸c NH t¨ng lªn. T¨ng l·i suÊt còng b¸o hiÖu nguy c¬ ng-êi vay sÏ thªm g¸nh nÆng tr¶ l·i, ®Æc biÖt lµ khèi kh¸ch hµng c¸ nh©n ®ang m-în tiÒn ng©n hµng ®Ó chi tiªu, mua s¾m. §¸ng chó ý h¬n lµ c¸c doanh nghiÖp, nhÊt lµ nh÷ng ®¬n vÞ chuyªn xuÊt nhËp khÈu cµng thªm g¸nh nÆng khi l·i suÊt tiÕp tôc t¨ng cao. HiÖn nay, gi¸ c¶ nguyªn vËt liÖu ®Çu vµo, nay ph¶i céng thªm l·i suÊt vèn vay ng©n hµng, ch¾c ch¾n lîi nhuËn gi¶m sót. Nh÷ng c«ng ty quy m« nhá vµ nguån vèn h¹n chÕ, kh«ng ®ñ tµi chÝnh ®Ó mua nguyªn vËt liÖu ®Çu vµo, th× buéc lßng vÉn ph¶i vay ng©n hµng vµ sÏ gÆp nhiÒu khã kh¨n. Thªm vµo ®ã viÖc t¨ng l·i suÊt ng©n hµng cµng khiÕn cho thÞ tr-êng bÊt ®éng s¶n ®· ®ãng b¨ng giê cµng ®ãng b¨ng h¬n n÷a v× viÖc vay ng©n hµng ®em l¹i qu¸ nhiÒu rñi ro khi l·i suÊt t¨ng ®ång nghÜa ph¶i tr¶ l·i cao h¬n. Tãm l¹i, l¹m ph¸t cao g©y ra nhiÒu nguy c¬ ®èi víi nÒn kinh tÕ tõ ®ã lµm môc tiªu æn ®Þnh nÒn kinh tÕ vÜ m« trë nªn khã kh¨n h¬n bao giê hÕt.

http://svnckh.com.vn

33

PhÇn 3 Mét sè gi¶i Ph¸p kiÒm chÕ l¹m ph¸t 3.1 KiÓm so¸t mÆt b»ng gi¸ míi ®i ®«i víi thùc hiÖn tèt c«ng t¸c kiÓm tra, qu¶n lý thÞ tr-êng, hÖ thèng ph©n phèi ®Ó tr¸nh ®Çu c¬, tiÕp tôc ®iÒu chØnh, s¾p xÕp l¹i m¹ng líi kinh doanh, ban hµnh thùc hiÖn quy chÕ kinh doanh ®èi víi mét sè vËt t-, hµng hãa quan träng ®Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng ®Çu c¬, mua b¸n lßng vßng, lòng ®o¹n thÞ tr-êng Nh×n chung, c¸c nhµ kinh tÕ ®Òu cho r»ng kiÓm so¸t gi¸ lµ mét biÖn ph¸p Ýt mang l¹i hiÖu qu¶ v× nã cã xu híng bãp mÐo c¬ chÕ tù ®iÒu tiÕt cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng. D-êng nh- nã thóc ®Èy sù thiÕu hôt hµng ho¸ trªn thÞ trêng, t¨ng t×nh tr¹ng ®Çu c¬, gi¶m chÊt lîng hµng ho¸. Mét nguyªn nh©n n÷a khiÕn viÖc chñ ®éng kiÓm so¸t mÆt b»ng gi¸ kh«ng ®îc khuyÕn khÝch lµ chóng chØ cã hiÖu lùc khi nhµ níc, chÝnh phñ cã chñ tr-¬ng thùc hiÖn. HÕt thêi gian hiÖu lùc, chóng kh«ng cßn ph¸t huy t¸c dông n÷a vµ nguy c¬ l¹m ph¸t gia t¨ng cßn l¬n h¬n khi kh«ng ¸p dông chóng do ¸p lùc ®Èy gi¸ lªn cao sau mét thêi gian k×m , gi÷ gi¸. Tuy nhiªn, víi ®iÒu kiÖn kinh tÕ ph¸t triÓn ë tr×nh ®é ch-a cao nh- ViÖt nam hiÖn nay, viÖc kiÓm so¸t mÆt b»ng gi¸ vÉn ®ãng mét vai trß quan träng trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ nãi chung vµ chèng l¹m ph¸t nãi riªng. ViÖc ®Ò ra nh÷ng gi¶i ph¸p øng phã chñ ®éng vµ hiÖu qu¶ ®èi víi t×nh tr¹ng t¨ng gi¸, ®Æc biÖt do c¸c nguyªn nh©n kh¸ch quan (hµng ho¸ ngo¹i nhËp t¨ng gi¸, thêi tiÕt diÔn biÕn bÊt lîi…) vµ nh÷ng nguyªn nh©n chñ quan nh- sù ®éc quyÒn vÒ gi¸ cña mét sè ngµnh…, ®ang ®Æt ra cho chÝnh phñ vµ c¸c cÊp, ngµnh nh- mét bµi to¸n phøc t¹p mµ lêi gi¶i kh«ng phô thuéc vµo mét phÝa. Trong khu«n khæ cã h¹n, chóng t«i ®-a ra mét sè biÖn ph¸p nh»m gi¶m l¹m ph¸t ®ång thêi b¶o ®¶m t-¬ng quan gi¸ trong n-íc vµ quèc tÕ: 3.1.1.CÇn cã sù phèi hîp gi÷a c¸c bé, ngành trong viÖc qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh gi¸
http://svnckh.com.vn

34

ViÖc ®Çu tiªn ph¶i lµm lµ tËp trung ®Èy m¹nh, ph¸t triÓn s¶n xuÊt, th«ng qua ®iÒu hµnh tèt cung – cÇu. Cô thÓ, ®iÒu hoµ lîng hµng ho¸ xuÊt khÈu, tiÕn ®é xuÊt hîp lý kh«ng dÓ c¸c doanh nghiÖp tËp trung mua dån dËp vµo mét thêi ®iÓm ng¾n, tr¸nh t×nh tr¹ng mua ®Èy gi¸ lªn; Cñng cè hÖ thèng ph©n phèi trªn c¶ níc. C¸c tæng c«ng ty lín ¸p dông chÆt chÏ c¸c biªn ph¸p kiÓm soat chÆt chÏ gi¸ trong c¶ níc. Còng cÇn cã sù phèi hîp chÆt chÏ cña c¸c bé, ngµnh trong viÖc qu¶n lý ®iÒu hµnh gi¸ mét sè mÆt hµng thiÕt yÕu ®Ó võa thóc ®Èy s¶n xuÊt, võa b¶o vÖ lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi tiªu dïng vµ Nhµ níc, tr¸nh t×nh tr¹ng t¨ng gi¸ ¶o. cã c¬ chÕ xö ph¹t nghiªm ®èi víi c¸c hiÖn tîng lòng ®o¹n thÞ trêng, gian lËn th¬ng m¹i. Tõng b-íc ®Ó c¸c doanh nghiÖp chñ ®éng x¸c ®Þnh gi¸ theo tÝn hiÖu thÞ trêng. T¨ng c-êng kiÓm so¸t thÞ trêng, chèng ®Çu c¬, xö lý kÞp c¸c hµnh vi vi ph¹m vÒ gi¸ cña c¸c hµng ho¸, dÞch vô ®éc quyÒn. Kh¾c phôc t×nh tr¹ng mua b¸n vßng vÌo, nhiÒu tÇng nÊc, ®Èy gi¸ lªn cao lµm thiÖt haÞ lîi Ých cña ngêi tiªu dïng. CÇn gi÷ æn ®Þnh gi¸ b¸n 4 mÆt hµng: ®iÖn, than, xi m¨ng, x¨ng dÇu, kh«ng t¨n gi¸ ®èi víi nh÷ng lo¹i vËt t, hµng ho¸ quan träng kh¸c mµ nhµ níc cßn ®Þnh gi¸. Kh«ng t¨ng gi¸ ®èi víi nh÷ng mÆt hµng do doanh nghiÖp nhµ níc s¶n xuÊt vµ cung øng, xem xÐt gi¶m ngay gi¸ dÞch vô bu chÝnh viÔn th«ng theo lé tr×nh. Kh«ng ®Ó c¸c doanh nghiÖp lîi dông t¨ng gi¸ x½ng dÇu ®Ó n©ng gi¸ b¸n tuú tiÖn. B×nh æn gi¸ khi cã biÕn ®éng. 3.1.2. §iÒu tiÕt gi¸ trªn thÞ tr-êng c¸c mÆt hµng cô thÓ a. §èi víi nh÷ng mÆt hµng mµ biÕn ®éng gi¸ chñ yÕu do chi phÝ ®Çu vµo, nhËp khÈu t¨ng nh- x¨ng dÇu, s¾t thÐp, nhùa bªn c¹nh gi¶i ph¸p h¹n chÕ ¶nh hëng cña t¨ng gi¸ thÕ giíi nh gi¶m thuÕ nhËp khÈu, hç trî tµi chÝnh (bï lç), æn ®Þnh tû gi¸ cÇn chó träng ®Õn c¸c gi¶i ph¸p gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, lu th«ng, tiÕt kiÖm, tiªu dïng.

http://svnckh.com.vn

35

Th«ng th-êng c¸c c¬n sèt gi¸ do mÊt c©n ®èi cung cÇu sÏ ®îc kh¾c phôc (b×nh æn gi¸) nhanh chãng h¬n c¸c c¬n sèt gi¸ b¾t nguån tõ chi phÝ. Tuy nhiªn, c¸ch thøc b×nh æn gi¸ trong diÒu kiÖn kinh tÕ thÞ trêng ngaú nay kh¸c xa so víi c¸ch lµm thêi bao cÊp. §iÓm kh¸c lín nhÊt lµ nhµ níc kh«ng cßn ®ãng vai trß chñ yÕu trong viÖc ®iÒu hoµ cung cÇu nh»m b×nh æn thÞ trêng, Vai ttrß nµy thuéc vÒ doanh nghiÖp víi t- c¸ch lµ bªn ‚cung‛ vµ ng-êi tiªu dïng ®¹i diÖn cho bªn ‚cÇu‛. MÆt hµng x¨ng dÇu X¨ng dÇu lµ ®Çu vµo thiÕt yÕu ®èi víi nhiÒu ngµnh s¶n xuÊt quan träng, viÖc t¨ng hay gi¶m gi¸ ®Òu cã t¸c ®éng ®¸ng kÓ tíi ngêi s¶n xuÊt, nÒn kinh tÕ vµ ngêi tiªu dïng. Gi¸ dÇu trªn thÕ giíi t¨ng lµ ®iÒu kh«ng ai moing muãn nhng còng lµ ®iÒu kh«ng thÓ tr¸nh khái. C¸c gi¶i ph¸p b×nh æn gi¸ c¶ vµ h¹n chÕ t¸c ®éng tiªu cùc cña viÖc biÕn ®éng gi¸ mÆt hµng nµy ®èi víi ®êi sèng vµ s¶n xuÊt lµ: Kh«ng nªn h¹ gi¸ x¨ng dÇu vµ ®i ng-îc l¹i ‚c¬n sèt‛ gi¸ dÇu trªn toµn thÕ giíi. ViÖc nµy sÏ g©y ra c¸c ph¶n øng tiªu cùc kh¸c:
+ KÝch thÝch bu«n lËu x¨ng dÇu qua biªn giíi + §i ng-îc l¹i víi xu thÕ t¨ng gi¸ x¨ng dÇu trong dµi h¹n + Gia t¨ng c¸c kho¶n chi cña chÝnh phñ

-

-

Tr-íc m¾t cÇn kiÓm so¸t chÆt chÏ qu¸ tr×nh l-u th«ng, b¸n lÎ còng nhchÊt l-îng x¨ng dÇu. Trong dµi h¹n, ChÝnh phñ cÇn ®-a gi¸ x¨ng dÇu tiÕp cËn víi gi¸ thÕ giíi, x©y dùng ngµnh c«ng nghiÖp ho¸ dÇu, ph¸t triÓn giao th«ng c«ng céng vµ c¬ së h¹ tÇng. Hai gi¶i ph¸p kh¸c ®-îc ®-a ra lµ thùc hiÖn tiÕt kiÖm x¨ng dÇu, gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, h¹ gi¸ thµnh, n©ng cao hiÖu qu¶ vµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh ®Ó æn ®Þnh s¶n phÈm b¸n ra trªn thÞ tr-êng trong n-íc vµ quèc tÕ. VÒ phÝa c¸c hiÖp héi ngµnh hµng, cÇn hç trî c¸c doanh nghiÖp thµnh viªn, t×m ra c¸c gi¶i ph¸p th¸o gì khã kh¨n ®Ó ®¶m b¶o s¶n xuÊt kinh doanh b×nh th-êng víi gi¸ c¶ æn ®Þnh.
http://svnckh.com.vn

36

MÆt hµng thÐp Víi viÖc 3 tËp ®oµn lín chuyªn cung øng 71% s¶n l-îng quÆng trªn thÕ giíi lµ Companhia Vale do Rio Doc (CVRD) cña Brazil, Rio Tinto vµ BHP Bilington cña Australia liªn kÕt l¹i víi nhau ®· ®¸nh dÊu thÞ tr-êng nguyªn liÖu ®Çu vµo cña ngµnh thÐp bíc sang mét b-íc ngoÆt míi. Nh÷ng nhµ s¶n xuÊt thÐp thµnh phÈm bu«c ph¶i chÊp nhËn gi¸ quÆng mµ khèi liªn minh nµy ®-a ra. §iÒu nµy còng dù b¸o, trong trung h¹n vµ dµi h¹n, gi¸ quÆng cã thÓ sÏ lªn xuèng thÊt th-êng h¬n n÷a vµ sÏ ¶nh hëng gay g¾t ®Õn thÞ tr-êng trong n-íc, nh©t lµ trong ®iÒu kiÖn thÞ phÇn nhËp khÈu ph«i thÐp cña ViÖt Nam vÉn chiÕm tíi 80%. §Ó cã thÓ h¹n chÕ ®-îc nh÷ng t¸c ®éng nµy; ®ång thêi, b×nh æn thÞ trêng th× bªn c¹nh viÖc ®iÒu tiÕt c¸c dù ¸n x©y dùng. Tr¸nh t×nh tr¹ng tËp trung ®Èy nhanh tiÕn ®é c¸c dù ¸n dån dËp trong mïa m-a v× ®iÒu nµy gãp phÇn kÝch thÝch kh«ng nhá ®Õn viÖc ‚nhÝch‛ gi¸ thÐp ë thÞ tr-êng trong nø¬c. C¸c biÖn ph¸p ®ång bé kh¸c cÇn ®-îc tiÕn hµnh lµ: Mét mÆt, ChÝnh phñ ph¶i kiÓm so¸t tèt c¸c yÕu tè ®Çu vµo nh- ph«i cïng c¸c chi phÝ s¶n xuÊt kh¸c. Tõ ®ã, sö dông c¸c biÖn ph¸p ®iÒu chØnh vÜ m« ®Ó ng¨n ngõa sù s¨n lïng lîi nhuËn mét c¸ch th¸i qu¸ hoÆc hµnh vi ‚®ãn ®Çu‛ t¨ng gi¸ g©y bÊt æn cho thÞ tr-êng. Hai lµ, ph¶i ®Èy m¹nh c¸c dù ¸n s¶n xuÊt ph«i thÐp h¬n n÷a bëi khi chñ ®éng ®îc nguån ph«i, ®¬ng nhiªn lîi thÕ c¹nh tranh sÏ thuéc vÒ c¸c doanh nghiÖp trong n-íc. Ba là, do ph¸t triÓn sau nªn ngµnh thÐp tËn dông ®-îc c¸c tiÕn bé khoa häc kü thuËt míi, v× vËy nªn khuyÕn khÝch nh÷ng dù ¸n cã c«ng nghÖ hiÖn ®¹i ®Ó gi¶m chi phÝ theo h-íng: c¸n nãng – c¸n thµnh phÈm, tËn dông nguån nhiÖt s½n cã, tr¸nh ph¶i nung l¹i khi c¸n.

http://svnckh.com.vn

37

b. §èi víi nh÷ng mÆt hµng th«ng dông mµ nguån cung øng kh«ng t¨ng nhanh ®-îc mµ nguån thay thÕ h¹n chÕ nh- thùc phÈm trong thêi gian diÔn ra dÞch cóm gia cÇm th× viÖc t¨ng gi¸ cã thÓ coi nh- bÊt kh¶ kh¸ng. Ng-êi tiªu dïng, ®Æc biÖt lµ ë thµnh thÞ, ®· ph¶i ®iÒu chØnh c¬ cÊu chi tiªu hoÆc gi¶m bíit tiªu dïng thùc phÈm. §iÒu ®¸ng nãi lµ trong lóc ngµnh s¶n xuÊt thÞt gia cÇm gÆp khã kh¨n th× c¬ héi l¹i më ra cho ngêi s¶n xuÊt c¸c thùc phÈm kh«ng cã nguån gèc thÞt. Nhê ®ã mµ ¸p lùc t¨ng gi¸ thùc phÈm ®îc gi¶m b¬t phÇn nµo. Mét ®iÒu ®¸ng lu ý lµ trong thêi gian diÔn ra dÞch cóm gia cÇm, thùc phÈm chÕ biÕn s½n NhËp khÈu vµ c¸c thùc phÈm s¶n xuÊt trong n-íc chÊt l-îng ®¶m b¶o b¸n rÊt ch¹y mµ gi¸ b¸n kh«ng t¨ng. c. Bªn c¹nh nç lùc cña doanh nghiÖp, vai trß híng dÉn cña Nhµ n-íc th«ng qua cung cÊp th«ng tin vµ c¸c chÝnh s¸ch ®iÒu tiÕt vÜ m« cã ý nghÜa rÊt quan träng Chóng ta cã thÓ lÊy mét vÝ dô ®iÓn h×nh nh mÆt hµng thuèc t©n dîc: trong khi gi¸ c¸c lo¹i thuèc bæ th«ng thêng s¶n xuÊt trong n-íc nh- vitamin B1 ‚sèt cao‛, kÐo dµi th× rÊt nhiÒu lo¹i dîc liÖu cã nguèn gèc truyÒn thèng vÉn kh«ng ®îc khai th¸c lµm nguyªn liÖu s¶n xuÊt ®¹i trµ thay thÕ t©n dîc. Cã kho¸ kh¨n vÒ c«ng nghÖ nhng bªn c¹nh ®ãcòng cßn khÝ kh¨n do thãi quen cña ngêi d©n sÝnh thuèc T¢Y, vµ t×nh tr¹ng b¸c sü a kª ®¬n thuèc ngo¹i. Chóng ta cÇn th«ng qua c¸c kªnh th«ng tin ®¹i chóng tuyªn truyÒn cho ng-êi d©n vÒ lîi Ých cña cña viÖc dïng thuèc Nam ®Ó t¹o c¬ héi cho ngµnh s¶n xuÊt vµ kinh doanh thuèc Nam ph¸t triÓn, gi¶m bít sù phô thuéc vµo bªn ngoµi. Ngoµi ra, cÇn thùc hiÖn tèt c«ng t¸c thu thËp, ph©n tÝch dù b¸o gi¸ c¶ thÞ tr-êng vµ c«ng bè chØ sè l¹m ph¸t c¬ b¶n, chØ sè GDP ®Ó t¹o c¨n cø chÝnh x¸c cho viÖc ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. N©ng cao chÊt lîng ph©n t¸ch, dù b¸o gi¸ c¶ thÞ tr-êng trong n-íc vµ quèc tÕ ®Ó phôc vô kÞp thêi cho c«ng t¸c qu¶n lý ®iÒu hµnh gi¸ cña nhµ n-íc. Chó ý ®óng møc ®Õn kh©u tuyªn truyÒn ®Ó ng¨n ngõa t¸c ®éng t©m lý ®Èy gi¸ lªn cao.
http://svnckh.com.vn

38

3.2 c¸c gi¶i ph¸p ®ång bé ®Ó kiÒm chÕ l¹m ph¸t 3.2.1 Thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ thÆt chÆt, th«ng qua c¸c c«ng cô cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ: ®iÒu chØnh tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc, nghiÖp vô thÞ tr-êng më vµ thóc ®Èy c¸c tæ chøc tÝn dông tËp trung huy ®éng vèn tõ c¸c tæ chøc kinh tÕ vµ d©n ca. ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ - Vµi nÐt chung vÒ chÝnh s¸ch tiÒn tÖ Kinh tÕ thÞ tr-êng vÒ thùc chÊt lµ mét nÒn kinh tÕ tiÒn tÖ. ë ®ã, bao giê chÝnh s¸ch tiÒn tÖ còng lµ mét trong nh÷ng c«ng cô qu¶n lý kinh tÕ vÜ m« quan träng cña nhµ n-íc bªn c¹nh chÝnh s¸ch tµi kho¸, chÝnh s¸ch ph©n phèi thu nhËp, chÝnh s¸ch kinh tÕ ®èi ngo¹i… Ng©n hµng Trung -¬ng sö dông chÝnh s¸ch tiÒn tÖ nh»m më réng hay th¾t chÆt cung øng tiÒn tÖ, ®Ó æn ®Þnh gi¸ trÞ ®ång b¶n tÖ, ®-a s¶n l-îng vµ viÖc lµm cña quèc gia ®Õn møc mong muèn. Trong mét qu·ng thêi gian nhÊt ®Þnh nµo ®ã, chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña mét quèc gia cã thÓ ®-îc ho¹ch ®Þnh theo mét trong hai híng sau ®©y: ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ më réng, nh»m t¨ng l-îng tiÒn cung øng, khuyÕn khÝch ®Çu t-, më réng s¶n xuÊt kinh doanh, t¹o viÖc lµm. Tr-êng hîp nµy, chÝnh s¸ch tiÒn tÖ nh»m chèng suy tho¸i, chèng thÊt nghiÖp. ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ th¾t chÆt nh»m gi¶m lîng tiÒn cung øng, h¹n chÕ ®Çu t-, k×m h·m sù ph¸t triÓn qu¸ ®µ cña nÒn kinh tÕ. Tr-êng hîp nµy, chÝnh s¸ch tiÒn tÖ nh»m chèng l¹m ph¸t. Cã thÓ nãi, chÝnh s¸ch lµ ho¹t ®éng c¬ b¶n, chñ yÕu nhÊt vµ lµ linh hån xuyªn suèt trong mäi ho¹t ®éng cña ng©n hµng Trung -¬ng. - ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ vµ môc tiªu kiÓm so¸t l¹m ph¸t, æn ®Þnh gi¸ trÞ ®ång b¶n tÖ Tõ n¨m 2004 víi møc l¹m ph¸t cao bÊt th-êng, qua n¨m 2005 khi t×nh h×nh kh«ng ®-äc c¶i thiÖn ®¸ng kÓ; ®Õn nay, ViÖt Nam ®· vµ ®ang nç lùc sö dông c¸c c«ng cô kh¸c nhau nh»m môc tiªu kiÒm chÕ l¹m ph¸t. Trªn lý thyÕt vµ thùc tiÔn ViÖt nam, chÝnh s¸ch tiÒn tÖ tá ra cã søc m¹nh.

http://svnckh.com.vn

39

Theo lý thuyÕt tµi chÝnh tiÒn tÖ, trong ®iÒu kiÖn l-u th«ng tiÒn vµng hay tiÒn giÊy tù do chuyÓn ®æi ra vµng, th× gi¸ trÞ tiÒn tÖ lu«n lu«n ®-îc æn ®Þnh do c¬ chÕ tù ph¸t cu¶ tiÒn vµng. Trong ®iÒu kiÖn l-u th«ng tiÒn giÊy, chóng kh«ng ®-îc tù do chuyÓn ®æi ra vµng, l¹m ph¸t lu«n lµ nguy c¬ tiÒm tµng, thËm chÝ khã tr¸nh khái cña c¸c quèc gia. Lóc nµy, viÖc kiÓm so¸t l¹m ph¸t, æn ®Þnh gi¸ trÞ ®ång tiÒn ®-îc coi lµ môc tiªu hµng ®Çu cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. Gi¸ c¶i t¨ng do l¹m ph¸t g©y khã kh¨n cho cuéc sèng ngêi d©n, mÊt æn ®Þnh kinh tÕ x· héi. Do vËy, kiÓm so¸t l¹m ph¸t nh»m æn ®Þnh gi¸ c¶ hµng ho¸, dÞch vô lµ tiÒn ®Ò cho viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ l©u dµi vµ b¶o ®¶m æn ®Þnh ®êi sèng cho ng-¬× lao ®éng. Nh- ®· nãi ë trªn, ®Ó kiÓm so¸t l¹m ph¸t, Ng©n hµng trung -¬ng sÏ sö dông chÝnh s¸ch tiÒn tÖ th¾t chÆt. KiÓm so¸t l¹m ph¸t ®-îc biÓu hiÖn tr-íc hÕt ë viÖc æn ®Þnh gi¸ trÞ ®èi néi cña ®ång tiÒn, tøc lµ søc mua cña nã ®èi víi hµng ho¸ vµ dÞch vô ë thÞ tr-êng trong n-íc. MÆt kh¸c, gi¸ trÞ ®èi ngo¹i cña ®ång tiÒn còng ®ù¬c æn ®Þnh biÓu hiÖn ë gi¸ trÞ hèi ®o¸i th¶ næi. Trong nÒn kinh tÕ më, cïng víi sù ph¸t triÓn cña th-¬ng m¹i quèc tÕ, tû gi¸ ®ång tiÒn lµ mèi quan t©m cña c¸ quèc gia. Mét sù t¨ng lªn cña gi¸ trÞ ®ång b¶n tÖ so víi ngo¹i tÖ sÏ h¹n chÕ c¹nh tranh trªn thÞ tr-êng quèc tÕ, h¹n chÕ xuÊt khÈu vµ ng-îc l¹i. Tuy nhiªn, theo ®uæi môc tiªu æn ®Þnh gi¸ trÞ ®ång tiÒn kh«ng cã nghÜa víi tû lÖ l¹m ph¸t b»ng kh«ng. Trong thùc tÕ, ®Ó cã mét tû lÖ l¹m ph¸t gi¶m xuèng th× thêng ph¶i chÊp nhËn mét tû lÖ thÊt nghiÖp gia t¨ng. Tû lÖ nµy kh«ng thÓ qu¸ cao. Kinh nghiÖm cña nhiÒu n-íc cho thÊy, mét tû lÖ l¹m ph¸t võa ®ñ lµ cÇn thiÕt cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. C¸c c«ng cô chñ yÕu cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ + NghiÖp vô thÞ tr-êng më + Dù tr÷ b¾t buéc + L·i suÊt b. ViÖt Nam ph¶i sö dông c¸c c«ng cô cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ®Ó kiÒm chÕ l¹m ph¸t nh- thÕ nµo? NghiÖp vô thÞ tr-êng më

http://svnckh.com.vn

40

+

Vai trß cña nghiÖp vô thÞ tr-êng më trong chÝnh s¸ch kiÒm chÕ l¹m ph¸t cña ViÖt Nam

Trong bèi c¶nh t¨ng tr-ëng kinh tÕ vµ th-¬ng m¹i toµn cÇu gÆp nhiÒu khã kh¨n do t¸c ®éng cña thiªn tai, gi¸ nguyªn nhiªn liÖu ®Çu vµo trong ®ã cã gi¸ dÇu t¨ng cao, mÊt æn ®Þnh vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ, cã hai c¸ch ®Ó ®¹t t¨ng tr-ëng cao: Mét lµ t¨ng thªm vèn ®Çu t- vµ c¸ch nµy lµm t¨ng nguy c¬ mÊt c©n ®èi vµ æn ®Þnh vÜ m« tõ ®ã lµm gia t¨ng nguy c¬ l¹m ph¸t; hai lµ chó träng h¬n ®Õn hiÖu qu¶ ®Çu t-, cÇn tiÕp tôc t¹o b-íc chuyÓn m¹nh mÏ trong thu hót ®Çu t- t- nh©n vµ FDI. Thêi gian tõ n¨m 2000 ®Õn nay, víi sù ra ®êi cña thÞ trêng chøng kho¸n ViÖt Nam, chóng ta cã thªm mét kªnh giao dÞch, lu©n chuyÓn vµ huy ®éng vèn tÝn dông, gãp phÇn huy ®éng mét nguån vèn kh¸ lín tõ c¸c tæ chøc kinh tÕ vµ d©n c- trong vµ ngoµi n-íc; thóc ®Èy tiÕn tr×nh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n-íc vµ ¸p dông th«ng lÖ tèt nhÊt trong qu¶n trÞ c«ng ty, trong ®ã viÖc c«ng khai th«ng tin vÒ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh vµ qu¶n trÞ doanh nghiÖp cã vai trß quan träng, t¹o tiÒn ®Ò cho sù ph¸t triÓn v÷ng ch¾c cña doanh nghiÖp. §ång thêi nã còng cñng cè thªm lßng tin cña nhµ ®Çu t- lµ doanh nghiÖp vµ c¸ nh©n. Chóng ta cã thÓ thÊy ®îc mèi quan hÖ mËt thiÕt gi÷a ho¹t ®éng cña thÞ trêng tiÒn tÖ vµ l¹m ph¸t nh- sau: NÕu l¹m ph¸t lµ do søc cÇu t¨ng, lîi nhuËn doanh nghiÖp t¨ng. Nh- vËy, ho¹t ®éng t¨ng c-êng vèn, ho¹t ®éng s¶n xuÊt vµ lîi nhuËn cña doanh nghiÖp sÏ t¨ng m¹nh. Gi¸ cæ phiÕu do ®ã sÏ t¨ng; tr¸i phiÕu chiÕt khÊu tr¶ l·i hµng n¨m gi¶m gi¸. Ng-îc l¹i, lîi nhuËn cña doanh nghiÖp sÏ gi¶m nÕu l¹m ph¸t lµ do chi phÝ ®Èy. §Ó tèi ®a ho¸ lîi nhuËn, doanh nghiÖp cÇn ph¶i gi¶m chi phÝ, gi¶m s¶n lîng. T×nh h×nh cña c¶ nÒn kinh tÕ nãi chung vµ cña doanh nghiÖp nãi riªng trë nªn xÊu ®i. Gi¸ cæ phiÕu vµ gi¸ traÝ phiÕu ®ång lo¹t gi¶m. ViÖt Nam ®ang trªn ®µ héi nhËp, chóng ta cÇn ph¶i xÐt ®Õn t- c¸ch nÒn kinh tÕ n-íc ta lµ mét nÒn kinh tÕ më, nghÜa lµ më réng mèi t-¬ng quan so s¸nh víi thÞ tr-êng thÕ giíi. ¶nh h-ëng cña ®Çu t- n-íc ngoµi vµ t×nh h×nh gi¸
http://svnckh.com.vn

41

c¶ n-íc ngoµi ¶nh h-ëng rÊt lín tíi gi¸ c¶ trong n-íc. Trªn thùc tÕ ViÖt Nam, ®Çu t- t¨ng nhiÒu nh-ng l¹m ph¸t kh«ng t¨ng nhiÒu. Nguyªn nh©n lµ do ViÖt Nam vÉn lµ mét nÒn kinh tÕ nhá, tuy më cöa nh-ng kh«ng t¸c ®éng nhiÒu ®Õn gi¸ c¶ trªn thÞ tr-êng thÕ giíi. Môc tiªu kiÒm chÕ l¹m ph¸t vµ n©ng cao chÊt l-îng t¨ng tr-ëng ®ang ®-îc ng©n hµng Nhµ n-íc ®Ò cao h¬n bao giê hÕt Møc l¹m ph¸t 2 n¨m võa qua cã nguyªn nh©n mét phÇn tõ chÝnh s¸ch kÝch cÇu ®-îc thi hµnh mÊy n¨m nay. Do ®ã bªn c¹nh c¸c gi¶i ph¸p b×nh æn gi¸, cÇn ®iªu chØnh møc t¨ng tráng tÝn dông cho phï hîp víi møc cÇu hîp lý vÒ tiÒn tÖ vµ ®iÒu chØnh chÝnh s¸ch tµi chÝnh tÝn dông th-¬ng m¹i theo h-íng kÝch thÝch ®Çu t- toµn x· héi, toµn dông lao ®éng vµ h-íng m¹nh vµo xuÊt khÈu. Th-¬ng m¹i toµn cÇu dù b¸o sÏ t¨ng tr-ëng chËm l¹i. T¸c ®éng tiªu cùc cña có sèc gi¸ nguyªn nhiªn liÖu ®Çu vµo dÇn râ nÐt, h¹n h¸n kÐo dµi, bÖnh dÞch bïng ph¸t. TÊt c¶ nh÷ng yÕu tè nµy ®· gh×m t¨ng tr-ëng cña ViÖt Nam. Trong bèi c¶nh thÞ tr-êng tµi chÝnh ch-a ph¸t triÓn, ng©n hµng ®-îc kú väng lµ n¬i cung øng vèn quan träng nhÊt cña nÒn kinh tÕ. ChÊm døt t×nh tr¹ng ®æ tÝn dông vµo khu vùc quèc doanh nh»m ®¹t chØ tiªu kÕ ho¹ch ph¸t triÓn cao, nÕu kh«ng l¹m ph¸t sÏ tíi møc kh«ng kiÓm soat ®-îc. §Ó kh«ng g©y khã kh¨n cho ho¹t ®éng ®Çu t- vµ s¶n xuÊt, kinh doanh, c¸c ho¹t ®éng nhËp khÈu nguyªn nhiªn liÖu ®Çu vµo vµ m¸y mãc, kinh doanh nhµ ®Êt, x©y dùng h¹ tÇng ®« thÞ vµ c«ng nghiÖp nhÊt lµ trong bèi c¶nh l·i suÊt ng©n hµng tiÕp tôc t¨ng cao, gi¸ c¶ liªn tôc leo thang vµ môc tiªu t¨ng trëng kinh tÕ cao; h¬n n÷a, tæng l-îng vèn trong nÒn kinh tÐ lµ con sè giíi h¹n, trong khi nhu cÇu cña c¸c dù ¸n lµ rÊt lín. ViÖc ng©n hµng thÈm ®Þnh chÆt chÏ h¬n sÏ chän ra ®-îc nh÷ng dù ¸n tèt, kh¶ thi vµ lo¹i ®-îc nh÷ng dù ¸n kÐm hiÖu qu¶. §iÒu nµy kh«ng nh÷ng kh«ng t¸c ®éng xÊu mµ cßn t¸c ®éng tèt cho nÒn kinh tÕ, vµ vÒ l©u dµi, chÊt l-îng t¨ng tr-ëng GDP sÏ cao h¬n.
http://svnckh.com.vn

42

Ph¸t huy h¬n n÷a vai trß tÝch cùc cña thÞ trêng chøng kho¸n ViÖt Nam, läai bá ®ùoc nh÷ng khã kh¨n bÊt cËp trong h¹t ®éng ®Çu t chøng kho¸n hiÖn nay, mét sè ph-¬ng h-íng cÇn chó träng lµ:
+

+

+

Më réng quy m« cña thÞ tr-êng chøng kho¸n tËp trung, phÊn ®Êu t¨ng sè l-îng, chÊt l-îng thÞ tr-êng tr¸i phiÕu, cæ phiÕu nh¾m ®Èy m¹nh hiÖu qu¶ ®Çu t- cña nhµ n-íc, më réng quy m«, n©ng cao hiÖu qu¶ cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp Ph¸t triÓn c¸c ®Þnh chÕ tµi chÝnh trung gian cho thÞ trêng chøng kho¸n nh- c¸c c«ng ty chøng kho¸n, t¹o ®iÒu kiÖn cã c¸c tæ chøc thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ thµnh lËp c¸c c«ng ty chøng kho¸n, thµnh lËp c¸c chi nh¸nh, v¨n phßng giao dÞch… ThiÕt lËp hÖ thèng c¸c nhµ ®Çu t- c¸c tæ chøc bao gåm c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i, c¸c c«ng ty tµi chÝnh, c¸c c«ng ty b¶o hiÓm, quü ®Çu t-… T¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c cho c¸c nhµ ®Çu t- nµy tham gia thÞ tr-êng víi vai trß lµ c¸c nhµ ®Çu t- chøng kho¸n chuyªn nghiÖp vµ thùc hiÖn chøc n¨ng cña nhµ t¹o lËp thÞ tr-êng.

C«ng cô tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc vµ l·i suÊt hiÖn nay ®èng vai trß kÐm quan träng trong ®iÒu chØnh l¹m ph¸t do chóng phøc t¹p, kÐm linh ho¹t, ¶nh h-ëng ®Õn lîi nhuËn kinh doanh cña c¸c ng©n hµng, vµ ®i ng-îc l¹i xu thÕ tù do ho¸ l·i suÊt ng©n hµng mµ c¸c n-íc ph¸t triÓn trªn thÕ giíi ®ang theo ®uæi. Tuy nhiªn, Viªt Nam víi t- c¸ch lµ mét nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn ë tr×nh ®é ch-a cao vÉn ph¶i quan t©m ®Õn t¸c ®éng cña 2 c«ng cô nµy vµ thùc tÕ n¨m 2005 võa qua cho thÊy 2 c«ng cô nµy tá ra cã hiÖu qu¶ trong tr-êng hîp ViÖt Nam L·i suÊt vµ tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc + L·i suÊt N»m trong chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, c«ng cô l·i suÊt còng ®îc c¸c nhµ qu¶n lý khai th¸c vµ sö dông víi môc tiªu qu¶n lÝ thÞ trêng tiÒn tÖ vµ kiÓm so¸t l¹m ph¸t. Nh×n l¹i n¨m 2005 cã thÓ thÊy l·i suÊt thÞ trêng thêng xuyªn t¨ng thÞ trêng tiÒn tÖ thêng xuyªn t¨ng. C¸c ng©n hµng th¬ng m¹i ®· xoay vÇn chãng mÆt trong ho¹t ®éng kinh doanh. Vèn trong nÒn kinh tÕ ®îc sö dông cã hiÖu
http://svnckh.com.vn

43

qu¶ h¬n v× tèc ®é chu chuyÓn vèn nhanh h¬n. Ng-êi d©n vµ c¸c nhµ ®Çu t- cã nhiÒu c¬ héi lùa chän c¸c kªnh ®Çu t- kh¸c nhau sao cho cã hiÖu qu¶ vµ an toµn nhÊt. Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam còng ®ãng vai trß to lín trong nh÷ng diÔn biÕn trªn thÞ tr-êng tiÒn tÖ. Ng©n hµng tiÕp tôc ®æi míi theo h-íng chuyÓn m¹nh sang c¬ chÕ ®iÒu hµnh trùc tiÕp nh- tr-íc. C¸c lo¹i l·i suÊt cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ®ang dÇn ®-îc hoµn thÞªn vµ c¸c nghiÖp vô Ng©n hµng trung -¬ng ph¸t triÓn. Thùc hiÖn môc tiªu ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÌn tÖ theo h-íng th¾t chÆt, gãp phÇn kiÒm chÕ l¹m ph¸t, trong n¨m 2005, Ng©n hµng Nhµ n-íc 3 lÇn quyÕt ®Þnh t¨ng l·i suÊt t¸i cÊp vèn vµ l·i suÊt chiÕt khÊu, 2 lÇn ®iÒu chØnh t¨ng l·i suÊt c¬ b¶n, l·i suÊt tiÒn göi cña ph¸p nh©n t¹i thÞ Tæ chøc tÝn dông, l·i suÊt tiÒn göi cña Ng©n hµng th-¬ng m¹i vµ tæ chøc tÝn dông, kho b¹c nhµ n-íc t¹i Ng©n hµng Nhµ n-íc. Cô thÓ c¸c lÇn t¨ng l·i suÊt ë b¶ng sau: DiÔn biÕn c¸c ®ît ®iÒu chØnh l·i suÊt chñ ®¹o cña Ng©n hµng Nhµ níc vµ diÔn biÕn l·i suÊt cña thÞ tr-êng do NHNN ®iÒu hµnh trong n¨m 2005 §¬n vÞ: %/n¨m
Lo¹i l·i suÊt 1. L·i suÊt c¬ b¶n 2. L·i suÊt t¸i cÊp vèn 3. L·i suÊt chiÕt khÊu 4. L·i suÊt ®Êu thÇu tÝn phiÕu KBNN 5. L·i suÊt NghiÖp vô thÞ tr-êng më Tõ 1/2005 7.50 5.50 3.50 5.90 5.00 Tõ 2/2005 7.80 5.50 3.50 6.05 5.15 Tõ 4/2005 7.80 6.00 4.00 6.10 5.25 Tõ 12/2005 8.25 6.50 4.50 6.30 6.1

TÊt c¶ c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña ng©n hµng ®Òu cã t¸c ®éng ®Ðn l·i suÊt cho vay cña ng©n hµng th-¬ng m¹i ®èi víi nÒn kinh tÕ. ®Æc biªt, l·i suÊt chiÕt khÊu cña ng©n hµng trung -¬ng t¸c ®éng m¹nh ®Õn l·i suÊt cho vay cña ng©n hµng th-¬ng m¹i. §èi víi trêng hîp ViÖt Nam, khi ch-a cã l·i suÊt thÞ tr-êng, khung l·i suÊt cßn do ng©n hµng trung -¬ng quy ®Þnh th× cïng víi chÝnh s¸ch l·i suÊt ‚d-¬ng‛ thÝch hîp, cÇn ph¸t triÓn thÞ tr-êng tiÒn tÖ, nhÊt lµ thÞ tr-êng liªn ng©n hµng, cã kh¶ n¨ng qu¶n trÞ nguån vèn cña c¸c ng©n hµng tèt h¬n ®Ó tr¸nh t×nh tr¹ng c¸c ng©n hµng, c«ng ty tµi chÝnh c¹nh tranh kÐm
http://svnckh.com.vn

44

lµnh m¹nh, g©y ¸p lùc l·i suÊt ‚¶o‛ trªn thÞ tr-êng. Cã thÓ kÓ ®Õn bµi häc võa rót ra võa qua sau ®©y: VÊn ®Ò thêi sù trong lÜnh vùc ng©n hµng trong th¸ng 7 n¨m 2006 nµy lµ rÊt nhiªu ng©n hµng ®· t¨ng l·i suÊt huy ®éng vèn. DiÔn biÕn l·i suÊt 6 th¸ng ®Çu n¨m 2006 còng kh¸ giãng nh- n¨m 2003. Khi ®ã, l·i suÊt cho vay c¸c kú h¹n ng¾n ®Òu t¨ng 0.24 – 0.6 ®iÓm phÇn tr¨m/n¨m. L·i suÊt huy ®éng t¨ng g©y mét søc Ðp nhÊt ®Þnh lªn l·i suÊt cho vay, ®iÒu nµy cã thÓ ¶nh hëng tíi ®Çu t-, bëi g¸nh nÆng l·i suÊt cña doanh nghiÖp vay vèn sÏ t¨ng lªn. NÕu l·i suÊt huy ®éng USD t¨ng ®îc lý gi¶i lµ do ¶nh h-ëng cña l·i suÊt quèc tÕ, th× l·i suÊt VND t¨ng ®ù¬c gi¶i thÝch lµ nh»m b¶o ®¶m kho¶ng c¸ch l·i suÊt gi÷a hai ®ång tiªn nµy, ®Ó ng-êi göi tiÒn kh«ng dÞch chuyÓn l-îng VND cña m×nh sang USD, nh»m t¨ng c-êng huy ®éng vèn, ®¸p øng nhu cÇu tÝn dông vµ nhu cÇu ®Çu t- cña c¸c ng©n hµng. §iÒu ®ã cho thÊy, viÖc t¨ng l·i suÊt kh«ng dùa trªn c¬ së cung – cÇu vèn, mµ c¨n cø bëi nhiÒu lý do kh¸c, ®Æc biÖt lµ lý do c¹nh tranh ®Ó gi÷ thÞ phÇn. NhiÒu chuyªn gia cho r»ng, diÉn biÕn l·i suÊt cã phÇn kh«ng phï hîp víi nh÷ng thay ®æi c¶u yÕu tè thÞ tr-êng, nh- l¹m ph¸t kú väng thÊp h¬n n¨m ngo¸i, cung vÒ vèn l¬n h¬n cÇu, thÓ hiÖn ë vèn kh¶ dông d- thõa ë c¸c ng©n hµng lín… Nh- vËy cÇn ph¸t triÓn thÞ trêng tiÒn tÖ, nhÊt lµ thÞ tr-êng liªn ng©n hµng, ®Ó kh¶ n¨ng qu¶n trÞ nguån vèn cña c¸c ng©n hµng tèt h¬n, sù thiÕu – thõa vèn gi÷a c¸c ng©n hµng sÏ ®-îc bï ®¾p vµ t×nh tr¹ng t¨ng l·i suÊt ®Ó gi÷ thÞ phÇn sÏ kh«ng diÔn ra nh- t×nh h×nh diÔn ra trªn thÞ tr-êng tiÒn tÖ nh÷ng th¸ng ®Çu n¨m 2006 võa qua.
+ Tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc

Bªn c¹nh ®ã, sù t¸c ®éng vµo l·i suÊt vµ can thiÖp diÔn biÕn trªn thÞ tr-êng tiÒn tÖ ph¶i xem xÐt ®Õn viÖc tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc vÉn ph¶i ®-îc duy tr× ë møc cao.
http://svnckh.com.vn

45

VÒ lý thuyÕt, Ng©n hµng trung -¬ng sö dông tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc ®Î t¸c ®éng ®Õn l-îng tiÒn cung øng th«ng qua 2 ph-¬ng diÖn: + Tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc t¸c ®éng ®Õn c¬ chÕ t¹o tiÒn göi cña c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i. NÕu ng©n hµng trung -¬ng quyÕt ®Þnh t¨ng hoÆc gi¶m tû lÖ dù tr÷ b¸t buéc sÏ lµm cho hÖ sè t¹o tiÒn thu hÑp hoÆc t¨ng thªm. + Tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc t¸c ®éng ®Õn l·i suÊt cho vay cña ng©n hµng th-¬ng m¹i. Khi møc dù tr÷ t¨ng lªn, c¸c ng©n hµng buéc ph¶i t¨ng l·i suÊt cho vay ®èi víi nÒn kinh tÕ, gi¸ c¸c kho¶n vay ®¾t h¬n, kh¶ n¨ng cho vay cña c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i gi¶m xuèng vµ theo ®ã l-îng tiÒn cung øng còng gi¶m xuèng. T×nh h×nh ng-îc l¹i nÕu møc dù tr÷ gi¶m xuèng. §Ó gãp phÇn kiÒm chÕ tèc ®é t¨ng gi¸ chØ sè gi¸ tiªu dïng, kiÒm chÕ l¹m ph¸t, tõ th¸ng 7/2004 ®Õn hÕt n¨m 2005, Ng©n hµng Nhµ níc ®· quyÕt ®Þnh t¨ng c¸c møc dù tr÷ b¾t buéc lªn gÊp hai lÇn so víi møc thùc hiÖn tõ th¸ng 7/2003 ®Õn th¸ng 6/2004. Tõ kú dù tr÷ b¾t buéc th¸ng 7/2004, tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc ®èi víi tiÒn gi©ý §ång ViÖt Nam cña c¸c Ng©n hµng th¬ng m¹i Nhµ n-íc, ng©n hµng th-¬ng m¹i cæ phÇn ®« thÞ, Ng©n hµng liªn doanh, chi nh¸nh ng©n hµng n-íc ngoµi, C«ng ty tµi chÝnh t¨ng tõ 2% lªn 5%; riªng ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«nViÖt nam t¨ng tõ 1.5% lªn 4% trªn tæng sè tiÒn göi ph¶i dù tr÷ b¾t buéc cña lo¹i kh«ng kú h¹n vµ cã kú h¹n díi 12 th¸ng t¨ng tõ 1% lªn 2% ®èi víi c¸c lo¹i tiÒn göi tõ 1 ®Õn 2 n¨m. Tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc ®èi víi ng©n hµng th-¬ng m¹i cæ phÇn n«ng th«n, Quü tÝn dông trung -¬ng, Ng©n hµng hîp t¸c t¨ng tõ 1% lªn 2%. Tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc ¸p dông ®èi víi tiÒn göi ngo¹i tÖ kh«ng kú h¹n vµ cã kú h¹n díi 12 th¸ng tõ 4% t¨ng lªn 8%, tõ 1 ®Õn 2 n¨m t¨ng tõ 1% lªn 2%. Nh- vËy lµ: C¸c lo¹i l·i suÊt chñ ®¹o vµ tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc cña Ng©n hµng Nhµ n-íc kh«ng cã t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn l·i suÊt huy ®éng vèn vµ cho vay cña c¸c Ng©n hµng th-¬ng m¹i nh-ng cã t¸c ®éng gi¸n tiÕp ®Õn l·i suÊt trªn thÞ tr-êng tiÒn tÖ, ®Õn l·i suÊt huy ®éng vèn vµ l·i suÊt cho vay cña c¸c Tæ chøc tÝn dông. ViÖc t¨ng l·i suÊt c¬ b¶n cho thÊy ng©n hµng Nhµ n-íc ph¸t tÝn hiÖu t¨ng l·i suÊt trªn thÞ tr-êng tiÒn tÖ. Cßn viÖc t¨ng l·i suÊt t¸i cÊp vèn vµ
http://svnckh.com.vn

46

l·i suÊt t¸i chiÕt khÊu chøng tá Ng©n hµng Nhµ n-íc thùc hiÖn ®Þnh h-íng th¾t chÆt tiÒn tÖ, gãp phÇn kiÒm chÕ l¹m ph¸t. - Cã nªn th¾t chÆt h¬n chÝnh s¸ch tiÒn tÖ th¾t chÆt khi chØ sè gi¸ tiªu dïng vÉ tiÕp tôc t¨ng? Gi¶ thiÕt khi gi¸ c¶ c¸c mÆt hµng cña ViÖt nam t¨ng cao vµ ta cø tiÕn hµnh thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ th¾t chÆt ë møc ®é m¹nh mÏ h¬n, t¨ng tû lÖ gi÷ tr÷ b¾t buéc, thùc hiÖn dù tr÷ b¾t buéc ®èi víi c¶ néi tÖ vµ ngo¹i tÖ, sÏ cã mét lîng vèn cña c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i ®em nép vÒ cho Ng©n hµng Nhµ n-íc, tøc lµ rót l-îng tiÒn tõ l-u th«ng vÒ. §ång thêi Ng©n hµng Nhµ níc cã thÓ thùc hiÖn h¹n chÕ mét sè kªnh kh¸c cung øng tiÒn ra l-u th«ng Râ ràng là viÖc nµy kh«ng nh÷ng kh«ng gióp cho gi¸ c¶ trªn thÞ tr-êng néi ®Þa gi¶m xuèng mµ cßn t¸c ®éng xÊu tíi cung cÇu vèn trªn thÞ tr-êng. Cung, cÇu vèn trªn thÞ tr-êng sÏ trë nªn c¨ng th¼ng h¬n, ®Èy l·i suÊt t¨ng cao. Tøc lµ l¹i lµm t¨ng chi phÝ sö dông vèn vay ng©n hµng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp vµ hé s¶n xuÊt. TÊt nhiªn lµ thùc hiÖn chÝnh s¸ch tµi chÝnh chÆt chÏ sÏ gãp phÇn thiÕt kiÖm chi tiªu ng©n s¸ch vµ h¹n chÕ chi tiªu vît quy ®Þnh, nhÊt lµ mua « t« vµ x©y dùng trô së, chèng thÊt tho¸t trong x©y dùng c¬ b¶n, chèng tham nhòng, chèng bao cÊp qua gi¸ vµ bao cÊp kh¸c cho doanh nghiÖp nhµ níc, chèng thÊt thu thuÕ, ®Èy nhanh tiÕn ®é cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ n-íc.. sÏ gãp phÇn t¨ng thu, gi¶m chi, h¹n chÕ th©m hôt ng©n s¸ch, sÏ cã t¸c ®éng nhÊt ®Þnh ®Õn kiÌm chÕ l¹m ph¸t. Trong thùc tiÔn, viÖc ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tµi chÝnh – tiÒn tÖ th-êng bÞ chi phèi bëi søc Ðp d- luËn vÒ chØ sè t¨ng gi¸ vµ l¹m ph¸t. Do ®ã t¸c ®éng ®Õn c¶ tèc ®é t¨ng tr-ëng vµ chÊt l-îng t¨ng tr-ëng kinh tÕ cña ViÖt Nam khi mµ nguån vèn lu«n c¨ng th¼ng, l·i suÊt bÞ ®Èy lªn cao nhÊt trong khu vùc. NhvËy, ®iÒu chóng ta l-u ý lµ kh«ng ph¶i bao giê chÝnh s¸ch tiÒn tÖ th¾t chÆt còng ®em l¹i kÕt qu¶ nh- mong muèn vµ ph¶i thËn träng khi sö dông c«ng cô nµy.
http://svnckh.com.vn

47

Suy cho cïng, mäi hiÖn t-îng t¨ng gi¸ trong nÒn kinh tÕ ®Òu trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp liªn quan ®Õn yÕu tè tiÒn tÖ. Trong ®iÒu kiÖn gi¸ c¶ lu«n cã xu h-íng t¨ng th× mét chÝnh s¸ch tiÒn tÖ thËn träng cña ng©n hµng Nhµ n-íc sÏ gãp ph©n lµm gi¶m CPI. Cô thÓ lµ sö dông ®ång bé vµ kÞp thíi c¸c biÖn ph¸p ®Ó ®iÒu chØnh møc cung tiÒn, b¸m s¸t diÔm biÕn cung cÇu vèn trªn thÞ tr-êng, diÔn biÕn CPI vµ môc tiªu ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ trong tõng thêi kú. Gi¶m viÖc t¨ng tiÒn vµo l-u th«ng th«ng qua c¸c kªnh mua ngo¹i tÖ. ViÖc mua ngo¹i tÖ ®Ó t¨ng dù tr÷ ngo¹i hèi ph¶i ®-îc hiÖn chñ yÕu th«ng qua nghiÖp vô thÞ tr-êng më. Bªn c¹nh ®ã ph¶i cã sù phèi hîp chÆt chÏ gi÷a ng©n hµng Nhµ n-íc víi Bé Tµi chÝnh ®Ó kiÓm so¸t c¸c ho¹t ®éng ng©n hµng cu¶ c¸c ®Þnh chÕ tµi chÝnh nh- Quü hç trî ph¸t triÓn, tiÕt kiÖm b-u ®iÖn, tiÒn göi kho b¹c Nhµ n-íc bëi bé phËn nµy t¸c ®éng kh«ng nhá tíi tæng ph-¬ng tiÖn thanh to¸n. Sö dông linh ho¹t c«ng cô cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ®Ó ®iÒu tiÕt khèi lîng tiÒn cung øng, kiÓm so¸t chÆt chÏ viÖc gia t¨ng gi¸ tÝn dông cu¶ c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i. 3.2.2. §×Òu chØnh vµ æn ®Þnh tû gi¸ linh ho¹t, b¸m s¸t cung cÇu vÒ ngo¹i tÖ trªn thÞ trêng, ®¶m b¶o tû gi¸ danh nghÜa b¸m s¸t tû gi¸ thùc, kh«ng ®Ó x¶y ra c¸c có sèc ®ét biÕn vÒ tû gi¸ Mét trong nh÷ng biÖn ph¸p h÷u hiÖu ®Ó b×nh æn gi¸ c¶, kiÒm chÕ l¹m ph¸t lµ xö lý tèt tû gi¸ hèi ®o¸i. Nh×n l¹i diÔn biÕn tû gi¸ vµ thÞ tr-êng ngo¹i tÖ ë níc ta cã thÓ thÊy vÊn ®Ò næi bËt lµ ng-îc l¹i víi diÔn biÕn l·i suÊt ®ång USD lu«n cã xu h-íng t¨ng, gi¸ vµng t¨ng cao vµ biÕn ®éng phøc t¹p, tû gi¸ gi÷a ®ång ViÖt nam vµ §«la Mü trªn c¶ 3 thÞ tr-êng: thÞ tr-êng giao dÞch kh«ng chÝnh thøc, thÞ tr-êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng vµ thÞ tr-êng giao dÞch gi÷a Ng©n hµng th-¬ng m¹i víi kh¸ch hµng ®Òu æn ®Þnh. Tû gi¸ VND/USD trªn thÞ trêng kh«ng chÝnh thøc theo c«ng bè cña Tæng côc thèng kª trong n¨m 2005 t¨ng cã 0.9%, thÞ tr-êng

http://svnckh.com.vn

48

giao dÞch cña Ng©n hµng th-¬ng m¹i víi kh¸ch hµng còng t¨ng t-¬ng øng, h¬n 0,73%. §Ó æn ®Þnh tû gi¸, c¸c biÖn ph¸p c©n thùc hiÖn lµ: C¬ chÕ qu¶n lý ngo¹i hèi dÇn dÇn ®-îc th«ng tho¸ng h¬n, c¸c giao dÞch v·ng lai dÇn dÇn ®îc th«ng tho¸ng h¬n, c¸c giao dÞch v·ng lai dÇn dÇn ®-îc tù do hãa h¬n, c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸ linh ho¹t h¬n. Ng©n hµng Nhµ n-íc thùc hiÖn c¬ chÕ ®iÒu hµnh gi¸n tiÕp, hµng ngµy c«ng bè tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr-êng liªn ng©n hµng. Th«ng qua mét sè nghiÖp vô NHTW, Ng©n hµng Nhµ n-íc thùc hiÖn mua vµo hay b¸n ra khi cÇn thiÕt, mét mÆt t¨ng c-êng qòy dù tr÷ ngo¹i tÖ cña quèc gia, mét mÆt ®¸p øng nhu cÇu nhu cÇu kinh doanh cña c¸c NHTM vµ t¸c ®éng gi¸n tiÕp ®Õn tû gi¸ trªn thÞ tr-êng. Trong n¨m 2005 trªn c¶ thÞ tr-êng tù do vµ thÞ trêng giao dÞch cña NHTM víi kh¸ch hµng kh«ng x¶y ra bÊt kú ®ît biÕn ®éng ®ét xuÊt nµo vÒ tû gi¸. Theo c¸c chuyªn gia tµi chÝnh tiÒn tÖ, ®Ó æn ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i, kiÒm chÕ l¹m ph¸t vµ sù gia t¨ng cña chØ sè gi¸ tiªu dïng, Ng©n hµng Nhµ n-íc cÇn chó ý ®Õn sù gia t¨ng tÝch luü ngo¹i tÖ. Nh÷ng biÖn ph¸p hµnh chÝnh nh»m æn ®Þnh tû gi¸, æn ®Þnh søc mua cu¶ ®ång tiÒn do Ng©n hµng Nhµ n-íc tiÕn hµnh ®· mang l¹i kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh nh-ng ®©y kh«ng ph¶i lµ c¸ch gi¶i quyÕt tËn gèc vÊn ®Ò. §iÒu hoµ æn ®Þnh tû gi¸ vµ c©n ®èi ngo¹i tÖ; ®¶m b¶o cung øng ®ñ ngo¹i tÖ ®Ó nhËp khÈu c¸c vËt t- nguyªn liÖu quan träng, nhÊt lµ s¾t thÐp, x¨ng dÇu vµ mét sè vËt t-, hµng ho¸ kh¸c. Khi dù tr÷ ngo¹i tÖ ch-a ®ñ m¹nh, Ng©n hµng Nhµ n-íc chØ nªn can thiÖp khi thÞ tr-êng cã nhiÒu biÕn ®éng tiªu cùc do nh÷ng hµnh vi ®Çu c¬ t¹o ta, khi ®ã l-îng ngo¹i tÖ cung øng thªm vµo thÞ tr-êng ph¶i ®ùoc sö dông cã hiÖu qu¶. Mét chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i linh ho¹t vµ thËn träng cÇn phaØ ®-îc duy tr× ®Ó trong mäi tr-êng hîp ph¶n ¸nh ®-îc cung cÇu ngo¹i tÖ, t¹o ®iÒu kiÖn cho ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu, ®Çu t- ®-îc thùc hiÖn thùc sù cã hiÖu qu¶.
http://svnckh.com.vn

49

ViÖc lµm thiÕt thùc nhÊt ®Ó gãp phÇn kiÒm chÕ l¹m ph¸t lµ dì bá dÇn c¸c biÖn ph¸p hµnh chÝnh ®i ®«i víi viÖc sö dông ®ång bé vµ linh ho¹t c¸c c«ng cô gi¸n tiÕp (l·i suÊt t¸i chiÕt khÊu, dù tr÷ b¾t buéc, nghiÖp vô thÞ trêng më). Môc ®Ých cña viÖc lµm nµy lµ duy tr× tû gi¸ ®¹t møc c©n b»ng cña thÞ tr-êng, tõng b-íc tiÕn tíi mét ViÖt Nam §ång tù do chuyÓn ®æi. 3.3. C«ng cô thuÕ quan, h¹n ng¹ch ¸p dông ®èi víi hµng ho¸ xuÊt nhËp khÈu TÝnh chÊt lÖ thuéc vµo nhËp khÈu ®ßi hái viÖc sö dông ‚van‛ thuÕ nhËp khÈu ®Ó ®iÒu tiÕt c¸c c©n xuÊt nhËp khÈu, h¹n chÕ ¶nh hëng cña biÕn ®éng gi¸ thÕ giíi ®Õn gi¸ vèn hµng ho¸ nhËp khÈu. ViÖc chËm ®iÒu chØnh (gi¶m) thuÕ nhËp khÈu khi gi¸ thÕ giíi t¨ng cao ®· ‚kÝch‛ gi¸ hµng nhËp lªn ®Ó kiÕm lîi nhuËn cao, t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c hé kinh doanh ®Çu c¬ kÝch gi¸ thÞ trêng lªn ®Ó kiÕm lîi nhuËn cao. Bªn c¹nh ®ã viÖc bu«ng láng qu¶n ký c¸c doanh nghiÖp cã vÞ trÝ ®éc quyÒn ®· ®Ó hä thu lîi nhuËn trªn ®Çu ngêi tiªu dïng. Nh- vËy, cÇn ph¶i ®iÒu chØnh thuÕ xuÊt nhËp khÈu cho phï hîp nh»m ®iÒu tiÕt c¸n c©n th-¬ng m¹i, h¹n chÕ biÕn ®éng gi¸ vµ hiÖn tîng ®éc quyÒn trong níc. Ngoµi ra, c¸c Bé, ban, ngµnh cÇn æn ®Þnh chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« nh»m kh«ng g©y ra nh÷ng có sèc trong d©n chóng. §ång thêi æn ®Þnh ®-îc sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt.

http://svnckh.com.vn

50

TµI LIÖU THAM KH¶O 1.Tµi liÖu tiÕng Anh: Learning dynamics in monetary policy: The robustness of an aggressive inflation stabilizing policy, Miao Wang, M.C Sunny Wong. Fiscao stabilization policy in a moneytary union with inflation targeting, Torben M. Anders 2.Tµi liÖu tiÕng ViÖt: Tµi liÖu kinh tÕ vÜ m« cña c¸c t¸c gi¶ trong vµ ngoµi n-íc. Kinh tÕ 2004-2005, ViÖt Nam vµ thÕ giíi.(Thêi b¸o Kinh tÕ ViÖt Nam 2005). Kinh tÕ ViÖt Nam n¨m 2004, ViÖn nghiªn cøu kinh tÕ vµ qu¶n lý trung -¬ng B¸o c¸o ph¸t triÓn kinh tÕ n¨m 2006- Ng©n hµng thÕ giíi, NXB V¨n ho¸ - Th«ng tin. 3.Mét sè trang web: www.vnexpress.net www. Dantri.com.vn www.china.org.cn www. Ngoisao.net Trang web ch-¬ng tr×nh gi¶ng d¹y kinh tÕ Fullbright. Bµi b¸o trªn net: C©u chuyÖn l¹m ph¸t ViÖt Nam 2004-2005
http://svnckh.com.vn

51

Ph©n tÝch kinh tÕ ViÖt Nam 2005

http://svnckh.com.vn

52

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->