CACH XAC ĐINH TOA ĐÔ ĐIA LI (KINH ĐÔ, VI ĐÔ) TRÊN LY THUYÊT VA THƯC TÊ

TOẠ ĐỘ ĐỊA LÝ

• •

Toạ độ địa lý là cơ sở để xác định vị trí các điểm? Có bao nhiêu cách xác định vị trí điểm mà ban biết. Cách xác định toạ độ địa lý trên bản đồ và ngoài thực tế có giống nhau không ? Nếu không, chúng khác nhau như thế nào?

HS thực hành cách xác định toạ độ các điểm bất kỳ trên tờ bản đồ tự chọn Tọa độ địa lý là cơ sở để xác định vị trí các điểm trên bề mặt Trái đất. Có nhiều hệ tọa độ: tọa độ địa lý, tọa độ cực, tọa độ ô vuông .. Tọa độ địa lý của một điểm trên bề mặt Elipsoid chính là kinh độ (λ) và vĩ độ (ϕ ) của điểm - Kinh độ: Kinh độ của một điểm là góc nhị diện hợp bởi mặt phẳng chứa kinh tuyến gốc và mặt phẳng chứa kinh tuyến đi qua điểm đó. Theo hội nghị thiên văn quốc tế họp ở Washington (1884) lấy kinh tuyến Greenwich đi qua đài thiên văn London làm kinh tuyến gốc. Từ kinh tuyến về phía Đông và Tây được tính KinhĐông(East)từ0o đến180ovềphíaĐông Kinh Tây (West ) từ 0o đến 180o về phía Tây Để tiện xác định, từ năm 1884 Hội nghị thiên văn quốc tế tại Washington lấy kinh tuyến qua đài thiên văn London (Greenwich) làm kinh tuyến gốc (0o) Vd: Việt Nam có kinh độ 103o đến 109o kinh Đông - Vĩ độ: Vĩ độ địa lý của một điểm là góc hợp bởi đường dây dọi đi qua điểm đó và mặt phẳng xích đạo Vĩ độ Bắc (North) từ0 o đến90o vềphía Vĩ độ Nam (South) từ 0o đến 90o về phía Nam Vd:Tọa độ địa lý của Ha Nội: (21o02’B, 1050Đ) VĩđộBắc (North)từ0o đến90o vềphíaBăc Vĩ độ Nam (South) từ 0o đến 90o về phía Nam Vd:Tọa độ địa lý của Ha Nội: (21o02’B, 1050Đ) Băc

trên bản đồ còn có hệ thống tọa độ km (x. Tính kinh độ điểm A nếu biết kinh độ điểm B là 102o Trái đất được chia làm 24 múi giờ. . Múi giờ để tính giờ địa phương tại mỗi khu vực. Múi giờ chuẩn được tính từ Greenwich.XÁC ĐỊNH TOẠ ĐỘ ĐỊA LÍ TRÊN BẢN ĐỒ VÀ TRÊN QUẢ CẦU Ta dựa vào kinh độ.000.y) CÁCH XÁC ĐỊNH KINH ĐỘ ĐỊA LÝ NGOÀI THỰC TẾ • • Múi giờ là gì ? Độ lệch giờ và độ lệch kinh có mối quan hệ gì ? Tính kinh độ của một điểm nếu biết độ lệch giờ địa phương từ điểm đó đến 1 điểm khác đã biêt toạ độ Tại A là 10:00 tại B là 11:30. England. ranh giới của nó xác định dựa theo địa giới hành chính và kinh tế của khu vực. vĩ độ của các kinh tuyến vĩ tuyến xung quanh điểm ấy ∆ϕ = Vậy theo hình vẽ: 15' xMB AB Và ∆λ = Vậy theo hình vẽ: Chú ý: 15' xCM CD Và • Khoảng cách giữa 2 vĩ tuyến hoặc 2 kinh tuyến gần nhất phải được đo qua điểm cần tìm tọa độ Trên bản đồ địa hình tỷ lệ lớn hơn 1:100. ngoài hệ thống kinh vĩ tuyến để xác định tọa độ địa lý. Mỗi múi giờ chiếm khoảng 15 độ kinh.

. thì mỗi một điểm trên mặt đất có kinh độ khác nhau sẽ có giờ địa phương khác nhau. Tính độ lệch kinh độ Độ lệch giờ 12g3’24” . .Độ cao của thiên cực trên chân trời ở những nơi có vĩ độ khác nhau là khác nhau . Tương tự . Lần I: Lần II: ϕ = h1 .g ϕ= . Giả sử hiện giờ Mặt trời đang đứng bóng tại A. .Tại thời điểm T2 (sau 12 giờ) ngôi sao ở vị trí thấp nhất. .Vì Trái đất quay từ Tây sang Đông nên giờ các điểm ở phía Đông sẽ sớm hơn giờ các điểm ở phía Tây. khác kinh tuyến thì khác giờ .Như vậy: muốn xác định vĩ độ bằng ngôi sao gần cực ta lấy trung bình cộng góc cao nhất và thấp nhất của ngôi sao (đo bằng dụng cụ đo góc).Để khắc phục trường hợp này người ta đo sao Bắc cực. cùng lúc đó giờ địa phương của Hải phòng là 12 giờ 3’ 24”.Tại thời điểm T1 ngôi sao đạt vị trí cao nhất. là ngôi sao sáng. nếu sau đó 1 giời Mặt trời đứng bóng tại C thì điểm C nằm về phía Tây điểm A và cách A 15o.Nhưng trên bầu trời không xác định được thiên cực nên ta dựa vào các thiên thể như sao.Vì vậy độ lệch giờ điạ phương và độ lệch kinh độ giữa 2 khu vực có sự liên quan với nhau Muốn xác định kinh độ địa lý của một điểm trên bề mặt Trái đất người ta dựa vào hệ quả của sự chuyển động tự quay của quả đất – . . .Người ta không thể đo tính trực tiếp vĩ độ địa lý của một điểm mà phải thông qua quy luật thiên văn. rõ trên bầu trời và nằm gần thiên cực Bắc nhất (cách 0 0 54’).Muốn tìm vĩ độ địa lý của 1 điểm ta đo độ cao của thiên cực trên chân trời tại điểm đó. nếu trước đó 1 giờ Mặt trời đứng bóng tại B thì điểm B nằm về phía Đông điểm A và cách A 15o.Trái đất quay từ Tây sang Đông một chu kỳ mất 24g. 1 phút Trái đất quay được 15 phút .Phương pháp này có trở ngại là sau khi đã đo được góc cao nhất (hoặc thấp nhất) ta phải đợi 12 giờ nữa để đo góc thấp nhất (hoặc cao nhất). Hai địa phương cùng trên một kinh tuyến thì cùng có một giờ.g ϕ = h2 .Nếu căn cứ vào độ cao của Mặt trời hay một thiên thể nào đó để xác định giờ.Do Trái đất chuyển động mà ta thấy toàn bộ thiên cầu chuyển động theo chiều ngước lại theo một trục gọi là trục vũ trụ.Vĩ độ tại A được tính theo công thức. Như vậy đô chênh lêch kinh đọ sẽ có trị số tương ứng với độ chênh lệch giờ Ví dụ: Giờ địa phương của Hà nội là 12 giờ.12g = 3’24” Độ lệch kinh 3’ x 15 phút = 45 phút 24” x 15/60 = 6 phút Độ lệch kinh tuyến là 51’ Nếu kinh độ của hà nội là 105o52’ KĐ thì kinh độ Hải phòng là 105o52’ +51’ = 106o43' – CÁCH XÁC ĐỊNH VĨ ĐỘ ĐỊA LÝ NGOÀI THỰC TẾ Người ta dựa vào đâu để xác định vĩ độ ngoài thực tế ? . mặt trời Có nhiều phương pháp để xác định vĩ độ XÁC ĐỊNH VĨ ĐỘ DỰA VÀO NGÔI SAO GẦN CỰC Xác định vĩ độ dựa vào ngôi sao gần cực (Bắc cực) có những ưu khuyết điểm gì? . Trục vũ trụ gặp thiên cầu tại 2 điểm gọi là thiên cực. Như vậy 1g Trái đất quay được = 15o. . Sau khi đo sao Bắc cực (1lần) ta cộng hoặc trừ góc cách cực . Phương pháp này chỉ thích hợp ở những nơi có đêm dài.Giả sử ta quan sát một ngôi sao gần cực .

d không phụ thuộc vào vị trí quan sát mà chỉ phụ thuộc vào thời điểm quan sát Để khắc phục trường hợp không có lịch thiên văn người ta xác định vĩ độ dựa vào sự di chuyển của mặt trời trong vòng chí tuyến ( nằm trên thiên đỉnh) (nằm dưới thiên đỉnh) XÁC ĐỊNH VĨ ĐỘ DỰA VÀO MẶT TRỜI Tại sao dùng mặt trời để xác định vĩ độ? Đo góc nhập xạ vào lúc nào? Mối quan hệ giữa thời điểm đo.XÁC ĐỊNH VĨ ĐỘ DỰA VÀO NGÔI SAO LỚN BẤT KỲ Xác định vĩ độ dựa vào ngôi sao lớn bất kỳ có những điểm thuận lợi và bất lợi như thế nào ? A: Là nơi quan sát Z: Là thiên đỉnh.h δ : độ xích vĩ của ngôi sao hoặc mặt trời. góc từ ngôi sao đến thiên đỉnh là thiên đỉnh cự h: độ cao trên chân trời của ngôi sao δ : độ xích vĩ của ngôi sao là góc hợp bởi ngôi sao đến xích đạo trời 1: mặt phẳng chân trời 2: mặt phẳng xích đạo 3: mặt phẳng xích đạo trời Ta có : ϕ=δ-Z ϕ=δ+Z Vậy ϕ = δ ±Z Trong đó Z = 90o . vĩ độ đo và góc nhập xạ như thế nào? Mặt Mặt Mặt Mặt trời trời trời trời chiếu chiếu chiếu chiếu thẳng thẳng thẳng thẳng góc góc góc góc ở ở ở ở 23o27’ CTB xích đạo 23o27’ CTN xích đạo ngày 21/6 hạ chí ngày 21/9 thu phân ngày 21/12 đông chí ngày 21/3 hạ chí .

δ δ = 7o27’9. Ngày 20/10 cách ngày thu phân 21/9 là 29 ngày.37” Hay Trong đó ϕ = 90o .37” là độ xích vĩ của mặt trời .7o27’9.37” Mà Z= 90o .h Vậy : ϕ = 90o . VD: Ngày 20/10.h . mặt trời di chuyển từ xích đạo đến Nam chí tuyến. Vậy mặt trời cách xích đạo về phía Nam 1 góc là: 29 x 15’25.15”.h .Như vậy trong 365 ngày mặt trời chuyển động lên và xuống 2 lần trong vòng chí tuyến (23o27’ x 4 = 930 48’) Vậy một ngày mặt trời chuyển động được góc 15’25. Từ đó có thể tính được độ xích vĩ của mặt trời ở mọi thời điếm.15” = 7o27’9.7o27’9.37” hay dộ xích vĩ của mặt trời là 7o27’9.37” vĩ độ Nam Theo hình vẽ : ϕ = Z .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful