# Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn

Buæi 1 : h»ng ®¼ng thøc

a. môc tiªu:
* Cñng cè vµ n©ng cao kiÕn thøc vÒ phÐp nh©n ®a thøc – h»ng ®¼ng
thøc
* TiÕp tôc rÌn luyÖn kü n¨ng gi¶i c¸c bµi to¸n vÒ phÐp nh©n ®a thøc –
h»ng ®¼ng thøc
* T¹o høng thó cho HS trong qu¸ tr×nh häc n©ng cao m«n to¸n
b. ho¹t ®éng d¹y häc:
I. Nh¾c l¹i néi dung bµi häc:
1. Nh©n ®a thøc víi ®a thøc:
A( B + C + D) = AB + AC + AD
(A + B + C) (D + E) = AD + AE + BD + BE + CD + CE
2.Nh÷ng h»ng ®¼ng thøc ®¸ng nhí:
B×nh ph¬ng mét tæng: ( A + B)
2
= A
2
+ 2AB + B
2
(1)
B×nh ph¬ng mét hiÖu: ( A - B)
2
= A
2
- 2AB + B
2
(2)
HiÖu hai b×nh ph¬ng: A
2
– B
2
= (A + B)(A – B) (3)
II. Bµi tËp ¸p dông:
Ho¹t ®éng cña GV Ho¹t ®éng cña HS
1. Bµi 1: Rót gän biÓu thøc
a) (x + 1) (x
2
+ 2x + 4)
Thùc hiÖn phÐp nh©n råi rót gän
b) (x
2
+ x + 1)(x
5
– x
4
+ x
2
– x + 1)
c) (3x + 1)
2
– 2(3x + 1)(3x + 5) +
(3x + 5)
2
Bµi 2: T×m x biÕt:
3(x + 2)
2
+ (2x – 1)
2
– 7(x + 3)(x -
3) = 172
¸p dông c¸c H.®¼ng thøc nµo ®Ó
gi¶i
BiÕn ®æi, rót gän vÕ tr¸i
Bµi 3:
Cho x + y = a; xy = b. tÝnh gi¸ trÞ
c¸c biÓu thøc sau theo a vµ b:
x
2
+ y
2
; x
4
+ y
4
HS ghi ®Ò, thùc hiÖn theo nhãm
HS cïng GV thùc hiÖn lêi gi¶i
a) (x + 1) (x
2
+ 2x + 4) =x
3
+ 2x
2
+ 4x + x
2
+ 2x + 4 = x
3
+ 3x
2
+ 6x
+ 4
b) (x
2
+ x + 1)(x
5
– x
4
+ x
2
– x + 1)
= …= x
7
+ x
2
+ 1
c) (3x + 1)
2
– 2(3x + 1)(3x + 5) +
(3x + 5)
2
= [(3x + 1) – (3x + 5)]
2
= (3x + 1 –
3x – 5)
2
= (- 4)
2
= 16
HS ghi ®Ò bµi
gi¶i theo nhãm Ýt phót
¸p dông c¸c H.®¼ng thøc (1), (2),
(3)
3(x + 2)
2
+ (2x – 1)
2
– 7(x + 3)(x -
3) = 172

3(x
2
+ 4x + 4) + 4x
2
– 4x + 1 –
7(x
2
– 9) = 172

….

8x = 96

x = 12
1
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
Bµi 4: chøng minh r»ng
a) (x + y)(x
3
– x
2
y + xy
2
– y
3
) = x
4

y
4
b) NÕu: (a + b)
2
= 2(a
2
+ b
2
) th×: a
= b
Tõ (a + b)
2
= 2(a
2
+ b
2
) suy ra
®iÒu g×?
c) NÕu: x + y + z = 0 vµ
xy + yz + zx = 0 th× x = y = z
Tõ : x + y + z = 0

(x + y + z)
2
=?
Tõ ®o ta cã ®iÒu g×?
d) cho a + b + c = 0 vµ a
2
+ b
2
+
c
2
= 2
c/m: a
4
+ b
4
+ c
4
= 2
HD c¸ch gi¶i t¬ng tù
Bµi 5:
So s¸nh:
a) A = 1997 . 1999 vµ B = 1998
2
b)A = 4(3
2
+ 1)(3
4
+ 1)…(3
64
+ 1)
vµ B = 3
128
- 1
TÝnh 4 theo 3
2
– 1?
Khi ®ã A = ?
¸p dông h»ng ®¼ng thøc nµo liªn
tiÕp ®Ó so s¸nh A vµ B
HS ghi ®Ò bµi, tiÕn hµnh bµi gi¶i
Ta cã x
2
+ y
2
= (x + y)
2
– 2xy = a
2
– 2b
x
4
+ y
4
= (x
2
+ y
2
)
2
– 2(xy)
2

= (a
2
– 2b)
2
– 2b
2
= a
4
- 4a
2
b + 2b
2

HS ghi ®Ò, tiÕn hµnh gi¶i cïng víi
GV
a)VT = (x + y)(x
3
– x
2
y + xy
2
– y
3
)
= x
4
– x
3
y + x
2
y
2
– xy
3
+x
3
y - x
2
y
2
+ xy
3
- y
4
= x
4
– y
4
= VP (®pcm)
b) Tõ (a + b)
2
= 2(a
2
+ b
2
) suy ra
a
2
+ 2ab + b
2
= 2a
2
+ 2b
2

a
2
-
2ab + b
2
= 0

(a – b)
2
= 0

a – b = 0

a = b
(®pcm)
c) Tõ : x + y + z = 0

(x + y + z)
2
= 0

x
2
+ y
2
+ z
2
+ 2(xy + yz + zx) =
0

x
2
+ y
2
+ z
2
= 0 ( v× xy + yz +
zx = 0)

x = y = z
d) Tõ a + b + c = 0

(a + b + c )
2
= 0

a
2
+ b
2
+ c
2
+ 2(ab + bc + ca) =
0

ab + bc + ca = -1 (1)
Ta l¹i cã:
(a
2
+ b
2
+ c
2
)
2
= a
4
+ b
4
+ c
4
+
2( a
2
b
2
+ b
2
c
2
+ c
2
a
2
) = 4 (2)
Tõ (1)

(ab + bc + ca)
2
= 1

a
2
b
2
+ b
2
c
2
+ c
2
a
2
= 1 (3)
Tõ (2) vµ (3) suy ra a
4
+ b
4
+ c
4
=
2
a) A = 1997 . 1999 = (1998 – 1)
(1998 + 1)
= 1998
2
– 1 < 1998
2

A < B
b) V× 4 =
2
3 1
2

nªn
A = 4(3
2
+ 1)(3
4
+ 1)(3
8
+ 1)…(3
64
2
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
Bµi 6:
a) Cho a = 11…1( co n ch÷ sè 1)
b = 100…05( cã n – 1 ch÷ sè 0)
Cmr: ab + 1 lµ sè chÝnh ph¬ng
b) Cho U
n
= 11…155…5 (cã n ch÷
sè 1 vµ n ch÷ sè 5)
Cmr: U
n
+ 1 lµ sè chÝnh ph¬ng
+ 1)
=
2
3 1
2

(3
2
+ 1)(3
4
+ 1)(3
8
+ 1)…(3
64
+ 1)
=
1
2
(3
4
- 1) (3
4
+ 1)(3
8
+ 1)…(3
64
+
1)
=
1
2
(3
8
- 1)(3
8
+ 1)…(3
64
+ 1)
=
1
2
(3
16
- 1)(3
16
+ 1)(3
32
+ 1)(3
64
+
1)
=
1
2
(3
32
- 1)(3
32
+ 1)(3
64
+ 1)
=
1
2
(3
64
- 1)(3
64
+ 1) =
1
2
(3
128
- 1) =
1
2
B
VËy: A < B
Ta cã: b = 10
n
+ 5 = 9….9 + 6
= 9(1…1) + 6 = 9a + 6

ab + 1 = a(9a + 6) + 1 = 9a
2
+
6a +1
= (3a + 1)
2
lµ mét sè chÝnh ph¬ng
Ta viÕt:
=
= 11…1.10
n
+ 5. 11…1
§Æt: a = 11…1 th× 9a + 1 = 10
n
Do ®ã : U
n
+ 1 = 9a
2
+ 6a +1 =(3a
+ 1)
2

III. Bµi tËp vÒ nhµ:
Bµi 1:
cho x + y = 3. TÝnh gi¸ trÞ biÓu thøc: x
2
+ y
2
+ 2xy – 4x – 4y + 1
Bµi 2:
Chøng minh r»ng: x
4
+ y
4
+ (x + y)
4
= 2(x
2
+ xy + y
2
)
2
Bµi 3:
Cho (a + b + c)
2
= 3(a
2
+ b
2
+ c
2
). Cmr: a = b = c
3
3
U
U
n
n
=
n sè 11 n sè 55
++
n sè 00 n sè 11
n sè 5
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
Bµi 4: Chøng minh r»ng:
NÕu n lµ tæng cña hai sè chÝnh ph¬ng th× 2n vµ n
2
cñng lµ tæng cña
hai sè chÝnh
ph¬ng
Bµi 5: So s¸nh:
A =
x y
x y

+
víi B =
2 2
2 2
x y
x y

+
(Víi 0 < y < x )
Buæi 2 : h»ng ®¼ng thøc ( TiÕp)
a. môc tiªu:
* Cñng cè vµ n©ng cao kiÕn thøc vÒ h»ng ®¼ng thøc
* TiÕp tôc rÌn luyÖn kü n¨ng gi¶i c¸c bµi to¸n vÒ h»ng ®¼ng thøc
* T¹o høng thó cho HS trong qu¸ tr×nh häc n©ng cao m«n to¸n
b. ho¹t ®éng d¹y häc:
I. Nh¾c l¹i néi dung bµi häc:
Nh÷ng h»ng ®¼ng thøc ®¸ng nhí:
4
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
B×nh ph¬ng mét tæng: ( A + B)
2
= A
2
+ 2AB + B
2
(1)
B×nh ph¬ng mét hiÖu: ( A - B)
2
= A
2
- 2AB + B
2
(2)
HiÖu hai b×nh ph¬ng: A
2
– B
2
= (A + B)(A – B) (3)
LËp ph¬ng mét tæng: (A + B)
3
= a
3
+ 3a
2
b + 3ab
2
+ b
3
(4)
LËp ph¬ng mét hiÖu: (A - B)
3
= a
3
- 3a
2
b + 3ab
2
- b
3
(5)
Tæng hai lËp ph¬ng: a
3
+ b
3
= ( a + b )( a
2
– ab + b
2
) (6)
HiÖu hai lËp ph¬ng: a
3
– b
3
= ( a – b )( a
2
+ ab + b
2
) (7)
B×nh ph¬ng tæng ba h¹ng tö: (A + B + C)
2
= A
2
+ B
2
+ C
2
+ 2(AB + AC
+ BC)
II. Bµi tËp ¸p dông:
Ho¹t ®éng cña GV Ho¹t ®éng cña HS
Bµi 1: Rót gän biÓu thøc:
a) (x - 2)
3
- x(x + 1)(x - 1) + 6x(x
- 3)
Cho HS ghi ®Ò, tiÕn hµnh bµi
gi¶i
Ta thùc hiÖn phÐp tÝnh nh thÕ
nµo?
b) (x - 2)(x
2
- 2x + 4)(x + 2)(x
2
+
2x + 4)
Ta nªn thùc hiÖn phÐp tÝnh nh
thÕ nµo?
Bµi 2: T×m x biÕt
(x - 3)(x
2
+ 3x + 9) + x(x + 2)(2
- x) = 1
§Ó t×m x ta lµm thÕ nµo?
Bµi 3: ViÕt biÓu thøc sau díi
d¹ng tæng cña ba b×nh ph¬ng:
A = (a + b + c)
2
+ a
2
+ b
2
+ c
2
Cho HS suy nghÜ, t×m c¸ch gi¶i
NÕu HS cha gi¶i ®îc th× gîi ý:
H·y triÓn khai, t¸ch tæng trªn
thµnh ba tæng cã d¹ng: A
2
+
2AB + B
2

HS ghi ®Ò, tiÕn hµnh bµi gi¶i
1HS lªn gi¶i
a) (x - 2)
3
- x(x + 1)(x - 1) + 6x(x - 3)
= ...= 5x - 8
HS thùc hiÖn, 1HS lªn gi¶i
b) (x - 2)(x
2
- 2x + 4)(x + 2)(x
2
+ 2x +
4)
= (x - 2)(x
2
+ 2x + 4)(x + 2)(x
2
- 2x +
4)
= (x
3
- 8)(x
3
+ 8) = x
6
- 64
HS ghi ®Ò, tiÕn hµnh bµi gi¶i
Thùc hiÖn phÐp tÝnh, rót gän vÕ tr¸i
1HS lªn b¶ng gi¶i
(x - 3)(x
2
+ 3x + 9) + x(x + 2)(2 - x)
= 1

x
3
- 27 - x(x + 2)(x - 2) = 1

x
3
- 27 - x(x
2
- 4) = 1

x
3
- 27 - x
3
+ 4x = 1

4x = 28

x = 7
HS ghi ®Ò, t×m c¸ch gi¶i
§¹i diÖn HS lªn tr×nh bµy( NÕu kh«ng
gi¶i ®îc th× theo Hd cña GV)
A = a
2
+ b
2
+ c
2
+2ab+2bc+ 2 ca+
a
2
+ b
2
+ c
2
= (a
2
+ 2ab+ b
2
) + (a
2
+2ac+ c
2
) +
(b
2
+ 2bc+ c
2
)
= (a + b)
2
+ (a + c)
2
+ (b + c)
2

5
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
Bµi 4: TÝnh gi¸ trÞ Bt khi biÕt
gi¸ tri Bt kh¸c
a) Cho x + y = 2; x
2
+ y
2
= 10.
TÝnh gi¸ trÞ cña Bt A = x
3
+ y
3
Cho HS gi¶i
ViÕt A thµnh tÝch
§Ó tÝnh gi¸ trÞ cña A ta cÇn tÝnh
xy.
TÝnh xy nh thÕ nµo?
Tõ : x + y = 2; x
2
+ y
2
= 10. H·y
t×m c¸ch tÝnh xy
b) Cho a + b + c = 0 ; a
2
+ b
2
+
c
2
= 1
TÝnh gi¸ trÞ cña Bt: B = a
4
+ b
4
+
c
4
?
§Ó cã a
4
+ b
4
+ c
4
ta lµm thÕ
nµo?
NhiÖm vô b©y giê lµ lµm g×?
§Ó cã (a
2
b
2
+ b
2
c
2
+ c
2
a
2
) ta ph¶i
lµm g×?
Khi ®ã ab + bc + ca = ?
a
2
b
2
+ b
2
c
2
+ c
2
a
2
= ?
Tõ ®©y, lµm thÕ nµo ®Ó tÝnh
gi¸ trÞ cña Bt B
Bµi 5:
Cho a =
{
2n
1....1
; b =
{
n 1
1....1
+
vµ c =
{
n
6....6
Chøng minh r»ng: A = a + b + c
+ 8 lµ mét sè chÝnh ph¬ng
§Ó chøng minh mét tæng lµ mét
sè chÝnh ph¬ng, ta cÇn c/m g×?
HS gi¶i
A = (x + y)(x
2
+ y
2
- xy) = 2( 10 - xy)
(1)
HS suy nghÜ, t×m c¸ch tÝnh xy
Tõ x + y = 2

x
2
+ y
2
+ 2xy = 4

xy = - 3 (2)
Thay (2) vµo (1) ta cã : A = 2(10 + 3)
= 26
HS ghi ®Ò
B×nh ph¬ng Bt: a
2
+ b
2
+ c
2
= 1, ta

a
4
+ b
4
+ c
4
+ 2(a
2
b
2
+ b
2
c
2
+ c
2
a
2
) =
1

a
4
+ b
4
+ c
4
= 1 - 2(a
2
b
2
+ b
2
c
2
+
c
2
a
2
) (1)
TÝnh: 2(a
2
b
2
+ b
2
c
2
+ c
2
a
2
)
ta ph¶i b×nh ph¬ng Bt: (ab + bc +
ca)
Ta b×nh ph¬ng Bt: a + b + c = 0, ta
cã:
(a + b + c)
2
= a
2
+ b
2
+ c
2
+ 2(ab +
bc + ca) = 0

ab + bc + ca =
1
2
− ⇒
(ab + bc +
ca)
2
=
1
4

a
2
b
2
+ b
2
c
2
+ c
2
a
2
+ 2(a + b + c)
abc =
1
4

a
2
b
2
+ b
2
c
2
+ c
2
a
2
=
1
4
(2)
Thay (2) vµo (1) ta cã:
B = 1 - 2.
1
4
= 1 -
1
2
=
1
2
HS ghi ®Ò, t×m c¸ch gi¶i
6
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
A = a + b + c + 8 = ?
Ta cã:
{ {
n n
9
11...1 (11...1)
9
·
. ViÕt thµnh
luü thõa 10?
Bµi 6: Tån t¹i hay kh«ng c¸c sè
x, y, z tho· m·n ®¼ng thøc:
x
2
+ 4y
2
+ z
2
- 4x + 4y - 8z + 23
= 0
H·y biÕn ®æi vÕ tr¸i ®¼ng thøc
thµnh d¹ng tæng c¸c b×nh ph-
¬ng?
Cã nhËn xÐt g× vÒ hai vÕ cña
®¼ng thøc?
Ta cã kÕt luËn g×?
Ta cã thÓ nãi : BiÓu thøc
A = x
2
+ 4y
2
+ z
2
- 4x + 4y - 8z +
23 cã gi¸ trÞ nhá nhÊt lµ 2 khi x
= 2 ; y =
1
2
− vµ z = 4
§Ó chøng minh mét tæng lµ mét sè
chÝnh ph¬ng, ta cÇn c/m nã b»ng
b×nh ph¬ng cña mét sè
A =
{
2n
1....1
+
{
n 1
1....1
+
+
{
n
6....6
+ 8
=
9
9
(
{
2n
1....1
) +
9
9
(
{
n 1
1....1
+
) + 6(
{
n
1....1
) + 8
=
2n
10 1
9

+
n 1
10 1
9
+

+ 6.
n
10 1
9

+ 8
=
2n n 1 n
10 10 10 64
9
+
+ + +
=
2n n
10 16.10 64
9
+ +
=
2 2
2
n
n 1
10 8 100...08
33...36
3 3

¸ _ ¸ _ + ¸ _
· ·

¸ ,
¸ , ¸ ,
12 3
x
2
+ 4y
2
+ z
2
- 4x + 4y - 8z + 23 = 0

(x
2
- 4x+ 4)+(4y
2
+4y+1)+(z
2
- 8z
+16)+ 2 = 0

(x - 2)
2
+ (2y + 1)
2
+ (z - 4)
2
+ 2 =
0
Râ rµng, vÕ tr¸i cña ®¼ng thøc lµ
mét sè d¬ng víi mäi x, y, z; cßn vÕ
ph¶i b»ng 0
VËy kh«ng tån t¹i c¸c sè x, y, z tho·
m·n ®¼ng thøc: x
2
+ 4y
2
+ z
2
- 4x +
4y - 8z + 23 = 0
Bµi tËp vÒ nhµ
Bµi 1: Rót gän biÓu thøc:
a) (y - 2)(y + 2)(y
2
+ 4) - (y + 3)(y - 3)(y
2
+ 9)
b) 2(x
2
- xy + y
2
)(x - y)(x
2
+ xy + y
2
)(x + y) - 2(x
6
- y
6
)
Bµi 2:
a) Cho x - y = 1. TÝnh gi¸ trÞ Bt: A = x
3
- y
3
- 3xy
b) Cho x + y = a + b; x
2
+ y
2
= a
2
+ b
2
. TÝnh x
3
+ y
3
theo a vµ b
Bµi 3: Chøng minh r»ng
NÕu a + b + c = 0 th× a
3
+ b
3
+ c
3
= 3 abc
7
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
8
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
Buæi 3 : ®êng trung b×nh cña tam gi¸c, h×nh thang
a. môc tiªu:
- Cñng cè vµ n©ng cao kiÕn thøc vÒ h×nh thang, ®êng trung b×nh
cña tam gi¸c, ®êng trung b×nh cña h×nh thang
- TiÕp tôc rÌn luyÖn kû n¨ng chøng minh h×nh häc cho HS
- t¹o niÒm tin vµ høng thó cho HS trong khi häc n©ng cao
b. ho¹t ®éng d¹y häc:
I. Nh¾c l¹i mét sè kiÕn thøc bµi häc:
1. §êng trung b×nh cña tam gi¸c
* §o¹n th¼ng nèi trung ®iÓm hai c¹nh cña tam gi¸c
gäi lµ ®êng trung b×nh cña tam gi¸c
- E lµ trung ®iÓm AB, F lµ trung ®iÓm AC thi EF lµ ®êng trung b×nh
cña ∆ABC
- NÕu E lµ trung ®iÓm AB vµ EF // BC th× F lµ trung
®iÓm AC
- EF lµ ®êng trung b×nh cña ∆ABC th× EF // BC vµ
EF =
1
2
BC
4. §êng trung b×nh cña h×nh thang:
* §o¹n th¼ng nèi trung ®iÓm hai c¹nh bªn
cña h×nh thang gäi lµ ®êng trung b×nh
cña h×nh thang
+ H×nh thang ABCD (AB // CD) cã M lµ
trung ®iÓm AD, N lµ trung ®iÓm BC th×
MN lµ ®êng trung b×nh cña h×nh thang
ABCD
+ NÕu MA = MD, MN // CD // AB th× NB =
NC
+ MN lµ ®êng trung b×nh cña h×nh thang ABCD
th× MN // AB // CD vµ MN =
1
2
(AB + CD)
II. Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1:
Cho ∆ABC ®Òu c¹nh a. Gäi M, N
theo thø tù lµ trung ®iÓm cña
AB vµ AC
a) Tø gi¸c BCMN lµ h×nh g×? v×
sao?
b) TÝnh chu vi cña tø gi¸c BCNM
theo a
Cho HS t×m lêi gi¶i Ýt phót
Dù ®o¸n d¹ng cña tø gi¸c BCNM?
§Ó c/m tø gi¸c BCNM lµ h×nh
ta cÇn c/m g×?
V× sao MN // BC
HS ghi ®Ò bµi
ViÕt GT, KL, vÏ h×nh
HS suy nghÜ,
t×m lêi gi¶i
HS dù ®o¸n
c/m: MN // BC

µ µ
B = C
Tõ GT

MN lµ
®êng trung
b×nh cña ∆ABC

MN // BC (1) vµ MN =
1
2
BC (2)
9
A
B C
E
F
F
CC
NN
MM
BB
A
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
III. Bµi tËp vÒ nhµ:
Bµi 1:
Cho h×nh thang vu«ng ABCD (AB // CD,
µ
A
= 90
0
); AB = CD =
1
2
AB
kÎ CH ⊥AB, Gäi giao ®iÓm cña AC vµ DH lµ E, giao ®iÓm cña BD vµ
CH lµ F
a) Tø gi¸c ADCH lµ h×nh g×?
b) C/m : AC ⊥ BC
c) EF =
1
2
DC =
1
4
AB
Bµi 2:
Chøng minh r»ng: §o¹n th¼ng nèi trung ®iÓm hai ®êng chÐo cña
h×nh thang th× song song víi hai ®¸y vµ b»ng nöa hiÖu hai ®¸y
a. môc tiªu:
* HS sö dông thµnh th¹o c¸c ph¬ng ph¸p ®Ó ph©n tÝch ®a thøc thµnh
* VËn dông viÖc ph©n tÝch ®a thøc thµnh nh©n tö vµo c¸c bµi to¸n
chøng minh, t×m gi¸ trÞ cña biÓu thøc, cña biÕn
b. ho¹t ®éng d¹y häc:
I. Nh¾c l¹i kiÕn thøc bµi häc:
10
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
* Ph¬ng ph¸p ®Æt nh©n tö chung: AB + AC + AD = A(B + C + D)
* Ph¬ng ph¸p dïng h»ng ®¼ng thøc: Sö dông H®t ®Ó viÕt ®a thøc
thµnh tÝch
* Ph¬ng ph¸p nhãm c¸c h¹ng tö: Nhãm c¸c h¹ng tö nµo ®ã víi nhau ®Ó
lµm xuÊt hiÖn nh©n tö chung hoÆc xuÊt hiÖn h»ng ®¼ng thøc
* Ph¬ng ph¸p t¸ch h¹ng tö :
Víi ®a thøc d¹ng: a x
2
+ bx + c ta lµm nh sau:
ViÕt tÝch ac = b
1
b
2
= b
3
b
4
= sau ®ã chän ra 2 thõa sè cã tæng b»ng b.
T¸ch bx = (b
1
x + b
2
x) nÕu b = b
1
+ b
2

Khi ®ã a x
2
+ bx + c = (b
1
x
2
+ b
1
x) + ( b
2
x + b
2
) =
* Ph¬ng ph¸p ®Æt Èn phô: §Æt Èn phô ®Ó ®a biÓu thøc cÇn ph©n tÝch
thµnh mét biÓu thøc dÔ ph©n tÝch h¬n
* Ph¬ng ph¸p Thªm bít cïng mét h¹ng tö : Thªm hoÆc bít cïng mét h¹ng
tö ®Ó lµm xuÊt hiÖn nh©n tö chung hoÆc mét h»ng ®¼ng thøc
* Phèi hîp nhiÒu ph¬ng ph¸p: sö dông ®ång thêi nhiÒu ph¬ng ph¸p ®Ó
II. Bµi tËp vËn dông:
Ho¹t ®éng cña Gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh
tö:
a) 25x
4
– 10x
2
y + y
2
¸p dông ph¬ng ph¸p nµo ®Ó
b) 8m
3
+ 36m
2
n + 54mn
2
+ 27n
3
c) (4x
2
– 3x -18)
2
– (4x
2
+ 3x)
2

a) x
4
+ 2x
3
– 4x - 4
Ta ¸p dông ph¬ng ph¸p nµo ®Ó
b) x
3
+2x
2
y – x – 2y
c) ac
2
2
x + cdx +bdx
– c
3
x
HS: ¸p dông PP dïng H®t
25x
4
– 10x
2
y + y
2
= (5x
2
)
2
– 2. 5x
2
.y +
y
2
= (5x
2
– y)
2
b) 8m
3
+ 36m
2
n + 54mn
2
+ 27n
3
= (2m)
3
+ 3.(2m)
2
.3n + 3.2m.(3n)
2
+
(3n)
3
= (2m + 3n)
3
c) (4x
2
– 3x -18)
2
– (4x
2
+ 3x)
2
= [(4x
2
– 3x -18) – (4x
2
+ 3x)][(4x
2
– 3x
-18) + (4x
2
+ 3x)] = (8x
2
– 18) (- 6x –
18)
= 2(4x
2
– 9)[- 6(x + 3)]
= -12(2x + 3)(2x – 3)(x + 3)
¸p dông ph¬ng ph¸p nhãm h¹ng tö
a) x
4
+ 2x
3
– 4x – 4 = (x
4
– 4 ) + (2x
3

4x)
= (x
2
+ 2)(x
2
– 2) + 2x(x
2
– 2)
= (x
2
– 2)(x
2
+ 2x + 2)
b) x
3
+2x
2
y – x – 2y = x
2
(x + 2y) – (x +
2y)
= (x + 2y)(x
2
– 1) = (x + 2y)(x – 1)(x +
11
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
3. Bµi 3: Ph©n tÝch thµnh
a) x
2
– 6x + 8
¸p dông ph¬ng ph¸p nµo ®Ó
c¸ch t¸ch h¹ng tö nµo? t¸ch nh
thÕ nµo?
Cã thÓ t¸ch nh thÕ nµo kh¸c
n÷a ®Ó xuÊt hiÖn h»ng ®¼ng
thøc råi tiÕp tôc ph©n tÝch
T¬ng tù, GV cïng HS t×m ra c¸c
c¸ch ph©n tÝch kh¸c trong ph-
¬ng ph¸p t¸ch h¹ng tö
b) a
4
+ a
2
+ 1
H·y t¸ch a
2
thµnh 2 h¹ng tö ®Ó
c) x
3
– 19x – 30
H·y t¸ch h¹ng tö -19x ®Ó ph©n
tÝch

a) a
4
+ 64
D¹ng a
2
+ b
2
nªn ta thªm vµ bít
h¹ng tö nµo ®Ó xuÊt hiÖn mét
h»ng ®¼ng thøc
b) x
5
– x
4
- 1
c) a
3
+ b
3
+ c
3
- 3abc
Ta ®· cã a
3
+ b
3
, vËy nªn thªm
bít c¸c h¹ng tö nµo ®Ó xuÊt
hiÖn h»ng ®¼ng thøc
1)
c) ac
2
2
x + cdx + bdx – c
3
x
= (– adx + bdx + cdx) + (ac
2
x – bc
2
x
– c
3
x)
= dx( -a + b + c) + c
2
x(a – b – c)
= x[(b + c – a)d – c
2
(b + c – a)]
= x(b + c – a) (d - c
2
)
HS ghi ®Ò
C¸ch 1:
V× 1.8 = 2.4 = (-4)(-2); -6 = (-2) + (-4)
nªn ta cã: x
2
– 6x + 8 = (x
2
- 2x) – (4x
– 8)
= x(x – 2) – 4(x – 2) = (x – 2)(x - 4)
C¸ch 2: x
2
– 6x + 8 = (x
2
– 6x + 9) – 1
= …?
C¸ch 3: x
2
– 6x + 8 = (x
2
– 4) – 6x + 12
=…?
C¸ch 4: x
2
– 6x + 8 = (x
2
– 16) – 6x +
24 =..?
HS vÒ nhµ t×m thªm c¸ch kh¸c
b) a
4
+ a
2
+ 1 = (a
4
+ 2a
2
+ 1 ) – a
2
= (a
2
+ 1)
2
– a
2
= (a
2
– a + 1)(a
2
+ a
+ 1)
c) x
3
– 19x – 30 = (x
3
– 9x) – (10x + 30)
= x(x
2
– 9) – 10 (x + 3)
= (x + 3)[x(x – 3) – 10] = (x + 3)(x
2

3x – 10)
= (x + 3) [(x
2
– 5x) + (2x – 10)]
= (x + 3)[x(x – 5) + 2(x – 5)]
= (x + 3)(x – 5)(x + 2)
thªm vµ bít 2ab ta cã;
a
4
+ 64 = (a
2
)
2
+ 2.8a
2
+ 64 – 2.8a
2
= (a
2
+ 8)
2
– (4a)
2
= (a
2
+ 4a + 8)(a
2
-
4a + 8)
b) x
5
– x
4
– 1
= (x
5
- x
4
+ x
3
) - (x
3
- x
2
+ x) - (x
2
- x +
1)
= x
3
(x
2
- x + 1) - x (x
2
- x + 1) - (x
2
- x
12
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
H·y ph©n tÝch ®a thøc trªn

a) (x
2
+ x )
2
+ 4x
2
+ 4x - 12
Ta sö dông ph¬ng ph¸p nµo ®Ó
b) (x
2
+ 8x + 7)(x
2
+ 8x + 15) +
15
Yc HS lµm t¬ng tù nh c©u a
Bµi 6:
a) Cho a + b + c = 0 c/m r»ng:
a
4
+ b
4
+ c
4
= 2(a
2
b
2
+ b
2
c
2
+
c
2
a
2
)
Tõ a + b + c = 0

?
b) cho xy

0; (a
2
+b
2
)(x
2
+y
2
) =
(ax + by)
2
C/m:
a b
x y
·
+ 1)
= (x
2
- x + 1)(x
3
- x - 1)
HS suy nghÜ, tr¶ lêi
c) a
3
+ b
3
+ c
3
- 3abc
= (a
3
+ b
3
+ 3a
2
b+ 3ab
2
)+ c
3
- (3a
2
b+
3ab
2
+3abc)
= (a + b)
3
+ c
3
- 3ab(a+ b+ c)
= (a+ b+ c)[(a+ b)
2
- (a+ b)c + c
2
] -
3ab(a+b+c)
= (a+ b+ c)(a
2
+ b
2
+ c
2
- ab - ac - bc)
a) (x
2
+ x )
2
+ 4x
2
+ 4x - 12
= (x
2
+ x )
2
+ 4(x
2
+ x ) – 12 (*)
§Æt (x
2
+ x ) = y ta cã
(*) = y
2
+ 4y – 12 = (y
2
+ 4y + 4) – 16
= (y + 2)
2
– 4
2
= (y + 6)(y – 2)
= (x
2
+ x +6 )(x
2
+ x - 2)
= (x
2
+ x +6 )[(x
2
– x) + (2x – 2)]
= (x
2
+ x +6 )[x(x – 1) + 2(x – 1)]
= (x
2
+ x +6 )(x – 1)(x + 2)
b) §Æt y = x
2
+ 8x + 7 th× x
2
+ 8x +
15 = y + 8
ta cã: (x
2
+ 8x + 7)(x
2
+ 8x + 15) +
15
= y(y + 8) + 15 = y
2
+ 8y + 15
= y
2
+ 8y +16 – 1 = (y + 4)
2
– 1
= (y + 3)(y + 5) =(x
2
+ 8x + 10)(x
2
+
8x + 12)
a) Tõ a + b + c = 0

(a + b + c )
2
=
0

a
2
+ b
2
+ c
2
+ 2(ab + bc + ca) = 0

(a
2
+ b
2
+ c
2
)
2
= [ - 2(ab + bc +
ca)]
2

a
4
+ b
4
+ c
4
+ 2( a
2
b
2
+ b
2
c
2
+ c
2
a
2
)
= 4[a
2
b
2
+ b
2
c
2
+ c
2
a
2
+ 2abc(a + b +
c)

a
4
+ b
4
+ c
4
+ 2( a
2
b
2
+ b
2
c
2
+ c
2
a
2
)
= 4(a
2
b
2
+ b
2
c
2
+ c
2
a
2
). V× a + b + c
= 0

a
4
+ b
4
+ c
4
= 2( a
2
b
2
+ b
2
c
2
+ c
2
a
2
)
b) Tõ (a
2
+ b
2
)(x
2
+ y
2
) = (ax + by)
2

13
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn

(a
2
+ b
2
)(x
2
+ y
2
) - (ax + by)
2
= 0

a
2
x
2
+ a
2
y
2
+ b
2
x
2
+ b
2
y
2
- a
2
x
2
-
2abxy - b
2
y
2
= 0

a
2
y
2
- 2abxy + b
2
x
2
= 0

(ay – bx)
2
= 0

ay – bx = 0

ay = bx

a b
x y
·
(®pcm)
III. Bµi tËp vÒ nhµ:
a) 25x
2
– 20xy + 4y
2
b) x
3
– 4x
2
– 9x + 36
c) x
2
– 7xy + 10y
2
d) (x
2
+ x + 1)(x
2
+ x + 2) –
12
Bµi 2: Chøng minh r»ng
a) HiÖu c¸c b×nh ph¬ng cña hai sè lÎ liªn tiÕp th× chia hÕt cho 8
b) A = (n + 1)
4
+ n
4
+ 1 chia hÕt cho mét sè chÝnh ph¬ng kh¸c 1 víi
n N ∀ ∈
bµi 5: h×nh b×nh hµnh – h×nh ch÷ nhËt
A. MUÏC TIEÂU:
* Cuûng coá vaø naâng cao kieán thöùc veà hình bình haønh vaø hình
chöõ nhaät
* Vaän duïng thaønh thaïo kieán thöùc vaøo caùc baøi taäp veà Hbh vaø
hcn
* HS coù höùng thuù vaø nghieâm tuùc trong hoïc taäp
B. HOAÏT ÑOÄNG DAÏY HOÏC:
I. Nhaéc laïi kieán thöùc baøi hoïc:
Kieán
thöùc
Hình bình haønh Hình chöõ nhaät
1.
Ñònh
nghóa
ABCD laø Hbh
AB // CD

¹

'
¹
ABCD laø Hcn
µ µ µ µ
0
A = B = C = D 90 ⇔ ·
2.
Tính
chaát
ABCD laø Hbh , AC

BD = O
µ µ µ µ
AB = CD, AD = BC
A = C , B = D
OA = OC, OD = OB
¹
¹

'
¹
¹
ABCD laø Hcn , AC

BD = O
µ µ µ µ
AB = CD, AD = BC
A = C , B = D
OA = OC, OD = OB
AC = BD
¹
¹
¹

'
¹
¹
¹
3.
Daáu
hieäu
nhaän
ABCD
laø Hbh

14
+
+ ABCD coù AB //
CD
Vaø
+ ABCD laø Hbh
coù:
-
- AC = BD
ABCD
Laø hcn
µ µ µ µ
AB // CD, AD // BC
AB = CD, AD = BC
A = B , C = D
OA = OC, OB = OD
( O = AC BD)
¹
¹
¹
¹

;
¹
¹
∩ ¹
¹
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
bieát
II. Baøi taäp vaän duïng:
Hoaït ñoäng cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS
1. Baøi 1:
Cho Hbh ABCD coù
µ
0
A = 120
.
Ñöôøng phaân giaùc cuûa goùc D
ñi qua trung ñieåm cuûa AB
b) Goïi F laø trung ñieåm cuûa
CD.
Giaûi
Goïi E laø trung ñieåm cuûa AB.
Ta coù ∆ADE laø tam giaùc gì? Vì
sao?
Haõy C/m ñieàu ñoù
Haõy C/m ∆ADF caân taïi A coù
moät goùc 60
0
Haõy C/m ∆AFC caân taïi F
Töø ∆AFC caân taïi F ta suy ra
ñieàu gì?
Goùc DFA baèng hai laàn goùc
naøo cuûa∆AFC
·
DAC
=?
2. Baøi 2:
Cho ∆ABC vaø O laø ñieåm
thuoäc mieàn trong cuûa tam
giaùc ñoù. Goïi D, E, F laàn löôït
laø trung ñieåm cuûa AB, BC, CA
vaø L, M, N laàn löôït laø trung
HS ghi ñeà, veõ hình
H
FF
EE
DD
CC
BB A
a) ∆ADE laø tam giaùc caân
Ta coù
µ
0
A = 120
, maø ABCD laø Hbh
neân
µ
0
D = 60

· ·
0
ADE = AED = 30 ⇒ ⇒ ∆
taïi A

AD = AE maø AB = 2 AE
b) AB = CD (do ABCD laø Hbh)
maø DF =
1
2
1
2
AB. Suy ra

µ
0
D = 60

vaäy: ∆ADF laø tam giaùc ñeàu
Ta coù AF = DF (do ∆ADF ñeàu)
Maø DF = FC (F laø trung ñieåm cuûa
BC)
Suy ra AF = FC ⇒ ∆ AFC caân taïi F
c) ∆AFC caân taïi F

· ·
DFA = 2FAC
(Goùc ngoaøi taïi ñænh cuûa tam
giaùc caân)
Maø
·
0
FDA = 60
·
0
FAC = 30

·
0
DAC = 90
HS ghi ñeà, veõ hình
15
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
ñieåm cuûa OA, OB, OC
Chöùng minh raèng caùc ñoaïn
thaúng EL, FM, DN ñoàng quy
Giaûi
Ñeå C/m ba ñoaïn thaúng EL, FM,
DN ñoàng quy ta C/m gì?
Ta C/m caùc ñoaïn thaúng ñoù
laø ñöôøng cheùo cuûa hai hbh
coù chung moät ñöôøng cheùo
Ñeå C/m töù giaùc EFLM laø Hbh
ta c/m nhö theá naøo?
Töông töï ta coù töù giaùc NLDE
laø hình gì?
Hai Hbh naøy coù chung ñöôøng
cheùo naøo?
Töø ñoù ta coù keát luaän gì?
Nhöõng Hbh naøo coù taâm
truøng nhau?
3. Baøi 3:
Cho hìn chöõ nhaät ABCD; keû BH
⊥ AC. Goïi E, F laàn löôït laø trung
ñieåm cuûa AH, CD. Chöùng minh
BE ⊥ EF
Giaûi
Goïi K laø trung ñieåm cuûa AB ta
coù ñieàu gì? Vì sao?
Töù giaùc BCFK laø hình gì? Vì
sao?
EI coù tính chaát gì? Vì sao?
E
LL
MM NN
OO
FF
EE
DD
CC
BB
A
HS suy nghó , phaùt bieåu
HS ghi nhôù phöông phaùp c/m
E, F laø trung ñieåm cuûa BC, CA

EF
laø ñöôøng trung bình cuûa ∆ABC suy
ra
EF // AB, EF =
1
2
AB (1)
Töông töï LM laø ñöôøng trung bình
cuûa ∆OAB suy ra LM // AB, LM =
1
2
AB
(2)
Töø (1) vaø (2) suy ra töù giaùc EFLM
laø Hbh
C/m töông töï ta coù töù giaùc NLDE
laø Hbh
(Vì coù NE //= LD)
Hai Hbh EFLM vaø NLDE coù chung
ñöôøng cheùo LE hay ba ñoaïn
thaúng EL, FM, DN ñoàng quy taïi
trung ñieåm cuûa LE
Hay ba Hbh EFLM , NFDM vaø NLDE
coù taâm
truøng nhau
HS ghi ñeà,
veõ hình
Goïi K laø
trung ñieåm
cuûa AB ta coù EK // HB (Vì EK laø
ñöôøng trung bình cuûa ∆AHB) maø
BH⊥ AC

EK ⊥ AC suy ra
·
0
CEK = 90

∆CEK vuoâng taïi E
16
1
KK
II
FF
EE
HH
DD CC
BB A
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
∆BFE laø tam giaùc gì? Vìa sao?
4. Baøi 4:
Cho ∆ABC caân taïi A. Töø ñieåm
D treân BC keû ñöôøng vuoâng
goùc vôùi BC caét AB, AC laàn
löôït taïi E, F. Döïng caùc hình
chöõ nhaät BDEH vaø CDFK
a) C/m: ba ñieåm A, H, K thaúng
haøng
b) C/m: A laø trung ñieåm cuûa
HK
c) Goi I, J theo thöù töï laø taâm
cuûa caùc hình chöõ nhaät BDEH
vaø CDFK. Tìm taäp hôïp trung
ñieåm M cuûa ñoaïn thaúng IJ khi
D di ñoäng treân BC
Ñeå C/m A, H, K thaúng haøng ta
c/m gì?
Haõy C/m AH, AK cuøng song
song vôùi moät ñöôøng thaúng
naøo ?
Haõy c/m töù giaùc AIDJ laø Hbh?
Nhö theá naøo?
Töø I, J laø taâm cuûa caùc hình
chöõ nhaät BDEH vaø CDFK vaø
M laø trung ñieåm cuûa IJ ta suy
ra ñieàu gì?
Töø MI // AH vaø MJ // AK ta suy
ra ñieàu gì
Coù caùch C/m naøo khaùc?
Ta ñaõ coù A, H, K thaúng haøng
neân ñeå c/m A laø trung ñieåm
cuûa HK ta C/m gì?
Haõy C/m AB // DK vaø keát hôïp
vôùi I laø trung ñieåm cuûa DH
ñeå

AH = AK
Keû MN ⊥ BC vaø ñöôøng cao AG
thì MN coù tính chaát gì?
Töù giaùc BCFK coù BK //= CF vaø
coù
µ
0
B = 90
neân laø hình chöõ nhaät neân
hai ñöôøng cheùo BF vaø CK caét
nhau taïi I vaø BF = CK

I laø trung ñieåm cuûa BF , CK

EI laø trung tuyeán thuoäc caïnh
huyeàn CK cuûa ∆CEK

EI =
1
2
CK =
1
2
BF
∆BFE coù trung tuyeán EI =
1
2
BF
neân laø tam giaùc vuoâng taïi E

BE ⊥ EF
HS ghi ñeà ,
veõ hình
HS phaùt
bieåu
C/m AH, AK cuøng song song vôùi IJ
HS neâu caùch c/m
Töø I, J laø taâm cuûa caùc hình chöõ
nhaät BDEH vaø CDFK vaø M laø
trung ñieåm cuûa IJ ta suy ra MI vaø
MJ laàn löôït laø ñöôøng trung bình
cuûa caùc tam giaùc AHD vaø AKD
Neân MI // AH vaø MJ // AK hay AH
vaø AK cuøng song song vôùi IJ neân
A, H, K thaúng haøng (theo tieân ñeà
Ôclít)
HS neâu caùch C/m khaùc
∆ABC caân taïi A neân
· ·
ABC = ACB
(1)
I laø taâm cuûa hcn BDEH neân suy
ra ∆BID caân taïi I

· ·
BDI = DBI
hay
· ·
ABD = BDI
(2)
17
H
K
F
E
M
I
P Q
J
N
G D
C
B
A
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
M caùch BC moät khoaûng
khoâng ñoåi thì m naèm treân
ñöôøng naøo?
Töø (1) vaø (2) suy ra AB // DK maø
IH = ID neân AH = AK maø A, H, K
thaúng haøng neân A laø trung ñieåm
cuûa HK
c) Keû MN ⊥ BC (N

BC); ñöôøng cao
AG ta coù MN =
1
2
AH (vì MN laø
ñöôøng trung bình cuûa ∆ADG )
khoâng ñoåi, neân M naèm treân
ñöôøng thaúng song song vôùi BC
vaø caùch BC moät khoaûng baèng
1
2

AH khoâng ñoåi chính laø ñöôøng
trung bình PQ cuûa ∆ABC (PQ // BC)
III. Baøi taäp veà nhaø:
1. Cho hình chöõ nhaät ABCD. Keû BH vuoâng goùc vôùi AC. Goïi M, K
theo thöù töï laø trung ñieåm cuûa AH vaø CD. Chöùng minh BM vuoâng
goùc vôùi MK
2. cho hình bình haønh ABCD. Veõ ra phía ngoaøi hình bình haønh caùc
tam giaùc ñeàu ABM, AND. Goïi E, F, Q theo thöù töï laø trung ñieåm
cuûa BD, AN, AM
a) tam giaùc MNC laø tam giaùc gì? Vì sao?
b) Tính
·
FEQ
BUOÅI 6 – PHEÙP CHIA ÑA THÖÙC
A. MUÏC TIEÂU:
* Cuûng coá vaø naâng cao veà pheùp chia ña thöùc
* Tieáp tuïc reøn luyeän, naâng cao kyõ naêng vaän duïng pheùp chia
ña thöùc vaøo caùc baøi toaùn khaùc
* Taïo höùng thuù cho HS trong quaù trình hoïc taäp vaø vaän duïng
vaøo thöïc tieã
B. HOAÏT ÑOÄNG DAÏY HOÏC:
18
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
I. Nhaéc laïi moät soá kieán thöùc:
1. Ña thöùc A chia heát cho ña thöùc B khi luyõ thöøa cuûa bieán trong
A chia heát cho luyõ thöøa cuøng bieán ñoù trong B
2. Ña thöùc A chia heát cho ña thöùc B khi: A = B.Q
3. Neáu A = B.Q + R thì: A chia heát cho B khi R = 0 ; A khoâng chia
heát cho b khi R

0
II. Xaùc ñònh heä soá ñeå ña thöùc A chia heát cho ña thöùc B:
1. Phöông phaùp:
1.1- Caùch 1: + Chia A cho B ñöôïc thöông laø Q, dö laø R
+ Cho R = 0, tìm heä soá töông öùng baèng ñoàng nhaát
thöùc
2.1- Caùch 2: Duøng heä soá baát ñònh
Ña thöùc bò chia coù baäc laø m, ña thöùc chia coù baäc laø n thìo
thöông coù baäc laø m – n
Neáu goïi thöông laø x
m – n
+ C (C laø moät ña thöùc chöa xaùc ñònh) Thì
A = (x
m – n
+ C ). B
A chia heát cho B khi heä soá cuûa cuøng moät luyõ thöøa ôû hai veá
phaûi baèng nhau
3.1 - Caùch 3: duøng giaù trò rieâng (chæ aùp duïng khi ña thöùc bò
chia coù nghieäm)
Goïi thöông cuûa pheùp chia A cho B laø C thì A = B.C
Tìm moät giaù trò cuûa bieán ñeå C = 0 roài duøng heä soá baát ñònh
ñeå xaùc ñònh heä soá
III. Baøi taäp aùp duïng:
Hoaït ñoäng cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS
III.1 - Daïng 1:
Baøi 1: xaùc ñònh a, b ñeå A(x) = x
3
+ ax + b chia heát cho B(x) = x
2
+ x
– 2
Haõy thöïc hieän pheùp chia A(x)
cho B(x)
Ñeå A(x) chia heát cho B(x) thì phaûi
coù Ñk gì
Haõy duøng heä soá baát dònh ñeå
tìm a vaø b
Thöû laïi xem coù ñuùng khoâng
Baøi 2: Tìm a, b

Q ñeå A = x
4
+ ax
+ b chia heát cho B = x
2
– 4
Goïi thöông laø x
2
+ c ta coù ñaúng
thöùc naøo?
HS ghi ñeà , tìm caùch giaûi
HS thöïc hieän pheùp chia:
x
3
+ ax +b = (x
2
+ x- 2)(x- 1)+ (a +
3)x + b - 2
Ñeå A(x)MB(x)

(a + 3)x + b - 2
= 0
a + 3 = 0 a = - 3
b - 2 = 0 b = 2
¹ ¹
⇔ ⇔
' '
¹ ¹
HS thöû laïi:
HS ghi ñeà vaø tìm caùch giaûi
Goïi thöông laø x
2
+ c ta coù
ñaúng thöùc
x
4
+ ax + b = (x
2
– 4)(x
2
+ c )

x
4
+ ax + b = x
4
+ (c – 4)x
2

19
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
Ñaúng thöùc xaåy ra vôùi x ∀ ∈ Q
neân ta coù ñieàu gì?
Haõy tìm a, b, c töông öùng
III.2 – Daïng 2: Caùc baøi toaùn
chöùng minh
1. Baøi 1: Chöùng minh ñònh lí Bô-
du
“ Soá dö trong pheùp chia f(x) cho
nhò thöùc
x – a baèng giaù trò ña thöùc aáy
taïi x = a”
Neáu goïi thöông laø q(x) dö laø r thì
f(x) = ?
Khi x = a thì f(x) = ?
2. Baøi 2: chöùng minh raèng:
(x
2
+ x – 1)
10
+ (x
2
- x + 1)
10
- 2 Mx –
1
Aùp duïng ñònh lí Bô- du ta coù
ñieàu gì?
3. Baøi 3: Chöùng minh raèng
Vôùi m, n

Z thì: A = (x
3m + 1
+ x
3n + 2
+ 1) chia heát cho B = x
2
+ x + 1
Ñeå C/m : A = (x
3m + 1
+ x
3n + 2
+ 1)
chia heát cho B = x
2
+ x + 1 ta C/m
A M(x
3
– 1)
Vì sao? Ñeå C/m ñieàu naøy ta laøm
theá naøo?
x
3m
– 1 = (x
3
– 1)(x
3m – 1
+ x
3m – 2
+ …
+ 1) coù chia heát cho x
3
– 1?
Töông töï ta coù keát luaän gì?
III. 3- Daïng 3: Caùc baøi toaùn
khaùc
4c
Ñaúng thöùc xaåy ra vôùi x ∀ ∈ Q
neân

0 0
4 0 4
4 16
a a
c c
b c b
· · ¹ ¹
¹ ¹
− · ⇔ ·
' '
¹ ¹
· − · −
¹ ¹
HS tieáp caän yeâu caàu
Ta coù f(x) = (x – a). q(x) + r
Khi x = a thì f(x) = (a – a). q(x) +
r

f(x) = r (soá dö cuûa f(x) : (x –
a))
HS tieáp caän ñeà baøi
Ta coù: (x
2
+ x – 1)
10
+ (x
2
- x +
1)
10
- 2
= (x – 1). Q(x) + r (ñònh lí Bô-du)
f(1) = (1 + 1 – 1)
10
+ (1 – 1 + 1)
10
– 2 = 0

(x
2
+ x – 1)
10
+ (x
2
- x + 1)
10
- 2
Mx – 1
HS tieáp caän ñeà baøi
HS phaùt bieåu:
Vì x
3
– 1 = (x – 1)(x
2
+ x + 1) M(x
2
+ x + 1)
A = (x
3m + 1
– x) + (x
3n + 2
– x
2
) + (x
2
+ x + 1)
= x(x
3m
– 1) + x
2
(x
3n
– 1) + (x
2
+ x + 1)
x
3m
– 1 = (x
3
– 1)(x
3m – 1
+ x
3m – 2
+
… + 1) chia heát cho x
3
– 1 neân
chia heát cho
x
2
+ x + 1

x(x
3m
– 1) Mx
2
+ x +
1 (1)
Töông töï: x
2
(x
3n
– 1) M x
2
+ x + 1
(2)
Vaø x
2
+ x + 1 M x
2
+ x + 1 (3)
20
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
1. Baøi 1: Tìm soá dö cuûa pheùp
chia
A(x) = x
50
+ x
49
+ ... + x + 1 cho
B(x) = x
2
– 1
Goïi thöông laø Q(x) , dö laø R(x) = ?
Khi ñoù A(x) =?
Ñaúng thöùc ñuùng vôùi moïi x neân
ta coù ñieàu gì?
2. Baøi 2: Tìm ña thöùc f(x) bieát
raèng f(x) chia x – 3 thì dö 2; chia x
+ 4 thì dö 9 vaø chia cho x
2
+ x – 12
ñöôïc thöông laø x
2
+ 3 coøn dö
* So saùnh x
2
+ x – 12 vôùi (x + 3)(x
+ 4) ?
Goïi dö cuûa f(x) : (x
2
+ x – 12 ) laø
ax + b
Thöông cuûa f(x) chia cho x + 3; x +
4 laàn löôït laø p(x), q(x) ta coù
ñieàu gì?
Töø (1) vaø (3) suy ra ñieàu gì?
Töø (2) vaø (3) suy ra ñieàu gì?
Töø (4) vaø (5) ta coù a =?; b = ?
Vaäy ña thöùc caàn tìm laø ña thöùc
naøo?
Töø (1), (2), (3) suy ra ñpcm
Goïi thöông laø Q(x), dö laø R(x) =
ax + b ta coù: A(x) = B(x). Q(x) +
ax + b
Ñaúng thöùc ñuùng vôùi moïi x
neân x
2
– 1 = 0

x = 1 hoaëc x = -1
A(1) = a + b
A(-1) = - a + b
¹
'
¹
51 a + b a = 25
1 = - a + b b = 26
· ¹ ¹
⇔ ⇔
' '
¹ ¹
Vaäy R(x) = 25x + 26
HS ghi ñeà baøi
x
2
+ x – 12 = (x + 3)(x + 4)
HS phaùt bieåu
2
f(x) = (x - 3).p(x) + 2 (1)
f(x) = (x + 4).q(x) + 9 (2)
f(x) = (x - 3)(x + 4)(x + 3) + ax + b (3)
¹
¹
'
¹
¹
Töø (1)

f(3) = 2 ; töø (3)

f(3)
= 3a + b

3a + b = 2 (4)
Töø (2) vaø (3) sy ra : -4a + b = 9
(5)
Töø (4) vaø (5) suy ra: a = -1; b =
5
Vaäy: f(x) = (x – 3)(x + 4)(x
2
+ 3)
– x + 5
= x
4
+x
3
– 9x
2
+ 2x –
31
III. Baøi taäp veà nhaø:
Baøi 1: Xaùc ñònh a; b ñeå
a) A = x
4
+ a x
2
+ b chia heát cho B = x
2
+ x + 1
b) C = x
4
– x
3
– 3x
2
+ ax + b chia cho D = x
2
– x – 2 coù dö laø R = 2x –
3
c) P = 2x
3
+ a x + b chia Q = x + 1 dö - 6 vaø chia R = x – 2 dö 21
Baøi 2: Chöng minh raèng
a) mn(m
2
– n
2
) chia heát cho 6 vôùi moïi soá nguyeân m, n
b) n
4
+ 6n
3
+ 11n
2
+ 6n chia heát cho 24 vôùi moïi soá nguyeân n
Baøi 3:
21
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
a)Tìm soá dö trong pheùp chia A = (x+1)(x + 3)(x + 5)(x + 7) + 2009
cho B = x
2
+ 8x + 11
b) Tìm soá nguyeân x ñeå giaù trò bieåu thöùc A = x
3
– 3x
2
– 3x – 1 chia
heát cho giaù trò bieåu thöùc B = x
2
+ x + 1
BUOÅI 7 – CAÙC BAØI TOAÙN VEÀ HÌNH THOI, HÌNH
VUOÂNG
Ngaøy soaïn: 28 – 11 - 2010
Ngaøy daïy: - 11 - 2010
A. MUÏC TIEÂU:
* Cuûng coá vaø naâng cao kieán thöùc veà hình thoi, hình vuoâng: tính
chaát vaø daáu hieäu nhaän bieát
* Vaän duïng tính chaát cuûa hình thoi vaø hình vuoâng vaøo caùc baøi
toaùn chöùng minh caùc ñoaïn thaúng, goùc baèng nhau, ñöôøng thaúng
vuoâng goùc, song song,…
* Naâng cao kyõ naêng chöùng minh hình hoïc cho HS
B. HOAÏT ÑOÄNG DAÏY HOÏC:
I. Heä thoáng kieán thöùc:
Hình thoi Hình vuoâng
Ñòn
h
ngh
óa
Töù giaùc coù 4 caïnh baèng
nhau
Töù giaùc coù 4 caïnh baèng nhau
vaø 4 goùc baèng nhau
Tính
cha
át
- Caùc caïnh ñoái song somg,
baèng nhau
- caùc goùc ñoái baèng nhau
- Hai ñöôøng cheùo vuoâng
goùc vôùi nhau taïi trung
ñieåm moãi ñöôøng, laø truïc
ñoùi xöùng cuûa hình thoi
- moãi ñöôøng cheùo laø
phaân giaùc cuûa hai goùc
ñoái nhau
- Taâm ñoái xöùng laø giao
ñieåm hai ñöôøng cheùo
- Caùc caïnh ñoái song somg,
baèng nhau
- caùc goùc ñoái baèng nhau
- Hai ñöôøng cheùo baèng nhau,
vuoâng goùc vôùi nhau taïi trung
ñieåm moãi ñöôøng, laø truïc ñoùi
xöùng cuûa hình vuoâng
- moãi ñöôøng cheùo laø phaân
giaùc cuûa hai goùc ñoái nhau
- Taâm ñoái xöùng laø giao ñieåm
hai ñöôøng cheùo
- Ñöôøng trung bình laø truïc ñoái
xöùng
Daá
u
hieä
u
- Töù giaùc coù 4 caïnh baèng
nhau
- Hbh coù 2 caïnh keà baèng
nhau
- Hbh coù 2 ñöôøng cheùo
vuoâng goùc vôùi nhau
- Töù giaùc coù 4 caïnh vaø 4
goùc baèng nhau
- hình thoi coù 1 goùc vuoâng
- hình thoi coù 2 ñöôøng cheùo
baèng nhau
- hình chöõ nhaät coù 2 caïnh keà
22
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
nha
än
bieá
t
- hbh coù ñöôøng cheùo laø tia
phaân giaùc cuûa 1 goùc
baèng nhau
- hình chöõ nhaät coù 2 ñöôøng
cheùo vuoâng goùc vôùi nhau
- Hình chöõ nhaät coù ñöôøng
cheùo laø tia phaân giaùc cuûa 1
goùc
II. Heä thoáng Baøi taäp
Baøi 1:
Cho hình thang caân ABCD AB //
CD, AB < CD. Goïi M, N, P , Q
laàn löôït laø trung ñieåm cuûa
CD, AB, DB, CA
a) C/m: NM laø tia phaân giaùc
cuûa
·
PNQ
b) Tính soá ño caùc goùc cuûa
töù giaùc MPNQ bieát caùc goùc
nhoïn cuûa hình thang ABCD laø
µ µ
0
C = D = 50
c) Hình thang ABCD thoaõ maõn
ñieàu kieän gì thì töù giaùc
MPNQ laø hình vuoâng?
* Ñeå C/m MN laø tia phaân
giaùc cuûa
·
PNQ
Ta caàn C/m gì?
Ñeå C/m MPNQ laø hình thoi ta
C/m nhö theá naøo?
Haõy C/m MPNQ laø Hình bình
haønh
Baèng caùch C/m coù hai caïnh
ñoái vöøa song song vöøa
baèng nhau, ñoù laø hai caïnh
naøo?
Haõy C/m NP //= MQ ?
C/m MP = MQ ñeå suy ra H.b.h
MPNQ laø hình thoi
MPNQ laø hình thoi ta suy ra
ñieàu gì ?
HS ghi ñeà vaø veõ hình
H
// / // /
// //
QQ
PP
NN
MM DD CC
BB
A
Ta C/m töù giaùc MPNQ laø hình thoi
C/m MPNQ laø hình bình haønh coù hai
caïnh keà baèng nhau
Töø GT

NP laø ñöôøng trung bình
1
2
MQ laø ñöôøng trung bình cuûa ∆ADC
neân
MQ // AD vaø MQ =
1
2
Töø (1) vaø (2)

NP // MQ vaø NP =
MQ suy ra töù giaùc MPNQ laø H.b.h
Maët khaùc MP =
1
2
CB =
1
2
= CB). Suy ra MP = MQ

MPNQ laø
hình thoi (H.b.h coù 2 caïnh keà baèng
nhau)

NM laø tia phaân giaùc cuûa
·
PNQ

· ·
0
ADC = CMQ = 50 (3)
MP // CE

· ·
0
ECD = PMD = 50
(4)
23
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
·
CMQ baèng goùc naøo? Vì sao?
·
PMD
baèng goùc naøo? Vì sao?
· ·
CMQ + PMD = ?
·
PNQ ⇒ =?
· ·
MPN = MQN = ?
Hình thoi MPNQ laø hình vuoâng
khi naøo?
Baøi 2:
Cho ∆ABC vuoâng caân taïi B.
töø ñieåm D thuoäc caïnh AB
veõ DE ⊥ AC taïi E, tia ED caét
tia CB taïi F. Goïi M, N, P, Q laàn
löôït laø trung ñieåm cuûa AD,
DF, FC, CA
Chöùng minh MNPQ laø hình
vuoâng
Ñeå C/m töù giaùc MNPQ laø
hình vuoâng ta caàn C/m ñieàu
gì?
Ñeå C/m töù giaùc MNPQ laø
hình chöõ nhaät ta caàn C/m gì?
Haõy C/m töù giaùc MNPQ laø
hình bình haønh?
Ñeå C/m H.b.h MNPQ laø hình
chöõ nhaät thì ta C/m gì?
Haõy C/m
·
0
MNP = 90
Haõy C/m H.b.h MNPQ laø hình
Töø (3) vaø (4)

· ·
0
CMQ + PMD = 100
·
0
PMQ = 80 ⇒
·
0
PNQ = 80 ⇒

· ·
0
MPN = MQN = 100
c) Hình thoi MPNQ laø hình vuoâng

·
0
PMQ = 90

· ·
0
CMQ + PMD = 90

µ µ
0
C + D = 90

µ µ
C = D = 45
0
Vaäy: Hình thang caân ABCD coù
µ µ
C = D = 45
0
thì töù
giaùc MPNQ laø
hình vuoâng
HS ghi ñeà baøi
vaø veõ hình
Ñeå C/m töù giaùc MNPQ laø hình
vuoâng ta caàn C/m MNPQ vöøa laø
hình chöõ nhaät vöøa laø hình thoi
MNPQ laø hình bình haønh coù moät
goùc vuoâng
Töø Gt

MN laø ñöôøng trung bình
cuûa ∆ FCA

MN // FA vaø MN =
1
2
FA (1)
Töông töï ta coù: PQ // FA vaø PQ =
1
2
FA (2)
Töø (1) vaø (2) suy ra MNPQ laø H.b.h
Maët khaùc D laø giao ñieåm cuûa 2
ñöôøng cao AB vaø FE cuûa ∆FAC neân
CD laø ñöôøng cao coøn laïi cuûa ∆FAC

CD ⊥ FA

PN ⊥ FA

PN ⊥ MN (Vì MN // FA)
·
0
MNP = 90 ⇒
Neân töù giaùc MNPQ laø hình chöõ
nhaät (*)
∆FCE vuoâng taïi E vaø coù
µ
0
C = 45
( ∆
ABC vuoâng caân taïi A) ⇒ ∆ FCE
vuoâng caân taïi E
⇒ ∆ DBF vuoâng caân taïi B

BD = BF
24
2
FF
EE
QQ
PP
NN
MM
DD
CC
BB
A
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
thoi baèng caùch C/m NP = MN
Baøi 3:
Cho hình vuoâng ABCD, goïi I, K
laàn löôït laø trung ñieåm cuûa
AD, DC; E laø giao ñieåm cuûa
BI vaø AK
a) chöùng minh: BI ⊥ AK
b) Chöùng minh CE = AB
c) So saùnh AK, BI, BK
d) C/m: BD laø phaân giaùc
cuûa
·
IBK
* Ñeå C/m BI ⊥ AK ta C/m gì?
Ñeå C/m
µ
0
1 1 A + I = 90
\$
ta C/m
µ
1 A

baèng goùc naøo? Vì sao?
Haõy C/m ∆AIB = ∆DKA?
Ñeå C/m CE = AB ta C/m gì?
AB =? Vaäy ñeå C/m CE = AB ta
C/m
CE = CB baèng caùch C/m hai
tam giaùc naøo baèng nhau?
Hay tam giaùc naøo caân?
AK = BI? Vì sao?
Ta caàn C/m gì? (AK = BK hoaëc
BI = BK)
· ·
IBD = KBD
hay khoâng? Vì sao?
neân suy ra ∆ABF = ∆CBD

FA = CD
Maët khaùc NP laø ñöôøng trung bình
cuûa ∆FCD, neân NP =
1
2
CD =
1
2
FA =
MN

hình bình haønh MNPQ laø hình
thoi (**)
Töø (*) vaø (**) suy ra MNPQ laø hình
vuoâng
HS ghi ñeà vaø
veõ hình
a) HS suy nghó,
traû lôøi:
C/m
µ
0
1 1 A + I = 90
\$
µ
0
1 1 B + I = 90
\$
do ∆ABI vuoâng taïi A
Ta caàn C/m ∆AIB = ∆DKA
Vì coù AB = DA (ABCD laø hình
vuoâng)
AI = DK (nöûa caïnh hình vuoâng
ABCD)
µ µ
0
A = D = 90

∆AIB = ∆DKA(c.g.c)
µ µ
1 1 B = A ⇒
maø
µ
0
1 1 B + I = 90
\$

µ
0
1 1 A + I = 90
\$
ta coù
µ
0
1 1 A + I = 90
\$

·
0
AEI = 90 ⇒

BI ⊥ AK
b) Goïi F laø trung ñieåm AB

AKCF laø H.b.h vì coù FA //= CK

AK // CF

CM ⊥ BE hay CM laø
ñöôøng cao cuûa cuûa ∆BCE (1)
F laø trung ñieåm AB maø MF // AK
neân M laø trung ñieån BE hay CM laø
ñöôøng trung tuyeán cuûa ∆BCE (2)
Töø (1) vaø (2) suy ra ∆BCE caân taïi
B suy ra
CE = CB maø CB = AB neân CE = AB
c) BI = AK (do ∆AIB = ∆DKA(c.g.c)-
C/m ôû caâu a) . ∆IDB = ∆KDB (c.g.c)
vì coù: ID = KD (nöûa caïnh hình
25
2
__
__
// //
// //
11
11
11
MM
KK
II
FF
EE
DD
CC
BB A
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
vuoâng ABCD);
· ·
0
IDB = KDB = 45
(ñöôøng
cheùo DB laø phaân giaùc cuûa goùc
D); DB chung

BI = BK
Vaäy: AK = BI = BK
d) ∆IDB = ∆KDB (c.g.c) neân
· ·
IBD = KBD

hay BD laø tia phaân giaùc cuûa
·
IBK
III. Baøi taäp veà nhaø:
Baøi 1:Cho hình vuoâng ABCD . Töø ñieåm E treân caïnh BC döïng
·
0
EAx 90 ·
, tia Ax caét CD taïi F. Goïi I laø trung ñieåm FE, AI caét CD taïi M.
Veõ Ey // CD, Ey caét AI taïi K
a) Tam giaùc AFE laø tam giaùc gì? Vì sao?
b) Töù giaùc KFME laø hình gì? Vì sao?
c) Chöùng minh chu vi CEM khoâng ñoåi khi E chuyeån ñoäng treân BC
Baøi 2: Cho ABCD laø hình vuoâng. Goïi M, N, I, L laàn löôït laø trung
ñieåm cuûa AB, BC, CD, DA; DN laàn löôït caét AI, CM taïi K vaø P; BL
caét AI, CM taïi H vaø Q
a) Chöùng minh PA = DA
b) Töù giaùc KPQH laø hình gì? Vì sao?
BUOÅI 8 – RUÙT GOÏN PHAÂN THÖÙC
Ngaøy soaïn: 06 - 12 - 2010
Ngaøy daïy: - 12 - 2010
A. MUÏC TIEÂU:
* Cuûng coá vaø naâng cao kieán thöùc veà ruùt goïn phaân thöùc, qua
ñoù tieáp tuïc reøn luyeän theâm veà kyõ naêng phaân tích ña thöùc
thaønh nhaân töû
* Tieáp tuïc reøn luyyeän cho HS kyõ naêng tìm nhaân töû chung ñeå
ruùt going phaân thöùc
* Khaéc saâu vaø vaän duïng thaønh thaïo kyõ naêng ruùt goïn phaân
thöùc ôû möùc ñoä cao hôn
B. HOAÏT ÑOÄNG DAÏY HOÏC:
I. HEÄ THOÁNG KIEÁN THÖÙC:
* Caùc böôùc ruùt goïn phaân thöùc:
+ Phaân tích töû vaø maãu thaønh nhaân töû
+ Tìm nhaân töû chung
+ chia caû töû vaø maãu cho nhaân töû chung
* Quy taéc ñoåi daáu
A - A
B - B
·
;
A - A
B B
− ·
;
A A
B B
¸ _
− − ·

¸ ,
II. BAØI TAÄP:
Hoaït ñoäng cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS
26
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
Baøi 1: Ruùt goïn phaân caùc
thöùc
a)
2
2
4 12 9
2 6
a a
a a
+ +
− −
Ta laøm theá naøo ñeå ruùt gon
phaân thöùc ñaõ cho?
Phaân tích töû vaø maãu nhö
theá naøo?
Tìm nhaân töû chung roài ruùt
goïnh phaân thöùc ñaõ cho
b)
2
2 2
x - xy + 2x - 2y
x - y + x - y
Goi HS leân baûng trình baøy
c)
3 2
3 2
3x - 7x + 5x - 1
2x - x - 4x + 3
Cho HS caû lôùp giaûi ít phuùt
Goïi 1 HS leân baûng trình baøy
Neáu HS chöa thöïc hieän ñöôïc
thì gôïi yù:
Töû vaø maãu laø 2 ña thöùc
baäc 3 coù daïng ñaëc bieät
naøo? Coù nhaân töû naøo?
Taùch töû vaø maãu ñeå laøm
xuaát hieän nhaân töû laø x – 1
d)
4 2
4 2
a - 3a + 1
a - a - 2a - 1
AÙp duïng phöông phaùp taùch
haïng töû ñeå phaân tích töû
vaø maãu thaønh nhaân töû
Tìm nhaân töû chung roài ruùt
goïn phaân thöùc
e)
4 3
4 3 2
1
2 1
x x x
x x x x
+ + +
− + − +
HS phaân tích töû vaø maãu
thaønh nhaân töû
HS ghi ñeà vaø tìm caùch giaûi
Phaân tích töû vaø maãu thaønh
nhaân töû, tìm nhaân töû chung roài
chia caû töû vaø maãu cho nhaân töû
chung ñoù
a)
2
2
4 12 9
2 6
a a
a a
+ +
− −
( )
( ) ( ) 2
3 2
2 3 2
3 2
2

+
·
− +
+
·
a
a
a a
a
b)
2
2 2
x - xy + 2x - 2y
x - y + x - y
=
x(x - y) + 2(x - y)
(x - y)(x + y) + (x - y)
(x - y)(x + 2) x + 2
(x - y)(x + y + 1) x + y + 1
· ·
HS ghi ñeà, tieán haønh giaûi
1HS leân baûng trình baøy
HS ghi ñeà baøi vaø tieán haønh giaûi
taïi lôùp
Töû vaø maãu laø 2 ña thöùc baäc 3
coù daïng 2 ña thöùc coù toång caùc
heä soá baèng 0 neân coù nhaân töû
laø x – 1
HS thöïc hieän:
3 2
3 2
3x - 7x + 5x - 1
2x - x - 4x + 3

3 2 2
3 2 2
(3x - 3x ) (4x 4x) + (x - 1)
2x - 2x + (x - x) - (3x - 3)
− −
·
=
2 2
2 2
3x (x - 1) 4x(x 1) + (x - 1) (x - 1)(3x 4x + 1)
2x (x - 1) + x(x - 1) - 3 (x - 1) (x - 1)(2x x - 3)
− − −
·
+
=
2 2
2 2
3x 4x + 1 (3x 3x) - (x - 1)
2x x - 3 (2x - 2x) + (3x - 3)
− −
·
+
= ... =
3x - 1
2x + 3
HS ghi ñeà baøi
4 2
4 2
a - 3a + 1
a - a - 2a - 1
=
( )
( )
2
2 2
4 2 2
2 4 2
4
a 1 a
(a - 2a + 1) - a
a - (a + 2a + 1)
a a + 1
− −
·

=
( )
( )
( ) ( )
( ) ( )
2
2 2 2 2
2
2 2 2 2 4
a 1 a a a 1 a - a - 1
a a 1
a a +1 a a + 1 a - a - 1 a a + 1
− − + −
+ −
·
+ + −
HS ghi ñeà baøi, phaân tích töû vaø
maãu thaønh nhaân töû:
27
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
Baèng phöông phaùp taùch
haïng töû vaø caùc phöông
phaùp boå sung ñaõ hoïc
Tìm nhaân töû chung roài ruùt
goïn phaân thöùc
f)
2 2 2 2 2 2
ab(a - b) + bc(b - c) + ca(c - a)
a(b - c ) b(c - a ) c(a - b ) + +
Haõy phaân tích töû vaø maãu
thaønh nhaân töû ( phaân tích
töû xong roài ñeán maãu)
Baøi 2: Chöùng minh raèng
vôùi n Z ∀ ∈ thì phaân soá: a)
2
2
15 8 6
30 21 13
n n
n n
+ +
+ +
toái giaûn
Ñeå C/m 1 phaân soá toái giaûn
ta laøm theá naøo?
Ñeå C/m ÖCLN cuûa töû vaø
maãu baèng 1 ta laøm theá
naøo?
Goïi ÖCLN(15n
2
+ 8n + 6; 30n
2
+ 21n + 13) = d (d ≥ 1) ta coù
ñieàu gì?
15n
2
+ 8n + 6 coù theå phaân
tích thaønh toång coù chöùa
nhaân töû (5n + 1) nhö theá
naøo?
Töø ñoù ta suy ra ñieàu gì?
b)
2 7
8
1
1
n n
n n
+ +
+ +
khoâng toái giaûn
Ñeå C/m phaân soá khoâng toái
4 3 4 3
4 3 2 4 3 2 2
1 1
2 1 1
x x x x x x
x x x x x x x x x
+ + + + + +
·
− + − + − + + − +
( ) ( )
( ) ( )
( ) ( )
( ) ( )
( ) ( )
( ) ( )
( )
( )
3
2 2 2
2
3 2
2 2 2 2
2
2
1 1
1 1
1 1 1 1
1 1 1 1
1
1
x x x
x x x x x
x x x x x
x x x x x x
x
x
+ + +
·
− + + − +
+ + + − +
· ·
− + + − + +
+
·
+
HS ghi ñeà
Phaân tích töû: ab(a – b) + bc(b – c)
+ ca(c – a)
= ab(a – b) – bc[(a – b) + (c – a)] +
ca(c – a)
= [ab(a – b) – bc(a – b)]+[bc(c – a) +
ca(c – a)] = …= (a – b)(b – c) (a – c)
Phaân tích maãu:
a(b
2
– c
2
) + b(c
2
– a
2
) + c(a
2
– b
2
)
= … = (a – b)(b – c) (a – c)
Neân:
2 2 2 2 2 2
ab(a - b) + bc(b - c) + ca(c - a)
a(b - c ) b(c - a ) c(a - b ) + +
=
(a - b)(b - c) (a - c)
1
(a - b)(b - c) (a - c)
·
HS tieáp caän ñeà baøi
Ñeå C/m 1 phaân soá toái giaûn ta
C/m ÖCLN cuûa töû vaø maãu baèng 1
Goïi ÖCLN cuûa töû vaø maãu laø d (d
≥ 1)
ta C/m d = 1
(15n
2
+ 8n + 6)Md vaø (30n
2
+ 21n +
13) Md hay [2 (15n
2
+ 8n + 6 ) + 5n
+ 1]Md

5n + 1Md
Maø 15n
2
+ 8n + 6 = [(3n + 1)(5n +
1) + 5]Md

5 Md

5n Md maø 5n + 1Md

1Md

d = 1
Hay 15n
2
+ 8n + 6; 30n
2
+ 21n + 13
nguyeân toá cuøng nhau neân phaân
28
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
giaûn ta laøm theá naøo
Haõy phaân tích töû vaø maãu
thaønh nhaân töû ñeå tìm
nhaân töû chung
1 + n + n
2
lôùn hôn 1 khoâng?
Vì sao?
Vaäy ta coù keát luaän gì?
soá
2
2
15 8 6
30 21 13
n n
n n
+ +
+ +
toái giaûn
Ñeå C/m phaân soá khoâng toái giaûn
ta C/m töû vaø maãu coù ÖC khaùc 1
Ta coù:
7 2 6
1 (1 ) ( 1) n n n n n n + + · + + + −
=
2 3 3
(1 ) ( 1)( 1) n n n n n + + + + −
=…….= (
2
1 n n + + )(
2 4 5
1 ) n n n n − + − +
8 2 2 6
1 (1 ) ( 1) n n n n n n + + · + + + −
=
2 2 3 3
(1 ) ( 1)( 1) n n n n n + + + + −
=…….= (
2
1 n n + + )(
2 3 5 6
1 ) n n n n − + − +
Vôùi n nguyeân döông thì
2
1 n n + + > 1
Suy ra töû vaø maãu cuûa phaân soá
coù ÖC lôùn hôn 1 neân phaân soá
2 7
8
1
1
n n
n n
+ +
+ +
khoâng toái giaûn
III. BAØI TAÄP VEÀ NHAØ:
Baøi 1: ruùt goïn caùc phaân thöùc sau:
a)
3 2
2a 12a 17a 2
a 2
− + −

b)
5 4 3 2
2
2 2 4 3 6
2 8
− + − + +
+ −
x x x x x
x x
c)
3
2 2 2 2
7 6
( 3) 4 (3 ) 4( 3)
− −
− + − + −
x x
x x x x x
Baøi 2: Chöùng minh raèng :
phaân soá
2
2
6 8 15
13 21 30
+ +
+ +
x x
x x
toái giaûn vôùi moïi x nguyeân döông
BUOÅI 9 – CAÙC PHEÙP TOAÙN VEÀ PHAÂN THÖÙC
Ngaøy soaïn: 11 - 12 - 2010
Ngaøy daïy: - 12 - 2010
A. MUÏC TIEÂU:
* Cuûng coá, naâng cao kieán thöùc caùc pheùp toaùn veà quy ñoàng
maãu, coäng phaân thöùc
* Tieáp tuïc reøn luyeän kyõ naêng quy ñoàng maãu thöùc nhieàu
phaân thöùc, caùc pheùp toaùn veà coäng phaân thöùc
* Tieáp tuïc phaùt trieån kyõ naêng phaân tích ña thöùc thaønh nhaân
töû, ruùt goïn phaân thöùc caøc caùc pheùp toaùn veà phaân thöùc
vaø taïo höùng thuù cho HS trong quaù trình hoïc toaùn
B. HOAÏT ÑOÄNG DAÏY HOÏC:
I . Kieán thöùc baøi hoïc:
29
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
1. Pheùp coäng phaân thöùc:
Quy ñoàng maãu thöùc (Neáu khaùc maãu)
Coäng töû vôùi töû vaø giöõ nguyeân maãu
2. Tính chaát cuûa pheùp coäng phaân thöùc:
a) Tính chaát giao hoaùn:
A C C A
B D D B
+ · +
b) Tính chaát keát hôïp:
A C E A C E
B D F B D F
¸ _ ¸ _
+ + · + +

¸ , ¸ ,
* Löu yù: Coù khi ta caàn ñoåi daáu ñeå thöïc hieän pheùp tính moät
caùch nhanh hôn
II. Baøi taäp taïi lôùp:
Baøi 1: Thöïc hieän pheùp
tính:
a)
2 2 4
4 3 12
x 2 2 x x 4
+ +
+ − −
Coù nhaän xeùt gì veà caùc
maãu?
Ñeå coù MTC ta caàn laøm gì?
Haõy tìm MTC, tieán haønh baøi
giaûi
HS ghi ñeà baøi, tieán haønh caùch
giaûi
HS suy nghó traû lôøi
Ñoåi daáu phaân thöùc thöù hai
HS hoaøn thaønh baøi giaûi
2 2
2 2 4 2 2 2 2 2 2
2 2 2
2 2 2 2 2
4 3 12 4 3 12 4(x 2) 3(x 2) 12
x 2 2 x x 4 x 2 x 2 (x 2)(x 2) (x 2)(x 2)
4x 8 3x 6 12 x 2 1
(x 2)(x 2) (x 2)(x 2) x 2
− − − + +
+ + · + + ·
+ − − + − + − + −
− − − + −
· · ·
+ − + − +
b)
2 2 2 2
2 8 2
2 4 2
y x x y x
y xy x y y xy
+ −
+ +
− − +
Phaân tích moãi maãu thaønh
nhaân töû
Caàn ñoåi daáu khoâng? Vì sao?
Tìm MTC
Thöïc hieän caùc pheùp toaùn
moät caùch lieân tuïc
Goïi moät soá HS traû lôøi vaø
cuøng giaûi
HS phaân tích maãu thaønh nhaân
töû, ñoåi daáu phaân thöùc
2 2 2 2
8 8
4 4
x x
x y y x

·
− −
Tìm MTC
HS thöïc hieän pheùp toaùn moat
caùch lieân tuïc
Moät soá HS ñaïi dieän traû lôøi
caâu hoûi vaø cuøng giaûi vôùi GV
b)
2 2 2 2
2 8 2
2 4 2
y x x y x
y xy x y y xy
+ −
+ +
− − +
=
2 2 2 2
2 8 2
2 4 2
y x x y x
y xy y x y xy
+ − −
+ +
− − +
=
2 8 2
(2 ) (2 )(2 ) (2 )
y x x y x
y y x y x y x y y x
+ − −
+ +
− − + +
=
(2y x)(2y x) 8xy (2y x)(2y x)
y(2y x)(2y x)
+ + − + − −
− +
2 2 2 2 2 2 2 2
4 4 8 4 4 8 8 2 2(4 4 )
(2 )(2 ) (2 )(2 ) (2 )(2 )
y xy x xy y xy x y xy x y xy x
y y x y x y y x y x y y x y x
+ + − + − + − + − +
· · ·
− + − + − +
30
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
2
2(2 ) 2(2 )
(2 )(2 ) (2 )
y x y x
y y x y x y y x
− −
· ·
− + +
c)
2 2 2 2
1 1 1 1
3 2 5 6 7 12 x x x x x x x x
+ + +
+ + + + + + +
Ta neân thöïc hieän nhö theá
naøo?
Haõy phaân tích moãi maãu
thaønh nhaân töû
Coù nhaän xeùt gì veà moái quan
heä giöõa caùc maãu
Ta neân quy ñoàng maãu hay
thöïc hieän pheùp toaùn nhö theá
naøo?
Ta coù:
2
1 1 1 1
( 1) 1 x x x x x x
· · −
+ + +
vaäy
toång caùc phaân thöùc treân coù
theå vieát nhö theá naøo?
GV vaø HS tieán haønh lôøi giaûi
HS: Thöïc hieän pheùp tính trong
ngoaëc tröôùc
HS phaân tích
HS neâu nhaän xeùt: Moãi maãu
laø tích cuûa 2 soá lieân tieùp,
Maãu tieáp theo laø tích cuûa
thöøa soá thöù 2 cuûa maãu thöù
nhaát vaø thöøa soá ñoù coäng
theâm 1
HS phaùt bieåu
HS neâu caùch giaûi
HS cuøng GV tieán haønh baøi
giaûi
c)
2 2 2 2
1 1 1 1
3 2 5 6 7 12 x x x x x x x x
+ + +
+ + + + + + +
=
1 1 1 1 1 1 1 1
1 1 2 2 3 3 4 x x x x x x x x
¸ _ ¸ _ ¸ _ ¸ _
− + − + − + −

+ + + + + + +
¸ , ¸ , ¸ , ¸ ,
=
1 1 4 4
4 ( 4) ( 4)
x x
x x x x x x
+ −
− · ·
+ + +
d)
3 7
2 2 4 4 8 8
1 1 2 4 8 a a a
a b a b a b a b a b
+ + + +
− + + + +
Coù neân phaân tích moãi maãu
thaønh nhaân töû hay khoâng?
Vì sao?
Ta thöïc hieän pheùp coäng hai
phaân thöùc
ñaàu roài tieáp tuïc coäng vôùi
phaân thöùc tieáp theo
HS suy nghó, phaùt bieåu
HS thöïc hieän
31
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
d) Ta coù:

3 7
2 2 4 4 8 8
1 1 2 4 8 a a a
a b a b a b a b a b
+ + + +
− + + + +
=
3 7
2 2 4 4 8 8
1 1 2 4 8 a a a
a b a b a b a b a b
¸ _
+ + + +

− + + + +
¸ ,
=
3 7 3 7
2 2 2 2 4 4 8 8 2 2 2 2 4 4 8 8
2 4 8 2 2 4 8 a b a b a a a a a a a
a b a b a b a b a b a b a b a b
+ + −
¸ _ ¸ _
+ + + · + + +

− + + + − + + +
¸ , ¸ ,
2 2 2 2 3 7 3 3 7
4 4 4 4 8 8 4 4 4 4 8 8
3 4 4 3 4 4 7 7 7 7 8 8 7 8 8
8 8 8 8 8 8 8 8 16 16
15 7 8 15 7 8 15
16 16
2 ( ) 2 ( ) 4 8 4 4 8
4 ( ) 4 ( 8 8 8 8 ( ) 8 ( )
8 8 8 8 16
a a b a a b a a a a a
a b a b a b a b a b a b
a a b a a b a a a a a b a a b
a b a b a b a b a b
a a b a a b a
a b a
1 ¸ _ + + −
· + + · + +
1
− + + − + +
¸ ] ¸ ,
+ + − + + −
· + · + ·
− + − + −
− + −
· ·

16 16
b −
Baøi 2:
Tính A + (- B) bieát
A =
1 1 1 1
...
1.2.3 2.3.4 3.4.5 ( 1)( 2) n n n
+ + + +
+ +

vaø B =
( 3)
4( 1)( 2)
n n
n n
+
+ +
Vieát
1
( 1)( 2) + + n n n
thaønh keát
quaû cuûa toång hai phaân soá
cuøng töû?
Töø ñoù ta coù toång treân tính
nhö theá naøo?
HS ghi ñeà baøi
Tieán haønh giaûi
HS bieán ñoåi töø haïng töû cuoái
ñeå tìm ra quy luaät
Ta coù: A =
1 1 1 1
...
1.2.3 2.3.4 3.4.5 ( 1)( 2) n n n
+ + + +
+ +
=
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
...
2 1.2 2.3 2 2.3 3.4 2 3.4 4.5 2 ( 1) ( 1)( 2) n n n n
1
¸ _ ¸ _ ¸ _
− + − + − + + −
1
+ + +
¸ , ¸ , ¸ ,
¸ ]
=
1 1 1 1 1 1 1 1 1
...
2 1.2 2.3 2.3 3.4 3.4 4.5 ( 1) ( 1)( 2) n n n n
¸ _
− + − + − + + −

+ + +
¸ ,
=
2
1 1 1 ( 1)( 2) 2 3 ( 3)
2 2 ( 1)( 2) 4( 1)( 2) 4( 1)( 2) 4( 1)( 2)
n n n n n n
n n n n n n n n
1 + + − + +
− · · ·
1
+ + + + + + + +
¸ ]

Vaäy: A + (- B) =
( 3)
4( 1)( 2)
n n
n n
+
+ +
-
( 3)
4( 1)( 2)
n n
n n
+
+ +
= 0
Baøi 3:
Cho a,b,c laø 3 số ñoâi moät khaùc nhau. Chứng minh rằng :

( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) a c c b b a b c a c
b a
c b a b
a c
c a b a
c b

+

+

·
− −

+
− −

+
− −
− 2 2 2
Haõy tính:
( ) ( )
b c
a b a c

− −
HS thöïc hieän pheùp tính vaø traû
lôøi
32
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
Töông töï ta coù:
( ) ( )
c a
b a b c

− −
= ?

( ) ( )
a b
c a c b

− −
= ?
Laøm theá naøo ñeå coù ñaúng
thöùc caàn chöùng minh?
( ) ( ) a c b a c a b a
c b

+

·
− −
− 1 1

( ) ( ) b a c b c b a b
a c

+

·
− −
− 1 1
( ) ( ) a c c b b c a c
b a

+

·
− −
− 1 1
Coäng veá theo veá caùc ñaúng
thöùc treân ta coù ñpcm
III. Baøi taäp veà nhaø:
Baøi 1: Thöïc hieän caùc pheùp tính
a)
2 2 2
3 2 6 3 2
2 1 1 2 1
x x
x x x x x
+ −
− −
− + − + +

b)
2
2
2 3 6 9
2 3 6 2 3 6 9
x y xy x
xy x y xy x y x
+ − +
− −
+ − − + + + −
c)
[ ]
2 2 2 2 2
..
3 2 5 6 ( ) ( 1)
b b b b
x bx x bx b x bx b x kb x k b
+ + + +
+ + + + + + + +
Baøi 2: Cho a + b + c = 1 vaø 1
2 2 2
· + + c b a , Nếu
c
z
b
y
a
x
· · .
Chứng minh rằng xy + yz + zx = 0.
33
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
Buæi 10: C¸c bµi to¸n vÒ diÖn tÝch
Ngµy so¹n: 19 - 12 - 2010
Ngµy d¹y: - 12 - 2010
A. môc tiªu:
1) Cñng cè, n©ng cao kiÕn thøc vÒ tÝnh diÖn tÝch tam gi¸c
2) HS biÕt so s¸nh ®é dµi ®o¹n th¼ng mµ kh«ng sö dông kiÕn thøc vÒ
tam gi¸c b»ng nhau
3) VËn dông kiÕn thøc vµo bµi tËp cô thÓ; thùc tiÔn cuéc sèng
b.ho¹t ®éng d¹y häc:
I. KiÕn thøc bæ trî:
* DiÖn tÝch tam gi¸c b»ng nöa tÝch ®êng cao vµ c¹nh t¬ng øng
* C¸c tam gi¸c cã chung c¹nh vµ ®é dµi ®êng cao t¬ng øng th× cã cïng
diÖn tÝch
* Hai tam gi¸c cïng ®é dµi ®êng cao th× diÖn tÝch tû lÖ thuËn víi c¹nh
t¬ng øng víi ®êng cao ®ã
ii. bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1:
Nèi c¸c ®Ønh B vµ C cña ∆ABC
c©n t¹i A víi trung ®iÓm O cña
®êng cao AH. C¸c ®êng th¼ng
nµy lÇn lît c¾t AC, AB t¹i D vµ E.
TÝnh diÖn tÝch cña tø gi¸c AEOD
theo diÖn tÝch S
ABC
NÕu gäi N lµ trung ®iÓm cña CD
th× ta cã ®iÒu g×?
T×m mèi quan hÖ gi÷a S
AOD

S
AOC
?
So s¸nh S
AOC
vµ S
ABC
; S
AHC
vµ S
ABC
?
HS ghi ®Ò vµ vÏ h×nh
E
O
H
N
D
C B
A
Gäi N lµ trung ®iÓm cña CD th× NH
lµ ®êng trung b×nh cña ∆DBC nªn
NH // BD suy ra OD // HN

D lµ
trung ®iÓm AN

AD = DN = NC =
1
3
AC

S
AOD
=
1
3
S
AOC
(V× cã chung ®-
êng cao h¹ tõ O xuèng AC vµ AD =
1
3
AC)
MÆt kh¸c S
AOC
=
1
2
S
AHC
(v× cã AO =
1
2
AH vµ cïng ®êng cao CH)
S
AHC
=
1
2
S
ABC
(V× Cã CH =
1
2
BC
Vµcïng ®êng cao AH )

S
AOD
=
1
12

S
ABC
34
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
Tõ ®ã suy ra S
AOD
b»ng bao nhiªu
S
ABC
?
Bµi 2:
TÝnh diÖn tÝch cña tam gi¸c c©n
cã chiÒu cao øng víi c¹nh ®¸y
b»ng 10 cm, chiÒu cao øng víi
c¹nh bªn b»ng 12 cm
Gi¶i
S
ABC
tÝnh nh thÕ nµo ?(theo AH vµ
BK)
Tõ ®ã ta suy ra ®iÒu g×?
H·y tÝnh BC
2
theo AC
2
®Ó cã CH
2
¸p dông ®Þnh lÝ Pytago vµo ∆
ACH ta cã g×?
Thay AC = 12,5 cm ta cã S
ABC
= ?
Bµi 3:
TÝnh diÖn tÝch cña ∆ABC cã ®é
dµi ba
c¹nh lµ AB = 20 cm, AC = 34 cm,
BC = 42 cm
Gi¶i
VÏ ®êng cao AH
§Ó tÝnh S
ABC
ta lµm thÕ nao?
(tÝnh AH)
AH tÝnh nh thÕ nµo?
§Æt CH = x, ta cã AC
2
= ?
T¬ng tù ta cã: S
AOE
=
1
12
S
ABC

S

= S
AOD
+ S
AOE
= 2.
1
12
S
ABC

=
1
6

S
ABC
HS ghi ®Ò vµ vÏ h×nh
S
ABC
=
1
2
BC. AH
=
1
2
AC. BK

BC. AH = AC.
BK

BC BK 6
AC AH 5
· ·

BC
2
=
2
36 AC
25

CH
2
=
2
36 AC
100
¸p dông ®Þnh lÝ Pytago vµo ∆ACH
ta cã:
AC
2
- CH
2
= 100

AC
2
-
2
36 AC
100
= 100

64AC
2
= 100
2

AC = 12,5 cm
S
ABC
=
1
2
AC. BK =
12,5 . 6 = 75 cm
2
HS ghi ®Ò bµi vµ vÏ
h×nh
¸p dông ®Þnh lÝ Pytago vµo ∆AHC, ∆
AHB ta cã:
AH
2
= AC
2
- CH
2
= AB
2
- BH
2
®Æt CH = x ta cã: AC
2
- x
2
= AB
2
-
(BC -x)
2

AC
2
- x
2
= AB
2
- BC
2
+ 2BCx - x
2

x =
2 2 2 2 2 2
AC - AB + BC 34 20 42
30
2BC 2.42
− +
· ·
cm

AH
2
= AC
2
- CH
2
=34
2
- 30
2
= 16
2

35
3
HH CC BB
A
K
H C
B
A
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
Bµi 4:
Cho tam gi¸c ABC , AB > AC ,trªn
AB lÊy ®iÓm M Sao cho: AM =
1
3
AB , trªn AC lÊy ®iÓm N sao cho :
AN =
1
3
AC . Gäi O lµ giao ®iÓm
cña BN vµ CM , F lµ giao ®iÓm
cña AO vµ BC , vÏ AI vu«ng gãc víi
BC t¹i I , OL vu«ng gãc víi BC t¹i
L , BD vu«ng gãc víi FA t¹i D, CE
⊥ FA t¹i E
So s¸nh: CE víi BD ; OL víi IA ; OA
víi FO
Gi¶i
∆AON , ∆CON cã chung ®êng cao
h¹ tõ O xuèng AC vµ AN =
1
2
NC
nªn ta cã ®iÒu g×?
KÏ AH ⊥ ON , CK ⊥ ON ,khi ®ã S
AON
, S
CON
tÝnh nh thÕ nµo?
Tõ (1) , (2) , (3)

?
Tõ ®ã suy ra?
Chøng minh t¬ng tù nh trªn ta cã
®iÒu g×?

AH = 16 cm
S
ABC
=
1
2
BC. AH =
1
2
. 42. 16 = 336
cm
2
HS ghi ®Ò vµ vÏ h×nh
∆AON , ∆CON cã chung ®êng cao h¹
tõ O xuèng AC vµ AN =
1
2
NC nªn:
S
AON
=
1
2
S
CON
(1)
kÏ AH ⊥ ON , CK ⊥ ON ,khi ®ã :
S
AON
=
1
2
ON . AH (2)
S
CON
=
1
2
ON . CK (3)
Tõ (1) , (2) , (3)

AH =
1
2
CK

BO. CK = 2 BO. CH

S
BOC
= 2
S
BOA
T¬ng tù: S
BOM
= 2 S
AOM

S
BOC
= 2
S
COA

S
BOA
= S
COA

AO . CE = AO. BD

CE = BD

CF = BF ( CEF = BDF ∆ ∆ -
trêng hîp : c¹nh huyÒn – gãc nhän)

S
ABC
= 2S
COB
nªn: AI . BC = 2 OL .
BC

AI = 2 OL
Tõ : BF = CF vµ C/m trªn

S
COF
=
S
COA
36

M
K
F
L I
E
O
H
N
D
C B
A
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn

OA = FO
c.bµi tËp vÒ nhµ:
Bµi 1: Trªn c¸c c¹nh AB, AC cña ∆ABC cã diÖn tÝch S, lÊy c¸c ®iÓm D, E
sao cho
1
4
AB, AE =
1
4
AC. Gäi K lµ giao ®iÓm cña BE, CD. TÝnh S
theo S
Bµi 2: Tam gi¸c ABC cã ba c¹nh dµi 26 cm, 28 cm, 30 cm. TÝnh ®é dµi
®êng cao øng víi c¹nh 28 cm
E, CF ⊥Ay t¹i F. So s¸nh S
ABC
vµ S
EDF
Buæi 11 : BiÓn ®æi biÓu thøc h÷u tØ - gi¸ trÞ ph©n thøc
Ngµy so¹n: 27 - 12- 2010
Ngµy d¹y: - 12 - 2010
A.môc tiªu:
1) Cñng cè ,n©ng cao kiÕn thøc vÒ biÕn ®æi biÓu thøc h÷u tØ
2) HS lµm thµnh th¹o c¸c bµi to¸n vÒ biÕn ®æi biÓu thøc h÷u tØ,gi¸ trÞ
3) VËn dông thµnh th¹o kiªns thøc vµo c¸c bµi tËp n©ng cao vÒ chuyªn
®Ò nµy
B.bµi tËp t¹i líp
1. VÝ dô 1: Rót gän biÓu thøc A =
2 2
1 2 x y
x
x y y x y
¸ _¸ _ +
− +

+ −
¸ , ¸ ,
Ta thöïc hieän pheùp tính theo
thöù töï naøo
Haõy bieán ñoåi, thöïc hieän
pheùp tính trong töøng daáu
ngoaëc
GV keát hôïp cuøng HS hoaøn
thaønh lôøi giaûi
Thöïc hieän pheùp tính trong ngoaëc
tröôùc
HS thöïc hieän pheùp tính theo thöù
töï
HS cuøng GV hoaøn thaønh baøi giaûi
Gi¶i:
37
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
A =
2 2 2 2 2 2 2
1 2 ( ) ( ) 2
.
( ) ( )
x y x x y x y x y y x xy x y x y
x
x y y x y x y y x y x y y x y
¸ _ 1 ¸ _ 1 + + − + − + + − − +
− + · ·
1 1
+ − + − + −
¸ , ¸ ] ¸ , ¸ ]
=
2
( )( )
. 1
( ) ( )( )
xy y x y y x y x y
x y y x y y x y x y
− + − +
· ·
+ − − +
2. VÝ dô 2: Cho A =
4
4 3 2
16
4 8 16 16
x
x x x x

− + − −
a) T×m gi¸ trÞ cña x ®Ó gi¸ trÞ cña biÓu thøc A x¸c ®Þnh
b) Rót gän A
c) T×m x ®Ó A cã gi¸ tri b»ng 2
d) T×m c¸c gi¸ trÞ nguyªn cña x ®Ó A nhËn gi¸ trÞ nguyªn
Gi¸ trÞ cña biÓu thøc A x¸c ®Þnh
khi nµo?
§Ó t×m ®îc gi¸ trÞ cña x ®Ó mÉ
kh¸c 0 ta lµm thÕ nµo?
T×m gi¸ trÞ cña x ®Ó mÉu kh¸c
0
Muèn rót gän biÓu thøc A ta lµm
thÕ nµo?
H·y rót gän biÓu thøc A
Y/c HS rót gän biÓu thøc A vµ tr¶
lêi kÕt qu¶
BiÓu thøc A cã gi¸ trÞ nguyªn khi
nµo?
H·y t×m gi¸ trÞ t¬ng óng cña x
Hoµn thµnh bµi gi¶i
Gi¸ trÞ cña biÓu thøc A x¸c ®Þnh khi

4 3 2
4 8 16 16 0 x x x x − + − − ≠
cho mÉo kh¸c 0 khi mäi nh©n tö kh¸c
0
HS gi¶i vµ t×m gi¸ trÞ t¬ng øng cña x
HS tr¶ lêi
HS rót gän
HS tr¶ lêi
HS t×m gi¸ trÞ t¬ng øng cña x
HS hoµn thµnh bµi gi¶i
a) Ta cã:
( ) ( ) ( )
4 3 2 4 3 2
4 8 16 16 16 4 8 16 32 − + − − · − − − − − x x x x x x x x
= ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
2 2 2 2
2 2 4 4 2 16 2 2 2 4 4 16
1
− + + − − − − · − + + − −
¸ ]
x x x x x x x x x x
= ( ) ( )
3 2 2
2 2 4 8 4 16 − + + + − − x x x x x
= ( ) ( ) ( ) ( )
2
3 2 2
2 2 4 8 2 4 − − + − · − + x x x x x x
BiÓu thøc A x¸c ®Þnh

(x - 2)
2
(x
2
+ 4) ≠ 0

x ≠ 2 (v× x
2
+ 4 ≠ 0 víi
mäi x)
b) Rót gän :
A =
( ) ( )
( ) ( )
( ) ( ) ( )
( ) ( )
2 2 2
4
2 2 4 3 2
2 2
4 4 2 2 4
16 2
4 8 16 16 2
2 4 2 4
− + − + +
− +
· · ·
− + − − −
− + − +
x x x x x
x x
x x x x x
x x x x

c) A = 2

2 2 2( 2)
2
2 2 2
+ + −
· ⇔ · ⇔
− − −
x x x
x x x
x + 2 = 2x - 4

x = 6 (t/m)
d) Chia x + 2 cho x - 2 ta cã A =
4
1
2 x
+

38
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
§Ó A cã gi¸ trÞ nguyªn víi x nguyªn th× x - 2 lµ ¦(4). Nªn ta cã:
2 4 2
2 2 0
2 1 1
2 1 3
2 2 4
2 4 6
x x
x x
x x
x x
x x
x x
− · − · −

− · − ·

− · − ·

− · ·

− · ·

− · ·
¸ ¸

x

{ - 2; 0; 1; 3; 4; 6 }
3. VÝ dô 3:
Gọi a,b,c là độ dài 3 cạnh của tam gi¸c biết rằng:
8 1 1 1 ·
,
_

¸
¸
+
,
_

¸
¸
+
,
_

¸
¸
+
c
a
b
c
a
b
Chứng minh rằng tam gi¸c ®ã lµ tam gi¸c đều.
§Ó C/m tam gi¸c ®ã lµ tam gi¸c
®Òu th× ta ph¶i C/m g×?
H·y biÕn ®æi biÓu thøc trªn ®Ó
cã ®îc ®iÒu cÇn C/m
§Ó C/m tam gi¸c ®ã lµ tam gi¸c ®Òu
th× ta ph¶i C/m
a = b = c

a - b = b - c = c - a = 0
HS biÕn ®æi

1 1 1 8 . . 8
b c a a b b c a c
a b c a b c
+ + + ¸ _¸ _¸ _
+ + + · ⇔ ·

¸ ,¸ ,¸ ,

2 2 2 2 2 2
8
0
a b ab a c abc abc b c ac bc abc
abc
+ + + + + + + −
·

2 2 2 2 2 2
( 2 ) ( 2 ) ( 2 )
0
a b abc bc ab abc ac a c abc b c
abc
− + + − + + − +
·

2 2 2
( ) ( ) ( )
0
b c a a b c c a b
abc
− + − + −
·

( ) ( ) ( )
2 2 2
0
a b b c c a
ab bc ca
− − −
+ + ·

2
2
2
( ) 0
0
( ) 0 0
) 0
( ) 0
a b
a b
b c b c a b c
c a
c a
¹ − ·
− · ¹
¹
¹
− · ⇔ − · ⇔ · ·
' '
¹ ¹
− ·
− ·
¹
¹

hay tam gi¸c ®ã lµ tam gi¸c ®Òu
4. VÝ dô 4: Cho
1 1 1
0
a b c
+ + ·
.
TÝnh gi¸ trÞ cña BT : M =
b c c a a b
a b c
+ + +
+ +
§Ó tÝnh gi¸ trÞ cña M víi ®iÒu
kiÖn ®· cho th× ta ph¶i lµm g×?
H·y biÕn ®æi M thµnh mét biÓu
thøc tho· m·n ®iÒu ®ã
§Ó tÝnh ®îc gi¸ trÞ cña M theo ®iÒu
kiÖn cña bµi ra th× ta ph¶i biÕn ®æi
M thµnh mét biÓu thøc trong ®ã cã
chø biÓu thøc ®· cã gi¸ trÞ nh GT ®·
cho
HS biÕn ®æi
Ta cã: M =
1 1 1 3
b c c a a b a b c a b c a b c
a b c a b c
+ + + + + + + + + ¸ _ ¸ _ ¸ _
+ + + + + − · + +

¸ , ¸ , ¸ ,
( )
1 1 1
3 a b c
a b c
¸ _
· + + + + −

¸ ,
= 0.
1 1 1
a b c
¸ _
+ +

¸ ,
- 3 = - 3
39
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
5. VÝ dô 5: Cho a, b, c ≠ 0 vµ a + b + c ≠ 0 tháa m·n ®iÒu kiÖn
1 1 1 1
a b c a b c
+ + =
+ +
.
Chøng minh r»ng trong ba sè a, b, c cã hai sè ®èi nhau.
Tõ ®ã suy ra r»ng :
2009 2009 2009 2009 2009 2009
1 1 1 1
a b c a b c
+ + =
+ +
.
Lêi gi¶i
Ta cã :
1 1 1 1
a b c a b c
+ + =
+ +

1 1 1 1
0
a b c a b c
+ + - =
+ +

a b a b
0
ab c(a b c)
+ +
+ =
+ +

c(a b c) ab
(a b). 0
abc(a b c)
+ + +
+ =
+ +
⇔ (a + b)(b + c)(c + a) = 0
b c 0 a b
a b 0 b c
c a 0 c a
é é
+ = =-
ê ê
ê ê
Û + = Û =-
ê ê
ê ê
+ = =-
ë ë

Tõ ®ã suy ra :
2009 2009 2009 2009 2009 2009 2009
1 1 1 1 1 1 1
a b c a ( c) c a
+ + = + + =
-

2009 2009 2009 2009 2009 2009 2009
1 1 1
a b c a ( c) c a
= =
+ + + - +

2009 2009 2009 2009 2009 2009
1 1 1 1
a b c a b c
+ + =
+ +
.
C) Bµi tËp vÒ nhµ:
1) Ruùt goïn caùc bieåu thöùc:
a)
1 1 1 1
...
1.2 2.3 3.4 ( 1) n n
+ + + +
+
b)
2 2
2 4 3 3 2 2
1 3
.
b a a
b
a ab a ab a a b ab a b
¸ _ ¸ _
− − +

− − + + +
¸ , ¸ ,
2) Cho ba sè a , b, c ≠ 0 tho¶ m·n : a + b + c = 2010 vµ
1 1 1
0
a b c
+ + ·
TÝnh gi¸ trÞ cña biÓu thøc: A = a
2
+ b
2
+ c
2
3) Chøng minh r»ng: NÕu
1 1 1
2
a b c
+ + ·
vµ a + b + c = abc Th× :
2 2 2
1 1 1
2
a b c
+ + ·
Buæi 12: ph¬ng tr×nh ®a vÒ d¹ng: ax + b = 0
ph¬ng tr×nh tÝch
Ngµy so¹n : 31 - 01 - 2010
a. môc tiªu :
* Cñng cè , hÖ thèng kiÕn thøc vÒ ph¬ng ph¸p gi¶i ph¬ng tr×nh ®a vÒ
40
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
d¹ng ax + b; ph¬ng tr×nh tÝch
* N©ng cao kû n¨ng gi¶i ph¬ng tr×nh cho HS
* VËn dông thµnh th¹o kü n¨nggi¶i Pt vµo c¸c bµi to¸n cô thÓ
b. bµi tËp :
Ho¹t ®éng cña GV Ho¹t ®éng cña HS
1. VÝ dô 1
Gi¶i c¸c Pt:
a) 8(3x - 2) - 14x = 2(4 - 7x) +
15x
BiÕn ®æi Pt nh thÕ nµo?
b) ( ) ( ) ( ) ( )
2
5 2 3 4 3 5 x x x x + + − − · −
Thùc hiÖn phÐp nh©n, thu gän Pt
®Ó da vÒ d¹ng ax = - b
c) x(x + 3)
2
- 3x = (x + 2)
3
+ 1
H·y biÕn ®æi t¬ng ®¬ng ®Ó
gi¶i Pt nµy
d)
4 3 1 9 2 3 1
3 4 8 12
x x x x − + − −
− · +
BiÕn ®æi ®Ó gi¶i Pt nµy nh thÕ
nµo?
2. VÝ dô 2: Gi¶i c¸c Pt
a)
1909 1907 1905 1903
4 0
91 93 95 97
x x x x − − − −
+ + + + ·
Ta cã nªn quy ®ång mÉu hay
kh«ng? V× sao ?
Em cã nhËn xÐt g× vÒ tæng cña
tö vµ mÉu cña mçi ph©n thøc
VËy, ta biÕn ®æi Pt nh thÕ nµo?
a) 8(3x - 2) - 14x = 2(4 - 7x) + 15x

24x - 16 - 14x = 8 - 14x + 15x

24x - 14x + 14x - 15x = 8 + 16

9x = 24

x =
24
9

x =
8
3

b) ( ) ( ) ( ) ( )
2
5 2 3 4 3 5 x x x x + + − − · −
2 2
7 10 12 9 25 10 x x x x x ⇔ + + − + · − +
6
5 6
5
x x ⇔ · ⇔ ·
c) x(x + 3)
2
- 3x = (x + 2)
3
+ 1

x(x
2
+ 6x + 9) - 3x = x
3
+ 6x
2
+12x + 8 + 1

x
3
+ 6x
2
+ 9x - 3x = x
3
+ 6x
2
+12x
+ 9

6x = 12x + 9

- 6x = 9

x =
3
2

d)
4 3 1 9 2 3 1
3 4 8 12
x x x x − + − −
− · +

8(x - 4) - 6(3x + 1) = 3(9x - 2) +
2(3x - 1)

8x - 32 - 18x - 6 = 27x - 6 + 6x - 2

-10x - 38 = 33x - 8

- 43x = 30

x =
30
43

HS ghi ®Ò bµi, t×m c¸ch gi¶i
HS tr¶ lêi
a)
1909 1907 1905 1903
4 0
91 93 95 97
x x x x − − − −
+ + + + ·

(2000 - x)
1 1 1 1
91 93 95 97
¸ _
+ + +

¸ ,
= 0

2000 - x = 0

x = 2000
41
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
b)
999 896 789
6
99 101 103
x x x − − −
+ + ·
3. VÝ dô 3
Gi¶i c¸c ph¬ng tr×nh :
a) (x-1)
3
+ x
3
+ ( x + 1 )
3
= ( x +
2 )
3
Ta biÕn ®æi Pt nh thÕ nµo?
Thu gän pt

(x
2
+ x +1) ( x – 4 ) = 0 khi
nµo?
b) ( x + 3 ) (x – 3 ) ( x
2
– 11 ) + 3
= 2
H·y biÕn ®æi Pt trªn
Ta nªn gi¶i Pt theo ph¬ng ph¸p
nµo?
§Æt : x
2
– 9 = y ; th× (1)

?
c) 2x
3
+ 7x
2
+7x + 2 = 0
nh thÕ nµo?
d) ( x +3)
4
+ ( x + 5 )
4
= 2 (2)
§Æt x + 4 = y ; th× pt (2)

?
BiÕn ®æi Pt thµnh Pt tÝch
b)
999 896 789
6
99 101 103
x x x − − −
+ + ·

999 896 789
1 2 3 0
99 101 103
x x x − − − ¸ _ ¸ _ ¸ _
− + − + − ·

¸ , ¸ , ¸ ,

1098 1098 1098
0
99 101 103
x x x − − −
+ + ·

(x - 1098)
1 1 1
99 101 103
¸ _
+ +

¸ ,
= 0

x =
1098
a) (x-1)
3
+ x
3
+ ( x + 1 )
3
= ( x + 2 )
3

x
3
– 3x
2
+ 3x – 1 + x
3
+ x
3
+ 3x
2
+
3x + 1
= x
3
+ 6x
2
+ 12x + 8

x
3
– 3x
2
– 3x – 4 = 0

x
3
- 1 - 3x
2
-3x - 3 = 0

( x – 1 )( x
2
+ x +1) - 3(x
2
+ x +1)
= 0

(x
2
+ x +1) ( x – 4 ) = 0

x – 4 =
0

x = 4 (v× x
2
+ x +1 = (x +
1
2
)
2
+
3
4
> 0 víi x R ∀ ∈ )
b) ( x + 3 ) (x – 3 ) ( x
2
– 11 ) + 3 = 2

(x
2
– 9 ) (x
2
– 11 ) +1 = 0 (1)
§Æt : x
2
– 9 = y ; th× (1)

y ( y – 2 )
+ 1 = 0

y
2
– 2y + 1 = 0

( y + 1)
2
= 0

y + 1 = 0

y = - 1

x
2
– 9 = 1

x
2
= 10

10 x · t
c) 2x
3
+ 7x
2
+7x + 2 = 0

2x
3
+ 2x
2
+ 5x
2
+ 5x + 2x + 2 = 0

(x+1)(x+2)(2x+1) = 0

d) ( x +3)
4
+ ( x + 5 )
4
= 2 (2)
§Æt : x + 4 = y ; th×
(2)

(y – 1)
4
+ ( y + 1 )
4
– 2 = 0

( ) ( )
2 2
2 2
1 1 2 0 y y
1 1
− + + − ·
¸ ] ¸ ]
( ) ( ) ( ) ( )
2
2 2 2 2
1 1 2 1 1 2 0 y y y y
1
⇔ − + + − − + − ·
¸ ]
42
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
e) x
4
– 3x
3
+ 4x
2
– 3x + 1 = 0 (*)
x = 0 cã phaØ lµ nghiÖm cña Pt
(*) ?
Chia 2 vÕ cho x
2
ta ®îc pt nµo?
Gi¶i Pt (**) nh thÕ nµo?
§Æt :
2 2
2
1 1
2 x y x y
x x
+ · ⇒ + · − .
Th× Pt (2) trë thµnh Pt nµo?
4. VÝ dô 4:
Gi¶i c¸c Pt sau :
a) x
3
– (a +b +c) x
2
+ (ab
+ac+bc) x = abc
H·y biÕn ®æi vÒ d¹ng Pt tÝch?
b)
2 2 2
3
1
0
x x x x x x
x
a ac b bc c ab abc
+ + + + + + + ·
BiÕn ®æi Pt nµy b»ng c¸ch nµo?
( ) ( ) ( ) ( )
2
2
2
2
1 1 2 1 1 2 1 2 0 y y y y y
1
⇔ − + + − − + − − − ·
¸ ]

4 2 2 2
2 12 0 ( 6) 0 y y y y + · ⇔ + ·
0 y ⇔ ·
(V×
2
6 0 y + ≠ )
Víi : y = 0 th× x = - 4
e) x
4
– 3x
3
+ 4x
2
– 3x + 1 = 0 (*)
NhËn xÐt : x = 0 kh«ng phaØ lµ
nghiÖm cña Pt ,
Nªn chia c¶ 2 vÕ Pt (*) cho x
2
ta cã :
(*)
2
2
1 1
3 x x
x x
¸ _ ¸ _
⇔ + − +

¸ , ¸ ,
+ 4 = 0 (**)
HS tr¶ lêi
§Æt :
2 2
2
1 1
2 x y x y
x x
+ · ⇒ + · − . Th×
(**) ( ) ( )
2
1
3 2 0 1 2 0
2
y
y y y y
y
·
⇔ − + · ⇔ − − · ⇔

·
¸
+Víi y =1 th× ta cã Pt : x
2
– x + 1 =
0
2
1 3
0
2 4
x
¸ _
⇔ − + ·

¸ ,
, Pt v« nghiÖm
+Víi y = 2 , ta cã : x
2
– 2x + 1 = 0
( )
2
1 0 1 x x ⇔ − · ⇔ ·
a) x
3
– ( a + b + c ) x
2
+ ( ab + ac +
bc ) x = abc

x
3
– ax
2
– bx
2
– cx
2
+ abx + acx +
bcx – abc = 0

...

(x – a) (x
2
– bx –
cx – bc ) = 0

(x – a) [x(x – b) – c(x – b)] = 0

(x – a)(x – b)(x – c) = 0

...

b)
2 2 2
3
1
0
x x x x x x
x
a ac b bc c ab abc
+ + + + + + + ·
2 2 2
3
1
0
x x x x x x
x
a c ac b ab bc abc
¸ _ ¸ _ ¸ _
¸ _
⇔ + + + + + + + ·

¸ ,
¸ , ¸ , ¸ ,
2
1 1 1 1 1
0
x x
x x x x x
a c a b a bc a
¸ _ ¸ _ ¸ _ ¸ _
⇔ + + + + + + + ·

¸ , ¸ , ¸ , ¸ ,
2
1 1
0
x x
x x
a b c bc
¸ _ ¸ _
⇔ + + + + ·

¸ , ¸ ,

43
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
c) x
7
+ x
5
+ x
4
+ x
3
+ x
2
+1 = 0
Ph©n tÝch vÕ tr¸i cña Pt thµnh
nh©n tö b»ng ph¬ng ph¸p nµo?
d) x
10
+ x
8
+ x
6
+ x
4
+ x
2
+ 1 = 0
h·y gi¶i t¬ng tù nh c©u trªn
5. VÝ dô 5: Cho Pt
x
3
– (m
2
– m + 7)x – 3(m
2
– m – 2)
= 0 (1)
a) X¸c ®Þnh m ®Ó Pt cã nghiÖm
b»ng 1
b) Gi¶i Pt t¬ng øng víi gi¸ trÞ m
võa t×m
b) Thay : m
2
– m = 0 Vµo Pt (1) ta
cã (1)
trë thµnh Pt nµo?
1 1 1 1
0 x x x x
a b c b
1
¸ _ ¸ _ ¸ _
⇔ + + + + ·
1
¸ , ¸ , ¸ ,
¸ ]
1 1 1
0 x x x
a b c
¸ _ ¸ _ ¸ _
⇔ + + + ·

¸ , ¸ , ¸ ,

...

c) x
7
+ x
5
+ x
4
+ x
3
+ x
2
+1 = 0

(x
7
+ x
5
+ x
3
) +( x
4
+ x
2
+1) = 0

x
3
(x
4
+ x
2
+ x ) +( x
4
+ x
2
+1) = 0

( x
4
+ x
2
+1) (x
3
+ 1) = 0
3
3
4 2
1 0
1 0 1
1 0
x
x x
x x
+ ·
⇔ ⇔ + · ⇔ · −

+ + ·
¸

V× x
4
+ x
2
+1 =
2
2
1 3
x + 0
2 4
¸ _
+ >

¸ ,
. Víi ∀
x
d) x
10
+ x
8
+ x
6
+ x
4
+ x
2
+ 1 = 0

x
6
(x
4
+ x
2
+ 1) + (x
4
+ x
2
+ 1) = 0

(x
6
+ 1)( x
4
+ x
2
+ 1) = 0

(x
6
+ 1) [( x +
1
2
)
2
+
3
4
] = 0
6
2
1 0
1 3
0
2 4
x
x
+ ·

¸ _
+ + ·

¸ , ¸
V× : x
6
+ 1≥1 víi mäi x

R; Nªn Pt : x
6
+ 1 = 0 v« nghiÖm
( x +
1
2
)
2
+
3
4

3
4
víi mäi x

R . nªn Pt
:
( x +
1
2
)
2
+
3
4
= 0 v« nghiÖm
VËy Pt ®· cho v« nghiÖm
a)V× x = 1 lµ nghiÖm cña Pt (1) , nªn
ta cã : 1 – (m
2
– m + 7) – 3m
2
+3m +
6 = 0
2
m = 0
- 4m + 4m = 0
m = 1

⇔ ⇔

¸
b) Thay : m
2
– m = 0 Vµo Pt (1) ta cã :

( )
3 3
2
1 x - 7x + 6 = 0 ( x x ) - ( 6x - 6 ) = 0
( x - 1) ( x x - 6 ) = 0
⇔ ⇔ −
⇔ +
44
Gi¸o ¸n BDHSG to¸n 8 - GV: NguyÔn TiÕn ThuËn
1 0 1
( 1)( 2)( 3) 0 2 0 2
3 0 3
x x
x x x x x
x x
− · ·

⇔ − − + · − · ⇔ ·

+ · · −
¸ ¸
Bµi tËp vÒ nhµ
1) Gi¶i Pt :
a) (x - 2)(x + 2) - (2x + 1)
2
= x(2 - 3x)
b)
x - 4 3x - 2 2x - 5 7x + 2
+ - x = -
5 10 3 6
c)
1 3 5 7
65 63 61 59
x x x x + + + +
+ · +
d)
x - 29 x - 27 x - 25 x - 23 x - 1970 x - 1972 x - 1974 x - 1976
+ + + + + + +
1970 1972 1974 1976 29 27 25 23
- 8 = 0
2) Gi¶i c¸c Pt sau :
a) x
3
+ 3x
2
+ 4x + 2 = 0 c)(x – 2)
4
+ (x – 3)
4
= 1
b) 6x
4
– x
3
– 7x
2
+ x + 1 = 0 d) x
6
– 9 x
3
+ 8 = 0
e) (x
2
+ 10x + 16)( x
2
+ 10x + 24) +16 = 0
3) Cho Pt : x
3
+ (m
2
– 2)x
2
– (m – 1)x – 2 = 0
a) X¸c ®Þnh m , biÕt Pt cã mét nghiÖm : x = - 1
b) T×m nghiÖm cßn l¹i cña Pt víi m võa x¸c ®Þnh
45