P. 1
Tai Lieu Dao Tao Thi Nghiem Dien

Tai Lieu Dao Tao Thi Nghiem Dien

|Views: 1,067|Likes:
Được xuất bản bởiNguyễn Quốc Vương

More info:

Published by: Nguyễn Quốc Vương on Dec 10, 2012
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/15/2014

pdf

text

original

CÔNG TY I!

N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN







TÀI LIU B#I HU%N


Phn 1
T&ng quan chung v* công tác th, nghi/m 0i/n































#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

1 Tng quan chung v$ công tác th& nghi)m +i)n.................................................... 1
1.1 M,c +ích, ý ngh.a công tác b1o d'3ng, th& nghi)m thi5t b7 +i)n................... 1
1.1.1 M,c +ích c9a công tác b1o d'3ng, th& nghi)m thi5t b7 +i)n................... 1
1.1.2 Ý ngh.a c9a công tác th& nghi)m +i)n ................................................... 2
1.2 Các lo:i th& nghi)m thi5t b7 +i)n ................................................................. 2
1.2.1 Các th& nghi)m t:i nhà ch5 t:o.............................................................. 2
1.2.2 Các th& nghi)m sau khi l;p +=t .............................................................. 3
1.2.3 Các th& nghi)m +7nh k> trong vAn hành................................................. 4
1.3 Các qui +7nh v$ công tác th& nghi)m +i)n..................................................... 7
1.3.1 Các quy +7nh chung............................................................................... 7
1.3.2 ChBc nDng và nhi)m v, c4 b1n c9a +Ei ngF th& nghi)m +i)n................. 9
1.4 Các ch5 +E b1o d'3ng thi5t b7 +i)n ............................................................... 9
1.4.1 Ch5 +E kiGm tra, b1o d'3ng khi cHn..................................................... 10
1.4.2 Ch5 +E b1o d'3ng dI phòng theo k5 ho:ch.......................................... 11
1.4.3 Ch5 +E b1o d'3ng nâng cao +E tin cAy vAn hành c9a thi5t b7 ............... 11
1.5 Ch'4ng trình b1o d'3ng và th& nghi)m thi5t b7 +i)n .................................. 11





























!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

1 T&ng quan chung v* công tác th, nghi/m 0i/n
1.1 M1c 0ích, ý ngh3a công tác b6o d-8ng, th, nghi/m thi:t b< 0i/n
1.1.1 M1c 0ích c>a công tác b6o d-8ng, th, nghi/m thi:t b< 0i/n
SI vAn hành an toàn c9a h) thJng +i)n ph, thuEc rKt nhi$u vào chKt l'Lng
vAn hành c9a các phHn t& thi5t b7 trong h) thJng +i)n. ChKt l'Lng vAn hành c9a thi5t b7
l:i +'Lc quy5t +7nh bMi chKt l'Lng, các +=c tính c4, +i)n, nhi)t, hóa và tui thN c9a các
vAt li)u s& d,ng làm k5t cKu cách +i)n c9a thi5t b7 +i)n. ÐG +:t +'Lc yêu cHu v$ sI vAn
hành tin cAy c9a thi5t b7 +i)n, cFng nh' c9a h) thJng +i)n, cHn ph1i phJi hLp áp d,ng
nhi$u gi1i pháp khác nhau bao gOm:
a) Nghiên cBu ch5 t:o các vAt li)u cách +i)n mPi có các tính nDng c4, +i)n,
nhi)t, hóa ngày càng 'u vi)t +1m b1o làm vi)c an toàn trong các +i$u
ki)n làm vi)c vPi các Bng suKt +i)n, c4 ngày càng cao.
b) ChNn lIa vAt li)u cách +i)n phù hLp trong quá trình ch5 t:o thi5t b7 +1m
b1o các +i$u ki)n làm vi)c v$ dòng +i)n, +i)n áp ngày càng cao trong h)
thJng cFng nh' các +i$u ki)n kh;c nghi)t khác c9a môi tr'Qng nh' nhi)t
+E, +E Rm, s'4ng muJi, +E nhiSm bRn ...
c) Khi thi5t k5 cách +i)n ph1i phân tích +i$u ki)n vAn hành và các tác d,ng
ngUu nhiên bên ngoài, lIa chNn cKu trúc hLp lý và qui +7nh ch5 +E làm
vi)c c9a thi5t b7.
d) Khi ch5 t:o, ph1i dùng vAt li)u cách +i)n thích hLp, có phRm chKt cao và
quá trình công ngh) hoàn thi)n.
Tuy nhiên, các bi)n pháp trên ch'a +9 +G +1m b1o an toàn cách +i)n theo
yêu cHu. Trong quá trình s1n xuKt và s& d,ng hàng lo:t, trang thi5t b7 +i)n áp cao khó
tránh khVi xuKt hi)n nhWng khuy5t tAt trong cách +i)n, vPi mEt xác suKt nhKt +7nh nào
+ó, do nhWng sai sót trong ch5 t:o, vAn chuyGn, l;p ráp ho=c trong thQi gian vAn hành
cFng nh' do nhWng tác nhân bên ngoài ch'a l'Qng tr'Pc +'Lc. ÐG gi1m thKp mEt cách
+áng kG xác suKt sI cJ do h' hVng cách +i)n, cHn ph1i áp d,ng mEt h) thJng kiGm tra,
th& nghi)m chKt l'Lng k5t cKu cách +i)n bXng nhi$u công +o:n vPi nhi$u th& nghi)m
khác nhau trong quá trình ch5 t:o, kiGm tra xuKt x'Mng, +óng +i)n nghi)m thu sau khi
l;p +=t cFng nh' +7nh k> th& nghi)m trong quá trình vAn hành +G +1m b1o sI làm vi)c
tin cAy c9a thi5t b7.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

1.1.2 Ý ngh3a c>a công tác th, nghi/m 0i/n
SI áp d,ng h) thJng kiGm tra th& nghi)m +i)n có nhi$u ý ngh.a tích cIc
trong vAn hành h) thJng +i)n, c, thG là:
Ðây là bi)n pháp hLp lý v$ m=t kinh t5 +G nâng cao sI an toàn c9a cách +i)n
vì trong phHn lPn các tr'Qng hLp tng chi phí +G thIc hi)n bi)n pháp này cEng vPi các
chi phí cho sI s&a chWa hay thay th5 nhWng k5t cKu cách +i)n không +:t yêu cHu phát
hi)n +'Lc sau khi kiGm tra th& nghi)m nhV h4n nhi$u các tn thKt do các sI cJ gây
nên bMi sI h' hVng cách +i)n, dUn +5n h' hVng thi5t b7 làm gián +o:n vAn hành h)
thJng +i)n.
Xét riêng rY M tZng thi5t b7, bi)n pháp kiGm tra, th& nghi)m phát hi)n các
khuy5t tAt (không thG chKp nhAn +'Lc) +G có thG k7p thQi b1o d'3ng, s&a chWa, thay
th5 cFng +em l:i hi)u qu1 trong vAn hành. Tuy nhiên, hi)u qu1 kinh t5 c9a h) thJng
kiGm tra, th& nghi)m này ch[ có +'Lc khi sJ các chi ti5t b7 lo:i bV qua quá trình kiGm
tra, th& nghi)m không nhi$u, chi5m t[ l) nhV trong giá thành thi5t b7. Trong tr'Qng hLp
ng'Lc l:i, vi)c thay th5 thi5t b7 mPi, lo:i bV các thi5t b7 cF sY +em l:i hi)u qu1 kinh t5
h4n.
SI áp d,ng h) thJng kiGm tra không gi1m thKp yêu cHu +Ji vPi chKt l'Lng
ch5 t:o. Ng'Lc l:i, qua kiGm tra th& nghi)m, cho phép phát hi)n nhWng ch\ ch'a hLp
lý trong thi5t k5 và trong công ngh) ch5 t:o, +G s&a +i thích hLp và hoàn thi)n.
1.2 Các lo?i th, nghi/m thi:t b< 0i/n
H) thJng các công +o:n th& nghi)m kiGm tra +Ji vPi các thi5t b7 +'Lc áp
d,ng trong thIc t5 hi)n nay bao gOm các b'Pc sau:
1.2.1 Các th, nghi/m t?i nhà ch: t?o
Th& nghi)m thi5t b7 +i)n t:i nhà ch5 t:o là công +o:n quan trNng nhKt trong
h) thJng các công +o:n th& nghi)m thi5t b7 +i)n. Nhi$u h:ng m,c th& nghi)m thi5t b7
+i)n th'Qng yêu cHu t:o ra các +i)n áp cao, các dòng +i)n lPn, cFng nh' các yêu cHu
nghiêm ng=t khác v$ thQi gian, d:ng sóng ... nên chi phí cho vi)c +Hu t' cho thi5t b7
th& rKt lPn và ch[ có các nhà ch5 t:o mPi có kh1 nDng thIc hi)n. Ngoài ra, nhi$u h:ng
m,c th& nghi)m phá hVng mUu th& nên phát sinh chi phí s1n xuKt +áng kG cho công tác
th& nghi)m này.
Do vAy, các hi)p hEi liên quan v$ k] thuAt +i)n nh' IEC, ANSI ... +ã có
nhi$u nghiên cBu, th1o luAn +G +'a ra các tiêu chuRn th& nghi)m thJng nhKt chung cho
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

các nhà s1n xuKt tuân th9 trong ch5 t:o thi5t b7 +i)n nhXm +1m b1o sI dung hòa hLp lý
v$ yêu cHu chKt l'Lng c9a ng'Qi mua và giá thành s1n xuKt thi5t b7. H) thJng các tiêu
chuRn th& nghi)m c9a các hi)p hEi nêu trên cFng là c4 sM thJng nhKt cho các nhà s1n
xuKt thi5t b7 +áp Bng các yêu cHu c9a ng'Qi s& d,ng. Trên c4 sM các h) thJng tiêu
chuRn này, các QuJc gia, các Công ty Ði)n lIc cFng +'a ra các h) thJng tiêu chuRn
thí nghi)m thi5t b7 +i)n c9a QuJc gia, c9a Công ty Ði)n lIc nhXm +1m b1o thi5t b7
vAn hành phù hLp trong +i$u ki)n thIc t5 c9a h) thJng +i)n c9a mình.
Th& nghi)m thi5t b7 t:i nhà ch5 t:o bao gOm các th& nghi)m:
- Th& nghi)m ch9ng lo:i (Type tests) hay còn có tên gNi th& nghi)m thi5t k5
(Design Tests).
- Th& nghi)m thông l) (Routine Tests) hay còn có tên gNi th& nghi)m xuKt
x'Mng (Production Tests).
- Ngoài ra, trong mEt sJ tr'Qng hLp theo yêu cHu +=c bi)t c9a khách hàng,
nhà ch5 t:o còn thIc hi)n các th& nghi)m gNi là th& nghi)m +=c bi)t
(Special Test). Các lo:i th& nghi)m nêu trên +$u +'Lc qui +7nh c, thG cho
tZng lo:i thi5t b7 trong các tiêu chuRn IEC và ANSI.
Công tác th& nghi)m c9a nhà s1n xuKt bao gOm th& nghi)m các chi ti5t, các
phHn t& cKu thành và th& nghi)m tng thG thi5t b7. Các chi ti5t, các phHn t& cKu thành
và thi5t b7 tng thG +$u +'Lc ti5n hành qua các b'Pc th& nghi)m ch9ng lo:i, th&
nghi)m xuKt x'Mng.
MEt k5t cKu cách +i)n mPi, tr'Pc khi +'a vào s1n xuKt hàng lo:t ph1i qua
các th& nghi)m qui +7nh theo các tiêu chuRn t'4ng Bng +G kiGm tra mNi m=t v$ kh1
nDng làm vi)c c9a nó trong các +i$u ki)n +ã cho.
K5t cKu cách +i)n c9a trang thi5t b7 cao áp ch5 t:o xong, ph1i qua th&
nghi)m nghi)m thu M ngay t:i nhà máy ch5 t:o sau +ó t:i n4i vAn hành, sau khi hoàn
thành vi)c l;p ráp và các công vi)c chuRn b7 khác, ph1i qua th& nghi)m kiGm tra tr'Pc
khi vAn hành.
1.2.2 Các th, nghi/m sau khi l@p 0Bt
Các thi5t b7 sau khi +'Lc l;p +=t t:i hi)n tr'Qng ph1i +'Lc th& nghi)m
nghi)m thu tr'Pc khi +óng +i)n +'a vào vAn hành trong h) thJng. Các th& nghi)m này
+'Lc gNi là các th& nghi)m t:i hi)n tr'Qng (Site tests). ÐJi vPi các nhà máy, các h)
thJng lPn, sY thIc hi)n th& nghi)m nghi)m thu ch:y th& tng hLp toàn h) thJng
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

(Commisioning tests). M,c +ích c9a các th& nghi)m này nhXm lo:i trZ các sai sót
không +'Lc phát hi)n trong quá trình ch5 t:o +Ji vPi tZng s1n phRm riêng rY, lo:i bV
các sai sót trong quá trình vAn chuyGn, l;p +=t. Ngoài ra, khi 1 thi5t b7 mPi +'a vào vAn
hành trên l'Pi sY có 1nh h'Mng +5n sI vAn chung c9a toàn l'Pi, nên các thi5t b7 này
ph1i +'Lc th& nghi)m kiGm tra nghiêm ng=t nhXm h:n ch5 thKp nhKt vi)c h' hVng thi5t
b7, gây 1nh h'Mng +5n sI vAn hành chung c9a h) thJng.
Nhìn chung, các thi5t b7 +i)n +ã +'Lc th& nghi)m tr'Pc khi xuKt x'Mng.
Tr'Pc khi +óng +i)n thi5t b7 +i)n +'a vào vAn hành cHn ti5n hành th& nghi)m nhXm
m,c +ích +ánh giá chính xác tính nDng c9a thi5t b7 sau khi l;p +=t so vPi giá tr7 +7nh
mBc và +ánh giá k5t qu1 c9a công tác l;p +=t toàn h) thJng. Vi)c th& nghi)m thi5t b7
+i)n th'Qng +'Lc ti5n hành t:i ch\ ngay sau khi l;p +=t, hi)u ch[nh thi5t b7, Th&
nghi)m nghi)m thu +'Lc thIc hi)n +Ji vPi thi5t b7 mPi l;p +=t tr'Pc khi +óng +i)n.
Theo khuy5n cáo c9a các nhà ch5 t:o, th& nghi)m này th'Qng +'Lc ti5n hành vPi mBc
+i)n áp 80% +i)n áp th& nghi)m xuKt x'Mng.
KhJi l'Lng, tiêu chuRn th& nghi)m c9a các th& nghi)m t:i hi)n tr'Qng ph,
thuEc vào tiêu chuRn c, thG c9a tZng QuJc gia, tZng Công ty Ði)n lIc. Tuy vAy, các
QuJc gia, hay các Công ty Ði)n lIc cFng tham kh1o theo các h) thJng tiêu chuRn
chung, các khuy5n cáo, t' vKn c9a nhà s1n xuKt khi qui +7nh KhJi l'Lng, tiêu chuRn
th& nghi)m c9a các th& nghi)m t:i hi)n tr'Qng c9a mình.
1.2.3 Các th, nghi/m 0<nh kC trong vFn hành
Trong quá trình vAn hành, tình tr:ng c9a cách +i)n ph1i +'Lc +7nh k> kiGm
tra bXng các th& nghi)m phòng ngZa và th& nghi)m sau s&a chWa.
NhQ th& nghi)m phòng ngZa, ti5n hành +7nh k>, có thG phát hi)n +'Lc nhWng
khuy5t tAt (Rm, nBt, bNc khí) xuKt hi)n trong vAn hành do nhi$u nguyên nhân, kG c1
nhWng nhân tJ ngUu nhiên ch'a l'Qng tr'Pc +'Lc và nhWng khuy5t tAt do cách +i)n già
c\i tI nhiên trong quá trình làm vi)c lâu dài.
N5u phát hi)n k7p thQi nhWng khuy5t tAt thì trong nhi$u tr'Qng hLp có thG
ph,c hOi l:i tình tr:ng cách +i)n hay thay +i cách +i)n (trong +i$u ki)n có thG) +G
ngDn ngZa sI cJ, b1o +1m sI làm vi)c an toàn và liên t,c c9a trang thi5t b7 +i)n.
Th& nghi)m b1o d'3ng dI phòng +'Lc ti5n hành +$u +=n trong suJt thQi h:n
s& d,ng c9a thi5t b7. Th& nghi)m b1o d'3ng dI phòng +'Lc ti5n hành M +i)n áp 60%
giá tr7 +i)n áp th& nghi)m xuKt x'Mng. Các th& nghi)m này +'Lc chia thành hai lo:i:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

th& nghi)m tr'Pc khi b1o d'3ng và th& nghi)m sau khi b1o d'3ng nhXm so sánh +ánh
giá k5t qu1 c9a công tác b1o d'3ng.
Nhi)m v, c9a kiGm tra phòng ngZa cFng còn bao gOm c1 các bi)n pháp s&a
chWa, ph,c hOi cách +i)n có dKu hi)u suy gi1m tính nDng, nhXm nâng cao thQi gian
ph,c v, c9a trang thi5t b7 +i)n và gi1m thKp nhWng kh1 nDng có thG gây nên sI cJ (nh'
sKy, làm s:ch...)
KhJi l'Lng, ph'4ng pháp và tiêu chuRn kiGm tra th& nghi)m +'Lc qui +7nh
bMi các tiêu chuRn nhà n'Pc, các +i$u ki)n k] thuAt, kinh t5 n4i vAn hành và các qui
trình k] thuAt vAn hành các trang thi5t b7 t'4ng Bng. BMi vì hi)u qu1 th& nghi)m, hay
là xác suKt phát hi)n +úng +;n cách +i)n b7 khuy5t tAt ph, thuEc vào ph'4ng pháp th&
nghi)m, phRm chKt c9a d,ng c, +o, cFng nh' các tiêu chuRn +7nh tr'Pc, +=c tr'ng cho
cách +i)n bình th'Qng và cách +i)n khuy5t tAt.
Hi)n nay, khJi l'Lng th& nghi)m, chu k> ti5n hành và các tiêu chuRn chKp
nhAn ho=c lo:i bV +'Lc xác +7nh bXng thIc nghi)m và không ngZng +'Lc nghiên cBu
+G ngày càng hoàn thi)n.
Các ph'4ng pháp +'Lc áp d,ng M tKt c1 các lo:i th& nghi)m có thG phân lo:i
nh' sau:
Th& nghi)m bXng +i)n áp tDng cao, có kh1 nDng phá h9y (xuyên th9ng) cách
+i)n khuy5t tAt.
Th& nghi)m M +i)n áp làm vi)c ho=c +i)n áp tDng cao nh'ng vPi xác suKt
xuyên th9ng bé nh' +o tn hao +i)n môi và +=c tính phóng +i)n c,c bE M +i)n áp xKp
x[ +i)n áp làm vi)c.
Th& nghi)m không h' hVng, nh' +o h) sJ tn hao và +o +i)n trM rò, h) sJ
hKp th,, +o các +=c tính +i)n dung M +i)n áp thKp và các ph'4ng pháp kiGm tra không
+i)n.
ThIc ra, +Ji vPi phHn lPn các k5t cKu cách +i)n cao áp, giWa +i)n áp xuyên
th9ng và các thông sJ +=c tr'ng khác c9a cách +i)n không có quan h) toán hNc rõ ràng
và ch=t chY. Tuy nhiên, kinh nghi)m vAn hành cho thKy rXng, các thông sJ +=c tr'ng
cho cách +i)n ngày càng kém là mEt biGu hi)n c9a sI xuKt hi)n và ti5p t,c phát triGn
c9a các lo:i khuy5t tAt trong cách +i)n và do +ó +i)n áp phóng +i)n xuyên th9ng cFng
ngày càng gi1m. Do +ó, bXng các th& nghi)m không h' hVng có thG phát hi)n k7p thQi
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

các khuy5t tAt và k7p thQi +ình ch[ sI làm vi)c c9a nó tr'Pc khi b7 phá h9y hay gây sI
cJ.
Các ph'4ng pháp kiGm tra, th& nghi)m khác nhau nhXm phát hi)n nhWng
khuy5t tAt khác nhau v$ tính chKt c9a k5t cKu cách +i)n. ÐOng thQi ph1i áp d,ng nhi$u
lo:i th& nghi)m khác nhau, tr'Pc h5t là các th& nghi)m không h' hVng và sau khi cách
+i)n +ã +'Lc ph,c hOi, s&a chWa mPi th& nghi)m bXng +i)n áp tDng cao vPi biên +E
thKp h4n so vPi th& nghi)m xuKt x'Mng.
NhWng khuy5t tAt trong cách +i)n có thG t:m chia thành hai nhóm: khuy5t tAt
tAp trung và phHn bJ rãi. Khuy5t tAt tAp trung có kích th'Pc bé, ví d, nhWng h' hVng
c4 giPi nh' r:n nBt hay nhWng bNc khí. Khuy5t tAp phân bJ rãi chi5m mEt thG tích hay
mEt di)n tích +áng kG nh' Rm, b,i bRn trên b$ m=t...
NhWng h' hVng do chKt l'Lng ch5 t:o thi5t b7, do l;p ráp cHn +'Lc phát hi)n
và kh;c ph,c k7p thQi +G +1m b1o cho thi5t b7 làm vi)c tin cAy. Phát hi)n k7p thQi
nhWng thi5u sót là mEt trong nhWng nhi)m v, chính c9a ng'Qi làm công tác b1o
d'3ng, th& nghi)m và hi)u ch[nh. Khi kiGm tra, b1o d'3ng, th& nghi)m và hi)u ch[nh,
ngoài vi)c xác +7nh các thi5t b7 có phù hLp vPi các yêu cHu k] thuAt và thi5t k5 hay
không, còn ph1i +ánh giá kh1 nDng +'a các thi5t b7 +i)n vào làm vi)c và ti5n hành hi)u
ch[nh tKt c1 các trang b7 +i$u khiGn, b1o v) r4 le và tI +Eng c9a các thi5t b7 +ó.
Bên c:nh +ó, sau khi +'Lc l;p +=t và +'a vào vAn hành, s& d,ng, các thi5t b7
+i)n +ã có nguy c4 b7 h' hVng và cHn +'Lc kiGm tra, kh;c ph,c k7p thQi. Ðây là hi)n
t'Lng bình th'Qng bMi vì thi5t b7 +i)n là tAp hLp c9a nhi$u chi ti5t +i)n tZ, +i)n t&, c4
khí, th9y lIc, khí nén... +'Lc bJ trí trong môi tr'Qng ch7u 1nh h'Mng c9a nhi)t +E, +E
Rm, m'a, gió, bão... M=t khác trong quá trình vAn hành, s& d,ng, +i$u ki)n làm vi)c
c9a thi5t b7 +i)n luôn có sI thay +i v$ ph, t1i, có sI bJ trí l:i m:ch +i)n ho=c b
sung thêm thi5t b7 mà nhi$u khi ch'a +'Lc xem xét tng thG trong thi5t k5 ban +Hu.
Ngoài ra, sI lIa chNn +=c tính k] thuAt thi5t b7 không +úng, sI ch[nh +7nh sai các thi5t
b7 +o l'Qng +i$u khiGn, ch[ th7, sI vAn hành không +úng qui trình k] thuAt... cFng là
các nguyên nhân gây sI cJ h' hVng thi5t b7. TKt c1 các y5u tJ kG trên gây 1nh h'Mng
xKu +5n sI làm vi)c bình th'Qng c9a toàn h) thJng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

1.3 Các qui 0<nh v* công tác th, nghi/m 0i/n
1.3.1 Các quy 0<nh chung
Ph'4ng pháp c4 b1n +G +ánh giá tình tr:ng các thi5t b7 +i)n mPi vZa +'Lc
l;p +=t xong và chuRn b7 +'a vào vAn hành là kiGm tra, +o l'Qng và so sánh các k5t
qu1 này vPi nhWng tr7 sJ cho phép +'Lc qui +7nh thành tiêu chuRn. NhWng qui +7nh
chung v$ công tác th& nghi)m nh' sau:
1. Công tác th& nghi)m, nghi)m thu bàn giao các thi5t b7 +i)n ph1i tuân th9
theo tiêu chuRn ngành TCN-26-87 “KhJi l'Lng và tiêu chuRn th& nghi)m, nghi)m thu,
bàn giao các thi5t b7 +i)n” ban hành kèm quy5t +7nh sJ 48 NL/KHKT ngày 14/03/87.
Khi ti5n hành th& nghi)m, nghi)m thu bàn giao các thi5t b7 +i)n mà khJi l'Lng và tiêu
chuRn khác vPi nhWng qui +7nh trong tiêu chuRn nêu trên thì ph1i theo h'Png dUn
riêng c9a nhà ch5 t:o.
2. Thi5t b7 r4le b1o v) và tI +Eng M các nhà máy +i)n và các tr:m bi5n áp
+'Lc kiGm tra theo qui +7nh riêng.
3. Ngoài nhWng th& nghi)m, nghi)m thu bàn giao v$ phHn +i)n c9a các thi5t
b7 +i)n +ã qui +7nh trong các tiêu chuRn, tKt c1 các thi5t b7 +i)n còn ph1i kiGm tra sI
ho:t +Eng c9a phHn c4 theo h'Png dUn c9a nhà máy ch5 t:o.
4. Vi)c k5t luAn v$ sI hoàn h1o c9a thi5t b7 khi +'a vào vAn hành ph1i +'Lc
dIa trên c4 sM xem xét k5t qu1 các th& nghi)m liên quan +5n thi5t b7 +ó.
5. MNi vi)c +o l'Qng, th& nghi)m ch:y th& theo các tài li)u h'Png dUn c9a
nhà máy ch5 t:o, theo các tiêu chuRn, h'Png dUn hi)n hành tr'Pc khi +'a thi5t b7 +i)n
vào vAn hành cHn ph1i lAp +Hy +9 các biên b1n theo qui +7nh.
6. Vi)c th& nghi)m +i)n áp tDng cao là b;t buEc +Ji vPi các thi5t b7 +i)n áp
tZ 35kV trM xuJng. Khi có +9 thi5t b7 th& nghi)m thì ph1i ti5n hành c1 +Ji vPi các thi5t
b7 +i)n áp cao h4n 35kV.
7. Khi các vAt cách +i)n và thi5t b7 có +i)n áp danh +7nh cao h4n +i)n áp vAn
hành, chúng có thG +'Lc th& nghi)m vPi +i)n áp tDng cao theo tiêu chuRn phù hLp vPi
cKp cách +i)n M +i)n áp vAn hành.
8. Th& nghi)m cách +i)n c9a các khí c, +i)n bXng +i)n áp tDng cao tHn sJ
công nghi)p thông th'Qng ph1i +'Lc ti5n hành +Ong thQi vPi vi)c th& nghi)m cách
+i)n thanh cái thi5t b7 phân phJi. Khi +ó tr7 sJ +i)n áp th& nghi)m +'Lc phép lKy theo
tiêu chuRn +Ji vPi thi5t b7 có +i)n áp th& nghi)m nhV nhKt.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

9. Khi ti5n hành th& nghi)m cách +i)n c9a thi5t b7 bXng +i)n áp tDng cao tHn
sJ công nghi)p ph1i xem xét +ánh giá cRn thAn tình tr:ng cách +i)n bXng nhWng
ph'4ng pháp khác.
10. Vi)c th& nghi)m cách +i)n bXng +i)n áp 1000V (+Ji vPi các thi5t b7 h:
th5 220/380V) tHn sJ công nghi)p có thG thay th5 bXng cách +o giá tr7 c9a +i)n trM
cách +i)n trong mEt phút bXng Mêgômet 2500V. N5u nh' giá tr7 +i)n trM nhV h4n tiêu
chuRn qui +7nh thì vi)c th& nghi)m bXng +i)n áp tDng cao tHn sJ công nghi)p là b;t
buEc.
11. Trong các tiêu chuRn th& nghi)m, nghi)m thu bàn giao thi5t b7 +i)n dùng
các thuAt ngW d'Pi +ây:
- Ði)n áp th& nghi)m tHn sJ công nghi)p (tHn sJ nguOn): Là tr7 sJ hi)u d,ng
c9a +i)n áp xoay chi$u hình sin tHn sJ 50Hz (tHn sJ nguOn) mà cách +i)n bên trong và
bên ngoài c9a thi5t b7 +i)n cHn ph1i duy trì trong thQi gian 1 phút (ho=c 5 phút) trong
+i$u ki)n th& nghi)m xác +7nh.
- Thi5t b7 +i)n có cách +i)n bình th'Qng: Thi5t b7 +i)n có cách +i)n bình
th'Qng là thi5t b7 +=t trong các trang b7 +i)n ch7u tác +Eng c9a quá +i)n áp khí quyGn
vPi nhWng bi)n pháp chJng sét thông th'Qng.
- Thi5t b7 +i)n có cách +i)n gi1m nh^: Là thi5t b7 +i)n ch[ dùng M nhWng
trang b7 +i)n không ch7u tác +Eng c9a quá +i)n áp khí quyGn ho=c ph1i có bi)n pháp
chJng sét +=c bi)t +G h:n ch5 biên +E quá +i)n áp khí quyGn +5n tr7 sJ không cao h4n
biên +E c9a +i)n áp th& nghi)m tHn sJ nguOn.
- Các khí c, +i)n: Là các máy c;t M các cKp +i)n áp, cHu dao cách ly, tI cách
ly, dao t:o ng;n m:ch, cHu ch1y, cHu chì tI r4i, các thi5t b7 chJng sét, các cuEn kháng
h:n ch5 dòng +i)n +i)n dung, các vAt dUn +i)n +'Lc che ch;n trNn bE...
- Ð:i l'Lng +o l'Qng phi tiêu chuRn: Là +:i l'Lng mà giá tr7 tuy)t +Ji c9a nó
không qui +7nh bXng các h'Png dUn tiêu chuRn. Vi)c +ánh giá tr:ng thái thi5t b7 trong
tr'Qng hLp này +'Lc ti5n hành bXng cách so sánh vPi các sJ li)u +o l'Qng t'4ng tI M
cùng mEt lo:t thi5t b7 có +=c tính tJt ho=c vPi nhWng k5t qu1 th& nghi)m khác.
- CKp +i)n áp c9a thi5t b7 +i)n: Là +i)n áp danh +7nh c9a h) thJng +i)n mà
trong +ó thi5t b7 +i)n Ky làm vi)c.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

1.3.2 ChGc nIng và nhi/m v1 c9 b6n c>a 0Ji ngK th, nghi/m 0i/n
Cán bE, công nhân th& nghi)m +i)n là ng'Qi trIc ti5p s& d,ng các ph'4ng
ti)n, thi5t b7, d,ng c, th& nghi)m +G xác +7nh chính xác +Hy +9 các ch[ tiêu k] thuAt
c9a thi5t b7 +G tZ +ó có +ánh giá, k5t luAn +úng v$ chKt l'Lng vAn hành c9a thi5t b7
+1m b1o +'a thi5t b7 mPi vào làm vi)c an toàn ch;c ch;n, cFng nh' +7nh k> kiGm tra,
th& nghi)m phát hi)n các sai sót, sI xuJng cKp c9a thi5t b7 +ang vAn hành +G có gi1i
pháp ngDn ngZa, x& lý k7p thQi.
Cán bE, công nhân th& nghi)m +i)n có các nhi)m v, chính sau:
- HiGu bi5t và s& d,ng chính xác, thành th:o các máy móc, thi5t b7, d,ng c,
+o +'Lc trang b7.
- N;m vWng khJi l'Lng và tiêu chuRn th& nghi)m c9a các +Ji t'Lng th&
nghi)m.
- HiGu và n;m vWng quy trình k] thuAt an toàn trong công tác th& nghi)m
+i)n và các quy +7nh an toàn khác liên quan +5n thi5t b7, +Ji t'Lng th&
nghi)m.
- Ð1m b1o sI chính xác c9a k5t qu1 th& nghi)m, có k5t luAn sau khi +o +:c
và ch7u trách nhi)m v$ các sJ li)u và các biên b1n, k5t luAn v$ k5t qu1 th&
nghi)m do mình thIc hi)n.
1.4 Các ch: 0J b6o d-8ng thi:t b< 0i/n
Công tác b1o d'3ng dI phòng và th& nghi)m thi5t b7 +i)n là h) thJng các
quy trình, quy ph:m, th9 t,c qu1n lý, vAn hành, giám sát sI ho:t +Eng, b1o d'3ng các
chi ti5t c9a thi5t b7, dI báo các h' hVng có thG x1y ra, +$ ra bi)n pháp thay th5, s&a
chWa các chi ti5t có nguy c4 b7 h' hVng, th& nghi)m các +=c tính làm vi)c c9a thi5t b7.
VPi ch'4ng trình b1o d'3ng dI phòng và th& nghi)m, mNi r9i ro gây h' hVng thi5t b7,
làm gián +o:n vAn hành +'Lc phát hi)n sPm và có bi)n pháp kh;c ph,c k7p thQi. NhQ
vAy, h) thJng ho:t +Eng vPi +E tin cAy và kh1 nDng s_n sàng làm vi)c cao. Có thG nói
công tác b1o d'3ng dI phòng và th& nghi)m thi5t b7 +i)n cFng giJng nh' vi)c chDm
sóc y t5, khám b)nh th'Qng xuyên vPi con ng'Qi. Ph'4ng châm chi5n l'Lc thIc hi)n M
+ây là phòng b)nh h4n chWa b)nh, các thi5t b7 +i)n cFng nh' các bE phAn c4 thG con
ng'Qi ph1i +'Lc theo dõi th'Qng xuyên và x& lý k7p thQi, dI +oán tr'Pc các diSn bi5n
có thG x1y ra.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

LLi ích c9a công tác b1o d'3ng dI phòng có thG +'Lc +ánh giá trIc ti5p qua
vi)c gi1m thQi gian ngZng ho:t +Eng c9a thi5t b7, gi1m chi phí s&a chWa, c1i thi)n +i$u
ki)n làm vi)c cho ng'Qi lao +Eng.
Trong công tác b1o d'3ng dI phòng và th& nghi)m thi5t b7 +i)n, y5u tJ con
ng'Qi bao giQ cFng +óng vai trò quy5t +7nh. Vì vAy, công tác b1o d'3ng dI phòng và
th& nghi)m thi5t b7 +i)n cHn quan tâm vi)c +ào t:o toàn di)n cho +Ei ngF cán bE k]
thuAt vAn hành s& d,ng, cFng nh' b1o d'3ng, th& nghi)m, hi)u ch[nh.
Các quy t;c c4 b1n c9a ho:t +Eng b1o d'3ng có thG tóm t;t M 4 yêu cHu sau
+ây: B1o qu1n thi5t b7 M n4i khô ráo, b1o qu1n thi5t b7 M n4i mát m`, giW cho thi5t b7
luôn s:ch sY, giW cho thi5t b7 luôn kín...
ChKt l'Lng vAn hành thi5t b7, +E tin cAy làm vi)c, xác suKt h' hVng... quy5t
+7nh ph'4ng pháp ti5n hành kiGm tra và ch5 +E ho:t +Eng b1o d'3ng thi5t b7 +i)n. Các
ch5 +E kiGm tra, b1o d'3ng có thG chia thành các nhóm chính sau:
Ch5 +E b1o d'3ng cho tPi khi h' hVng
VPi ch5 +E b1o d'3ng này, ng'Qi ta không cHn quan tâm tPi vi)c b1o d'3ng.
Thi5t b7 làm vi)c liên t,c. Các bE phAn b7 xuJng cKp ch[ +'Lc s&a chWa hay thay th5
khi 1nh h'Mng xuJng cKp không thG chKp nhAn +'Lc, +i$u này +Ong ngh.a vPi h' hVng
thi5t b7. VPi hình thBc ho:t +Eng này, thi5t b7 không +'Lc dI ki5n ch[ báo và ngDn
ch=n sI xuJng cKp, nh'ng hAu qu1 c9a sI cJ có thG chKp nhAn +'Lc, ho=c có thi5t b7
ho:t +Eng M ch5 +E dI phòng s_n sàng thay th5.
Nhìn chung, các thi5t b7 +i)n có +E tin cAy cao và +'Lc bJ trí b1o v) có chNn
lNc nên khi mEt bE phAn b7 h' hVng không làm lây lan sang các bE phAn khác. N5u
thi5t b7 hay chi ti5t c9a nó b7 h' hVng sY +'Lc thay th5 k7p thQi.
1.4.1 Ch: 0J kiLm tra, b6o d-8ng khi cMn
Vi)c kiGm tra và b1o d'3ng thi5t b7 +'Lc ti5n hành không th'Qng xuyên
ho=c +7nh k> theo l7ch trình. Các nguy c4 h' hVng th'Qng +'Lc phát hi)n sPm và +'Lc
s&a chWa k7p thQi. Tuy vAy, không có quy +7nh ch=t chY các khâu cHn b1o d'3ng hay
k5 ho:ch b1o d'3ng mEt cách chi ti5t.
Hình thBc ho:t +Eng này th'Qng +'Lc áp d,ng cho các thi5t b7 ít quan trNng
v$ kinh t5 và k] thuAt, s& d,ng trong các c4 sM, h) thJng s1n xuKt nhV.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

1.4.2 Ch: 0J b6o d-8ng dN phòng theo k: ho?ch
Ho:t +Eng b1o d'3ng thi5t b7 cHn +'Lc ti5n hành th'Qng xuyên theo l7ch
trình ch=t chY sau mEt kho1ng thQi gian vAn hành ho=c sau mEt sJ chu trình làm vi)c
c9a thi5t b7. Quy trình và trình tI b1o d'3ng dIa trên các ch[ dUn c9a nhà ch5 t:o ho=c
các tiêu chuRn k] thuAt công ngh). Công tác b1o d'3ng hoàn toàn có tính chKt chu k>,
tuy vAy không có 'u tiên +Ji vPi mEt thi5t b7 hay mEt bE phAn nào.
Hình thBc b1o d'3ng này th'Qng +'Lc áp d,ng cho các thi5t b7 quan trNng
v$ kinh t5 và k] thuAt trong các c4 sM, h) thJng s1n xuKt lPn.
1.4.3 Ch: 0J b6o d-8ng nâng cao 0J tin cFy vFn hành c>a thi:t b<
Ðây là hình thBc b1o d'3ng tích cIc nhKt và khoa hNc nhKt. Quy trình và th9
t,c b1o d'3ng dI phòng +'Lc xây dIng mEt cách chi ti5t cDn cB vào các dW li)u v$
xác suKt h' hVng và tui thN c9a thi5t b7 nhXm duy trì ho:t +Eng th'Qng xuyên và +1m
b1o nDng suKt ho:t +Eng cao c9a thi5t b7. Trong quá trình làm vi)c liên t,c cAp nhAt
các thông tin mPi nhKt v$ +Ji t'Lng cHn b1o d'3ng cFng nh' các th9 t,c và quy trình,
quy ph:m mPi nhXm ph1n 1nh kinh nghi)m vAn hành và b1o d'3ng c9a thi5t b7 và ti5n
bE c9a khoa hNc công ngh). Ðây là hình thBc ho:t +Eng b1o d'3ng tiên ti5n nhKt vì nó
c1i thi)n sI làm vi)c an toàn, tin cAy, nâng cao nDng suKt ho:t +Eng, gi1m chi phí vAn
hành, b1o d'3ng vì nó chú trNng +5n các chi ti5t, bE phAn quan trNng nhKt, có xác suKt
h' hVng nhi$u nhKt mà không thIc hi)n b1o d'3ng, kiGm tra ch:y th& tràn lan.
Ch'4ng trình b1o d'3ng và th& nghi)m dI phòng +=t trNng tâm vào vi)c nâng cao +E
tin cAy c9a thi5t b7 cFng nh' +'a ra các dI báo v$ tình tr:ng thi5t b7 và h'Png dUn các
bi)n pháp x& lý các tình huJng.
VPi sI phát triGn và hoàn thi)n c9a các thi5t b7 +o l'Qng, giám sát, +i$u khiGn,
các h) thJng ch'4ng trình phHn m$m tin hNc công nghi)p, công tác b1o d'3ng và th&
nghi)m +'Lc phát hi)n và quy5t +7nh x& lý k7p thQi +1m b1o chKt l'Lng vAn hành c9a
thi5t b7.
1.5 Ch-9ng trình b6o d-8ng và th, nghi/m thi:t b< 0i/n
ÐG khai thác tJi 'u nhân lIc, thi5t b7 và nâng cao hi)u qu1 công tác b1o
d'3ng và th& nghi)m thi5t b7 +i)n, công tác b1o d'3ng và th& nghi)m cHn +'Lc thIc
hi)n theo các ch'4ng trình. Ch'4ng trình b1o d'3ng dI phòng và th& nghi)m thi5t b7
+i)n ph1i tho1 mãn các tiêu chuRn sau +ây:
- Ph1i phù hLp vPi +i$u ki)n thIc t5 c9a h) thJng hi)n t:i.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

- Ph1i +'Lc 'u tiên nguOn nhân lIc, ph'4ng ti)n vAt chKt và thi5t b7 s&a
chWa, +o l'Qng, th& nghi)m.
- Ho:t +Eng b1o d'3ng có 'u tiên cho các h) thJng và thi5t b7 quan trNng, có
công suKt lPn, có 1nh h'Mng quy5t +7nh +5n toàn h) thJng.
- Ch'4ng trình b1o d'3ng dI phòng và th& nghi)m ph1i chú ý +5n +=c +iGm
c9a thi5t b7 và +=c tính c9a môi tr'Qng.
- Ch'4ng trình b1o d'3ng dI phòng ph1i tính +5n +=c +iGm thIc t5 c9a nhà
máy cFng nh' kinh nghi)m tích lFy t:i nhà máy và các c4 sM khác, các tài li)u cRm
nang k] thuAt c9a hãng ch5 t:o.
- Ph1i luôn luôn cAp nhAt các thông tin mPi nhKt v$ tình hình s1n xuKt, l7ch
s& vAn hành.
- Ch'4ng trình b1o d'3ng dI phòng và th& nghi)m ph1i do các nhân viên k]
thuAt có trình +E cao +1m nhi)m. Cán bE k] thuAt chuyên v$ công tác b1o d'3ng dI
phòng và th& nghi)m ph1i +'Lc trang b7 ki5n thBc c4 b1n v$ k] thuAt +i)n, n;m vWng
nguyên lý ho:t +Eng, tính nDng và cKu trúc c9a thi5t b7, k] thuAt b1o d'3ng các bE
phAn, chi ti5t, k] thuAt an toàn +i)n, các quy trình b1o d'3ng và th& nghi)m thi5t b7
+i)n.
- ÐJi vPi nhi)m v, b1o d'3ng và th& nghi)m các chi ti5t quan trNng ph1i do
nhân viên k] thuAt có kinh nghi)m, +ã tZng x& lý các chi ti5t, thi5t b7 cùng lo:i t'4ng
tI +1m nhi)m.
Phân tích s4 bE nguyên nhân xuJng cKp h' hVng thi5t b7 và tìm bi)n pháp
kh;c ph,c
Vi)c nghiên cBu, phân tích nguyên nhân h' hVng là nhi)m v, quan trNng c9a
ch'4ng trình b1o d'3ng thi5t b7 +i)n. Các b'Pc phân tích chính nh' sau:
DI +oán s4 bE nguyên nhân gây h' hVng các chi ti5t sau khi +ã xem xét, kiGm
tra tZng bE phAn, ví d, r4le XX h' hVng do ti5p +iGm b7 Dn mòn.
So sánh nguyên nhân h' hVng dI +oán vPi các h' hVng +ã tZng x1y ra +Ji vPi
chi ti5t t'4ng tI +G xét xem h' hVng có tính chKt h) thJng hay ch[ có tính ngUu nhiên,
ví d, ho:t tính hoá hNc c9a môi tr'Qng có thG là nguyên nhân chính trong tr'Qng hLp
ti5p +iGm c9a r4 le b7 Dn mòn.
N5u nguyên nhân gây h' hVng không có tính h) thJng, ti5n hành s&a chWa,
thay th5.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13

N5u vKn +$ h' hVng tính chKt hàng lo:t cHn ti5p xúc vPi hãng cung cKp thi5t b7
+G xác +7nh nguyên nhân và tìm bi)n pháp kh;c ph,c.
N5u vKn +$ h' hVng có liên quan +5n thi5t k5 h) thJng ho=c Bng d,ng thi5t b7,
y5u tJ môi tr'Qng cHn hi)u ch[nh ho=c thay th5 bXng các chi ti5t thích hLp, kiGm tra
toàn h) thJng.
N5u vKn +$ h' hVng liên quan tPi thao tác vAn hành cHn nhAn d:ng +úng
nguyên nhân và s&a +i quy trình vAn hành cho thích hLp.
Xác +7nh chính xác nguyên nhân h' hVng và +$ ra các bi)n pháp kh;c ph,c, kG
c1 vi)c giám sát theo dõi th'Qng xuyên.
ThIc hi)n th& nghi)m và ch[ báo k5t qu1 sau khi +ã ti5n hành b1o d'3ng, hi)u
ch[nh.





CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 2
T&ng quan v* công tác b6o trì các thi:t b<
và h/ thOng công ngh/































#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

2 B1o trì máy móc thi5t b7, h) thJng công ngh) thuEc công tác qu1n lý k] thuAt +i)n
lIc........................................................................................................................ 1
2.1 Ph:m vi công tác b1o trì................................................................................ 1
2.2 a7nh ngh.a v$ công tác b1o trì ...................................................................... 1
2.3 Các chBc nDng và m,c +ích c9a công tác b1o trì ........................................... 1
2.4 Tính kinh t5 c9a b1o trì và chính sách cho ho:t +Eng b1o trì ......................... 2
2.5 LAp k5 ho:ch và ti5n +E b1o trì ..................................................................... 4
2.5.1 Các y5u tJ 1nh h'Mng và các cDn cB lAp k5 ho:ch b1o trì....................... 4
2.5.2 Các lo:i b1o trì theo k5 ho:ch................................................................ 4
2.5.3 LAp k5 ho:ch b1o trì gOm các nEi dung sau............................................ 6
2.6 Phân lo:i b1o trì............................................................................................ 6
2.6.1 B1o trì hi)u ch[nh .................................................................................. 7
2.6.2 B1o trì ngDn ngZa .................................................................................. 8
2.6.3 B1o trì dI báo...................................................................................... 11
2.7 Các d:ng s&a chWa...................................................................................... 11
2.8 Cân nh;c các chính sách b1o trì dI phòng................................................... 12
2.9 Các hình thBc t chBc công tác b1o trì trong công ty................................... 13
2.9.1 Hình thBc phân tán .............................................................................. 13
2.9.2 Hình thBc b1o trì tAp trung................................................................... 13
2.9.3 Hình thBc h\n hLp............................................................................... 14
2.10 Các bi)n pháp s&a chWa nhanh.................................................................... 14
























!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

2 B6o trì máy móc thi:t b<, h/ thOng công ngh/ thuJc công tác qu6n lý kP
thuFt 0i/n lNc
2.1 Ph?m vi công tác b6o trì
B1o trì là mEt chBc nDng c9a t chBc s1n xuKt và có liên quan +5n vKn +$ b1o
+1m cho công ty ho:t +Eng trong tình tr:ng “tJt”. aây là mEt ho:t +Eng quan trNng
trong các doanh nghi)p, bMi vì nó ph1i b1o +1m ch;c ch;n máy móc, thi5t b7, nhà
x'Mng và các d7ch v, mà các bE phAn khác cHn luôn s_n sàng thIc hi)n nhWng chBc
nDng c9a chúng vPi chi phí bV ra thKp và +:t lLi nhuAn tJi +a trên nguOn lIc +Hu t', dù
cho nguOn lIc +Hu t' +ó +ã bV vào thi5t b7, vAt t', thuê d7ch v,, +ào t:o công nhân
viên. . .
Trong n$n công nghi)p hi)n +:i, vKn +$ b1o trì càng trM nên quan trNng, chi
phí cho ho:t +Eng b1o trì tDng nhanh và chi5m tb trNng +áng kG trong tng chi phí s1n
xuKt kinh doanh. TKt c1 các y5u tJ cKu thành mEt công ty +i)n lIc +$u cHn +'Lc quan
tâm b1o trì +i tZ nhà máy phát +i)n, +'Qng dây t1i +i)n, tr:m bi5n áp siêu cao - cao -
trung th5 và các h) thJng h: th5. . . +5n nhWng nEi dung b1o trì nhà x'Mng, m=t bXng,
máy móc thi5t b7, h) thJng th1i ph5 li)u, +i$u hòa không khí, máy vDn phòng, h) thJng
ph, trL, phân phJi kinh doanh +i)n nDng và các h) thJng ph,c v,. . . ngoài ra công tác
b1o trì còn cHn ph1i quan tâm +5n vi)c kiGm tra vi)c qu1n lý s& d,ng nDng l'Lng, tính
an toàn, và hi)u qu1 c9a các nguOn nDng l'Lng. . .
2.2 <nh ngh3a v* công tác b6o trì
Theo Kn b1n sJ 271-IEC:
B1o trì là sI phJi hLp c9a tKt c1 các ho:t +Eng k] thuAt và hành chính t'4ng
Bng nhXm +:t +'Lc nhWng chuRn mIc mà thi5t b7 +ã +'Lc thi5t lAp tr'Pc +ó ho=c tái
ph,c hOi thi5t b7 sang mEt tr:ng thái mà trong tr:ng thái +ó nó có thG thIc hi)n +'Lc
các chBc nDng theo yêu cKu
2.3 Các chGc nIng và m1c 0ích c>a công tác b6o trì
Các chBc nDng và m,c +ích chính gOm:
1. Duy trì tJt +i$u ki)n vAn hành c9a các thi5t b7 nhXm b1o +1m sI +áp Bng
c9a thi5t b7 +ó theo các mBc yêu cHu chung trong vAn hành, ngh.a là:
2. B1o +1m các thi5t b7 hi)n có c9a nhà máy, h) thJng truy$n t1i, phân
phJi. . . b1o +1m cho các tính nDng k] thuAt c9a nó +áp Bng yêu cHu vAn
hành liên t,c, an toàn, tin cây.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

3. Ph,c hOi thi5t b7 v$ tr:ng thái ban +Hu và qua +ó thi5t b7 có thG ph,c hOi
l:i tui thN vAn hành nh' k> nghi)m thu có chKt l'Lng tJt ban +Hu.
4. Ti5t gi1m chi phí mang l:i hi)u qu1 s1n xuKt kinh doanh.
5. T:o ni$m tin cho công nhân trong môi tr'Qng làm vi)c an toàn.
6. a1m b1o y5u tJ môi tr'Qng ph,c v, cho s1n xuKt và an toàn cho xã hEi:
B1o trì nhà x'Mng công c, s1n xuKt và m=t bXng c9a các khu vIc vAn
hành b1o +1m c4 sM s1n xuKt an toàn, phong quang, gNn s:ch, t:o môi
tr'Qng, +i$u ki)n thuAn lLi cho vAn hành khai thác khu vIc s1n xuKt. . .,
+Ong thQi: h:n ch5 ô nhiSm, gi1m ti5ng On. . ., qua +ó DN thIc hi)n tJt
vai trò - trách nhi)m mà xã hEi yêu cHu.
7. TDng c'Qng cho h) thJng d7ch v,: các h) thJng d7ch v,, h) thJng phân
phJi nDng l'Lng trIc ti5p +5n khách hàng (các tr:m phân phJi h: th5 -
+/cáp - công t4, máy bi5n áp, bE phAn treo tháo, ghi chW, thanh toán, x&
lý sI cJ) b1o +1m +E tin cAy, hi)u qu1, an toàn, t:o ni$m tin cho khách
hàng lUn công nhân viên +i)n lIc.
8. An toàn: H:n ch5 r9i ro, hVng hóc, cháy, n. . .
9. Trong công tác b1o trì nhi$u công vi)c chuyên môn có thG giao cho ng'Qi
nhAn thHu bên ngoài +1m nhAn (nh' xây dIng mPi hay s&a chWa lPn,
ho=c áp d,ng vPi các thi5t b7 chuyên bi)t nh' thang máy, thi5t b7 vDn
phòng, kích cRu, vAn chuyGn các thi5t b7 siêu tr'Qng siêu trNng nh' máy
bi5n áp, máy phát, tuJc bin. . .)
2.4 Tính kinh t: c>a b6o trì và chính sách cho ho?t 0Jng b6o trì
B1o trì là mEt công vi)c tJn kém. Khi mEt thi5t b7 hay mEt dây chuy$n s1n
xuKt, mEt h) thJng ph,c v, ngZng ho:t +Eng là công nhân viên không có vi)c làm, s1n
l'Lng gi1m sút, khách hàng mKt ni$m tin, mKt khách hàng, doanh nghi)p mKt v7 th5
trên th'4ng tr'Qng. . . dù các ph'4ng pháp b1o trì ngày càng +'Lc c1i ti5n nhi$u song
chi phí cho vi)c b1o trì cFng rKt lPn.
Các y5u tJ kinh t5 thích +áng khi xây dIng chính sách b1o trì, cHn cân nh;c
trên nhWng câu hVi ch9 y5u sau:
1. MBc +E b1o trì cHn thi5t +5n +âu ?.
2. Qui mô c9a t chBc b1o trì nh' th5 nào ?.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

3. Làm th5 nào cho t chBc b1o trì theo k7p các yêu cHu hi)n +:i hóa ?. Kh1
nDng ph,c v, c9a các máy móc thi5t b7 cho nhu cHu c9a con ng'Qi v$
chKt l'Lng ngày càng cao và phBc t:p nh' th5 nào ?.
4. C4 cKu t chBc c9a h) thJng b1o trì th5 nào ?. MBc +E tAp trung và phi
tAp trung hóa +5n +âu ?.
5. Nên hình thành mEt h) thJng s&a chWa dI phòng hay không ?.
6. Có thG s& d,ng các hLp +Ong s& d,ng d7ch v, b1o trì bên ngoài hay
không ?.
7. Công vi)c b1o trì nào cHn +'Lc 'u tiên ?.
8. Có cHn mEt hình thBc l'4ng khuy5n khích thích hLp cho công nhân b1o
trì không ?.
9. Ph'4ng pháp lAp k5 ho:ch và kiGm soát ho:t +Eng b1o trì nh' th5 nào là
phù hLp ?.
10. Thành tích c9a bE phAn b1o trì +'Lc +ánh giá th5 nào ?.
Chính sách b1o trì ph1i tr1 lQi cho +'Lc các vKn +$ v$ tính chKt, quy mô và
ph:m vi c9a ph'4ng ti)n b1o trì. NhWng ng'Qi lãnh +:o có xu h'Png muJn kh;c ph,c
mNi vi)c khi nó mPi phát sinh, vì th5 hN muJn có mEt t chBc b1o trì +9 lPn. Song n5u
làm nh' vAy, ng'Qi thL b1o trì sY r4i vào tình tr:ng không có vi)c làm trong mEt sJ
kho1ng thQi gian. Mâu thuUn c4 b1n sY phát sinh trong quá trình thIc hi)n, yêu cHu
ban lãnh +:o ph1i có cách gi1i quy5t vKn +$ mEt cách toàn di)n, +1m b1o hoàn thành
công vi)c b1o trì vPi mBc chi phí hLp lý.
NhWng quan +iGm khi xây dIng chính sách b1o trì là:
- LLi d,ng các hLp +Ong bên ngoài vào nhWng thQi k> cao +iGm +G duy trì +Ei
ngF chuyên gia b1o trì M mBc hLp lý, tránh hi)n t'Lng thuê công nhân s&a
chWa t:m thQi.
- HLp +Ong vPi bên ngoài cho nhWng d7ch v, chuyên môn cao M nhWng máy
móc thi5t b7 +=c bi)t hay các thi5t b7 chuyên dùng.
- T:m gác các công vi)c b1o trì +5n nhWng thQi k> ít vi)c +G +i$u hòa vi)c s&
d,ng công nhân b1o trì.
- LIa chNn thQi +iGm thay th5 máy móc mEt cách hLp lý. Nói chung, là nên
thay th5 máy móc thi5t b7 tr'Pc khi chúng quá cF, +òi hVi nhi$u chi phí và
thQi gian s&a chWa.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

- Xây dIng chu k> b1o trì hLp lý, phân b +$u theo k> k5 ho:ch s1n xuKt M
mBc có thG. . .
2.5 LFp k: ho?ch và ti:n 0J b6o trì
Công vi)c b1o trì có +=c tính t'4ng tI các công vi)c khác nên nó có kh1
nDng lAp ra k5 ho:ch. B1o trì tr'Pc +ây là b1o trì hi)u ch[nh, nó +'Lc thIc hi)n không
theo k5 ho:ch mà ph1i b1o trì trIc ti5p.
Công vi)c b1o trì ngày càng phát triGn, tZ b1o trì hi)u ch[nh +5n b1o trì ngDn
ngZa, b1o trì dI báo +$u +'Lc thIc hi)n theo k5 ho:ch.
2.5.1 Các y:u tO 6nh h-Qng và các cIn cG lFp k: ho?ch b6o trì
Có nhi$u y5u tJ +'Lc xem xét trong k5 ho:ch b1o trì, +ó là:
a. B1o trì thích hLp: M\i thi5t b7 ph1i +'Lc b1o trì theo mEt giai +o:n thích
hLp +G xem xét +i$u ki)n vAn hành, môi tr'Qng và các thi5t b7 quan
trNng khác.
b. Phân bJ nhân lIc: Ch'4ng trình b1o trì ph1i +'Lc thIc hi)n theo k5
ho:ch có liên quan rKt lPn +5n nhân lIc. K5 ho:ch b1o trì không nên quá
tAp trung n5u không sY có sI huy +Eng nhân lIc quá mBc làm cho con
ng'Qi suy ki)t.
c. ThQi ti5t: các thi5t b7 +i)n cao áp M tr:m ngoài trQi nh'ng có mEt sJ b1o
trì ph1i +'Lc thIc hi)n trong nhà. Chúng +'Lc tháo rQi ra +G kiGm tra
ho=c thay +i rOi l;p ráp l:i, do +ó không +'Lc làm M +i$u ki)n Rm 'Pt
mà ch[ +'Lc thIc hi)n M +i$u ki)n thQi ti5t tJt.
Các cIn cG 0L lFp k: ho?ch s,a chRa bao gSm:
- Các dI án s&a chWa thay th5 lPn +ã +'Lc ban lãnh +:o thông qua.
- Các lý l7ch máy, l)nh công tác, k5 ho:ch s1n xuKt c9a nhà máy.
- Các lo:i hình công vi)c s&a chWa, yêu cHu chuyên môn ngh$ nghi)p, yêu
cHu các nguOn lIc ph,c v,.
- Tình hình mua s;m dI trW vAt t', ph, tùng thay th5.
2.5.2 Các lo?i b6o trì theo k: ho?ch
Khi +$ cAp +5n ch9 +$ vZa qua, b1o trì ngDn ngZa và b1o trì hi)u ch[nh thAm
chí c1 b1o trì dI báo +$u +'Lc lAp theo k5 ho:ch. B1o trì ngDn ngZa +'Lc thIc hi)n
theo k5 ho:ch chu k> dài h:n và c1 ng;n h:n, b1o trì hi)u ch[nh +'Lc thIc hi)n theo
chu k> ng;n h:n, còn b1o trì dI báo gHn nh' là mEt quá trình liên t,c.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

B6o trì theo k: ho?ch 0-Tc chia làm hai chu kC:
- Chu k> k5 ho:ch dài h:n
- Chu k> k5 ho:ch ng;n h:n
Chu k( k+ ho/ch dài h/n:
Chu k> k5 ho:ch dài h:n là k5 ho:ch b1o d'3ng cho tKt c1 các thi5t b7 ho=c
các thi5t b7 +ã +'Lc b1o d'3ng theo k5 ho:ch. Nhìn chung k5 ho:ch b1o d'3ng này có
giai +o:n tZ 5 +5n 20 nDm, kho1ng cách khác nhau này là ph, thuEc vào m\i lo:i thi5t
b7. Chu k> c9a k5 ho:ch dài h:n sY cho bi5t lo:i b1o d'3ng theo yêu cHu c9a m\i lo:i
thi5t b7 và cùng theo yêu cHu nDm +Ji vPi m\i lo:i b1o d'3ng. Chu k> k5 ho:ch dài
h:n là k5 ho:ch b1o d'3ng ngDn ngZa có giai +o:n 1 nDm trM lên. HHu h5t chúng +ã
+'Lc s&a chWa. aJi vPi b1o d'3ng ngDn ngZa có thQi h:n thì nó sY M vào m,c chu k>
k5 ho:ch ng;n h:n. Tiêu chuRn c9a chu k> k5 ho:ch dài h:n là phù hLp vào y5u tJ b1o
d'3ng theo chu k> và phân bJ theo nhân lIc.
Chu k( k+ ho/ch ng1n h/n:
Nh' chúng ta +ã bi5t chu k> k5 ho:ch dài h:n ch[ rõ cách b1o d'3ng nh' th5
nào cho m\i lo:i thi5t b7 và cách làm vi)c ra sao nh'ng không ch[ cho ta bi5t b1ng chi
ti5t (chcng h:n nh' ngày, tháng. . . và con sJ nhân lIc c, thG). Do vAy, nó ph1i có lo:i
b1o d'3ng theo k5 ho:ch riêng, +ó là chu k> k5 ho:ch ng;n h:n, +'Lc chia ra làm hai
lo:i nh' sau:
+ K5 ho:ch hàng nDm
+ K5 ho:ch hàng tháng.
K5 ho:ch nDm:
K5 ho:ch hXng nDm là k5 ho:ch +'Lc s;p x5p l:i tZ chu k> k5 ho:ch dài h:n
nhXm ch[ +7nh rõ công vi)c c9a tháng, trong lúc +ó b1o trì ngDn ngZa d'Pi mEt nDm có
thG +'Lc nhAp thêm trong b1ng thQi h:n nh' 6 tháng +G giám sát ngày càng tJt h4n
công vi)c trong tháng. B1o trì hi)u ch[nh theo k5 ho:ch chúng bao gOm luôn trong +ó.
Tiêu chuRn c9a k5 ho:ch hàng nDm ph1i quan tâm +5n y5u tJ phân bJ nhân
lIc và theo mùa v, (Ví du: k5 ho:ch +:i tu máy móc, thi5t b7 +'Lc thIc hi)n vào mùa
m'a trong khi k5 ho:ch giám sát +7nh k> thì thIc hi)n vào mùa hè, tr'Pc mùa m'a
bão. . .)


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

K5 ho:ch hàng tháng:
K5 ho:ch hàng tháng là k5 ho:ch ch[ cho chúng ta bi5t tKt c1 các chi ti5t vAn
hành, chcng h:n nh' +7nh v7, tên thi5t b7, mô t1 công vi)c qu1n lý b1o d'3ng, thQi
gian. . .
K5 ho:ch này gOm k5 ho:ch hàng nDm và b1o d'3ng hi)u ch[nh theo k5
ho:ch +ã +'Lc ghi l:i ho=c tìm thKy tZ tháng tr'Pc.
2.5.3 LFp k: ho?ch b6o trì gSm các nJi dung sau
1. Thi5t lAp thB tI 'u tiên c9a công tác b1o trì.
2. Xác +7nh các công vi)c cHn làm. Tài li)u b1n vY các h'Png dUn cHn có.
3. Xác +7nh thQi gian, lo:i thL, vAt t', d,ng c,, thi5t b7 +=c ch9ng và các yêu
cHu an toàn khi s&a chWa.
Dù l)nh công tác +'Lc phát ra nh' th5 nào +i nWa thì cFng rKt cHn ph1i có k5
ho:ch c, thG cho công tác s&a chWa. M=t khác, các công vi)c s&a chWa theo d:ng b1o
trì +$u có thG bi5t tr'Pc, ít mang tính khRn cKp.
Vi)c lAp k5 ho:ch ti5n +E s&a chWa bao gOm vi)c xác +7nh nEi dung c, thG
các công vi)c s&a chWa trong tZng kho1ng thQi gian ng;n làm c4 sM t chBc và kiGm
soát công tác s&a chWa. K5 ho:ch ti5n +E s&a chWa có thG phân theo tuHn hay theo ngày,
th'Qng biGu hi)n d'Pi d:ng b1ng phân công nhi)m v, s&a chWa cho m\i công nhân
hay bE phAn cho thQi gian tPi.
K5 ho:ch ti5n +E +'Lc lAp theo 2 b'Pc:
+ LAp biGu tng hLp các công vi)c s&a chWa có thG dI ki5n tr'Pc.
+ PhHn +i$u ch[nh khi có các hi)n t'Lng khRn cKp phát sinh.
Các công vi)c s&a chWa có thG dI ki5n là:
+ Các công vi)c s&a chWa cDn cB vào lý l7ch máy.
+ Tình hình ho:t +Eng mà qua +ó ng'Qi ta xác +7nh thQi +iGm s&a chWa hLp
lý vPi chi phí tJi 'u.
MEt c4 sM làm tJt ho:t +Eng s&a chWa dI ki5n trong thQi gian dài sY có kh1
nDng h:n ch5 rKt nhi$u các sI cJ phát sinh.
2.6 Phân lo?i b6o trì
Công tác b1o trì có thG phân làm 3 lo:i c4 b1n:
+ B1o trì hi)u ch[nh (s&a chWa)
+ B1o trì ngDn ngZa
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

+ B1o trì dI báo.
2.6.1 B6o trì hi/u chUnh (còn gVi là s,a chRa làm cho chính xác l?i)
B1o trì hi)u ch[nh là mEt d:ng b1o trì mà chúng ta th'Qng ngh. tPi theo cách
hiGu thJng nhKt là “s&a chWa”, ho:t +Eng này +'Lc ti5n hành sau khi thi5t b7 ngZng
ho:t +Eng, do h' hVng +Et xuKt.
B1o trì hi)u ch[nh: (Làm cho chính xác l:i) +'Lc thIc hi)n khi thi5t b7 tr,c
tr=c ho=c h' hVng. N5u nhWng tr,c tr=c ho=c hVng hóc +ó làm gi1m hi)u qu1 chBc
nDng c9a thi5t b7 thì nó sY +'Lc hi)u ch[nh ngay sau +ó bXng ph'4ng pháp thích hLp,
trong khi +ó thì +ã chuRn b7 +Hy +9 v$ nhân lIc, d,ng c, và +O dI phòng +G thay th5.
N5u h' hVng này có hAu qu1 xKu thì sI hi)u ch[nh +'Lc thIc hi)n ngay lAp tBc cho dù
sI hao tn v$ các nguOn lIc lPn h4n nhi$u lHn so vPi hi)u ch[nh theo k5 ho:ch.
Trong nhWng tr'Qng hLp nh' th5 phân x'Mng b1o trì sY ghi l:i sI cJ và ti5n
hành s&a chWa cHn thi5t. N5u mEt phân x'Mng b1o trì ch[ làm công vi)c hi)u ch[nh thì
thAt vô ngh.a vì khi thi5t b7 +ã h' hVng tKt y5u ph1i +'Lc s&a chWa rOi mPi hi)u ch[nh.
Nh.:c $i;m:
- KiGu b1o trì này th'Qng +'a nhà máy vào th5 b7 +Eng kh;c ph,c sI cJ.
- VPi thQi gian và chi phí rKt lPn do sI cJ lây lan
- Làm gi1m hi)u qu1 c9a s1n xuKt chính: t:o ph5 phRm t:o ra l\i nhi$u h4n,
k5 ho:ch s1n xuKt b7 +Eng.
B6o trì chia làm hai lo?i:
- B1o trì hi)u ch[nh theo k5 ho:ch
- B1o trì hi)u ch[nh không theo k5 ho:ch
VFt t- dN phòng cho máy móc thi:t b< 0-Tc chia làm ba lo?i:
- Các bE phAn thay th5 cho nhWng phHn t& h' hVng tZ tZ.
- Các bE phAn thay th5 cho nhWng phHn t& h' hVng +Et xuKt
- Các bE phAn thay th5 hoàn toàn
Tiêu chuRn vAt t' dI phòng ph1i +:t tiêu chuRn v$ giá tr7 kinh t5, thJng kê tb
l) hao mòn, chKt l'Lng và h) thJng sBc b$n. . .
V$ m=t t chBc, thIc t5 các công ty +i)n lIc, truy$n t1i, nhà máy +i)n ch9 trì
thIc hi)n công tác b1o trì này M ph:m vi thi5t b7 qu1n lý, trZ +:i tu, s&a chWa lPn máy
bi5n áp, máy ng;t 110kV trM lên và máy phát +i)n có công suKt 40MW trM lên, qua +ó
+Hu t' thi5t b7 phù hLp.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

2.6.2 B6o trì ngIn ngWa
v a7nh ngh.a: b1o trì ngDn ngZa là tng hLp các bi)n pháp t chBc, k] thuAt
v$ b1o d'3ng, kiGm tra và s&a chWa, +'Lc ti5n hành theo mEt chu k> s&a chWa +ã quy
+7nh và theo k5 ho:ch ho=c theo mEt tiêu chuRn quy +7nh chung (quy trình, quy ph:m)
ho=c theo quy +7nh c9a nhà ch5 t:o.
Chcng h:n nh' theo sJ lHn +óng c;t vAn hành máy ng;t (bình th'Qng, ng;n
m:ch. . .)
v M,c +ích:
- H:n ch5 sI hao mòn, sI xuJng cKp.
- NgDn ngZa sI cJ máy móc thi5t b7
- a1m b1o thi5t b7 luôn ho:t +Eng trong tr:ng thái bình th'Qng.
v du +iGm: ch'4ng trình b1o trì ngDn ngZa có nhWng 'u +iGm sau.
- Ch9 +Eng trong s1n xuKt
- Gi1m thQi gian ch5t trong s1n xuKt
- An toàn h4n cho công nhân và thi5t b7
- Ít ph1i s&a chWa khJi l'Lng lPn l=p +i l=p l:i
- S&a chWa +4n gi1n tr'Pc khi h' hVng n=ng sY tJn ít chi phí h4n, cHn ít ph,
tùng thay th5 h4n, mBc dI phòng vAt t', thi5t b7. . . thKp h4n.
- Tránh “s1n xuKt” ra tb l) l\i (c1 s1n phRm d7ch v,) nâng cao +E tin cAy c9a
h) thJng s1n xuKt, h) thJng ph,c v,.
- Ti5t ki)m +'Lc chi phí
v Quy luAt hao mòn máy móc thi5t b7: c4 sM c9a ch5 +E b1o trì ngDn ngZa
là mBc +E hao mòn c9a máy móc thi5t b7 tuân theo mEt quy luAt nhKt +7nh ph, thuEc
vào +=c +iGm ch5 t:o, ch5 +E s& d,ng và thQi gian s& d,ng.
NhFn xét:
- MBc hao mòn sY tDng rKt nhanh khi nó v'Lt qua +iGm giPi h:n.
- Vi)c s&a chWa dI phòng sY nhXm xác +7nh thQi +iGm hLp lý cho vi)c khôi
ph,c kh1 nDng làm vi)c c9a thi5t b7.
- H4n nWa trong quá trình s& d,ng kh1 nDng x1y ra sI cJ cFng khác nhau
trong tZng giai +o:n chu k> sJng c9a thi5t b7.
- Trong giai +o:n (I) +Hu: Khi mPi l;p +=t mBc +E x1y ra sI cJ khá cao, +i$u
này có thG gi1i thích bXng nhWng sI cJ ch5 t:o, do chKt l'Lng thi5t b7 máy móc hay do
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

vi)c l;p +=t hi)u ch[nh ban +Hu, m=t khác cFng có thG ch'a quen dùng. . ., thông
th'Qng: các nhà cung cKp có thG cho mEt thQi gian b1o hành +G gi1m r9i ro này.
Tuy nhiên, trong công tác b1o trì giai +o:n này cHn ph1i thIc hi)n các ho:t
+Eng +ào t:o, h'Png dUn s& d,ng.
- Trong giai +o:n (II) (sI cJ tiêu chuRn): thi5t b7 ho:t +Eng n +7nh vPi tb l)
sI cJ rKt thKp.
- Trong giai +o:n (III): khi k5t thúc giai +o:n (II) sang giai +o:n (III) tb l)
sI cJ tDng lên rKt nhanh, +ây chính là +iGm mà ch5 +E b1o trì dI phòng ph1i xác +7nh
tr'Pc +G có s&a chWa thích hLp, lo:i bV sI cJ.
v Các tính chKt c9a b1o trì ngDn ngZa:
Ngày nay, vi)c b1o trì có tính ngDn ngZa +'Lc áp d,ng rEng rãi. MEt ch'4ng
trình b1o trì ngDn ngZa ph1i +1m b1o các tính chKt sau:
- LKy dI phòng làm chính, ngh.a là không thG cho máy hVng mPi s&a chWa
mà ph1i ti5n hành s&a chWa ch9 +Eng tr'Pc khi máy hVng.
- Công vi)c s&a chWa ph1i ti5n hành theo k5 ho:ch, tBc là cB +5n ngày,
tháng quy +7nh là +'a máy b1o trì ra s&a chWa.
- Xác +7nh tr'Pc nEi dung s&a chWa
- NEi dung c4 b1n c9a b1o trì ngDn ngZa gOm:
+ B1o trì máy móc thi5t b7, gOm công vi)c theo dõi tình hình máy móc
thi5t b7, kiGm tra vi)c thIc hi)n các quy +7nh vAn hành, k7p thQi +i$u ch[nh máy, lo:i
bV các l\i trong khi máy vAn hành, làm v) sinh máy, thay dHu m3. Công vi)c này
th'Qng do công nhân +Bng máy và công nhân b1o d'3ng ti5n hành khi máy ch:y,
trong giQ ngh. ho=c tr'Pc khi giao nhAn ca.
+ KiGm tra +7nh k> là xem xét máy theo ti5n +E k5 ho:ch +$ ra nhXm tìm ra
các hi)n t'Lng không bình th'Qng c9a máy móc thi5t b7, phát hi)n các thi5t b7 và bE
phAn máy có l\i ho=c s;p hVng cHn ph1i thay th5 trong k> s&a chWa tPi ho=c s&a chWa
hoàn ch[nh ngay.
Thông th'Qng lo:i b1o trì này sY +'Lc thIc hi)n theo 1 chu k> thQi gian nhKt
+7nh. HHu h5t là tuân theo ch[ dUn c9a nhà ch5 t:o mà có 1 sJ thi5t b7 b1o trì nhi$u có
sJ thi5t b7 b1o trì ít.
a=c bi)t, giai +o:n b1o trì ngDn ngZa cho m\i lo:i thi5t b7 +$u dIa vào +i$u
ki)n thao tác, +i$u ki)n môi tr'Qng và +Qi sJng (tui thN) c9a m\i thi5t b7.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

v NEi dung công vi)c b1o trì ngDn ngZa:
B1o trì ngDn ngZa gOm 3 lo:i công vi)c sau:
- Giám sát
- KiGm tra chBc nDng
- S&a chWa
Giám sát: sI giám sát ph1i +'Lc thIc hi)n liên t,c trong quá trình vAn hành
c9a máy móc, thi5t b7 bXng th7 giác, thính giác, xúc giác và bXng ph'4ng pháp +o kiGm
tra các +=c tính c9a thi5t b7 cFng trong suJt quá trình vAn hành. SI giám sát th'Qng
xuyên, có thG là hàng ngày, tuHn, tháng dIa vào h'Png dUn c9a nhà ch5 t:o, theo kinh
nghi)m vAn hành và tHm quan trNng c9a tZng thi5t b7 (các thông tin, dW li)u, sJ li)u thu
+'Lc trong quá trình giám sát +'Lc x& lý, phân tích k7p thQi +G +$ ra bi)n pháp kh;c
ph,c phòng ngZa hWu hi)u)
KiGm tra chBc nDng: là ph'4ng pháp b1o trì +G ch;c ch;n rXng các thi5t b7
vUn ti5p t,c vAn hành +'Lc trong +i$u ki)n bình th'Qng. Chu k> kiGm tra chBc nDng
th'Qng +'Lc thIc hi)n 6 tháng, 1 nDm 1 lHn ho=c khi khâu giám sát phát hi)n có
nhWng vKn +$ cHn ph1i kiGm tra chBc nDng, tùy theo chBc nDng c9a thi5t b7.
Lo:i b1o trì này gOm công tác giám sát tng quát, kiGm tra thi5t b7, +ánh giá
các chBc nDng, các +=c tính c9a thi5t b7, bôi tr4n và v) sinh thi5t b7, s&a chWa và ph,c
hOi mEt sJ ph, tùng.
Ví d,: máy ng;t +i)n có chBc nDng trong h) thJng +i)n là thIc hi)n thao tác
+óng c;t: KiGm tra vi)c +óng c;t c9a chính bE truy$n +Eng c4 khí +5n các bE phAn lIc
và kiGm tra chBc nDng c9a logíc +i$u khiGn máy ng;t.
S&a chWa: NhXm c1i thi)n tình tr:ng h' hVng c9a thi5t b7 sau quá trình vAn
hành dài và s&a chWa các h' hVng phát hi)n trong phHn kiGm tra chBc nDng. Chu k>
s&a chWa thông th'Qng trong kho1ng thQi gian giWa tZ 5 +5n 20 nDm ho=c ng;n h4n,
tùy theo k5t qu1 kiGm tra chBc
NDng và +i$u ki)n làm vi)c c9a thi5t b7.
Lo:i b1o trì này là kiGm tra toàn bE, tháo ra +G chùi, ph,c hOi, thay th5
nhWng phHn t& h' hVng ho=c hao mòn.
NEi dung c, thG c9a công tác này là tháo mEt sJ chi ti5t bE phAn gHn +5n k>
s&a chWa nhWng chi ti5t có dKu hi)u h' hVng +G kiGm tra ho=c thông qua các thi5t b7
chuyên dùng và ph'4ng pháp kiGm tra thích hLp +o +:c thu nhAn các thông sJ k] thuAt
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

c9a thi5t b7 +Ji chBng vPi tiêu chuRn +G phát hi)n sai l)ch. NEi dung kiGm tra sY là c4
sM rKt quan trNng +G lAp k5 ho:ch, dI trù ngân sách s&a chWa.
2.6.3 B6o trì dN báo
ThIc chKt nó là mEt kiGu b1o trì dI phòng có s& d,ng các d,ng c, nh:y c1m
(ví d, nh' s& d,ng máy phân tích +E rung, máy +o biên +E, máy dò siêu âm, d,ng c,
quang hNc, các d,ng c, kiGm tra áp suKt, nhi)t +E, +i)n trM. . .) +G dI báo tr'Pc các sI
tr,c tr=c. Có thG liên t,c hay +7nh k> theo dõi các +i$u ki)n tPi h:n. Ph'4ng thBc này
cho phép nhân viên b1o trì có thG xác +7nh tr'Pc sI cHn thi5t ph1i s&a chWa lPn.
Ví d,: aG kiGm tra các tuJc bin phát +i)n lPn tr'Pc kia, cB ba nDm ph1i tháo
d3 mEt lHn, ng'Qi ta có thG g;n các thi5t b7 áp d,ng b1o trì dI báo nó có thG ho:t +Eng
liên t,c 5 nDm không ph1i tháo d3. MBc +E rung c9a thi5t b7 +'Lc theo dõi hXng tháng,
xu h'Png bi5n +i c9a nó sY +'Lc ph1n ánh trên +O th7, thi5t b7 có thG ho:t +Eng khi nó
ch'a +5n giPi h:n báo +Eng M mBc cao.
2.7 Các d?ng s,a chRa
Có 3 lo:i s&a chWa (nhV, vZa, lPn) máy móc thi5t b7.
1. S&a chWa nhV: (còn gNi là s&a chWa th'Qng xuyên) là lo:i công tác s&a
chWa +4n gi1n nhKt, không +òi hVi ph1i tháo rQi toàn bE máy mà ch[ tháo các bE phAn
+ã +'Lc xác +7nh trong k> kiGm tra, và thay th5 các chi ti5t +ã hao mòn, +i$u ch[nh +G
máy móc ho:t +Eng bình th'Qng
2. S&a chWa vZa: Là ngoài vi)c thay th5 các chi ti5t chóng mòn. Công tác s&a
chWa vZa còn bao gOm công vi)c nhXm khôi ph,c chính xác và công suKt c9a thi5t b7.
So vPi s&a chWa lPn thì trong s&a chWa vZa ng'Qi ta không tháo máy ra khVi b) máy.
3. S&a chWa lPn: Là công vi)c s&a chWa toàn di)n nhKt và phBc t:p nhKt,
ng'Qi ta ph1i tháo máy ra khVi b) +G thay th5, s&a chWa các bE phAn cJt lõi, sau khi
s&a chWa lPn máy có thG có chKt l'Lng t'4ng +'4ng máy mPi. aôi khi trong s&a chWa
lPn ng'Qi ta còn k5t hLp c1 vi)c c1i ti5n, nâng cao công suKt, tDng c'Qng các tính nDng
k] thuAt phù hLp vPi yêu cHu mPi c9a ho:t +Eng s1n xuKt. Công vi)c s&a chWa lPn có
thG ti5n hành M thQi +iGm cân nh;c hi)u qu1 giWa s&a chWa và thay mPi.
Các nEi dung s&a chWa ti5n hành theo mEt chu k>. Chu k> s&a chWa là
kho1ng thQi gian cách quãng giWa hai lHn s&a chWa lPn k5 ti5p nhau. Chu k> s&a chWa
có thG là 3 nDm, 5 nDm, 7 nDm, 13 nDm, 15 nDm thAm chí còn dài h4n. Trong m\i chu
k> s&a chWa vZa, s&a chWa nhV và kiGm tra.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

K5t cKu chu k> s&a chWa là sJ lHn s&a chWa vZa, nhV, kiGm tra trong chu k>,
trình tI và thQi gian cách quãng giWa các lHn s&a chWa. K5t cKu chu k> s&a chWa có thG
hình thành bMi các thông sJ c9a quá trình ch5 t:o, ho=c bXng vi)c phân tích thQi h:n s&
d,ng các bE phAn c4 sM các bE phAn chóng mòn.
K5t cKu chu k> s&a chWa nói chung ph, thuEc vào các nhân tJ nh':
a=c +iGm, k5t cKu máy móc thi5t b7 và chKt l'Lng các chi ti5t bE phAn máy
Ch5 +E công tác, vAn hành, khai thác
MBc +1m nhi)m c9a máy móc thi5t b7
Trình +E s& d,ng và b1o d'3ng máy móc.
ChKt l'Lng công tác s&a chWa. . .
2.8 Cân nh@c các chính sách b6o trì dN phòng
Khi s1n phRm, máy móc thi5t b7, hay mEt quá trình s1n xuKt d7ch v, b'Pc
vào n +7nh, mEt nghiên cBu h5t sBc quan trNng là phân bJ xác suKt thQi gian giWa các
sI cJ có l\i. Phân bJ này th'Qng là phân bJ chuRn. Khi phân bJ này là phân bJ chuRn
vPi +E l)ch chuRn ng'Qi ta th'Qng chNn ch5 +E b1o trì dI phòng ngay c1 khi chi phí
ho:t +Eng này cao. ai$u này +úng vì chúng ta bi5t rõ khi nào b1o trì là cHn thi5t. Và
h4n th5 chúng ta cHn bi5t chính xác khi nào cHn ph1i b1o trì, chúng ta cHn Kn +7nh
chính xác khi nào sY thIc hi)n nó. Càng cJ g;ng +7nh thQi h:n b1o trì chính xác, càng
bPt thIc hi)n nhWng lHn b1o trì không cHn thi5t.
Do +ó, mEt khi chúng ta có +$ ngh7 v$ b1o trì dI phòng thì +i$u quan trNng
là ph1i xác +7nh +'Lc khi nào b1o trì có hi)u qu1. Nói chung là chi phí b1o trì càng cao
thì phân bJ xác suKt thQi gian giWa các sI cJ ph1i ch=t h4n. Thêm nWa, n5u chi phí s&a
chWa khi x1y ra h' hVng, không +;t h4n chi phí b1o trì dI phòng, có lY chúng ta có thG
+G cho máy h' rOi mPi s&a.
Tuy vAy, hAu qu1 c9a sI h' hVng ph1i +'Lc xem xét mEt cách +Hy +9, có
nhWng sI h' hVng gây ra hAu qu1 nghiêm trNng. M=t khác, chi phí b1o trì dI phòng có
lY là quá nhV +G có thG áp d,ng b1o trì dI phòng ngay trong tr'Qng hLp phân bJ xác
suKt thQi gian giWa các lHn sI cJ quá rEng (+E l)ch chuRn lPn). Trong bKt k> tr'Qng
hLp nào m\i ng'Qi vAn hành máy ph1i ch7u trách nhi)m kiGm tra thi5t b7 và các công
c,.
Có rKt nhi$u thi5t b7 nh:y c1m cho phép xác +7nh khi nào cHn ph1i b1o trì. Ví
d,, tuJc bin khí có bE nh:y c1m ch[ +7nh sI hi)n di)n c9a các chi ti5t kim lo:i trong
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13

dHu bôi tr4n. Các d,ng c, nh:y c1m có thG ch[ +7nh sI hao mòn không thKy +'Lc và
nhu cHu b1o trì dI phòng tr'Pc khi hVng hóc. MEt sJ lPn các thi5t b7 nh:y c1m khác,
tZ máy +o chKn +Eng +5n máy +o nhi)t bXng tia hOng ngo:i có thG giúp chúng ta xác
+7nh yêu cHu b1o trì dI phòng.
Ngoài ra các hO s4 k] thuAt có thG cung cKp mEt mô t1 v$ các lo:i b1o trì và
thQi h:n cHn thi5t. Các mô t1 nh' th5 cFng có thG áp d,ng cho mEt hN các máy t'4ng
tI.
SI b1o trì dI phòng có thG làm tDng chi phí b1o trì, +Ong thQi chi phí s&a
chWa các hVng hóc l:i có thG gi1m xuJng.
Ng'Qi qu1n tr7 sY cân nh;c 2 lo:i chi phí trên +G tìm mEt mBc +E thích Bng
chi phí cho b1o trì dI phòng trong t'4ng quan vPi sI gi1m chi phí s&a chWa.
2.9 Các hình thGc t& chGc công tác b6o trì trong công ty
Hi)n nay có 3 hình thBc c4 b1n +G t chBc công tác b1o trì trong Doanh
nghi)p:
2.9.1 Hình thGc phân tán
Là tKt c1 các máy móc thi5t b7 và +i$u ki)n vAt chKt cHn thi5t cho công tác
s&a chWa +$u giao cho các +4n v7 thành viên hay phân x'Mng qu1n lý máy móc thi5t b7
+ó. M\i +4n v7 thành viên có mEt bE phAn s&a chWa ph, trách tKt c1 các công vi)c s&a
chWa b1o trì máy móc thi5t b7 khác nhau cho +4n v7
Hình thBc này có 'u +iGm là t:o +i$u ki)n k5t hLp ch=t chY giWa s1n xuKt
chính và bE phAn b1o trì, nh'ng l:i có nhi$u nh'Lc +iGm nh': khó tAn d,ng h5t kh1
nDng c9a công nhân và thi5t b7 b1o trì c1 v$ quy mô và nDng lIc, ng'Lc l:i cFng có thG
có giai +o:n không +1m nhi)m h5t các d:ng s&a chWa và +=c bi)t là các nEi dung s&a
chWa phBc t:p hay khJi l'Lng s&a chWa lPn, thQi gian s&a chWa kéo dài, +Ong thQi do
phân tán và thAm chí có lúc +i$u làm nhi)m v, khác nên trình +E thIc tiSn, kinh
nghi)m tích lFy. . . c9a +Ei ngF này không cao.
2.9.2 Hình thGc b6o trì tFp trung
Là mNi công tác b1o trì +$u tAp vào +4n v7 b1o trì c9a công ty. Hình thBc này
có 'u +iGm lPn là có sI chuyên môn hóa cao nên nDng lIc chuyên môn và kinh
nghi)m tích lFy cao, có dI trW hLp lý, tAn d,ng +'Lc kh1 nDng c9a k] s' - công nhân,
và các máy móc thi5t b7 ph,c v, +Ong thQi công tác kiGm soát các thi5t b7 +'Lc ch=t
chY, +=c bi)t là các thi5t b7, d,ng c, ph,c v, công tác b1o trì +'Lc qu1n lý và s& d,ng
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 14

có hi)u qu1, rút ng;n thQi gian s&a chWa, gi1m chi phí nâng cao kh1 nDng c:nh tranh
c9a doanh nghi)p.
Tuy nhiên, nh'Lc +iGm lPn nhKt c9a hình thBc này là khó g;n công vi)c s&a
chWa vPi s1n xuKt chính, công tác s&a chWa thi5u linh ho:t, k7p thQi. a=c bi)t khó khDn
khi xí nghi)p có nhi$u d:ng máy móc thi5t b7 khác nhau.
2.9.3 Hình thGc hXn hTp
ThIc chKt là sI k5t hLp c9a 2 hình thBc trên bXng cách phân cKp hLp lý công
tác b1o trì giWa bE phAn b1o trì M các +4n v7 vPi bE phAn b1o trì tAp trung.
2.10 Các bi/n pháp s,a chRa nhanh
S&a chWa nhanh là mEt yêu cHu quan trNng +=t ra cho công tác s&a chWa vì
nh' th5 nó sY nâng cao hi)u qu1 c9a s1n xuKt chính, +1m b1o h) thJng có kh1 nDng
+áp Bng các k5 ho:ch s1n xuKt mEt cách +$u +=n. Các bi)n pháp có thG áp d,ng +G s&a
chWa nhanh là:
1. TDng c'Qng công tác chuRn b7 tr'Pc khi s&a chWa:
Công tác này bao gOm:
ChuRn b7 thi5t k5 nh' lAp hO s4 b1n vY các thi5t b7, các chi ti5t chóng gây l\i
cho tZng lo:i máy móc thi5t b7, các ch5 t:o ph, tùng và các chi ti5t thay th5 ho=c +=t
mua dI trW n +7nh.
ChuRn b7 công ngh) nh' quy +7nh ph'4ng pháp công ngh) s1n xuKt ph, tùng
và chi ti5t thay th5 cFng nh' các ph'4ng pháp công ngh) cFng nh' các b'Pc công
ngh) cho vi)c s&a chWa thay th5.
ChuRn b7 máy móc thi5t b7 tr'Pc khi giao cho bE phAn s&a chWa.
2. ThIc hành công tác s&a chWa nhanh:
Có thG lLi d,ng thQi gian ngoài s1n xuKt +G s&a chWa, bJ trí l7ch làm vi)c c9a
công nhân s&a chWa so le vPi giQ làm vi)c c9a công nhân s1n xuKt chính.
Áp d,ng các bi)n pháp s&a chWa tiên ti5n nh' s&a chWa tZng bE phAn, tZng
c,m máy, nói cách khác là luôn có các bE phAn hay c,m máy tJt +G thay ngay cho các
bE phAn b7 h' hVng. VPi các máy nhV, sJ l'Lng lPn có thG dI trW s_n, (Nhà máy th9y
+i)n có thG s&a chWa vào mùa khô, c:n n'Pc ho=c s&a chWa vào giQ thKp +iGm). . .
3. Áp d,ng ph'4ng pháp s&a chWa xen kY:
aJi vPi các máy liên +Eng, các dây chuy$n liên t,c, nh' +i)n lIc, thông tin
chcng h:n n5u ngZng máy, ngZng +'Qng dây, tr:m. . . +G s&a chWa mEt bE phAn nào +ó
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 15

dUn +5n sI dZng s1n xuKt toàn bE dây chuy$n. Ng'Qi ta sY phân các dây chuy$n nh'
th5 thành nhi$u c,m thi5t b7, lAp chu k> s&a chWa chung cho các c,m thi5t b7, +G khi
ngZng vAn hành s&a chWa ng'Qi ta có thG ti5n hành +Ong lo:t các d:ng s&a chWa khác
nhau trên các c,m thi5t b7. Sau mEt thQi gian nhKt +7nh tKt c1 các c,m thi5t b7 +$u
+'Lc b1o d'3ng s&a chWa mEt cách hLp lý, ho=c ng'Qi ta có h) thJng dI phòng vAn
hành t:m trong thQi gian h) thJng chính +'a ra s&a chWa, ho=c s&a chWa vào giQ thKp
+iGm. . .







CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 3
Các h?ng m1c thí nghi/m thi:t b< 0i/n
phMn nhZt thG






#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

3 Các h:ng m,c thí nghi)m thi5t b7 nhKt thB........................................................... 1
3.1 Máy bi5n áp.................................................................................................. 1
3.2 Máy bi5n +i)n áp .......................................................................................... 2
3.2.1 Máy bi5n +i)n áp kiGu +i)n tZ................................................................ 2
3.2.2 Máy bi5n +i)n áp kiGu t,........................................................................ 2
3.3 Máy bi5n dòng +i)n ...................................................................................... 3
3.4 Máy c;t khí SF6............................................................................................ 3
3.5 Máy c;t Chân không..................................................................................... 4
3.6 Máy c;t không khí ........................................................................................ 4
3.7 Máy c;t dHu .................................................................................................. 5
3.8 Máy c;t ph, t1i ............................................................................................. 5
3.9 Máy c;t RECLOSER.................................................................................... 6
3.10 Dao cách ly................................................................................................... 6
3.11 Dao c;t ph, t1i.............................................................................................. 6
3.12 Thi5t b7 phân phJi trNn bE l;p trong nhà và ngoài trQi................................... 7
3.13 Các thanh dUn dòng có màn ch;n trNn bE cKp +i)n áp trên 6kV..................... 7
3.14 Các h) thJng thanh cái - Phân +o:n thanh cái ............................................... 7
3.15 CHu chì cao áp và cHu chì tI r4i cKp +i)n áp trên 1000V............................... 7
3.16 ChJng sét van, chJng sét Jng và thi5t b7 b1o v) quá áp................................. 8
3.16.1 ChJng sét van........................................................................................ 8
3.16.2 ChJng sét Jng........................................................................................ 8
3.16.3 Thi5t b7 b1o v) quá áp (ChJng sét van lo:i ZnO không khe hM)............. 8
3.17 SB cách +i)n ................................................................................................. 8
3.17.1 SB +3, SB treo........................................................................................ 8
3.17.2 SB xuyên, sB +Hu vào MBA, MC........................................................... 9
3.18 Cáp lIc ......................................................................................................... 9
3.18.1 Cáp dHu (lo:i có áp lIc)......................................................................... 9
3.18.2 Cáp cách +i)n bXng giKy tRm dHu, cáp cách +i)n bXng cao su, bXng nhIa
tng hLp PVC (trZ XLPE) ..................................................................... 9
3.18.3 Cáp XLPE........................................................................................... 10
3.19 T, +i)n ....................................................................................................... 10
3.20 H) thJng nJi +Kt ......................................................................................... 10
3.21 aEng c4 +i)n mEt chi$u, aEng c4 +i)n xoay chi$u ..................................... 10
3.22 Máy phát +i)n, Máy bù +Ong bE và Máy phát kích tZ lo:i c góp ............... 11











!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

3 Các h?ng m1c thí nghi/m thi:t b< nhZt thG
3.1 Máy bi:n áp
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2
Ðo +i)n trM cách +i)n các cuEn
dây

3 Ðo tn thKt +i)n môi
4
KiGm tra thông sJ không t1i ao I
o
+7nh mBc +Ji vPi MBA TD và dòng
không t1i nhV +Ji vPi các MBA còn l:i .
5
Ðo thông sJ ng;n m:ch Xác +7nh U
k
% M +i$u ki)n thIc t5 . Riêng P
k

ch[ +o khi có +i$u ki)n và ch[ áp d,ng +Ji
vPi MBA TD
6 KiGm tra t +Ku dây, cIc tính T +Ku dây (a/v MBA 3pha) và cIc tính
(a/v MBA 1pha)
7 Th& nghi)m sB +Hu vào ao: R
c+
, Tge và +i)n dung
8
Ðo +i)n trM mEt chi$u các cuEn
dây
ao M tKt c1 các nKc
9 Ðo t[ sJ bi5n áp ao M tKt c1 các nKc
10 Th& nghi)m cao th5 mEt chi$u
và +o dòng rò
ThIc hi)n M các cuEn dây có U+m > 1000V
11 Th& nghi)m cao th5 xoay chi$u
tHn sJ 50Hz

12 KiGm tra bE +i$u áp d'Pi t1i
K/tra: Tình tr:ng và chBc nDng làm vi)c, th&
cách +i)n m:ch b1o v), +i$u khiGn, lKy +O
th7 vòng và chu trình làm vi)c c9a T/+iGm
chNn nKc c9a dao +1o m:ch, ch,p sóng bE
công t;c K.
13
KiGm tra máy bi5n dòng +i)n
lOng chân sB
ao: R
c+
, Tb sJ bi5n, tZ hóa, cIc tính, R
1c
c9a
các cuEn dây
14 KiGm tra các thi5t b7 ph, trL(làm
mát, hiGn th7)
VPi +/c4 qu:t mát,b4m dHu: R
c+
, I
lv
, th& C/th5
cuEn stato
15
KiGm tra tình tr:ng các R4le gaz,
r4le dòng dHu, r4le áp lIc.

16 Th& nghi)m dHu cách +i)n Xem các h:ng m,c th& nghi)m dHu cách
+i)n xem (*)
Các h?ng m1c th, nghi/m dMu cách 0i/n (*)
STT DMu trong MBA DMu trong BA
1 Thí nghi)m tính chKt hóa hNc mUu dHu
cách +i)n
Thí nghi)m tính chKt hóa hNc mUu
dHu cách +i)n
2 Thí nghi)m +i)n áp xuyên th9ng dHu
cách +i)n
Thí nghi)m +i)n áp xuyên th9ng dHu
cách +i)n
3 Thí nghi)m +o tang dHu cách +i)n Thí nghi)m +o tang dHu cách +i)n
4 Thí nghi)m hàm vi l'Lng Rm c9a dHu
cách +i)n
Thí nghi)m hàm vi l'Lng Rm c9a dHu
cách +i)n
5 Phân tích hàm l'Lng khí hòa tan trong
dHu cách +i)n
/
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

Ghi Chú: + aJi vPi MBA >= 66kV:
Th& nghi)m tKt c1 ch[ trZ h:ng m,c “11”.
+ aJi vPi MBA <= 35kV:
Ch[ th& nghi)m các h:ng m,c: “1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 14, 15 (ch[
kiGm tra r4le gaz), riêng m,c 16 ch[ th& nghi)m m,c 16.2 và 16.3”
+ aJi vPi các MBA tI dùng:
Ch[ th& nghi)m các h:ng m,c: “1, 2, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 14, 16.2”.
3.2 Máy bi:n 0i/n áp
3.2.1 Máy bi:n 0i/n áp kiLu 0i/n tW
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 Ðo +i)n trM cách +i)n các cuEn dây
3 Ðo +i)n trM mEt chi$u các cuEn dây
4 KiGm tra cIc tính theo ký hi)u trên
nhãn máy

5 KiGm tra t[ sJ bi5n
6 Th& nghi)m dHu cách +i)n
Áp d,ng vPi BaA dHu theo qui +7nh
c9a nhà ch5 t:o
7
ao dòng +i)n không t1i M cuEn dây thB
cKp

8 Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz Ch[ áp d,ng +Ji vPi cuEn thB cKp
9 KiGm tra +óng +i)n xung kích
10 Th& nghi)m cách +i)n vòng

Ghi chú: + aJi vPi BaA >= 110kV: Th& nghi)m tKt c1, ch[ trZ h:ng m,c “9, 10”.
+ aJi vPi BaA <= 35kV : Th& nghi)m tKt c1.
3.2.2 Máy bi:n 0i/n áp kiLu t1
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 Ðo +i)n trM cách +i)n
3
Ðo +i)n trM mEt chi$u các cuEn dây thB
cKp

4 KiGm tra cIc tính theo ký hi)u trên nhãn
máy

5 KiGm tra t[ sJ bi5n
6 Ðo +i)n dung và tgd c9a t, chia áp
7 Th& nghi)m cao th5 xoay chi$u tHn sJ
50Hz
aJi vPi cuEn dây thB cKp c9a khJi
MBA trung gian
8 Th& nghi)m dHu cách +i)n trong khJi
MBA trung gian
Theo yêu cHu c9a nhà ch5 t:o

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

3.3 Máy bi:n dòng 0i/n
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 Ðo +i)n trM cách +i)n các cuEn dây
3
Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz VPi MBD có U
+m
>= 110kV ch[ th&
M cuEn dây thB cKp
4
Ðo +i)n dung và tn hao +i)n môi c9a
cuEn dây s4 cKp

5
KiGm tra cIc tính theo ký hi)u trên nhãn
máy

6
KiGm tra +=c tính tZ hóa các cuEn dây
thB cKp

7 KiGm tra dHu cách +i)n Áp d,ng vPi BDa kiGu dHu
8 ao +i)n trM mEt chi$u các cuEn dây
9 KiGm tra t[ sJ bi5n

Ghi chú: + aJi vPi MBD >= 110kV: Th& nghi)m tKt c1
+ aJi vPi MBD <= 35kV: Th& nghi)m tKt c1, ch[ trZ h:ng m,c “4”
3.4 Máy c@t khí SF6
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 KiGm tra áp lIc khí b1o d'3ng Tr'Pc khi l;p +=t và n:p khí
3 KiGm tra ti5p +iGm áp lIc khí Trong quá trình n:p khí SF6
4 KiGm tra áp lIc khí n:p
5 KiGm tra hàm l'Lng Rm khí SF6
6 KiGm tra +E rò r[ khí SF6 sau khi n:p
7 ao +i)n áp làm vi)c nhV nhKt c9a cuEn
+óng, cuEn c;t

8 Th& nghi)m các t, chia áp aJi vPi các MC có l;p t, chia áp
9 Ðo +i)n trM cách +i)n
10 Ðo +i)n trM mEt chi$u
ao R
tx
các m:ch dUn dòng chính, R
1c
cuEn +óng c;t, R
1c
c9a +Eng c4 tích
nDng và các +i)n trM sKy
11 KiGm tra +=c tính máy c;t
ao thQi gian +óng c;t, tJc +E +óng
c;t, hành trình và +E ngAp ti5p +iGm,
+E không +Ong thQi khi +óng c;t,
dòng +i)n cuEn +óng c;t, thQi gian
tích nDng c9a các lò xo.
12
Th& nghi)m các chu trình làm vi)c(OC-
CO-OCO)

13
Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz
m:ch nh7 thB t9 truy$n +Eng

14
Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz máy
c;t và m:ch nh7 thB t& truy$n +Eng
GiWa các pha vPi nhau và vPi +Kt khi
MC +óng, c;t. M:ch nh7 thB t9
truy$n +Eng
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

Ghi chú: + aJi vPi MC khí SF6 >= 110kV: Th& nghi)m tKt c1, ch[ trZ h:ng m,c “14”
+ aJi vPi MC khí SF6 <= 35kV: Th& nghi)m tKt c1, ch[ trZ h:ng m,c “5,
13”.
3.5 Máy c@t Chân không
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n áp làm vi)c nhV nhKt c9a cuEn
+óng, cuEn c;t

3 ao +i)n trM mEt chi$u
C9a cKu trúc thanh dUn dòng chính
c9a các pha, cuEn +óng c;t, +Eng c4
tích nDng, +i)n trM sKy
4 Ðo +i)n trM cách +i)n
ao cách +i)n các pha máy, m:ch nh7
thB, cuEn +óng c;t, +Eng c4 tích
nDng
5 Ðo +i)n trM ti5p xúc
6 KiGm tra +E chân không c9a buOng c;t
7
ao hành trình ti5p +iGm +Eng và +E nén
ti5p +iGm

8 ao thông sJ thQi gian c9a máy c;t
ao thQi gian +óng c;t, +E không
+Ong thQi khi +óng c;t
9
KiGm tra các chu trình làm vi)c (OC-O-
OCO)

10 Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz
aJi vPi các pha máy c;t
(U
+m
<=35kV), m:ch nh7 thB, cuEn
+óng c;t, +Eng c4 tích nDng

3.6 Máy c@t không khí
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n áp làm vi)c nhV nhKt c9a cuEn
+óng, cuEn c;t

3 ao +i)n trM mEt chi$u
ao các thanh dUn chính, cuEn dây
+i)n tZ, các +i)n trM chia áp và +i)n
trM +Ku shunt
4 Ðo +i)n trM cách +i)n
5
Th& nghi)m các t, chia áp ao +i)n dung và tange c9a t, chia
áp
6 KiGm tra các C/trình làm vi)c c9a MC
(OC-CO-OCO)

7 KiGm tra các thông sJ k] thuAt c9a máy
c;t (c4, áp lIc)

8 Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz
C9a các pha máy c;t(U
+m
<=35kV),
m:ch nh7 thB, cuEn dây +óng c;t,
+Eng c4 tích nDng
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

3.7 Máy c@t dMu
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 KiGm tra t9 truy$n +Eng máy c;t
3 ao +i)n áp làm vi)c nhV nhKt c9a cuEn
+óng, cuEn c;t

4 ao tange sB +Hu vào
5 Ðo +i)n trM cách +i)n
6
Ðo +i)n trM ti5p xúc m:ch dUn dòng và
ti5p +iGm

7
ao tJc +E và thQi gian +óng c;t c9a máy
c;t

8
ao hành trình, +E ngAp, +E không +Ong
thQi khi +óng và c;t c9a máy c;t

9
Th& thao tác các chu trình làm vi)c c9a
máy c;t

10
KiGm tra dHu cách +i)n KiGm tra mBc dHu và +i)n áp phóng
c9a dHu
11
Th& nghi)m các máy bi5n dòng chân sB
máy c;t

12 Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz

Ghi chú: + aJi vPi Máy c;t nhi$u dHu: Th& nghi)m tKt c1.
+ aJi vPi Máy c;t ít dHu: Th& nghi)m tKt c1, ch[ trZ h:ng m,c “4”.
3.8 Máy c@t ph1 t6i
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n trM cách +i)n
ao R
c+
m:ch nh7 thB và cuEn dây
+i)n tZ +i$u khiGn
3 ao +i)n trM mEt chi$u
ao R
tx
các ti5p +iGm, R
1C
cuEn dây
+i)n tZ +i$u khiGn
4 Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz
VPi MC, m:ch nh7 thB, cuEn dây
+i)n tZ a/khiGn










!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

3.9 Máy c@t RECLOSER
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 KiGm tra t9 truy$n +Eng
3 ao +i)n trM mEt chi$u
ao R
tx
các ti5p +iGm, R
1C
cuEn dây
+i)n tZ +i$u khiGn
4 ao +i)n trM cách +i)n
5
Th& nghi)m các phHn t& ph, trL l;p
trong
GOm bi5n dòng, bi5n +i)n áp
6 Th& nghi)m chBc nDng
Th& nghi)m kiGm tra theo các +=c
tính làm vi)c
7
Th& nghi)m cao th5 xoay chi$u tHn sJ
công nghi)p


3.10 Dao cách ly
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 KiGm tra các thông sJ l;p +=t c9a DCL
K/tra hành trình làm vi)c c9a các
l'3i dao,+E mM, lIc ép l'3i dao, +E
ngAp
3 ao +i)n trM cách +i)n
ao R
c+
m:ch nh7 thB, cuEn dây +i$u
khiGn +óng c;t, +Eng c4 truy$n +Eng
và các pha c9a DCL
4 ao +i)n trM mEt chi$u
ao R
1c
các cuEn dây +i$u khiGn,
+Eng c4 truy$n +Eng và R
tx
các pha
c9a dao cách ly
5
KiGm tra ho:t +Eng các liên +Eng c4,
+i)n c9a DCL

6 KiGm tra các bE ti5p +iGm liên +Eng
7 Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz
Th& cách +i)n m:ch nh7 thB t9
truy$n +Eng, cuEn dây +i$u khiGn
+óng c;t, cách +i)n các pha c9a
DCL(U
+m
<= 35kV)

3.11 Dao c@t ph1 t6i
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 KiGm tra thao tác truy$n +Eng
3
ao +i)n áp làm vi)c nhV nhKt c9a cuEn
c;t

4 ao thQi gian c;t
5 ao +i)n trM cách +i)n
6 ao +i)n trM ti5p xúc
7 Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

3.12 Thi:t b< phân phOi trVn bJ l@p trong nhà và ngoài tr[i
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n trM cách +i)n
3
KiGm tra m:ch +Ku +Kt c9a các phHn t&
vPi vV t9

4
KiGm tra các thanh cái l;p ghép ao +i)n trM ti5p xúc các mJi ghép
thanh cái
5 Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz

3.13 Các thanh d\n dòng có màn ch@n trVn bJ cZp 0i/n áp trên 6kV
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n trM cách +i)n
3
KiGm tra chKt l'Lng các +Ku nJi c9a thanh
góp và vV bao che

4
KiGm tra bE phAn c9a h) thJng thông gió
nhân t:o c9a các thanh dUn dòng

5
Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz các
thanh dUn dòng


3.14 Các h/ thOng thanh cái - Phân 0o?n thanh cái
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2
ao +i)n trM cách +i)n các cách +i)n sB
treo, sB +3

3
KiGm tra tình tr:ng các sB +Hu vào, sB
xuyên

5
Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz các
thanh góp


3.15 CMu chì cao áp và cMu chì tN r9i cZp 0i/n áp trên 1000V
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2
ao +i)n trM cách +i)n các sB +3 c9a cHu
chì

3
KiGm tra tính nguyên v^n c9a các dây
ch1y c9a cHu chì

4
Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz các
cách +i)n sB

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8


3.16 ChOng sét van, chOng sét Ong và thi:t b< b6o v/ quá áp
3.16.1 ChOng sét van
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n trM cách +i)n
3
ao dòng +i)n rò bXng +i)n áp ch[nh l'u
tDng cao

4 Th& nghi)m +i)n áp phóng +i)n aJi vPi các CSV có khe hM
5 KiGm tra sI làm vi)c c9a bE +5m sét

3.16.2 ChOng sét Ong
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n trM cách +i)n
3
ao +'Qng kính c9a kênh dAp hO quang
c9a chJng sét

4
ao khe hM phóng +i)n bên trong c9a
chJng sét


3.16.3 Thi:t b< b6o v/ quá áp (ChOng sét van lo?i ZnO không khe hQ)
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n trM cách +i)n
3 KiGm tra +i)n áp tham kh1o xoay chi$u
4 KiGm tra sI làm vi)c c9a bE +5m sét

3.17 SG cách 0i/n
3.17.1 SG 08, SG treo
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n trM cách +i)n
3
Th& nghi)m cao th5 xoay chi$u tHn sJ
50Hz
aJi vPi các sB có +i)n áp £ 35kV
4 ao phân bJ +i)n áp trên sB aJi vPi các sB chu\i





!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

3.17.2 SG xuyên, sG 0Mu vào MBA, MC
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n trM cách +i)n
3
Th& nghi)m cao th5 xoay chi$u tHn sJ
50Hz
aJi vPi các sB có +i)n áp £ 35kV
4 ao +i)n dung và tange
aJi vPi các sB +Hu vào cKp +i)n áp >
35kV
5 KiGm tra áp lIc dHu chân sB aJi vPi các sB dHu áp lIc
6 KiGm tra +Ong hO áp lIc dHu -nt-

3.18 Cáp lNc
3.18.1 Cáp dMu (lo?i có áp lNc)
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n trM cách +i)n
3
Th& nghi)m cách +i)n cáp bXng +i)n áp
ch[nh l'u tDng cao

4 ao +i)n trM mEt chi$u c9a lõi cáp
5 ao +i)n dung làm vi)c c9a cáp
6
Xác +7nh +=c tính c9a dHu và chKt lVng
cách +i)n

7 KiGm tra các c4 cKu nJi +Kt vV cáp
8
Thí nghi)m kiGm tra hàm l'Lng các chKt
khí trong dHu cách +i)n bXng ph'4ng
pháp s;c ký khí


3.18.2 Cáp cách 0i/n b]ng giZy t^m dMu, cáp cách 0i/n b]ng cao su, b]ng nhNa
t&ng hTp PVC(trW XLPE)
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n trM cách +i)n
3 ao +i)n trM mEt chi$u lõi cáp
4
Th& nghi)m cách +i)n cáp bXng +i)n áp
ch[nh l'u tDng cao

5 KiGm tra tình tr:ng +Ku +Kt vV cáp






!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

3.18.3 Cáp XLPE
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n trM cách +i)n
3 ao +i)n trM mEt chi$u lõi cáp
4
Th& nghi)m cao áp xoay chi$u tHn sJ
50Hz cách +i)n cáp

5
Th& nghi)m cao áp cách +i)n vV bNc bXng
nhIa tng hLp
aJi vPi cáp có +i)n áp +7nh mBc ³
110KV
6 KiGm tra tình tr:ng +Ku +Kt vV cáp

3.19 T1 0i/n
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n trM cách +i)n
3 ao +i)n dung t, +i)n
4 Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ 50Hz
5 ao tn hao +i)n môi
aJi vPi các t, bù công suKt, +i)n áp
>10kV

3.20 H/ thOng nOi 0Zt
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1
KiGm tra sI hoàn thi)n c9a các phHn t&
c9a h) thJng nJi +Kt

2
KiGm tra các +Hu nJi c9a dây nJi +Kt vPi
các phHn t& nJi +Kt và vPi h) thJng nJi +Kt

3 ao +i)n trM nJi +Kt

3.21 Jng c9 0i/n mJt chi*u, Jng c9 0i/n xoay chi*u
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n trM cách +i)n cuEn dây
3
Thí nghi)m xác +7nh các thông sJ không
t1i M U
+m

4
Th& nghi)m cao áp mEt chi$u và +o dòng


5
Th& nghi)m cao áp xoay chi$u tHn sJ
50Hz

6 KiGm tra cIc tính và t +Ku dây



!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

3.22 Máy phát 0i/n, Máy bù 0Sng bJ và Máy phát kích tW lo?i c& góp
STT H?ng m1c thí nghi/m Ghi chú
1 KiGm tra tình tr:ng bên ngoài
2 ao +i)n trM cách +i)n cuEn dây stato
3
Th& nghi)m cách +i)n bXng +i)n áp ch[nh
l'u tDng cao và +o dòng rò tZng pha

4
Th& nghi)m cao áp xoay chi$u tHn sJ
50Hz

5 ao +i)n trM mEt chi$u cuEn dây stato
6 ao khe hM giWa các lõi thép stato và rôto
7
Th& nghi)m kiGm tra dòng làm vi)c không
t1i M các pha

8 ao +E rung c9a các +3 tr,c
9 ao khe hM rôto theo h'Png dNc tr,c
10 KiGm tra sI ho:t +Eng khi mang t1i







CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 4
Công tác kiLm tra b6o d-8ng b]ng m@t
0<nh kC trên các thi:t b< 0i/n
t?i các tr?m bi:n áp











#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

4 Các công vi)c kiGm tra bXng m;t +7nh k> t:i tr:m bi5n áp................................... 1
4.1 Máy bi5n áp lIc.................................................................................................... 1
4.2 Các bE +i$u ch[nh +i)n áp ................................................................................... 2
4.3 Các máy c;t dHu, máy c;t chân không, máy c;t SF6 và máy c;t không khí
nén......................................................................................................................... 2
4.4 CHu chì.................................................................................................................. 2
4.5 Các chJng sét van ................................................................................................ 2
4.6 Các thanh cái và dây ch;n................................................................................... 3
4.7 T, +i)n (bù dNc và bù ngang) ............................................................................. 3
4.8 Kháng +i)n (Lo:i dHu và lo:i khô) ..................................................................... 3
4.9 Dao cách ly và các phHn t& +óng c;t khác ........................................................ 3
4.10 Các thi5t b7 +i$u khiGn và +o l'Qng.................................................................... 3
4.11 Các k5t cKu l;p ráp............................................................................................... 4
4.12 H) thJng nJi +Kt................................................................................................... 4
4.13 Cáp +i)n................................................................................................................ 4
4.14 Móng máy............................................................................................................. 5
4.15 Khu vIc tr:m (tng thG) ...................................................................................... 5
4.16 Các t'Qng rào tr:m.............................................................................................. 5





























!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

4 Các công vi/c kiLm tra b]ng m@t 0<nh kC t?i tr?m bi:n áp
M\i tr:m bi5n áp và tZng bE phAn riêng rY c9a các thi5t b7 l;p trong tr:m
ph1i +'Lc kiGm tra +7nh k>. Kho1ng thQi gian yêu cHu c9a các công vi)c kiGm tra là
hàng tháng.
Vi)c kiGm tra bXng m;t nên kiGm tra toàn bE khu vIc tr:m bi5n áp bao gOm
khu vIc l;p +=t thi5t b7 ngoài trQi, nhà +i$u hành và toàn bE các thi5t b7 và các cKu
trúc. Vi)c kiGm tra này nên +'Lc ti5n hành khi tr:m +ang mang +i)n. Vì vAy, toàn bE
các phép kiGm tra ph1i +'Lc thIc hi)n tZ d'Pi m=t +Kt, +G +1m b1o kho1ng cách an
toàn cHn thi5t +5n các phHn +ang mang +i)n. Ph1i s& d,ng c1 hai m;t +G quan sát các
thanh cái và các thi5t b7 +'Lc l;p trên các k5t cKu tr:m.
Khi kiGm tra các mJi nJi +Kt ph1i thAt cRn thAn, vì +i)n áp cao có thG hình
thành qua bKt k> khe hM nào +'Lc t:o ra bMi sLi cáp nJi +Kt và mEt phHn c9a thi5t b7,
+=c bi)t là d'Pi các tình tr:ng sI cJ. VPi lý do trên, không +'Lc tháo các mJi nJi +Kt
vì bKt k> lý do gì trong khi tr:m +ang mang +i)n.
Các chi ti5t c9a công vi)c kiGm tra bXng m;t +'Lc mô t1 nh' sau:
4.1 Máy bi:n áp lNc
· KiGm tra t9 +i$u khiGn, các r4 le +i$u khiGn, các công t;c t4, các bE ch[
th7, và các c4 cKu truy$n +Eng.
· KiGm tra các sB +Hu vào v$ sI +Ku lVng, b7 nhiSm bRn ho=c b7 h' hVng,
sI lVng l`o M các +Hu cIc +Ku nJi và các rò r[ v$ dHu.
· KiGm tra các mBc dHu trong các thùng máy chính, trong khoang chBa bE
chuyGn nKc và M các sB +Hu vào.
· KiGm tra h) thJng khí bên trong (n5u có) v$ sI rò khí, áp suKt làm vi)c,
v.v.
· aNc và ghi bE ch[ th7 sJ lHn vAn hành c9a bE +i$u áp d'Pi t1i liên quan.
· Quan sát nhi)t +E dHu. Nhi)t +E dHu ph1i không +'Lc v'Lt quá tng
nhi)t +E cuEn dây lPn nhKt +ã cho trên b1ng thông sJ máy cEng vPi nhi)t +E môi
tr'Qng (không +'Lc v'Lt quá 40
0
C) thêm 10
0
C. Nói chung, nhi)t +E dHu không +'Lc
v'Lt quá 95
0
C và 105
0
C +Ji vPi các +4n v7 +E tDng nhi)t +E cuEn dây là 55
0
C và
650
0
C, t'4ng Bng, vì nhi)t +E môi tr'Qng hi5m khi v'Lt quá 30
0
C trong các kho1ng
thQi gian dài +9 +G làm cho nhi)t +E dHu tDng trên các +iGm nói trên.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

4.2 Các bJ 0i*u chUnh 0i/n áp
· ThIc hi)n các phép kiGm tra giJng nh' +ã cho trên +Ji vPi các MBA lIc
(n5u có).
· a=t phHn +i$u khiGn bE +i$u áp M ch5 +E bXng tay và vAn hành ch[ M mEt
sJ nKc.
· ChuyGn phHn +i$u khiGn trM v$ ch5 +E tI +Eng và thRm tra rXng bE +i$u
áp ho:t +Eng +úng chBc nDng.
· aNc và ghi sJ ch[ c9a bE +5m sJ lHn làm vi)c.
4.3 Các máy c@t dMu, máy c@t chân không, máy c@t SF6 và máy c@t không
khí nén
· KiGm tra các sB +Hu vào v$ sI thi5u, nhiSm bRn và h' hVng, các +Hu cIc
+Ku nJi có b7 lVng không, sI rò r[ dHu và áp lIc khí có phù hLp không.
· KiGm tra mBc dHu trong các sB +Hu vào và trong các thùng máy (n5u có)
· KiGm tra các bE sKy chJng +Nng Rm trong các t9 truy$n +Eng.
· KiGm tra và ghi sJ lHn làm vi)c trên bE ch[ th7. N5u máy c;t +ã không
vAn hành trong nDm tr'Pc, cô lAp máy c;t ho=c tách máy c;t ra +G thí nghi)m. Th&
nghi)m máy c;t bXng cách mô phVng ho:t +Eng c9a r4 le qua vi)c +=t mEt cHu nJi
giWa các chân nXm phía sau r4 le c9a ti5p +iGm c;t. Cho phép kiGm tra sI làm vi)c c9a
máy c;t qua chu trình này.
· KiGm tra ti5p xúc các khu vIc trên các c,m l;p ráp lo:i g;n vào v$ dKu
hi)u c9a sI quá nhi)t ho=c hO quang.
· aNc và ghi bE ch[ th7 sJ giQ làm vi)c c9a bE nén khí.
4.4 CMu chì
· Quan sát tình tr:ng c9a b$ m=t ti5p xúc c9a các mV k^p c9a cHu chì.
· KiGm tra các sB +3 v$ tình tr:ng v3, nBt và v$ nhiSm bRn.
4.5 Các chOng sét van
· KiGm tra các vV sB v$ tình tr:ng nBt, nhiSm bRn ho=c v3, sI lVng l`o c9a
các mJi nJi vPi +'Qng dây ho=c các +Hu cIc nJi +Kt và sI Dn mòn trên các n;p che và
+5 c9a chJng sét.
· N5u có l;p bE +5m phóng +i)n, kiGm tra các mJi nJi và ghi l:i sJ lHn làm
vi)c.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

4.6 Các thanh cái và dây ch@n
· KiGm tra các k5t cKu +3 c9a thanh cái v$ các sB b7 hVng và tình tr:ng
lVng c9a các bulông, các +Hu k^p ho=c các mJi nJi.
· Quan sát tình tr:ng c9a các thanh cái m$m và các dây ch;n.
· KiGm tra các sB treo v$ tình tr:ng h' hVng c9a phHn gJm sB (bao gOm
các +Hu vào xuKt tuy5n).
4.7 T1 0i/n (bù dVc và bù ngang)
· Quan sát tình tr:ng c9a các cHu chì.
· KiGm tra h' hVng trên vV và các sB +Hu vào và kiGm tra rò r[ dHu t,.
4.8 Kháng 0i/n (Lo?i dMu và lo?i khô)
· KiGm tra tình tr:ng c9a lPp s4n và véc ni bên ngoài.
· KiGm tra các sB +Hu vào v$ các v5t v3 và nhiSm bRn.
· KiGm tra r[ dHu M các van và các roDng (n5u có)
4.9 Dao cách ly và các phMn t, 0óng c@t khác
· KiGm tra sI nBt, nhiSm bRn ho=c v3 c9a các sB, sI lVng l`o c9a các mJi
nJi và tình tr:ng Dn mòn c9a các bE phAn bXng kim lo:i.
· Quan sát tình tr:ng c9a các b$ m=t ti5p xúc và vùng xung quanh nó.
· Quan sát tình tr:ng c9a các mV hO quang trên các ti5p +iGm ng;t bXng
không khí (n5u có).
· KiGm tra c4 cKu truy$n +Eng.
· KiGm tra toàn bE các phHn mang +i)n v$ các +iGm lMm chMm, rãnh ho=c
s;c c:nh có thG t:o ra nhiSu radio ho=c vHng quang.
· KiGm tra sI g=m mòn, +E mòn ho=c các dây b)n b7 +Bt c9a các dây nJi
m$m ho=c các ti5p +iGm kiGu vòng tr'Lt dùng +G nJi +Kt.
· KiGm tra các dKu hi)u c9a sI Dn mòn và Rm M vV hEp truy$n +Eng.
· KiGm tra h' hVng trên các qu1 cHu và vòng chJng vHng quang.
4.10 Các thi:t b< 0i*u khiLn và 0o l-[ng
· KiGm tra các h' hVng trên vV, các sB +Hu vào, các +Hu cIc +Ku nJi và các
cHu chì c9a các máy bi5n dòng +i)n và bi5n +i)n áp.
· KiGm tra thông m:ch c9a các mJi nJi M c1 phHn s4 cKp lUn thB cKp.
· Quan sát tình tr:ng c9a các ti5p +iGm +i$u khiGn, chuyGn +i và các ti5p
+iGm khác, các +èn ch[ th7, các khJi th& nghi)m và các thi5t b7 khác nXm bên trong
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

ho=c trên m=t các t9 +i$u khiGn, các m=t +i$u khiGn và các thi5t b7 +óng c;t.v.v. Tìm
xem có dKu hi)u v$ sI ng'ng +Nng n'Pc M các v7 trí trên.
· KiGm tra bên ngoài các +Ong hO +o và các thi5t b7 +o l'Qng v$ sI lVng
l`o c9a các mJi nJi và h' hVng c9a các thân máy và các vV hEp. Ghi chú l:i cho dù
các thi5t b7 +o +ang làm vi)c ho=c +ang niêm phong.
· MM và +óng tZng ti5p +iGm +i)n áp trên các khJi th& nghi)m +G xác +7nh
cho dù tJc +E quay c9a +.a công t4 có b7 1nh h'Mng.
· KiGm tra tr:ng thái c9a các cNc tín hi)u c9a r4 le (n5u có).
· ThIc hi)n công vi)c kiGm tra bên ngoài các r4 le, tìm ki5m h' hVng M
thân và vV ho=c phát hi)n tình tr:ng lVng lYo c9a các mJi nJi.
· KiGm tra phHn ;c qui c9a tr:m v$ sI lVng l`o c9a các +Hu nJi và mBc
dung d7ch +i)n phân thKp c9a các hEp ;c qui và v$ tb trNng c9a dung d7ch này.
· KiGm tra các t9 s:c ;c qui. KiGm tra dòng và +i)n áp n:p. Quan sát các
+èn báo c9a bE dò ch:m +Kt v$ sI ch[ th7 c9a tình tr:ng ch:m +Kt không mong muJn
c9a h) thJng phân phJi mEt chi$u.
· KiGm tra các +èn báo trên bE c1nh báo.
4.11 Các k:t cZu l@p ráp
· KiGm tra v$ sI lVng ho=c thi5u c9a các bulông và +ai Jc trên tKt c1 các
k5t cKu l;p ráp.
· KiGm tra v$ h' hVng c9a vV s4n, v$ sI liên k5t và các dKu hi)u c9a sI Dn
mòn.
· KiGm tra v$ sI hub ho:i, nBt và gãy.
4.12 H/ thOng nOi 0Zt
· KiGm tra toàn bE các +Ku nJi trên m=t +;t t:i các thi5t b7, các k5t cKu l;p
ráp, các t'Qng rào, các sàn thao tác +óng c;t c9a ng'Qi vAn hành v.v.
· Quan sát tình tr:ng c9a bKt k> các +Ku nJi d:ng m$m.
4.13 Cáp 0i/n
· KiGm tra v$ tình tr:ng h' hVng vAt lý c9a các phHn bên ngoài thKy +'Lc
c9a cáp.
· KiGm tra phát hi)n dKu hi)u hub ho:i c9a cách +i)n ho=c vV cáp.
· KiGm tra sI di dQi ho=c d7ch chuyGn c9a cáp.
· KiGm tra v$ sI lVng l`o c9a các mJi nJi.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

· KiGm tra nJi +Kt c9a vV bao cáp (n5u có), c9a giá +3 cáp, và các +Hu cáp.
4.14 Móng máy
· KiGm tra các dKu hi)u c9a lún, nBt, v3 v,n, r\ t ong, thép gia c'Qng và
sI Dn mòn c9a bulông néo.
4.15 Khu vNc tr?m (t&ng thL)
· KiGm tra sI hi)n hWu c9a các dKu hi)u an toàn thích hLp (có ngh.a là các
dKu hi)u nguy hiGm và c1nh báo, n5u có).
· KiGm tra các h) thJng chi5u sáng trong nhà và ngoài trQi v$ h' hVng c9a
các bóng +èn và các bE phAn khác.
· ThRm tra rXng +ã có sI chuRn b7 +Hy +9 c9a các phHn dI phòng và cHu
chì.
· Quan sát tình tr:ng c9a các thanh móc.
· KiGm tra h) thJng chWa cháy và bG tháo dHu trong tr'Qng hLp rò dHu.
· KiGm tra sI có m=t c9a các t chim ho=c các vAt li)u bên ngoài trong
khu vIc lân cAn các thi5t b7 +ang mang +i)n.
· Quan sát tình tr:ng tng thG c9a khu vIc tr:m, l'u ý v$ tính s:ch sY tng
quan và sI hi)n hWu c9a các v5t bRn nhV có thG hình thành.
· Quan sát v7 trí c9a toàn bE các máy c;t trong h) thJng +i)n tI dùng và
thRm tra tính +úng +;n c9a các v7 trí này.
· KiGm tra sI tDng tr'Mng c9a cV d:i trong khu vIc, và ch[ có phHn nhV
các vAt t' liên quan +5n vi)c b1o d'3ng các thi5t b7 tr:m +'Lc l'u giW trong khu vIc
tr:m.
4.16 Các t-[ng rào tr?m
· KiGm tra khe hM tJi thiGu d'Pi t'Qng rào và cng. Thông th'Qng khe hM
này không v'Lt quá 5cm d'Pi t'Qng rào và 10cm d'Pi cng.
· KiGm tra +G bi5t rXng k5t cKu c9a t'Qng là còn nguyên v^n và không b7
hoen g[.
· KiGm tra +G bi5t rDng dây rào là cDng.
· KiGm tra +G bi5t rXng các then cài cng có thG mM +'Lc.
· KiGm tra các mJi nJi lo:i bXng dây m$m còn nguyên v^n.
· KiGm tra +G bi5t rXng không có các hàng rào bXng dây nào +'Lc b;t ch=t
trIc ti5p vào hàng rào tr:m.





CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 5
Các nguyên nhân gây h- h_ng cho các
thi:t b< 0i/n t?i các TBA và bi/n pháp
kh@c ph1c














#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

5 Các nguyên nhân gây h' hVng M các thi5t b7 chính trong tr:m bi5n áp và bi)n pháp
kh;c ph,c............................................................................................................ 1
5.1 LQi mM +Hu ................................................................................................... 1
5.2 Các máy bi5n áp lIc...................................................................................... 1
5.2.1 M=t y5u v$ +=c tính k] thuAt.................................................................. 2
5.2.2 H' hVng v$ khi5m khuy5t trong thi5t k5 ................................................ 2
5.2.3 Các h' hVng do vi)c ch5 t:o kém hi)u qu1 ............................................ 3
5.2.4 Các h' hVng do khi5m khuy5t v$ vAt t'................................................. 4
5.2.5 Các tình tr:ng vAn hành bKt lLi .............................................................. 5
5.2.6 Các thói quen b1o d'3ng không +úng.................................................... 5
5.2.7 H' hVng các bô +i$u áp d'Pi t1i (OLTC)............................................... 7
5.2.8 Các +$ xuKt +G làm gi1m các h' hVng.................................................... 9
5.3 H' hVng c9a các máy c;t (MC)................................................................... 10
5.3.1 Các bi)n pháp ngDn ngZa nhXm tránh các h' hVng cho MC................. 11
5.3.2 Vi)c giPi thi)u các phép kiGm tra nhXm giám sát tình tr:ng làm vi)c
trong khi vAn hành............................................................................... 13
5.4 Các h' hVng c9a các máy bi5n +i)n +o l'Qng ............................................. 13
5.4.1 H' hVng c9a các Máy bi5n dòng (TI)................................................... 13
5.4.2 H' hVng c9a các bi5n +i)n áp kiGu t, (CVT) ....................................... 14
5.5 Các h' hVng c9a các chJng sét van............................................................. 14

















!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

5 Các nguyên nhân gây h- h_ng Q các thi:t b< chính trong tr?m bi:n áp và
bi/n pháp kh@c ph1c
5.1 L[i mQ 0Mu
PhHn này mô t1 v;n t;t v$ các nguyên nhân gây ra h' hVng có thG có c9a các
thi5t b7 M tr:m bi5n áp lPn nh': Các máy bi5n áp lIc, các kháng +i)n, các máy c;t, các
máy bi5n +i)n +o l'Qng, các chJng sét van v.v và các bi)n pháp kh;c ph,c cHn thIc
hi)n +G ngDn ngZa các h' hVng +ó.
5.2 Các máy bi:n áp lNc
Các máy bi5n áp lIc là mEt m;t xích quan trNng trong các thành phHn cKu
thành c9a mEt h) thJng +i)n, các h' hVng M MBA làm 1nh h'Mng +5n vi)c cung cKp
+i)n nDng +5n các hE tiêu th,. Trên th5 giPi, các MBA +'Lc bi5t làm vi)c rKt tin cAy
tuy nhiên M nhi$u n4i vUn có tJc +E h' hVng khá cao. Vi)c phân tích các h' hVng cho
thKy mEt phHn lPn các nguyên nhân chính thuEc v$ h' hVng c9a các MBA lIc. Các
nguyên nhân này bao gOm các thao tác b7 l:m d,ng: vi)c b1o d'3ng không thích hLp
trong vAn hành, áp d,ng thi5u tiêu chuRn k] thuAt trong khi ch5 t:o, th& nghi)m và
nghi)m thu, các vAt t' +Hu vào không +:t tiêu chuRn, môi tr'Qng làm vi)c không phù
hLp, các +i$u ki)n vAn hành không bình th'Qng, các quá +i)n áp, ng;n m:ch trong h)
thJng v.v.
Các nguyên nhân gây ra h' hVng chính c9a MBA trong vAn hành (qua kh1o
cBu) +'Lc cho M b1ng d'Pi +ây:
Các nguyên nhân h- h_ng T` l/ h- h_ng tính theo %
Do khâu thi5t k5 36
Các vKn +$ liên quan +5n vi)c ch5 t:o 28
Các khuy5t tAt v$ vAt li)u 13
B1o d'3ng kém 5
B7 quá áp do sét 4
B7 ng;n m:ch 2
Các bJ phFn c>a MBA
CuEn dây MBA 29
Các +Hu cIc +Ku nôi 29
VV máy và chKt lVng cách +i)n 13
M:ch tZ 11
Các bE phAn khác 5

Tuy nhiên nguyên nhân chính gây nên h' hVng M l'Pi +i)n chúng ta +'Lc li)t
kê nh' sau:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

Các nguyên nhân h- h_ng T` l/ h- h_ng tính theo %
Khi5m khuy5t M khâu thi5t k5 35,7
Các vKn +$ liên quan +5n vi)c ch5 t:o 28,6
Các khuy5t tAt v$ vAt li)u 13,1
Các vKn +$ v$ vAn chuyGn và b1o qu1n 1,2
B1o d'3ng không +úng 4,8
Quá t1i bKt th'Qng <1
Quá t1i m:ch tZ 1,2
Sét 3,6
Ng;n m:ch bên ngoài 2,4
Làm mát kém 1,2
Không bi5t 7,1
Tuy nhiên, các h' hVng M các MBA +'Lc phân lo:i nh' sau:
· M=t y5u v$ tính nDng, thi5t k5 / ch5 t:o kém hi)u qu1.
· L;p +=t / VAn hành / B1o d'3ng kém hi)u qu1.
· Các +i$u ki)n vAn hành bKt lLi.
· Do quá trình lão hoá.
5.2.1 MBt y:u v* 0Bc tính kP thuFt
Nhi$u khi, mEt +=c tính k] thuAt c9a khách hàng không nói +5n trong mEt
lo:t các vKn +$ v$ +i$u ki)n c9a tr:m nh' mô hình ph, t1i, tình tr:ng quá kích, quá
+i)n áp, các tham sJ khác nhau c9a h) thJng, các +i$u ki)n v$ môi tr'Qng. Có mEt vài
khía c:nh trong +ó cHn ph1i cRn thAn vào thQi +iGm phác th1o các +=c tính k] thuAt c9a
thi5t b7.
5.2.2 H- h_ng v* khi:m khuy:t trong thi:t k:
Có vài h' hVng do khi5m khuy5t trong thi5t k5 +'Lc nêu ra d'Pi +ây:
Nguyên nhân HFu qu6 Bi/n pháp kh@c ph1c
H' hVng M phHn cách +i)n
c9a bu lông ép gông tZ

Gây nên ng;n m:ch c,c bE
M lá thép làm tDng dòng
+i)n xoáy (fucô) c,c bE

BDng l:i +G +1m b1o cách
+i)n gông tZ ho=c s& d,ng
cách +i)n c9a bulông gông
tZ tJi thiGu thuEc lPp “B”
trM lên
MAt +E tZ thông trong lõi
thép cao
High flux density in core
Gây ra tng lIc tác +Eng
lPn khi thao tác +óng c;t
và +óng l=p l:i dUn +5n gây
hVng cách +i)n cuEn dây
MAt +E tZ thông không
+'Lc v'Lt quá 1,9 Tesla t:i
giá tr7 +i)n áp vAn hành lPn
nhKt

Rãnh dHu trong cuEn dây
h^p
Narrow oil duct in winding
Làm cho sI làm mát không
phù hLp và làm hVng cách
+i)n
Rãnh dHu ph1i thích hLp
tính tZ +iGm làm mát hi)u
qu1

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3


SI hoán v7 không phù hLp

Làm tDng thêm tn hao và
phát nóng thêm

ai$u ch[nh vi)c hoán v7
sao cho toàn bE các thanh
dUn ph1i có trM kháng bXng
nhau
Kho1ng cách giWa cách pha
không +9
Có thG gây ra ng;n m:ch
May result in short circuit
T:o ra kho1ng cách vZa +9
tu> theo cKp +i)n áp
Vòng k^p +'Lc thi5t k5
không phù hLp
Có thG hVng trong tình
tr:ng ng;n m:ch
aE dày c9a vòng k^p ph1i
+'Lc thi5t k5 sao cho ch7u
+'Lc các lIc +i)n +Eng khi
ng;n m:ch
Vi)c buEc các dây dUn
không +1m b1o
Có thG hVng trong tình
tr:ng ng;n m:ch
CHn ph1i có k5t cKu vWng
ch;c +G buEc các dây dUn
Thi5t k5 các cánh t1n nhi)t
không phù hLp

Làm cho vi)c làm mát
không tJt dUn +5n nhi)t +E
dHu/cuEn dây tDng cao h4n
CHn thi5t ph1i tính toán các
cánh t1n nhi)t phù hLp


5.2.3 Các h- h_ng do vi/c ch: t?o kém hi/u qu6
Vi)c ch5 t:o máy bi5n áp là công vi)c khéo léo h4n là vi)c ch5 t:o máy móc.
SI tin cAy c9a MBA ph, thuEc vào chKt l'Lng c9a các vAt li)u thô và tay ngh$. Có
mEt vài b'Pc nào +ó cHn +'Lc thIc hi)n t:i công +o:n ch5 t:o sao cho hiGn nhiên
không có các sai lHm M giai +o:n này n5u không sY x1y ra các khuy5t tAt lPn v$ sau
trong vAn hành. MEt vài các h' hVng do các khi5m khuy5t trong ch5 t:o +'Lc cho M
b1ng d'Pi +ây
Nguyên nhân HFu qu6 Bi/n pháp kh@c ph1c
CuEn dây b7 lVng và +7nh
c3 không +úng
Gây ra ng;n m:ch giWa các
vòng dây ho=c giWa các bJi
dây vPi nhau
a7nh c3 dây thích hLp
nhXm giW cho cuEn dây
nXm d'Pi tình tr:ng k^p
ch;c ch;n
Các lá thép m:ch tZ có ba
via

Gây ra tình tr:ng ng;n
m:ch c,c bE và gây phát
nóng
Ph1i +1m b1o không +G
x1y ra tình tr:ng ba via nhQ
vào các thi5t b7 gia công tJt
Có các gQ s;c c:nh trên
các vòng +)m và các bJi
dây

Làm h' hVng cách +i)n
thanh dUn

Ph1i +1m b1o không +G
x1y ra tình tr:ng có gQ s;c
c:nh nhQ vào các thi5t b7
gia công tJt
Các +iGm nJi bXng +Ong
thau kém
Làm hVng cách +i)n dây
dUn và làm cho cuEn dây
hVng
ChNn các qui trình hàn
+Ong tJt
Có c=n bã trên các phHn
kim lo:i trong khi ch5 t:o
Có thG gây ra phóng +i)n
c,c bE
GiW cho tJt không +G x1y
ra tình tr:ng này
NhiSm bRn b$ m=t cách
+i)n
Làm cho cách +i)n b7 hVng Ph1i +1m b1o sI s:ch sY
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4


Toàn bE các bE phAn bXng
kim lo:i không +'Lc nJi
+Kt

Có thG hình thành phóng
+i)n c,c bE và chKt l'Lng
dHu có thG b7 1nh h'Mng

TKt c1 các bE phAn kim lo:i
ph1i +'Lc nJi +Kt phù hLp
và +i$u này ph1i +'Lc ghi
vào phi5u kiGm tra
Các mJi hàn M vV máy xKu
và xJp
Làm cho r[ dHu Ph1i +1m b1o b$ m=t s:ch
sY và chNn qui trình hàn
+úng
Ti5n trình sKy không +úng

CuEn dây và cách +i)n
không +'Lc n +7nh hoàn
toàn do h4i Rm dUn +5n
làm hVng
TDng c'Qng nghiêm ng=t
quá trình sKy và n:p dHu
tu> theo cKp +i)n áp

5.2.4 Các h- h_ng do khi:m khuy:t v* vFt t-
ChKt l'Lng c9a vAt t' +'Lc dùng cFng 1nh h'Mng lên tui thN c9a MBA.
MEt sI kiGm soát nghiêm ng=t v$ chKt l'Lng M toàn bE các giai +o:n k5 ti5p nhau
trong dây chuy$n s1n xuKt tZ vAt t' thô +5n s1n phRm hoàn ch[nh sY tránh gây ra h'
hVng cho MBA. Có vài h' hVng gây ra do vAt t' khi5m khuy5t +'Lc nêu ra trong
b1ng d'Pi +ây:
Nguyên nhân HFu qu6 Bi/n pháp kh@c ph1c
Các gQ s;c c:nh trong các
thanh dUn bXng +Ong
T:o nên phóng +i)n c,c bE
và làm hVng cách +i)n
thanh dUn
B$ m=t ph1i +'Lc làm cho
phcng bóng

Cách +i)n c9a thanh dUn
không phù hLp
SY b7 hub ho:i do 1nh
h'Mng c9a các Bng suKt
cao áp và làm hVng cách
+i)n
KiGm tra cách +i)n c9a
thanh dUn +Hu vào và cFng
nh' là sJ lPp vV bao c9a
thanh dUn
DHu kém chKt l'Lng H' hVng cách +i)n a1m b1o +i)n áp phóng
+i)n và hàm l'Lng Rm theo
các khuy5n cáo c9a nhà
ch5 t:o
Các t:p chKt trong dHu hoá
vRn +,c
Gây ra phóng +i)n chNc
th9ng t:m thQi
a1m b1o +E s:ch c9a dHu

Dùng dây +Ong trHn cho
các mJi nJi
Hình thành sI ôxy hoá và
c=n bã
Dùng lPp vV bXng emay
ho=c giKy +G bNc lên dây
+Ong trHn
Khuy5t tAt M các ph, ki)n
BE aADT
Các sB +Hu vào
R4 le ga
Thi5t b7 b1o v)
Làm cho MBA h' hVng Các ph, ki)n này +'Lc
mua tZ các nhà cung cKp
tJt +Bng v$ quan +iGm +E
tin cAy trong vAn hành cao.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

5.2.5 Các tình tr?ng vFn hành bZt lTi
Tui thN c9a mEt MBA thông th'Qng ph, thuEc vào tui thN c9a cách +i)n.
Trong quá trình vAn hành bình th'Qng c9a MBA, quá trình lão hoá cFng nXm M mBc
+E thông th'Qng. TJc +E lão hoá có quan h) vPi nhi)t +E, hàm l'Lng Rm và kho1ng
thQi gian c9a tình tr:ng mang t1i. f nhi)t +E lPn h4n 140
0
C, các bNt khí +'Lc hình
thành do sI phân hub c9a cách +i)n. Các bNt khí này là mJi nguy hiGm ti$m tàng trong
khu vIc lân cAn vùng có Bng suKt +i)n áp cao. ai$u này có thG khMi +Hu h' hVng v$
+i)n +'a +5n vi)c phóng +i)n chNc th9ng.
Tui thN mong +Li c9a MBA sY gi1m bPt qua vi)c b1o v) không +9 trong
khi vAn hành M các +i$u ki)n bKt th'Qng nh' là:
Các tình tr:ng quá t1i ch7u +'Lc
Các quá áp thao tác
Các quá áp do sét
Các quá áp lan truy$n
5.2.6 Các thói quen b6o d-8ng không 0úng
Vi)c b1o d'3ng kém / không +9 trên các khu vIc r[ dHu, chKt l'Lng dHu, các
ph, ki)n tPi h:n nh' là các bE chuyGn nKc, các sB +Hu vào, các thi5t b7 b1o v) v.v sY
gây ra bKt n M MBA. Ngoài nhWng vKn +$ trên, có mEt lo:t các vKn +$ kh;c ph,c +ã
g=p ph1i M hi)n tr'Qng, nh' là Rm, sI ôxy hoá, nhiSm bRn chKt r;n, các bNt khí, quá
dòng,quá áp (quá trình quá +E ho=c quá trình +Eng), quá nhi)t, ng;n m:ch (lIc c4 hNc)
v.v. VPi chúng, ta ph1i quan tâm +5n +G b1o v) MBA. B1o d'3ng ngDn ngZa +'Lc cho
là bi)n pháp tJt nhKt +G c1i thi)n +E tin cAy c9a MBA.
Có vài các h' hVng v$ các MBA qua báo cáo cho thKy +'Lc quy cho do mEt
trong sJ các nguyên nhân sau +ây:
· H' hVng cách +i)n cuEn dây do các Bng suKt ng;n m:ch.
· H' hVng cách +i)n cuEn dây do quá +i)n áp và các xung quá +E.
· H' hVng do m:ch tZ.
· H' hVng c9a bE +i$u áp d'Pi t1i.
· H' hVng c9a các sB +Hu vào và các ph, ki)n khác.
· H' hVng do cách +i)n kém và cách bJ trí làm mát kém.
Có vài h' hVng này +'Lc mô t1 v;n t;t d'Pi +ây:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

H' hVng c9a cuEn dây cao th5, h: th5 và cuEn thB 3 do ng;n m:ch và các
quá +i)n áp. Biên +E an toàn c9a MBA liên quan +5n kh1 nDng ch7u ng;n m:ch +ã b7
suy gi1m nhi$u. ISS qui +7nh mEt thQi gian 2 giây. Các qui +7nh k] thuAt c9a t chBc
WB (Ngân hàng th5 giPi) khuy5n cáo kho1ng thQi gian 1 giây. DIa trên sI tính toán
c9a sI phân bi)t v$ thQi gian theo cKp +ã cho trên các r4 le b1o v), vJn cHn thi5t +Ji
vPi các r4 le quá dòng và r4 le ch:m +Kt. Các sI cJ thanh cái +'Lc lo:i trZ sau mEt
thQi gian trS và nhi$u MBA +'Lc bi5t là +ã có h' hVng +Ji vPi các sI cJ v$ thanh cái
ho=c các sI cJ gHn k$ trên các xuKt tuy5n +i dUn +5n sI cJ thanh cái do h' hVng khi
c;t máy c;t.
CuEn dây thB 3 c9a MBA là không liên quan hoàn toàn vPi vi)c t:o ra sI
cách +i)n nhXm ch7u +Ing các quá +i)n áp cFng nh' không có +7nh mBc +G thích hLp
vPi các Bng suKt ng;n m:ch. Các h' hVng v$ cách +i)n vòng bên trong cuEn dây thB 3
+'Lc cho là do các xung quá áp lan truy$n. DIa trên các +i$u tra h' hVng c9a cuEn thB
3 CBIP +ã +'a ra mEt hO s4 nghiên cBu cung cKp các ch[ dUn v$ các ho:t +Eng b1o v)
cHn +'Lc áp d,ng trên cuEn thB 3 lúc mang t1i. Theo h'Png dUn c9a CBIP v$ các
MBA, +i$u kho1n c9a cuEn dây thB 3 bây giQ +ã +'Lc xoá bV cho các MBA có công
suKt +5n 100 MVA c9a cKu trúc lo:i lõi 3 tr, 3 pha. CHn +=c bi)t quan tâm +5n vi)c
b1o v) cho cuEn dây thB 3 +=c bi)t trong tr'Qng hLp trM kháng t1i mang tính dung.
THn sJ thao tác +óng/c;t c9a các t, +i)n/kháng +i)n, kho1ng cách nguOn tính tZ MBA,
thi5t k5 và v7 trí +=t các chJng sét van không khe hM cFng là mEt vài các nhân tJ quan
trNng cHn +'Lc quan tâm tr'Pc khi +óng t1i cho cuEn dây thB 3. H' hVng c9a cuEn dây
thB 3 theo kinh nghi)m hHu nh' là do:
· Quá Bng suKt và làm mát không tJt.
· ThIc hi)n không +úng các s4 +O b1o v).
· THn suKt thao tác +óng/ c;t t1i trM kháng mang tính dung.
· Kh1 nDng ch7u ng;n m:ch không phù hLp.
Báo cáo k] thuAt c9a CBIP v$ nguyên nhân h' hVng c9a các cuEn dây thB 3
và các khuy5n cáo c9a BHEL v$ vi)c b1o v) cho cuEn dây thB 3 cung cKp các ch[ dUn
cHn thi5t v$ ch9 +$ này.
Vi)c s;p x5p các bE phAn +7nh v7 trong MBA +G ch7u +'Lc các lIc ng;n
m:ch +ã +'Lc phát hi)n là không +1m b1o. Trong mEt vài tr'Qng hLp, kho1ng cách
giWa các pha và giWa pha vPi +Kt c9a các dây dUn +'Lc bi5t là ng;n làm phóng +i)n
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

+ánh l&a và gây hVng cách +i)n do rung và sI d7ch chuyGn khi x1y ra ng;n m:ch.
Trong mEt vài tr'Qng hLp h' hVng +'Lc tìm thKy do hVng các thành phHn cách +i)n
nhu là các Jng lót cách +i)n, các thanh +3, g\ +3 v.v. Ngoài ra cFng có báo cáo cho
thKy h' hVng c9a các mJi nJi trong quá trình x1y ra ng;n m:ch. MEt vài tr'Qng hLp
h' hVng M MBA liên quan +5n xung sét cho dù +ã +'Lc b1o v) bXng các chJng sét van
H' hVng c9a các MBA +ã +'Lc báo cáo v$ m=t các quá áp thao tác. MBA b7
hVng, khi nó +ang +'Lc mang +i)n sau khi h' hVng nguOn cung cKp hình thành tZ tr:m
bi5n áp cKp trên lúc c;t MBA do các sI cJ bên ngoài. SI làm vi)c c9a b1o v) so l)ch
và b1o v) h4i x1y ra làm c;t máy c;t c9a MBA và tách rQi MBA. Trong mEt vài
tr'Qng hLp, các MBA +ã hVng khi ch[ sJ phân cIc (PI) c9a cách +i)n cuEn dây b7 hub
ho:i gi1m xuJng giá tr7 1,1 ho=c bé h4n m=c dHu hàm l'Lng Rm trong dHu MBA vUn
còn nXm trong giPi h:n +5n 35 ppm và +i)n áp phóng +5n 50kV. SI gi1m cKp c9a ch[
sJ phân cIc (PI) trên nhi)t +E tPi h:n theo ph, t1i cHn +'Lc qui +7nh và kiGm tra.
Trong mEt ho=c 2 tr'Qng hLp, phát hi)n +i)n trM nJi +Kt c9a TBA cao h4n qui +7nh.
ai$u này gây ra các +i)n áp cao tOn t:i M +Hu trung tính c9a cuEn dây khi có ng;n
m:ch pha +Kt trên các xuKt tuy5n/ thanh cái. Vi)c này làm hVng cách +i)n vòng M +Hu
trung tính.
H' hVng M các m:ch tZ: +ã có MBA h' hVng do quá nhi)t c9a lõi thép và
cháy lõi thép, h' hVng c9a cách +i)n lõi tZ và k5t cKu lõi tZ dHn trM nên tr,t ra khVi
nhau và trM nên ti5p xúc vPi +áy vV máy. aG kh;c ph,c các vKn +$ trên, cHn tách phHn
dùng +G nJi +Kt lõi ra và nJi +Kt cJ +7nh lõi thông qua các sB +Hu vào +'Lc cung cKp
bMi MBA +ang +'Lc dùng +5n. Thi5t b7 này giám sát dòng +i)n rò c9a lõi thép, n5u
cHn, và nhXm +G ch;c ch;n rXng lõi tZ không có nhi$u +iGm nJi +Kt và cFng nh' cách
+i)n c9a lá thép m:ch tZ là tJt
5.2.7 H- h_ng các bô 0i*u áp d-ai t6i (OLTC)
Các bE aADT là nguyên nhân lPn nhKt thB hai v$ m=t sI cJ trong các MBA
sau khi ng;n m:ch. Các h' hVng trong bE aADT thuEc trong sJ các lo:i sau +ây:
· Cháy +i)n trM chuyGn ti5p.
· Cháy và hVng các ti5p +iGm lDn và ti5p +iGm t.nh.
· CDn ch[nh sai k5t cKu l;p ráp c9a bE chuyGn nKc.
· L\i v$ thQi gian c9a chu trình vAn hành.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

H' hVng trong bE truy$n +Eng +i nKc có ngh.a là các ti5p +iGm hành trình
không ho:t +Eng.
MEt vài các tr,c tr=c ph bi5n +'Lc chú ý trong khoang chBa, bE ti5p +iGm
chNn lIa c9a bE aADT nh' là:
aã xuKt hi)n tr'Qng hLp nhà ch5 t:o không thIc hi)n vi)c chNn dòng +7nh
mBc c9a bE aADT. Các y5u tJ v$ tính hi)u quá trong vAn hành và kh1 nDng quá t1i
c9a MBA ph1i +'Lc tính +5n khi +i +5n chNn dòng +7nh mBc thi5t k5. Giá tr7 dòng
+7nh mBc +ã chNn ph1i nXm M cKp +E cao h4n giá tr7 tính toán. Ng'Qi ta cho rXng n5u
các +=c tính k] thuAt c9a ng'Qi mua không +'a ra tu> chNn này +Ji vPi nhà ch5 t:o thì
cHn qui +7nh v$ các giá tr7 dòng / +i)n áp +7nh mBc.
ChKt l'Lng và +7nh mBc c9a các +i)n trM chuyGn ti5p +ã là mEt nguOn gJc
tr,c tr=c chính trong bE aADT. Các hAu qu1 c9a vi)c cháy lAp l:i c9a các +i)n trM
chuyGn ti5p là mEt vùng có thG gNi là rKt nghiêm trNng +Ji vPi các nhà ch5 t:o bE
aADT
Vi)c hM m:ch ho=c cháy các ti5p +iGm chuyGn ti5p dUn +5n phóng +i)n b$
m=t ti5p +iGm lIa chNn và cháy bên trong các ti5p +iGm gây n tung màng phòng n
trong các bE chuyGn nKc c9a MR
H' hVng c9a ti5p +iGm hành trình dùng +G dZng ho:t +Eng bE aADT t:i v7
trí cuJi cùng c9a bE chuyGn nKc +ã gây ra hO quang khJc li)t, làm tDng áp suKt và gây
n khoang chBa c9a bE aADT
f các MBA có bE thM b7 b7t kín, các joDng dHu và vòng +)m chW “O” b7
khuy5t tAt +ã dUn +5n vi)c tràn dHu do t,t áp lIc tZ thùng dHu chính c9a MBA sang
khJi ti5p +iGm dAp hO quang và rò dHu qua bE thM silicagel gây ra sI t,t mBc dHu trong
thùng dHu chính và gây nguy hiGm cho sI vAn hành c9a MBA.
Vi)c nBt gãy M tKm ch;n cFng +ã là mEt nguyên nhân h' hVng +5n sI mKt
cân bXng v$ áp lIc giWa vV thùng chính và bE aADT, trong khi hút chân không vào
giai +o:n l;p +=t và sKy ban +Hu
H' hVng c9a các sB +Hu vào Các sB +Hu vào kiGu t, +'Lc gMi +i vPi phHn
+[nh +'Lc làm kín và có lPp vV sB chJng m'a. PhHn t, phía d'Pi gMi +i +'Lc bao
bXng các bDng giKy ph5t sáp. f mEt vài MBA ng'Qi ta +ã phát hi)n ra rXng các bDng
giKy dùng trong vAn chuyGn này +ã không +'Lc tháo ra trong khi nhKc các sB lên
MBA. Qua mEt thQi gian vAn hành, lPp sáp ch1y ra khi ti5p xúc vPi dHu nóng bên
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

trong thùng máy và bDng giKy r4i ra gây phóng +i)n bên trong thùng máy. ai$u tJt
nhKt là +'a các sB +Hu vào khVi làm vi)c vPi phHn bên d'Pi +'Lc làm kín trong các
thùng +ã n:p dHu +G tháo bV các bDng giKy ngay t:i tr:m vào thQi +iGm l;p +=t nhXm
tránh nhiSm Rm.
5.2.8 Các 0* xuZt 0L làm gi6m các h- h_ng
TZ các bàn luAn M trên các lý do v$ h' hVng c9a MBA ph1i +'Lc cho là do
nhi$u nguyên nhân khác nhau. D'Pi +ây là mEt vài b'Pc kh;c ph,c có thG +'Lc nhXm
gi1m tai hNa +ó.
1. C3i thi5n khâu thi+t k+ và ch+ t/o
BXng cách chNn công ngh) CAD và qu1n lý m=t bXng phân x'Mng tJt h4n,
ph1i ch5 t:o các MBA tin cAy h4n +G lo:i trZ:
· Kh1 nDng ch7u dòng ng;n m:ch kém.
· Các khuy5t tAt tròn ch5 t:o M h) thJng làm mát.
· Các tr,c tr=c liên quan +5n các sB +Hu vào.
· BE aADT bao gOm bE chNn lIa / bE công t;c K.
· H' hVng M cuEn dây thB 3 M bKt kG v7 trí nào.
2. C3i thi5n ph67ng pháp th8
MBA ph1i +'Lc mô phVng theo +i$u ki)n vAn hành thIc t5 tr'Pc tiên bXng
th& nghi)m chu trình và sau +ó cHn ph1i tr1i qua th& nghi)m t:o dòng +G gia tDng nhi)t
+E. Sau +ó thIc hi)n toàn bE các th& nghi)m Bng d,ng cao áp +G phát hi)n +iGm y5u
c9a cách +i)n. N5u cHn th& mô phVng dòng ng;n m:ch theo cKp và phép +o cân bXng
tZ và dòng tZ hoá có thG cho bi5t các vKn +$ bKt th'Qng. f phHn ph, chú 1 có cho mEt
b1ng mô t1 chu trình th&. Sau khi hoàn tKt toàn bE các phép th&, ph1i ghi l:i các thông
sJ v$ dHu cách +i)n sau cùng và so sánh vPi các giá tr7 ban +Hu
3. Công tác l1p 9:t t/i tr/m
BXng cách chNn +úng phép th& nghi)m tr'Pc nghi)m thu và kiGm tra các l\i
có thG có v$ l;p +=t +G có thG tránh +'Lc các s4 suKt.
4. Các v;n 9< bên ngoài MBA
Vi)c qu1n lý ph, t1i
Theo qui +7nh ph1i kiGm soát tJt h4n các h) thJng qu1n lý tHn suKt mang t1i
hi)u qu1 nhXm tránh các sI cJ và h' hVng MBA do
· Quá t1i.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

· TZ hoá quá mBc và quá +i)n áp.
· Phát nòng các mJi nJi và phóng +i)n .
· Vi)c c;t th'Qng xuyên xuKt tuy5n do các sI cJ x1y ra.
Sau mJi lHn c;t MBA cho dù bXng tay ho=c qua r4 le b1o v), tr'Pc khi +óng
+i)n ph1i thao tác bXng tay bE chuyGn nKc +G +'a v$ v7 trí nKc 1. Sau khi mang t1i, có
thG thay +i nKc c9a MBA v$ v7 trí phù hLp vPi yêu cHu c9a +i)n áp thanh cái
5. H6 h=ng c?a thi+t bA 9óng c1t và 1c qui
ai$u này có thG tránh khVi nhQ thí nghi)m +7nh k> và s& d,ng ch5 +E làm
vi)c thích hLp +Ji vPi các thi5t b7 +óng c;t và ;c qui
6. M:t bCng tr/m bi+n áp
MBt b]ng
M\i khi các MBA +4n pha +'Lc l;p +=t +i$u cHn dùng các tKm li5p ngDn có
+E cao và kh1 nDng ch7u lIc +9 +G tránh x1y ra sI + ngã . ai$u này sY làm gi1m các
r9i ro do l&a phát sinh tZ các MBA khác
HO ngâm và hO x6
Có thG dùng các hJ ngâm và hJ x1 làm phHn dI phòng trong m=t bXng tr:m
bi5n áp
5.3 H- h_ng c>a các máy c@t (MC)
MEt MC +'Lc xem là h' hVng khi MC hVng không tác +Eng sau mEt l)nh
c;t ho=c không thG c;t +'Lc hO quang ho=c không ch7u +'Lc +i)n áp c9a h) thJng. Các
h' hVng c9a MC +ã gây ra n c9a mEt ho=c nhi$u các bE phAn sau +ây:
1. Các buOng dAp hO quang.
2. Các buOng chBa +i)n trM g;n tr'Pc.
3. Các t, +i)n chia áp.
4. CEt +3 bao gOm các thanh truy$n +Eng.
Ngoài nhWng +i$u +ã nêu trên, h' hVng máy c;t cFng có thG có nguyên nhân
do các lý do sau +ây:
· H' hVng phHn c4 c9a cHn truy$n +Eng.
· SI c;t +Bt c9a k^p khoá cHn kéo.
· H' hVng t, san áp.
· SI dính c9a khJi ti5p +iGm t.nh c9a +i)n trM g;n trong vào trong hEp ti5p
+iGm +Eng do lVng vít.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

· HVng cách +i)n bên trong buOng dAp hO quang do hàm l'Lng Rm cao
trong khí SF6.
· HVng cách +i)n (pha vPi +Kt) do sI tích t, Rm trên thanh truy$n +Eng
chính trong b1o qu1n.
· HVng phHn ghép nJi c4 khí giWa thanh truy$n +Eng chính và c4 cKu
truy$n +Eng.
· HVng các phHn dUn +Eng trong c4 cKu truy$n +Eng
· HVng do các phHn t& ngoài (các vAt thKy bXng m;t) nXm bên trong buOng
dAp hO quang.
· HVng do +i)n áp ph,c hOi quá +E cao ( TRV). Trong tr'Qng hLp các MC
thao tác các nhánh c9a bE lNc cao áp mEt chi$u (HVDC), tình tr:ng thông th'Qng c9a
c9a MC là mM, sI xuKt hi)n +i)n áp ph,c hOi quá +E có thG b7 méo cIc k> m:nh do sI
hi)n di)n c9a các bE lNc và có thG làm mKt +i khá lPn d:ng sóng cosin bAc 1 vJn có thG
t:o ra TRV cao và dUn +5n vi)c +ánh th9ng bên trong các t, san áp ho=c buOng dAp hO
quang
· H' hVng +i)n môi M các MC kiGu khí nén.
· Các tr'Qng hLp khác.
5.3.1 Các bi/n pháp ngIn ngWa nh]m tránh các h- h_ng cho MC
Các d:ng h' hVng +ã ch[ ra cho thKy rXng cHn khRn tr'4ng c1i thi)n h4n nWa
chKt l'Lng ch5 t:o c9a các bE phAn khác nhau, n5u nh' cFng thIc hi)n các kiGm tra
giám sát tình tr:ng mEt cách có hi)u qu1, ta có thG nhAn bi5t các h' hVng vào giai +o:n
b;t +Hu và có thG ti5n hành các ho:t +Eng hi)u ch[nh sau +ó. Tuy nhiên ng'Qi ta +ã +$
xuKt các ph:m vi sau +ây v$ các bi)n pháp ngDn ngZa
1. Thay 0&i thi:t k: / 0Bc tính kP thuFt
Vi)c thay +i cHn +'Lc làm v$ các +=c tính k] thuAt là nh' sau:
· Vi)c dùng ‘ Khoá liên +Eng khi +óng bXng c4 khí ‘ M bKt cB +âu cHn
ph1i nh' nhau +Ji vPi MC có +i)n trM g;n trong hay không có +i)n trM g;n trong +G
tránh sI pha trEn c9a các c4 cKu truy$n +Eng trong khi l;p +=t và trong khi vAn hành
và b1o d'3ng
· Th1i tháo bV các Jng khí nJi liên +Eng giWa các cEt khác nhau c9a các
MC và dùng riêng các +Ong hO +o áp suKt cho m\i cEt
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

· Bình chBa khí SF6 ph1i +'Lc th& nghi)m v$ +E +iGm s'4ng, hàm l'Lng
không khí v.v theo nh' IEC-376.
· ThQi gian cIc tiGu cho các ti5p +iGm c9a +i)n trM g;n trong mM tr'Pc khi
mM các ti5p +iGm chính ph1i là 5ms.
· Các th& nghi)m thông l) ph1i bao gOm phép +o +i)n trM ti5p xúc +Eng và
tangd c9a các t, san áp +G có các giá tr7 +o gJc
· Khi chi$u dài +'Qng dây truy$n t1i lên +5n 200km không cHn dùng +i)n
trM g;n trong có vV bNc. ai$u này dIa trên kh1o cBu do công ty +i)n lIc hàng +Hu thIc
hi)n
2. KiLm tra chZt l-Tng nghiêm ngBt trong khi ch: t?o
aG tránh các h' hVng c9a các MC do khuy5t tAt ch5 t:o, yêu cHu giPi thi)u
các kiGm tra chKt l'Lng nghiêm ng=t theo tiêu chuRn ch5 t:o +$ ra. Sau +ây là các phép
kiGm tra chKt l'Lng +ã +'Lc +$ xuKt:
· Toàn bE các cHn truy$n +Eng ph1i +'Lc th& nghi)m v$ siêu âm và ch,p
tia X
· Vi)c +i$u ch[nh khe hM c9a ti5p +iGm c9a +i)n trM g;n trong trong khi
l;p +=t ph1i +:t 100% +iGm kiGm tra c9a khách hàng (CIP)
· Th& nghi)m ch7u +Ing c4 hNc cho 10000 lHn +óng c;t +'Lc ti5n hành
+Ji vPi các MC 400kV trM lên.
· Phép +o +i)n trM ti5p xúc +Eng và +o tangd t, san áp +'Lc thIc hi)n nh'
là mEt phHn c9a các th& nghi)m thông l).
· Th& nghi)m ch7u kéo +Ji vPi các cHn truy$n +Eng +'Lc thIc hi)n nh'
+iGm kiGm tra c9a khách hàng.
· Phân tích vi cKu trúc ( t5 bào ) c9a các cHn truy$n +Eng.
· Th& nghi)m cao áp trên thanh truy$n +Eng chính +'Lc thIc hi)n bXng
100% +iGm kiGm tra c9a khách hàng (CIP).
· Th& nghi)m khí SF6 v$ phép +o +iGm s'4ng tr'Pc khi n:p.
· Vi)c thay +i thanh kéo c9a bE ti5p +iGm g;n trong ( PTFE) ph1i có +E
ch7u kéo tJt h4n.
· C1i thi)n phHn c4 cKu c9a b$ m=t ti5p +iGm c9a các bE phAn dUn h'Png.
· Các bE chBa khí ni t4.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13

· Các joDng: aôi khi các joDng có thG hVng khi làm nhi)m v, làm kín khí
ho=c chKt lVng ph1i rKt cRn thAn khi bôi qua nhi$u m3 ho=c bôi không +$u m3 lên
joDng. Vi)c +7nh v7 joDng là quan trNng.
· aE kín c9a khí SF6: Có thG ngay tZ lúc ban +Hu và các nguyên nhân làm
thay +i +E rò c9a khí SF6 nh' là:
1. SI Dn mòn c:nh mEt joDng có thG tránh bXng cách kiGm tra hàm l'Lng
Rm trong khí SF6.
2. RoDng b7 hVng.
3. D'Pi joDng không s:ch.
4. Có hi)n t'Lng xJp trong thành phHn kim lo:i ( khi +úc, khi hàn +Ong).
5.3.2 Vi/c giai thi/u các phép kiLm tra nh]m giám sát tình tr?ng làm vi/c
trong khi vFn hành
Ta có thG chNn các k] thuAt +ánh giá tình tr:ng +ã +'Lc bàn luAn chi ti5t v$
phHn liên quan +5n các k] thuAt b1o d'3ng nh' sau.
1. Phép +o +i)n trM ti5p xúc +Eng.
2. Phép +o +E +iGm s'4ng c9a khí SF6.
3. Phép +o hành trình ti5p +iGm.
4. Phép +o thQi gian +óng c;t
5. Phép +o dòng +i)n cuEn +óng, c;t
6. Vi)c giám sát rò dHu / khí c9a khí SF6/ phHn thub lIc.
5.4 Các h- h_ng c>a các máy bi:n 0i/n 0o l-[ng
5.4.1 H- h_ng c>a các Máy bi:n dòng (TI)
Vi)c phân tích h' hVng s4 bE c9a các TI b7 hVng +ã cho thKy rXng +a phHn
các TI b7 hVng do lão hoá sPm c9a cách +i)n phía s4 cKp. Bên c:nh +ó, các lý do h'
hVng có thG có khác +'Lc cho là do các tham sJ c9a h) thJng cao nh' là +i)n áp và tHn
sJ, các quá +i)n áp thao tác, các quá +i)n áp sét. aG gi1m thiGu các h' hVng c9a các TI
ta cHn ph1i thIc hi)n các phép th& / kiGm tra t:i hi)n tr'Qng nh' sau:
· ao tangd và +i)n dung
· ao +i)n áp hOi ph,c
· Giám sát bXng phép phân tích s;c ký khí
· Phân tích t:p chKt phân hub
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 14

5.4.2 H- h_ng c>a các bi:n 0i/n áp kiLu t1 (CVT)
Vi)c phân tích h' hVng s4 bE c9a các TI b7 hVng +ã cho thKy rXng các lý do
chính c9a h' hVng +Ji vPi CVT là:
· Giá tr7 tangd lPn.
· ai)n áp M thB cKp bKt th'Qng.
· Giá tr7 +i)n dung cao.
· R[ dHu.
· Có ti5ng kêu r$n.
Ngoài các tr'Qng hLp M trên cFng còn thKy có các dKu hi)u M CVT sau:
· Ti5ng kêu lách tách M mJi nJi.
· ai)n trM h:n ch5 b7 cháy.
· ChJng sét b1o v) b7 cháy/hVng.
· H' hVng c9a các bánh t,
· DHu cách +i)n trong thùng khJi bi5n áp trung gian b7 +en
Các bi)n pháp x& lý duy nhKt cHn thIc hi)n +G tránh các h' hVng là các
phép kiGm tra giám sát tình tr:ng phù hLp các CVT t:i tr:m
5.5 Các h- h_ng c>a các chOng sét van
Vi)c phân tích h' hVng s4 bE c9a các CSV b7 hVng +ã cho thKy rXng +a phHn
các h' hVng là do sI hub ho:i c9a các +.a ZnO. aG gi1m thiGu h' hVng c9a các CSV
ng'Qi ta +$ ngh7 các CSV nên +'Lc giám sát trIc ti5p v$ sI có m=t c9a thành phHn hài
bAc 3 c9a dòng +i)n +i)n trM trong dòng rò ch1y qua các CSV. Dòng rò lên +5n 500mA
nói chung +'Lc xem là nXm trong các giPi h:n cho phép.






CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 6
?i c-9ng v* máy bi:n áp













#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

6 a:i c'4ng v$ MBA............................................................................................. 1
6.1 Các thuAt ngW k] thuAt .................................................................................. 1
6.1.1 Máy bi5n áp tI ngUu .............................................................................. 1
6.1.2 Tn thKt không t1i.................................................................................. 1
6.1.3 Tn thKt mang t1i................................................................................... 1
6.1.4 Tn thKt tng ......................................................................................... 2
6.1.5 Hi)u suKt ............................................................................................... 2
6.1.6 ai)n kháng ng;n m:ch .......................................................................... 3
6.1.7 ai$u ch[nh +i)n áp................................................................................. 4
6.1.8 ai)n kháng thành phHn thB tI không ..................................................... 4
6.1.9 MBc cách +i)n +Ong nhKt c9a cuEn dây.................................................. 4
6.1.10 MBc cách +i)n chNn lNc......................................................................... 4
6.2 CKu t:o máy bi5n áp...................................................................................... 4
6.2.1 CKu t:o chung........................................................................................ 4
6.2.1.1 GiPi thi)u chung ................................................................................ 4
6.2.1.2 aE b$n c4........................................................................................... 5
6.2.1.3 D:ng mJi nJi vPi các thi5t b7 khác..................................................... 5
6.2.2 Lõi thép (lõi tZ) ..................................................................................... 5
6.2.2.1 VAt li)u lõi tZ..................................................................................... 5
6.2.2.2 CKu t:o lõi tZ ..................................................................................... 6
6.2.3 CuEn dây............................................................................................... 7
6.2.3.1 CuEn dây hình tr,............................................................................... 7
6.2.3.2 CuEn dây d:ng xo;n Jc...................................................................... 8
6.2.3.3 CuEn dây d:ng +.a ............................................................................. 8
6.3 T +Ku dây c9a máy bi5n áp.......................................................................... 9
6.3.1 CIc tính................................................................................................. 9
6.3.2 aánh dKu +Hu dây (Mã hóa +Hu dây)...................................................... 9
6.3.2.1 Tiêu chuRn NhAt B1n.......................................................................... 9
6.3.2.2 Các tiêu chuRn khác ......................................................................... 10
6.3.3 BiGu th7................................................................................................ 11
6.3.3.1 T dKu dây sao-sao (Y-Y) ................................................................ 11
6.3.3.2 T +Ku dây sao-tam giác (Y-D), t +Ku dây tam giác-sao (D-Y)........ 12
6.3.3.3 T +Ku dây tam giác-tam giác (D-D)................................................. 12
6.3.3.4 T +Ku dây sao-sao-tam giác (Y-Y-D) .............................................. 12
6.3.3.5 T +Ku dây hình V............................................................................ 13
6.4 Ch[ dUn các hi)n t'Lng bKt th'Qng c9a máy bi5n áp ................................... 13







!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

6 ?i c-9ng v* MBA
6.1 Các thuFt ngR kP thuFt
6.1.1 Máy bi:n áp tN ng\u
Máy bi5n áp này có chung mEt phHn c9a ít nhKt 2 cuEn dây. aJi vPi máy
bi5n áp tI ngUu có cuEn dây nJi ti5p và cuEn dây chung nh' trên hình 6.1; nó +'Lc
+Ku nJi vPi 2 m:ch +i)n: toàn bE cuEn dây +'Lc xem là cuEn cao áp và cuEn dây
chung +'Lc xem là cuEn h: áp. Các tr7 sJ +7nh mBc
1)
, tb sJ bi5n, tn thKt mang t1i,
hi)u suKt, +i)n kháng ng;n m:ch và +i$u ch[nh +i)n áp +'Lc xác +7nh ho=c +'Lc +o
theo máy bi5n áp 2 cuEn dây dIa trên c4 sM nêu trên. Tuy nhiên, khi xác +7nh tn thKt
thành phHn +i)n trM (tn thKt +Ong), cHn tính tZ +i)n trM và dòng +i)n c9a c1 cuEn nJi
ti5p và cuEn chung.










Hình 6.1 Máy bi:n áp tN ng\u
6.1.2 T&n thZt không t6i
Tn thKt không t1i là công suKt tác d,ng tiêu th, khi +=t +i)n áp t:i tHn sJ
+7nh mBc lên mEt cuEn dây và hM m:ch các cuEn dây còn l:i. T&n thZt không t6i bao
gOm t=n th,t s>t, t=n th,t $8ng (tn thKt thành phHn +i)n trM) c9a cuEn dây t:i dòng
không t1i và tn thKt +i)n môi trong vAt li)u cách +i)n. Khi không xác +7nh +'Lc c,
thG thì tn thKt không t1i +'Lc biGu th7 tr7 sJ khi +=t +i)n áp +7nh mBc tPi +Hu tham
chi5u.
6.1.3 T&n thZt mang t6i
Tn thKt mang t1i c9a máy bi5n áp 2 cuEn dây là công suKt tác d,ng tiêu th,
khi ng;n m:ch cuEn dây mEt phía và +=t +i)n áp M tHn sJ +7nh mBc lên cuEn dây còn
CuEn chung
CuEn nJi ti5p
U1
V1
W1
u1
v1
w1
N
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

l:i. Tn thKt mang t1i c9a máy bi5n áp nhi$u cuEn dây là tn thKt khi ng;n m:ch cuEn
dây mEt phía và +=t +i)n áp M tHn sJ +7nh mBc lên phía kia (1 trong 2 cuEn dây còn
l:i). Trong tr'Qng hLp này, hM m:ch tKt c1 các cuEn dây khác ngoài 2 cuEn dây nói
trên. Tn thKt mang t1i nói trên +'Lc biGu th7 giá tr7 t:i nhi)t +E cuEn dây tham chi5u
(+Ji vPi máy bi5n áp ngâm dHu: 75
0
C).
T&n thZt mang t6i bao gOm t=n th,t $8ng trong cuEn dây khi mang t1i, t=n
th,t t3n gây ra bMi tZ thông rò trong cuEn dây và các bE phAn kim lo:i khác và t=n th,t
do dòng $in tu'n hoàn gây nên khi có m:ch +i)n +Ku song song. Tuy cFng có tn thKt
s;t gây ra bMi +i)n áp giáng nh'ng giá tr7 này rKt nhV nên th'Qng +'Lc bV qua. N5u
không xác +7nh +'Lc c, thG thì tn thKt mang t1i biGu th7 tr7 sJ khi b4m dòng +7nh mBc
vào.
6.1.4 T&n thZt t&ng
Tn thKt tng là tng c9a tn thKt không t1i và tn thKt mang t1i. aJi vPi
máy bi5n áp nhi$u cuEn dây, tn thKt tng ph, thuEc ph, t1i c, thG. Tn thKt c9a thi5t
b7 ph, trL (ví d,: thi5t b7 làm mát) không +'Lc tính +5n trong tn thKt tng. Khi nhà
s1n xuKt +1m b1o tn thKt c9a nhWng thi5t b7 ph, này thì giá tr7 +'Lc cung cKp tách bi)t
+Ji vPi tn thKt tng.
6.1.5 Hi/u suZt
Hi)u suKt c9a máy bi5n áp 2 cuEn dây là tb sJ giWa công suKt tác d,ng và
tng c9a công suKt tác d,ng vPi tn thKt tng M +i)n áp thB cKp và tHn sJ +7nh mBc. Nó
+'Lc biGu th7 bXng tb l) phHn trDm.
Do tn thKt mang t1i (gHn nh') tb l) vPi bình ph'4ng dòng +i)n ph, t1i nên
hi)u suKt c9a máy bi5n áp lPn nhKt khi tn thKt không t1i và tn thKt mang t1i bXng
nhau
*)
(hình 6.2)








!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3











H) sJ mang t1i
Hình 6.2 Hi/u suZt và t&n thZt c>a máy bi:n áp
Chú gi3i:
*)
Hiu su,t
cn dd
dd
R + R + R
R
=
2
0
b b
b
h
6.1.6 i/n kháng ng@n m?ch
ai)n kháng ng;n m:ch c9a máy bi5n áp 2 cuEn dây là +i)n kháng thay th5
cho t +Ku dây hình sao t'4ng +'4ng +'Lc +o giWa các +Hu cuEn dây mEt phía M tHn sJ
+7nh mBc và t:i mEt nKc phân áp c, thG, còn phía kia +'Lc ng;n m:ch. Khi không xác
+7nh c, thG +'Lc thì nó +'Lc biGu th7 bXng giá tr7 t:i nKc tham chi5u. Bình th'Qng, nó
+'Lc biGu th7 d'Pi d:ng tb l) phHn trDm +i)n kháng tham chi5u c9a cuEn dây cHn +o.
ai)n kháng tham chi5u +'Lc biGu th7 theo công thBc d'Pi +ây t:i +i)n áp +Hu phân áp
c9a m\i cuEn dây hi)n t:i và công suKt +7nh mBc.
ai)n kháng tham chi5u = (ai)n áp t:i nKc phân áp)
2
/Công suKt +7nh mBc.
ai)n kháng ng;n m:ch +'Lc biGu th7 d'Pi d:ng tb l) phHn trDm giWa +i)n áp
giáng khi ng;n m:ch mEt cuEn dây (dòng +i)n ch:y vào mEt nKc phân áp xác +7nh) so
vPi +i)n áp t:i +Hu phân áp.
ai)n kháng ng;n m:ch c9a máy bi5n áp nhi$u cuEn dây là +i)n kháng t'4ng
+'4ng c9a t +Ku dây hình sao (Y) +o +'Lc giWa các +Hu dây c9a mEt phía t:i tHn sJ
+7nh mBc M nKc phân áp xác +7nh và ng;n m:ch +Hu kia (1 trong 2 cuEn dây còn l:i).
Thông th'Qng, nó +'Lc biGu th7 d'Pi d:ng tb l) phHn trDm giWa +i)n kháng t'4ng Bng
(+i)n kháng tham chi5u) vPi cuEn dây +'Lc +o. aJi vPi tr'Qng hLp công suKt c9a 2
cuEn dây khác nhau thì +i)n kháng t'4ng Bng +'Lc tính dIa trên công suKt +7nh mBc
: Hi)u suKt

m

H
i
)
u

s
u
K
t


T

n

t
h
K
t

b K
K =
P
i


P
ci

0
P
cn

1
P
c
: Tn thKt mang t1i
P
i
: Tn thKt không t1i
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

nhV h4n trong 2 cuEn dây và công suKt cFng +'Lc biGu th7 nh' vAy. Ngoài ra, tKt c1
các cuEn dây khác +$u +'Lc hM m:ch trZ 2 cuEn dây kG trên.
ai)n kháng ng;n m:ch +'Lc +$ cAp M trên biGu th7 giá tr7 t:i nhi)t +E cuEn
dây tham chi5u (+Ji vPi máy bi5n áp ngâm dHu: 75
0
C).
6.1.7 i*u chUnh 0i/n áp
ai$u ch[nh +i)n áp là tb l) sai l)ch v$ tr7 sJ (modul) c9a +i)n áp phát ra t:i
mEt +Hu cuEn dây khi +=t +i)n áp nêu d'Pi +ây lên cuEn dây kia (t:i ph, t1i xác +7nh
và h) sJ công suKt t'4ng Bng vPi +i)n áp nêu d'Pi +ây) và +i)n áp không t1i: nó +'Lc
biGu th7 bXng tb l) phHn trDm.
a) ai)n áp +7nh mBc khi máy bi5n áp M t:i nKc phân áp t'4ng Bng.
b) ai)n áp t:i +Hu phân áp khi máy bi5n áp M t:i các nKc phân áp khác.
6.1.8 i/n kháng thành phMn thG tN không
ai)n kháng thành phHn thB tI không là +i)n kháng giWa các +Hu +'Lc +Ku
chung l:i c9a 3 pha trong t +Ku dây và +Hu trung tính, khi không xác +7nh +'Lc c, thG
thì nó +'Lc biGu th7 bXng tb l) phHn trDm +Ji vPi +i)n kháng t'4ng Bng. ai)n kháng
pha thB tI không +'Lc biGu th7 bXng giá tr7 t:i nhi)t +E c, thG c9a cuEn dây t'4ng Bng
(+Ji vPi máy bi5n áp ngâm dHu: 75
0
C). ai)n kháng pha thB tI không ph, thuEc vào t
+Ku dây c9a các cuEn dây khác. Khi không +'Lc xác +7nh c, thG, hM m:ch tKt c1 các
+Hu dây và +Hu trung tính c9a các cuEn dây khác.
6.1.9 MGc cách 0i/n 0Sng nhZt c>a cuJn dây
MBc cách +i)n +Ong nhKt là mBc cách +i)n c9a cuEn dây máy bi5n áp mà tKt
c1 các +Hu dây ch7u cùng +i)n áp giáng xoay chi$u +Ji vPi +Kt.
6.1.10 MGc cách 0i/n chVn lVc
MBc cách +i)n chNn lNc c9a cuEn dây là cách +i)n c9a cuEn dây máy bi5n áp
mà có +Hu +'Lc nJi +Kt trIc ti5p ho=c gián ti5p ho=c +Hu trung tính +'Lc thi5t k5 cách
+i)n M mBc thKp h4n các +Hu khác.
6.2 CZu t?o máy bi:n áp
6.2.1 CZu t?o chung
6.2.1.1 Giai thi/u chung
CKu t:o máy bi5n áp ph1i ch;c ch;n c1 v$ +=c tính +i)n và c4, +Ong thQi ph1i
+1m b1o hoàn toàn tính b$n vWng trong mEt kho1ng thQi gian dài mà không bi5n +i
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

+=c tính cFng nh' không rò r[ dHu kG c1 khi nó +'Lc s& d,ng trong mEt kho1ng thQi
gian dài. Ngoài ra, công tác b1o d'3ng cHn +'Lc ti5n hành an toàn và +Hy +9.
6.2.1.2 J b*n c9
Máy bi5n áp ph1i có +E b$n c4 +9 lPn +G có thG ch7u +'Lc các t1i trNng d'Pi
+ây:
- LIc +i)n tZ khi ng;n m:ch + gia tJc t.nh theo bình ph'4ng ngang (4,9
m/s
2
)
- LIc +i)n tZ khi ng;n m:ch + t1i trNng gió M tJc +E gió lPn nhKt (40 m/s)
- T1i trNng khi vAn chuyGn
aJi vPi máy bi5n áp tZ 154kV trM lên mà có sB xuyên cách +i)n bXng không
khí thì nó ph1i có cKu t:o sao cho không có h' h:i tPi các cách +i)n r\ng ngay c1 khi
có các sóng cJng h-Qng hình sin bFc 3 (4,9 m/s
2
)
*)
giáng lên chân +5 c9a vV sB
xuyên.
Thùng máy bi5n áp ph1i có cKu t:o sao cho không +'Lc phép rò r[ dHu và
nhiSm Rm vào bên trong. Ngoài ra, cFng cHn ph1i xem xét, nghiên cBu +E b$n c9a
thùng máy +Ji vPi sI tDng nhanh áp suKt bên trong khi có các hi)n t'Lng bKt th'Qng,
sI cJ bên trong.
6.2.1.3 D?ng mOi nOi vai các thi:t b< khác
V$ mJi nJi c9a máy bi5n áp vPi các thi5t b7 khác thì s& d,ng sB xuyên cách
+i)n bXng không khí, sB xuyên dHu - dHu và sB xuyên dHu - khí. Ngoài ra, các +)m
cách +i)n +'Lc s& d,ng thay cho sB xuyên. CHn nghiên cBu v$ mJi nJi vPi các thi5t b7
khác +Ji vPi hi)n t'Lng rung chKn phát ra tZ máy bi5n áp trong khi vAn hành bình
th'Qng.
6.2.2 Lõi thép (lõi tW)
6.2.2.1 VFt li/u lõi tW
Lõi tZ +'Lc dùng +G gi1m tZ trM và t:o dòng +i)n kích thích nhV. N5u lõi tZ
+'Lc ch5 t:o tZ s;t nguyên chKt, nguyên khJi thì dòng +i)n lPn sY tuHn hoàn trong lõi
và t:o ra tn thKt s;t rKt lPn. Dòng +i)n tuHn hoàn này +'Lc gNi là dòng +i)n xoáy và
tn thKt gây ra bMi nó +'Lc gNi là tn thKt do dòng +i)n xoáy thì lõi tZ ph1i gOm các lá
thép mVng và b$ m=t +'Lc ph9 mEt lPp cách +i)n.
Khi tZ thông xoay chi$u ch:y trong lõi, sY có tn thKt do hi)n t'Lng tZ trS
gây ra. NhXm gi1m tn thKt này, s& d,ng lá thép silic (hàm l'Lng silic chi5m 3-4%) +G
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

ch5 t:o lõi tZ. NhKt là s& d,ng lá thép k] thuAt +i)n có nhân +7nh h'Png
*)
(thép k]
thuAt +i)n +cng h'Png hay thép cán nóng): có +=c tính tZ rKt tJt dNc theo h'Png +'Lc
quay bMi sI s;p x5p tr,c tZ hóa c9a tinh thG theo h'Png quay. Nó có mAt +E tZ thông
bão hòa kho1ng 2,0T so vPi 1,7T - mAt +E tZ thông thi5t k5 c9a máy bi5n áp lIc.
M=c dù tn thKt s;t c9a silic gi1m khi +E dày mVng h4n nh'ng nó sY làm
tDng giá thành vAt li)u, khJi l'Lng công vi)c s;p x5p các lá thép và làm gi1m tb l) c9a
lõi tZ +Ji vPi ti5t di)n ngang bXng cách xem xét, nghiên cBu lPp cách +i)n nên ch9 y5u
s& d,ng lo:i lá thép có +E dày 0,23-0,35 mm.
6.2.2.2 CZu t?o lõi tW
H) thJng mJi nJi c9a lõi tZ giW mEt vai trò quan trNng bMi vì nó 1nh h'Mng
tPi sI rò r[ tZ thông (tZ thông rò), +E rung chKn và +E On do hi)n t'Lng bi5n d:ng tZ
tr'Qng gây ra. Trong giai +o:n +Hu, dùng mJi nJi +ính +Hu (bat joint): ch[ +=t các lõi
+'Lc x5p m=t +Ji m=t. Do tZ thông rò lPn và ti5ng On cFng lPn nên sau +ó ng'Qi ta c1i
ti5n và s& d,ng mJi nJi gJi +Hu (lap joint - mJi nJi chOng): lõi tr, và lõi gông chOng
lên nhau c3 vài mm. Có các mJi nJi gJi +Hu vPi góc c;t 90
0
, 45
0


30-60
0
.








a) MJi nJi +ính +Hu b) MJi nJi gJi +Hu (45
0
)
Hình 6.3 MOi nOi 0ính 0Mu và mOi nOi gOi 0Mu







Gông
T
r
,

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7
















a) Ph'4ng pháp x5p so le b) Ph'4ng pháp chOng b'Pc
Hình 6.4 NOi chSng b-ac kiLu v:t khía chR V
aJi vPi máy bi5n áp 3 pha, kiGu v5t khía chW V +'Lc t:o trong lõi gông +Ku nJi
vPi lõi tr, M pha giWa. Do mAt +E tZ thông tAp trung t:i mJi nJi kiGu v5t khía chW V
c9a mJi nJi chOng nên s& d,ng kiGu mJi nJi chOng b'Pc nh' M hình 6.4
6.2.3 CuJn dây
6.2.3.1 CuJn dây hình tr1
CuEn dây hình tr, là cuEn dây +4n gi1n nhKt, và dây dUn +'Lc quKn quanh
mEt tr, cách +i)n +'Lc làm tZ bìa ép có hình d:ng lõi (solenoid) nh' trên hình 6.5.
M=c dù quá trình gia công c4 khí t'4ng +Ji dS dàng và tn thKt do dòng +i)n xoáy nhV
nh'ng l:i khó khDn là dS b7 phá v3 bMi lIc c4 - +i)n tZ tác +Eng dNc theo h'Png tr,c
c9a cuEn dây. Nó +'Lc dùng cho máy bi5n áp có công suKt t'4ng +Ji nhV, cuEn dây
thB ba c9a máy bi5n áp 3 cuEn dây, cuEn dây +Hu phân áp ...



V5t khía chW V
Lá thép silic
TZ thông
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8


1
2
3
4
5
Tr, cách
+i)n
CuEn dây



Hình 6.5 CuJn dây hình tr1
6.2.3.2 CuJn dây d?ng xo@n Oc
CuEn dây d:ng xo;n Jc +'Lc quKn theo hình xo;n chôn Jc: +iGm khác so vPi
cuEn dây hình tr, là nó có Jng dUn dHu nXm ngang nh' M trên hình 6.6. Nó +'Lc s&
d,ng khi nhi$u dây +Ong d:ng hình chW nhAt cHn +'Lc s& d,ng song song +G t1i dòng
+i)n lPn.


1 2 3 4
Tr, cách
+i)n
hng dUn dHu nXm ngang
1 2 3 4
1 2 3 4
a)m (chêm)


Hình 6.6 CuJn dây d?ng xo@n Oc
6.2.3.3 CuJn dây d?ng 03a
CuEn dây d:ng +.a (cuEn dây xo;n Jc liên t,c) th'Qng +'Lc s& d,ng làm
cuEn dây cho mi$n +i)n áp và dòng +i)n rKt lPn và nhi$u cuEn dây d:ng +.a +'Lc quKn
bXng dây dUn (d:ng +.a) liên t,c quanh tr, cách +i)n. Nh' trên hình 6.7 ta thKy cuEn
dây bao gOm cuEn dây quKn tZ trong ra ngoài và cuEn dây quKn tZ ngoài vào trong.
Các mUu Jng dUn +'Lc x5p vào giWa cuEn dây và tr, cách +i)n nhXm t:o Jng dUn +G
làm mát cách +i)n giWa các cuEn dây.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9


4 3 2 1
Tr, cách
+i)n
5 6 7 8
9
a)m

12 11 10
13 14 15 16

Hình 6.7 CuJn dây d?ng 03a
6.3 T& 0Zu dây c>a máy bi:n áp
6.3.1 CNc tính
CIc tính c9a máy bi5n áp là chi$u t'4ng +Ji c9a suKt +i)n +Eng c1m Bng
xuKt hi)n trên +Hu cIc. khi s& d,ng máy bi5n áp mEt pha thì không n1y sinh vKn +$ gì
nh'ng khi thIc hi)n t +Ku dây 3 pha ho=c vAn hành song song thì cIc tính ph1i +'Lc
xác +7nh. CIc tính âm +'Lc quy 'Pc s& d,ng t:i NhAt B1n.
CIc tính âm: Máy bi5n áp có các +Hu cao và h: áp M cùng mEt phía có cIc
tính giJng nhau.
CIc tính d'4ng: Máy bi5n áp có các +Hu cao và h: áp M cùng mEt phía có
cIc tính trái ng'Lc nhau.
6.3.2 ánh dZu 0Mu dây (Mã hóa 0Mu dây)
6.3.2.1 Tiêu chu^n NhFt B6n
Các +Hu dây c9a máy bi5n áp 2 cuEn dây +'Lc +ánh là “U, V, W” cho cuEn
cao áp và “u, v, w” cho cuEn h: áp. aHu trung tính +'Lc +ánh t'4ng Bng là “O” và
“o”. CuEn dây thB ba c9a máy bi5n áp 3 cuEn dây +'Lc +ánh là “a, b, c, n”.
Các +Hu dây c9a máy bi5n áp tI ngUu +'Lc +ánh là “U, V, W” cho cuEn dây
cao áp (cuEn nJi ti5p), “u, v, w” cho cuEn h: áp (cuEn chung) và “a, b, c” cho cuEn
dây thB ba. aHu dây trung tính c9a cuEn chung +'Lc +ánh là “o”.




!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

6.3.2.2 Các tiêu chu^n khác
B6ng 6.1 ánh dZu 0Mu thí nghi/m cho máy bi:n áp 3 pha
ánh dZu 0Mu thí nghi/m
ANSI CEI/IEC Úc
i/n áp 0Mu cNc
máy bi:n áp
Kbp dây
H0 1N N Trung tính aV Tr;ng
H1 1U A
2
/A
4
Cao áp aV aV
H2 1V B
2
/B
4
Cao áp aV Vàng
H3 1W C
2
/C
4
Cao áp aV Xanh
X0 2N N Trung tính aen Tr;ng
X1 2U a
1
/a
2
/a
4
H: áp aen aV
X2 2V b
1
/b
2
/b
4
H: áp aen Vàng
X3 2W c
1
/c
2
/c
4
H: áp aen Xanh

L6u ý: theo tiêu chu@n úc, t= $,u dây cAa cuCn dây máy bi(n áp Y và D có chE
sG d.0i là 1 và 2. Các máy bi(n áp zigzag có chE sG d.0i là 4.




















!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

6.3.3 BiLu th<
B6ng 6.2 Các ví d1 minh hVa
Véct9 0i/n áp c6m Gng
T& 0Zu dây Mã
Cao áp H? áp
Y-Y YNyn0

k-Y Dyn11

Y-k YNd1

k-k Dd0

Máy bi5n áp
tI ngUu
YNa0d11


T +Ku dây hình tam giác (k) và t +Ku dây hình sao (Y) +'Lc biGu th7 bXng
mã t'4ng Bng là “D, Y” +Ji vPi cuEn cáo áp và “d, y” +Ji vPi cuEn h: áp. Ngoài ra,
khi +iGm trung tính +'Lc +'a ra ngoài trong t +Ku dây hình sao thì nó +'Lc biGu th7 là
“YN” ho=c “yn”. Mã t +Ku dây c9a máy bi5n áp tI ngUu +'Lc biGu th7 là “Yna0”.
Trong b1ng 6.2 là các ví d, minh hNa.
6.3.3.1 T& dZu dây sao-sao (Y-Y)
Trong t +Ku dây này, c1 m:ch s4 cKp và thB cKp có thG +'Lc nJi +Kt và sY
không có +E l)ch pha. Tuy nhiên, do nó không có m:ch tam giác giW thành phHn hài
bAc 3 c9a dòng +i)n kích thích nên tZ thông và sBc +i)n +Eng c1m Bng không có d:ng
sóng hình sin mà d:ng sóng méo (chBa hài bAc 3). Khi +iGm trung tính c9a c1 2 phía
V
W U
W U
V
W U
V
W U
V
O
O
V
W U
o
u
v
w
v
w u
v
w u
v
w
u
v
w
u
o
o
b
a
c
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

+'Lc nJi +Kt thì thành phHn hài bAc 3 tháo xuJng +Kt nhQ dung kháng c9a +'Qng dây
và nó có thG gây ra nhiSu c1m Bng tPi các +'Qng dây thông tin, liên l:c.Vì vAy, trong
nhi$u tr'Qng hLp máy bi5n áp vPi t +Ku dây Y-Y thì +iGm trung tính c9a m:ch s4 cKp
+'Lc +Ku vPi +iGm trung tính c9a máy phát ho=c cuEn dây tam giác (+'Lc +$ cAp M
phHn d'Pi +ây).
6.3.3.2 T& 0Zu dây sao-tam giác (Y-D), t& 0Zu dây tam giác-sao (D-Y)
T +Ku dây Y-D +'Lc s& d,ng ch9 y5u trong máy bi5n áp gi1m áp t:i tr:m
bi5n áp còn t +Ku dây D-Y +'Lc s& d,ng ch9 y5u trong máy bi5n áp tDng áp t:i nhà
máy phát +i)n. Do t +Ku dây này có m:ch +Ku hình tam giác (giW l:i thành phHn hài
bAc 3 c9a dòng +i)n kích thích) nên c1m Bng +i)n áp d:ng sóng hình sin. N5u +iGm
trung tính +'Lc nJi +Kt thì có thG h:n ch5 (gi1m) vi)c phát sinh +i)n áp bKt th'Qng và
có thG s& d,ng bE +i$u áp d'Pi t1i cho +iGm trung tính. Dòng +i)n tuHn hoàn (ch:y khi
t1i 3 pha không cân bXng ho=c khi có sI khác bi)t v$ tb sJ bi5n c9a m\i pha) là nhV.
Tuy nhiên, có thG x1y ra +E L)ch pha 30
0
giWa các m:ch s4 cKp và thB cKp, +Ong thQi
có sI cJ ch:m +Kt mEt pha phía +Ku sao thì có thG gây ra quá kích thích các pha khác.
6.3.3.3 T& 0Zu dây tam giác-tam giác (D-D)
Trong t +Ku dây này, do có thành phHn hài bAc 3 c9a dòng +i)n kích thích
tuHn hoàn nên +i)n áp c1m Bng hình sin không b7 méo. Khi nó +'Lc t hLp tZ 3 máy
bi5n áp mEt pha thì ngay c1 khi mEt máy mEt pha b7 hVng thì các máy còn l:i có thG s&
d,ng t +Ku dây hình V. D'Pi +ây là các nh'Lc +iGm: do +iGm trung tính không +'Lc
nJi +Kt nên khó khDn trong vi)c b1o v) chJng l\i ch:m +Kt; dòng +i)n tuHn hoàn (ch:y
khi cung cKp t1i 3 pha không cân bXng ho=c khi có sI sai khác v$ tb sJ bi5n c9a tZng
pha) là lPn… T:i NhAt B1n, lo:i t +Ku dây này ch9 y5u +'Lc s& d,ng cho các máy
bi5n áp có cKp +i)n áp l 77kV.
6.3.3.4 T& 0Zu dây sao-sao-tam giác (Y-Y-D)
Do có thG giW l:i thành phHn hài bAc 3 c9a dòng +i)n kính thích trong cuEn
dây tam giác nên kh;c ph,c +'Lc các nh'Lc +iGm c9a t +Ku dây Y-Y. Lo:i t +Ku dây
này +'Lc s& d,ng cho +a sJ máy bi5n áp t:i các tr:m bi5n áp. CuEn dây tam giác +'Lc
dùng +G cung cKp cho thi5t b7 +i$u ch[nh pha và ph, t1i c,c bE (ph, t1i tI dùng) d'Pi
d:ng cuEn dây thB ba.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13

6.3.3.5 T& 0Zu dây hình V
T +Ku dây lo:i này +'Lc hình thành bXng cách bV mEt pha trong t +Ku dây
(D-D). Nó +'Lc s& d,ng làm bi)n pháp khRn cKp khi x1y ra sI cJ ho=c trong tr'Qng
hLp tDng nhu cHu ph, t1i trong t'4ng lai cho dù hi)n t:i ph, t1i nhKp. Tuy nhiên, do h)
sJ s& d,ng thKp và +E s,t áp trM thành không +Ji xBng nên nó không ti)n s& d,ng hXng
ngày. (aHu ra bXng 58
%
so vPi t +Ku dây D-D và h) sJ s& d,ng là 87%).
6.4 ChU d\n các hi/n t-Tng bZt th-[ng c>a máy bi:n áp
Sau +ây +'a ra mEt sJ ch[ dUn nguyên nhân c9a nhWng hi)n t'Lng bKt
th'Qng trong máy bi5n áp. f +ây ch[ ra mEt sJ nguyên nhân ch9 y5u. aG xác +7nh
chính xác cHn ti5n hành th& nghi)m.
Hi/n t-Tng bZt th-[ng Nguyên nhân
Phát nóng quá mBc
- Quá dòng +i)n (quá t1i)
- Quá +i)n áp
- Làm mát không tJt
- MBc dHu thKp, chKt l'Lng dHu xKu
- Nhi)t +E môi tr'Qng quá cao
- Ng;n m:ch lõi
Cách +i)n dây quKn h' hVng
- Ng;n m:ch pha-+Kt, pha-pha
- Ng;n m:ch các vòng dây
- Quá t1i
- ChKt l'Lng dHu kém
- Sét +ánh vào máy bi5n áp
ai)n áp thB cKp không +úng
- ai)n áp s4 cKp không bình th'Qng
- Ng;n m:ch các vòng dây
- Tb sJ vòng dây không +úng
- Làm vi)c không +Ji xBng
HO quang bên trong
- MJi nJi b7 hVng
- MBc dHu thKp
- ai)n môi xKu
H' hVng lõi - Xà ép lõi không ch;c
Dòng +i)n không t1i lPn
- Ng;n m:ch lõi, hM m:ch mJi nJi m:ch
tZ
H' hVng sB xuyên
- Phóng +i)n do b,i bRn, nBt v3 sB
- Sét +ánh
- NhiSm Rm
C'Qng +E +i)n môi thKp
- Hàm l'Lng Rm cao, chKt l'Lng dHu kém
- Màng chJng n b7 chNc th9ng
- Rò r[ dHu
DHu b7 oxy hóa
- LE không khí, nhiSm Rm
- Nhi)t +E vAn hành cao
DHu +i màu
- Cacbon hóa
- aóng, c;t
- H' hVng lõi, nhiSm bRn
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 14

Thi5t b7 +óng mM tác +Eng sai
- H' hVng m:ch +i$u khiGn
- ai)n áp +i$u khiGn không +úng
- Ti5p xúc xKu
H' hVng bE +i$u ch5
- H' hVng phHn c4, phHn +i)n
- Quá t1i, ng;n m:ch
- Ch1y dHu, h' hVng bên ngoài






CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 7
?i c-9ng v* bJ 0i*u áp d-ai t6i































#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

7 a:i c'4ng v$ bE +i$u áp d'Pi t1i (OLTC) ........................................................... 1
7.1 M,c +ích....................................................................................................... 1
7.2 K5t cKu c9a bE +i$u áp.................................................................................. 1
7.2.1 CHu ti5p +iGm chuyGn +i (BE ti5p +iGm dAp hO quang) ......................... 2
7.2.2 TrM kháng chuyGn.................................................................................. 2
7.2.3 BE chNn nKc phân áp.............................................................................. 3
7.2.4 KiGu dao +1o cIc và kiGu công t;c chuyGn +i....................................... 4
7.2.5 C4 cKu tích nDng.................................................................................... 5
7.2.6 Ti5n trình chuyGn nKc phân áp ............................................................... 5
7.3 Các yêu cHu +Ji vPi bE +i$u áp ..................................................................... 6
7.3.1 aE tDng nhi)t +E .................................................................................... 6
7.3.2 SJ lHn thIc hi)n chuyGn nKc................................................................... 6
7.3.3 Kh1 nDng chuyGn nKc............................................................................. 6
7.3.4 Ho:t +Eng c9a trM kháng chuyGn............................................................ 6
7.3.5 SBc ch7u ng;n m:ch (aE b$n ng;n m:ch) .............................................. 6
7.3.6 C'Qng +E cách +i)n (aE b$n cách +i)n)................................................. 7
7.4 H'Png dUn lIa chNn bE OLTC...................................................................... 7
7.4.1 MBc cách +i)n. ...................................................................................... 7
7.4.2 Dòng +i)n +7nh mBc .............................................................................. 9
7.4.3 Dòng +i)n quá t1i................................................................................... 9
7.4.4 Dòng ng;n m:ch.................................................................................... 9
7.4.5 Kh1 nDng c;t........................................................................................ 10
7.4.6 SJ v7 trí nKc ......................................................................................... 10
7.4.7 VKn +$ v$ sI phóng +i)n c9a bE chNn chuyGn...................................... 10
7.4.8 Tui thN c4 khí .................................................................................... 11
7.4.9 C4 cKu truy$n +Eng.............................................................................. 11
7.4.10 Th& nghi)m áp suKt và chân không...................................................... 11
7.4.11 ai$u ki)n nhi)t +E thKp........................................................................ 11
7.4.12 Ho:t +Eng liên t,c ............................................................................... 11
7.5 GiPi h:n quá t1i cho phép c9a OLTC trong máy bi5n áp lIc ngâm dHu....... 11
7.5.1 Chu k> ph, t1i ..................................................................................... 13
7.5.2 Ch7u t1i theo chu k> khRn cKp ng;n ..................................................... 13
7.5.3 Ch7u t1i liên t,c bình th'Qng................................................................ 14
7.5.4 Quá trình t1i theo chu k>...................................................................... 16











!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

7 ?i c-9ng v* bJ 0i*u áp d-ai t6i (OLTC)
7.1 M1c 0ích
NhXm duy trì +i)n áp +Hu cuJi c9a các hE tiêu th, M mBc n +7nh nhKt có thG
d'Pi sI bi5n +Eng c9a +i)n áp tiêu th, do sI bi5n +Eng +i)n áp c9a nguOn +i)n ho=c
c9a dòng +i)n ph, t1i thì cHn ph1i thIc hi)n vi)c +i$u ch[nh +i)n áp. H4n nWa, xét trên
quan +iGm vAn hành h) thJng +i)n, vi)c +i$u ch[nh +i)n áp là cHn thi5t +G thIc hi)n
+i$u khiGn dòng công suKt (trào l'u công suKt).
VPi các m,c +ích +ó, các +Hu phân áp +'Lc +'a ra khVi cuEn dây và vi)c
+i$u ch[nh +i)n áp +'Lc thIc hi)n bXng cách thay +i t[ sJ bi5n.
7.2 K:t cZu c>a bJ 0i*u áp


















Hình 7.1 CZu t?o bJ 0i*u áp d-ai t6i

Trên hình 7.1 là mEt ví d, minh hNa v$ cKu t:o c9a bE +i$u áp d'Pi t1i.
CHu ti5p +iGm chuyGn +i
ai)n trM chuyGn
Tr,c truy$n +Eng
KhJi +i$u khiGn
+Eng c4 truy$n +Eng
Dao +1o cIc
Bình chBa (dHu)
HEp +Ing dHu c9a cHu
ti5p +iGm chuyGn +i
Thi5t b7 b1o v)
(C4 khí)
aHu ra c9a bE
chuyGn nKc
Máy lNc dHu
BE chNn +Hu
phân áp
VV máy bi5n áp
Khung chính c9a máy bi5n áp
(Lõi, các cuEn dây, …)
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

7.2.1 CMu ti:p 0iLm chuyLn 0&i (BJ ti:p 0iLm dFp hS quang)
CHu ti5p +iGm chuyGn +i là thi5t b7 dùng +G +'a dòng +i)n vào m:ch +i)n
+'Lc chNn bXng bE chNn nKc phân áp và nó +'Lc +=t (b1o qu1n) trong hEp chBa cHu
ti5p +iGm chuyGn +i M bên trong máy bi5n áp.
7.2.2 TrQ kháng chuyLn













a) KiGu +i)n trM chuyGn b) KiGu +i)n kháng chuyGn
Hình 7.2 TrQ kháng chuyLn
NhXm h:n ch5 dòng +i)n tuHn hoàn khi nJi các nKc phân áp trong quá trình
thay +i +Hu phân áp, trM kháng chuyGn +'Lc +'a vào m:ch +i)n c9a cHu ti5p +iGm
chuyGn +i. Trên hình 7.2 là kiGu +i)n kháng và kiGu +i)n trM. Nói chung, kiGu +i)n
kháng +'Lc s& d,ng +Ji vPi cKp +i)n áp thKp và dung l'Lng nhV còn kiGu +i)n trM
+'Lc s& d,ng cho cKp +i)n áp cao và dung l'Lng lPn.
Trong kiGu +i)n kháng chuyGn, hai bE phAn +óng dòng +i)n +'Lc +Ku song
song vPi nhau và chia +ôi dòng +i)n t1i. T:i thQi +iGm chuyGn nKc phân áp, tZng cHu
ti5p +iGm chuyGn +i lHn l'Lt +'Lc mM, +Ong thQi sau khi +óng ph, t1i vào mEt phía
thì phía kia +'Lc mM không t1i. Do kiGu +i)n kháng chuyGn +'Lc thi5t k5 d'Pi d:ng
+=c tính làm vi)c liên t,c nên c4 cKu truy$n +Eng là không cHn thi5t. KiGu +i)n trM
chuyGn có kiGu 1 +i)n trM, kiGu 2 +i)n trM và kiGu 4 +i)n trM (Hình 7.3)

BE chNn nKc
ai)n trM chuyGn
CHu ti5p +iGm chuyGn +i
CuEn dây
phân áp
CHu ti5p +iGm chuyGn +i
BE chNn nKc
ai)n kháng chuyGn
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3









a) Lo:i 1 +i)n trM b) Lo:i 2 +i)n trM c) Lo:i 4 +i)n trM
Hình 7.3 KiLu 0i/n trQ chuyLn
7.2.3 BJ chVn nZc phân áp
Các +Hu c9a bE chNn nKc phân áp (+'Lc +Ku vPi tZng +Hu c9a cuEn dây phân
áp c9a máy bi5n áp) +'Lc +óng bXng cHu ti5p +iGm chuyGn +i, bE chNn nKc phân áp
thIc hi)n chuyGn nKc phân áp không có dòng +i)n ch:y qua và nó cFng +'Lc nJi k5t
vPi cHu ti5p +iGm chuyGn +i. BE chNn nKc phân áp không làm phát sinh hO quang giWa
các ti5p +iGm +Ong thQi hao mòn c4 khí c9a tZng bE phAn là rKt nhV, hHu nh' không
+áng kG bMi sI chuyGn +Eng t'4ng +Ji chAm. Do +ó, nó th'Qng +'Lc +=t chung vV vPi
phHn thân chính c9a máy bi5n áp.














!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

7.2.4 KiLu dao 06o cNc và kiLu công t@c chuyLn 0&i






















a) KiGu dao +1o cIc b) KiGu dao chuyGn +i
Hình 7.4 Dao 06o cNc và dao chuyLn 0&i
Khi sJ +Hu phân áp (+òi hVi) tDng lên nhXm mM rEng mi$n +i$u ch[nh +i)n áp
thì sJ +Hu phân áp +'Lc +'a ra ngoài tZ cuEn dây phân áp cFng tDng theo. Tuy nhiên,
sJ +Hu phân áp cHn thi5t ch[ cHn +áp Bng (thVa mãn) bXng n&a sJ +Hu phân áp +Oi hVi
nhQ vi)c thay +i cách +Ku nJi giWa cuEn dây phân áp và cuEn dây chính.
Trên hình 7.4 là 2 kiGu: kiGu dao +1o cIc và kiGu dao chuyGn +i. Thông
th'Qng, kiGu dao +1o cIc +'Lc s& d,ng +Ji vPi cKp +i)n áp cao và công suKt lPn, còn
kiGu dao chuyGn +i +'Lc s& d,ng +Ji vPi các cKp trung áp và h: áp. Tn hao +Ong
c9a lo:i dao +1o cIc lPn h4n so vPi lo:i dao chuyGn +i. mng suKt +i)n áp cuEn dây
9
8
K
7
6
5
4
3
2
1
+
K
Dao +1o cIc
CuEn dây chính
BE chuyGn nKc
ai)n trM chuyGn
KiGu 2 +i)n trM
CHu ti5p +iGm chuyGn +i
P
1
Dao chuyGn +i
CuEn dây chính
BE chuyGn nKc
CHu ti5p +iGm chuyGn +i

P
2
P
0
CuEn dây
phân áp
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

chính c9a kiGu dao chuyGn +i n=ng n$ h4n so vPi kiGu dao +1o cIc. aJi vPi kiGu dao
chuyGn +i thì cHn ph1i +'a +Hu (nKc) chuyGn +i ra khVi cuEn dây chính.
7.2.5 C9 cZu tích nIng
Trong kiGu +i)n trM chuyGn, vì cHn ph1i rút ng;n thQi gian ti5p xúc (thQi gian
dUn) nhXm gi1m quy mô và h:n ch5 nhi)t phát sinh nên có mEt c4 cKu tích nDng bXng
lò xo thIc hi)n chBc nDng nh' mEt c4 cKu ng;t nhanh. C4 cKu này ho:t +Eng tZ khi b;t
+Hu cho +5n khi hoàn thành quá trình chuyGn nKc bXng mEt tác +Eng nhQ nDng l'Lng
+'Lc tích trW trong lò xo và nó không b7 dZng bMi bKt cB cách nào trong quá trình
chuyGn nKc. ai$u này nhXm ngDn ch=n +i)n trM chuyGn (làm vi)c trong mEt kho1ng
thQi gian ng;n) tránh khVi b7 phá h9y bMi nhi)t.
T'4ng tI +Ji vPi +i$u ki)n kháng chuyGn, n5u thQi gian hO quang mà lPn thì
sY làm cho +E Dn mòn ti5p +iGm lPn, do +ó nó cFng có mEt c4 cKu ng;t nhanh.
7.2.6 Ti:n trình chuyLn nZc phân áp
Trên hình 7.5 là mEt ví d, minh hNa trình tI c9a quá trình chuyGn nKc c9a bE
+i$u áp d'Pi t1i kiGu 2 +i)n trM.














Hình 7.5 Trình tN quá trình chuyLn nZc
5
4
3
2
1
5
4
3
2
1
5
4
3
2
1
5
4
3
2
1
5
4
3
2
1
5
4
3
2
1
1 2 3
6 5 4
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

7.3 Các yêu cMu 0Oi vai bJ 0i*u áp
7.3.1 J tIng nhi/t 0J
aE tDng nhi)t +E c9a ti5p +iGm trong dHu cách +i)n không +'Lc v'Lt quá
2
0
K.
7.3.2 SO lMn thNc hi/n chuyLn nZc
BE +i$u áp d'Pi t1i ph1i ch7u +'Lc sJ lHn chuyGn nKc nh' trong B1ng 7.1,
+Ong thQi ph1i luôn +áp Bng +'Lc c4 ch5 ho:t +Eng +'Lc nêu c, thG trong m,c 7.3. V$
nguyên t;c, sJ lHn thIc hi)n chuyGn nKc bXng +i)n và sJ lHn thIc hi)n chuyGn nKc c9a
thi5t b7 ph, trL sY +'Lc kiGm tra trong thí nghi)m v$ sJ lHn thIc hi)n chuyGn nKc bXng
c4 khí.
B6ng 7.1 SO lMn thNc hi/n chuyLn nZc c>a bJ 0i*u áp d-ai t6i
SO lMn thNc hi/n chuyLn
nZc b]ng c9 khí
SO lMn thNc hi/n chuyLn
nZc b]ng 0i/n
SO lMn thNc hi/n chuyLn
nZc c>a thi:t b< ph1 trT
800000 lHn 100000 ho=c 200000 lHn 100000 ho=c 200000 lHn

7.3.3 Kh6 nIng chuyLn nZc
BE +i$u áp d'Pi t1i ph1i có nhWng kh1 nDng chuyGn nKc sau:
1) Không có thQi gian ch5t trong mi lHn chuyGn nKc, mEt n&a chu trình làm
vi)c (tZ mEt +Hu phân áp này tPi mEt +Hu phân áp kia) có thG thIc hi)n
liên t,c không có hi)n t'Lng bKt th'Qng M +i$u ki)n +i)n áp b'Pc danh
+7nh và dòng +i)n danh +7nh.
2) Có thG thIc hi)n 10 lHn chuyGn nKc M +i$u ki)n +i)n áp b'Pc danh +7nh và
dòng +i)n gKp 1,5 lHn dòng +i)n danh +7nh (trong +ó có 3 lHn thay +i liên
t,c) mà không có hi)n t'Lng bKt th'Qng).
7.3.4 Ho?t 0Jng c>a trQ kháng chuyLn
ai)n trM chuyGn hay +i)n kháng chuyGn không v'Lt quá +E tDng nhi)t +E cho
phép +Ong thQi +'Lc có các hi)n t'Lng bKt th'Qng v$ m=t c4 khí cho dù mEt n&a chu
trình làm vi)c thIc hi)n liên t,c không có thQi gian ch5t M m\i lHn thIc hi)n chuyGn
nKc t:i ch5 +E +i)n áp b'Pc danh +7nh và dòng +i)n danh +7nh.
7.3.5 SGc ch<u ng@n m?ch (J b*n ng@n m?ch)
BE +i$u áp d'Pi t1i sY không gây ra nóng ch1y và hO quang bKt th'Qng trên
ti5p +iGm, +Ong thQi sY không xuKt hi)n bi5n d:ng c4 khí v.nh c&u t:i bE phAn dUn khi
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

cho dòng +i)n lPn gKp 10 lHn dòng +i)n danh +7nh trong 20s, dòng +i)n lPn gKp 5 lHn
dòng +i)n danh +7nh trong kho1ng thQi gian 1 phút.
7.3.6 C-[ng 0J cách 0i/n (J b*n cách 0i/n)
BE +i$u áp d'Pi t1i ph1i có +E b$n cách +i)n ch7u +'Lc các th& nghi)m v$
kh1 nDng ch7u áp. aE b$n cách +i)n giWa các ti5p +iGm và giWa các bE phAn mang +i)n
c9a cHu ti5p +iGm chuyGn +i, bE chNn nKc, dao +1o cIc/dao chuyGn +i ph1i ch7u
+'Lc +i)n áp có thG xuKt hi)n giWa các ti5p +iGm và giWa các bE phAn mang +i)n khi
ti5n hành th& nghi)m kh1 nDng ch7u +i)n áp xoay chi$u và th& nghi)m kh1 nDng ch7u
+i)n áp xung cho máy bi5n áp (khi bE +i$u áp d'Pi t1i k5t hLp vPi máy bi5n áp). CHn
ph1i nghiên cBu, xem xét vKn +$ này khi chNn máy bi5n áp k5t hLp vPi bE +i$u áp d'Pi
t1i.
7.4 H-ang d\n lNa chVn bJ OLTC
SI lIa chNn OLTC cho m\i máy bi5n áp ph1i h5t sBc thAn trNng, m=c dù bE
OLTC ch[ là phHn nhV c9a toàn bE chi phí c9a toàn bE máy bi5n áp cHn s& d,ng. Tuy
nhiên, kinh nghi)m qua 70 nDm cho thKy OLTC là mEt nhân tJ quan trNng +Ji vPi sI
n +7nh c9a toàn bE các thi5t b7. Do +ó sI tính toán cHn ph1i +'Lc thIc hi)n khi lIa
chNn bE OLTC.
IEC phiên b1n 60542 (IEC Publ. 60542 1976) +ã nêu rõ nguyên t;c lIa chNn
OLTC và ch[ ra các +=c +iGm cHn xem xét v$ +=c tính k] thuAt c9a OLTC. Ngoài ra,
tiêu chuRn này +'a ra tKt c1 các thông tin cHn thi5t, cHn +'Lc nhà s1n xuKt máy bi5n áp
ch[ rõ cùng vPi yêu cHu báo giá hay +4n +=t hàng +G +:t +'Lc sI lIa chNn OLTC chính
xác. Tuy nhiên trong các tr'Qng hLp +=c bi)t nh' máy bi5n áp d7ch pha hay các máy
bi5n áp ch[nh l'u HVDC thì nhWng thông tin này ch'a +9.
Các m,c sau +ây cHn +'Lc xem xét trong quá trình lIa chNn OLTC +'Lc
trích tZ tiêu chuRn IEC phiên b1n 60542 và b sung các chú thích.
7.4.1 MGc cách 0i/n.
TKt c1 +i)n áp xuKt hi)n trên mNi v7 trí nKc c9a máy bi5n áp ph1i dIa trên
+i)n áp ch7u +Ing cho phép +'Lc b1o +1m bMi nhà s1n xuKt OLTC. Theo tiêu chuRn
IEC phiên b1n 60542 thì các +i)n áp này là:
1. ai)n áp ho:t +Eng bình th'Qng xuKt hi)n trên OLTC khi làm vi)c.
2. ai)n áp tHn sJ công nghi)p xuKt hi)n trên OLTC trong quá trình th&
nghi)m máy bi5n áp.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

3. ai)n áp xung xuKt hi)n.
Ngoài ra, cHn xem xét rXng vPi mEt sJ cách bJ trí cuEn dây (ví d, máy bi5n
áp tI ngUu +i$u ch[nh t:i +iGm trung tính, các cuEn dây +Ku tam giác +i$u ch[nh cuJi
cuEn dây, +i$u ch[nh vPi m:ch tDng dòng) thì +i)n áp cao bKt th'Qng có thG xuKt hi)n.
Các +i)n áp này có thG +'Lc h:n ch5 +áng kG bXng cách lIa chNn kiGu +i$u ch[nh
(tuy5n tính, thô/tinh, hay cách bJ trí +1o cIc). aE +i)n c1m thay +i (tZ thông thay
+i) trong lõi máy bi5n áp cFng có thG 1nh h'Mng +5n +i)n áp xuKt hi)n trên OLTC.
Quá +i)n áp quá +E tBc thQi (VFTO) có thG xuKt hi)n trên l'Pi +i)n trong lúc
sI cJ hay trong quá trình +óng c;t. NguOn c9a các quá +i)n áp này là nhWng máy c;t
cao áp không khí hay khí SF6 vPi hO quang ph,c hOi 'Pc tính d'Pi 10kHz, các máy
c;t chân không trung áp vPi hO quang ph,c hOi 'Pc tính +5n 500kHz và các cách +i)n
khí t:i tr:m phân phJi (GIS). Các h) sJ quan trNng nhKt t:o ra các sóng dao +Eng là sI
+óng c;t các máy bi5n áp t1i +i)n kháng, sI ng;t dòng +i)n +5n, sI cJ ng;n m:ch (2
pha và 3 pha) và sI tDng sJ l'Lng lPn các máy bi5n áp cuJi +'Qng dây (tDng t1i).
Các VFTO xuKt hi)n trong GIS có +=c tính khác so vPi nhWng quá +i)n áp
xuKt hi)n t:i các tr:m phân phJi thông th'Qng. SI dao +Eng trong vòng 5 +5n 10ns
th'Qng xuyên x1y ra khi sI cJ +i)n ch:m +Kt hay sI phóng +i)n dao cách ly. THn sJ
sóng nXm trong d1i MHz gây ra bMi các kho1ng cách nhV và +E chJng dao +Eng thKp
c9a GIS.
NhWng quá +i)n áp này tác +Eng lên máy bi5n áp cFng nh' OLTC. Do +ó
ng'Qi s& d,ng máy bi5n áp ph1i bi5t rõ nhWng vKn +$ c9a h) thJng và tr:ng thái +òi
hVi c9a các +i$u ki)n khRn cKp. (ví d,: Müller 1993, Preininger 1993, Cornich et al.
1992, Müller 1992, Stein 1985, WG 12.07 1984, Pretorius, Goosen 1984. D

Heure
1984, Müller, Stein 1983).
Thông th'Qng khi l'Pi hay h) thJng +'Lc trang b7 chJng sét, chúng +'Lc l;p
+=t giWa pha và +Kt. Khi s& d,ng OLTC 3 pha cho các Bng d,ng cuJi +'Qng dây +i)n
áp xuKt hi)n trên kho1ng cách giWa các pha c9a OLTC có thG có +E lPn gKp hai lHn
+i)n áp d' c9a chJng sét. ai$u này x1y ra vPi tr'Qng hLp quá +i)n áp do chuyGn m:ch
3 pha khi chúng M các pha +Ji nhau.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

7.4.2 Dòng 0i/n 0<nh mGc
Dòng +i)n +7nh mBc lPn nhKt c9a OLTC (Ium) không +'Lc nhV h4n dòng
+i)n lPn nhKt có thG ch:y qua cuEn dây phân nKc c9a máy bi5n áp và OLTC (dòng +i)n
+7nh mBc I
max
ho=c I
u
).
7.4.3 Dòng 0i/n quá t6i
VPi các máy bi5n áp và OLTC ph1i ch7u các +i$u ki)n quá t1i theo tiêu
chuRn IEC phiên b1n 60354 (IEC Publ. 60354 1991), các +i$u ki)n c9a tiêu chuRn IEC
phiên b1n 60542 v$ OLTC +$u thVa mãn khi dòng +i)n +7nh mBc ch:y qua lPn nhKt
c9a OLTC không nhV h4n 1,2 lHn dòng +i)n +7nh mBc ho=c khi nhi)t +E OLTC không
v'Lt qua giPi h:n tDng nhi)t +E khi các ti5p +iGm làm vi)c M 1,2 lHn dòng +i)n +7nh
mBc qui +7nh bMi tiêu chuRn IEC - 60214. SI tDng nhi)t +E c9a các ti5p +iGm v'Lt quá
giá tr7 trung bình có thG không quá 20K trong tr:ng thái cân bXng +Ji vPi môi tr'Qng
dHu (35K +5n 65K trong môi tr'Qng không khí, ph, thuEc vAt li)u c9a ti5p +iGm).
Các +i)n trM chuyGn ti5p sY ch7u +'Lc yêu cHu v$ quá t1i n5u sI tDng nhi)t +E
quá giá tr7 trung bình không v'Lt quá 350K +Ji vPi môi tr'Qng dHu (400K +Ji vPi môi
tr'Qng không khí) khi ch7u +Ing 1,5 lHn dòng +i)n +7nh mBc lPn nhKt. SJ lHn chuyGn
nKc +Ji vPi m\i kho1ng thQi gian quá t1i ph1i +'Lc giPi h:n bMi sJ lHn ho:t +Eng cHn
thi5t +G chuyGn tZ +iGm cuJi d1i sang d1i khác. ai$u này t'4ng Bng vPi các +i$u ki)n
kiGm tra th& nghi)m c9a các +i)n trM chuyGn ti5p theo tiêu chuRn IEC- 60214.
7.4.4 Dòng ng@n m?ch
Kh1 nDng ch7u +Ing c9a OLTC vPi các dòng ng;n m:ch nh' trong tiêu
chuRn IEC - 60214 ph1i không +'Lc nhV h4n dòng ng;n m:ch c9a máy bi5n áp l;p +=t
OLTC nh' +$ cAp trong tiêu chuRn IEC - 60076-5 (IEC Publ. 60076 -5 1976).
CHn chú ý +=c bi)t trong tr'Qng hLp trM kháng nhV và máy bi5n áp tDng
dòng. Trong mEt sJ thQi +iGm, +E lPn dòng ng;n m:ch sY quy5t +7nh sI lIa chNn
OLTC.
Nói chung, OLTC ch[ có thG ch7u +Ing dòng ng;n m:ch nh'ng không thG
hoàn thành mEt ho:t +Eng chuyGn m:ch trong +i$u ki)n ng;n m:ch. Theo tiêu chuRn
IEC - 60214 giá tr7 hi)u d,ng c9a dòng +i)n ng;n m:ch (2 giây) có thG áp d,ng cho
OLTC là 10 +5n 20 lHn dòng +i)n +7nh mBc lPn nhKt, ph, thuEc vào giá tr7 c9a dòng
+i)n +7nh mBc ch:y qua lPn nhKt. Giá tr7 +[nh ban +Hu c9a dòng +i)n ng;n m:ch bXng
2,5 lHn giá tr7 hi)u d,ng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

7.4.5 Kh6 nIng c@t
Dòng +i)n +7nh mBc (dòng +i)n nKc cao nhKt) và +i)n áp cao nhKt trên mEt
b'Pc c9a máy bi5n áp ph1i nXm trong các giá tr7 c9a dòng +i)n +7nh mBc ch:y qua lPn
nhKt và +i)n áp b'Pc t'4ng Bng. Trong nhi$u tr'Qng hLp dòng +i)n +7nh mBc lPn nhKt
ch[ có thG ho:t +Eng t:i +i)n áp b'Pc (+i)n áp b'Pc t'4ng Bng) nhV h4n +i)n áp b'Pc
lPn nhKt.
Th'Qng thì tng trM chuyGn ti5p +'Lc +i$u ch[nh +5n giá tr7 dòng +i)n +7nh
mBc ch:y qua và +i)n áp b'Pc t'4ng Bng sao cho dòng +i)n chuyGn m:ch và +i)n áp
ph,c hOi không v'Lt quá các giá tr7 th& nghi)m. Trong quá trình xác +7nh tng trM
chuyGn ti5p, +E mòn ti5p +iGm và +E tDng nhi)t +E c9a các +i)n trM chuyGn ti5p cFng
+'Lc xét +5n.
aJi vPi m\i Bng d,ng, chcng h:n nh' +Ji vPi máy bi5n áp lò +i)n, bE OLTC
có thG ph1i làm vi)c trong mEt sJ ch5 +E quá t1i t:m thQi vPi công suKt bXng hai hay
ba lHn công suKt làm vi)c bình th'Qng lPn nhKt. Vì vAy OLTC ph1i +'Lc lIa chNn
cùng vPi các yêu cHu này.
Trong tr'Qng hLp máy bi5n áp +i$u ch[nh vPi +E c1m Bng tZ thay +i, cHn
ph1i xem xét +5n +E 1nh h'Mng +5n +i)n áp b'Pc và do +ó 1nh h'Mng +5n kh1 nDng
c;t.
K5t qu1 c9a vi)c tính toán tng trM chuyGn ti5p +i$u ch[nh trên c4 sM các
thông sJ c9a OLTC.
7.4.6 SO v< trí nZc
SI lIa chNn các v7 trí nKc làm vi)c tJt h4n h5t là nên thIc hi)n trong d1i tiêu
chuRn hóa c9a nhà s1n xuKt OLTC.
Cùng vPi vi)c tDng d1i nKc +i$u ch[nh thì +i)n áp ch7u +Ing c9a cuEn dây
phân nKc trong quá trình th& nghi)m hay trong các +i$u ki)n làm vi)c cFng tDng lên.
a=c bi)t là trong tr'Qng hLp bi5n áp lò +i)n hay bi5n áp ch[nh l'u ph,c v, cho các
thi5t b7 +i)n phân th'Qng xuyên cHn +5n các d1i nKc rEng. Khi OLTC +=t M cuEn dây
vPi +i)n áp không +i, +i)n áp ch7u +Ing c9a cuEn dây phân nKc khi ho:t +Eng ho=c
th& nghi)m t:i v7 trí nhV nhKt ph1i +'Lc xem xét k] và thAn trNng.
7.4.7 VZn 0* v* sN phóng 0i/n c>a bJ chVn chuyLn
SI ho:t +Eng c9a bE chNn chuyGn diSn ra t:i v7 trí giWa bE OLTC. Trong quá
trình ho:t +Eng c9a nó, dòng +i)n t1i không ch:y qua cuEn dây phân nKc. Do +ó cuEn
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

dây phân nKc t:m thQi b7 ng;t khVi cuEn dây chính và +i)n th5 cuEn dây là tI do.
Trong nhWng tr'Qng hLp nh' vAy xuKt hi)n sI phóng +i)n giWa các ti5p +iGm +óng và
mM trong quá trình ho:t +Eng c9a bE chNn chuyGn. aG tránh gây tác h:i +5n +E b$n
+i)n môi và sI t:o thành khí, cHn ph1i rKt thAn trNng.
7.4.8 Tu&i thV c9 khí
Thông sJ c4 khí cHn ph1i +'Lc xem xét n5u sJ lHn ho:t +Eng mong muJn
v'Lt quá 50000 lHn mEt nDm. Ví d,, cHn xem xét +Ji vPi các máy bi5n áp cung cKp
+i)n cho các thi5t b7 nghi$n, thi5t b7 +i)n phân hay cho lò +i)n. Tui thN c4 khí c9a các
lo:i OLTC hi)n +:i luôn nXm trong khVang tZ 1 +5n 1,5 tri)u lHn ho:t +Eng ho=c cao
h4n.
7.4.9 C9 cZu truy*n 0Jng
N5u c4 cKu truy$n +Eng +'Lc mua tZ mEt nhà s1n xuKt khác vPi nhà s1n xuKt
OLTC thì ng'Qi mua ph1i b1o +1m rXng c4 cKu truy$n +Eng ph1i có các thông sJ cHn
thi5t phù hLp.
7.4.10 Th, nghi/m áp suZt và chân không
Các lo:i OLTC hi)n +:i có kh1 nDng ch7u +Ing chân không trong quá trình
sKy máy bi5n áp (giai +o:n chân không và buOng sKy). Th& nghi)m áp suKt cFng +'Lc
ti5n hành +Ji vPi OLTC. N5u nhWng th& nghi)m chân không và th& nghi)m +=c bi)t
+'Lc thIc hi)n vPi bE OLTC và máy bi5n áp, tKt c1 các thông tin có liên quan ph1i
+'Lc cung cKp cho nhà s1n xuKt OLTC.
7.4.11 i*u ki/n nhi/t 0J thZp
aG các OLTC có thG làm vi)c t:i nhi)t +E -25
0
C, cHn tham kh1o ý ki5n c9a
nhà s1n xuKt. OLTC và chKt l'Lng dHu c9a máy bi5n áp cHn ph1i +'Lc xem xét. Các h)
sJ quan trNng là +E nhPt c4 hNc, +iGm + dHu và kh1 nDng dAp hO quang c9a dHu t:i
nhi)t +E thKp nhKt là cHn thi5t (IEC Publ. 60296 1982).
7.4.12 Ho?t 0Jng liên t1c
N5u bE OLTC cHn +'Lc ti5p t,c thIc hi)n mEt sJ thao tác khác thì các +i$u
ki)n nhi)t +E cHn kiGm tra.
7.5 Giai h?n quá t6i cho phép c>a OLTC trong máy bi:n áp lNc ngâm dMu
Yêu cHu chính +Ji vPi +7nh mBc quá t1i c9a máy bi5n áp lIc +ã ghi rõ trong
m,c tiêu chuRn IEC cuJn “giPi thi)u chung v$ máy bi5n áp (IEC 60076-1 1993). N5u
xác +7nh rõ mBc quá t1i thì ngoài công suKt +7nh mBc cho t1i liên t,c, máy bi5n áp còn
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

+'Lc +=t mEt chù k> t1i t:m thQi giúp cho nó +9 kh1 nDng ho:t +Eng trong +i$u ki)n
+=c bi)t quy +7nh trong IEC 60076-2, tDng nhi)t +E - máy bi5n áp (IEC 60076-2 1993).
Chu k> +=t thêm này +'Lc áp d,ng trong các tr'Qng hLp c, thG +G t:o c4 sM cho vi)c
thi5t k5 và b1o +1m yêu cHu t1i khRn cKp t:m thQi cho máy bi5n áp lIc.
N5u thi5u nhWng thông sJ trên, b:n có thG tìm h'Png dUn v$ t1i máy bi5n áp
trong Kn b1n IEC 60351- H'Png dUn v$ t1i cho máy bi5n áp lIc ngâm trong dHu (IEC
publ . 60354 1991).
Khi các OLTC +'Lc s& d,ng trong máy bi5n áp, ph1i ph, thuEc vào tình
tr:ng quá t1i c9a máy bi5n áp, thì ho:t +Eng chNn nKc c9a chúng không +'Lc 1nh
h'Mng tPi công suKt ch7u t1i c9a máy bi5n áp. Yêu cHu t'4ng tI vPi sB cách +i)n và
các thi5t b7 ph, trL khác.
TKt c1 các ti5p +iGm c9a OLTC và dây dUn có dòng +i)n ch:y qua cHn ph1i
+'Lc tính +5n các y5u tJ ch7u +Ing v$ dòng +i)n có thG x1y ra trong máy bi5n áp M t1i
+7nh mBc và mBc +E quá t1i cho phép. N5u +i$u ki)n quá t1i theo tiêu chuRn IEC
60354 quy +7nh thì các yêu cHu +Ji vPi OLTC +'Lc thVa mãn, theo tiêu chuRn IEC
60542- H'Png dUn áp d,ng BE +i$u áp d'Pi t1i – khi dòng +i)n +7nh mBc ch:y qua tJi
+a c9a OLTC không v'Lt quá giPi h:n tDng nhi)t +E ghi trong IEC 60214 – OLTC-
Khi các ti5p +iGm ph1i mang dòng +i)n lPn h4n dòng +i)n +7nh mBc ch:y qua tJi +a
1,2 lHn. Ngoài ra, +i)n trM chuyGn ti5p ph1i thVa mãn +i$u ki)n quá t1i n5u +E tDng
nhi)t +E trên mBc trung bình không v'Lt quá giPi h:n tDng nhi)t +E ghi trong IEC
60214 khi ph1i mang dòng gKp 1,5 lHn so vPi dòng +i)n giPi h:n +7nh mBc ch:y qua.
SJ nKc chuyGn cho m\i lHn quá t1i +Et xuKt nên giPi h:n M sJ lHn vAn hành t'4ng Bng
vPi mEt nWa vòng vAn hành hoàn ch[nh (vì sJ lHn vAn hành cHn ph1i d7ch chuyGn tZ
+Hu này +5n +Hu kia c9a d1i nKc).
CFng theo tiêu chuRn IEEE C37.131- Các yêu cHu +Ji vPi bE chuyGn nKc
OLTC (tiêu chuRn IEEE C 57. 131 1995), OLTC phù hLp vPi +i$u ki)n quá t1i ghi
trong tiêu chuRn IEEE C 57.91 – H'Png dUn v$ quá t1i cho máy bi5n áp ngâm dHu
(tiêu chuRn IEEE C57.91 1995) khi các yêu cHu nói trên +$u +'Lc thIc hi)n +Hy +9.
aJi vPi các Bng d,ng +=c bi)t, khi OLTC ph, thuEc +i$u ki)n quá t1i mà
nhWng +i$u ki)n quá t1i này không theo giPi h:n tiêu chuRn +ã ghi trong IEC 60076-1
liên quan +5n tiêu chuRn IEC 60354, nhà s1n xuKt OLTC nên +'Lc t' vKn v$ sI lIa
chNn OLTC chuRn xác dIa vào c'Qng +E dòng +i)n và thQi gian quá t1i.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13

H'Png dUn quá t1i +Ji vPi máy bi5n áp dHu (tiêu chuRn IEC 60354) ho=c các
tiêu chuRn quJc gia khác ch[ rõ giá tr7 mà theo +ó máy bi5n áp có thG ch7u +'Lc mBc
quá t1i v'Lt trên +i$u ki)n +7nh mBc. GiPi h:n t1i +'Lc quy5t +7nh bMi các +=c tính v$
+i)n, nhi)t và c4 khí c9a cKp cách +i)n máy bi5n áp (cách +i)n th'Qng hay giKy dHu),
+i$u này 1nh h'Mng tPi +E gi1m tui thN máy bi5n áp. Vi)c xem xét tui thN làm vi)c
này không áp d,ng vPi OLTC, nh'ng y5u tJ mBc +E quá t1i và thQi gian quá t1i l:i rKt
quan trNng +Ji vPi OLTC.
GiPi h:n quá t1i cho phép theo tiêu chuRn quJc gia aBc và quJc t5 cFng có
nhWng chênh l)ch. Do vAy, trong nhWng trang ti5p theo, ch[ xem xét +5n tiêu chuRn
IEC. ThQi gian quá t1i +'Lc xác +7nh rõ trong IEC 60354, xem m,c 7.5.1 và 7.5.2.
7.5.1 Chu kC ph1 t6i
T3i thay $=i theo chu kH (thKi gian mCt chu kH th.Kng là 01 ngày), $i2u này
liên quan $(n m-c $C lão hóa trung bình x3y ra trong suGt chu kH. T3i theo chu kH
hoLc là t3i thông th.Kng hoLc là t3i v71t quá $*nh m-c trong thKi gian dài.
a. T3i theo chu kH th.Kng.
Nhit $C xung quanh cao h1n hoLc dòng ch*u t3i $*nh m-c cao h1n áp dMng
trong suGt chu kH, nh.ng n(u nhìn N m-c $C hao mòn nhit (theo mOu toán hQc) thì t3i
này t.1ng $.1ng v0i t3i $*nh m-c t%i nhit $C xung quanh thông th.Kng. 5%t $.:c
$i2u này là do tRn dMng các .u $i;m nhit $C xung quanh th,p hoLc dòng ch*u t3i th,p
trong quá trình còn l%i cAa chu kH quá t3i. V0i nhSng mMc $ích $ã $*nh sUn, nguyên
t>c này có th; phát tri;n lâu dài, nhK $ó chu kH có tGc $C lão hóa l0n h1n mCt $1n v*
sV $.:c bù l%i bWng chu kH có tGc $C lão hóa ít h1n mCt $1n v*.
b. Ch*u t3i do c>t $in h thGng trong thKi gian dài mà không k(t nGi l%i
tr.0c khi có s7 tXng nhit $C =n $*nh sV $.:c $.a $(n máy bi(n áp quá t3i kéo dài.
5ây không ph3i là $i2u kin làm vic thông th.Kng và ít khi x3y ra, nh.ng nó l%i có
th; kéo dài hàng tu'n hoLc thRm chí hàng tháng và dOn $(n gi3m tu=i thQ máy mCt
cách $áng k;. Tuy nhiên, hin t.:ng này có th; không gây ra s7 cG do s7 phá hAy
nhit hoLc gi3m $C b2n $in môi.
7.5.2 Ch<u t6i theo chu kC kh^n cZp ng@n
Ch*u quá t3i không bình th.Kng là do x3y ra mCt hoLc nhi2u s7 cG không
bi(t rõ nguyên nhân, $i2u này làm m,t cân bWng phM t3i trong h thGng thông th.Kng,
t%o ra các $i;m nóng trên dây dOn và $%t $(n m-c nguy hi;m và có th; làm cho $C b2n
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 14

$in môi gi3m t%m thKi. Tuy nhiên, ch,p nhRn tình tr%ng này trong thKi gian ng>n có
l:i h1n là các bin pháp thay th( hoLc xY lý khác. Ki;u ch*u t3i này cZng hi(m khi x3y
ra và sV gi3m $i nhanh chóng hoLc máy bi(n áp không k(t nGi trong thKi gian ng>n $;
tránh s7 cG. ThKi gian cho phép ch*u t3i này ng>n h1n kho3ng thKi gian =n $*nh nhit
cAa máy bi(n áp và phM thuCc vào nhit $C $ang vRn hành tr.0c khi có s7 tXng t3i,
$Lc bit có th; kéo dài d.0i 1 giK 30 phút.
H4n nWa, theo IEC Publication 60354, máy bi5n áp có thG chia ra 3 cKp theo
công suKt danh +7nh c9a chúng. ai cùng vPi 3 cKp này, giPi h:n dòng và nhi)t +E cFng
có giá tr7 khác nhau t'4ng Bng. V$ vKn +$ quá t1i c9a OLTC, b1ng 7.2 ch[ thG hi)n M
giPi h:n dòng. Các y5u tJ quá t1i +'Lc phát hi)n qua các kiGm tra th& nghi)m +Ji vPi
OLTC theo IEC Publication 60214.
B6ng 7.2 Giai h?n dòng áp d1ng cho quá t6i v-Tt mGc ghi trên thi:t b< (ngo?i trW
b6ng 1 trong IEC 60354)
Lo:i ch7u t1i
CKp cho MBA
Ch7u t1i theo
chu k>
th'Qng
Dòng (gKp)
Ch7u t1i theo
chu k> khRn
cKp kéo dài
Dòng (gKp)
Ch7u t1i theo
chu k> khRn
cKp ng;n
Dòng (gKp)
Máy bi5n áp phân phJi
( theo IEC 60354, +Nan 1.3.1): ba pha £
2500kVA, mEt pha £ 833kVA
1,5 1,8 2,0
Máy bi5n áp lIc c3 trung bình
(theo IEC 60354, +Nan 1.3.2): ba pha £
100MVA, mEt pha £ 33.3MVA
1,5 1,5 1,8
Máy bi5n áp lIc c3 lPn
(theo IEC 60354, +o:n 1.3.3): ba pha £
100MVA
1,3 1,3 1,5

7.5.3 Ch<u t6i liên t1c bình th-[ng
N5u ch7u t1i liên t,c ph1i cHn tính +5n sI khác nhau giWa máy bi5n áp và
OLTC. H) sJ ch7u t1i cho phép +Ji vPi máy bi5n áp lIc +'Lc qui +7nh rõ trong IEC
60354. N5u dòng ch7u t1i v'Lt quá mEt kho1ng thQi gian nhKt +7nh mà không thông
báo tín hi)u bi5n +i thì có thG s& d,ng dòng ch7u t1i t'4ng +'4ng không +i. B1ng
7.3 trích tZ IEC 60354, cho bi5t h) sJ ch7u t1i nXm trong giPi h:n cho phép +Ji vPi
máy bi5n áp K= K
24
(K
24
: h) sJ ch7u t1i trong 24 giQ/ngày) làm vi)c liên t,c +Ji vPi
nhi)t +E môi tr'Qng khác nhau.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 15

B6ng 7.3 H/ sO ch<u t6i cho phép 0Oi vai ph1 t6i liên t1c K
24
t?i các mGc nhi/t 0J
môi tr-[ng khác nhau (ONAN, ON, OF và OD làm mát) [IEC Publ.60354 1991].
Nhi)t +E môi tr'Qng (
0
C) -25 -20 -10 0 10 20 30 40
aE tDng nhi)t +E t:i +iGm nóng K 123 118 108 98 88 78 68 58
MBA phân phJi ONAN 1,37 1,33 1,25 1,17 1,09 1,00 0,91 0,81
ON 1,33 1,30 1,22 1,15 1,08 1,00 0,92 0,82
OF 1,31 1,28 1,21 1,14 1,08 1,00 0,92 0,83
K
24

MBA lIc
OD 1,24 1,22 1,17 1,11 1,06 1,00 0,94 0,87

Các h) sJ t1i này cho ta thKy, +Ji vPi các máy bi5n áp, nhi)t +E xung quanh
và cách thBc làm mát sY làm nhi)t +E dHu trong MBA khác nhau vPi dòng +i)n t1i bKt
bi5n và ng'Lc l:i. Nhi)t +E dHu trong mEt máy sY bKt bi5n (hay tJi +a) vPi các dòng
+i)n t1i khác nhau d'Pi các +i$u ki)n +ã nói M trên.
Chcng h:n, +Ji vPi mEt MBA lIc có thi5t b7 làm mát dHu c'3ng bBc, dIa
theo b1ng 7.3 ta có thG thKy h) sJ t1i này sY bXng 1,31 M -25
0
C và bXng 0,92 M 30
0
C.
C1 hai quá trình t1i này +$u làm cho nhi)t +E dHu trong MBA bXng nhau. Do vAy, 1
OLTC l;p +=t trong thùng máy bi5n áp (kiGu “trong thùng”) sY +'Lc bao quanh bMi
dHu máy bi5n áp có nhi)t +E bKt bi5n. Do +ó, các +i$u ki)n v$ OLTC không thay +i
cùng vPi nhi)t +E xung quanh M các quá trình t1i khác nhau. Nh'ng sY khác, n5u
OLTC +'Lc +=t trong khoang dHu riêng c9a nó (kiGu “khoang chBa”). Ta có thG thKy
rXng, các h) sJ t1i cho quá trình t1i liên t,c trong b1ng 7.3 nói chung không có giá tr7
+Ji vPi OLTC. ai$u này cHn +'Lc l'u ý khi lIa chNn OLTC. Nó ph1i +'Lc cân nh;c
k] dIa theo tiêu chuRn +ã +$ ra.
Trong IEC 60076-1 công suKt +7nh mBc c9a mEt MBA (sY +'Lc +ánh dKu
trên b1ng +7nh mBc) ph1i liên quan +5n quá trình t1i liên t,c. N5u ta gán cho công suKt
biGu ki5n các giá tr7 khác nhau trong hoàn c1nh khác nhau (chcng h:n các ph'4ng
pháp làm nguEi khác nhau) thì giá tr7 cao nhKt sY là công suKt +7nh mBc. Nguyên t;c
này cFng có thG áp d,ng cho nhi)t +E môi tr'Qng khác nhau.
H4n nWa, theo các tiêu chuRn trong IEC 60542, OLTC +'Lc chNn ph1i có
biên +E cao nhKt c9a dòng chuyGn nKc gây ra bMi công suKt +7nh mBc cao nhKt và ph1i
có kh1 nDng t1i và ng;t dòng +i)n quá t1i không th'Qng xuyên.
TZ nhWng nhAn xét trên ta có thG rút ra hai k5t luAn sau:
- Quá trình t1i liên t,c thông th'Qng không ph1i là tr:ng thái quá t1i +Ji vPi
OLTC mà là mEt tr:ng thái làm vi)c thông th'Qng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 16

- OLTC +'Lc chNn ph1i có dòng +7nh mBc không nhV h4n dòng chuyGn nKc
cao nhKt trong quá trình t1i liên t,c thông th'Qng M các +i$u ki)n khác
nhau.
7.5.4 Quá trình t6i theo chu kC
Ba ví d, d'Pi +ây sY giPi thi)u v$ quá trình t1i theo chu k> cho phép theo
tiêu chuRn IEC 60354 vPi quá trình t1i theo chu k> khRn cKp ng;n, dài hay bình th'Qng
có liên quan +5n MBA và OLTC. Nhi)t +E môi tr'Qng, t1i ban +Hu (h) sJ và thQi gian
t1i) hay t1i tJi +a (h) sJ và thQi gian t1i) +'Lc giW nguyên trong c1 3 ví d,. Các ví d,
khác v$ nhi)t +E môi tr'Qng hay t1i ban +Hu cFng không cung cKp thêm mEt thông tin
nào liên quan +5n OLTC nên chúng tôi sY không +'a ra M +ây.
Các giá tr7 +'Lc +'a ra trong các b1ng d'Pi +ây +ã +'Lc Kn +7nh trong các
b1ng và s4 +O c9a IEC 60354.
Ví d, A:
MBA ba pha trung th5 16 MVA , (66 ±10x1,0%) kV
ai$u ch[nh: +iGm cuJi trung tính Lo:i làm mát: ON (làm mát tI nhiên)
Dòng chuyGn nKc cIc +:i: 156 A
B'Pc +i)n áp: V
V
. 381
3
660
=
OLTC +'Lc chNn: OLTC ba pha dùng M +iGm cuJi trung tính
Dòng +7nh mBc cIc +:i 200A
ai)n áp +7nh mBc cIc +:i 1400 V
Kh1 nDng c;t ng;n m:ch +7nh mBc 280 kVA
B6ng 7.4 Các h/ sO t6i cho phép c>a bi:n áp công suZt trung bình theo ví d1 A.
KiGu t1i +i)n Theo chu k>
thông th'Qng
Theo chu k> khRn
cKp dài h:n
Theo chu k> khRn
cKp ng;n h:n
Nhi)t +E xung quanh q
A
10
0
C
J t6i ban 0Mu
ThQi h:n 22 giQ
H) sJ K
1
0,8
Dung l'Lng 12,8MVA
Dòng chuyGn nKc cIc +:i 125A
J t6i tOi 0a
ThQi h:n 2 giQ
H) sJ K
2
1,47
(hình 10)
1)
1,5
(b1ng 1 và 15)
1)
1,7
(b1ng 1 và 15)
1)
Dung l'Lng 23,5MVA 24,0MVA 27,2MVA
Dòng chuyGn nKc cIc +:i 229A 233A 264A
Gi1m tui thN (b1ng 15)
1)
Bình th'Qng 1,32 bình th'Qng 1,56 bình th'Qng
Nhi)t +E +iGm nóng nhKt
(b1ng 15)
1)

--- 132
0
C 156
0
C
Ghi chú:
1)
B3ng thi(t k( và sG liu tham kh3o theo ,n b3ng IEC 60354

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 17

Ví d, B:
MBA ba pha trung th5 63MVA , (110 ±13x1,69%) kV
ai$u ch[nh: +iGm cuJi trung tính Lo:i làm mát: OF (làm mát c'3ng bBc)
Dòng chuyGn nKc cIc +:i: 424A
B'Pc +i)n áp: V
V
. 1074
3
1859
=
OLTC +'Lc chNn: OLTC ba pha dùng M +iGm cuJi trung tính
Dòng +7nh mBc cIc +:i 500A
ai)n áp +7nh mBc cIc +:i 3300V
Kh1 nDng c;t ng;n m:ch +7nh mBc 1400kVA

B6ng 7.5 Các h/ sO t6i cho phép c>a bi:n áp công suZt trung bình theo ví d1 B.
KiGu t1i +i)n Theo chu k>
thông th'Qng
Theo chu k> khRn
cKp dài h:n
Theo chu k> khRn
cKp ng;n h:n
Nhi)t +E xung quanh q
A
10
0
C
J t6i ban 0Mu
ThQi h:n 22 giQ
H) sJ K
1
0,8
Dung l'Lng 50,4MVA
Dòng chuyGn nKc cIc +:i 339A
J t6i tOi 0a
ThQi h:n 2 giQ
H) sJ K
2
1,33
(hình 11)
1)
1,4
(b1ng 1 và 21)
1)
1,5
(b1ng 1 và 21)
1)
Dung l'Lng 83,8MVA 88,2MVA 94,5MVA
Dòng chuyGn nKc cIc +:i 564A 593A 636A
Gi1m tui thN (b1ng 15)
1)
Bình th'Qng 2,9 bình th'Qng 14,2 bình th'Qng
Nhi)t +E +iGm nóng nhKt
(b1ng 15)
1)

--- 137
0
C 152
0
C
Ghi chú:
1)
B3ng thi(t k( và sG liu tham kh3o theo ,n b3ng IEC 60354

Ví d, C:
MBA ba pha công suKt lPn 1000MVA , 420 ± 9x1,25%) kV
ai$u ch[nh: +iGm cuJi trung tính Lo:i làm mát: OF (làm mát c'3ng bBc)
Dòng chuyGn nKc cIc +:i: 424A
B'Pc +i)n áp: V
V
. 3031
3
5250
=
OLTC +'Lc chNn: OLTC ba pha dùng M +iGm cuJi trung tính
Dòng +7nh mBc cIc +:i 1600A
ai)n áp +7nh mBc cIc +:i 5000V
Kh1 nDng c;t ng;n m:ch +7nh mBc 5000kVA

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 18

B6ng 7.6 Các h/ sO t6i cho phép c>a bi:n áp công suZt trung bình theo ví d1 C.
KiGu t1i +i)n Theo chu k>
thông th'Qng
Theo chu k> khRn
cKp dài h:n
Theo chu k> khRn
cKp ng;n h:n
Nhi)t +E xung quanh q
A
10
0
C
J t6i ban 0Mu
ThQi h:n 22 giQ
H) sJ K
1
0,8
Dung l'Lng 800MVA
Dòng chuyGn nKc cIc +:i 1239A
J t6i tOi 0a
ThQi h:n 2 giQ
H) sJ K
2
1,28
(hình 21)
1)
1,3
2)
(b1ng 1 và 27)
1)
1,4
(b1ng 1 và 27)
1)
Dung l'Lng 1280MVA 1300MVA 1400MVA
Dòng chuyGn nKc cIc +:i 1983A 2014A 2168A
Gi1m tui thN (b1ng 15)
1)
Bình th'Qng 21,81 bình th'Qng 14,2 bình th'Qng
Nhi)t +E +iGm nóng nhKt
(b1ng 15)
1)

--- 133
0
C 153
0
C
Ghi chú:
1)
B3ng thi(t k( và sG liu tham kh3o theo ,n b3ng IEC 60354

2)

Khi sY dMng b3ng 1 và 27 cAa ,n b3ng 60354, trong 2 giK khi t3i $in chu
kH kh@n c,p dài h%n tGi $a $%t 1,2 (gi0i h%n : nhit $C $i;m nóng nh,t có th; ch,p
nhân là 130
0
C). ThRt vô ngh[a khi t3i $in chu kH thông th.Kng tGi $a l0n h1n khi t3i
$in chu kH kh@n c,p dài h%n, ta chQn h sG t3i K
2
= 1,3. MLc d'u h%n ch( nhit $C
$i;m nóng nh,t không v.:t quá 3
0
C.

aEc lAp vPi các h) sJ t1i trên c4 sM nhi)t trong IEC 60354, các OLTC có thG
+'Lc vAn hành M mBc gKp hai lHn dòng chuyGn nKc tJi +a c9a MBA n5u các OLTC
+'Lc chNn theo tiêu chuRn IEC 60076-1, 60542 và 60214 (dòng chuyGn nKc tJi +a nhV
h4n dòng +7nh mBc tJi +a). Tuy nhiên, vì lý do an toàn nên trong c4 cKu truy$n +Eng
sY có mEt thi5t b7 an toàn +G ngDn c1n quá trình vAn hành c9a c4 cKu truy$n +Eng ho=c
làm gián +o:n ho:t +Eng c9a +i$u áp khi MBA quá t1i 1,5 lHn dòng chuyGn nKc tJi +a
(so sánh phHn 4.1, IEC 60542).
Các OLTC trong các ví d, trên có thG ch7u +'Lc mBc quá t1i +'a ra trong
b1ng 7.4 +5n 7.6 khi chúng thVa mãn các yêu cHu trong IEC 60214.






CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 8
?i c-9ng v* thi:t b< ph1 trT máy bi:n áp lNc































#à n%ng - 2005


Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

8 a:i c'4ng v$ thi5t b7 ph, trL máy bi5n áp lIc ..................................................... 1
8.1 SB xuyên....................................................................................................... 1
8.1.1 SB xuyên lo:i r;n................................................................................... 1
8.1.2 SB xuyên kiGu t,.................................................................................... 1
8.1.3 SB xuyên dHu-khí................................................................................... 2
8.1.4 SB xuyên polime.................................................................................... 2
8.2 BE t1n nhi)t .................................................................................................. 2
8.2.1 BE t1n nhi)t kiGu Panel ......................................................................... 3
8.2.2 Làm mát bE phAn .................................................................................. 3
8.3 Thi5t b7 phòng chJng suy gi1m dHu............................................................... 3
8.4 Thi5t b7 b1o v).............................................................................................. 5
8.4.1 R4le áp lIc ............................................................................................ 5
8.4.1.1 R4le Buchholz ................................................................................... 6
8.4.1.2 R4le Pilot........................................................................................... 7
8.4.1.3 R4le chJng áp suKt thay +i +Et ngEt.................................................. 7
8.4.1.4 R4le chJng áp suKt dHu thay +i +Et ngEt ........................................... 9
8.4.2 Thi5t b7 phòng n................................................................................. 10
8.4.3 R4le phát hi)n khí ............................................................................... 12
8.4.4 R4le dòng dHu...................................................................................... 13
8.5 aOng hO ch[ thi mBc dHu............................................................................. 13
8.6 Thi5t b7 +o nhi)t.......................................................................................... 14
8.6.1 aOng hO +o nhi)t d:ng +.a ............................................................... 14
8.6.2 Thi5t b7 +o nhi)t trM.......................................................................... 15
8.7 Qui 'Pc v$ b1ng thông sJ máy.................................................................... 15






















Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

8 ?i c-9ng v* thi:t b< ph1 trT máy bi:n áp lNc
8.1 SG xuyên (SG 0Mu vào)
SB xuyên có +'Qng kính lPn, nhQ +ó thanh dUn +i xuyên qua vV thi5t b7 ho=c
t'Qng c9a tòa nhà +=t thi5t b7 và nó +'Lc cách ly +Ji vPi t'Qng và +3 thanh dUn qua
mJi hàn kín.
8.1.1 SG xuyên lo?i r@n
Cách +i)n ch9 y5u c9a lo:i sB xuyên là cách +i)n d:ng r\ng +'Lc ch5 t:o tZ
mEt lo:i chKt cách +i)n r;n. Nó +'Lc dùng cho các cKp +i)n áp +5n 33kV (l 33kV).
8.1.2 SG xuyên kiLu t1

Hình 8.1 CZu t?o sG xuyên kiLu t1
Trong sB xuyên lo:i này, giKy cách +i)n ho=c giKy nhIa cách +i)n +'Lc quKn
xung quanh thanh dUn M giWa, M +ó các lá thép c9a các t, +Ong tâm và hình tr, +'Lc
s;p x5p sao cho t:o thành các dãy t, nJi ti5p. Do c1i thi)n +'Lc sI phân bJ áp theo các
h'Png tr,c và theo gJc nên +'Qng kính nhV h4n, +i)n áp phóng +i)n lPn h4n và các
+=c tính chJng ô nhiSm cFng +'Lc c1i thi)n. Ngoài ra, vi)c +'a dây dUn tZ lá thép c9a
t, +i)n ra ngoài +G có thG s& d,ng làm +Hu +o h) sJ tn thKt +i)n môi tge, +E phân áp,
phát hi)n phóng +i)n c,c bE bên trong…
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

Các sB xuyên kiGu t, +'Lc phân lo:i theo vAt li)u: Lõi t,, sB xuyên kiGu t,
giKy tRm dHu cách +i)n, sB xuyên kiGu t, giKy ph9 nhIa …Chúng +'Lc s& d,ng cho
các cKp +i)n áp trên 33kV.
Trên hình 8.1 là cKu t:o c9a sB xuyên kiGu t,.
8.1.3 SG xuyên dMu-khí
Lo:i sB xuyên này +'Lc dùng +G +Ku nJi trIc ti5p máy bi5n áp vPi c4 cKu
chuyGn m:ch cách +i)n bXng khí (GIS-Gas Insulated Switchgear). Thông th'Qng thì
kiGu t, giKy tRm dHu cách +i)n và t, giKy s4n ph9 nhIa cách +i)n +'Lc dùng làm sB
xuyên và s& d,ng k5t cKu d:ng 2 m=t bích.

Hình 8.2 K:t cZu mOi nOi MBA-GIS
8.1.4 SG xuyên polime
SB xuyên polime (có b$ m=t +'Lc ph9 bXng cao su silicon, có kích th'Pc rKt
gNn nh^ và kh1 nDng ch7u +7a chKn tJt) b;t +Hu +'Lc s& d,ng thay th5 cho cách +i)n sB
r\ng truy$n thJng c9a máy bi5n áp.
8.2 BJ t6n nhi/t
Vai trò c9a bE t1n nhi)t là +G làm mát nhi)t phát sinh trong máy bi5n áp.








Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

8.2.1 BJ t6n nhi/t kiLu Panel (kiLu Ong)

Hình 8.3 BJ t6n nhi/t kiLu Panel
BE t1n nhi)t kiGu panel là kiGu ph bi5n nhKt (hình 8.3). M=c dù bE t1n nhi)t
kiGu Jng cFng +'Lc s& d,ng cho các máy bi5n áp cF nh'ng nó có di)n tích t1n nhi)t
nhV h4n kiGu panel nên kích th'Pc bE t1n nhi)t lPn h4n. BE t1n nhi)t kiGu panel +'Lc
s& d,ng cho các máy bi5n áp có h) thJng làm mát kiGu ONAN, ONAF, OFAN và
ODAN.
8.2.2 Làm mát bJ phFn (làm mát c1c bJ)
Làm mát bE phAn +'Lc s& d,ng cho các máy bi5n áp có h) thJng làm mát
kiGu OFAF và ODAF, nhKt là +Ji vPi các máy bi5n áp công suKt lPn. Trên hình 8.4 là
mEt ví d, v$ làm mát bE phAn.

Hình 8.4 BJ làm mát bJ phFn

MEt +=c tính c9a làm mát bE phAn là công suKt làm mát cao. Tuy nhiên, n5u
b4m dHu ho=c qu:t dZng thì máy bi5n áp không +'Lc làm mát nWa và tình tr:ng xKu
nhKt là máy bi5n áp ph1i dZng ho:t +Eng. Ngoài ra, do có nhi$u c:nh +G tDng di)n tích
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

làm mát và không gian giWa chúng h^p nên Jng làm mát dS b7 bóp méo, t;c nghYn do
b,i bRn và dUn +5n làm gi1m kh1 nDng làm mát (công suKt làm mát).
8.3 Thi:t b< phòng chOng suy gi6m dMu
Nhi)t +E dHu cánh +i)n bi5n +i theo nhi)t +E môi tr'Qng và sI bi5n +Eng
c9a ph, t1i dUn +5n sI giãn nM (co giãn) thG tích dHu (H) sJ giãn nM c9a dHu cách +i)n
t'4ng +Ji lPn c3 0,0007). Tuy bi)n pháp t:o không gian cho vi)c giãn nM dHu M phHn
trên c9a thùng máy +'Lc s& d,ng trong máy bi5n áp công suKt nhV nh'ng do c=n
(+'Lc gNi là c=n dHu) phát sinh tZ quá trình ôxy-hóa dHu nóng nên +E b$n +i)n môi
(c'Qng +E +i)n môi) và hi)u qu1 làm mát gi1m.
aG chJng sI bi5n +i thG tích và ngDn ch=n sI suy gi1m (già hóa) c9a dHu, s&
d,ng bi)n pháp t:o kho1ng không +'Lc n:p +Hy bXng không khí ho=c khí nit4 +'Lc
g;n (hàn kín) vào phHn trên thùng máy. Ho=c nhXm gi1m nhi)t +E c9a phHn ti5p xúc
giWa dHu và không khí +Ong thQi gi1m di)n tích bXng cách s& d,ng bi)n pháp g;n bình
(ngDn) giãn nM dHu (+'Lc gNi là bình dHu ph,) M phía trên thùng máy chính.
NhXm ngDn ch=n h4i Rm thâm nhAp tZ không khí vào, bình thM (chBa các
chKt hút Rm nh' silicagel (h:t SiO
2
) +G kh& n'Pc) +'Lc s& d,ng.
Bi)n pháp n:p khí nit4 phía trên dHu nhXm tránh hoàn toàn ti5p xúc giWa dHu
và không khí trong bình dHu ph, cFng +'Lc s& d,ng rEng rãi.
KiGu hàn kín (n:p nit4) ph1i có không gian +9 lPn sao cho sI bi5n +i c9a áp
suKt khí nit4 ph1i nXm trong mi$n cho phép (giá tr7 xác +7nh tr'Pc) ngay c1 khi nhi)t
+E dHu bi5n +i.
Bình dHu ph, kiGu có màng ngDn (trong bình có mEt cái túi ho=c màng ngDn
làm tZ cao su +G ngDn cách, tránh ti5p xúc giWa dHu và không khí) +'Lc s& d,ng nhi$u
cho các máy bi5n áp công suKt lPn. Vì cao su có tính linh ho:t, m$m d`o, ch7u +'Lc
dHu, chJng thKm nên nó dS b1o qu1n. Bi)n pháp chJng sI co nM bXng cách s& d,ng lò
xo x5p kim lo:i thay th5 cho túi cao su cFng +'Lc s& d,ng cho các máy bi5n áp c3
trung bình ho=c các máy bi5n +i +o l'Qng. f hình 8.5 là mEt ví d, v$ bình dHu ph,
kiGu màng ngDn.
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5


Hình 8.5
8.4 Thi:t b< b6o v/
Thi5t b7 b1o v) bao gOm b1o v) cho thi5t b7 và b1o v) cho l'Pi +i)n. B1o v)
thi5t b7 h:n ch5 tPi mBc thKp nhKt các h' hVng trên b1n thân thi5t b7 khi sI cJ x1y ra.
B1o v) l'Pi +i)n ngDn ch=n các 1nh h'Mng tPi h) thJng k$ +ó và ngDn ch=n sI cJ lan
rEng.
Thi5t b7 b1o v) máy bi5n áp thuEc lo:i b1o v) cho thi5t b7: thi5t b7 +i)n và
thi5t b7 c4.
1) Thi5t b7 b1o v) +i)n: b1o v) so l)ch tb phHn, b1o v) quá dòng chJng sI cJ
ch:m +Kt… (+G bi5t thêm chi ti5t, xin tham kh1o cuJn “H) thJng r4le b1o v)”).
2) Thi5t b7 b1o v) c4: xem B1ng 8.1
B6ng 8.1 Danh m1c các thi:t b< b6o v/
Lo?i b6o v/ Tên thi:t b< b6o v/ Quá trình c@t máy bi:n
áp
R4le Buchholz (r4le khí) B'Pc 1: x, B'Pc 2: O
R4le Pilot B'Pc 1: x, B'Pc 2: O
R4le chJng áp suKt thay +i +Et
ngEt
O
R4le áp lIc
R4le chJng áp suKt dHu thay +i +Et
ngEt
O
Thi5t b7 phòng n Thi5t b7 phòng n x
R4le phát hi)n khí R4le phát hi)n khí (r4le khí) x
R4le dòng dHu R4le dòng dHu O

8.4.1 R9le áp lNc
R4le áp lIc không +'Lc ho:t +Eng (kích ho:t) khi có sI bi5n +i nhV v$ áp
suKt trong thùng dHu chính c9a máy bi5n áp M ch5 +E vAn hành bình th'Qng. Tuy
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

nhiên, nó ph1i g&i tín hi)u c1nh báo ho=c ng;t m:ch +i)n (m:ch lIc) khi phát hi)n có
sI tDng nhanh áp suKt bên trong ho=c dòng dHu khi có các sI cJ nh' phóng +i)n và
ng;n m:ch.
8.4.1.1 R9le Buchholz
R4le Buchholz +'Lc s& d,ng tZ rKt lâu d'Pi d:ng thi5t b7 b1o v) c4 chJng sI
cJ bên trong thùng dHu chính c9a máy bi5n áp. Thi5t b7 này có cKu t:o: +óng ti5p +iGm
bXng cách lLi d,ng tính ni c9a khí phát sinh bên trong máy bi5n áp ho=c lLi d,ng
dòng dHu có tJc +E lPn và g&i tín hi)u c1nh báo khi sI cJ x1y ra. Do cách +i)n r;n b7
phân h9y M nhi)t +E cao và áp suKt cao, +Ong thQi nó có phát sinh khí; bên c:nh +ó dHu
cách +i)n cFng b7 phân h9y bMi hO quang và phát sinh ra rKt nhi$u khí nên có thG chRn
+oán nguyên nhân sI cJ bXng lo:i và màu s;c c9a các khí này, +Ong thQi có thG +ánh
giá mBc +E sI cJ theo l'Lng khí. Trên hình 8.6 là mEt ví d, v$ hình dáng bên ngoài và
bên trong c9a r4le Buchholz. SI tAp trung khí có thG trông thKy tZ mEt c&a s th9y
tinh.

Hình 8.6

V$ ho:t +Eng c9a r4le Buchholz: mEt phao nhV b
1
+'Lc +Ry xuJng khi t,t
mBc dHu do sI gia tDng khí phát sinh, +óng ti5p +iGm C
1
và g&i tín hi)u c1nh báo. Và
mEt phao lPn b
2
+'Lc +Ry bXng dòng dHu vPi mEt tJc +E lPn khi có sI cJ trHm trNng và
+óng ti5p +iGm C
2
.
Bi)n pháp phân bi)t các sI cJ theo màu s;c c9a khí nh' sau:
v Màu xám: Phân h9y dHu
v Màu vàng: SI cJ trên xà +3 bXng g\
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

v Màu tr;ng: H' hVng giKy cách +i)n
Ngoài ra, +Ji vPi máy bi5n áp kiGu kín n:p khí nit4 thì khi nhi)t +E gi1m +Et
ngEt thì khí phân h9y trong dHu có thG phân ly và ti5p +iGm c1nh báo có thG ho:t +Eng.
Do hi)n t'Lng này không ph1i là sI cJ c9a máy bi5n áp nên các khí cHn ph1i +'Lc rút
tách.
8.4.1.2 R9le Pilot
R4le Pilot có chBc nDng t'4ng tI r4le Buchholz và nó +'Lc g;n M +o:n giWa
thùng dHu chính c9a máy bi5n áp và bình dHu ph,. Trên hình 8.7 là mEt ví d, v$ cKu
t:o c9a r4le Pilot.
Khi sI cJ x1y ra sY làm dòng dHu di chuyGn vPi tJc +E lPn. hng Pilot nhAn
+'Lc vAn tJc ban +Hu t:o áp lIc +Eng làm lò xo x5p dao +Eng và nam châm kích ho:t
công t;c. Ngoài ra, ti5p +iGm b'Pc thB nhKt (+'Lc kích ho:t theo l'Lng khí phát sinh)
+'Lc ti5p xúc vPi nam châm +'Lc g;n cJ +7nh trên phao. VV c9a bE phAn phòng chJng
rung chKn +'Lc l;p ráp sao cho phao không xê d7ch bMi rung chKn.

Hình 8.7

8.4.1.3 R9le chOng áp suZt thay 0&i 0Jt ngJt
R4le chJng áp suKt thay +i +Et ngEt không +'Lc kích ho:t khi có bi5n +i
chAm c9a áp suKt bên trong khi vAn hành máy bi5n áp M ch5 +E vAn hành bình th'Qng.
Tuy nhiên, khi x1y ra sI cJ trong thùng dHu chính c9a máy bi5n áp, áp suKt bên trong
sY tDng rKt nhanh do khí ho=c dòng dHu gây nên và sau mEt kho1ng thQi gian ng;n nó
kích ho:t r4le +óng m:ch c1nh báo ho=c m:ch c;t.
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

Có mEt khóa siêu nhV không làm vi)c theo tr7 tuy)t +Ji c9a áp suKt (khi áp
suKt trong thùng dHu chính c9a máy bi5n áp và áp suKt c9a r4le cân bXng nhau). Tuy
nhiên, ch[ khi +E chênh áp suKt giWa 2 phía +:t tPi mEt giá tr7 +7nh tr'Pc thì khóa siêu
nhV này sY làm vi)c. Trên hình 8.8 và 8.9 là các ví d, v$ các lo:i r4le này.
Lo:i M hình 8.8 có r4le áp lIc vPi khóa siêu nhV, bE cân bXng, hàng k^p +Hu
dây và +Hu kiGm tra (+Hu th&) trong hEp kín +'Lc làm tZ các tKm thép hàn kín. Khi +E
tDng áp suKt trong thùng dHu chính c9a máy bi5n áp thKp h4n ng'3ng xác +7nh thì do
+E chênh áp suKt bên trong và bên ngoài r4le ch'a +:t tPi áp suKt tác +Eng t:o bMi
trong bE cân bXng nên r4le không +'Lc kích ho:t.
aE chênh áp suKt tác +Eng nhV nhKt c9a r4le là 2,5 kPa. Tb l) +E tDng áp suKt
tác +Eng nhV nhKt lúc +=t trong bE cân bXng là 0,55 kPa/s.

Hình 8.8
MEt lo:i khác (hình 8.9) cFng có bao gOm các bE phAn +'Lc +=t trong mEt
hEp kín. Khi áp suKt trong thùng dHu chính c9a máy bi5n áp tDng nhanh thì khí phát
sinh t:i thQi +iGm +ó ti5n tPi phao thông qua bE phAn dUn khí c9a r4le và ch:y vào
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

buOng kín qua l\ nXm M giWa tr,c hình nón và phao. Trong tr'Qng hLp này, do sBc c1n
c9a dHu trM nên rKt lPn do tJc +E lPn và +E chênh áp suKt giWa phía trên và d'Pi phao
lPn nên phao b7 +Ry lên và khóa siêu nhV +'Lc kích ho:t. M=t khác, khi +E tDng áp
suKt khí rKt chAm thì do sI cân bXng giWa áp suKt phía trên và phía d'Pi phao nên v7 trí
c9a phao không thay +i và r4le không +'Lc kích ho:t.
aE chênh áp suKt tác +Eng nhV nhKt c9a r4le là 1,2 kPa. Tb l) tDng áp suKt
tác +Eng nhV nhKt c3 0,5 kPa/s

Hình 8.9
8.4.1.4 R9le chOng áp suZt dMu thay 0&i 0Jt ngJt
R4le chJng áp suKt dHu thay +i +Et ngEt là r4le phát hi)n +E tDng áp suKt bKt
th'Qng do hi)n t'Lng phân h9y dHu và hi)n t'Lng khí hóa bMi các sI cJ trHm trNng
nh' phóng +i)n hO quang bên trong máy bi5n áp gây ra. Phao nhi$u cuEn dây +'Lc +=t
trong r4le và phao +'Lc +Ry lên bXng lIc gây ra bMi +E chênh áp suKt giWa phía tr'Pc
và phía sau m\i cuEn dây làm cho khóa siêu nhV ho:t +Eng. R4le này có +E nh:y cao
+Ji vPi +E tDng áp suKt lPn (các sI cJ bên trong). Ng'Lc l:i, khi +E thay +i áp suKt
chAm bMi sI thay +i nhi)t +E dHu thì lIc +Ry phao là nhV nên r4le không tác +Eng. Do
s& d,ng dHu silicon làm chKn l'u th9y lIc +G +Ry phao nên sI thay +i +=c tính theo sI
thay +i nhi)t +E là không +áng kG. Trên hình 8.10 là mEt ví d, minh hNa v$ lo:i r4le
chJng áp suKt dHu thay +i +Et ngEt.
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10


Hình 8.10
8.4.2 Thi:t b< phòng n&
Thi5t b7 phòng n +'Lc khai thông nhXm +1m b1o an toàn bXng áp suKt bKt
th'Qng gây ra bMi các sI cJ +i)n trong máy bi5n áp nh' sI cJ ng;n m:ch và sI cJ
ch:m +Kt và phòng chJng h' hVng thùng dHu chính c9a máy bi5n áp.
aJi vPi tr'Qng hLp áp lIc có g;n vPi bình dHu ph,: dHu +'Lc n:p cùng +E
cao vPi mBc dHu trong bình dHu ph, và không gian phía trên mBc này ti5p xúc vPi
không khí nh' hình 8.11. Do nhi)t +E c9a không khí bên trong Jng lPn h4n nhi)t +E
không khí bên ngoài Bng vPi nhi)t +E bên trong thùng dHu chính nên trong tr'Qng hLp
không khí bên ngoài b7 nguEi l:nh thì bên trong Jng có thG ng'ng t, h4i n'Pc.
N5u h4i n'Pc +Nng trên máy bi5n áp thì cách +i)n sY b7 +e dNa. BMi vAy, bên
trong Jng +'Lc làm 2 lPp và lKy h4i Rm. Ngoài ra, th[nh tho1ng n'Pc +'Lc tháo ra
ngoài tZ vòi M phía d'Pi.

Hình 8.11
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

Tuy áp suKt làm vi)c (áp suKt phá vM) c9a thi5t b7 phòng n (hình 8.12) c3
0,2 Mpa nh'ng khi áp suKt bên trong lên +5n 0,08 Mpa ho=c h4n thì nó ho:t +Eng vPi
c4 cKu lò xo x5p và lò xo th'Qng. Cam (lUy ng;t) +óng và mFi dao phá v3 m=t bích
phòng n.
aJi vPi thi5t b7 phòng n liên k5t vPi h) thJng c1nh báo thì khóa siêu nhV
+'Lc +=t trong Jng ch7u áp và mFi dao sY g&i tín hi)u c1nh báo.

Hình 8.12
Thi5t b7 phòng n M hình 8.13 sY b7 cong khi m=t phòng n nhAn +'Lc áp suKt
bên trong. Khi t:o chân không bên trong có thanh +)m +'Lc g;n trong +G phòng chJng
r:n nBt. N5u có áp suKt bKt th'Qng bên trong do nguyên nhân nào +ó gây ra thì m=t
phòng n sY bi5n d:ng và +Ry n;p. Khi áp suKt này lPn h4n mEt giá tr7 xác +7nh thì
chJt ch=n b7 gUy, n;p +'Lc mM +Ong thQi m=t phòng n b7 phá v3 bXng dao.
aJi vPi thi5t b7 phòng n M hình 8.14: +'Lc ch5 t:o tZ thép, +'Lc nén bXng lò
xo +i$u ch[nh áp lIc nén c9a lò xo và làm thoát dHu. Và khi áp suKt bên trong gi1m
xuJng thì nó sY ph,c hOi trM l:i. Ngoài ra, khi t:o chân không bên trong thùng dHu
chính c9a máy thì m=t phòng n ph1i có +E b$n +9 lPn.
D'Pi +ây là các ng'3ng áp suKt phá v3 m=t phòng n:
v Lo:i M hình 8.11: 0,03 ÷ 0,08 MPa
v Lo:i M hình 8.12, 8.13, 8.14: 0,08 ÷ 0,12 Mpa
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

Thông th'Qng, m=t phòng n +'Lc làm tZ tKm Bakelite (nhIa tng hLp), tKm
kính và tKm kim lo:i… M=t phòng n ch5 t:o tZ tKm kim lo:i sY dS gây ra các l\ trJng
do b7 Dn mòn, còn lo:i +'Lc ch5 t:o tZ tKm kính và tKm Bakelite có chi$u h'Png b7 r:n
nBt do lIc vít không ch=t. Do +ó, cHn ph1i +=c bi)t chú ý +5n hi)n t'Lng t,t áp suKt khí
nit4 và hi)n t'Lng rò r[ dHu.

Hình 8.13 Hình 8.14
8.4.3 R9le phát hi/n khí (r9le khí)
R4le này +'Lc g;n trên +[nh n;p thùng dHu chính c9a máy bi5n áp cùng vPi
bình dHu ph, có màng ngDn và nó g&i tín hi)u c1nh báo thông qua vi)c thu thAp khí
phân tích (khí hòa tan) trong dHu phát sinh dHn dHn do sI cJ nh^ (chcng h:n quá nhi)t
c,c bE bên trong máy bi5n áp); nó tác +Eng khi l'Lng khí +:t tPi mBc 400 cc. Van x1
khí và m=t +ánh giá (+G phân bi)t màu s;c c9a khí) +'Lc l;p +=t và d:ng sI cJ có thG
phân bi)t tZ màu s;c và k5t qu1 phân tích khí trong mEt vài ph:m vi nhKt +7nh. Trên
hình 8.15 là cKu t:o c9a mEt r4le phát hi)n khí.
Hình 8.15

Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13

8.4.4 R9le dòng dMu
R4le này +'Lc l;p +=t M Jng dUn dHu nJi giWa buOng chBa cHu ti5p +iGm
chuyGn +i và bình dHu ph,. Nó phát hi)n +E tDng áp suKt khi có sI cJ trong buOng
chBa cHu ti5p +iGm chuyGn +i thông qua dòng dHu tPi bình dHu ph,.
8.5 Sng hS chU thi mGc dMu
aOng hO ch[ th7 mBc dHu báo mBc dHu trong bình dHu ph, và nó có 2 lo:i:
d:ng hình tr, và d:ng +.a.
aOng hO ch[ th7 mBc dHu d:ng hình tr, có cKu t:o +4n gi1n và mBc dHu có
thG thKy trIc ti5p thông qua c&a kính.
aOng hO ch[ th7 mBc dHu d:ng +.a là thB +'Lc ch5 t:o ch[ th7 trên m=t +.a
cho nên có thG xem mBc dHu tZ xa kh;c ph,c +'Lc nh'Lc +iGm c9a lo:i +Ong hO ch[
th7 mBc dHu d:ng hình tr, (khó nhìn tZ xa do sI nhiSm bRn c9a dHu). Nó +'Lc l;p +=t
cho máy bi5n áp lIc nh' mEt quy +7nh chuRn. ChuyGn +Eng thcng +Bng c9a phao cùng
vPi chuyGn +Eng thcng +Bng c9a mBc dHu +'Lc chuyGn thành chuyGn +Eng tròn bXng
cách dùng c4 cKu bánh rDng và +'Lc truy$n tPi kim ch[ th7 thông qua c=p nam châm
v.nh c&u +'Lc l;p phía trong và phía ngoài bình dHu ph,. Do tr,c quay không xuyên
qua bình dHu ph, nên có thG ngDn ch=n vi)c rò r[ dHu bXng mEt cKu t:o +4n gi1n. M=t
+.a +'Lc l;p h'Png xuJng phía d'Pi +G có thG quan sát +'Lc tZ d'Pi +Kt. f hình 8.16
là cKu t:o c9a mEt lo:i +Ong hO ch[ th7 mBc dHu d:ng +.a.
Ngoài ra, vì nó có ti5p +iGm tín hi)u c1nh báo M mBc dHu thKp nhKt nên nó có
thG g&i tín hi)u c1nh báo tPi m:ch +i$u khiGn (b1ng +i$u khiGn).

Hình 8.16 Sng hS chU th< mGc dMu d?ng 03a

Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 14

8.6 Thi:t b< 0o nhi/t
Vì thi5t b7 +o nhi)t không ch[ là thi5t b7 +o nhi)t +E thi5t b7 mà còn là thi5t b7
dùng +G phát hi)n có sI cJ ho=c quá t1i nên nó là thi5t b7 h5t sBc quan trNng. BMi vAy,
cHn duy trì +E chính xác c9a kim ch[ th7 +Ong thQi s& d,ng mNi bi)n pháp có thG +G
b1o trì nó.
8.6.1 Sng hS 0o nhi/t d?ng 03a
Thi5t b7 +o nhi)t lo:i này gOm mEt bE phAn c1m bi5n nhi)t +E có d:ng hình
tr,, Jng mao qu1n và Jng Bourdon +o áp suKt nên nó còn +'Lc gNi là +Ong hO +o nhi)t
lo:i ch[ th7 áp suKt. Nó +'Lc phân lo:i trên m=t lý thuy5t chcng h:n nh' lo:i giãn nM
bXng chKt lVng, lo:i giãn nM bXng khí…
BE phAn c1m bi5n nhi)t +E d:ng hình tr, +'Lc n:p +Hy bXng chKt lVng ho=c
khí. SI giãn nM nhi)t c9a chKt lVng ho=c khí bên trong sY làm di chuyGn mEt cánh tI
do c9a Jng Bourdon và làm quay kim ch[ th7. Th9y ngân (Hg), cOn, etyl ête… +'Lc
dùng làm chKt lVng bên trong.
Lo:i khác thì bE phAn c1m bi5n nhi)t +'Lc +G trong dHu cách +i)n trong Jng
tr, trên n;p thùng chính c9a máy bi5n áp gHn +iGm nóng nhKt c9a dHu cách +i)n; do nó
+'Lc tách bi)t khVi bE phAn chính c9a máy bi5n áp nên ngay c1 khi +Ong hO +o nhi)t
b7 l\i thì nó vUn có thG trao +i không liên quan tPi dHu cách +i)n trong bE phAn chính.
BE phAn ch[ th7 nhi)t +E +'Lc l;p d=t gHn b1ng nhãn máy +G dS dàng xem và
ti5p +iGm tín hi)u c1nh báo +=t s_n trong bE phAn này +G phát tín hi)u c1nh báo khi
nhi)t +E tDng v'Lt quá tr7 sJ +=t.

Hình 8.17 Thi:t b< 0o nhi/t trQ
Ngoài +Ong hO +o nhi)t d:ng +.a còn có các +Ong hO +o nhi)t d:ng sJ và
d:ng hình tr,.
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 15

8.6.2 Thi:t b< 0o nhi/t trQ
Thi5t b7 này +'Lc s& d,ng +G +o nhi)t +E cuEn dây c9a máy bi5n áp tZ b1ng
+i$u khiGn và c1m bi5n nhi)t +E +'Lc +=t t:i +iGm phát nóng lPn nhKt c9a dHu. V$ vi)c
+o nhi)t +E c9a cuEn dây cao áp, vi)c +'a c1m bi5n nhi)t +E trIc ti5p vào bên trong
cuEn dây là rKt nguy hiGm, +Ong thQi nó cFng không thG +o +'Lc nhi)t +E n5u lPp cách
+i)n dày. BMi vAy, +Ji vPi tr'Qng hLp +o nhi)t +E cuEn dây thì c1m bi5n nhi)t +E +'Lc
gia nhi)t tb l) vPi dòng t1i nhQ m:ch nh7 thB c9a máy bi5n áp trong cuEn dây gia nhi)t
và nhi)t +E cuEn dây mô phVng +'Lc lKy t:i +iGm phát nóng lPn nhKt c9a dHu cách
+i)n. Trên hình 8.18 là s4 +O +Hu nJi c9a mEt lo:i thi5t b7 +o nhi)t trM.
C1m bi5n nhi)t +E là lo:i +i)n trM: phát hi)n sI bi5n +i +i)n trM theo nhi)t
+E (nhQ m:ch cHu) và +o nhi)t +E. Th'Qng dùng b:ch kim (Pt - Platin) làm vAt li)u ch5
t:o c1m bi5n. MEt bE gOm ch[ th7, +i)n trM +i$u ch[nh, công t;c chuyGn… +'Lc l;p
trên b1ng +i$u khiGn và nhQ công t;c chuyGn có thG +o cho vài máy bi5n áp.

Hình 8.18 Thi:t b< 0o nhi/t trQ
8.7 Qui -ac v* b6ng thông sO máy
B1ng thông sJ máy +'Lc l;p t:i v7 trí dS nhìn. Nó ph1i +'Lc ch5 t:o tZ vAt
li)u ch7u +'Lc 1nh h'Mng c9a khí hAu và các m,c d'Pi +ây ph1i +'Lc ghi rõ ràng. aJi
vPi máy bi5n áp có 2 ho=c nhi$u thông sJ danh +7nh (bao gOm c1 h) thJng làm mát…)
thì tKt c1 các thông sJ danh +7nh ph1i +'Lc ghi trên b1ng thông sJ máy.
(1) Tên
(2) Tiêu chuRn áp d,ng
(3) Tên nhà ch5 t:o
(4) Mã s1n xuKt (sJ sêri)
(5) NDm s1n xuKt
(6) Công suKt danh +7nh (kVA, MVA)
aJi vPi máy bi5n áp nhi$u cuEn dây thì cFng ph1i ghi công suKt danh
+7nh tZng cuEn dây.
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 16

(7) THn sJ danh +7nh (Hz)
(8) SJ pha
(9) ai)n áp danh +7nh (V, kV)
(10) ai)n áp +Hu phân áp (V, kV)
(11) Dòng +i)n danh +7nh (A)
(12) Mã t +Ku dây ho=c s4 +O véct4
(13) S4 +O t +Ku dây
Khi t +Ku dây bên trong c9a các cuEn dây không +'Lc thG hi)n rõ trên
mã t +Ku dây ho=c s4 +O véct4 thì cHn ghi rõ mã các +Hu và mã các +Hu
bên trong.
(14) S4 +O s;p x5p các +Hu dây
S4 +O s;p x5p các +Hu dây cho bi5t v7 trí các +Hu dây bên ngoài và bên
trong (trZ s4 +O +Ku nJi vPi bE +i$u áp).
(15) ai)n kháng ng;n m:ch (%)
Ghi giá tr7 +o +'Lc t:i nKc phân áp tham chi5u.
Khi s& d,ng +Ong thQi 2 ho=c nhi$u h) thJng làm mát và trong máy.
bi5n áp nhi$u cuEn dây thì cHn ghi c1 công suKt tham chi5u.
(16) H) thJng làm mát
(17) Giá tr7 +i)n áp th& nghi)m (V, kV)
Ghi giá tr7 +i)n áp th& nghi)m +Ji vPi +Hu dây pha và +Hu dây trung
tính.
(18) KhJi l'Lng tng (kg, tKn)
Khi có mEt vài thi5t b7 ph, trL +'Lc l;p +=t +Ec lAp trên n$n tách bi)t
khVi thùng dHu chính c9a máy bi5n áp nh' bE làm mát, bình dHu ph,,
thùng cách âm… thì cHn ghi trNng l'Lng tZng thi5t b7.
Ngoài ra, n5u có thG ghi c1 t1i trNng cRu.
(19) ThG tích dHu (l, m
3
)
Khi có mEt buOng dHu khác ngoài thùng dHu chính (kG c1 bình dHu ph,)
nh' bE +i$u áp d'Pi t1i ho=c hEp +Ku cáp và khi bE làm mát +'Lc l;p
+=t tách bi)t thì thG tích dHu cFng +'Lc ghi riêng.
f b1ng 8.2 và b1ng 8.3 là các ví d, v$ B1ng thông sJ máy.
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 17

B6ng 8.2 Ví d1 B6ng thông sO máy AEG ET1
TYPE: SDN 6444 SERVICE: CONTINUOUS
SERIAL NO: 313550-01 FREQUENCY: 50Hz
YEAR OF MANUFACTURE: 09/1997 COOL.METHOD: ONAN/ONAF/OFAF
KIND OF TRANSFORMER: POWER CONNECTION GROUP: Yna0d11
PROD.STANDARD: IEC 76 NUMBER OF PHASES: 3

INSULATION LEVELS
WINDING HV LV N TERTIARY
U
S
(kV) 245 123 - 24
AC (kV) 460 230 140 50
LI (kV) 1050 550 - 125
SI (kV) 850 - - -

RATED POWERS (kVA) COOLING
METHOD PRIMARY & SECONDARY TERTIARY
ONAN 160000 54400
ONAF 205000 69700
OFAF 250000 85000
RATED VOLTAGES (V) COOLING
METHOD HV LV TERTIARY
ONAN 225000 115000 23000
ONAF 225000 115000 23000
OFAF 225000 115000 23000
RATED CURRENT (A) COOLING
METHOD HV LV TERTIARY
ONAN 410.6 803.3 1365.6
ONAF 526.0 1029.2 1749.6
OFAF 641.5 1255.1 2133.7

SHORT CIRCUIT VOLTAGE (%)
WINDING
PAIR
BASE (MVA) POSITION: HV Uk (%)
1 10.6
9 10.8 HV/LV 250
17 11.4
HV/TERTIARY 9 11.2
LV/TERTIARY
85
- 6.88
IMPEDANCE (W)
MAX.SYMMETRICAL
SHORT-
CIRCUIT CURRENT
WINDING
PAIR
WINDING Z (W/PHASE)
(kA) sec
23.5 HV/LV

HV
21.8
6.0 2
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 18

20.7
HV/TERTIARY HV 66.9 2.1
LV/TERTIARY LV 10.5 6.2

MAX. AMBIENT TEMPERATURE: 45
0
C
WINDING TEMPERATURE RISE: 60K
OIL TEMPERATURE RISE: 55K
ON-LOAD TAP CHANGER TYPE: MR 3xM1 802-170/C-10193W
OVERLOAD CONDITIONS IN ACCORDANCE WITH: IEC 354

TOTAL WEIGHT: 218t WEIGHT OF COPPER: 27t
CORE AND COIL ASSEMBLY: 107t TRANSPORT WEIGHT: 140t
OIL WEIGHT: 63t OIL TYPE: SHELL DIALA AX
IN: 800 A Um: 170 kV SERIAL NO: 195037
TANK, RADIATORS AND CONSERVATOR ARE VACUUM PROOF
HV
CURRENT (A)
TAP CHANGER
CONNECTION
POS.
VOLTAGE
(V)
ONAN ONAF OFAF SELECTOR
PRE-
SELECTION
1 247500 373.2 478.2 583.2 1
2 244688 377.5 483.7 589.9 2
3 241875 381.9 489.3 596.7 3
4 239063 386.4 495.1 603.8 4
5 236250 391.0 501.0 611.0 5
6 233438 395.7 507.0 618.3 6
7 230625 400.5 513.2 625.9 7
8 227813 405.5 519.5 633.6 8
9A 225000 410.6 526.0 641.5 9
K +
9B 225000 410.6 526.0 641.5 K
9C 225000 410.6 526.0 641.5 1
10 222188 415.8 532.7 649.6 2
11 219375 421.1 539.5 657.9 3
12 216563 426.6 546.5 666.5 4
13 213750 432.2 553.7 675.3 5
14 210938 437.9 561.1 684.3 6
15 208125 443.8 568.7 693.5 7
16 205313 449.9 576.5 703.0 8
17 202500 456.2 584.5 712.8 9
K -

Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 19

B6ng 8.3 Ví d1 B6ng thông sO máy
NHÀ MÁY CHc TeO THIcT Bg I!N ÔNG ANH - HÀ NiI
Sh MÁY: 014035-01
CUnN 115 kV
(ONAN/ONAF)
50/63
CUnN 38.5 kV
(ONAN/ONAF)
50/63
CÔNG SUoT aqNH
MmC
(MVA)
CUnN 23 kV
(ONAN/ONAF)
50/63
Sg as VÀ Tt aoU DÂY YN/d/yn-11-0
TvN Sh aqNH MmC (Hz) 50
LOwI aIxU CHzNH VVIII-600Y-76-10191W
P
K
(115-38.5) 212.568
P
K
(115-23) 234.891 TtN HAO CÓ T{I (kW)
P
K
(38.5-23) 213.093
U
K
(115-38.5) 11.3
U
K
(115-23) 19.0
aI|N ÁP NG}N MwCH
(%)
U
K
(38.5-23) 6.4
TtN HAO KHÔNG T{I P
0
(kW) 40.2
DÒNG KHÔNG T{I (%) 0206
an T~NG NHI|T an CUnN DÂY (
0
C) 60
an T~NG NHI|T an CA DvU L•P TRÊN (
0
C) 55
CUnN 115 kV 550/230
TRUNG TÍNH 115 kV -/140
CUnN 38.5 kV 170/70
MmC CÁCH aI|N LI/AC
(kV)
CUnN 23 kV 125/50
KHhI Ld#NG DvU (T) 30.5
KHhI Ld#NG RUnT (T) 65
KHhI Ld#NG V& (T) 9
KHhI Ld#NG V(N CHUY*N (T) 92
KHhI Ld#NG TOÀN Bn (T) 115
TtNG CHIxU DÀI (M) 6.65
TtNG CHIxU RnNG (M) 4.88
TtNG CHIxU CAO (M) 6.5

PHÍA 115 kV
NoC aI|N ÁP (kV) DÒNG aI|N (A)
1 133.36 272.61
2 131.32 276.86
3 129.28 281.14
4 127.24 285.77
5 125.20 290.44
6 123.16 295.26
7 121.12 300.25
8 119.08 305.41
Trung Tâm Thí Nghim 5in 3

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 20

9 117.04 310.76
10 115.000 316.300
11 112.96 322.02
12 110.92 327.96
13 108.87 334.13
14 106.83 340.53
15 104.79 347.19
16 102.75 354.11
17 100.71 361.31
18 98.67 368.80
19 96.63 376.62
PHÍA 38.5 kV
1 40.44 899.97
2 39.47 921.72
3 38.50 944.75
4 37.53 968.99
5 36.56 994.48
PHÍA 23 kV
1 23 1581.4






CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 9
Thí nghi/m máy bi:n áp




#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

9 Thí nghi)m máy bi5n áp...................................................................................... 1
9.1 Khái quát các lo:i th& nghi)m....................................................................... 1
9.1.1 Thí nghi)m nghi)m thu.......................................................................... 1
9.1.2 Thí nghi)m +iGn hình............................................................................. 1
9.1.3 Thí nghi)m +=c bi)t ............................................................................... 1
9.1.4 Thí nghi)m t:i hi)n tr'Qng .................................................................... 2
9.2 Ph'4ng pháp th& nghi)m.............................................................................. 2
9.2.1 ao +i)n trM cuEn dây ............................................................................. 2
9.2.1.1 M,c +ích ........................................................................................ 2
9.2.1.2 Ph'4ng pháp +o và s4 +O +o........................................................... 2
9.2.1.3 NhWng l'u ý khi ti5n hành thí ngh)m.............................................. 3
9.2.2 ao t[ sJ bi5n .......................................................................................... 4
9.2.2.1 M,c +ích ........................................................................................ 4
9.2.2.2 Ph'4ng pháp +o.............................................................................. 4
9.2.2.3 Các l'u ý........................................................................................ 5
9.2.3 KiGm tra t +Ku dây ............................................................................... 5
9.2.3.1 M,c +ích ........................................................................................ 5
9.2.3.2 Ph'4ng pháp +o.............................................................................. 5
9.2.4 ao trM kháng ng;n m:ch và tn thKt mang t1i ........................................ 7
9.2.4.1 M,c +ích ........................................................................................ 7
9.2.4.2 Ph'4ng pháp +o.............................................................................. 7
9.2.5 ao dòng +i)n không t1i và tn thKt không t1i......................................... 8
9.2.5.1 M,c +ích ........................................................................................ 8
9.2.5.2 Ph'4ng pháp +o.............................................................................. 9
9.2.5.3 Các l'u ý........................................................................................ 9
9.2.6 KiGm tra bE +i$u áp d'Pi t1i................................................................. 10
9.2.6.1 KiGm tra trong vAn hành ............................................................... 10
9.2.6.2 KiGm tra c'Qng +E +i)n môi (+E b$n +i)n môi) c9a m:ch thi5t b7
ph, trL.......................................................................................... 10
9.2.7 ao trM kháng thành phHn thB tI không................................................. 10
9.2.7.1 M,c +ích ...................................................................................... 10
9.2.7.2 Ph'4ng pháp +o............................................................................ 10
9.2.8 ao thông sJ +Hu vào c9a qu:t làm mát và b4m dHu.............................. 11
9.2.9 ao +i)n dung giWa cuEn dây vPi +Kt và giWa các cuEn dây vPi nhau .... 11
9.2.10 ao +i)n áp truy$n ................................................................................ 12
9.2.11 ao tHn sJ riêng .................................................................................... 12
9.2.12 ao các thành phHn hài c9a dòng không t1i ........................................... 12
9.2.13 ao +i)n trM cách +i)n và h) sJ tn thKt +i)n môi (tge) ......................... 12
9.2.13.1 ao +i)n trM cách +i)n.................................................................... 12
9.2.13.2 H) sJ tn thKt +i)n môi tge........................................................... 15
9.2.14 Th& nghi)m +i)n áp tDng cao t:i hi)n tr'Qng....................................... 16
9.2.15 So sánh th& nghi)m +i)n áp tDng cao t:i nhà máy vPi th& nghi)m t:i hi)n
tr'Qng.................................................................................................. 16


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1


9 Thí nghi/m máy bi:n áp
9.1 Khái quát các lo?i th, nghi/m
9.1.1 Thí nghi/m nghi/m thu
NEi dung thí nghi)m này là thí nghi)m +'Lc thIc hi)n +Ji vPi tKt c1 các máy
bi5n áp.
(1) ao +i)n trM cách +i)n
(2) KiGm tra t +Ku dây: +o t[ sJ bi5n, kiGm tra cIc tính và +E l)ch pha.
(3) ao trM kháng ng;n m:ch và tn thKt mang t1i.
(4) ao tn thKt không t1i và dòng +i)n không t1i.
(5) Th& nghi)m kh1 nDng ch7u +i)n áp xoay chi$u ng;n h:n.
- Th& nghi)m +i)n áp c1m Bng
- Th& nghi)m +i)n áp +=t
(6) Th& nghi)m kh1 nDng ch7u +i)n áp xoay chi$u dài h:n.
(7) KiGm tra bE +i$u áp d'Pi t1i.
9.1.2 Thí nghi/m 0iLn hình
Thí nghi)m này nhXm kiGm +7nh máy bi5n áp +:i di)n có thG +áp Bng các
yêu cHu +=c tr'ng trên c4 sM các h:ng m,c không có trong thí nghi)m nghi)m thu.
(8) Th& nghi)m +E tDng nhi)t +E.
(9) Th& nghi)m kh1 nDng ch7u +i)n áp xung kích.
9.1.3 Thí nghi/m 0Bc bi/t
Thí nghi)m này +'Lc ti5n hành trong các tr'Qng hLp riêng có tính chKt +=c
thù khác vPi thí nghi)m nghi)m thu và thí nghi)m +iGn hình.
(10) ao mBc On.
(11) ao tng trM thành phHn thB tI không.
(12) Th& nghi)m kh1 nDng vAn hành quá t1i.
(13) Thí nghi)m ng;n m:ch.
(14) ao thông sJ +Hu vào c9a qu:t làm mát và b4m dHu.
(15) ao +i)n dung giWa các cuEn dây vPi nhau và vPi +Kt (vV).
(16) ao +i)n áp truy$n.
(17) ao tHn sJ riêng.
(18) ao các thành phHn hài bAc cao c9a dòng +i)n không t1i.
(19) ao +i)n trM cách +i)n và góc tn thKt +i)n môi.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

(20) Phân tích khí hòa tan trong dHu cách +i)n.
(tr'Pc và sau khi th& nghi)m +E tDng nhi)t +E)
Khi cHn yêu cHu ti5n hành các thí nghi)m +=c bi)t nào khác so vPi nhWng
h:ng m,c kG trên, ph'4ng pháp thí nghi)m sY dIa trên sI trao +i, th1o luAn giWa
ng'Qi s& d,ng và nhà ch5 t:o.
9.1.4 Thí nghi/m t?i hi/n tr-[ng
SI làm vi)c c9a máy bi5n áp ch9 y5u +'Lc kiGm +7nh thông qua thí nghi)m
nghi)m thu (còn gNi là thí nghi)m chKp thuAn), m,c +ích c9a thí nghi)m t:i hi)n
tr'Qng là kiGm tra xem có tr,c tr=c hay h' hVng nào trong quá trình vAn chuyGn và l;p
ráp l:i t:i hi)n tr'Qng hay không. Do vAy, các h:ng m,c thí nghi)m t:i hi)n tr'Qng có
sI khác bi)t giWa kiGu chuyên chM nguyên khJi và kiGu chuyên chM tách rQi, cHn thi5t
lIa chNn các h:ng m,c thí nghi)m theo tr:ng thái.
9.2 Ph-9ng pháp th, nghi/m
9.2.1 o 0i/n trQ cuJn dây
9.2.1.1 M1c 0ích
- KiGm tra chKt l'Lng +Hu nJi c9a cuEn dây: +ánh giá chKt l'Lng mJi hàn,
mJi nJi, +Hu b;t dây, ch:m chAp các vòng dây trong mEt pha.
- KiGm tra +E +i)n dUn, kích th'Pc dây dUn…
- aánh giá các +Hu phân th5.
- Ngoài ra, vi)c +o +i)n trM R c9a cuEn dây còn +'Lc ph,c v, trong vi)c
tính tn thKt +Ong tính toán (I2R) +G so sánh vPi tn thKt +Ong khi thí
nghi)m ng;n m:ch.
9.2.1.2 Ph-9ng pháp 0o và s9 0S 0o
ai)n trM +'Lc +o bXng nguOn mEt chi$u theo ph'4ng pháp +i)n áp r4i ho=c
ph'4ng pháp dùng cHu +o (cHu +o Wheatstone ho=c cHu +o kelvin).
T:i Vi)t Nam có Bng d,ng mEt sJ ph'4ng pháp +o nh': ph'4ng pháp +i)n
áp r4i (Hình 9.1) còn +'Lc gNi là ph'4ng pháp V-A, ph'4ng pháp dùng cHu +o: cHu +o
P333, P334 (Liên xô cF); cHu +o th5 h) mPi hiGn th7 sJ nh' AVO (MEGGER) hay cHu
+o TETEX 2291 (TETEX) +o trIc ti5p +i)n trM các cuEn dây.



!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3







Hình 9.1 o 0i/n trQ cuJn dây b]ng ph-9ng pháp 0i/n áp r9i
K5t qu1 +o +'Lc xác +7nh theo biGu thBc R = U/I (W)
9.2.1.3 NhRng l-u ý khi ti:n hành thí ngh/m
- Khi dùng cHu +4n +G +o +i)n trM có tr7 sJ dI ki5n không quá 9,999W thì +o
theo s4 +O 4 dây; còn tZ 10W trM lên thì +o theo s4 +O 2 dây; +Ong thQi cHn cJ g;ng
h:n ch5 1nh h'Mng c9a +i)n trM dây +o.
- Ti5n hành +o +i)n trM cho tKt c1 các cuEn dây (cao, trung, h:) M tKt c1 các
nKc phân áp.
- Khi cHn so sánh k5t qu1 vPi lHn +o tr'Pc +ó ho=c vPi sJ li)u nhà ch5 t:o
cho trong lý l7ch máy, thì cHn thi5t hi)u ch[nh k5t qu1 +ó v$ nhi)t +E cHn so sánh theo
công thBc:


235
310
1
1 2
+
=
t
R R
t t

- Khi ti5n hành +o +i)n trM theo ph'4ng pháp V-A thì ph1i hM m:ch các
cuEn dây không +o. Các +Hu k^p (hay +Hu +Ku dây) k^p vào +Hu ra c9a cuEn dây ph1i
ch;c ch;n. Tr'Qng hLp dùng +Ong hO +o chuyên d,ng (lo:i hiGn th7 sJ) thì do nguyên
lý làm vi)c c9a các thi5t b7 này +$u dIa trên c4 sM ph'4ng pháp +o +i)n áp r4i nên cHn
l'u ý các dây k^p +o +i)n áp ph1i +'Lc +Ku gHn +Ji t'Lng +o h4n dây phát dòng +i)n;
+Ong thQi v7 trí k^p ph1i +'Lc thJng nhKt giWa các pha sau m\i lHn chuyGn +G +1m b1o
+E chính xác cHn thi5t ph,c v, cho m,c +ích so sánh giWa các pha vPi nhau.
- Dùng V-A +o +i)n trM thì dòng +o không +'Lc +'a vào quá 20%I+m c9a
máy bi5n áp.





A a


B b


C c
R
A
U
DC
+

-

V
*

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

Khi $o $in trN bWng ph.1ng pháp V-A, $; $3m b3o an toàn cho dMng cM $o
c'n ph3i l.u ý các $i;m sau:
- aóng nguOn mEt chi$u, dùng bi5n trM +i$u ch[nh cho dòng +i)n +o phù
hLp vPi yêu cHu (nguOn mEt chi$u th'Qng là acquy 12V, 100Ah), chQ mEt thQi gian +G
nguOn cho n +7nh.
- Khi Kn nút +o áp, +Ong thQi +Nc tr7 sJ dòng +i)n và +i)n áp; ghi l:i k5t qu1
+o.
v Nh1 nút Kn +o áp tr'Pc khi c;t nguOn mEt chi$u (ho=c khi thay +i nKc
phân áp c9a bE +i$u áp d'Pi t1i)
v N5u làm sai quy +7nh trên sY làm cháy vôn-k5.
v Khi +o bXng ph'4ng pháp V-A thì tùy theo +i)n trM c9a m:ch cHn +o mà
chNn Ampe và +i)n trM sun cho phù hLp.
9.2.2 o tU sO bi:n
9.2.2.1 M1c 0ích
- KiGm tra các cuEn dây +'Lc ch5 t:o +úng theo các thông sJ, tiêu chuRn k]
thuAt: xác +7nh +i)n áp các nKc phân áp, sJ vòng dây…
- KiGm tra các dây dUn: chcng h:n các dây phân áp có +'Lc +Ku nJi chính
xác hay không.
- aánh giá chKt l'Lng c9a các cuEn dây (máy bi5n áp +ang vAn hành), k5t
hLp vPi các ch[ tiêu khác xác +7nh ch:m chAp vòng dây.
9.2.2.2 Ph-9ng pháp 0o
ao t[ sJ bi5n +'Lc thIc hi)n cho tKt c1 các nKc phân áp và theo ph'4ng pháp
s& d,ng vôn-k5 ho=c ph'4ng pháp s& d,ng cHu +o.
S4 +O +o +Ji vPi máy bi5n áp 3 pha (s4 +O 1 pha)






Hình 9.2 S9 0S 0o tU sO bi:n b]ng 2 vôn-k:

A a


B b


C c
! V
1
V
2

T[ sJ bi5n K = V
1
/V
2


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

9.2.2.3 Các l-u ý
- T[ sJ bi5n c9a máy bi5n áp là t[ sJ +i)n áp dây c9a cuEn s4 cKp và thB cKp
khi không t1i. Do +ó, +Ji vPi máy bi5n áp 2 cuEn dây thì ch[ có t[ sJ bi5n C-H, còn +Ji
vPi máy bi5n áp 3 cuEn dây có 3 t[ sJ bi5n C-H, C-T, T-H.
- ai)n áp +'a vào +G +o t[ sJ bi5n không +'Lc nhV h4n 1% +i)n áp +7nh
mBc.
- Khi +o t[ sJ bi5n, ph1i ng;n m:ch các cuEn dây không +o +G lo:i trZ 1nh
h'Mng do hi)n t'Lng c1m Bng gây ra.
- So sánh t[ sJ bi5n giWa các pha vPi nhau M cùng mEt nKc, ho=c vPi sJ li)u
+o lHn tr'Pc c9a nKc +ó M tZng pha vPi nhau. SI sai l)ch không quá 2% và +E l)ch
+i)n áp không v'Lt quá mEt b'Pc +i$u ch[nh.
- Khi +o, +'a +i)n áp vào cuEn dây cao áp và +o M cuEn dây h: áp t'4ng
+'4ng.
9.2.3 KiLm tra t& 0Zu dây
9.2.3.1 M1c 0ích
- Vi)c kiGm tra t +Ku dây c9a máy bi5n áp nhXm m,c +ích xem có phù hLp
vPi nhà ch5 t:o ký hi)u trên nhãn máy hay không.
- Khi vAn hành song song các máy bi5n áp, n5u cIc tính c9a nó trái ng'Lc
nhau ho=c +E l)ch pha khác nhau thì nó có thG gây ra l\i t'4ng +'4ng vPi hi)n t'Lng
ng;n m:ch. aG phòng tránh l\i này, cIc tính, +Ku nJi và +E l)ch pha +'Lc kiGm tra cho
tKt c1 các cuEn dây.
9.2.3.2 Ph-9ng pháp 0o
Có nhi$u ph'4ng pháp +G xác +7nh t +Ku dây c9a máy bi5n áp 3 pha:
Ph'4ng pháp 2 vôn mét, ph'4ng pháp xung +i)n mEt chi$u 9 tr7 sJ, ph'4ng pháp xung
+i)n 1 chi$u 3 tr7 sJ, ph'4ng pháp Pazômét… Ngoài ra, còn có thG dùng cHu +o +G xác
+7nh t +Ku dây k5t hLp vPi +o t[ sJ bi5n nh' cHu +o TETEX, hay cHu +o hãng
MEGGER.
v S9 0S 0o ph-9ng pháp 2 vôn mét
Ví d,: VPi MBA có t +Ku dây Y/Y-12 thì s4 +O véct4 +i)n áp s4 và thB cKp
nh' hình 9.3 a), và ta có thG rút ra s4 +O +Ku dây nh' hình 9.3 b).


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

Công thBc toán hNc +=c tr'ng c9a MBA nJi dây Y/Y-12: UbB = Uab (K-1)
T'4ng tI ta có:
T +Ku dây Y/Y-6: U
cC
= U
bB
= U
ab
(K+1)
T +Ku dây Y/D-11: U
cC
= U
bB
= U
cB
= U
ab
1 3
2
+ - K K
T +Ku dây Y/D-5: U
cC
= U
bB
= U
cB
= U
ab
1 3
2
+ + K K











a) b)
Hình 9.3 Ph-9ng pháp s, d1ng 2 Vôn-k:
v S9 0S thí nghi/m theo ph-9ng pháp Pazômét







Hình 9.4 Ph-9ng pháp s, d1ng Pazômét
Nguyên t;c: Dùng d,ng c, +o góc l)ch pha (hình vY) giWa các +i)n áp dây
bên s4 và thB cKp, tZ các góc l)ch +o trIc ti5p +'Lc ta bi5t +'Lc t nJi dây c9a MBA.
- = 0
0
thì MBA nJi dây theo t 12
- = 30
0
thì MBA nJi dây theo t 1
- = 60
0
thì MBA nJi dây theo t 2

A a


B b


C c
!380V
.
CC
CD
B
Aa
b
c C
a b c
A B C
V
~380V
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

9.2.4 o trQ kháng ng@n m?ch và t&n thZt mang t6i
9.2.4.1 M1c 0ích
Thí nghi)m này +'Lc ti5n hành nhXm kiGm tra trM kháng ng;n m:ch và tn
thKt mang t1i có +áp Bng +'Lc các thông sJ yêu cHu hay không: +ánh giá sI s,t áp khi
máy mang t1i, xác +7nh công suKt ng;n m:ch.
9.2.4.2 Ph-9ng pháp 0o
TrM kháng ng;n m:ch và tn thKt t1i sY +'Lc +o t:i tHn sJ +7nh mBc và dòng
+7nh mBc (tJi thiGu là 50% c9a dòng +7nh mBc. Trong tr'Qng hLp này, sJ li)u +o sY
+'Lc quy +i v$ dòng +7nh mBc: trM kháng ng;n m:ch tb l) vPi c'Qng +E dòng +i)n;
tn thKt mang t1i tb l) vPi bình ph'4ng c'Qng +E dòng +i)n). Trên hình 9.5 là s4 +O thí
nghi)m. M\i lHn +o sY +'Lc ti5n hành nhanh, +Ong thQi kho1ng thQi gian giWa hai lHn
+o +9 lPn nhXm không gây ra sai sJ +áng kG do hi)n t'Lng tDng nhi)t +E. aJi vPi máy
bi5n áp có trang b7 h) thJng làm mát c'3ng bBc bXng dHu thì nên ti5n hành +o sau khi
vAn hành b4m dHu và +Li khuy5ch tán cho nhi)t +E dHu gHn nh' không thay +i.
Bên c:nh nKc tham chi5u (nKc làm vi)c), vi)c +o tng trM ng;n m:ch còn
+'Lc ti5n hành +Ji vPi nKc phân áp lPn nhKt. Ngoài ra, khi ti5n hành thí nghi)m +E
tDng nhi)t +E cFng ti5n hành +o c1 tn thKt mang t1i t:i +Hu thí nghi)m.
TrM kháng ng;n m:ch và tn thKt mang t1i sY +'Lc quy +i v$ tr7 sJ M 75
0
C.
Khi quy +i tn thKt mang t1i thì tn thKt thành phHn +i)n trM (tn thKt +Ong) tb l) vPi
+i)n trM cuEn dây, còn các tn thKt khác ngoài thành phHn tn thKt +i)n trM tb l) ngh7ch
vPi +i)n trM cuEn dây.
aJi vPi máy bi5n áp nhi$u cuEn dây, vi)c +o trM kháng ng;n m:ch +'Lc ti5n
hành cho tZng c=p 2 cuEn dây vPi nhau và hM m:ch cuEn còn l:i.









!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8















Hình 9.5 S9 0S 0o trQ kháng ng@n m?ch và t&n thZt mang t6i
9.2.5 o dòng 0i/n không t6i và t&n thZt không t6i
9.2.5.1 M1c 0ích
Thí nghi)m này +'Lc ti5n hành nhXm kiGm tra xem tn thKt không t1i và
dòng +i)n không t1i có +áp Bng +'Lc các thông sJ, tiêu chuRn yêu cHu hay không;
+ánh giá chKt l'Lng c9a lõi tZ, cuEn dây trong quá trình vAn chuyGn, l;p ráp có gì sai
sót không (lõi tZ b7 xê d7ch, cuEn dây b7 chAp vòng); +ánh giá chKt l'Lng c9a vòng dây
(khi x1y ra ng;n m:ch).









A a


B b


C c
~
A
1

PT
V
1
V
2

A
2
A
3

W
1

W
2

W
3

V
3

F
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

9.2.5.2 Ph-9ng pháp 0o
Tn thKt không t1i và dòng +i)n không t1i +'Lc +o bXng cách +=t +i)n áp nKc
phân áp M tHn sJ +7nh mBc lên mEt cuEn dây và hM m:ch các cuEn còn l:i.
S4 +O thí nghi)m nh' M hình 9.6














Hình 9.6 S9 0S 0o t&n thZt không t6i và dòng 0i/n không t6i
Giá tr7 hi)u d,ng c9a dòng +i)n không t1i sY +'Lc +o +Ong thQi vPi vi)c +o
tn thKt không t1i. aJi vPi máy bi5n áp 3 pha thì lKy giá tr7 trung bình c9a 3 pha.
9.2.5.3 Các l-u ý
- Nên ti5n hành +o không t1i cho máy bi5n áp tr'Pc +G tránh sai sJ do tZ d'
tZ các xung +i)n mEt chi$u gây ra.
- Khi thí nghi)m không t1i máy bi5n áp bXng nguOn mEt pha M +i)n áp thKp
cHn ph1i:
v Ng;n m:ch cuEn dây các pha không +o không t1i +G tránh sai sJ do c1m
Bng.
v ai)n áp +'a vào không +'Lc nhV h4n 2%U
+m
c9a cuEn dây +o. Do vAy
ph1i +o M cuEn có +i)n áp +7nh mBc thích hLp, không +o M cuEn có +i)n
áp +7nh mBc lPn quá.

A a


B b


C c
!
A
3

PT
V
2
V
1

A
2
A
1

W

W
2

W
1

V
3

F
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

- Do k5t cKu m:ch tZ c9a các tr, không nh' nhau nên tn thKt không t1i trên
các tr, cFng không bXng nhau. Tuy nhiên, +E l)ch dòng không t1i cHn ph1i +áp Bng
các +i$u ki)n nêu d'Pi +ây.
v I
oa
và I
ob
không +'Lc sai l)ch nhau quá 5%.
v I
oa
= I
oc
= (1,2÷1,5) I
ob
9.2.6 KiLm tra bJ 0i*u áp d-ai t6i
9.2.6.1 KiLm tra trong vFn hành
Sau khi l;p +=t bE OLTC vào MBA, ti5n hành các thí nghi)m d'Pi +ây M
+i)n áp vAn hành +7nh mBc (trZ m,c b)) +G kiGm tra quá trình thay +i +Hu phân áp
xem nó có bình th'Qng hay không.
a) Ch5 +E vAn hành không +i)n máy bi5n áp: thay +i 8 chu k> ho:t +Eng.
b) Ch5 +E vAn hành vPi +i)n áp bXng 90% +i)n áp +7nh mBc và máy bi5n áp
không mang +i)n: thay +i 1 chu k> ho:t +Eng.
c) Trong +i$u ki)n kích thích không t1i máy bi5n áp M tHn sJ +7nh mBc và
+i)n áp +7nh mBc: thay +i 1 chu k> ho:t +Eng.
d) Trong +i$u ki)n mà ng;n m:ch cuEn dây máy bi5n áp và b4m dòng +i)n
t'4ng +'4ng vPi công suKt +7nh mBc: thay +i 10 lHn tZ +iGm mà dao
+1o cIc ho=c dao chuyGn +i ti5p vào (ho=c tZ nKc phân áp M giWa) v$ c1
hai h'Png tDng và gi1m trong ph:m vi 2 +Hu phân áp.
9.2.6.2 KiLm tra c-[ng 0J 0i/n môi (0J b*n 0i/n môi) c>a m?ch thi:t b< ph1 trT
Sau khi l;p ráp bE OLTC vào máy bi5n áp, th& nghi)m +i)n áp tDng cao tHn
sJ công nghi)p sY +'Lc ti5n hành cho thi5t b7 ph, trL.
9.2.7 o trQ kháng thành phMn thG tN không
9.2.7.1 M1c 0ích
Thí nghi)m này +'Lc ti5n hành nhXm kiGm tra xem trM kháng thành phHn thB
tI không có +áp Bng (thVa mãn) các thông sJ yêu cHu không.
K5t qu1 +o +'Lc ph,c v, cho vi)c tính toán, cài +=t b1o v) (áp d,ng cho
cuEn dây +Ku Y và ríc r;c Z có trung tính +'a ra ngoài).
9.2.7.2 Ph-9ng pháp 0o
TrM kháng thB tI không sY +'Lc +o M dòng +i)n gKp 3 lHn dòng +i)n +7nh
mBc; ng;n m:ch các dây pha c9a t +Ku dây hình sao (Y) và +=t +i)n áp M tHn sJ +7nh
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

mBc; ng;n m:ch các dây pha c9a t +Ku dây hình sao (Y) và +=t +i)n áp M tHn sJ +7nh
mBc giWa +Hu trung tính và c1 +Hu dây pha.
Dòng +i)n +o có thG +'Lc gi1m tPi giá tr7 phù hLp và nó sY +'Lc hi)u ch[nh
dIa trên sI gi1 +7nh mà trM kháng thB tI không tb l) vPi dòng +i)n.








Hình 9.7 S9 0S 0o trQ kháng thành phMn thG tN không
9.2.8 o thông sO 0Mu vào c>a qu?t làm mát và b9m dMu
Sau khi l;p ráp qu:t làm mát và b4m dHu vào máy bi5n áp, công suKt và
dòng +i)n +Hu vào c9a +Eng c4 truy$n +Eng sY +'Lc +o M tHn sJ +7nh mBc và +i)n áp
+7nh mBc. Trong tr'Qng hLp này, thông sJ +Hu vào c9a qu:t làm mát và b4m dHu sY
+'Lc +o theo cùng mEt nguyên t;c, +Ong thQi cHn ghi l:i nhi)t +E môi tr'Qng xung
quanh, nhi)t +E c9a dHu lúc +o.
Ngoài ra, cHn ph1i kiGm tra xem chúng có ho:t +Eng bình th'Qng M 90% +i)n
áp +7nh mBc hay không.
9.2.9 o 0i/n dung giRa cuJn dây vai 0Zt và giRa các cuJn dây vai nhau
Vì k5t qu1 +o này có thG +'Lc s& d,ng +G kiGm tra sI thay +i, xê d7ch c9a
cuEn dây trong khi vAn chuyGn và dùng +G phân tích sI bi5n +i t.nh +i)n nên cHn ph1i
+o +i)n dung.





B
C
A
b
c
a
A
V
3I
n

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

9.2.10 o 0i/n áp truy*n
Thí nghi)m này +'Lc ti5n hành kiGm tra +1m b1o +i)n áp truy$n (truy$n các
sóng +i)n tZ tPi cuEn dây h: áp do +i)n áp xung truy$n +5n tZ cuEn dây cao áp) không
v'Lt quá cKp cách +i)n c9a h) thJng chBa các cuEn dây c9a máy bi5n áp.







Hình 9.8 S9 0S 0o 0i/n áp truy*n
9.2.11 o tMn sO riêng
Vi)c +o tHn sJ riêng (tHn sJ tI nhiên) +'Lc ti5n hành nhXm xác +7nh hXng sJ
m:ch t'4ng +'4ng c9a máy bi5n áp ph,c v, cho vi)c phân tích xung sét.








Hình 9.9 S9 0S 0o tMn sO riêng
9.2.12 o các thành phMn hài c>a dòng không t6i
Các hài c9a dòng không t1i +'Lc +o +Ong thQi M m\i thành phHn hài sY +'Lc
biGu th7 theo tb phHn (%) +Ji vPi thành phHn sóng c4 b1n.
9.2.13 o 0i/n trQ cách 0i/n và h/ sO t&n thZt 0i/n môi (tgk)
9.2.13.1 o 0i/n trQ cách 0i/n
9.2.13.1.1 M1c 0ích
Phép +o này nhXm +ánh giá chKt l'Lng c9a cách +i)n máy bi5n áp: b7 Rm hay
khô thông qua tr7 sJ Rc+ M 60s, h) sJ hKp th, K
ht
= R
60”
/R
15”
và ch[ sJ phân cIc K
pc
=
OSC
Z Z Z
Máy phát
+i)n áp xung
OSC
OSC
Máy phát
xung vuông
R
m

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13

R
10’
/R
1’
+G tZ +ó sY +$ ra các bi)n pháp kh;c ph,c x& lý, nhXm +1m b1o thi5t b7 vAn
hành an toàn và ch;c ch;n.
9.2.13.1.2 Ph-9ng pháp 0o
v Ph-9ng pháp 0o gián ti:p
S& d,ng Vôn-k5 và Ampe-k5 mEt chi$u +G +o dòng +i)n rò M các cKp +i)n áp
tiêu chuRn 500V, 1000V, 2500V tùy thuEc vào cKp +i)n áp cách +i)n c9a máy bi5n áp.
K5t qu1 +o các tr7 sJ +i)n áp +=t và dòng rò t'4ng Bng qua phép tính cho ta +i)n trM
cHn xác +7nh nh' sau:





Hình 9.10 S9 0S 0o R
c0
gián ti:p
Trong +ó U
d
- ai)n áp ch[nh l'u 500V, 1000V, 2500V +=t vào cách +i)n
I
r
- Dòng +i)n rò t'4ng Bng +o +'Lc M các cKp +i)n áp (/A)
v Ph-9ng pháp 0o trNc ti:p
Vi)c +o +i)n trM cách +i)n c9a cuEn dây +'Lc ti5n hành bXng Mêgaôm-k5
2500V. Tr'Pc khi +o +i)n trM cách +i)n, cuEn dây ph1i +'Lc ng;n m:ch và nJi +Kt tZ 3
+5n 5 phút +G phóng h5t các +i)n tích d' ký sinh trên các cuEn dây. Sau +ó tách nJi +Kt
cuEn dây cHn +o nJi vPi Mêgaôm-k5, các cuEn dây khác ch'a +o ph1i +'Lc nJi +Kt, s4
+O +o nh' hình d'Pi +ây.





Hình 9.11 S9 0S 0o R
c0
trNc ti:p
9.2.13.1.3 NhRng l-u ý trong khi ti:n hành 0o
- Các giá tr7 +o +i)n trM cách +i)n +'Lc lKy M 15s và 60s kG tZ lúc +=t +i)n
áp vào cách +i)n cuEn dây c9a máy bi5n áp, h) sJ hKp th, K
ht
= R
60”
/R
15”
0 1,3 M 20
0
C
U
1C R
X
A
V
R
c+
= U
d
/I
r
-
+
M
O A B C
o a b c a b c
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 14

và tr7 sJ M 60s ph1i tuân theo b1ng tiêu chuRn, nh'ng khi nhi)t +E tDng cao hay gi1m
thKp thì tb sJ này có thG gi1m thKp.
- So sánh k5t qu1 +i)n trM cách +i)n c9a cuEn dây máy bi5n áp +o +'Lc vPi
sJ li)u nhà ch5 t:o không +'Lc thKp h4n 70%. N5u không có sJ li)u c9a nhà ch5 t:o
có thG tham kh1o b1ng d'Pi dây:
B6ng 9.1 i/n trQ cách 0i/n cho phép
Nhi/t 0J cuJn dây (
0
C)
i/n áp 0<nh mGc (kV)
10 20 30 40 50 60 70
TZ 35kV trM xuJng vPi công
suKt d'Pi 10000kVA
450 300 200 130 90 60 40
TZ 35kV và công suKt
10000kVA trM lên và 110kV
trM lên không ph, thuEc vào
công suKt
900 600 400 260 180 120 80

- ai)n trM cách +i)n c9a MBA khô khi nhi)t +E cuEn dây 20
0
C ÷ 30
0
C.
v MBA có +i)n áp +7nh mBc d'Pi 1kV: 0 100MW
v MBA có +i)n áp +7nh mBc d'Pi 1kV +5n 6kV: 0 300MW
v MBA có +i)n áp +7nh mBc trên 6kV: 0 500MW
- Khi nhi)t +E khác nhi)t +E tiêu chuRn (ho=c khác nhi)t +E c9a nhà ch5 t:o
ghi trong lý l7ch máy) thì hi)u ch[nh +i)n trM theo nhi)t +E bXng h) sJ K
2
trong b1ng
d'Pi +ây.
B6ng 9.2 Hi/u chUnh nhi/t 0J
Hi/u nhi/t 0J
T
2
- T
1
H/ sO hi/u chUnh
K
2
Hi/u nhi/t 0J
T
2
- T
1
H/ sO hi/u chUnh
K
2
1 1,04 10 1,50
2 1,08 15 1,84
3 1,13 20 2,25
4 1,17 25 2,75
5 1,22 30 3,40

- Công thBc quy +i nhi)t +E Dt = t
2
- t
1

Trong +ó t
1
- Nhi)t +E +o lHn tr'Pc +ó ho=c trong lý l7ch máy
t
2
- Nhi)t +E +o ban +Hu
v N5u t
2
- t
1
> 0 khi quy +i v$ t
1
thì ph1i nhân vPi K
2

v N5u t
2
- t
1
< 0 khi quy +i v$ t
1
thì ph1i chia vPi K
2

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 15

- Trên hình 9.12 là +=c tính +i)n trM cách +i)n theo nhi)t +E (tiêu chuRn c9a
NhAt B1n)












Hình 9.12 Bc tính 0i/n trQ cách 0i/n theo nhi/t 0J
9.2.13.2 H/ sO t&n thZt 0i/n môi tgk
M:ch t'4ng +'4ng (m:ch thay th5) c9a chKt cách +i)n +'Lc xem là bao gOm
t, t.nh +i)n và +i)n trM (xem hình 9.13). M=c dù trong cách +i)n lý t'Mng thì R
p
là vô
cùng lPn nh'ng trên thIc t5 C
p
vUn có R
p
vPi mEt t[ l) xác +7nh nào +ó. Dòng +i)n I
khi +=t +i)n áp xoay chi$u +'Lc biGu th7 d'Pi d:ng dòng +i)n tng hLp c9a I
C
và I
R
(I
= I
R
+ I
C
) nh' hình vY. M=c dù thành phHn tn thKt trong dòng +i)n tng +'Lc tính
bXng UIsine nh'ng nó có thG +'Lc biGu th7 thành UItge trong vùng mà góc e (+'Lc gNi
là góc tn thKt +i)n môi) nhV. Do quá trình già hóa cách +i)n +'Lc biGu hi)n qua vi)c
tDng thành phHn dòng +i)n thành phHn +i)n trM I
R
nên có thG +ánh giá +i$u này bXng
vi)c +o h) sJ tn thKt +i)n môi tge.





Hình 9.13 Góc t&n thZt 0i/n môi
0 10 20 30 40 50 60 70
Nhi)t +E dHu (
0
C)
10
100
a
i
)
n

t
r
M

c
á
c
h

+
i
)
n

(
M
W
)

50
200
300
400
500
Không tJt
TJt
Trên 66 kV
Trên 22 kV, d'Pi 66 kV
Trên 6.6 kV, d'Pi 22 kV
I
I
C
I
R

C
P
R
P

I
C

I
R

I
e
V
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 16

Trên hình 9.14 là +=c tính góc tn thKt +i)n môi theo nhi)t +E dHu (+'Lc s&
d,ng làm tiêu chuRn +G +ánh giá)














Hình 9.14 Bc tính góc t&n thZt 0i/n môi theo nhi/t 0J dMu
9.2.14 Th, nghi/m 0i/n áp tIng cao t?i hi/n tr-[ng
Tuy các th& nghi)m +i)n áp tDng cao v$ c4 b1n là giJng nhau nh'ng các th&
nghi)m ch[ khác nhau v$ cKp +i)n áp giWa các th& nghi)m t:i nhà máy và t:i hi)n
tr'Qng bMi xét +5n các h:n ch5 nêu d'Pi +ây; do +ó cHn thi5t kiGm tra, +Hy +9 tr'Pc
khi ti5n hành công vi)c.
- Công suKt c9a nguOn +i)n th& nghi)m ho=c công suKt c9a các máy bi5n áp
th& nghi)m có +9 không.
- NguOn +i)n có chBa các sóng hài bAc cao không (tb l) các hài bAc cao).
9.2.15 So sánh th, nghi/m 0i/n áp tIng cao t?i nhà máy vai th, nghi/m t?i hi/n
tr-[ng
Th& nghi)m t:i nhà máy +'Lc ti5n hành +G xác +7nh +=c tính yêu cHu c9a
thi5t b7. Nói cách khác, m,c +ích c9a th& nghi)m t:i hiên tr'Qng là +G kiGm tra chKt
l'Lng sau khi vAn chuyGn và l;p ráp t:i hi)n tr'Qng vUn +'Lc +1m b1o nh' M t:i nhà
máy hay không.

0 10 20 30 40 50 60
Nhi)t +E (
0
C)
G
ó
c

t

n

t
h
K
t

+
i
)
n

m
ô
i

(
%
)

0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
TJt
Không tJt
Xem xét
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 17

Trong b1ng 9.3 là +i)n áp th& nghi)m c9a m:ch cao áp M NhAt B1n.
B6ng 9.3 Lo?i m?ch và 0i/n áp th,
Lo:i m:ch ai)n áp th&
M:ch có +i)n áp lPn nhKt +5n 7kV ai)n áp lPn nhKt x 1,5
M:ch có +i)n áp trên 7kV +5n 60kV ai)n áp lPn nhKt x 1,25
M:ch có trung tính nJi +Kt mà +i)n áp lPn nhKt trên 60kV ai)n áp lPn nhKt x 1,1
M:ch có trung tính nJi +Kt trIc ti5p mà có +i)n áp lPn nhKt
trên 60kV
ai)n áp lPn nhKt x 0,64

ThQi gian thí nghi)m c9a th& nghi)m +i)n áp tDng cao là 1 phút (+Ji vPi
MBA, có thG thay +i tHn sJ t:i thQi +iGm th& nghi)m nh' +'Lc +$ cAp trong b1ng 9.4)
vPi th& nghi)m t:i nhà máy, và kho1ng 10 phút vPi th& nghi)m t:i hi)n tr'Qng. Trong
th& nghi)m +i)n áp tDng cao, thQi gian duy trì quan trNng nh' +i)n áp th&. Trong nhi$u
tr'Qng hLp, khi thQi gian kéo dài, +i)n áp +ánh th9ng có khuynh h'Png gi1m thKp. VPi
lý do này, m=c dù th& nghi)m t:i nhà máy và th& nghi)m t:i hi)n tr'Qng không thG so
sánh +'Lc v$ +i)n áp, có thG bi5n +i +i)n áp th& nghi)m t:i hi)n tr'Qng (thQi gian
duy trì: 10 phút) thành +i)n áp th& nghi)m t:i nhà máy (thQi gian duy trì: 1 phút) và so
sánh chúng bMi vi)c s& d,ng +=c tuy5n V-S trong thQi gian dài c9a thi5t b7.
a=c tuy5n V-S ch[ ra mJi quan h) giWa +i)n áp +ánh th9ng và thQi gian, và
nó +'Lc biGu diSn bXng biGu thBc sau:
n
t
t
U
U
1
2
1
2
1
÷
÷
ø
ö
ç
ç
è
æ
=

Trên hình 9.15 là +=c tính V-S Bng vPi 2 tr7 sJ khác nhau c9a n, khi giá tr7 n
trM nên nhV h4n thì mi$n bi5n thiên +i)n áp +ánh th9ng trM nên lPn h4n.
Giá tr7 n +Ji vPi máy bi5n áp ngâm dHu, lKy tr7 sJ “10,6” trong vùng làm vi)c
ng;n h:n và bXng “60” trong vùng làm vi)c dài h:n.
B6ng 9.4 i/n áp th, nghi/m và th[i gian c>a th, nghi/m kh6 nIng ch<u
0i/n áp xoay chi*u dài h?n
i/n áp th, nghi/m (kV)
120xTHn sJ danh +7nh
i/n áp danh 0<nh
(kV) 5 phút
THn sJ khi th& nghi)m
s
*1
1 h
220 200 265 200
500 475 635 475

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 18

L.u ý: *1 Khi t'n sG cAa $in áp thY nghim nh\ h1n 2 l'n t'n sG danh $*nh
thì thY nghim $.:c ti(n hành trong 1 phút; còn khi v.:t quá 2 l'n t'n sG danh $*nh
sY dMng công th-c này. Tuy nhin, nó $.:c $Lt N m-c ng>n nh,t là 15s.








Hình 9.15 Bc tính V-S
So sánh v$ tb l) c9a +i)n áp th& nghi)m t:i nhà máy và +i)n áp th& nghi)m
t:i hi)n tr'Qng +i)n áp so vPi +Kt c9a +i)n áp lPn nhKt +'Lc nêu trong B1ng 7-2.5. CDn
cB vào b1ng này, n5u máy bi5n áp +:t tiêu chuRn th& nghi)m t:i nhà máy nó cFng +:t
tiêu chuRn th& nghi)m +i)n áp tDng cao t:i hi)n tr'Qng.
B6ng 9.5 So sánh 0i/n áp (máy bi5n áp ngâm dHu) +4n v7: (kV)
i/n
áp
danh
0<nh
i/n
áp
lan
nhZt
i/n áp
th, nghi/m
t?i nhà máy
i/n áp th, nghi/m
t?i hi/n tr-[ng
i/n áp vFn hành
bình th-[ng
ai)n áp
+'Qng dây
ai)n
áp vPi
+Kt 1
phút
T[ l)*
ai)n
áp vPi
+Kt 10
phút
ai
10 phút
® 1
phút
(n=10,6)
T[
l)*
ai)n
áp lPn
nhKt
(+i)n
áp
+'Qng
dây)
30
nDm
ai
30 nDm
® 1
phút
(n=60)
(+i)n áp
vPi +Kt)
T[
l)*
6,6 6,9 22 5,52 10,4 12,9 3,24 6,9 5,3 1,32
11 11,5 28 4,22 14,4 17,9 2,70 11,5 8,8 1,32
22 23 50 3,77 28,8 35,8 2,70 23 17,5 1,32
33 34,5 70 3,51 43,1 53,6 2,69 34,5 26,3 1,32
110 115 230 3,46 127 157,9 2,38 115 87,5 1,32
220 230 265 2,00 147 182,7 1,38 230 175,0 1,32
525 2,09 336 417,6 1,38 525 399,5 1,32 500
550
635
2,00 352 437,5 1,38 550 418,6 1,32

U
1
U
2
n
1
n
2
n
1
< n
2
lg t

t
1
t
2

t
l
g

U

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 19

Ghi chú: * TE l $in áp $.:c bi(n $=i $in áp so v0i $,t cAa $in áp l0n nh,t
Ví d,: Trong tr'Qng hLp +i)n áp danh +7nh 220kV
Th& nghi)m t:i nhà máy: 265kV (Tham kh1o b1ng 9.4)
265/(230/ 3 ) = 2,00
Th& nghi)m t:i hi)n tr'Qng: 230 x 0,64 = 147kV (Tham kh1o b1ng 9.3)
147 x 10
1/10,6
= 182,7kV
182,7/(230/ 3 ) = 1,38
ai)n áp vAn hành bình th'Qng:
230 x (60 x 24 x 365 x 30)
1/60
/ 3 = 175,0kV
175,0/(230/ 3 ) = 1,32






CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 10
Thí nghi/m bJ 0i*u áp d-ai t6i































#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

10 Thí nghi)m bE +i$u áp d'Pi t1i............................................................................ 1
10.1 Khái quát các lo:i th& nghi)m....................................................................... 1
10.1.1 Thí nghi)m nghi)m thu.......................................................................... 1
10.1.2 Thí nghi)m +iGn hình............................................................................. 1
10.1.3 Thí nghi)m liên quan............................................................................. 1
10.2 Ph'4ng pháp th& nghi)m.............................................................................. 1
10.2.1 KiGm tra k5t cKu..................................................................................... 1
10.2.2 ao +i)n trM cách +i)n............................................................................. 2
10.2.3 Th& nghi)m +i)n áp tDng cao c9a m:ch +i$u khiGn, vAn hành và m:ch
+i)n ph, trL ........................................................................................... 2
10.2.4 KiGm tra +E kín...................................................................................... 2
10.2.5 KiGm tra ho:t +Eng................................................................................ 2
10.2.6 KiGm tra trình tI.................................................................................... 2
10.2.7 ao mômen truy$n +Eng ......................................................................... 2
10.2.8 KiGm tra ho:t +Eng c9a thi5t b7 ph, trL.................................................. 2
































!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

10 Thí nghi/m bJ 0i*u áp d-ai t6i
10.1 Khái quát các lo?i th, nghi/m
10.1.1 Thí nghi/m nghi/m thu
(1) KiGm tra k5t cKu
(2) ao trM kháng chuyGn
(3) ao +i)n trM cách +i)n
(4) Th& nghi)m +i)n áp tDng cao c9a m:ch +i$u khiGn, vAn hành và m:ch
+i)n ph, trL
(5) KiGm tra +E kín dHu
(6) KiGm tra trong vAn hành
(7) KiGm tra trình tI
(8) ao mômen truy$n +Eng
(9) Th& nghi)m ho:t +Eng c9a các thi5t b7 ph,
10.1.2 Thí nghi/m 0iLn hình
(1) KiGm tra k5t cKu
(2) KiGm tra +E kín
(3) Th& nghi)m +i)n áp tDng cao
(4) KiGm tra +E b$n c4 khí khi thay +i +Hu phân áp
(5) KiGm tra +E b$n +i)n khi thay +i +Hu phân áp
(6) KiGm tra sI thay +i +Hu phân áp khi dòng +7nh mBc
(7) KiGm tra sI thay +i +Hu phân áp khi quá dòng +i)n
(8) KiGm tra dòng ng;n m:ch
(9) KiGm tra +E tDng nhi)t +E
(10) Th& nghi)m ho:t +Eng c9a thi5t b7 ph, trL
10.1.3 Thí nghi/m liên quan
(1) Th& nghi)m sI phóng +i)n c,c bE
(2) Th& nghi)m +7a chKn
(3) ao mBc +E On
10.2 Ph-9ng pháp th, nghi/m
10.2.1 KiLm tra k:t cZu
Kích th'Pc, vAt li)u và k5t cKu c9a m\i phHn bE OLTC sY +'Lc kiGm tra xem
chúng có thVa mãn các +=c tính v$ k] thuAt hay không.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

10.2.2 o 0i/n trQ cách 0i/n
(1) Toàn bE giWa các phHn mang +i)n c9a bE OLTC vPi +Kt
(2) Các pha giWa các phHn mang +i)n, và giWa các ti5p +iGm c9a cùng mEt
pha.
(3) GiWa m:ch truy$n +Eng +Eng c4 và +Kt.
(1) và (2) sY +'Lc +o bXng +Ong hO +o +i)n trM cách +i)n 1000V, và (3) sY
+'Lc +o bXng +Ong hO +o +i)n trM cách +i)n 500V.
10.2.3 Th, nghi/m 0i/n áp tIng cao c>a m?ch 0i*u khiLn, vFn hành và m?ch
0i/n ph1 trT
ai)n áp 2kV tHn sJ công nghi)p sY +'Lc +'a vào giWa tKt c1 các phHn mang
+i)n và +Kt trong kho1ng thQi gian 1 phút.
10.2.4 KiLm tra 0J kín
DHu cách +i)n sY +'Lc +'a vào bên trong khoang bE ti5p +iGm dAp hO quang,
áp lIc cao h4n tJi thiGu bXng 1,5 lHn nh' bE chênh l)ch áp lIc thông th'Qng ho=c 0,03
Mpa sY +'Lc +'a vào kho1ng h4n 24 giQ. Nh' vAy bE OLTC sY +'Lc kiGm tra xem có
sI rò r[ dHu hay không.
10.2.5 KiLm tra ho?t 0Jng
VAn hành thay +i +Hu phân áp 500 lHn sY +'Lc ti5n hành +Ji vPi ph:m vi
c9a tKt c1 các v7 trí +Hu phân áp M tr:ng thái không +i)n. M\i phHn sY +'Lc kiGm tra là
bình th'Qng c1 tr'Pc và sau khi thí nghi)m.
10.2.6 KiLm tra trình tN
Ho:t +Eng liên t,c c9a bE ti5p +iGm dAp hO quang, bE ti5p +iGm lIa chNn
(bao gOm bE ti5p +iGm +1o ho=c bE ti5p +iGm chuyGn) và c4 cKu truy$n +Eng +Eng c4
khi vAn hành thay +i mEt +Hu phân áp sY +'Lc +o bXng máy ghi dao +Eng. Nó sY +'Lc
kiGm tra mà không có sI thay +i khác th'Qng nào giWa các sJ li)u.
10.2.7 o mômen truy*n 0Jng
Mômen truy$n +Eng trong khi quay bXng tay c9a c4 cKu truy$n +Eng +Eng c4
sY +'Lc +o bXng +Ong hO mômen. Nó sY +'Lc kiGm tra mà không có sI thay +i khác
th'Qng nào khi +'Lc so sánh vPi giá tr7 ban +Hu.
10.2.8 KiLm tra ho?t 0Jng c>a thi:t b< ph1 trT
Các thi5t b7 ph, trL sY +'Lc kiGm tra có ho:t +Eng bình th'Qng hay không.






CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 11
KP thuFt vFn hành máy bi:n áp












#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

11 K] thuAt vAn hành máy bi5n áp............................................................................ 1
11.1 ai$u ki)n hòa song song hai máy bi5n áp...................................................... 1
11.2 Bi)n pháp t chBc kiGm tra +i$u ki)n hòa song song hai máy bi5n áp t:i hi)n
tr'Qng........................................................................................................... 1
11.2.1 Công tác chuRn b7 .................................................................................. 1
11.2.2 Xác +7nh sI +Ong v7 pha c9a hai máy..................................................... 2
11.3 VAn hành quá t1i máy bi5n áp....................................................................... 5
11.3.1 Nhi)t +E và tui thN máy bi5n áp ........................................................... 5
11.3.2 SI suy gi1m tui thN.............................................................................. 8
11.3.3 NhWng l'u ý khi vAn hành quá t1i .......................................................... 9
11.3.4 BiGu +O vAn hành quá t1i...................................................................... 10

































!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

11 KP thuFt vFn hành máy bi:n áp
11.1 i*u ki/n hòa song song hai máy bi:n áp
11.1.1 H-ang d\n thí nghi/m kiLm tra 0i*u ki/n hòa song song hai máy bi:n
áp
v Ý ngh3a c>a thí nghi/m
Thí nghi)m kiGm tra +i$u ki)n hòa hai máy bi5n áp vAn hành song song
nhXm xác +7nh các thông sJ k] thuAt và s4 +O +Ku dây vAn hành c9a hai máy bi5n áp
trên thIc t5 ph1i tho1 mãn +i$u ki)n vAn hành song song +'Lc qui +7nh trong “Quy
trình vAn hành, s&a chWa máy bi5n áp” c9a Tng công ty +i)n lIc Vi)t Nam sJ 623
ÐVN/KTNÐ , ban hành ngày 23-5-1997 nh' sau:
5I]U 52: Máy bi(n áp $.:c phép làm vic song song v0i các $i2u kin sau:
T= $,u dây giGng nhau.
TE sG bi(n áp bWng nhau hoLc chênh lch không quá 0,5%.
5in áp ng>n m%ch chênh lch không quá ±10%.
Hoàn toàn $8ng v* pha.
Các +i$u ki)n k] thuAt nêu trên nhXm tho1 mãn yêu cHu v$ k] thuAt và kinh t5
c9a hai máy bi5n áp vAn hành song song. Khi các +i$u ki)n này tho1 mãn, hi)u qu1
kinh t5 c9a các máy bi5n áp vAn hành song song trong tr:m là cao nhKt.
11.2 Bi/n pháp t& chGc kiLm tra 0i*u ki/n hòa song song hai máy bi:n áp t?i
hi/n tr-[ng
11.2.1 Công tác chu^n b<
Ng'Qi thí nghi)m nhAn hi)n tr'Qng thí nghi)m, kiGm tra +Ji t'Lng +'Lc thí
nghi)m +ã +'Lc c;t +i)n, cách ly hoàn toàn vPi các nguOn +i)n áp, vV thi5t b7 ph1i
+'Lc nJi +Kt.
NJi +Kt t:m thQi các +Hu cIc c9a +Ji t'Lng +'Lc thí nghi)m, sau +ó tháo các
nJi +Kt t:m thQi +ang nJi trên các +Hu cIc c9a +Ji t'Lng +'Lc thí nghi)m.
Xác +7nh t +Ku dây c9a tZng máy bi5n áp và +Ji chi5u vPi tiêu chuRn v$ t
+Ku dây có l'u ý +5n các tr'Qng hLp sau:
Hai máy bi(n áp có t= $,u dây l_ b,t kH có th; hoán v* hoLc $=i tên pha
mCt máy $; chúng có cùng t= $,u dây.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

Hai máy bi(n áp có t= $,u dây chUn cùng nhóm (có hai nhóm t= $,u dây
chUn là nhóm 12, 4, 8 và nhóm 10, 2, 6) có th; hoán v* vòng quanh tên pha
mCt máy $; chúng có cùng t= $,u dây.
Xác +7nh các c=p nKc phân áp cHn thí nghi)m theo tính toán +ã tho1 mãn các
+i$u ki)n nêu trên v$ +i)n áp ng;n m:ch và t[ sJ bi5n áp M nKc phân áp dI tính sY vAn
hành song song.
11.2.2 Xác 0<nh sN 0Sng v< pha c>a hai máy
Ti5n hành xác +7nh sI +Ong v7 pha bXng Vônmét (ho=c +Ong hO v:n nDng).
Có hai tr-[ng hTp:
a. Tr-[ng hTp 1: Trung tính phía thG cZp có 0Mu nOi 0Zt bên ngoài.
Tr'Qng hLp này, các +Hu trung tính phía thB cKp nJi +Kt t:o thành mEt +iGm
chung v$ +i)n.
- Ð'a +i)n áp 3 pha - 380 V ( tI dùng t:i tr:m) vào thanh cái A, B, C.
- Dùng Vônmét +G +o +i)n áp giWa các pha cùng tên a1-a2; b1-b2; c1-c2; và
các pha khác tên a1-b2; a1-c2; b1-a2; b1-c2; c1-a2; c1-b2.
N5u giWa các pha cùng tên không có +i)n áp (ho=c +i)n áp l 0,5% U2) và
giWa các pha khác tên có +i)n áp xKp x[ nhau thì hai máy +ó +Ong v7 pha.

MBA T1 MBA T2
B A C
b a n c
B A C
b a n c
A
B
C
3 ~ (380V)
a
1
b
1
c
1
a
2
b
2
c
2
Vm

Hình 11.1 Tr-[ng hTp 1: Trung tính phía thG cZp có 0Mu nOi 0Zt bên ngoài.



!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

Ví d, v$ cách tính sai sJ +i)n áp tZ k5t qu1 +o chênh l)ch +i)n áp:
- SJ li)u thí nghi)m:
v ai)n áp +7nh mBc (t:i nKc phân áp vAn hành): 35000/6300V
v ai)n áp thí nghi)m: U1 = 380V
v Chênh l)ch +i)n áp +o +'Lc: DU(a1 - a2) = 0,8V
- Tính toán chênh l)ch +i)n áp và t[ sJ bi5n áp:
Chênh l)ch +i)n áp (+o +'Lc) t:i +i)n áp +7nh mBc:
DU’(a1 - a2) = DU (a1 - a2) x U
aM
/ U
TN
= 0,8 x 35000/380 = 73,68 V
Sai l)ch +i)n áp phHn trDm:
DU’(a1 - a2) % = 73,68 / 6300 = 1,17% (hai máy bi5n áp không tho1 mãn
+i$u ki)n t[ sJ bi5n áp khi vAn hành song song)
b. Tr-[ng hTp 2: Trung tính phía thG cZp không 0-a ra ngoài hoBc phía
thG cZp 0Zu tam giác.
Tr'Qng hLp này, +G t:o mEt +iGm chung v$ +i)n, ta lHn l'Lt cHu t;t t:m thQi
mEt c=p cIc pha cùng tên (a1-a2; b1-b2; c1-c2) rOi dùng Vônmét lHn l'Lt +o +i)n áp
giWa các cIc còn l:i nh' tr'Qng hLp 1.
MBA T1 MBA T2
B A C
b a c
B A C
b a c
A
B
C
3 ~ (380V)
a
1
b
1
c
1
a
2
b
2
c
2
Vm

Hình 11.2 Tr-[ng hTp 2: Trung tính phía thG cZp không 0-a ra ngoài hoBc phía
thG cZp 0Zu tam giác.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

Trong tr'Qng hLp t:i tr:m không có tI dùng ba pha thì có thG dùng +i)n áp 3
pha phía thB cKp c9a các máy bi5n +i)n áp +ang vAn hành t:i Tr:m +G +'a vào phía
cao c9a các MBA nhXm kiGm tra +i$u ki)n hòa song song.
ThIc t5 t:i tr:m ta có thG kiGm tra +Ong v7 pha nh' s4 +O sau: (s& d,ng s4 +O
nhKt thB thIc t5 mà hai máy sY vAn hành song song)
- Ð'a nguOn 3 pha 380V vào thanh cái Cao th5 (A, B, C)
- Ðóng các dao cách ly CL1, CL2, CL3, CL4, CLPÐ
- Ðóng máy c;t MC1, MC2, MC3, c;t MC4.
- Ti5n hành +o +i)n áp t:i các +Hu cIc hai phía c9a MC4 theo các b'Pc nh'
trên.
- Sau khi thIc hi)n xong tKt c1 các phép +o trên mEt +Ji t'Lng thi5t b7,
Ng'Qi thí nghi)m cHn ph1i v) sinh thi5t b7 +o, dNn d^p và Hoàn tr1 s4 +O
v$ tr:ng thái nh' khi +ã nhAn ban +Hu.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

MC1
MBA T1 MBA T2
B A C
b a
A
B
C
3 (380V)
MC3
c
MC2
B A C
b a
MC4
c
CLPÐ
CL3 CL4
CL1 CL2

Hình 11.3 S, d1ng s9 0S nhZt thG 0L kiLm tra 0i*u ki/n hòa song song.
11.3 VFn hành quá t6i máy bi:n áp
11.3.1 Nhi/t 0J và tu&i thV máy bi:n áp
Cách +i)n c9a máy bi5n áp già hóa tZ tZ do 1nh h'Mng c9a nhi)t +E, +E Rm,
khí ôxy… trong quá trình vAn hành. Và n5u nó ti5n triGn, khi máy bi5n áp ch7u +i)n áp
bKt th'Qng nh' xung sét và xung thao tác ho=c các Bng suKt bKt th'Qng v$ +i)n và c4
nh' lIc +i)n tZ khi ng;n m:ch ngoài thì sY làm tDng nguy c4 b7 hVng.
Kho1ng thQi gian tZ lúc b;t +Hu vAn hành máy bi5n áp tPi lúc nguy c4 này
tDng lên rKt cao +'Lc gNi là tui thN c9a máy bi5n áp. Hi)n nay vUn ch'a có bi)n pháp
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

c, thG +G xác +7nh chính xác thQi +iGm này (thQi +iGm mà nguy c4 hVng rKt cao). Tuy
nhiên, do tui thN máy bi5n áp ch7u 1nh h'Mng rKt nhi$u c9a nhi)t +E phát nóng nên
quan h) giWa nhi)t +E này và tui thN +'Lc xác +7nh nh' sau (Ph'4ng trình
Montsinger):
Y = ae
-b
H
q

Trong +ó a - HXng sJ
b =
6
2 ln
= 0,1155
1
H
- Nhi)t +E phát nóng
1
H
= 1a + 1m
1a - Nhi)t +E làm mát trung bình (
0
C)
1m - aE tDng nhi)t +E phát nóng (K)
Trong mi$n nhi)t +E phát nóng 80 - 130
0
C thì tui thN +'Lc coi là còn mEt
n&a khi +E tDng nhi)t +E là 6K. tZ công thBc trên, chúng ta thKy rõ rXng tui thN máy
bi5n áp +'Lc xác +7nh bXng nhi)t +E phát nóng.
Vì vAy, +G xác +7nh ng'3ng tDng nhi)t +E (giPi h:n +E tDng nhi)t +E) c9a
máy bi5n áp, cHn ph1i quy +7nh nhi)t +E c9a không khí làm mát. Tiêu chuRn NhAt B1n
(JEC-2200-1995) quy +7nh nh' sau:
Nhi)t +E nóng nhKt: l 40
0
C
Nhi)t +E trung bình hàng ngày: l 35
0
C
Nhi)t +E trung bình hàng nDm: l 35
0
C
SI thay +i nhi)t +E +'Lc tính theo công thBc d'Pi +ây và hình 11.4
1
a
= 1
ay
+ Asin
24 365
2
C
t p
+Bsin
24
2 t p

Trong +ó 1
ay
- Nhi)t +E trung bình hàng nDm (
0
C)
A - Biên +E nhi)t +E trung bình hàng nDm (K)
B - Biên +E nhi)t +E hàng ngày
t - ThQi gian (h)





!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7










Hình 11.4 Nhi/t 0J xZp xU c>a không khí làm mát
Tui thN tính theo công thBc tr'Pc M +i$u ki)n 1
m
không +i, 1
ay
= 20
0
C, A =
15K và B = 5K bXng tui thN tính M +i$u ki)n 1
m
cFng không +i và 1
m
= 25
0
C cJ +7nh.
BMi vAy, tui thN dI ki5n s& d,ng trong giPi h:n nhi)t +E không khí làm mát +'Lc xác
+7nh trong tiêu chuRn này bXng vPi tui thN dI ki5n s& d,ng M nhi)t +E không khí làm
mát là 25
0
C cJ +7nh. Có thG k5t luAn rXng giPi h:n +E tDng nhi)t +E c9a tiêu chuRn này
+'Lc xác +7nh +Ji vPi nhi)t +E không khí làm mát 25
0
C cJ +7nh.
Theo k5t qu1 kiGm tra nhi$u mUu, +E l)ch giWa nhi)t phát nóng c9a cuEn dây
và nhi)t +E trung bình c9a cuEn dây (+'Lc +o bXng ph'4ng pháp +i)n trM nêu d'Pi
+ây) +'Lc xem xét trên khía c:ch an toàn.
- Tr'Qng hLp dHu tuHn hoàn tI nhiên trong cuEn dây (ON, OF): 15K
- Tr'Qng hLp dHu tuHn hoàn c'3ng bBc trong cuEn dây (OD): 10K
- BMi vAy, nhi)t +E phát nóng khi nhi)t +E không khí làm mát là: 25
0
C
- Tr'Qng hLp dHu tuHn hoàn tI nhiên trong cuEn dây: 25 + 55 + 15 = 95
0
C
- Tr'Qng hLp dHu tuHn c'3ng bBc trong cuEn dây: 25 + 60 + 10 = 95
0
C
trong c1 2 tr'Qng hLp là 95
0
C.
K+t qu3: Tui thN máy bi5n áp theo tiêu chuRn này gHn bXng tui thN khi vAn hành liên
t,c t:i nhi)t +E phát nóng 95
0
C. Theo nhi$u thIc nghi)m cho thKy khi máy bi5n áp vAn
hành M 95
0
C thì tui thN c9a máy bi5n áp là 30 nDm.
Trong tr'Qng hLp nhi)t +E không khí làm mát lPn nhKt 40
0
C thì m=c dù +iGm
phát nóng lên tPi 110
0
C và v'Lt quá nhi)t +E lPn nhKt cho phép 105
0
C cKp ch7u nhi)t
A (B1ng 11.1) thì tiêu chuRn này vUn cho phép bMi nó không vAn hành t:i nhi)t +E này
trong mEt kho1ng thQi gian dài.
B (5)
A (15)
1
ay
(20)
1 nDm
ThQi gian
N
h
i
)
t

+
E

k
h
ô
n
g

k
h
í

l
à
m

m
á
t

(40)
(35)
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

B6ng 11.1 Nhi/t 0J lan nhZt cho phép 0Oi vai tWng cZp ch<u nhi/t
CZp ch<u nhi/t Nhi/t 0J lan nhZt cho phép (
0
C)
A 105
E 120
B 130
F 155
H 180
200 200
220 220
250 250

11.3.2 SN suy gi6m tu&i thV
Quan h) giWa tui thN Y
0
khi vAn hành liên t,c M nhi)t +E phát nóng 95
0
C
(gNi cách khác là tui thN tiêu chuRn) và tui thN Y khi vAn hành liên t,c M nhi)t +E
phát nóng 1 +'Lc biGu th7 bXng công thBc d'Pi +ây và biGu +O trên hình 11.5
0
Y
Y
= e
-b(1-95)
= e
-0,1155(1-95)
=
6
95
2
-
-
q












Hình 11.5 Quan h/ giRa nhi/t 0J và tu&i thV
SI suy gi1m tui thN V
1
khi vAn hành t:i nhi)t +E phát nóng 1
1
(
0
C) trong h
1

(h) +'Lc biGu th7 nh' sau: V = 1 ngh.a là thQi gian khi tui thN +ã h5t.
V
1
=
1
1
Y
h

SI suy gi1m tui thN V
0
khi vAn hành t:i nhi)t +E phát nóng 95
0
C trong 24h
+'Lc biGu th7 nh' sau:
80 90 100 110 120 130
140
Nhi)t +E phát nóng (
0
C)
T
u

i

t
h
N

(
Y
/
Y
0
)

0.00
1
0.01
0.1
1
10
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

V
0
=
0
24
Y

Tr'Qng hLp mEt máy bi5n áp vAn hành M 1
1
(
0
C) trong h
1
(h) và trong (24 -
h
1
) (h) còn l:i nó vAn hành M nhi)t +E thKp h4n +G nó không 1nh h'Mng tPi tui thN thì
+i$u ki)n (yêu cHu) là giW mBc suy gi1m tui thN nh' nhau:
V
1
= V
0

24
1
0
1
h
Y
Y
=
N5u cho h
1
thì
0
1
Y
Y
có thG tính theo công thBc trên và 1
1
có thG thu +'Lc tZ
hình 11.5 và b1ng 11.2: Quan h) giWa h
1
và 1
1
.
B6ng 11.2 Quan h/ giRa th[i gian mang t6i nBng và nhi/t 0J phát nóng
h
1
(h) Y
1
/Y
0
l
1
(
0
C)
24 1 95
8 1/3 104,5
4 1/6 110,5
2 1/12 116,5
1 1/24 122,5
0,5 1/48 128,5

11.3.3 NhRng l-u ý khi vFn hành quá t6i
Khi vAn hành quá t1i máy bi5n áp cHn l'u ý nhWng +iGm d'Pi +ây: nhKt là
+iGm (1) - quan trNng nhKt bMi vì tui thN c9a máy bi5n áp ch7u 1nh h'Mng rKt nhi$u
khi vAn hành v'Lt quá nhi)t +E cho phép c9a cuEn dây và dHu cánh +i)n máy bi5n áp.
a) Nhi)t +E cho phép c9a cuEn dây và dHu cánh +i)n máy bi5n áp.
b) Công suKt xB xuyên và công suKt +óng-c;t c9a OLTC.
c) Công suKt các thi5t b7 +Ku nJi ti5p vPi m:ch +i)n máy bi5n áp nh' cáp,
cuEn kháng, máy c;t, dao cách ly và máy bi5n +i +o l'Qng.
d) a=c tính cài +=t b1o v) và mi$n ch[ th7 c9a ampe-k5.
e) Dung l'Lng c9a bình dHu ph,.
f) aJi vPi k5t cKu kín thì l'u ý tPi +E tDng áp suKt bên trong máy bi5n áp.
g) aJi vPi lo:i +=t trong nhà thì l'u ý tPi +E tDng nhi)t +E môi tr'Qng khi
vAn hành quá t1i...
Không $.:c vRn hành quá t3i máy bi(n áp trong nhSng tr.Kng h:p d.0i $ây:
(1) aã +'a vào vAn hành trên 20 nDm.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

(2) aã x1y ra nhi$u sI cJ.
(3) Khi xem xét, kiGm tra thKy dHu cánh +i)n +ã già hóa và hàm l'Lng c=n
gia tDng.
11.3.4 BiLu 0S vFn hành quá t6i
1. Ph-9ng thGc Q cZp k: ho?ch
- Không +'Lc quá t1i trong ch5 +E vAn hành bình th'Qng.
- Cho phép quá t1i theo “BiGu +O quá t1i c9a máy bi5n áp” khi sI cJ.
- Khi có các ch5 +E (+i$u ki)n) +=c bi)t mà không t'4ng Bng vPi ph'4ng
thBc c4 sM nêu trên thì k5 ho:ch sY +'Lc xác +7nh theo tZng tr'Qng hLp.
2. Ph-9ng thGc Q cZp vFn hành
Trong ch5 +E vAn hành bình th'Qng: M=c dù cHn h:n ch5 tJi +a vi)c vAn
hành quá t1i nh'ng trong tr'Qng hLp bKt kh1 kháng thì có thG vAn hành quá t1i khi
xem xét, nghiên cBu các +=c tính thi5t b7, nhi)t +E môi tr'Qng, h) sJ t1i…
- Vi)c h:n ch5 vAn hành quá t1i sY +1m b1o tui thN tiêu chuRn: “Không
ph3i hy sinh tuDi thF” - không làm gi1m tui thN máy bi5n áp.
- Không nên +G nhi)t +E nóng nhKt c9a dHu máy bi5n áp v'Lt quá 95
0
C.
- Nhi)t +E môi tr'Qng t'4ng +'4ng +'Lc +=t M mBc l 25
0
C.
Khi sI cJ: Không nên +G ph, t1i c9a tZng thi5t b7 v'Lt quá 100% 2 Duy trì
nhQ c4 cKu chuyGn m:ch c9a l'Pi +i)n ho=c c4 cKu chuyGn m:ch sang máy bi5n áp dI
phòng… Tuy nhiên, trong tr'4ng hLp bKt kh1 kháng thì có thG vAn hành quá t1i khi
xem xét, nghiên cBu các +i$u ki)n riêng (+=c tính thi5t b7, nhi)t +E môi tr'Qng, h) sJ
quá t1i…).
- H:n ch5 vAn hành quá t1i trong mi$n cho phép c9a thi5t b7: “không ph3i
hy sinh tuDi thF” - không làm gi1m tui thN c9a máy bi5n áp.
- Nhi)t +E phát nóng c9a cuEn dây không +'Lc v'Lt quá 150oC và nhi)t +E
nóng nhKt c9a dHu không +'Lc v'Lt quá 100oC.
- Nhi)t +E môi tr'Qng nóng nhKt +'Lc +=t l 40oC.
(Ng'3ng quá t1i +'Lc kiGm tra có xem xét +5n nhi)t +E môi tr'Qng tr'Pc và
sau khi vAn hành quá t1i).
- N5u cHn thi5t s& d,ng “máy bi5n áp di +Eng” phòng chJng vAn hành quá
t1i t:i giQ cao +iGm ngày k5 ti5p hôm sau x1y ra sI cJ.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

CHn cài +=t b1o v) chJng quá t1i phòng khi v'Lt quá ng'3ng quá t1i cho
phép.
CHn xây dIng ph'4ng thBc vAn hành cho tZng thi5t b7 trên c4 sM các ch5 +E,
hoàn c1nh, thông sJ cài +=t b1o v) hi)n hành… cho tZng +4n v7.
Ví d, minh hNa v$ biGu +O quá t1i











a) Máy bi5n áp truy$n t1i b) Máy bi5n áp phân phJi
Hình 11.6 Ví d, v$ biGu +O làm vi)c quá t1i c9a máy bi5n áp

75 (%)
150 (%)
125 (%)
100 (%)
85 (%)
135 (%)
125 (%)
100 (%)
10 (min) 11 (h) 2 (h) 9 (h)





CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 12
Các sN cO Q máy bi:n áp












#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

12 Các sI cJ M máy bi5n áp................................................................................... 1
12.1 Các hi)n t'Lng bKt th'Qng c9a máy bi5n áp.................................................. 1
12.2 Các sóng hài bAc cao..................................................................................... 3
12.3 Dòng +i)n tZ hóa +Et bi5n............................................................................. 3
12.4 Dòng +i)n nhiSm .......................................................................................... 4
12.5 aE kín c9a khoang ti5p +iGm dAp hO quang................................................... 6
12.6 SI mài mòn c9a ti5p +iGm dAp hO quang....................................................... 7
12.7 SI phát sinh sulfua và muEi than trong bE ti5p +iGm lIa chNn....................... 7





































!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

12 Các sN cO Q máy bi:n áp
12.1 Các hi/n t-Tng bZt th-[ng c>a máy bi:n áp
Các hi)n t'Lng bKt th'Qng c9a máy bi5n áp +'Lc chia theo bE phAn phát
sinh; gOm có các hi)n t'Lng bKt th'Qng bên trong, các hi)n t'Lng bKt th'Qng bên
ngoài, và các hi)n t'Lng bKt th'Qng c9a thi5t b7 ph, +'Lc nêu trong các b1ng: b1ng
12.1, b1ng 12.2 và b1ng 12.3. SI chAm trG trong vi)c phát hi)n các hi)n t'Lng bKt
th'Qng và chAm trS trong vi)c x& lý có thG dUn tPi sI cJ ti5n triGn lên mBc trHm trNng
h4n.
B6ng 12.1 Các hi/n t-Tng bZt th-[ng bên trong MBA
BJ phFn Hi/n t-Tng Nguyên nhân
Quá nhi)t Làm mát khi5m khuy5t
LVng phHn +'Lc si5t ch=t
TZ thông quRn
Quá kích thích
Lõi thép
TDng +E rung LVng phHn +'Lc si5t ch=t
Quá nhi)t Làm mát khi5m khuy5t
Phóng +i)n Cách +i)n khi5m khuy5t
ai)n áp bKt th'Qng
CuEn dây
CuEn dây b7 xô l)ch

SI bi5n d:ng
Ng;n m:ch do lIc +i)n
+Eng
LVng lIc si5t
Quá nhi)t Làm mát khi5m khuy5t
LIc si5t không ch=t t:i +Hu
nJi
Dây dUn chính
Phóng +i)n Cách +i)n khi5m khuy5t
VAt li)u cách +i)n Phóng +i)n H' hVng bMi sI già hóa
VAt thG ngo:i lai
DHu cách +i)n Phóng +i)n H' hVng bMi sI già hóa
aE Rm
Dòng +i)n nhiSu

B6ng 12.2 Các hi/n t-Tng bZt th-[ng bên ngoài MBA
BJ phFn Hi/n t-Tng Nguyên nhân
Thùng dHu chính Rò r[ dHu MJi hàn khi5m khuy5t
Do trày x'Pc
hng dUn R:n nBt LIc bên ngoài… +Eng +Kt
Mi5ng +)m Rò r[ dHu H' hVng bMi sI già hóa
LIc si5t không ch=t
Cách +i)n r\ng R:n nBt LIc bên ngoài… +Eng +Kt


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2


B6ng 12.3 Các hi/n t-Tng bZt th-[ng c>a thi:t b< ph1
BJ phFn Hi/n t-Tng Nguyên nhân
Rò r[ dHu Hàn khi5m khuy5t
Trày x'Pc, Dn mòn
Thi5t b7 làm mát
Gi1m +=c tính làm mát L\i c9a qu:t
L\i c9a +Eng c4 b4m dHu
H' hVng các vòng +)m
Thi5t b7 +o
R4le b1o v)
Ho:t +Eng sai
Không ho:t +Eng +'Lc
Ch[ th7 sai
Gi1m cách +i)n vì hút Rm
aBt dây vì +E nén sai
R:n nBt vì +E mVi c9a vAt
li)u
Ng;n m:ch
Khi5m khuy5t v$ c4 khí…
BE +i$u áp d'Pi t1i Ho:t +Eng sai
Không ho:t +Eng +'Lc
SI thay +i +Hu phân áp
không bình th'Qng
Khi5m khuy5t v$ +i)n
Khi5m khuy5t v$ c4 khí
khi vAn hành
Quá nhi)t

Phóng +i)n
Quá nhi)t và sI mài mòn
ti5p +iGm
Sulfua +Ong

















!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

12.2 Các sóng hài bFc cao
Do +=c tính kích thích phi tuy5n c9a lõi thép và hi)n t'Lng tZ trS nên dòng
+i)n kích thích có chBa các sóng hài bAc l` và làm cho sóng b7 méo (bi5n d:ng-không
sin: xem hình 12.1). Hài bAc 3 chi5m thành phHn lPn nhKt trong các hài bAc cao.
Ng'Lc l:i, +G có +i)n áp c1m Bng d:ng hình sin thì dòng +i)n kích thích ph1i là d:ng
không sin (b7 méo).














Hình 12.1 Quan h/ giRa dòng 0i/n kích thích và tW thông
N5u thành phHn hài bAc 3 c9a sóng +i)n áp có trong +i)n áp c1m Bng thì
không ch[ t:o ra dòng +i)n n:p (dòng không t1i) khá lPn, mà còn có thG gây ra các sI
cJ nh' quá nhi)t t, +i)n do cEng h'Mng, gây nhiSu c1m Bng cho +'Qng dây thông tin.
V$ các bi)n pháp kh;c ph,c chJng l:i hi)n t'Lng này, nh' +ã +'Lc +$ cAp
trong m,c 6.3, th'Qng thì máy bi5n áp có ít nhKt mEt t +Ku dây tam giác.
12.3 Dòng 0i/n tW hóa 0Jt bi:n
Do tZ thông trong lõi thép (lõi tZ) +'Lc biGu th7 bXng toàn bE +i)n áp giáng
nên chcng h:n n5u +óng nguOn +i)n vào t:i +iGm +i)n áp bXng 0 nh' hình 12.2 thì ch[
trong chu k> +Hu tiên, tZ thông +:t tPi mBc gKp 2 lHn tZ thông lPn nhKt -
m
(M tr:ng thái
n +7nh) v'Lt quá mAt +E tZ thông bão hòa và sY có dòng +i)n quá +E lPn. Dòng +i)n
này +'Lc gNi là dòng +i)n tZ hóa +Et bi5n. Trong tr'Qng hLp lõi tZ có tZ thông d' -
r

TZ thông
Dòng +i)n kích thích t
t
Dòng +i)n kích thích
TZ thông
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

khi +óng +i)n và có chi$u cùng chi$u bi5n +i c9a tZ thông do +i)n áp giáng gây nên
thì nó sY +'Lc cEng thêm vào giá tr7 tuy)t +Ji c9a tZ thông +:t tPi 2-
m
+ -
r
và dòng
+i)n tZ hóa +Et bi5n sY trM nên lPn h4n rKt nhi$u.
M=c dù luOng tZ thông bi5n thiên sY tZ tZ trM v$ tr:ng thái n +7nh và +Ong
thQi dòng +i)n tZ hóa +Et bi5n cFng gi1m dHn theo nó, kho1ng thQi gian này ph, thuEc
vào +E tI c1m (+i)n c1m) và +i)n trM c9a m:ch. Kho1ng thQi gian này có thG kéo dài
hàng ch,c giây. ThAm chí lâu h4n +Ji vPi các máy bi5n áp công suKt lPn.









Hình 12.2 Dòng 0i/n tW hóa 0Jt bi:n
NhXm tránh cho b1o v) so l)ch phHn trDm tác +Eng sai do dòng +i)n tZ hóa
+Et bi5n lPn, cHn thIc hi)n khóa b1o v) trong mEt kho1ng thQi gian nhKt +7nh sau khi
+óng +i)n máy bi5n áp +Ong thQi s& d,ng r4le so l)ch phHn trDm có h:n ch5 hài bAc
hai (bMi vì thành phHn hài bAc hai chi5m phHn lPn trong dòng +i)n tZ hóa +Et bi5n).
Bên c:nh +ó, +G h:n ch5 sI bi5n +Eng (dao +Eng) +i)n áp do dòng +i)n tZ hóa +Et bi5n
thì có thG s& d,ng các bi)n pháp nh' kh& tZ d', dùng h) thJng +i)n trM +óng, +i$u
khiGn pha +óng…
12.4 Dòng 0i/n nhimm
DHu ch1y vào trong máy bi5n áp gây ra sI phân ly +i)n tích trên b$ m=t c9a
vAt li)u cách +i)n r;n. ai)n tích âm +'Lc tích t, bên trong cuEn dây và cách +i)n r;n
trong Jng dUn dHu; +i)n tích d'4ng +'Lc +'a vào trong dHu cách +i)n. N5u quá nhiSm
+i)n này phát triGn, +i)n th5 1 chi$u (t:o bMi +i)n tích nhiSm +i)n trong chKt cách +i)n)
tDng lên và gây ra hi)n t'Lng phóng +i)n t.nh +i)n. H4n nWa, n5u quá trình phóng +i)n
t.nh +i)n ti5n triGn thì nó có thG dUn +5n +ánh th9ng +i)n môi. NhWng hi)n t'Lng này
+'Lc gNi là dòng +i)n nhiSm trong máy bi5n áp.
TZ thông M tr:ng thái n +7nh
t
TZ thông thoáng qua
Dòng xung kích
ai)n áp
TZ thông d'
P
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5













Hình 12.3 SN phân bO 0i/n tích trong máy bi:n áp
SI phân bJ +i)n tích trong máy bi5n áp nh' hình 12.3. Dòng +i)n nhiSm bao
gOm 3 quá trình c4 b1n sau +ây:
(1) SN d<ch chuyLn 0i/n tích: Ion âm sY bám trên giKy cách +i)n và bìa
cách +i)n t:i b$ m=t giWa cách +i)n và dHu cách +i)n. ai$u này là do
hydrô trong nhóm hydrôxýt (-OH) trên b$ m=t c9a Cellulo là phân cIc
d'4ng.
(2) Quá trình phân ly 0i/n tích: Ion d'4ng l'u l:i trong dHu cách +i)n
+'Lc mang +i bMi dòng dHu làm tDng sI mKt cân bXng c9a Ion âm và
d'4ng.
(3) Quá tình trung hòa 0i/n tích: Ion âm bám trên giKy cách +i)n và Ion
d'4ng (+ang ch:y) +'Lc trung hòa giJng khi có dòng +i)n rò tZ cách
+i)n ch:y qua cuEn dây ho=c tZ dHu cách +i)n ch:y qua vách thùng.
Theo k5t qu1 c1i ti5n k] thuAt x& lý dHu cách +i)n và chKt cách +i)n dùng
cho máy bi5n áp, khi dHu có +i)n trM riêng cao ch1y trên giKy cách +i)n +'Lc sKy khô
tJt thì hi)n t'Lng này xuKt hi)n +ánh kG.
aG ngDn ngZa dòng +i)n nhiSm, tJc +E tJi +a c9a dHu +ã +'Lc quy +7nh
(th'Qng d'Pi 50 cm/s), và chKt 1,2,3-Benzotriazol (BTA) +'Lc s& d,ng nh' chKt ph,
gia cho dHu cách +i)n.

Thi5t b7
làm mát
B4m dHu
Lõi thép CuEn dây
hng dUn dHu
Dòng dHu
Vòng k^p lõi Thùng máy bi5n áp
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6






Hình 12.4 1,2,3-Benzotriazol (BTA)
12.5 J kín c>a khoang ti:p 0iLm dFp hS quang
N5u cKu trúc kín c9a khoang ti5p +iGm dAp hO quang có khuy5t tAt thì có thG
x1y ra các sI cJ d'Pi +ây khi có sI chênh l)ch áp lIc dHu giWa thùng dHu chính c9a
MBA và khoang chBa cHu ti5p +iGm chuyGn +i.
(1) Trong tr'Qng hLp áp lIc dHu c9a khoang ti5p +iGm dAp hO quang cao
h4n, dHu cách +i)n trong khoang chBa cHu ti5p +iGm chuyGn +i rò r[ ra
thùng dHu chính c9a máy bi5n áp.
(2) Trong tr'Qng hLp áp lIc dHu trong thùng dHu chính máy bi5n áp cao h4n,
dHu cách +i)n trong thùng dHu chính c9a máy bi5n áp lNt vào khoang
chBa cHu ti5p +iGm chuyGn +i.
Vì dHu cách +i)n trong khoang chBa cHu ti5p +iGm chuyGn +i không ch[ là
ph'4ng ti)n cách +i)n mà còn là ph'4ng ti)n dAp hO quang c9a cHu ti5p +iGm chuyGn
+i nên c'Qng +E +i)n môi suy gi1m m\i khi thay +i +Hu phân áp bMi sI nhiSm bRn
l=p l:i do hO quang gây ra.
Tr'Qng hLp (1) dUn +5n sI gi1m c'Qng +E +i)n môi c9a dHu cách +i)n trong
thùng máy chính c9a máy bi5n áp. Ngoài ra, n5u dHu cách +i)n có chKt l'Lng khác
nhau +'Lc s& d,ng cho khoang chBa cHu ti5p +iGm chuyGn +i, kG c1 nó không b7
nhiSm bRn thì vUn có thG làm gi1m +=c tính c9a dHu cách +i)n trong thùng dHu chính
máy bi5n áp do b7 lUn dHu cách +i)n. H4n nWa, khi ti5n hành phân tích khí hòa tan
trong dHu cách +i)n c9a thùng máy chính, sJ li)u +o +'Lc có thG gOm c1 khí cháy phát
sinh khi thay +i +Hu phân áp và b7 phân h9y trong dHu cách +i)n trong khoang chBa
cHu ti5p +iGm chuyGn +i và gây c1n trM công vi)c b1o d'3ng thích hLp.
Tr'Qng hLp (2) dUn +5n sI h' hVng: dHu cách +i)n ch1y tràn sang Jng thông
h4i c9a khoang chBa cHu ti5p +iGm chuyGn +i.
BMi vAy, khoang chBa cHu ti5p +iGm chuyGn +i cHn ph1i có cKu trúc kín dHu
hoàn toàn. C, thG, cHn lIa chNn vAt li)u có tính +5n kh1 nDng ch7u dHu, ch7u nhi)t, ch7u

N
N
N
H
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

mài mòn… +Ji vPi vòng +)m dHu c9a tr,c truy$n +Eng mà xuyên qua thùng dHu chính
c9a máy bi5n áp và khoang chBa cHu ti5p +iGm chuyGn +i.
12.6 SN mài mòn c>a ti:p 0iLm dFp hS quang
Nói chung ti5p +iGm dAp hO quang c9a cHu ti5p +iGm chuyGn +i có thG ch7u
+'Lc sJ lHn chuyGn nKc theo qui +7nh. Tuy nhiên, trong OLTC kiGu +i)n trM xoay
chuyGn ti5p, khi máy bi5n áp +'Lc vAn hành trong mEt thQi gian dài vPi t1i thKp, vì
l'Lng mài mòn c9a ti5p +iGm dAp hO quang chính và ti5p +iGm dAp hO quang ph,
không cân bXng nh' +ã +'a ra trong hình 12.5 trình tI làm vi)c (+'Lc +7nh tr'Pc) có
thG không thIc hi)n +'Lc khi +:t tPi sJ lHn thay +i +Hu phân áp làm vi)c lâu dài +G
cAp nhAt trên. Khi tr:ng thái +ó +'Lc phát hi)n bXng vi)c kiGm tra, vi)c +ánh giá phù
hLp là +i$u cHn thi5t, nh' thay th5 ti5p +iGm dAp hO quang, sau khi th1o luAn giWa
ng'Qi s& d,ng và nhà ch5 t:o.










Hình 12.5 Quan h/ giRa h/ sO t6i và 0J In mòn ti:p 0iLm
12.7 SN phát sinh sulfua và muJi than trong bJ ti:p 0iLm lNa chVn
V$ MBA kiGu kín, cHn thi5t kiGm tra sI phát sinh sulfua +Ong/b:c trên +Ong
trHn, bE phAn t.nh m: b:c và ti5p +iGm +Ong, và tình tr:ng c9a +iGm +en. Vì các sulfua
+Ong/b:c này là chKt dUn +i)n. Hi)n t'Lng này +ã x1y ra bMi ph1n Bng giWa l'u hu>nh
trong dHu cách +i)n và +Ong/b:c và sinh ra sulfua +Ong/b:c. Chúng +=c bi)t có xu
h'Png phát sinh trong MBA kiGu kín.
MuEi than +'Lc sinh ra giWa ti5p +iGm +Eng và t.nh, nó có xu h'Png phát
sinh xung quanh v7 trí lPn nhKt và nhV nhKt c9a bE ti5p +iGm lIa chon ho=c bE ti5p
W
1
H W
2
W
2
W
1
H
R
1
R
2
R
2
R
1

0 100
H) sJ quá t1i (%)
Q
u
a
n

h
)

l
'
L
n
g

m
à
i

m
ò
n

0
1
H
W
2

W
1

SI không cân bXng t:i
t1i nh^
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

+iGm +1o không ho:t +Eng th'Qng xuyên bMi tác d,ng làm s:ch giWa các ti5p +iGm
không thIc hi)n trong kho1ng thQi gian dài.






CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 13
Các h- h_ng th-[ng gBp trong vFn hành
máy bi:n áp và h-ang gi6i quy:t





























#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

13 Các hi)n t'Lng h' hVng th'Qng g=p trong vAn hành Máy bi5n áp và h'Png gi1i
quy5t ............................................................................................................................ 1
13.1 NhWng h' hVng mà không tI +Eng c;t Máy bi5n áp...................................... 1
13.1.1 Tín hi)u do r4 le h4i cKp 1 tác +Eng....................................................... 1
13.1.2 Tín hi)u do dòng cuEn dây s4 cKp không bình th'Qng ........................... 2
13.1.3 Tín hi)u do sI tDng cao bKt th'Qng c9a nhi)t +E dHu.............................. 2
13.1.4 Tín hi)u do mBc dHu trong bình dHu ph, gi1m thKp ............................... 3
13.1.5 Tín hi)u do các qu:t gió ho:t +Eng sai ................................................... 3
13.1.6 Tín hi)u do mKt nguOn +i)n cung cKp cho bE +i$u áp d'Pi t1i................ 3
13.2 NhWng h' hVng dUn +5n c;t tI +Eng MBA.................................................... 3
13.2.1 R4le h4i cKp 2 tác +Eng ......................................................................... 3
13.2.2 Nhi)t +E dHu cao.................................................................................... 5
13.2.3 R4 le dòng dHu c9a bE +i$u áp d'Pi t1i tác +Eng................................... 5
13.2.4 B1o v) so l)ch tác +Eng ......................................................................... 6

































!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

13 Các hi/n t-Tng h- h_ng th-[ng gBp trong vFn hành Máy bi:n áp và
h-ang gi6i quy:t
13.1 NhRng h- h_ng mà không tN 0Jng c@t Máy bi:n áp
13.1.1 Tín hi/u do r9 le h9i cZp 1 tác 0Jng
Trong tr'Qng hLp có 1 tín hi)u h4i cKp 1 c9a mba thì ti5n trình thIc hi)n nh'
sau:



aúng D'Pi mBc tJi thiGu






















Xem ghi chú M bên d'Pi



KiGm tra mBc dHu trong bình dHu ph,
1. C;t +i)n MBA
2. Xác +7nh nguyên nhân c9a mBc dHu tJi thiGu
3. a thêm dHu vào.
4. aóng +i)n MBA trM l:i
1. KiGm tra m:ch +i$u khiGn và ch[nh l'u n5u
cHn.
2. aóng +i)n MBA trM l:i
1. Thí nghi)m MBA
2. KiGm tra thành phHn hóa hNc c9a khí hòa tan
trong dHu
N5u k5t qu1 ch[ ra rXng có h' hVng M cuEn dây
hay OLTC thì xem xét lõi, cuEn dây, OLTC và
s&a chWa khi có yêu cHu.
1. C;t +i)n MBA
2. KiGm tra sI xuKt hi)n
c9a khí M R4le h4i
Có khí Không có khí
Thí nghi)m l'Lng khí
thu +'Lc
1. X1 khí M R4le h4i.
2. aóng +i)n MBA trM l:i
Không cháy Khí cháy
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

Ghi chú: Trong tr.Kng h:p tác $Cng l'n th- hai cAa tín hiu h1i c,p 1 thì
c>t $in MBA và cG g>ng tìm ra nguyên nhân. N(u có sG l.:ng l0n khí trong d'u thoát
ra thì ti(n hành lQc d'u.
13.1.2 Tín hi/u do dòng cuJn dây s9 cZp không bình th-[ng
Khi có tín hi)u, do v'Lt quá 20% dòng s4 cKp danh +7nh thì tDng c'Qng kiGm
tra MBA. aNc (và vi5t) giá tr7 dòng và nhi)t +E cB 15 phút mEt lHn hay +$u +=n vPi tHn
suKt nhi$u h4n. So sánh giá tr7 +Nc c9a b:n vPi mBc quá t1i cho phép. HVi ý ki5n ng'Qi
giám sát c9a b:n khi giá tr7 dòng +:t gHn +5n mBc +E cho phép.
13.1.3 Tín hi/u do sN tIng cao bZt th-[ng c>a nhi/t 0J dMu
Khi MBA +ang vAn hành mà nhi)t +E dHu tDng cao (tín hi)u nhi)t cKp 1 báo)
thì ti5n trình thIc hi)n nh' sau:



Có Không

















KiGm tra vi)c có ph1i tKt c1 các qu:t +ang làm vi)c hay mEt vài cánh t1n nhi)t b7
khóa van hay nhìn thKy dòng ch1y +Ji l'u c9a dHu b7 h:n ch5
ao nhi)t +E môi tr'Qng, xác +7nh giá tr7 trung
bình c9a dòng +i)n trong ngày và so sánh vPi
ch[ sJ có thG chKp nhAn +'Lc. N5u t
0
cKp 2 tác
+Eng, hVi ý ki5n ng'Qi giám sát c9a b:n v$
yêu cHu gi1m ph, t1i. aNc giá tr7 c9a dòng và
nhi)t +E c9a các cuEn dây và dHu cB m\i 15
phút mEt lHn (hay vPi tHn suKt nhi$u h4n). So
sánh sJ li)u c9a b:n vPi các mBc quá t1i cho
phép
KhMi +Eng bXng tay các qu:t
không làm vi)c. Tham kh1o m,c
13.1.5 d'Pi +ây n5u có h' hVng.
MM van các cánh t1n nhi)t không
làm vi)c
Dòng +i)n cao h4n mBc cho phép
C;t +i)n MBA
Dòng thKp h4n ho=c +:t +5n
mBc cho phép
Ti5p t,c +Nc các giá tr7 c9a dòng
+i)n và t
0
trong các kho1ng thQi
gian tJi +a là 15 phút. C;t +i)n
MBA n5u chúng v'Lt quá mBc
+E cho phép. NgZng vi)c +Nc
th'Qng xuyên n5u nhi)t +E cuEn
dây gi1m xuJng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

13.1.4 Tín hi/u do mGc dMu trong bình dMu ph1 gi6m thZp
Trong tr'Qng hLp có tín hi)u nh' vAy, kiGm tra mBc dHu và n5u quá thKp thì
kiGm tra sI rò r[ dHu. N5u có rò r[ thì chuRn b7 c;t MBA, + dHu vào và lo:i trZ nhWng
nguyên nhân gây rò r[.
N5u mBc dHu +úng thì kiGm tra l:i m:ch tín hi)u.
13.1.5 Tín hi/u do các qu?t gió ho?t 0Jng sai
Trong tr'Qng hLp có 1 tín hi)u do các qu:t gió ho:t +Eng sai thì ti5n hành
nh' sau:












13.1.6 Tín hi/u do mZt nguSn 0i/n cung cZp cho bJ 0i*u áp d-ai t6i
CJ g;ng xác +7nh nguyên nhân c9a tình tr:ng mKt nguOn (+Hu tiên là kiGm
tra các b1o v)). N5u vi)c ph,c hOi +i)n áp nguOn là không thG +'Lc thì có thG tách nó
ra, thIc hi)n chuyGn nKc bXng tay nhQ tay quay và hVi ý ki5n ng'Qi giám sát c9a b:n.
s&a chWa m:ch nguOn n5u thKy cHn.
13.2 NhRng h- h_ng d\n 0:n c@t tN 0Jng MBA
N5u MBA vUn còn +'Lc b1o hành, g&i k5t qu1 m\i lHn c;t tI +Eng MBA +5n
nhà ch5 t:o (ABB elta).
13.2.1 R9le h9i cZp 2 tác 0Jng
Ghi chú: Trong tr.Kng h:p c>t $in do tín hiu c,p 2 thì không bao giK
$óng $in trN l%i MBA cho $(n khi các nguyên nhân h. h\ng ch.a $.:c xác $*nh và
lo%i tr`.
Tìm ra nhWng nguyên nhân làm cho qu:t gió không làm vi)c
Qu:t b7 hVng Không có +i)n áp cung cKp
Tách các qu:t b7 hVng Ph,c hOi l:i +i)n áp cung cKp
Gi1m ph, t1i MBA xuJng
còn 65% giá tr7 +7nh mBc
CKp l:i +i)n áp nguOn
MBA có thG vAn hành nh' cF
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

Khi có tín hi)u h4i cKp 2 thì thIc hi)n nh' sau:


































Quan sát MBA bXng m;t
Có h' hVng bên ngoài
KiGm tra các m:ch b1o v)
Không +'Lc +óng +i)n MBA. ThIc
hi)n vi)c tìm b1n chKt c9a h' hVng và
kh;c ph,c. Ti5p xúc vPi nhà ch5 t:o
khi có h' hVng.
Không có h' hVng bên ngoài
Không +'Lc +óng +i)n MBA
ThIc hi)n kiGm tra và
thí nghi)m sau sI cJ
aúng Không +úng
KiGm tra khí lKy tZ R4le
bXng ph'4ng pháp s;c ký
Khí cháy Khí không cháy
Không h' hVng H' hVng +'Lc
phát hi)n
Lo:i trZ nguyên nhân
c9a vi)c tác +Eng nhHm
S&a chWa l:i
aóng +i)n l:i cho
MBA
aóng +i)n l:i cho
MBA
Không +óng +i)n cho
MBA. Yêu cHu s&a
chWa
aóng +i)n l:i
cho MBA
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

13.2.2 Nhi/t 0J dMu cao
Khi c;t +i)n do tác +Eng c9a ti5p +iGm “nhi)t +E dHu cao” thì thIc hi)n: nh'
sau:











Ghi chú: N(u MBA b* c>t $in khi còn $ang $.:c b3o hành thì h\i ý ki(n
nhà ch( t%o (ABB Elta) tr.0c khi $óng $in trN l%i.
13.2.3 R9 le dòng dMu c>a bJ 0i*u áp d-ai t6i tác 0Jng
Trình tI thIc hi)n nh' sau:










Ghi chú: Trong tr.Kng h:p s7 cG c,p 2,
không bao giK cG g>ng $óng $in trN l%i
cho $(n khi các nguyên nhân tác $Cng c>t
ch.a $.:c phát hin và lo%i tr`.
aNc giá tr7 c9a +Ong hO nhi)t +E dHu M Phòng +i$u khiGn

> 85
0
C
KiGm tra n5u có vài cánh t1n
nhi)t có t
0
thKp h4n, khMi +Eng
bXng tay tKt c1 các qu:t máy và
kiGm tra các ho:t +Eng c9a
chúng. aNc giá tr7 c9a +Ong hO
nhi)t +E, +óng +i)n MBA trM l:i
n5u t
0
+:t +5n 85
0
C.
£ 85
0
C
KiGm tra m:ch b1o v) “Nhi)t +E
dHu cao” có tác +Eng nhHm
không và s&a chWa chúng. aóng
+i)n MBA trM l:i.
KiGm tra R4le và m:ch c9a chúng
R4le không b7 h' R4le b7 h' hVng
KiGm tra BE +i$u áp d'Pi t1i và s&a
chWa nó
Lo:i trZ nguyên nhân c9a vi)c c;t 1
cách tai h:i
ThIc hi)n kiGm tra và thí nghi)m sau
sI cJ
aóng +i)n trM l:i
K5t qu1 không +:t K5t qu1 +:t
Không +óng +i)n
cho MBA
aóng +i)n trM l:i
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

13.2.4 B6o v/ so l/ch tác 0Jng
Trong tr'Qng hLp có sI c;t +i)n do b1o v) so l)ch tác +Eng thì thIc hi)n nh'
sau:











KiGm tra bXng m;t MBA và các thi5t b7 nXm trong ph:m vi c9a B1o v) so l)ch
Có h' hVng
Không thKy h' hVng
S&a chWa và thay th5 các
thi5t b7 h' hVng
KiGm tra R4le b1o v) và các m:ch c9a
nó; Phân tích (s;c ký khí) các khí lKy
+'Lc. Thí nghi)m MBA
K5t qu1 cho thKy
không có h' hVng
K5t qu1 cho thKy
có h' hVng
aóng +i)n không
t1i MBA
S&a chWa MBA





CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 14
B6o d-8ng máy bi:n áp và bJ 0i*u áp d-ai t6i































#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

14 B1o d'3ng máy bi5n áp và bE +i$u áp d'Pi t1i .................................................... 1
14.1 BE c1m bi5n giám sát khí hòa tan trong dHu.................................................. 1
14.2 BE c1m bi5n giám sát phóng +i)n c,c bE ...................................................... 2
14.3 BE c1m bi5n giám sát dòng +i)n truy$n +Eng c9a bE +i$u áp d'Pi t1i............ 3
14.4 BE c1m bi5n mômen c9a bE +i$u áp d'Pi t1i................................................. 3
14.5 BE c1m bi5n giám sát nhi)t +E dHu................................................................ 4
14.6 Thi5t b7 +o nhi)t s& d,ng cáp quang.............................................................. 5
14.7 ao nhi)t bXng tia hOng ngo:i ........................................................................ 6







































!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

14 B6o d-8ng máy bi:n áp và bJ 0i*u áp d-ai t6i
Trên hình 14.1 là nEi dung giám sát và các c1m bi5n +'Lc s& d,ng. Tuy công
vi)c b1o d'3ng phòng ngZa thay +i theo các thông sJ k] thuAt (dung l'Lng, +i)n
áp…), tHm quan trNng và +i$u ki)n môi tr'Qng c9a máy bi5n áp +'Lc quan tâm.



















Hình 14.1 NJi dung giám sát và bJ c6m bi:n 0-Tc s, d1ng
14.1 BJ c6m bi:n giám sát khí hòa tan trong dMu
Phân tích khí hòa tan trong dHu nói chung +'Lc ti5n hành nh' sau:
• LKy mUu dHu cách +i)n tZ máy bi5n áp
• a'a mUu dHu tPi phòng chuyên trách, ti5n hành tách và phân tích khí hòa
tan trong dHu trong phòng phân tích.
Nói cách khác, không ch[ có thi5t b7 phân tích khí kiGu ngo:i tuy5n (off-line)
có thG phân tích t:i hi)n tr'Qng sau khi lKy mUu dHu bXng sI lIa chNn khí +iGn hình mà
BE phAn giám sát H:ng m,c giám sát NEi dung giám sát BE c1m bi5n
CuEn dây
VAt li)u
cách +i)n
C1m bi5n xung +i)n
Lõi thép
C1m bi5n sóng siêu
âm
BE +i$u áp
d'Pi t1i
C1m bi5n dòng +i)n
C1m bi5n mômen
BE +5m
PhHn chính
c9a MBA
Máy bi5n dòng +i)n
BE +o nhi)t +i)n trM
ai)n th5 k5
Các phHn khác C1m bi5n nhi)t
H' hVng do già hóa
Khí dS cháy trong dHu
C1m bi5n
khí
Xung +i)n Phóng +i)n c,c bE
Quá nhi)t c,c bE
Sóng siêu âm
Ti5p +iGm khi5m
khuy5t
Mômen bKt th'Qng Dòng +Eng c4
SJ lHn thay +i
+Hu phân áp
Mômen truy$n
+Eng
ThQi gian ho:t
+Eng khi thay
+i +Hu phân áp
Rò r[ dHu, hi)u suKt
c9a thi5t b7 làm mát
Dòng +i)n t1i
Nhi)t +E dHu
MBc dHu
Nhi)t +E
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

còn có thi5t b7 phân tích khí kiGu trIc tuy5n (on-line) có thG thIc hi)n tZ vi)c lKy mUu
dHu +5n vi)c phân tích tI +Eng và có thG thIc hi)n bKt k> lúc nào.
f NhAt B1n, tr:ng thái không bình th'Qng +'Lc chia ra thành 4 mBc theo
nOng +E c9a m\i khí thành phHn: bình th-[ng, c6nh báo cZp 1, c6nh báo cZp 2 và
bZt th-[ng. Tiêu chuRn cho m\i mBc +'Lc nêu M B1ng 14.1. N5u tr:ng thái +'Lc
+ánh giá không bình th'Qng, vi)c chRn +oán b sung +'Lc thIc hi)n bXng vi)c s&
d,ng biGu +O khí, tb l) khí +=c tr'ng. aG bi5t thêm chi ti5t, xin hãy tham kh1o tài li)u
“DGu cách 9i5n và phân tích khí hòa tan trong dGu cách 9i5n”.
B6ng 14.1 Tiêu chu^n cho vi/c phân tích khí hòa tan
C1nh báo cKp 1 (ppm)
TCG H
2
CH
4
C
2
H
6
C
2
H
4
C
2
H
2
CO
500 400 100 150 10 0.5 300
C1nh báo cKp 2 (ppm)
Tr'Qng hLp 1 Tr'Qng hLp 2
C
2
H
2
C
2
H
4
TCG
0 0.5 0 10

0 500
MBc +E bKt th'Qng (ppm)
Tr'Qng hLp
1
Tr'Qng hLp 2 Tr'Qng hLp 3
C
2
H
2
C
2
H
4
TCG C
2
H
4
aE tDng TCG
0 5 0 100

0 700 0 100

0 70 (ppm/tháng)

14.2 BJ c6m bi:n giám sát phóng 0i/n c1c bJ
Dòng phóng +i)n xung và dao +Eng tHn sJ cao phát ra bMi sI phóng +i)n nhV
(không liên t,c) bên trong máy bi5n áp +'Lc phát hi)n, các hi)n t'Lng bKt th'Qng dUn
+5n sI suy gi1m cách +i)n +'Lc phát hi)n M ngay giai +o:n +Hu.
Dòng phóng +i)n xung +Ji vPi h) thJng nJi +Kt khi phát sinh sI phóng +i)n
và dao +Eng tHn sJ cao (truy$n bên trong dHu tPi vách thùng) +'Lc phát hi)n bMi máy
bi5n dòng +i)n tHn sJ cao và bE c1m bi5n AE (phát ra sóng âm) và các tín hi)u +'Lc
phân bi)t vPi ti5ng On do sI +Ong bE.






!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3
















Hình 14.2 K:t cZu h/ thOng giám sát phóng 0i/n c1c bJ
14.3 BJ c6m bi:n giám sát dòng 0i/n truy*n 0Jng c>a bJ 0i*u áp d-ai t6i
Dòng +i)n t:i thQi +iGm thay +i +Hu phân áp +'Lc nhAn bi5t, và các hi)n
t'Lng c9a c4 cKu vAn hành bao gOm c1 +Eng c4 và c4 cKu truy$n lIc +'Lc nhAn bi5t
bXng vi)c so sánh vPi dòng +i)n t:i thQi +iGm vAn hành bình th'Qng.
• Khi tín hi)u thay +i +Hu phân áp là ON nh'ng dòng +i)n +Eng c4 bXng 0:
m:ch +i$u khiGn không ho:t +Eng.
• Khi tín hi)u thay +i +Hu phân áp là OFF nh'ng dòng +i)n +Eng c4 khác
không: vi)c ch:y +Eng c4 không cHn thi5t.
• Khi dòng +i)n +Eng c4 quá lPn: khóa c4 cKu truy$n lIc.
14.4 BJ c6m bi:n mômen c>a bJ 0i*u áp d-ai t6i
Mômen c9a tr,c và biGu +O ho:t +Eng +'Lc nhAn bi5t tZ bE c1m bi5n tZ
mômen mà +'Lc l;p ráp trên tr,c truy$n +Eng c9a bE OLTC.
• Mômen v'Lt quá mBc cho phép vì sI bi5n d:ng c9a c4 cKu truy$n +Eng
+Eng c4 và tr,c truy$n lIc, bám các vAt thG l:… +'Lc phát hi)n, và +E nén
+Hu dây (tap jamming) +'Lc phát hi)n M ngay giai +o:n +Hu.
Lõi thép
(lõi tZ)
CuEn dây
Phóng +i)n
c,c bE
BE c1m bi5n
(AE - 1)
BE c1m bi5n
(AE - 2)
SB trung tính
SB cao áp
CuEn dây Rogowski
Xung +i)n
BE c1m bi5n
AE - 1
BE c1m bi5n
AE - 2
t
1
t
2

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

• Mômen c9a bE chNn nKc ho=c c4 cKu truy$n lIc v'Lt quá mBc cho phép
+'Lc phát hi)n, và các dKu hi)u biGu hi)n các sI cJ nghiêm trNng nh'
dZng OLTC không bình th'Qng +'Lc phát hi)n.
• Mômen quá nhV do h' hVng c4 cKu truy$n lIc… +'Lc phát hi)n, và các sI
cJ bKt th'Qng +'Lc phát hi)n.



















Hình 14.3 Ví d1 dòng 0i/n 0Jng c9 và mômen tr1c truy*n 0Jng
14.5 BJ c6m bi:n giám sát nhi/t 0J dMu
Nhi)t +E dHu c9a máy bi5n áp và nhi)t +E môi tr'Qng xung quanh +'Lc +o
vPi kho1ng thQi gian ng;n, và các hi)n t'Lng bKt th'Qng bên trong máy bi5n áp và các
hi)n t'Lng bKt th'Qng c9a thi5t b7 làm mát +'Lc dI báo thi5t thIc bXng vi)c so sánh
mBc nhi)t +E dHu, sI t'4ng quan vPi nhi)t +E môi tr'Qng xung quanh vPi nhi)t +E tiêu
chuRn.
Mômen tr,c truy$n +Eng
Mômen tr,c truy$n +Eng
Dòng +Eng c4
(f tr:ng thái bình th'Qng)
BE ti5p +iGm lIa chNn: mM
Dao +1o cIc: mM Dao +1o cIc: +óng
BE ti5p +iGm lIa chNn: +óng
Dao +1o cIc: làm vi)c
(f tr:ng thái bình th'Qng - Ví d,: +E l)ch ti5p +iGm +Eng c9a dao +1o cIc)
ThQi gian
ThQi gian
Time
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

Nhi)t +E dHu c9a máy bi5n áp và nhi)t +E môi tr'Qng xung quanh +'Lc nhAn
bi5t bXng sI bi5n +i +i)n trM +o +'Lc vPi bE +o nhi)t +i)n trM +'Lc g;n vPi phHn +o
thành tín hi)u +i)n bMi bi5n +i tín hi)u.


















c) So sánh giWa các pha
Hình 14.4 ánh giá hi/n t-Tng bZt th-[ng b]ng bJ c6m bi:n giám sát nhi/t 0J
dMu
14.6 Thi:t b< 0o nhi/t s, d1ng cáp quang
Vì tui thN chKt cách +i)n c9a cuEn dây MBA ph, thuEc vào nhi)t +E, +G
bi5t +'Lc nhi)t +E +iGm nóng nhKt c9a cuEn dây là rKt quan trNng. Tuy nhiên, trong
nhi$u tr'Qng hLp +iGm mà xuKt hi)n +E tDng nhi)t +E cao nhKt +'Lc xác +7nh là +iGm
có +i)n th5 cao, và vi)c +o +Ji vPi MBA thIc t5 là khó khDn. GHn +ây nhi)t +E +iGm
nóng nhKt +'Lc +o th'Qng xuyên thAm chí trong phHn có +i)n th5 cao s& d,ng nhi)t k5
sLi quang.

C1nh báo
BKt th'Qng
N
h
i
)
t

+
E

ThQi gian
DHu
Môi tr'Qng
xung quanh
C1nh báo
a
E

t
D
n
g

n
h
i
)
t

+
E

ThQi gian
C1nh báo
C1nh báo
Pha A Pha B Pha C
0
+
-
S
I

c
h
ê
n
h

l
)
c
h

n
h
i
)
t

+
E

a) Nhi)t +E dHu b) aE tDng nhi)t +E dHu
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

Trên hình 14.5 là các ví d, v$ vi)c bJ trí các bE c1m bi5n s& d,ng sLi quang.
V7 trí thIc t5 và sJ l'Lng các bE c1m bi5n sY +'Lc quy5t +7nh bXng vi)c tham kh1o ý
ki5n c9a nhà ch5 t:o.


Hình 14.5 BO trí các bJ c6m bi:n dùng sTi quang
14.7 o nhi/t b]ng tia hSng ngo?i
Ngày nay, nhi)t k5 hOng ngo:i +G +o các tia hOng ngo:i +'Lc phát ra tZ +Ji
t'Lng +o không s& d,ng các thi5t b7 có +E nh:y nhi)t (thermo-sensitive), nh' c=p nhi)t
+E và nhi)t +i)n trM +ã +'Lc s& d,ng rEng rãi. Nó phù hLp cho vi)c +o các +iGm M trên
cao và +=c bi)t nhWng phHn mang +i)n. Thi5t b7 +o l'Qng này s_n có trên th7 tr'Qng,
nó có thG theo dõi không ch[ +iGm +o b7 phân tán mà còn phân bJ nhi)t +E, và nó +'Lc
s& d,ng
CuEn dây +i)n áp thKp
A B C
CuEn dây
+i)n áp cao
BE c1m bi5n giWa
các vòng dây

a)m cách +i)n
giWa các vòng dây
Vòng +)m
b1o v)
a)m b1o v) giWa các
bánh dây
hng dUn
dHu
Dây dUn
BE c1m bi5n giWa các
bánh +ai






CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 15
Cách 0i/n trong h/ thOng 0i/n
















#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

15 Cách +i)n trong h) thJng +i)n............................................................................. 1
15.1 Khái ni)m chung v$ vAt li)u cách +i)n.......................................................... 1
15.2 Cách +i)n trong thG r;n................................................................................. 1
15.2.1 Ð7nh ngh.a............................................................................................. 1
15.2.2 Phân lo:i................................................................................................ 1
15.2.3 Các +=c tính c4 b1n c9a chKt +i)n môi ................................................... 2
15.2.3.1 Tính ch7u nhi)t ............................................................................... 2
15.2.3.2 Tính dUn +i)n ................................................................................. 2
15.2.3.3 Hi)n t'Lng phân cIc +i)n môi....................................................... 2
15.2.3.4 Hi)n t'Lng +ánh th9ng.................................................................. 3
15.2.4 Các yêu cHu k] thuAt c4 b1n c9a chKt +i)n môi ...................................... 3
15.3 Cách +i)n ngoài thG r;n................................................................................. 4
15.3.1 Ð=c tính +i)n ......................................................................................... 4
15.3.2 Ð=c tính c4 ............................................................................................ 7
15.4 Các +i$u ki)n +G lIa chNn mBc cách +i)n c9a h) thJng................................. 7



























!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

15 Cách 0i/n trong h/ thOng 0i/n
15.1 Khái ni/m chung v* vFt li/u cách 0i/n
VAt li)u cách +i)n ho=c chKt +i)n môi là chKt dùng +G thIc hi)n yêu cHu cách
+i)n cho các phHn t& dUn +i)n trong thi5t b7 +i)n. So vPi chKt dUn +i)n, +i)n môi có
+i)n trM lPn h4n rKt nhi$u và có kh1 nDng tích trW nDng l'Lng (t, +i)n...). Ði$u ki)n
làm vi)c c9a vAt li)u cách +i)n dùng trong h) thJng +i)n và thi5t b7 +i)n 1nh h'Mng rKt
lPn +5n vi)c lIa chNn cách +i)n phù hLp. VAt li)u cách +i)n có thG M d:ng r;n, d:ng
lVng và d:ng khí. Theo +i$u ki)n làm vi)c, cách +i)n d:ng r;n có hai nhóm chính là
cách +i)n trong và cách +i)n ngoài.
15.2 Cách 0i/n trong thL r@n
15.2.1 Ð<nh ngh3a
Cách +i)n trong là phHn cách +i)n c9a thi5t b7 không ti5p xúc trIc ti5p vPi
khí quyGn. NhWng c4 cKu cách +i)n này +'Lc +=t trong các vV bXng kim lo:i ho=c bXng
vAt li)u cách +i)n kín, hoàn toàn cách ly vPi môi tr'Qng bên ngoài. ÐE b$n +i)n c9a
cách +i)n trong không ch7u 1nh h'Mng c9a sI thay +i c9a +i$u ki)n khí quyGn trong
thQi gian ng;n và trong ph:m vi cho phép. PhRm chKt c9a cách +i)n trong ch[ ch7u 1nh
h'Mng c9a tr7 sJ nhi)t +E trung bình, +E Rm môi tr'Qng chung quanh.
Cách +i)n trong c9a các thi5t b7 +i)n th'Qng +'Lc gNi là các chKt +i)n môi.
15.2.2 Phân lo?i
Tùy theo m,c +ích ti5p cAn, nghiên cBu, vAt li)u cách +i)n có các cách phân
lo:i nh' sau:
1. Theo d?ng vFt thL phân ra:
- Cách +i)n thG r;n: giKy, mica, phíp, sB gJm, th9y tinh, pôlyme...
- Cách +i)n thG lVng: Các lo:i dHu cách +i)n, dHu máy c;t...
- Cách +i)n thG khí: Nit4, không khí, SF6...
2. Theo nguSn gOc thành phMn hoá hVc phân ra:
- ChKt vô c4: mica, gJm, th9y tinh...
- ChKt hWu c4: nhIa tng hLp.
3. Theo ph-9ng pháp tinh ch: phân ra:
- Lo:i tI nhiên: dHu mV, mica...
- Lo:i tng hLp: nhIa, êbôxy.
4. Theo chGc nIng phân ra:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

- Cách +i)n trong.
- Cách +i)n ngoài.
15.2.3 Các 0Bc tính c9 b6n c>a chZt 0i/n môi
15.2.3.1 Tính ch<u nhi/t
Ði)n môi và vAt li)u cách +i)n dùng trong thi5t b7 +i)n, máy bi5n áp +'Lc
chia thành 7 cKp theo kh1 nDng ch7u nhi)t c9a vAt li)u nh' sau:
CZp cách
0i/n
Nhi/t 0J cho
phép (
0
C)
K:t cZu chính c>a vFt li/u cách 0i/n
Y 90
Các lo:i sLi bông, t4 nhân t:o, giKy và các ch5 phRm
c9a giKy, cáctông, g\... không có tRm s4n cách +i)n.
A 105
Các lo:i sLi bông, t4 nhân t:o, giKy và các ch5 phRm
c9a giKy, cáctông, g\... có tRm s4n cách +i)n.
E 120
Các màng hWu c4 và sLi PE, các sLi tRm s4n tng
hLp tZ êpôxy, màng s4n cách +i)n gJc vô c4 tráng
ngoài dây dUn...
B 130
VAt li)u có nguOn gJc vô c4 nh': Mica, amiDng, sLi
thub tinh, keo...
F 155
T'4ng tI nh' cKp B nh'ng có tRm s4n cách +i)n gJc
silicat.
H 180
VAt li)u có nguOn gJc vô c4 nh' cKp F nh'ng +'Lc
tRm s4n cách +i)n ch7u nhi)t +5n 180
0
C.
C +5n 220 Mica, gJm, thub tinh, th:ch anh, sB ch7u nhi)t...

15.2.3.2 Tính d\n 0i/n
M=c dù cách +i)n, nh'ng vAt li)u cách +i)n cFng vUn có dòng +i)n rò ch:y
qua. Ð=c bi)t, dòng +i)n qua chKt +i)n môi thay +i theo thQi gian do vi)c hKp th,
nDng l'Lng M trong +i)n môi qua các +i)n dung hình hNc và +i)n dung hKp th, gây ra.
15.2.3.3 Hi/n t-Tng phân cNc 0i/n môi
Các chKt +i)n môi có tính chKt hKp th, các +i)n tích và tính chKt dUn +i)n.
Khi +=t +i)n áp lên chKt +i)n môi, d'Pi tác d,ng c9a +i)n tr'Qng các h:t +i)n tích
d'4ng và âm +7nh h'Png theo +'Qng sBc +i)n tr'Qng. MEt sJ chKt +i)n môi có các
phân t& có sJ nguyên t& không +$u, sI s;p x5p các +i)n tích không +Ji xBng, khi +=t
+i)n môi d'Pi tác d,ng c9a +i)n tr'Qng, các phân t& sY di chuyGn, b7 phân cIc t:o
thành l'3ng cIc. L'3ng cIc +i)n +óng vai trò quan trNng trong +=c tính +i)n c9a +i)n
môi. L'3ng cIc +'Lc biGu th7 bXng hai +i)n tích nhV trái dKu, cách nhau mEt kho1ng
cách. Khi +=t d'Pi +i)n áp mEt chi$u, các l'3ng cIc b7 phân cIc và s;p x5p l:i theo
cIc tính c9a +i)n áp nguOn, hi)n t'Lng này gNi là sI phân cIc c9a l'3ng cIc, hi)n
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

t'Lng phân cIc ph, thuEc nhi$u vào tính chKt, cKu trúc c9a vAt li)u và +i$u ki)n cách
+i)n.
Phân cIc +i)n là quá trình di chuyGn thuAn ngh7ch c9a các h:t mang +i)n có
trong chKt cách +i)n khi +=t cách +i)n trong +i)n tr'Qng.
Có 3 d?ng phân cNc:
a) Phân cIc +i)n t&: Ði)n môi có s_n các +i)n t& tI do. Khi +=t trong +i)n
tr'Qng, +i)n t& chuyGn v$ mEt phía t:o thành cIc.
b) Phân cIc ion: Khi +i)n môi +'Lc cung cKp nhi)t, mEt sJ +i)n t& trong các
phân t& chKt cách +i)n trM thành các ion d'4ng. Có phân t& nhAn thêm
+i)n t& trM thành ion âm. Khi +=t trong +i)n tr'Qng, các ion di chuyGn t:o
nên sI phân cIc c9a chKt +i)n môi.
c) Phân cIc l'3ng cIc: Ði)n môi có lUn t:p chKt, bNt khí, n'Pc... Các t:p
chKt bNt khí tI hình thành các cIc có h'Png tI do. Khi +i)n môi +=t trong
+i)n tr'Qng, các phân t& +'Lc s;p x5p t:o thành cIc.
Khi ng;t nguOn +i)n các phân t& b7 phân cIc sY trM l:i tr:ng thái s;p x5p
ngUu nhiên ban +Hu. ThQi gian +G sI phân cIc trM v$ tr:ng thái ban +Hu +'Lc gNi là
thQi gian ph,c hOi. L'u ý rXng, +a sJ chKt +i)n môi có thQi gian ph,c hOi dài và cHn có
bi)n pháp thích hLp +G các phân t& b7 phân cIc trM v$ tr:ng thái ban +Hu.
15.2.3.4 Hi/n t-Tng 0ánh th>ng
N5u +=t vào +i)n môi có b$ dày d mEt +i)n áp U. Khi tDng dHn +i)n áp U +5n
giPi h:n nào +ó thì +i)n môi b7 phóng +i)n và trM nên dUn +i)n hoàn toàn. Tr7 sJ +i)n
áp t:i thQi +iGm x1y ra +ánh th9ng +i)n môi gNi là +i)n áp phóng +i)n +ánh th9ng U
+t

(kV). T[ sJ giWa +i)n áp +ánh th9ng và chi$u dày c9a lPp +i)n môi giWa hai +i)n cIc
+'Lc gNi là +E b$n cách +i)n c9a +i)n môi E
c+
.
E
c+
= U
+t
/d.
Trong +ó E
c+
: ÐE b$n cách +i)n (kV/mm).
U
+t
: Ði)n áp +ánh th9ng (kV).
d : Chi$u dày +i)n môi (mm)
15.2.4 Các yêu cMu kP thuFt c9 b6n c>a chZt 0i/n môi
1. Ði)n môi ph1i có +E b$n cách +i)n cao +G cho kích th'Pc c9a c4 cKu cách
+i)n gNn, nh^, nhQ +ó gi1m kích th'Pc, trNng l'Lng c9a thi5t b7 +i)n.
2. Ði)n môi ph1i có +i)n trM cách +i)n lPn +G gi1m dòng +i)n rò, gi1m tn
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

hao trong vAn hành thi5t b7 +i)n.
3. Ði)n môi ph1i có h) sJ tn hao thKp +G không t:o ra các nguOn nhi)t lPn
gây quá nhi)t, xuJng cKp vAt li)u cách +i)n làm gi1m tui thN thi5t b7 +i)n.
4. VAt li)u cách +i)n cHn có kh1 nDng t1n nhi)t tJt +G có thG t1n các nguOn
nhi)t sinh ra trong quá trình vAn hành c9a thi5t b7 +i)n, +1m b1o nhi)t +E vAn hành c9a
thi5t b7 +i)n M mBc thKp.
5. VAt li)u cách +i)n ph1i tr4 v$ m=t hoá hNc, không gây ra các ph1n Bng hoá
hNc vPi các vAt li)u cách +i)n, các kim lo:i ti5p xúc vPi nó.
6. Trên ph'4ng di)n an toàn, các chKt cách +i)n không +'Lc gây n, cháy,
không s1n sinh ra các chKt +Ec h:i +Ji vPi môi tr'Qng.
7. MEt sJ cách +i)n còn có yêu cHu +E b$n v$ c4 nh' các cách +i)n +'Qng
dây, cách +i)n thanh c9a các thi5t b7....
8. Ði)n môi ph1i dS dàng t:o ra và có giá thành thKp.
15.3 Cách 0i/n ngoài thL r@n
15.3.1 ÐBc tính 0i/n
Cách +i)n dùng trong h) thJng th'Qng g=p là các lo:i +i)n môi thG khí
(không khí), thG r;n (sB, th9y tinh,...) và thG lVng (dHu cách +i)n dùng trong máy bi5n
áp, cáp, t, +i)n, ...). ÐJi vPi cách +i)n thG r;n, +=c tính cách +i)n c9a nó có thG b7 phá
h9y theo mEt trong hai kh1 nDng sau +ây:
- ChNc th9ng, ngh.a là khi phóng +i)n x1y ra trong nEi bE thG tích c9a +i)n
môi. Tr'Qng hLp này xem nh' cách +i)n b7 h' hVng hoàn toàn vì tính chKt cách +i)n
không thG ph,c hOi l:i +'Lc, +Ong thQi còn kèm theo các phá ho:i v$ c4 khí.
- Phóng +i)n theo b$ m=t cách +i)n. Khi x1y ra phóng +i)n theo b$ m=t ch[
cHn chú ý +5n tình tr:ng m=t ngoài b7 +Jt cháy d'Pi tác d,ng c9a tia l&a +i)n. N5u
phóng +i)n +'Lc lo:i trZ nhanh chóng (nh' khi có r4le b1o v) c;t m:ch +i)n áp ...)
trong +a sJ tr'Qng hLp cách +i)n vUn có thG ti5p t,c làm vi)c. Do +ó, trong ch5 t:o
cách +i)n thG r;n +ã chNn sao cho +i)n áp phóng +i)n m=t ngoài bé h4n +i)n áp chNc
th9ng mEt cách +áng kG, +1m b1o ch[ +G x1y ra phóng +i)n theo b$ m=t ...
Ð=c tính +i)n c9a cách +i)n +'Lc +=c tr'ng bMi các tr7 sJ sau +ây:
- Ði)n áp phóng +i)n tHn sJ công nghi)p (tHn sJ nguOn) khi b$ m=t cách
+i)n khô và 'Pt. Tr7 sJ này dùng +G tính toán chNn cách +i)n theo yêu cHu c9a quá
+i)n áp nEi bE.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

- Ð=c tính vôn-giây dùng +G chNn cách +i)n theo yêu cHu c9a quá +i)n áp
khí quyGn.
Ði)n áp phóng +i)n tHn sJ công nghi)p và +=c tính vôn-giây ph1i +'Lc xây
dIng M +i$u ki)n khí hAu tiêu chuRn:
- Nhi)t +E : 20
0
C.
- áp suKt : 760 mmHg.
- ÐE Rm : 11g h4i n'Pc trong 1m
3
không khí (t'4ng +'4ng vPi áp suKt
riêng phHn c9a h4i n'Pc là 11,3 mmHg)
a. Ði)n áp phóng +i)n tHn sJ công nghi)p.
ÐJi vPi cách +i)n làm vi)c trong nhà dùng +i)n áp phóng +i)n khô, còn vPi
cách +i)n làm vi)c ngoài trQi dùng +i)n áp phóng +i)n 'Pt. Ði)n áp phóng +i)n khô
+'Lc xác +7nh khi m=t ngoài c9a cách +i)n s:ch sY, khô ráo và có hi)u ch[nh v$ +i$u
ki)n khí hAu và +E Rm tuy)t +Ji tiêu chuRn c9a môi tr'Qng không khí.
Tr7 sJ +i)n áp phóng +i)n 'Pt Bng vPi tr'Qng hLp m=t ngoài cách +i)n b7
m'a 'Pt. Tr7 sJ này ph, thuEc rKt nhi$u vào tình hình m'a (c'Qng +E m'a, ph'4ng và
d:ng c9a tia n'Pc và +i)n dUn c9a n'Pc m'a ...) cho nên +G có thG so sánh tr'Pc tiên
cHn ph1i “tiêu chuRn hoá” m'a. Ví d, M Liên Xô khi xác +7nh bXng thIc nghi)m +i)n
áp phóng +i)n 'Pt c9a cách +i)n làm vi)c ngoài trQi, dùng m'a nhân t:o có c'Qng +E
m'a 3mm/phút, +i)n trM suKt n'Pc m'a kho1ng 10
4
Wcm (M nhi)t +E t = 20
0
C) ph'4ng
m'a theo góc t'Pi 45
0
so vPi +'Qng tr,c c9a cách +i)n, tia n'Pc m'a có k5t cKu tZng
h:t ... +i)n áp phóng +i)n 'Pt cFng ph1i hi)u ch[nh v$ +i$u ki)n khí hAu tiêu chuRn
nh'ng ch[ cHn hi)u ch[nh theo áp suKt còn nhi)t +E thì không có 1nh h'Mng +áng kG.
SI hi)u ch[nh này xuKt phát tZ hi)n t'Lng là +'Qng phóng +i)n 'Pt có mEt phHn +i
men theo m=t ngoài c9a cách +i)n còn mEt phHn chNc th9ng qua khe hM khí. N5u phHn
+i qua khe hM khí chi5m tb l) lPn thì 1nh h'Mng c9a áp suKt +Ji vPi +i)n áp phóng +i)n
'Pt càng m:nh. ÐG +'Lc +4n gi1n, th'Qng gi1 thi5t là khe hM khí chi5m mEt n&a
+'Qng phóng +i)n, nh' vAy vi)c hi)u ch[nh theo áp suKt sY tính toán theo công thBc :
U = U
'
[0,5 (1 +p/760)]
Trong +ó
U
'
: Tr7 sJ +i)n áp phóng +i)n 'Pt M +i$u ki)n áp suKt tiêu chuRn.
U : Ði)n áp phóng +i)n 'Pt khi áp suKt khác vPi áp suKt tiêu chuRn.
P : áp suKt c9a không khí, mm Hg.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

b. Ð=c tính vôn-giây:
Ð=c tính vôn-giây biGu th7 mBc cách +i)n xung kích c9a cách +i)n. Nó +'Lc
xác +7nh vPi d:ng sóng tiêu chuRn ±1,5/40µs M c1 hai cIc tính d'4ng và âm. Th'Qng
ch[ xây dIng +=c tuy5n vôn-giây khi m=t ngoài cách +i)n khô và s:ch. Cách +i)n b7
'Pt có +i)n áp phóng +i)n gi1m nh'ng không +áng kG (ch[ kho1ng 2 - 3%).
Tr'Qng hLp không xây dIng +'Lc ho=c không có +'Qng +=c tính vôn-giây,
có thG dùng tr7 sJ +i)n áp phóng +i)n bé nhKt U
50%
+G biGu th7 mBc cách +i)n xung kích
c9a cách +i)n.
Các sJ li)u v$ +i)n áp phóng +i)n xung kích cFng ph1i hi)u ch[nh v$ +i$u
ki)n khí hAu tiêu chuRn theo công thBc:
U
0
=
d
K
U
'
0

Trong +ó
U
0
: Ði)n áp phóng +i)n (chNc th9ng) M +i$u ki)n khí hAu tiêu chuRn.
U’
0
: Ði)n áp phóng +i)n (chNc th9ng) M +i$u ki)n khí hAu khi th& nghi)m.
e: MAt +E t'4ng +Ji c9a không khí:
e = 0,386*p/(t+273)
P : áp suKt c9a không khí, mmHg.
t : Nhi)t +E không khí.
K: H) sJ +i$u ch[nh theo +E Rm trong không khí.
Chú ý là $Gi v0i tr.Kng $8ng nh,t và g'n $8ng nh,t, do 3nh h.Nng cAa $C
@m không khí không $áng k; nên không c'n thi(t ph3i hiu chEnh k(t qu3 th7c nghim
theo h sG K.
CHn chú ý các h) sJ hi)u ch[nh theo +E Rm cho trên là Bng vPi khi sóng b7
c;t vào kho1ng thQi gian lPn h4n 10µs. N5u sóng b7 c;t M thQi gian bé h4n thì h) sJ
hi)u ch[nh K gi1m tb l) vPi thQi gian phóng +i)n. Ví d, +ã có +'Lc h) sJ K = 1,06,
n5u cho sóng b7 c;t t:i 5µs thì h) sJ hi)u ch[nh theo +E Rm trong tr'Qng hLp này sY là:
K -
10
5
(K-1) = 1,03
Ngoài các +=c tính phóng +i)n nói trên, +Ji vPi cách +i)n còn quy +7nh thêm
v$ +i)n áp th& nghi)m tHn sJ công nghi)p và xung kích. Tr7 sJ c9a chúng +'Lc quy
+7nh trong tZng tr'Qng hLp c, thG. Yêu cHu +Ji vPi cách +i)n là ph1i ch7u +Ing +'Lc
các mBc +i)n áp này mà không b7 phóng +i)n hay h' hVng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

Ði)n áp th& nghi)m tHn sJ công nghi)p là +i)n áp mà cách +i)n ph1i ch7u
+'Lc trong thQi gian mEt phút khi m=t ngoài c9a nó khô s:ch. Ði)n áp th& nghi)m
xung kích ti5n hành vPi d:ng sóng tiêu chuRn c1 d:ng sóng +Hy +9 và sóng c;t M 2µs
(c;t bXng khe hM c9a hai qu1 cHu). Cách +i)n ph1i ch7u +Ing +'Lc ba lHn tác d,ng c9a
+i)n áp th& nghi)m xung kích sóng +Hy +9 và sau +ó ch7u tác d,ng c9a ba lHn +i)n áp
th& nghi)m xung kích sóng c;t.
15.3.2 ÐBc tính c9
f tình tr:ng làm vi)c bình th'Qng, cFng nh' khi có sI cJ, cách +i)n +$u ph1i
ch7u tác d,ng c9a nhWng lIc c4 hNc rKt lPn, ví d, lo:i cách +i)n treo trên +'Qng dây
ch7u lIc kéo, lo:i cách +i)n +3 ch7u lIc uJn v.v.
Ð=c tính c4 ch9 y5u c9a cách +i)n là “+E b$n c4 giPi +1m b1o”, +ó là t1i
trNng nhV nhKt có thG phá ho:i cách +i)n vPi +i$u ki)n là t1i trNng +ó tDng dHn và +$u.
Tuy vAy, khái ni)m có tính chKt thuHn túy c4 giPi này không thG +ánh giá toàn di)n v$
chKt l'Lng c9a cách +i)n vì ngay M t1i trNng nhV h4n +E b$n c4 giPi +1m b1o +ã có
nhWng v5t r:n nBt nhV, ví d, các v5t r:n nBt phía d'Pi mF kim lo:i c9a cách +i)n treo,
chúng có thG gây 1nh h'Mng xKu +5n +=c tính +i)n thAm chí còn có thG làm mKt hcn
kh1 nDng cách +i)n. Do +ó +Ji vPi lo:i cách +i)n này ph1i ti5n hành th& nghi)m phJi
hLp vPi c1 hai lo:i ph, t1i c4 +i)n: +Ong thQi vPi vi)c tDng dHn t1i trNng c4 giPi còn
cho tác d,ng +i)n áp bXng 75 ÷ 80% tr7 sJ +i)n áp phóng +i)n khô. Các h' hVng nhV
sY +'Lc phát hi)n do cách +i)n b7 chNc th9ng và tr7 sJ t1i c4 hNc Bng vPi lúc này +'Lc
gNi là “+E b$n c4 +i)n”.
Trong vAn hành còn quy +7nh thêm v$ “t1i trNng th& nghi)m mEt giQ” có tr7
sJ bXng kho1ng 75% +E b$n c4 +i)n. Cách +i)n ph1i ch7u +'Lc t1i trNng này trong suJt
mEt giQ mà không b7 h' hVng (vUn cho tác d,ng +i)n áp bXng 75 ÷ 80% tr7 sJ +i)n áp
phóng +i)n khô).
Tr7 sJ “t1i trNng cIc +:i cho phép” c9a lo:i cách +i)n treo +'Lc lKy bXng mEt
n&a t1i trNng th& nghi)m mEt giQ.
15.4 Các 0i*u ki/n 0L lNa chVn mGc cách 0i/n c>a h/ thOng
MBc cách +i)n c9a h) thJng th'Qng chNn theo các +i$u ki)n sau +ây:
1. Tr7 sJ +i)n áp làm vi)c lPn nhKt cho phép trong thQi gian dài.
2. Tr7 sJ c9a quá +i)n áp nEi bE.
3. Tr7 sJ c9a quá +i)n áp khí quyGn.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

Ði)n áp làm vi)c lPn nhKt trong thQi gian lâu dài có thG +'a +5n kh1 nDng
chNc th9ng cách +i)n do nhi)t, ho=c làm xKu cách +i)n do các hi)u Bng có tính chKt
tích lu]...và trong mEt sJ thi5t b7 +i)n cFng nh' thi5t b7 b1o v), +i)n áp làm vi)c lPn
nhKt quy5t +7nh +i$u ki)n dAp t;t hO quang.
Tr7 sJ +i)n áp làm vi)c lPn nhKt ph, thuEc vào +i)n áp +7nh mBc c9a h)
thJng và ph'4ng thBc nJi +Kt c9a +iGm trung tính.
Trong h) thJng do yêu cHu +i$u ch[nh +i)n áp, +i)n áp dây +'Lc chNn cao
h4n tr7 sJ +7nh mBc kho1ng 15% ngh.a là:
U
d
= 1,15 U
+m

Khi +iGm trung tính c9a h) thJng trIc ti5p nJi +Kt, tr7 sJ +i)n áp làm vi)c lPn
nhKt sY lKy theo +i)n áp pha và có tr7 sJ bXng 1,15U
+m
/33 còn khi +iGm trung tính cách
+i)n (ho=c nJi +Kt qua cuEn dAp hO quang) sY lKy theo +i)n áp dây và bXng 1,15U
+m
.
M\i cKp +i)n áp làm vi)c +$u yêu cHu mBc cách +i)n t'4ng Bng nh'ng khi lIa chNn
mBc cách +i)n thì y5u tJ quy5t +7nh l:i là hai +i$u ki)n sau tBc là theo yêu cHu c9a các
lo:i quá +i)n áp. Ði$u +ó là do quá +i)n áp có tr7 sJ rKt lPn so vPi +i)n áp làm vi)c và
+i)n áp chNc th9ng cFng nh' +i)n áp phóng +i)n theo b$ m=t cách +i)n ch[ ph, thuEc
vào biên +E +i)n áp tác d,ng lên nó. Ch[ trong mEt sJ ít tr'Qng hLp c, thG, khi chNn
mBc cách +i)n cHn xét thêm tác d,ng c9a +i)n áp làm vi)c. Ví d, nh' trong cách +i)n
xuyên kiGu t, +i)n ph1i khJng ch5 c'Qng +E tr'Qng c9a +i)n áp làm vi)c sao cho
không phát sinh vHng quang M mép +i)n cIc ph,; trong các thi5t b7 chJng sét, cHu chì,
thi5t b7 +óng c;t ... +i)n áp làm vi)c lPn nhKt có 1nh h'Mng trIc ti5p +i$u ki)n dAp t;t
hO quang; trong tính toán chJng sét, xác suKt chuyGn tia l&a +i)n xung kích sang hO
quang ng;n m:ch n +7nh cFng có liên quan +5n gra+ien c9a +i)n áp làm vi)c dNc theo
+'Qng phóng +i)n v.v...
Trong vAn hành, quá +i)n áp tác d,ng lên cách +i)n gOm có hai lo:i: quá
+i)n áp khí quyGn và quá +i)n áp nEi bE.
Quá +i)n áp khí quyGn xuKt hi)n khi có sét +ánh thcng vào +'Qng dây ho=c
khi sét +ánh gHn và gây c1m Bng trên +'Qng dây. Tr'Qng hLp +Hu nguy hiGm nhKt và
+'Lc chNn làm +i$u ki)n tính toán chNn cách +i)n và xác +7nh tr7 sJ +i)n áp th&
nghi)m xung kích. Tr7 sJ c9a quá +i)n áp khí quyGn ph, thuEc vào +'Qng dây có ho=c
không có dây chJng sét.
ÐJi vPi +'Qng dây có dây chJng sét, quá +i)n áp khí quyGn tác d,ng lên
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

cách +i)n +'Qng dây gOm các phHn +i)n áp giáng trên bE phAn nJi +Kt cEt +i)n và trên
+i)n c1m c9a thân cEt. Khi quá +i)n áp v'Lt quá tr7 sJ +i)n áp phóng +i)n xung kích
c9a cách +i)n +'Qng dây, sY gây nên phóng +i)n ng'Lc tZ các bE phAn nJi +Kt c9a cEt
+i)n (dây chJng sét, xà ...) tPi dây dUn và có kh1 nDng +'a +5n ng;n m:ch làm nh1y
máy c;t +i)n. Dòng +i)n sét tPi h:n +G có thG gây nên phóng +i)n ng'Lc nói trên +'Lc
gNi là “mBc ch7u sét” c9a +'Qng dây, nó ph, thuEc vào kh1 nDng cách +i)n và tr7 sJ
+i)n trM nJi +Kt c9a cEt +i)n. Khi cách +i)n c9a +'Qng dây có dây chJng sét +'Lc chNn
theo +i$u ki)n quá +i)n áp nEi bE và nJi +Kt cEt +i)n thIc hi)n +úng theo các yêu cHu
k] thuAt trong các quy trình, quy ph:m hi)n hành thì có thG +:t +'Lc mBc ch7u sét rKt
cao. Ví d, khi +i trong vùng +Kt có >10
4
Wcm mBc ch7u sét c9a +'Qng dây có thG +:t
tPi.
120 kA +Ji vPi +'Qng dây 110 kV.
150 kA +Ji vPi +'Qng dây 154 kV.
200 kA +Ji vPi +'Qng dây 220 kV.
Xác suKt xuKt hi)n dòng +i)n sét có các tr7 sJ trên rKt nhV, +i$u +ó chBng tV
+'Qng dây có +i)n áp +7nh mBc càng cao thì yêu cHu +Ji vPi vi)c b1o v) chJng quá
+i)n áp khí quyGn càng +'Lc gi1m nh^, nói cách khác khi cách +i)n chNn theo +i$u
ki)n c9a quá +i)n áp nEi bE +ã có thG tho1 mãn phHn lPn yêu cHu c9a quá +i)n áp khí
quyGn.
Khi +'Qng dây không có dây chJng sét, quá +i)n áp khí quyGn trên dây dUn
có tr7 sJ bXng
I
s
Z
4
4 100I
s
(Z- tng trM sóng c9a +'Qng dây, kho1ng 400W). TZ công
thBc trên, vPi dòng +i)n sét không lPn +ã có thG gây nên phóng +i)n trên cách +i)n,
nh' vAy mBc ch7u sét c9a +'Qng dây khi không có dây chJng sét rKt thKp, n5u tDng
c'Qng cách +i)n +G +:t mBc ch7u sét cao sY rKt tJn kém. Trong tính toán tr7 sJ dòng
+i)n sét th'Qng lKy kho1ng 100 +5n 150kA, do +ó +G không x1y ra phóng +i)n +'Qng
dây ph1i +:t +'Lc mBc cách +i)n xung kích tPi 10000 +5n 15000kV. Ði$u +ó không
thG thIc hi)n +'Lc và nh' vAy có ngh.a là không thG tránh +'Lc các phóng +i)n x1y ra
trên cách +i)n mà ch[ có thG gi1i quy5t bXng cách h:n ch5 hAu qu1 c9a các phóng +i)n
+ó nh' gi1m xác suKt chuyGn tZ hình thBc phóng +i)n tia l&a sang hình thBc hO quang
n +7nh ho=c n5u có hO quang thì ph1i dAp t;t nhanh chóng +G không làm nh1y máy c;t
+i)n.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

ÐJi vPi +'Qng dây cEt g\, do g\ cFng thG hi)n nh' mEt lo:i vAt li)u cách
+i)n khi có +i)n áp xung kích (c'Qng +E cách +i)n kho1ng 100kV
max
/m) nên mBc ch7u
sét c9a +'Qng dây +'Lc nâng cao lên rKt nhi$u so vPi +'Qng dây cEt s;t (bêtông) cùng
cKp +i)n áp. Nh'ng +=c +iGm ni bAt c9a g\ là M ch\ làm tDng chi$u dài c9a khe phóng
+i)n giWa các pha cFng nh' giWa pha vPi +Kt nên gra+iên +i)n áp làm vi)c phân bJ dNc
theo khe phóng +i)n tia l&a c9a phóng +i)n sét +'Lc dAp t;t ngay và +'Qng dây vUn
ti5p t,c vAn hành bình th'Qng. ÐJi vPi +i)n áp xoay chi$u, g\ không ph1i là +i)n môi
và có +i)n dUn khá lPn. Dòng +i)n rò có thG làm cho g\ b7 cháy nên M các +'Qng dây
này vUn cHn có cách +i)n thG r;n nh' sB ho=c th9y tinh tuy sJ l'Lng cách +i)n có ít
h4n so vPi +'Qng dây cEt s;t (th'Qng ít h4n mEt bát). Khi +'Qng dây +i trong vùng có
b,i bRn vi)c dùng g\ b7 h:n ch5, +=c bi)t không nên dùng xà g\ vì xà th'Qng b7 cháy
do rò +i)n giWa các pha.
ÐJi vPi +'Qng dây cEt s;t, không thG gi1i quy5t bXng cách gi1m xác suKt
hình thành hO quang ng;n m:ch n +7nh mà ch9 y5u là nhanh chóng dAp t;t nó. Ði$u
này còn ph, thuEc vào ph'4ng thBc nJi +Kt c9a +iGm trung tính h) thJng. Khi +iGm
trung tính cách +i)n ho=c nJi +Kt qua cuEn dAp hO quang, n5u dòng +i)n sét không lPn
l;m thì ch[ có thG gây nên ng;n m:ch (n +7nh) mEt pha. HO quang sY +'Lc dAp t;t do
tác d,ng c9a cuEn dAp hO quang, n5u không h) thJng vUn có thG ti5p t,c vAn hành
trong mEt thQi gian nhKt +7nh. Khi dòng +i)n sét lPn sY dUn +5n ng;n m:ch giWa các
pha và làm nh1y máy c;t +i)n, nh'ng kh1 nDng này ph, thuEc rKt nhi$u vào tình hình
nJi +Kt cEt +i)n. N5u có +i$u ki)n gi1m càng thKp tr7 sJ +i)n trM nJi +Kt (nh' M các
vùng +Ong bXng) thì sJ lHn nh1y máy c;t +i)n càng ít. Khi +iGm trung tính trIc ti5p nJi
+Kt, các ng;n m:ch ch:m +Kt mEt pha do sét gây nên +$u dUn +5n nh1y máy c;t +i)n.
Trong tr'Qng hLp này, +G +1m b1o vi)c cung cKp +i)n liên t,c ph1i dùng thi5t b7 tI
+Eng +óng l:i (TÐL). Vi)c dùng thi5t b7 tI +Eng +óng l:i là hLp lý vì sI cJ do sét gây
nên là các sI cJ t:m thQi, không yêu cHu s&a chWa ho=c thay th5 các bE phAn c9a
+'Qng dây.
TZ các phHn trình bày trên cho thKy, quá +i)n áp khí quyGn cFng không ph1i
là +i$u ki)n quy5t +7nh trong vi)c lIa chNn cách +i)n +'Qng dây. ÐJi vPi các +'Qng
dây +i)n áp cao, nó +'Lc gi1i quy5t k5t hLp theo +i$u ki)n c9a quá +i)n áp nEi bE còn
M các +'Qng dây +i)n áp thKp h4n thì ch[ có thG phJi hLp vPi các bi)n pháp khác +G
h:n ch5 các tác h:i do nó gây nên.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

Quá +i)n áp do sét +ánh trên +'Qng dây không nhWng ch[ tác d,ng lên cách
+i)n +'Qng dây mà còn truy$n dNc theo +'Qng dây vào tr:m bi5n áp. Trong quá trình
truy$n trên +'Qng dây, sóng +i)n áp sY gi1m dHn tPi mBc cách +i)n (xung kích) c9a
+'Qng dây do có phóng +i)n t:i các cEt mà sóng +i qua. ÐG b1o v) cách +i)n c9a tr:m
+Ji vPi quá +i)n áp truy$n tZ +'Qng dây th'Qng dùng chJng sét van SiC. ChJng sét
van SiC cKu t:o bMi các tKm +i)n trM không +'Qng thcng và chu\i gOm nhi$u khe hM
phóng +i)n. Khi có quá +i)n áp, khe hM b7 chNc th9ng sY có tác d,ng ghép m:ch +i)n
trM không +'Qng thcng vPi m:ch tng trM sóng c9a +'Qng dây (Z 4 4005), do +ó
+i)n trM không +'Qng thcng càng bé thì quá +i)n áp +=t trên chJng sét van và cFng là
quá +i)n áp tác d,ng lên cách +i)n c9a tr:m càng +'Lc gi1m thKp. Sau khi h5t quá +i)n
áp, trong chJng sét van sY còn dòng +i)n tHn sJ công nghi)p c9a +i)n áp làm vi)c
nh'ng hO quang c9a nó th'Qng +'Lc dAp t;t ngay khi dòng +i)n này qua tr7 sJ không
lHn +Hu tiên.
NhWng nDm gHn +ây, các lo:i chJng sét van ôxýt kYm, varigap +'Lc +'a vào
s& d,ng có tính nDng t1n dòng sét tJt h4n và +i)n áp tàn d' thKp h4n so vPi chJng sét
van SiC.
Trong h) thJng +i)n khi có các thao tác ho=c có các nguyên nhân khác làm
thay +i tham sJ c9a h) thJng sY có quá trình quá +E tZ tr:ng thái n +7nh này sang
tr:ng thái n +7nh khác, thIc chKt c9a các quá trình này là các dao +Eng +i)n tZ, quá
+i)n áp nEi bE trHm trNng nhKt x1y ra trong các tr'Qng hLp sau +ây:
- MEt phHn nDng l'Lng tZ tr'Qng (LI
2
/2) chuyGn thành nDng l'Lng +i)n
tr'Qng (CU
2
/2) và +'Lc tích lu] trong +i)n dung có tr7 sJ bé, lúc này +i)n áp trên +i)n
dung U=I L/C sY rKt lPn. Tr'Qng hLp này Bng vPi khi c;t máy bi5n áp không t1i và
hO quang b7 dAp t;t c'3ng bBc.
- Ði)n c1m và +i)n dung trong h) thJng phát sinh cEng h'Mng M tHn sJ công
nghi)p ho=c M tHn sJ cao nh' trong tr'Qng hLp b7 +Bt dây, +i)n c1m c9a cuEn dây máy
bi5n áp phát sinh cEng h'Mng vPi +i)n dung c9a +'Qng dây ...
- Tr'Qng hLp hO quang c9a ng;n m:ch ch:m +Kt lúc cháy lúc t;t (hO quang
chAp chQn) gây nên nhi$u +Lt dao +Eng ...
- Vì quá +i)n áp nEi bE +'Lc duy trì bMi nDng l'Lng c9a b1n thân h) thJng
nên +E lPn c9a nó có liên quan +5n +i)n áp +7nh mBc c9a h) thJng. Ði)n áp +7nh mBc
càng cao thì quá +i)n áp nEi bE càng lPn và hHu nh' có quan h) t[ l) vPi nhau ... cho
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

nên quá +i)n áp nEi bE +'Lc biGu th7 bXng bEi sJ c9a +i)n áp pha h) thJng. Tuy vAy,
trong các h) thJng +i)n áp cao, do tr7 sJ tuy)t +Ji c9a quá +i)n áp nEi bE rKt lPn, vHng
quang xuKt hi)n trên dây dUn sY làm gi1m quá +i)n áp, do +ó vPi cùng mEt lo:i quá
+i)n áp nEi bE thì bEi sJ M h) thJng +i)n áp cao h4n sY có tr7 sJ bé h4n so vPi h) thJng
+i)n áp thKp h4n. Tr7 sJ quá +i)n áp nEi bE còn ph, thuEc vào ph'4ng thBc nJi +Kt c9a
+iGm trung tính h) thJng. Khi +iGm trung tính cách +i)n +Ji vPi +Kt, quá +i)n áp nEi bE
có tr7 sJ lPn vì nó phát sinh d'Pi tác d,ng c9a +i)n áp dây còn trong h) thJng có +iGm
trung tính trIc ti5p nJi +Kt thì bé h4n vì phát sinh d'Pi tác d,ng c9a +i)n áp pha. B1ng
15.1 cho các tr7 sJ lPn nhKt c9a các lo:i quá +i)n áp nEi bE trong các h) thJng +i)n.
Quá +i)n áp nEi bE là c4 sM ch9 y5u +G lIa chNn cách +i)n c9a h) thJng +i)n
và tr7 sJ +i)n áp th& nghi)m tHn sJ công nghi)p (khô và 'Pt).
Vi)c lIa chNn mBc cách +i)n cho tZng cKp +i)n áp +7nh mBc là vKn +$ có ý
ngh.a rKt lPn v$ kinh t5 k] thuAt. MBc cách +i)n cHn ph1i giW cJ +7nh ít nhKt trong 5
nDm ho=c dài h4n vì các thi5t b7 th'Qng +'Lc ch5 t:o hàng lo:t. MBc cách +i)n chNn
quá thKp sY không +1m b1o an toàn trong vAn hành. Ng'Lc l:i +E dI trW an toàn cFng
không +'Lc lPn quá. Ngoài vi)c lIa chNn mBc cách +i)n, +i)n áp th& nghi)m và
ph'4ng pháp th& nghi)m còn ph1i nghiên cBu v$ sI phJi hLp cách +i)n giWa các bE
phAn trong h) thJng. Khi ch'a xuKt hi)n các lo:i chJng sét van, vi)c phJi hLp cách
+i)n +'Lc ti5n hành theo nguyên t;c sau +ây:
- Trong vi)c phJi hLp cách +i)n giWa +'Qng dây và tr:m bi5n áp, giW không
+G x1y ra phóng +i)n trên cách +i)n c9a tr:m mà dOn v$ phía +'Qng dây, nói cách khác
xem +'Qng dây nh' là mEt thi5t b7 phóng +i)n +=c bi)t. Nguyên t;c này +'Lc thIc
hi)n bXng cách gi1m thKp mBc cách +i)n +'Qng dây M các +o:n tPi tr:m.
- Trong vi)c phJi hLp cách +i)n bên trong và cách +i)n bên ngoài, yêu cHu
c'Qng +E xung kích c9a cách +i)n bên trong ph1i lPn h4n rKt nhi$u so vPi cách +i)n
bên ngoài.






!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13

B6ng 15.1 Tr< sO c>a các lo?i quá 0i/n áp nJi bJ.
Ph-9ng thGc nOi
0Zt 0iLm trung
tính
ÐiLm trung tính
cách 0i/n
(60kV và thZp
h9n)
ÐiLm trung tính
nOi 0Zt qua
cuJn dFp hS
quang
(220kV và thZp
h9n)
ÐiLm trung tính
nOi 0Zt trNc ti:p
(110 ¸ 220kV)
Quá +i)n áp khi hO
quang ng;n m:ch
ch:m +Kt

3,15 Uph

2,8 Uph

2,3 Uph
Quá +i)n áp khi c;t
máy bi5n áp
không t1i

4 ¸4,5 Uph

4 ¸ 4,5 Uph
3 Uph (220kV)
3,5 Uph (110kV)
Quá +i)n áp khi c;t
+'Qng dây
không t1i
4 Uph 4 Uph
3 Uph (220kV)
3,1 Uph (110kV)
(Khi ti5p +iGm máy
c;t có +i)n trM ghép
song song có thG
gi1m tPi 2 Uph)
Quá +i)n áp cEng
h'Mng
4 ¸ 4,5 Uph 4 ¸ 4,5 Uph 3 Uph

Các nguyên t;c trên +ây +$u xuKt phát tZ yêu cHu +1m b1o an toàn cho thi5t
b7 và h:n ch5 tPi mBc thKp nhKt hAu qu1 do phóng +i)n gây nên. ThIc hi)n sI phJi
hLp nh' trên sY ph1i tDng c'Qng cách +i)n c9a các thi5t b7 trong tr:m bi5n áp và cách
+i)n bên trong làm cho k5t cKu cách +i)n càng thêm phBc t:p và tJn kém.
Khi có xuKt hi)n các chJng sét van, các nguyên t;c phJi hLp trên +'Lc thay
th5 bMi sI phJi hLp giWa mBc cách +i)n xung kích c9a thi5t b7 +i)n vPi mBc b1o v) c9a
chJng sét van biGu th7 bMi tr7 sJ +i)n áp d' c9a nó. Theo nguyên t;c +ó, n5u các thi5t
b7 trong tr:m +'Lc nXm trong ph:m vi b1o v) c9a chJng sét van thì sY tránh +'Lc mNi
phóng +i)n x1y ra trên cách +i)n và do +ó không cHn thi5t ph1i có sI phJi hLp cách
+i)n giWa tr:m và +'Qng dây cFng nh' giWa cách +i)n bên trong và cách +i)n bên
ngoài.






CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 16
Cách 0i/n thL l_ng























#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai

M1c l1c

16 Cách +i)n thG lVng............................................................................................... 1
16.1 Vai trò c9a dHu cách +i)n trong các thi5t b7 +i)n........................................... 1
16.1.1 NguOn gJc dHu cách +i)n....................................................................... 1
16.1.2 Tác d,ng c9a dHu cách +i)n trong thi5t b7 .............................................. 1
16.2 SI xuJng cKp c9a dHu cách +i)n................................................................... 2
16.2.1 SI ôxy hoá trong dHu cách +i)n ............................................................. 2
16.2.2 {nh h'Mng c9a n'Pc.............................................................................. 3
16.2.3 {nh h'Mng c9a nhi)t +E......................................................................... 5
16.2.4 {nh h'Mng c9a không khí...................................................................... 5
16.2.5 {nh h'Mng c9a vi)c b sung dHu ........................................................... 5
16.2.6 {nh h'Mng c9a vAt li)u cách +i)n r;n .................................................... 6
16.2.7 {nh h'Mng c9a ch5 +E vAn hành máy bi5n áp ........................................ 6
16.3 Các th& nghi)m hoá lý.................................................................................. 6
16.3.1 Tb trNng................................................................................................. 6
16.3.2 aE nhPt (+E nhPt qui 'Pc
0
E ho=c +E nhPt +Eng hNc cSt)....................... 7
16.3.3 Nhi)t +E chPp cháy cJc kín (
0
C) ............................................................ 7
16.3.4 T:p chKt c4 hNc ..................................................................................... 7
16.3.5 Ch[ sJ axít (mgKOH/g).......................................................................... 8
16.3.6 Axít và ki$m hoà tan trong n'Pc............................................................ 8
16.3.7 aE n +7nh ôxy hóa ............................................................................... 8
16.4 Th& nghi)m +i)n áp phóng (kV/2,5mm) ....................................................... 9
16.4.1 a7nh ngh.a............................................................................................. 9
16.4.2 ChuRn b7 mUu th& và bát th&................................................................ 11
16.4.3 Trình tI ti5n hành thí nghi)m............................................................... 11
16.4.4 aánh giá và phân tích k5t qu1 thí nghi)m............................................ 12
16.5 Th& nghi)m tang góc tn hao +i)n môi Tgd (%) ......................................... 12
16.6 Th& nghi)m hàm l'Lng Rm dHu cách +i)n (51n v* $o ppm hoLc gam /t,n) . 13
16.7 Khái quát ph'4ng pháp phân tích s;c ký khí dHu cách +i)n......................... 14
16.8 Qui trình lKy mUu dHu +G phân tích và th& nghi)m...................................... 18
16.8.1 Ý ngh.a c9a vi)c lKy mUu dHu .............................................................. 18
16.8.2 Các +i$u ki)n cHn chú ý khi lKy mUu.................................................... 18
16.8.3 Các b'Pc lKy mUu ................................................................................ 19
16.9 Các y5u tJ 1nh h'Mng +5n k5t qu1 +i)n áp phóng c9a mUu dHu và bi)n pháp
kh;c ph,c ................................................................................................... 22
16.9.1 Nhi)t +E mUu dHu................................................................................. 22
16.9.2 T:p chKt c4 hNc.................................................................................... 23
16.9.3 aE Rm môi tr'Qng................................................................................ 23
16.9.4 BNt khí hòa tan trong dHu..................................................................... 23
16.9.5 Kho1ng cách +i)n cIc, d:ng +i)n cIc .................................................. 23
16.9.6 Ch5 +E khuKy mUu dHu khi th& nghi)m................................................ 24
16.9.7 TJc +E tDng +i)n áp.............................................................................. 24
16.9.8 ai)n áp th&.......................................................................................... 24
16.10 KhJi l'Lng tiêu chuRn th& nghi)m dHu cách +i)n trong l;p mPi và +7nh k>
c9a các thi5t b7 +i)n .................................................................................... 25
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1


16 Cách 0i/n thL l_ng
16.1 Vai trò c>a dMu cách 0i/n trong các thi:t b< 0i/n
16.1.1 NguSn gOc dMu cách 0i/n
DHu mV thiên nhiên lKy tZ các mV dHu M d'Pi +Kt, sau khi tinh luy)n bXng
các ph'4ng pháp t'4ng +Ji phBc t:p (ph'4ng pháp ch'ng cKt, ph'4ng pháp x& lý
bXng axít Sunfuric -ki$m) sY +'Lc nhi$u lo:i dHu rKt quan trNng trong công nghi)p.
DHu dùng trong Máy bi5n th5, trong máy c;t +i)n, dHu TuJc bin và các lo:i dHu nhQn
khác, th'Qng dùng trong h) thJng +i)n +$u là mEt phHn trong các s1n phRm +ó.
16.1.2 Tác d1ng c>a dMu cách 0i/n trong thi:t b<
DHu cách +i)n dùng trong thi5t b7 có 03 tác d,ng chính. Bao gOm:
+ Tác d,ng cách +i)n.
+ Tác d,ng t1n nhi)t.
+ Tác d,ng dAp hO quang.
Tác d1ng cách 0i/n:
H) sJ +i)n môi c9a không khí rKt thKp so vPi h) sJ +i)n môi c9a dHu nói
chung. N5u cuEn dây c9a bi5n th5 bNc v1i hay bNc bXng các chKt cách +i)n khác và +G
trong không khí thì h) sJ +i)n môi rKt nhV nh'ng n5u +em +=t vào dHu, dùng dHu thay
cho không khí thì h) sJ +i)n môi tDng lên rKt nhi$u. Khi s& d,ng máy bi5n th5 mà dHu
trong Ky còn ít thì th'Qng sinh ra hi)n t'Lng phóng +i)n xuyên th9ng M +Hu dây và vV
máy. Do +ó chBng tV dHu cách +i)n rKt quan trNng trong thi5t b7 +i)n +G +1m b1o vAn
hành an toàn.
Tác d1ng t6n nhi/t:
Khi máy bi5n áp vAn hành, dòng +i)n qua cuEn dây làm dây dUn nóng lên,
n5u không k7p thQi làm nguEi +i, nhi)t sY tích dHn trong cuEn dây. Khi nhi)t +E quá
cao, chKt cách +i)n c9a cuEn dây sY b7 hVng, có khi dUn +5n cháy. DHu cách +i)n có thG
liên t,c t1i nhi)t l'Lng sinh ra trong cuEn dây.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

Khi máy bi5n áp làm vi)c, cuEn dây nóng lên làm cho dHu M phHn trên máy
bi5n áp có nhi)t +E cao h4n dHu M phHn d'Pi. DIa vào nguyên lý, nhi)t +E dHu tDng lên
thì tb trNng gi1m, k5t qu1 là dHu M phHn trên ch:y vào bE phAn t1n nhi)t M chung quanh
máy bi5n th5 và dHu tZ phHn d'Pi c9a bE phAn t1n nhi)t ch1y vào máy bi5n th5. NhQ
tác d,ng +Ji l'u do nhi)t +E trên d'Pi không +$u nhau gây ra và nhQ bE phAn t1n nhi)t
nên nhi)t l'Lng c9a cuEn dây +'Lc t1n ra ngoài, do +ó tránh +'Lc tn h:i do nhi)t
l'Lng tích lFy trong cuEn dây gây ra, +1m b1o vAn hành an toàn cho thi5t b7.
Tác d1ng dFp hS quang:
Khi máy c;t ng;t +i)n, giWa +Hu ti5p xúc +Eng và t.nh phát sinh hO quang.
Nhi)t +E hO quang rKt cao n5u không có bi)n pháp truy$n nhi)t l'Lng và làm nguEi hO
quang thì sau khi phát sinh hO quang rKt nhi$u ion và +i)n t& mPi sY xuKt hi)n. DHu
cách +i)n d'Pi tác d,ng c9a hO quang thì bJc h4i, trong h4i chBa 70% hy+rô. Hy+rô là
mEt lo:i khí tiêu di)t hO quang rKt linh ho:t, m=t khác, trong quá trình phân hub dHu
mEt phHn nhi)t l'Lng hO quang mKt +i, +Ong thQi chKt h4i bay vào trong hO quang làm
cho hO quang nguEi +i, nh' vAy hO quang không phát sinh +'Lc .
16.2 SN xuOng cZp c>a dMu cách 0i/n
16.2.1 SN ôxy hoá trong dMu cách 0i/n
DHu cách +i)n sau khi +ã dùng lâu trong thi5t b7, nhWng tính chKt ban +Hu
dHn dHn trM nên xKu, hi)n t'Lng này gNi là dHu già. Nguyên nhân cDn b1n làm dHu già
là do tác d,ng c9a ôxy trong không khí vPi dHu (hi)n t'Lng dHu b7 ôxy hóa).
DHu có thG hKp th, và hòa tan rKt nhi$u chKt khí, kh1 nDng này tùy thuEc vào
lo:i khí, áp lIc và nhi)t +E c9a khí. DHu máy bi5n th5 M nhi)t +E 250C có thG hòa tan
15,92% thG tích ôxy ho=c 10,0% thG tích không khí, ho=c 8,56% thG tích khí nit4. Vì
có tính chKt này nên dHu b7 ôxy hóa.
Sau khi dHu hòa tan ôxy trong không khí hay ti5p xúc vPi ôxy, dHu vPi ôxy
sY k5t hLp hóa hNc làm cho hy+rocácbon trong dHu b7 ôxy hóa. Các lo:i dHu khác nhau
có tính nDng chJng ôxy hóa khác nhau. S1n phRm c9a dHu b7 ôxy hóa M giai +o:n +Hu
có thG hòa tan trong dHu, mEt bE phAn các s1n phRm này có tính axít làm tDng tính axít
trong dHu, làm cho dHu có màu thRm h4n và làm tDng +E nhPt c9a dHu. Khi dHu b7 ôxy
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

hóa ngày càng nhi$u, s1n phRm do dHu già sinh ra cFng càng nhi$u, khi s1n phRm ôxy
hóa này nhi$u +5n mEt mBc nhKt +7nh thì hình thành chKt keo và chKt h;c ín, trong +ó
+:i bE phAn hình thành c=n dHu và l;ng xuJng.
S1n phRm oxyt hoá hòa tan trong dHu ch9 y5u là axít. Khi hàm l'Lng cao
xuKt hi)n ph1n Bng có tính axit Dn mòn kim lo:i. CHn chú ý rXng các chKt có tính axit
hòa tan trong dHu không nhWng ch[ Dn hVng chKt v1i cách +i)n mà còn làm gi1m h) sJ
+i)n môi c9a dHu cách +i)n, tKt c1 +$u rKt nguy hiGm. Nó làm dHu có mHu thRm thêm,
tDng +E nhPt c9a dHu. aE nhPt c9a dHu n5u tDng ít thì không h:i gì nh'ng n5u tDng quá
nhi$u thì 1nh h'Mng +5n tác d,ng t1n nhi)t.
Kh;c ph,c: S& d,ng dHu cách +i)n có b sung chKt Bc ch5 ôxy hoá, ho=c
tránh dHu ti5p xúc nhi$u vPi không khí bXng các túi giãn nM cao su trên bình dHu ph,
k5t hLp vPi lNc dHu ban +Hu tJt +G kh& không khí có ôxy. Bên c:nh +ó th'Qng xuyên
theo dõi chKt l'Lng dHu c9a các máy bi5n áp thông qua các phép phân tích +G có quy5t
+7nh k7p thQi nhXm +1m b1o vAn hành thi5t b7 an toàn.
DHu cách +i)n trong thi5t b7 th'Qng b7 1nh h'Mng c9a các nhân tJ bên ngoài
nh' n'Pc, nhi)t +E, kim lo:i, các t:p chKt c4 hNc, do lau chùi thi5t b7 không s:ch, vv...
CHn ph1i +=c bi)t chú ý rXng nhWng nhân tJ +ó là nhWng nguyên nhân ch9 y5u làm cho
dHu trong vAn hành chóng hVng và chóng già, 1nh h'Mng +5n vAn hành an toàn thi5t b7.
16.2.2 nnh h-Qng c>a n-ac
Nguyên nhân có n-ac trong dMu máy bi:n áp:
DHu khô +G trong không khí có thG hKp th, n'Pc.
aJi vPi các máy bi5n áp không có túi cao su ngDn cách, khi chKt kh& Rm
trong bE phAn hKp th, c9a máy bi5n áp gi1m hi)u suKt ho=c vô hi)u thì sY có n'Pc tZ
không khí lUn vào.
Thi5t b7 bJ trí không tJt hay kiGm tu không tJt, ch\ ghép thi5t b7 không tJt b7
n'Pc rò vào.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

Khi phân tích nhWng nguyên nhân ch9 y5u làm dHu già và gây ra sI cJ trong
h) thJng dHu c9a tr:m bi5n +i)n, x'Mng phát +i)n, ta thKy +$u do n'Pc sinh ra.
Trong dHu có hòa tan mEt l'Lng ít n'Pc, hòa tan nhi$u hay ít tùy theo lo:i
dHu, chKt l'Lng dHu, trình +E ch5 luy)n dHu và nhi)t +E dHu. Có ngh.a là dHu ch5 luy)n
càng tJt, chKt l'Lng dHu càng cao, n'Pc hòa tan càng ít. N5u dHu +ã già, ch5 luy)n l:i
không tJt, ho=c nhi)t +E dHu cao thì l'Lng n'Pc hòa tan càng nhi$u. Nói chung n'Pc
trong dHu ngoài l'Lng n'Pc hòa tan ra còn có phHn n'Pc M tr:ng thái keo l4 l&ng trong
dHu. DHu có chKt l'Lng tJt sY không k5t hLp vPi n'Pc, n'Pc l;ng xuJng +áy thùng dHu
và có thG tách n'Pc ra rKt nhanh. N5u dHu +ã già nhi$u thì n'Pc và các chKt phân gi1i
c9a dHu khi ti5p xúc vPi nhau sY rKt dS k5t hLp vPi nhau, lo:i n'Pc này khó tách ra nên
t'4ng +Ji nguy hiGm.
N'Pc làm gi1m +i)n áp phóng +i)n c9a dHu rKt nhi$u. Ví d, dHu có hàm
l'Lng Rm 10ppm có +i)n áp phóng +5n 90KV/2,5mm sY gi1m ch[ còn kho1ng
40KV/2,5mm khi dHu nhiSm Rm vPi l'Lng ch[ có 40ppm (40gam/tKn).
N'Pc khi lUn vào dHu máy bi5n th5 sY l;ng xuJng d'Pi vì tb trNng c9a n'Pc
lPn h4n, khi l;ng xuJng n'Pc g=p các vAt trM ng:i nh' dây dUn, cuEn dây v.v... N'Pc
ho=c b7 vAt li)u cách +i)n trong máy bi5n th5 hKp th, ho=c b7 nhi)t +E cao bi5n thành
h4i l4 l&ng trong dHu, nh' vAy M giWa hai cIc trong máy bi5n th5, n'Pc x5p dài theo
chi$u c9a +i)n tr'Qng thành hình cHu nJi phóng +i)n gây phóng +i)n xuyên th9ng. Khi
trong dHu cách +i)n +Ong thQi có c1 n'Pc và t:p chKt là vAt r;n (nh' các thP sLi…) thì
h) sJ +i)n môi b7 phá ho:i rKt nhi$u, lý do ch9 y5u là do tác d,ng c9a suKt dUn +i)n và
+i)n tr'Qng các thP sLi tAp trung M gHn các +i)n cIc, các thP sLi này sau khi hút n'Pc
có thG làm thành cHu nJi giWa các +i)n cIc, do +ó phá ho:i cách +i)n.
Khi trong dHu có n'Pc, sI ti5p xúc giWa dHu và s;t sY tDng làm dHu mau già,
thí d, khi dHu M lõi s;t máy bi5n áp có n'Pc, c=n dHu sY tDng lên rKt nhanh so vPi khi
trong dHu không có n'Pc. N5u trong dHu có axít thKp phân t& l:i có n'Pc, kim lo:i
càng mau b7 Dn mòn.
Kh;c ph,c: ChNn kiGu máy bi5n áp có màng cao su trong thùng giãn nM.
Th'Qng xuyên kiGm tra +7nh k> dHu trong vAn hành, xem trong dHu có n'Pc hay không
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

là +i$u rKt quan trNng. Khi phát hi)n trong dHu có n'Pc ph1i k7p thQi dùng ph'4ng
pháp lNc, phân ly +G lo:i n'Pc +i. Th'Qng xuyên kiGm tra sI ho:t +Eng c9a các bE thM
silicagen, +E kín c9a máy bi5n áp. . .aJi vPi máy bi5n áp mPi cHn kiGm tra +i)n áp
+ánh th9ng tr'Pc khi +'a vào vAn hành.
16.2.3 nnh h-Qng c>a nhi/t 0J
Nhi)t +E tDng làm dHu mau già. Nhi)t +E dHu trong vAn hành tDng ch9 y5u là
do thi5t b7 vAn hành không bình th'Qng ho=c do dHu già. Khi nhi)t +E tDng, dHu hKp
th, nhi$u không khí, tác d,ng ôxy hóa do +ó cFng tDng thêm và dHu càng già nhanh.
Kh@c ph1c: Th'Qng xuyên theo dõi nhi)t +E dHu c9a máy bi5n áp, kiGm tra các mJi
nJi dUn +i)n, sI làm vi)c bình th'Qng c9a các h) thJng làm mát.
16.2.4 nnh h-Qng c>a không khí
TrZ tr'Qng hLp dùng bi)n pháp +=c bi)t, trong vAn hành, dHu khó mà tránh
+'Lc ti5p xúc vPi không khí. Ôxy trong không khí ôxy hóa dHu. TDng b$ m=t ti5p xúc
c9a dHu vPi không khí thì có thG tDng tJc +E ôxy hóa dHu ngh.a là làm dHu mau già.
BNt khí làm gi1m chKt l'Lng vAn hành c9a máy bi5n áp (t:o ra các phóng +i)n c,c
bE..).
Kh@c ph1c: aG gi1m bPt và ngDn ngZa sI ti5p xúc c9a ôxy trong không khí vPi máy
bi5n th5, M mEt sJ n'Pc dùng không khí +ã kh& ôxy cho vào máy bi5n áp ho=c b4m
khí nit4 vào +Hy không gian phía trên c9a dHu trong máy bi5n áp. Ho=c dùng lo:i máy
bi5n áp có túi cao su nhXm cách ly ti5p xúc dHu máy bi5n áp vPi không khí.
16.2.5 nnh h-Qng c>a vi/c b& sung dMu
Vi)c b sung dHu không +úng qui trình làm cho chKt l'Lng dHu trong máy
bi5n áp gi1m +i (dHu b sung kém phRm chKt, trong quá trình b sung làm cho không
khí và h4i Rm hKp th, vào trong máy bi5n áp…). Hi)n nay các lo:i dHu c9a các hãng
khác nhau có thG pha trEn +'Lc vì vAy ch[ còn l:i vKn +$ kiGm tra dHu tr'Pc khi pha
trEn và b sung +úng qui trình.
Kh@c ph1c: B sung dHu chKt l'Lng tJt, thIc hi)n +úng qui trình b sung dHu.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

16.2.6 nnh h-Qng c>a vFt li/u cách 0i/n r@n
VAt li)u cách +i)n r;n có lo:i không 1nh h'Mng gì +Ji vPi dHu, có lo:i 1nh
h'Mng vPi mBc +E khác nhau +Ji vPi dHu. K5t qu1 thIc nghi)m chBng minh rXng 1nh
h'Mng rKt lPn +Ji vPi dHu là chKt cách +i)n lo:i s4n, rOi +5n vAt li)u xenlulo, cho nên
ph1i chú ý chNn vAt li)u cách +i)n.
Kh@c ph1c: CKm không +'Lc dùng các s1n phRm có 1nh h'Mng +5n chKt l'Lng dHu
nh' các lo:i s4n ôxyt vô c4 nh' s4n tr;ng (oxit chì), s4n nh, ...dùng làm vAt li)u trong
ch5 t:o và s&a chWa máy bi5n áp.
16.2.7 nnh h-Qng c>a ch: 0J vFn hành máy bi:n áp
Các tr'Qng hLp không bình th'Qng nh' khi thi5t b7 vAn hành quá t1i, quá
nhi)t c,c bE, ng;n m:ch cuEn dây v.v…Có thG làm gi1m +iGm chPp cháy c9a dHu,
tDng +E axít, tách ra các s1n phRm làm chKt l'Lng dHu gi1m +i nhi$u. Cho nên khi thi5t
b7 phát sinh sI cJ, ph1i thí nghi)m chKt l'Lng dHu.
Kh@c ph1c: ThIc hi)n +úng qui trình vAn hành máy bi5n áp, tránh vAn hành quá t1i.
16.3 Các th, nghi/m hoá lý
MEt sJ ch[ tiêu +ánh giá chKt l'Lng dHu:
aG +ánh giá chKt l'Lng dHu ng'Qi ta dIa vào nhi$u ch[ tiêu, các ch[ tiêu này
+'Lc +'a ra qua quá trình nghiên cBu, tính toán cFng nh' qua thIc t5 làm vi)c c9a
thi5t b7 có chBa dHu. Tùy thuEc vào +=c tính làm vi)c, +=c tính cKu trúc c9a thi5t b7 mà
ch9ng lo:i dHu +'Lc s& d,ng cho thi5t b7 ph1i có ch[ tiêu phù hLp.
16.3.1 T` trVng
Tb trNng c9a dHu +'Lc +7nh ngh.a là tb sJ khJi l'Lng c9a mEt +4n v7 thG tích
dHu trên khJi l'Lng c9a cùng mEt thG tích n'Pc M nhi)t +E quy +7nh. Tb trNng dHu
+'Lc xác +7nh theo tiêu chuRn IEC 296.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

16.3.2 J nhat (0J nhat qui -ac
0
E hoBc 0J nhat 0Jng hVc cSt)
aE nhPt c9a dHu 1nh h'Mng trIc ti5p +5n kh1 nDng t1n nhi)t c9a dHu. DHu có
+E nhPt càng cao thì kh1 nDng t1n nhi)t càng kém và ng'Lc l:i.
aE nhPt +Eng hNc +'Lc xác +7nh theo tiêu chuRn ASTM D445.
aE nhPt c9a dHu ch7u 1nh h'Mng rKt lPn bMi nhi)t +E. Khi nhi)t +E tDng thì
+E nhPt gi1m và ng'Lc l:i. Do dHu +'Lc s& d,ng trong các thi5t b7 có kho1ng nhi)t +E
vAn hành thay +i khá lPn cho nên yêu cHu dHu ph1i có +E nhPt t'4ng +Ji n +7nh
trong ph:m vi nhi)t +E +ó.
16.3.3 Nhi/t 0J chap cháy cOc kín (
0
C)
Nhi)t +E chPp cháy cJc kín c9a dHu là nhi)t +E mà t:i +ó h\n hLp h4i dHu và
không khí M trên m=t thoáng dHu b7 bùng cháy khi có mOi l&a +'a vào.
Nhi)t +E chPp cháy +'Lc xác +7nh theo tiêu chuRn ASTM D 93...
Trong các thi5t b7 +i)n mà dHu th'Qng xuyên ch7u nhi)t +E cao c,c bE (máy
c;t, bE +i$u áp d'Pi t1i c9a máy bi5n th5 ...), các thành phHn c9a dHu sY b7 phân h9y
t:o ra các hy+rôcácbon có +iGm cháy thKp, dUn +5n nhi)t +E chPp cháy c9a dHu gi1m
+i và dS sinh ra cháy n. M=t khác do sI phân h9y các thành phHn c9a dHu cho nên
chKt l'Lng dHu sY b7 thay +i, do +ó +ây là mEt ch[ tiêu c4 b1n +G +ánh giá chKt l'Lng
c9a dHu máy bi5n th5.
16.3.4 T?p chZt c9 hVc
T:p chKt c4 hNc trong dHu cách +i)n th'Qng +'Lc xác +7nh theo ph'4ng
pháp trIc quan. aây là các lo:i t:p chKt nh' tro, x4 sLi, kim lo:i,...lUn vào trong dHu
trong quá trình vAn chuyGn, b1o qu1n và vAn hành. aây là mEt ch[ tiêu rKt quan trNng
+ánh giá chKt l'Lng c9a dHu cách +i)n. Nó 1nh h'Mng xKu +5n h) sJ +i)n môi, +E b$n
+i)n, kh1 nDng t1n nhi)t c9a dHu. Ngoài ra các t:p chKt nh' kim lo:i, b,i kim lo:i còn
làm cho dHu mau già do b7 ôxy hóa.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

Theo qui +7nh +Ji vPi dHu trong các máy bi5n áp không +'Lc có t:p chKt c4
hNc nhìn thKy bXng m;t th'Qng.
16.3.5 ChU sO axít (mgKOH/g)
Ch[ sJ axít c9a dHu là sJ mg KOH cHn thi5t +G trung hòa l'Lng axít có trong
1g dHu.
Ch[ sJ axit +'Lc xác +7nh theo tiêu chuRn IEC 296 ho=c ph'4ng pháp tI
+Eng ASTM D 664...
Ch[ sJ axít trong dHu càng cao chBng tV l'Lng axít trong dHu càng lPn, lúc
+ó sI Dn mòn kim lo:i c9a dHu càng nhanh +Ong thQi làm cho vAt li)u cách +i)n
xenlulô b7 xuJng cKp và t:o ra các s1n phRm dS làm hVng dHu. GiPi h:n c9a ch[ sJ axit
trong dHu máy bi5n áp +'Lc cho M b1ng d'Pi:
Tr< sO a xít (mgKOH /g) Công vi/c ph6i thNc hi/n
< 0,1 Không cHn x& lý
0,1 ¸ 0,2 Yêu cHu x& lý
> 0,2 Có thG yêu cHu thay th5 ho=c tDng c'Qng x& lý dHu

16.3.6 Axít và ki*m hoà tan trong n-ac
Các Axít và ki$m hoà tan trong n'Pc khi có m=t trong dHu sY làm dHu mau
già +Ong thQi chúng Dn mòn rKt m:nh các chi ti5t bXng kim lo:i, vAt li)u xenlulô gây
1nh h'Mng lPn +5n chKt l'Lng dHu và thi5t b7. Do +ó yêu cHu không +'Lc có m=t các
axít và ki$m hoà tan trong n'Pc M trong dHu mPi.
aE axit và ki$m hoà tan trong n'Pc +'Lc xác +7nh theo tiêu chuRn GOCT
6307-75
16.3.7 J &n 0<nh ôxy hóa
aE n +7nh ôxy hóa +=c tr'ng cho kh1 nDng c9a dHu chJng l:i tác d,ng ôxy
hóa c9a ôxy trong không khí trong quá trình b1o qu1n và vAn hành.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

N5u dHu có +E n +7nh ôxy hóa không tJt thì trong vAn hành sY dS b7 ôxy hóa
và b7 bi5n chKt d'Pi tác +Eng c9a nhi$u nhân tJ bên ngoài nh' không khí, n'Pc, nhi)t
+E,...làm s1n sinh ra nhi$u axít và c=n dHu 1nh h'Mng +5n chKt l'Lng thi5t b7 và +E tin
cAy vAn hành.
aE n +7nh ôxy hoá +'Lc xác +7nh theo tiêu chuRn IP335 -89, GOCT 981-
75...
16.4 Th, nghi/m 0i/n áp phóng (kV/2,5mm)
aG xác +7nh c'Qng +E cách +i)n c9a dHu ng'Qi ta ti5n hành thí nghi)m +i)n
áp xuyên th9ng c9a dHu trong các thi5t b7 chuyên dùng nh' A6M 90, FOSTER ...
Nó +'Lc xác +7nh theo nhi$u tiêu chuRn khác nhau nh' GOCT 6581-75,
IEC156...vPi các d:ng +i)n cIc khác nhau. Thông th'Qng dùng +i)n cIc hình nKm vPi
+'Qng kính 36mm, bán kính cHu R=25mm, kho1ng cách giWa hai +i)n cIc
2,5±0,05mm.
C'Qng +E cách +i)n c9a dHu là mEt ch[ tiêu trNng y5u +1m b1o cho thi5t b7
vAn hành an toàn. N'Pc, t:p chKt c4 hNc và nhi$u nhân tJ khác làm gi1m c'Qng +E
cách +i)n c9a dHu, do +ó khi thí nghi)m c'Qng +E cách +i)n ta có thG +ánh giá +'Lc sI
nhiSm Rm, nhiSm bRn,...vv. c9a dHu.
16.4.1 <nh ngh3a
ai)n áp phóng c9a mEt mUu dHu +'Lc xác +7nh bXng +i)n áp phóng +i)n
giWa hai +i)n cIc nhúng trong mUu dHu th& nghi)m nh' hình vY (thông th'Qng dùng
+i)n cIc d:ng hình nKm +'Qng kính 36mm, bán kính cong R=25mm +=t cách nhau
2,5±0,05 mm)
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10


CJc th& dHu theo GOCT 6581-75

Vi)c lKy mUu dHu có ý ngh.a rKt lPn trong quá trình thí nghi)m. K5t qu1 +o
ph, thuEc rKt lPn vào công tác lKy mUu dHu, nhKt là khi +o giá tr7 +i)n áp phóng +i)n
c9a dHu. aiGm c4 b1n trong vi)c lKy mUu là mUu dHu ph1i +:i di)n cho chKt l'Lng vJn
có c9a dHu trong thi5t b7 +i)n. Khi lKy mUu ph1i chú ý bình lKy mUu ph1i s:ch, khô ráo
và ph1i chú ý tình hình thi5t b7, thQi gian lKy mUu và khí hAu.
Tr'Pc khi b;t +Hu công vi)c vPi thi5t b7, cHn ph1i nJi +Kt thAt tJt bXng 1 dây
dUn +Ong m$m có ti5t di)n không nhV h4n 4mm2.
Nghiêm c;m làm vi5c vHi thi+t bA ch6a 96Jc ti+p 9;t!
Ch[ +'Lc +=t bát +Ing mUu th& vào thi5t b7 ho=c lKy ra khVi thi5t b7 sau khi
+ã kiGm tra ch;c ch;n vi)c c;t nguOn c9a thi5t b7.
Nghiêm cKm bAt +i)n cao th5, n5u bát th& ch'a có dHu cHn thí nghi)m.
KiGm tra +i)n áp nguOn c9a thi5t b7 th& và cKp nguOn cho thi5t b7.
KiGm tra khe hM giWa các +i)n cIc c9a bát th& dHu bXng c& chuRn theo tiêu
chuRn cHn th& nghi)m (thông th'Qng +i)n cIc nKm và kho1ng cách là 2,5mm).
Chú ý: Không +'Lc sQ tay vào các +i)n cIc.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

16.4.2 Chu^n b< m\u th, và bát th,
Tr'Pc khi th& nghi)m, n5u tr'Pc +ó bát th& +'Lc b1o qu1n trong dHu thì ti5n
hành kiGm tra bát thông qua th& +i)n áp phóng c9a mUu b1o qu1n. N5u +i)n áp phóng
kho1ng >40V/2,5mm thì không cHn sKy bát th&. N5u +i)n áp phóng thKp thì cHn ph1i
sKy bát tr'Pc khi s& d,ng.
ai)n th5 +ánh th9ng c9a mUu chKt lVng cách +i)n cHn th& nghi)m xác +7nh M
nhi)t +E 15-350C, không khác vPi bi)t vPi nhi)t +E n4i +=t thi5t b7.
Tr'Pc khi th& lN chBa mUu ph1i +'Lc +Ay kín, tránh tác +Eng c9a ánh sáng
và +=t M n4i ti5n hành th& không ít h4n 30 phút. Nhi)t +E mUu thí nghi)m không +'Lc
khác bi)t vPi nhi)t +E n4i thí nghi)m và ph1i M trong ph:m vi 15-350C.
LN chBa mUu ph1i +'Lc +1o ng'Lc vài lHn cRn thAn +G nhWng chKt bRn mUu
+'Lc trEn +$u trong toàn bE thG tích mUu. Khi làm +i$u này tránh rung l;c m:nh +G
không có bNt khí +i vào mUu. Sau +ó dùng mEt ít chKt lVng này +G tráng bát, làm s:ch
+i)n cIc (thIc hi)n 2 lHn), ti5p theo rót cRn thAn vào bát +o +5n mBc quy +7nh sao cho
dòng chKt lVng ch1y theo vách c9a nó và không t:o bNt khí. N5u có bNt khí cHn lo:i trZ
bXng cách khuKy cRn thAn bXng +Fa th9y tinh.
Trình tI ti5n hành thí nghi)m
MM n;p thi5t b7, +=t bát chBa mUu th& vào và +óng n;p l:i. aG yên kho1ng
10 phút.
aJi vPi mEt mUu th& ph1i ti5n hành 6 lHn +ánh th9ng, theo chu trình: phóng-
khuKy-+G yên 05 phút -phóng l:i. aG khuKy dùng +Fa thub tinh ho=c que khuKy bXng
vAt li)u không hoà tan trong dHu và không t:o x4 ho=c khuKy tZ tI +Eng. Khi khuKy
tránh t:o bNt khí trong mUu th&.
Ti5n hành x& lý k5t qu1 theo m,c 16.4.4 n5u +:t yêu cHu thì lKy k5t qu1 là
giá tr7 trung bình c9a các lHn phóng nh' +ã nêu.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

16.4.3 ánh giá và phân tích k:t qu6 thí nghi/m
Giá tr7 trung bình c9a +i)n th5 +ánh th9ng:
å
=
=
n
i
i
np Unp
n
U
1
_
1

VPi Unpi - Giá tr7 các lHn phóng liên ti5p trên mEt mUu th&, KV
n - SJ lHn +ánh th9ng.
Dung sai bình ph'4ng trung bình các giá tr7 +i)n th5 +ánh th9ng +'Lc tính
bXng công thBc:
) 1 (
1
2
-
ú
û
ù
ê
ë
é
-
=
å
=
-
n n
U U
n
i
p
pi
u
s

Các giá tr7 +i)n th5 +ánh th9ng ph1i t'4ng Bng vPi các giá tr7 chuRn c9a h)
sJ bi5n thiên V +'Lc tính nh' sau:
V = s
u
.100/
-
np
U
N5u giá tr7 c9a h) sJ bi5n thiên v'Lt quá 20%, ngh.a là tr'Qng hLp +ó ph1i
ti5n hành thêm 1 lHn th& nWa, cFng ti5n hành 6 lHn +ánh th9ng sau +ó lKy n=12.
N5u h) sJ bi5n thiên vUn v'Lt quá 20% thì chKt l'Lng c9a +i)n môi coi nh'
không +:t yêu cHu.
16.5 Th, nghi/m tang góc t&n hao 0i/n môi Tgd (%)
aây là mEt ch[ tiêu quan trNng, thông qua giá tr7 c9a nó ta có thG +ánh giá
+'Lc sI nhiSm bRn, sI h' hVng c9a mUu dHu thí nghi)m mà bXng các thí nghi)m khác
ta không +ánh giá +'Lc.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13

H) sJ +i)n môi +'Lc xác +7nh bXng nhi$u tiêu chuRn khác nhau, thông
th'Qng dùng tiêu chuRn IEC 247, GOCT 6581-75...
DHu n5u +'Lc ch5 luy)n tJt thì có giá tr7 Tgd rKt bé. Trong quá trình b1o
qu1n và vAn hành, n5u trong dHu xuKt hi)n các s1n phRm nh' n'Pc, các s1n phRm c9a
sI ôxy hóa dHu, các h:t keo tích +i)n, các s1n phRm hòa tan tZ vAt li)u cách +i)n r;n ...
thì giá tr7 Tgd c9a dHu tDng cao.
Giá tr7 Tgd c9a dHu 1nh h'Mng trIc ti5p +5n Tgd c9a giKy tRm, 1nh h'Mng
+5n +E tin cAy vAn hành c9a thi5t b7 +i)n cao th5 và ng'Lc l:i vAt li)u cách +i)n trong
ch5 t:o máy bi5n áp 1nh h'Mng rKt lPn +5n giá tr7 Tg d c9a dHu.
Giá tr7 Tg d bi5n +i rKt nhanh theo nhi)t +E c9a dHu, nhi)t +E dHu tDng thì
giá tr7 Tg d tDng và ng'Lc l:i, do +ó ng'Qi ta th'Qng +ánh giá giá tr7 Tg d M nhi)t +E
xác +7nh (900C) và khi xác +7nh giá tr7 Tg d c9a dHu ngoài vi)c s& d,ng lo:i +.a +o tg
d chuyên dùng còn ph1i s& d,ng thêm bE n +7nh nhi)t +E.
16.6 Th, nghi/m hàm l-Tng ^m dMu cách 0i/n (K7n vA 9o ppm ho:c gam
/t;n)
Vi)c xác +7nh hàm l'Lng n'Pc cho phép ta +ánh giá v$ mBc +E ch5 luy)n
dHu và chKt l'Lng dHu. DHu ch5 luy)n càng tJt, chKt l'Lng dHu càng cao thì n'Pc hòa
tan càng ít, kh1 nDng k5t hLp vPi n'Pc c9a lo:i dHu này kém cho nên n'Pc lUn vào
trong dHu (n5u có) sY b7 tách ra và l;ng xuJng +áy thi5t b7.
Hàm l'Lng n'Pc +'Lc xác +7nh bXng ph'4ng pháp chuRn +E tI +Eng Karl-
Fischer (theo tiêu chuRn IEC 814).
SI có m=t c9a n'Pc trong dHu gây 1nh h'Mng rKt lPn +5n chKt l'Lng dHu
nh':
+ Làm gi1m h) sJ +i)n môi c9a dHu.
+ Làm Rm vAt li)u cách +i)n trong thi5t b7.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 14

+ N5u hàm l'Lng axít trong dHu t'4ng +Ji cao thì d'Pi tác d,ng xúc tác c9a
n'Pc các kim lo:i trong thi5t b7 sY b7 Dn mòn rKt nhanh, làm dHu mau già và xuKt hi)n
nhi$u c=n dHu.
16.7 Khái quát ph-9ng pháp phân tích s@c ký khí dMu cách 0i/n
16.7.1 C9 sQ
Nhu cHu s& d,ng +i)n ngày mEt tDng cao.
Yêu cHu chKt l'Lng +i)n ph,c v, ngày càng tJt h4n.
Quan +iGm c9a ngành qu1n lý vAn hành h) thJng +i)n vPi +E tin cAy, +E n
+7nh và hi)u suKt cao, phòng chJng các sI cJ, h' hVng, tDng hi)u qu1 xây dIng.
XuKt phát tZ các thIc tr:ng này, vi)c c1i ti5n và nâng cao các công ngh)
chRn +oán và dI báo quá trình già hoá c9a các máy bi5n áp +ang vAn hành là h5t sBc
cHn thi5t, +Ong thQi thi5t lAp các quy trình / quy ph:m cho công tác b1o d'3ng các máy
bi5n áp trong +ó có các thông tin v$ công ngh) mPi nhKt nh': Thu thAp các thông sJ
vAn hành, công ngh) chRn +oán .v.v...
16.7.2 Khái quát ph-9ng pháp phân tích s@c ký khí dMu cách 0i/n
1. Tóm l'Lc v$ qu1n lý b1o d'3ng bXng ph'4ng pháp phân tích khí hoà tan
trong dHu.
aây là mEt trong nhWng ph'4ng pháp b1o d'3ng các thi5t b7 ngâm dHu
(chcng h:n các máy bi5n áp) +em l:i hi)u qu1 cao, vi)c b1o d'3ng bXng ph'4ng pháp
phân tích thành phHn khí trong dHu +'Lc các Công ty +i)n lIc s& d,ng và nó rKt hWu
ích trong vi)c phòng chJng các sI cJ.
V$ ph'4ng pháp +ánh giá, cHn ph1i nghiên cBu mJi liên h) giWa các m=t c9a
các hi)n t'Lng bKt th'Qng bên trong vPi khí phát sinh tZ các k5t qu1 phân tích khí.
V$ ph'4ng pháp chRn +oán, s& d,ng s4 +O chRn +oán hi)n t'Lng bKt th'Qng
dIa trên t[ phHn h\n hLp khí. Trong s4 +O chuRn +oán, tr:ng thái thi5t b7 +'Lc chia
thành: quá nhi)t, phóng +i)n, phóng +i)n vHng quang tu> theo tr7 sJ nDng l'Lng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 15

2. Cách thBc ti5n hành phân tích khí hoà tan trong dHu
aG +ánh giá và chRn +oán các hi)n t'Lng bKt th'Qng trong máy bi5n áp, cHn
ph1i ti5n hành theo các b'Pc d'Pi +ây:
LKy mUu dHu tZ máy bi5n áp
Phân tách các thành phHn khí trong dHu.
Phân tích khí +ã +'Lc phân tách bXng thi5t b7 phân tích s;c ph khí
aánh giá k5t qu1 phân tích
LKy mUu dHu
LKy mUu dHu th'Qng +'Lc lKy tZ van thùng chính c9a máy bi5n áp. Có thG s&
d,ng bình kim lo:i, chai lN ho=c sy-ranh thub tinh (d:ng b4m tiêm) +G chBa dHu.
Phân tách khí:
- Ph'4ng pháp không gian h4i: M nhi)t +E và áp xuKt nhKt +7nh có mEt cân
bXng giWa nOng +E c9a các chKt phân tích trong pha khí và phHn h4i bên trên lN mUu.
Khi xác +7nh +'Lc nOng +E pha h4i sY xác +7nh +'Lc nOng +E trong pha lVng.
- Ph'4ng pháp này khác vPi ph'4ng pháp truy$n thJng bóc tách khí bXng
+ui khí và hút chân không.
Phân tích mUu:
Các thi5t b7 chính +'Lc s& d,ng +G phân tích s;c ph khí là thi5t b7 dò kiGu
nhi)t dUn TCD (Thermal Conductivity type Detector) và thi5t b7 dò kiGu ion-hoá bXng
l&a (+Jt cháy) hy+rô FID (hydrogen Flame Ionization type Detector).
16.7.3 Qu6n lý b6o d-8ng b]ng ph-9ng pháp phân tích khí hoà tan trong Oi
t-Tng
Vi)c phân tích khí hoà tan trong dHu +'Lc s& d,ng cho các thi5t b7 ngâm
dHu: các máy bi5n áp lIc, các cuEn kháng. Các thi5t b7 ngâm dHu khác nh' các máy
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 16

bi5n áp tI dùng, các bE bi5n +i +o l'Qng (máy bi5n +i)n áp +o l'Qng, máy bi5n dòng
+i)n), sB +Hu vào .v.v. cFng +'Lc chRn +oán trên c4 sM tiêu chuRn này khi cHn.
Kho1ng thQi gian
D'Pi +ây là kho1ng thQi gian cho vi)c ti5n hành phân tích khí hoà tan trong
dHu:
ao lHn +Hu
1 ~ 3 tháng sau khi +'a vào vAn hành.
CHn nói thêm M +ây là vi)c phân tích này +'Lc thIc hi)n +Ji vPi dHu +ang
làm vi)c. H4n nWa, tr'Pc khi +'a vào vAn hành, tu> vào +i)n áp danh +7nh c9a thi5t b7
mà ti5n hành +o mEt cách phù hLp.
ao +7nh k>
1 ~ 3 nDm / lHn
Chu k> này +'Lc xác +7nh tu> theo +i)n áp danh +7nh c9a thi5t b7, môi
tr'Qng s& d,ng v.v.
LHn +o k5 ti5p
Trong tr'Qng hLp, khi ti5n hành phân tích khí hoà tan trong dHu mà có phán
+oán M mBc c1nh báo ho=c bKt th'Qng ho=c khi ti5n hành kiGm tra bên trong ho=c khi
s&a chWa thì cHn ph1i rút ng;n kho1ng thQi gian ti5n hành lHn +o k5 ti5p.
ao +Et xuKt
ao +Et xuKt +'Lc thIc hi)n khi b1o v) phát hi)n có hi)n t'Lng bKt th'Qng
ho=c khi cHn thi5t +G ph,c v, cho vi)c duy tu b1o d'3ng.
Ví d,: t:i thQi +iGm có dòng +i)n sI cJ ho=c thi5t b7 b7 quá t1i…
Các lo:i khí cHn phân tích:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 17

D'Pi +ây là 9 lo:i khí +'Lc phân tích:
O2 (ôxy), N2 (nit4), H2 (hy+ro), CH4 (mêtan), C2H6 (êtan), C2H4 (êtylen),
C2H2 (axêtylen), CO (cacbon monoxit), CO2 (cacbon +ioxit)
Ngoài ra, các khí hy+rocacbon khác (C3-, C4-...) sY +'Lc phân tích khi cHn.
BiGu diSn thông sJ phân tích
Thành phHn khí trong dHu sY +'Lc biGu th7 bXng tb l) thG tích khí trong dHu,
+4n v7 phHn tri)u +'Lc dùng làm +4n v7 tính và nó th'Qng +'Lc vi5t t;t là [ppm].
Tng l'Lng khí là tng hàm l'Lng tKt c1 các lo:i khí +'Lc li)t kê M m,c (3)
trong +ó có O2, N2 và CO2. M=t khác, tng l'Lng khí cháy (Total Combustible Gas-
TCG) là tng hàm l'Lng các khí H2, CH4, C2H6, C2H4, C2H2 và CO.
Các hi)n t'Lng bKt th'Qng bên trong và khí phát sinh
Nguyên nhân gây ra sI phát sinh khí trong dHu
B6ng 16.1 D?ng sN cO bên trong và khí phát sinh
D:ng sI cJ bên trong Khí +=c tr'ng(+iGn hình)
Quá nhi)t dHu cách +i)n
H
2
, CH
4
, C
2
H
6
, C
2
H
4
, C
2
H
2

Quá nhi)t trong vAt li)u cách +i)n +'Lc ngâm
hoàn toàn trong dHu
H
2
, CH
4
, C
2
H
6
, C
2
H
4
, C
2
H
2
, CO, CO
2

Phóng +i)n trong vAt li)u cách +i)n
H
2
, CH
4
, C
2
H
4
, C
2
H
2

Phóng +i)n trong vAt li)u cách +i)n +'Lc ngâm
hoàn toàn trong dHu
H
2
, CH
4
, C
2
H
4
, C
2
H
2
, CO, CO
2


B6ng 16.2 D?ng sN cO và các ví d1 minh hVa
D?ng sN cO Ví d1 minh ho?
Phóng +i)n vHng quang
(Phóng +i)n nDng l'Lng
cao)
-Phóng +i)n nDng l'Lng cao do ng;n m:ch ho=c ch:m +Kt trong
các cuEn dây
-SI +ánh th9ng cách +i)n trong dHu
-Ng;n m:ch trong m:ch +i)n h: áp và +Bt dây nJi +Kt
- Khép m:ch kín trong dây dUn [nh' bu-lông lõi tZ và vòng +ai
gHn luOng tZ thông chính]
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 18

Phóng +i)n
(Phóng +i)n nDng l'Lng
trung bình)
-Phóng +i)n vHng quang do các +i)n t& tI do, lVng vòng +)m
ho=c các +Hu nJi c9a các dây dUn
-Phóng +i)n b$ m=t trên +ai buEc c9a vAt cách +i)n ho=c tr, +3
và trên mi5ng chêm c9a các cuEn dây
-Phóng +i)n trong dHu giWa các ti5p +iGm c9a bE +i$u áp (bE
chuyGn nKc)
Phóng +i)n c, bE
(Phóng +i)n nDng l'Lng
thKp)
-Phóng +i)n M kho1ng trJng do dHu thKm không +$u
-Phóng +i)n do giKy cách +i)n có +E Rm cao
-Dòng +i)n nhiSm
Quá nhi)t (Cao)
-Dòng +i)n tuHn hoàn lPn M vV ho=c M lõi
-M:ch khép kín trong lá thép silic.
-Phát nóng c,c bE trong các cuEn dây
- Ti5p +iGm c9a bE +i$u áp (bE chuyGn nKc) b7 khuy5t tAt
Quá nhi)t (Trung bình)
-Các khuy5t tAt M ch\ nJi giWa các thanh dUn, các ti5p +iGm c9a
bE +i$u áp ho=c mJi nJi giWa +Hu b;t dây c9a sB và cáp.
-LPp ph9 cách +i)n c9a các dây dUn song song trong cuEn dây b7
trHy, x'Pc.
Quá nhi)t (ThKp)
-Quá t1i
-T;c nghYn sI l'u thông dHu trong dây quKn
-TZ thông t1n qua khung k^p lõi thép

16.8 Qui trình lZy m\u dMu 0L phân tích và th, nghi/m
16.8.1 Ý ngh3a c>a vi/c lZy m\u dMu
K5t qu1 thí nghi)m dHu có chính xác hay không mEt phHn ph, thuEc vào vi)c
lKy mUu. N5u lKy mUu không +úng ph'4ng pháp sY làm sai l)ch k5t qu1 phân tích, x&
lý sai gây ra lãng phí.
16.8.2 Các 0i*u ki/n cMn chú ý khi lZy m\u
Th[i ti:t:
Khi lKy mUu các thi5t b7 ngoài trQi, ch[ nên lKy mUu trong +i$u ki)n thQi ti5t
n;ng ráo và +E Rm môi tr'Qng M n4i lKy mUu thKp (<75%), ph1i có bi)n pháp che ch;n
khi có nhi$u gió, b,i. N5u +i$u ki)n b;t buEc ph1i lKy mUu M thQi ti5t xKu thì ph1i có
bi)n pháp che ch;n và làm khô ráo n4i lKy mUu.
D1ng c1 lZy m\u:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 19

Các d,ng c,, bình +Ing mPi s& d,ng ho=c bRn ph1i +'Lc r&a s:ch bXng xà
phòng sau +ó r&a k] bXng n'Pc cKt cho +5n khi dung d7ch r&a là trung tính (kiGm tra
bXng Phenolphtalein và Metyl da cam), sau +ó sKy khô trong lò sKy M nhi)t +E 1000C ít
nhKt 4 giQ. Các d,ng c, bXng nhIa, chKt d`o thì sKy M 700C trong thQi gian tJi thiGu 01
giQ.
Các bình lKy mUu sau khi sKy ph1i +Ay n;p ngay và +G nguEi.
Các d,ng c,, bình mUu th'Qng xuyên s& d,ng thì ph1i +=t trong hEp +Ing
s:ch sY, khô ráo.
N9i lZy m\u:
Nhi)t +E c9a bình, d,ng c, lKy mUu và n4i +=t thi5t b7 cHn lKy mUu không
+'Lc chênh nhau quá 50C (khi M n4i khác +5n lKy mUu, tJt nhKt là nên +G chai M n4i
lKy mUu kho1ng 30 phút tr'Pc khi lKy mUu).
Cách lKy mUu vào bình +Ing:
Luôn cho dòng dHu ch1y n +7nh (không b;n tung tóe) theo thành bình.
Riêng lKy mUu +G phân tích hàm l'Lng khí hoà tan trong dHu bXng syranh
không +'Lc có bNt khí trong d,ng c, +Ing mUu.
16.8.3 Các b-ac lZy m\u
a-Công tác chu@n b*:
KiGm tra thi5t b7 +ã c;t +i)n, cách ly hoàn toàn vPi các nguOn +i)n áp khi lKy
mUu trong thi5t b7 +i)n.
aJi vPi các thi5t b7 không c;t +i)n +'Lc mà cHn ph1i lKy mUu thì ph1i kiGm
tra +1m b1o an toàn cho ng'Qi lKy mUu tr'Pc khi thIc hi)n công vi)c.
Xác +7nh v7 trí van lKy mUu trên thi5t b7 ho=c trên téc, phuy.
KiGm tra kích th'Pc van lKy mUu và chuRn b7 d,ng c, lKy mUu phù hLp.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 20

Ghi các thông tin cHn thi5t lên bình lKy mUu: Tên thi5t b7, ký hi)u vAn hành...
b-Ti(n hành l,y mOu:
LKy mUu trong thi5t b7 +i)n ho=c thùng chBa có van lKy mUu:
(L'u ý: Ph1i kiGm tra tình tr:ng van lKy mUu còn làm vi)c +'Lc không tr'Pc
khi ti5n hành lKy mUu. N5u thi5t b7 ho=c thùng chBa có áp lIc âm, cHn phá chân không
tr'Pc khi lKy mUu)
MM n;p +Ay van (n5u có), dùng v1i không sLi lau s:ch các chKt bRn, n'Pc,...
M van.
X1 mEt l'Lng dHu qua van +G lo:i bV các c=n bRn M van +Ong thQi xem xét
trong dHu có lUn n'Pc tI do không. L'Lng dHu x1 tùy thuEc vào l'Lng dHu có trong
thi5t b7, thông th'Qng x1 kho1ng 0, 5 lít.
LKy mUu phân tích các tính chKt Hóa lý:
L'Lng mUu cHn lKy: 1,5-2,0 lít.
LKy mUu theo s4 +O Hình 11.2. G;n Jng lKy mUu vào van lKy mUu, mM chAm
van +G dHu +Ry h5t khí trong Jng +Ong thQi làm s:ch Jng. Sau +ó lKy vào bình kho1ng
1/10 lít và tráng +$u, dHu sau khi tráng x1 vào xô +Ing. ThIc hi)n vi)c tráng r&a chai
hai lHn sau +ó lKy mUu vào bình +ã tráng.
LKy mUu +G phân tích hàm l'Lng khí hòa tan trong dHu:
(Tu> thuEc vào l'Lng mUu yêu cHu c9a thi5t b7 thí nghi)m)
LKy mUu phân tích hàm l'Lng khí bXng syranh:
L'Lng mUu cHn lKy: 36ml lKy vào 2 syranh, m\i syranh 18ml.
G;n Jng lKy mUu s& d,ng cho vi)c lKy mUu dHu +G phân tích hàm l'Lng khí
(có van 3 ngã, mEt ngã g;n vPi Jng lKy mUu, mEt ngã g;n vào syranh, mEt ngã +G x1
dHu ra ngoài).
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 21

ThIc hi)n các b'Pc thao tác tuHn tI a,b,c,d,c,d, e theo s4 +O Hình 16.2.
LKy mUu phân tích hàm l'Lng khí bXng chai theo s4 +O Hình 16.1.
Chú ý: Không +G kho1ng trJng trong lN mUu sau khi k5t thúc lKy mUu.



LKy mUu trong phuy:
aG phuy yên t.nh vài giQ tr'Pc khi lKy.
LKy mUu bXng d,ng c, chuyên dùng +G lKy mUu dHu trong phuy (Jng thub
tinh dài 1m, +'Qng kính 2, 5cm thon hai +Hu).
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 22

hng ph1i +'Lc tráng r&a 2 lHn bXng dHu lKy mUu. Sau +ó c;m Jng theo
h'Png thcng +Bng +5n cách +áy phuy 10cm. ChQ cho dHu dâng lên ngang bXng mBc
dHu trong phuy, b7t +Hu Jng, lKy ra và n:p vào bình +Ing mUu theo cách lKy dHu vào
bình. Làm nh' vAy cho +5n khi lKy +9 l'Lng mUu yêu cHu.
16.9 Các y:u tO 6nh h-Qng 0:n k:t qu6 0i/n áp phóng c>a m\u dMu và bi/n
pháp kh@c ph1c
16.9.1 Nhi/t 0J m\u dMu
DHu cách +i)n s:ch thì nhi)t +E không 1nh h'Mng lPn +5n k5t qu1 +i)n áp
phóng c9a dHu. Nh'ng khi dHu có chBa các t:p chKt nhKt là n'Pc thì +i)n áp phóng Uf
ph, thuEc rKt nhi$u vào nhi)t +E mUu.

Gi6i thích: M nhi)t +E thKp (vào kho1ng £ 500C) n'Pc lUn trong dHu phHn nhi$u M
d:ng l4 l&ng dS dàng phân cIc t:o cHu nJi d'Pi tác d,ng c9a +i)n tr'Qng nên +i)n áp
phóng +i)n thKp. Khi nhi)t +E tDng lên kh1 nDng hòa tan c9a n'Pc vào trong dHu cFng
tDng lên, lúc này n'Pc M d:ng liên k5t nên +i)n áp phóng cFng tDng lên; Uf +:t giá tr7
cIc +:i. Khi nhi)t +E tDng cao h4n 800C n'Pc b7 bJc h4i m:nh và sôi lên t:o thành
nhi$u bNt khí trong dHu. BNt khí dS b7 ion hóa và phóng +i)n nên +i)n áp phóng c9a
dHu gi1m thKp. a'Qng cong biGu diSn quan h) giWa +i)n áp phóng và nhi)t +E dHu nh'
hình vY trên.
F Kh@c ph1c: trong quá trình lNc dHu nên lKy mUu dHu M hai nhi)t +E 300C và 800C,
n5u +i)n áp phóng c9a hai mUu này xKp x[ nhau là vi)c lNc dHu +:t yêu cHu.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 23

16.9.2 T?p chZt c9 hVc
Các sLi t4 nhV th'Qng t:o thành cHu nJi giWa 2 +i)n cIc dS dàng gây phóng
+i)n làm cho Uf gi1m thKp.
F Kh@c ph1c: H:n ch5 dùng v1i +G lau +i)n cIc và b$ m=t phía trong c9a van lKy
mUu nhXm tránh các sLi t4 trong v1i bám vào, +Ong thQi dùng dHu s:ch +G tráng bát lKy
mUu nhi$u lHn. Nên dùng giKy không x4 lau +i)n cIc và sau khi lau nên sKy khô +i)n
cIc.
16.9.3 J ^m môi tr-[ng
Khi môi tr'Qng bên ngoài Rm ngh.a là h4i n'Pc trong không khí nhi$u thì
n'Pc dS xâm nhAp vào trong mUu dHu và làm Rm các +i)n cIc nên Uf gi1m thKp.
F Kh@c ph1c: không lKy mUu khi trQi m'a gió ho=c tr'Pc 8 giQ sáng (trong nhWng
tr'Qng hLp này th'Qng +E Rm không khí là khá cao). Nên lKy mUu khi +E Rm môi
tr'Qng £ 70% ho=c dùng nhWng bi)n pháp che ch;n và d,ng c, lKy mUu +=c bi)t +G
tránh h4i Rm xâm nhAp vào dHu. Khi không di chuyGn nên b1o qu1n bát và +i)n cIc
trong dHu cách +i)n tJt.
16.9.4 BVt khí hòa tan trong dMu
Khi lKy mUu lúc trQi Rm, không khí Rm xâm nhAp vào sY có c1 n'Pc lUn
không khí ho=c các lo:i dHu trong thi5t b7 khi lKy ra có lUn nhi$u bNt khí (nh' dHu c9a
máy c;t BMT c9a Nga) thì +i)n áp phóng sY gi1m thKp.
F Kh@c ph1c: khi lKy mUu và khi rót dHu vào bát th& dHu ph1i chú ý không cho dòng
dHu t:o thành bNt khí; lKy mUu theo các +i$u ki)n M m,c (c) +ã nói M trên. aJi vPi lo:i
dHu có nhi$u bNt khí nh' dHu Máy c;t BMT thì ph1i có +9 thQi gian cho khí l;ng h5t
mPi thIc hi)n thí nghi)m.
16.9.5 Kho6ng cách 0i/n cNc, d?ng 0i/n cNc
Các d:ng +i)n cIc khác nhau vPi cùng kho1ng cách nh' nhau thì Uf sY khác
nhau; khi kho1ng cách giWa 2 +i)n cIc nhV h4n thì Uf sY gi1m thKp (trong thIc t5
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 24

th'Qng dùng lo:i +i)n cIc d:ng nKm vPi kho1ng cách tiêu chuRn là 2,5mm). f nhWng
+iGm +i)n cIc không phcng, có v5t x'Pc, g[ t:o nên nhWng +[nh nhNn làm cho +i)n
tr'Qng không +$u; k5t qu1 là Uf gi1m thKp.
F Kh@c ph1c: th'Qng xuyên b1o qu1n tJt bát th& dHu, s& d,ng +úng lo:i +i)n cIc, v)
sinh b$ m=t +i)n cIc và kiGm tra kho1ng cách giWa 2 +i)n cIc tr'Pc khi thí nghi)m,
không dùng các vAt cBng cN xát vào +i)n cIc.
16.9.6 Ch: 0J khuZy m\u dMu khi th, nghi/m
M\i khi mUu dHu phóng +i)n sY t:o nên các s1n phRm phân h9y nXm giWa 2
+i)n cIc làm cho các lHn phóng +i)n sau cho k5t qu1 không chính xác.
F Kh@c ph1c: GiWa 2 lHn phóng nên khuKy dHu (bXng +Fa thub tinh ho=c tI +Eng) +G
+'a các s1n phRm ph, +i vào vùng dHu khác t:o nên sI +Ong nhKt c9a dHu trong bát
th&. aOng thQi cHn luôn luôn rót +9 l'Lng dHu +ã qui +7nh trong bát th&.
16.9.7 TOc 0J tIng 0i/n áp
Khi tJc +E tDng +i)n áp lPn quá thì không +9 thQi gian t:o cHu nJi giWa 2
+i)n cIc nên Uf cao; k5t qu1 không chính xác.
F Kh@c ph1c: Ph1i +=t tJc +E tDng +i)n áp +úng vPi ph'4ng pháp thí nghi)m áp
d,ng. Thông th'Qng tJc +E tDng +i)n áp là 2KV/s.
16.9.8 i/n áp th,
Khi +i)n áp th& là +i)n áp pha lKy tZ h) thJng 3 pha không +Ji xBng có kh1
nDng xuKt hi)n các sóng hài bAc 3 làm gi1m Uf c9a dHu.
F Kh@c ph1c: n5u có +i$u ki)n nên dùng +i)n áp dây +G th& ho=c lKy nguOn 1 pha M
l'Pi +Ji xBng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 25

16.10 KhOi l-Tng tiêu chu^n th, nghi/m dMu cách 0i/n trong l@p mai và 0<nh
kC c>a các thi:t b< 0i/n
16.10.1 KhOi l-Tng th, nghi/m dMu trong l@p mai và trong 0<nh kC
B6ng 16.3 Các 0Bc tính hóa, lý c>a dMu MBA ABB mai cung cZp tW nhà
phân phOi
Yêu cMu
Bc tính 9n v<
ABB Power Oy IEC 296
T:p chKt c4 hNc mg/dm
3
£ 5,0 ---
Hàm l'Lng n'Pc g/t £ 50 (£ 30 )
ai)n áp phóng KV/2,5mm ³ 30 ³ 30
Ch[ sJ axít mgKOH/g £ 0,02 £ 0,02
SBc cDng b$ m=t 10
-3
N/m ³ 40 ( ³ 40 )
Tb trNng M 20
0
C g/cm £ 0,895 £ 0,895
aE nhPt M 20
0
C
40
0
C
cSt
cSt
20,0
---
---
£ 11
Nhi)t +E chPp cháy
0
C ³ 140 ³ 130
Hàm l'Lng chKt Bc ch5 *) % 0,3 ---
Hàm l'Lng chKt th4m % CA £ 11 ---
H) sJ tn hao M 90
0
C
0
/
00
£ 5,0 £ 5,0
*) N5u dHu có chKt Bc ch5 +'Lc s& d,ng.
Tuy nhiên, dHu +áp Bng các yêu cHu nêu trên ch'a thG s& d,ng +'Lc trong
MBA. aHu tiên dHu ph1i +'Lc lNc và x& lý chân không. ai$u này c1i thi)n c'Qng +E
cách +i)n và hàm l'Lng n'Pc, t:p chKt trong dHu +'Lc gi1m thKp. DHu s& d,ng trong
các MBA ABB Power Oy’s sau khi x& lý có các giá tr7 tiêu biGu sau:
Bc tính 9n v< Giá tr<
T:p chKt c4 hNc ( > 7mm ) N
0
/l < 3000
Hàm l'Lng n'Pc g/t £ 2
ai)n áp phóng KV/2,5mm > 80
H) sJ tn hao M 90
0
C
0
/
00
< 2,0
Tr'Pc khi + vào MBA, dHu còn +'Lc x& lý t:i tr:m n5u +i)n áp phóng thKp
h4n 60 kV/2,5mm, hàm l'Lng n'Pc lPn h4n 10mg/dm3 ho=c mBc t:p chKt (>7mm) cao
h4n 15000 phHn m\i lít.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 26

Chú ý: N(u d'u MBA $.:c vRn chuy;n bWng các phuy thì ph3i luôn lQc d'u tr.0c khi
n%p vào MBA.

B6ng 16.4 Tiêu chu^n dMu cách 0i/n gOc khoáng không kháng ôxy hoá
(296 IEC 1982)
Các giá tr< giai h?n
TT Bc tính
Lo?i 1 Lo?i 2 Lo?i 3
1 aE nhPt +Eng hNc, mm
2
/s
M 40
0
C £ 16,5 £ 11,0 £ 3,5
M -15
0
C £ 800
M -30
0
C £ 1800
M -40
0
C £ 150
2 Nhi)t +E chPp cháy,
0
C ³ 140 ³ 130 ³ 95
3 Nhi)t +E +ông +=c,
0
C £ -30 £ -45 £ -60
4 Hình thBc Trong , không có c=n và các chKt l4 l&ng
5 Tb trNng M 20
0
C, Kg/dm
3
£ 0,895
6 Ch[ sJ axít, mgKOH/g £ 0,03
7 L'u hu>nh Dn mòn Không Dn mòn
8 Hàm l'Lng n'Pc, g/T Không +=t ra tiêu chuRn khi giao hàng
9 Ph, gia chJng ôxy hóa Không tìm thKy
10
aE n +7nh ôxy hóa:
Ch[ sJ axít mgKOH/g
C=n , % khJi l'Lng

0,40
£ 0,10
11
ai)n áp +ánh th9ng, KV
Khi giao hàng
Sau khi x& lý

30
³ 50
12
H) sJ tn thKt +i)n môi M 90
0
C và
40-60 Hz

£ 0,005
B6ng 16.5 Tiêu chu^n dMu cách 0i/n gOc khoáng kháng ôxy hoá
(296 IEC 1982)
Các tr< sO giai h?n
TT Bc tính
Lo?i 1 Lo?i 2 Lo?i 3
1 aE nhPt +Eng hNc, mm
2
/s
M 40
0
C £ 16,5 £ 11,0 £ 3,5
M -15
0
C £ 800
M -30
0
C £ 1800
M -45
0
C £ 150
2 Nhi)t +E chPp cháy,
0
C ³ 140 ³ 130 ³ 95
3 Nhi)t +E +ông +=c,
0
C £ -30 £ -45 £ -60
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 27

4 Hình thBc Trong , không có c=n và các chKt l4 l&ng
5 Tb trNng M 20
0
C, Kg/dm
3
£ 0,895
6 Ch[ sJ axít, mgKOH/g £ 0,03
7 L'u hu>nh Dn mòn Không Dn mòn
8 Hàm l'Lng n'Pc, g/T Không +=t ra tiêu chuRn khi giao hàng
9 Ph, gia chJng ôxy hóa
Lo:i và hàm l'Lng ph, gia +'Lc qui +7nh giWa
nhà cung cKp và +4n v7 s& d,ng
10 aE n +7nh ôxy hóa: a5n nay ch'a qui +7nh các tr7 sJ giPi h:n
11
ai)n áp +ánh th9ng, KV
Khi giao hàng
Sau khi x& lý

30
³ 50
12
H) sJ tn thKt +i)n môi M 90
0
C
và 40-60 Hz

£ 0,005
Hi)n t:i +Ji vPi các thi5t b7 có h'Png dUn s& d,ng kèm theo thì áp d,ng theo
nhà ch5 t:o, +Ji vPi các thi5t b7 không có h'Png dUn thì áp d,ng theo tiêu chuRn vAn
hành máy bi5n th5 do Tng công ty biên so:n ( “Quy trình vAn hành và s&a chWa máy
bi5n áp” do EVN ban hành kèm theo Quy5t +7nh sJ 623aVN/KTNa ngày
23/05/1997). C, thG nh' sau:
i*u 1: aJi vPi nhWng máy bi5n áp mPi +'a vào vAn hành cHn lKy mUu dHu th&
nghi)m theo các thQi h:n sau:
-VPi máy bi5n áp 110KV, sau khi +óng +i)n 10 ngày, mEt tháng, ti5p theo nh' +i$u 3.
-VPi máy bi5n áp 220KV trM lên, sau khi +óng +i)n 10 ngày, mEt tháng, 3 tháng, ti5p
theo nh' +i$u 3.
MUu dHu +'Lc th& theo các m,c tZ 1 +5n 6 và m,c 10 c9a ph, l,c 1. Riêng vPi các
máy bi5n áp có b1o v) dHu bXng khí Nit4 ho=c màng chKt d`o cHn th& b sung thêm
m,c 11.
i*u 2: Trong giai +o:n +Hu mPi vAn hành Máy bi5n áp cHn ti5n hành phân tích s;c tJ
khí hòa tan trong dHu trong thQi h:n sau:
-Sau 6 tháng vPi Máy bi5n áp 110KV công suKt d'Pi 60000KVA.
-Sau 3 ngày, mEt tháng, 3 tháng, 6 tháng vPi máy bi5n áp 110KV công suKt tZ
60000KVA trM lên và tKt c1 các máy bi5n áp 220-500KV.
i*u 3: DHu máy bi5n áp trong vAn hành ph1i +'Lc lKy th& m\i nDm mEt lHn.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 28

Ngoài ra sau các lHn +:i tu, sau khi phát hi)n tình tr:ng bKt th'Qng cHn ph1i th& mUu
dHu +Et xuKt.
-N5u xuKt hi)n khí cháy +'Lc trong r4le h4i thì cHn xác +7nh l:i +iGm chPp cháy c9a
dHu.
-DHu ph1i +:t các tiêu chuRn c9a B1ng 16.6.
i*u 4: Vi)c lNc dHu và lKy mUu dHu có thG ti5n hành khi máy bi5n áp +ã +'Lc c;t +i)n
ho=c khi máy +ang vAn hành. NhWng vi)c +ó do nhân viên trIc ca làm ho=c do nhWng
nhân viên khác làm (tJi thiGu 2 ng'Qi) d'Pi sI giám sát c9a nhân viên trIc ca, vPi +i$u
ki)n là lúc +ó trong l'Pi có +iGm trung tính cách +i)n không có ch:m +Kt.
-Khi lNc dHu máy bi5n áp +ang làm vi)c thì r4 le h4i ch[ +G M v7 trí "phát tín hi)u", còn
b1o v) r4 le khác thì vUn ph1i +G M v7 trí s_n sàng c;t máy bi5n áp +ó.
i*u 5: aG kéo dài thQi h:n s& d,ng dHu máy bi5n áp cHn chú ý thay th5 h:t hKp ph,
trong các bình xi phông nhi)t và h:t hút Rm trong bình thM c9a máy.
-LHn thay h:t hKp ph, +Hu tiên ti5n hành mEt nDm sau khi +'a máy vào vAn hành và
sau +ó cHn ph1i thay khi tr7 sJ axít trong dHu +:t tPi 0,1mgKOH/g ho=c khi hàm l'Lng
axít hòa tan trong n'Pc lPn h4n 0,014mgKOH.
-H:t hút Rm trong bình thM máy bi5n áp cHn ph1i thay khi màu ch[ th7 +i tZ xanh sang
hOng nh'ng ít nhKt cFng ph1i thay 6 tháng mEt lHn.
-aE Rm c9a h:t hKp ph, tr'Pc khi n:p vào bình lNc không v'Lt quá 5%.
i*u 6: Tr'Qng hLp cHn b sung dHu máy bi5n áp mà không rõ gJc dHu trong máy
ho=c không có lo:i dHu cùng gJc thì ph1i tuân theo nguyên t;c sau:
-aJi vPi nhWng máy có công suKt d'Pi 1000KVA, +i)n áp tZ 10KV trM xuJng +'Lc
phép b sung bXng dHu gJc bKt k>, vPi +i$u ki)n dHu b sung ph1i +:t các tiêu chuRn
thí nghi)m theo Ph, l,c 1 và tng l'Lng dHu b sung trong suJt quá trình vAn hành
không v'Lt quá 10% l'Lng dHu trong máy.
-aJi vPi nhWng máy bi5n áp có công suKt 6300KVA và cKp +i)n áp tZ 35KV trM xuJng
+'Lc b sung dHu khác gJc vPi +i$u ki)n:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 29

-DHu b sung +:t mNi tiêu chuRn thí nghi)m theo B1ng 16.6.
H\n hLp dHu b sung và dHu trong máy +'Lc th& kháng ôxy hóa và +:t tiêu chuRn theo
B1ng 16.6. T[ l) pha trEn khi th& kháng ô xy hóa bXng t[ l) b sung dHu trong thIc t5.
H\n hLp dHu b sung và dHu trong máy ph1i có tr7 sJ tg d thKp h4n và +E n +7nh
kháng ôxy hóa tJt h4n so vPi các tr7 sJ t'4ng Bng c9a mEt lo:i dHu xKu nhKt khi ch'a
pha trEn.
-aJi vPi nhWng máy bi5n áp có cKp +i)n áp 110kV trM lên, vi)c pha trEn dHu bi5n áp
do cKp trên quy5t +7nh.
B6ng 16.6 Tiêu chu^n dMu máy bi:n áp
STT H?ng m1c thí nghi/m
DMu trong máy
mai
DMu trong vFn
hành
ai)n áp chNc th9ng KV /2,5mm
D'Pi 15 KV ³ 30 ³ 25
15 +5n 35 KV ³ 35 ³ 30
D'Pi 110 KV ³ 45 ³ 40
110 +5n 220 KV ³ 60 ³ 55
1
500 KV ³ 70 ³ 60
Tg góc tn thKt +i)n môi ( % )
M 20
0
C £ 0,2 £ 1 2
M 90
0
C £ 2,2 £ 7
3 Tr7 sJ axít trong dHu ( mgKOH/g ) £ 0,02 £ 0,25
4
Axít và ki$m hòa tan trong n'Pc
(mgKOH/g )
Không có £ 0,1
5 T:p chKt c4 hNc ( % khJi l'Lng) Không có Không có
6 Nhi)t +E chPp cháy cJc kín (
0
C ) ³ 135
Gi1m không quá
5
0
C so vPi lHn phân
tích tr'Pc
7
KhJi l'Lng c=n ( % )
Tr7 sJ Axít sau ôxy hóa
( mgKOH/g )

£ 0,01
£ 0,1

Không th&
Không th&
8 Ch[ sJ Natri £ 0,4 Không th&
9
aE nhPt +Eng (cSt)
M 20
0
C
M 50
0
C

£ 28
£ 9

Không th&
Không th&
10 Hàm l'Lng n'Pc ( ppm ) £ 10 £ 25
11
Hàm l'Lng khí hòa tan ( % )
220 +5n 330KV
500KV

£ 1,0
£ 0,5

£ 2,0
£ 2,0

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 30

Ghi chú: - M,c 11 ch[ ti5n hành +Ji vPi các máy bi5n áp có b1o v) bXng màng chKt
d`o ho=c Nit4. Trong tr'Qng hLp có các thi5t b7 kh& khí dHu +:t tPi chân không trên
759 mmHg trong kho1ng chân không thì không cHn kiGm tra h:ng m,c này.
-M,c 10 ch[ kiGm tra +Ji vPi các máy bi5n áp có b1o v) bXng màng chKt d`o. aJi vPi
các máy bi5n áp không có b1o v) bXng màng chKt d`o, cKp +i)n áp tZ 100-150KV
cFng nên kiGm tra hàm l'Lng n'Pc. aJi vPi các máy lo:i này hàm l'Lng n'Pc cho
phép không quá 20ppm.
-M,c 2 ch[ b;t buEc +Ji vPi các máy bi5n áp tZ 110KV trM lên.
-Vic ki;m tra gi3n $1n d'u cách $in chE bao g8m các mMc 1, 3, 4, 5 và 6.
-5Gi v0i d'u bi(n áp Tây âu khi $.a vào vRn hành: Tg góc t=n th,t $in môi
N 90
0
C cho nh. sau:
-5in áp £ 110 kV : Tgd £ 1,5 %
-5in áp > 110 kV : Tgd £ 1 %





CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 17
Cách 0i/n thL khí




#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

17 Cách +i)n thG lVng............................................................................................... 1
17.1 a=c +iGm và tính chKt c9a khí SF6................................................................ 1
17.2 Vi)c b1o d'3ng khí SF6 ............................................................................... 2
17.2.1 An toàn khi làm vi)c vPi khí SF6........................................................... 2
17.2.2 An toàn khi n:p khí SF6 ........................................................................ 2
17.2.3 An toàn trong b1o qu1n khí SF6............................................................. 3
17.2.4 KhJi l'Lng kiGm tra SF6 +Ji vPi các máy c;t trong l;p mPi và +7nh k>. 3
17.2.4.1 KhJi l'Lng kiGm tra SF6 +Ji vPi các máy c;t trong l;p mPi ........... 3
17.2.4.2 KhJi l'Lng kiGm tra SF6 +Ji vPi các máy c;t trong +7nh k> ........... 5
17.3 H'Png dUn tính toán và n:p khí SF6 cho các máy c;t SF6............................ 5
17.3.1 MEt sJ ký hi)u....................................................................................... 5
17.3.2 Các +:i l'Lng áp lIc th'Qng dùng trong tính toán áp lIc khí SF6.......... 5
17.3.3 Tính toán áp lIc n:p theo gi1n +O.......................................................... 6
17.3.4 Qui trình n:p khí SF6 ............................................................................ 8





















!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

17 Cách 0i/n thL l_ng
17.1 Bc 0iLm và tính chZt c>a khí SF6
a. Khí SF6 là khí tr4, không màu, không mùi, không cháy, không +Ec h:i và
b$n hóa hNc. KhJi l'Lng riêng 146 (n=ng gKp 5 lHn không khí). f áp lIc khí quyGn
c'Qng +E +i)n môi gKp 2,6 lHn không khí M cùng áp lIc.
CKu trúc c9a khí SF6 nh' sau:








b. Các hLp chKt c9a khí SF6 có tJc +E kh& ion rKt cao, có kh1 nDng khôi
ph,c c'Qng +E cách +i)n nhanh và ch7u +'Lc tJc +E tDng +i)n áp cao. Kh1 nDng cách
+i)n và dAp hO quang c9a thi5t b7 +óng c;t dùng khí SF6 lPn h4n không khí rKt nhi$u.
C'Qng +E cách +i)n c9a thi5t b7 dùng khí SF6 ch[ ph, thuEc vào mAt +E khí (khJi
l'Lng trong mEt +4n v7 thG tích +ã cho). Ng'Qi ta kiGm tra mAt +E khí SF6 thông qua
+o áp lIc. Áp lIc (+Nc trên +Ong hO) ph, thuEc vào nhi)t +E môi tr'Qng và +E cao m=t
n'Pc biGn.
c. MAt +E khí +7nh mBc +'Lc +o thông qua áp lIc xác +7nh M áp suKt khí
quyGn 1atm và nhi)t +E môi tr'Qng 20
0
C Bng vPi tb trNng +7nh mBc. p suKt +7nh mBc
+'Lc hi)u ch[nh theo nhi)t +E môi tr'Qng và áp suKt khí quyGn t:i thQi +iGm +o.
d. Bình th'Qng khí SF6 có tính chKt hoá hNc n +7nh, d'Pi tác d,ng hO
quang nó sY phân ly thành các s1n phRm khí khác nhau và s1n phRm r;n bám vào các
chi ti5t trong buOng dAp hO quang. Các s1n phRm r;n tích t, thành b,i tr;ng và kh1
nDng hút Rm rKt lPn, chúng sY Dn mòn các chi ti5t kim lo:i n5u Rm c9a không khí môi
tr'Qng lNt vào. Các s1n phRm phân h9y c9a máy c;t +ã vAn hành là các chKt rKt +Ec.
Trong máy c;t, d'Pi tác d,ng c9a hO quang n5u trong khí SF6 có lUn không
khí, Rm thì có thG sinh ra nhi$u s1n phRm khác nhau nh' N
2
, CF
4
, SO
2
F
2,
SOF
2
, COS,
SO
2
, O
2
, CO
2
, SOF
4
, CCl
2
F
2
, WF
6
...Các ph1n Bng có thG x1y ra nh' sau:
S
F
F
F
F
F
F
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

CF
3
-(CF
2
)
n
-CF
3
® CF
2
(1)
2CF
2
® C+CF
4
(2)
SF
6
® S+6F (3)
4F + C®CF
4
(4)
SF
4
+H
2
O® SOF
2
+2HF (5)
SOF
2
+ H
2
O® SO
2
+2HF (6)
SiO
2
+ 4HF® SiF
4
+ 2H
2
O (7)
SF
6
+ Cu® SF
4
+ CuF
2
(8)
3SF
6
+ W® 3SF
4
+WF
6
(9)
e. Áp lIc h4i bão hoà c9a khí SF6 M nhi)t +E 20
0
C là kho1ng 23Bar.
17.2 Vi/c b6o d-8ng khí SF6
17.2.1 An toàn khi làm vi/c vai khí SF6
a. Vì khí SF6 là khí tr4 có mAt +E gHn gKp 5 lHn không khí nên ng'Qi làm
vi)c trong môi tr'Qng có khí SF6 có thG b7 ng:t n5u tb l) O
2
gi1m thKp h4n 17% (tb l)
O
2
trong không khí bình th'Qng là 21%).
b. Trong phòng chBa khí SF6, cKm không +'Lc Dn, uJng, hút cFng nh' l'u
giW thBc Dn. ai$u này +=c bi)t +'Lc áp d,ng cho công vi)c b1o d'3ng, khi mà các pha
+'Lc tháo ra.
c. S1n phRm phân hub c9a khí SF6 có +Ec tJ khác nhau, nó gây khó ch7u cho
các c4 quan trong c4 thG (mFi, hNng, +'Qng hô hKp...) và các phHn bên ngoài không
+'Lc b1o v) khác. HHu nh' ngay lAp tBc tr'Pc khi sI x1y ra nhiGm +Ec nguy hiGm,
mEt l'Lng nhV c9a s1n phRm phân hub có thG nhAn ra +'Lc bMi mùi cay khó ch7u. Vì
vAy cHn thAn trNng khi ti5p xúc vPi các s1n phRm này.
17.2.2 An toàn khi n?p khí SF6
a. Công vi)c n:p khí là công vi)c thIc hi)n vPi áp lIc cao, vì vAy ph1i tuân
th9 nghiêm ng=t các chú ý an toàn. Ph1i hiGu rõ các tính nDng c9a các van +i$u ch[nh
tr'Pc khi thIc hi)n công vi)c. Ch[ nhWng ng'Qi +'Lc giao nhi)m v, mPi thIc hi)n
công vi)c này.
b. V7 trí +=t bình khí SF6 ph1i cách máy c;t ít nhKt là 40m +Ji vPi bE n:p có
+'Qng Jng n:p dài. aJi vPi bE n:p có +'Qng Jng ng;n thì ta ph1i bao bNc các cEt sB
bXng l'Pi chuyên dùng ho=c mái che ch;n an toàn. Tuy nhiên +G +1m b1o chKt l'Lng
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

khí n:p ta nên dùng Jng n:p ng;n vì +'Qng Jng dài sY rKt khó làm s:ch h4i Rm trong
Jng.
c. V7 trí ng'Qi n:p ph1i +Bng M +Hu h'Png gió +G tránh hít ph1i khí SF6
trong quá trình thIc hi)n công vi)c.
d. TKt c1 mNi ng'Qi có m=t t:i hi)n tr'Qng ph1i +Bng cách máy c;t vPi mEt
kho1ng cách an toàn tJi thiGu là 40m, ho=c d'Pi mái che ch;n an toàn.
e. Không +'Lc thao tác máy c;t khi ch'a n:p khí.
17.2.3 An toàn trong b6o qu6n khí SF6
a. Khí SF6 +'Lc chBa trong các bình s;t crôm - môlip+en tráng b:c trên +ó
in các +=c tính k] thuAt. Bình khí SF6 là bình khí chuyên dùng, không +'Lc dùng nó
+G chBa các lo:i khí khác.
b. Bình khí SF6 là bình khí áp lIc khí nén, do vAy n5u các bình s& d,ng M
khí hAu nhi)t +Pi ho=c cao h4n mIc n'Pc biGn thì không +'Lc ph4i chúng d'Pi ánh
n;ng m=t trQi.
17.2.4 KhOi l-Tng kiLm tra SF6 0Oi vai các máy c@t trong l@p mai và 0<nh kC
17.2.4.1 KhOi l-Tng kiLm tra SF6 0Oi vai các máy c@t trong l@p mai
a) KiLm tra áp lNc khí b6o d-8ng
Áp lIc khí b1o d'3ng là áp lIc trong các pha c9a máy c;t +'Lc n:p trong
quá trình vAn chuyGn b1o qu1n. Áp lIc này nhXm m,c +ích:
- Giám sát các khuy5t tAt nBt v3 c9a máy c;t (trong ch5 t:o và vAn chuyGn).
- Tránh hi)n t'Lng nhiSm Rm do thay +i nhi)t +E môi tr'Qng (khi thay +i
nhi)t +E n5u không có áp lIc khí b1o d'3ng sY có thG x1y ra hi)n t'Lng áp suKt âm
trong thân máy c;t và không khí Rm bên ngoài thG xâm nhAp vào máy c;t).
Thông th'Qng áp lIc này +'Lc n:p M nhà ch5 t:o và nXm trong kho1ng 0,2 - 0,5 Bar.
Công vi)c kiGm tra áp lIc khí b1o d'3ng rKt quan trNng và cHn thi5t +Ji vPi
các máy c;t mPi. Khi mKt áp lIc khí b1o d'3ng thì không +'Lc n:p khí vào máy c;t
khi ch'a có các phép kiGm tra khác chBng minh là không nhiSm Rm vào máy c;t.
b) KiLm tra ti:p 0iLm áp lNc (n:u có) trong quá trình n?p khí
Ti5p +iGm áp lIc dùng +G b1o v) máy c;t trong quá trình vAn hành. Thông
th'Qng n5u có ti5p +iGm này thì luôn có 02 cKp b1o v): cKp 1 báo tín hi)u thi5u áp lIc
(sI cHn thi5t cHn thi5t b sung khí) và ti5p +iGm cKp 2 M mBc áp lIc thKp h4n sY khoá
thao tác máy c;t (ngDn ngZa nguy hiGm khi thao tác M áp lIc khí thKp).
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

Công vi)c kiGm tra ti5p +iGm thIc hi)n khi n:p khí vào máy c;t. Ti5p +iGm
khoá thao tác sY tác +Eng tr'Pc và ti5p +iGm báo tín hi)u tác +Eng sau vì ta +ang n:p
khí áp lIc tZ thKp +5n cao.
c) KiLm tra áp lNc khí SF6
Sau khi n:p khí và trong vAn hành, áp lIc khí SF6 trong các pha luôn +'Lc
kiGm tra +7nh k>. aJi vPi các máy c;t có l;p +Ong hO giám sát áp lIc thì trong thí
nghi)m, kiGm tra +7nh k> ph1i kiGm tra áp lIc trên +Ong hO. TJi thiGu 03 nDm mEt lHn
ph1i kiGm tra áp lIc trong các pha máy c;t.
Thông th'Qng có 03 kiGu +Ong hO +'Lc l;p trên các máy c;t:
- KiGu chia v:ch, không bù nhi)t +E:
aJi vPi lo:i +Ong hO này áp lIc sY thay +i theo nhi)t +E môi tr'Qng, trên
+Ong hO không có ký hi)u ch[ bù áp lIc (dòng chW “at 20
0
C”). Khi +Nc áp lIc trên
+Ong hO này chúng ta ph1i hi)u ch[nh v$ áp lIc +7nh mBc thông qua các b1ng ho=c +O
th7 hi)u ch[nh.
Các kiGu +Ong hO này hi)n l;p trên các pha máy c;t 35kV, GL107, máy c;t
ABB...
- KiGu chia v:ch, có bù nhi)t +E:
aJi vPi lo:i +Ong hO này áp lIc sY không thay +i theo nhi)t +E môi tr'Qng,
thông th'Qng trên +Ong hO có ký hi)u bù nhi)t +E (dòng chW “at 20
0
C”). Khi +Nc áp
lIc không cHn hi)u ch[nh, áp lIc chính là áp lIc +7nh mBc M 20
0
C. Các kiGu +Ong này
hi)n l;p trên các máy c;t 500kV, các máy c;t SIEMEN...
Tuy nhiên do kh1 nDng bù ph, thuEc chKt l'Lng và +E chính xác c9a +Ong hO
mà có thG có nhWng thay +i theo nhi)t +E M mBc +E cho phép.
- KiGu phân chia vùng:
Thông th'Qng có 03 vùng tZ áp lIc thKp +5n cao: +V, xanh, vàng (vùng xanh:
áp lIc làm vi)c bình th'Qng, vùng vàng: áp lIc báo tín hi)u, vùng +V: áp lIc thKp,
khoá thao tác máy c;t, cHn +'a ra x& lý).
d) KiLm tra 0J rò khí SF6
aG kiGm tra rò khí dùng các thi5t b7 chuyên dùng ho=c dung d7ch xà phòng
loãng. Cho phép +E rò khí c9a máy c;t không quá 1%/nDm.
e) KiLm tra hàm l-Tng ^m khí SF6 (khi có yêu cMu c>a nhà ch: t?o)
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

Hàm l'Lng Rm khí SF6 là nOng +E thG tích n'Pc M d:ng h4i trong khí SF6.
a4n v7 +o hàm l'Lng Rm là ppm (phHn tri)u thG tích). Trong quá trình +óng c;t, hO
quang +i)n sY phân hub khí SF6 thành các s1n phRm r;n +Ec h:i và Dn mòn thi5t b7 khi
có n'Pc. Hàm l'Lng Rm rKt quan trNng trong máy c;t SF6, nó 1nh h'Mng +5n cách
+i)n c9a máy c;t và tránh các hi)n tuLng Dn mòn bên trong máy c;t do các s1n phRm
hO quang +i)n sinh ra. H:ng m,c này sY +ánh giá chKt l'Lng c9a công vi)c n:p khí
máy c;t cFng nh' chKt l'Lng c9a khí n:p. MEt sJ máy c;t cKp +i)n áp 35KV cFng yêu
cHu th& nghi)m h:ng m,c này, và tKt c1 các máy c;t 110KV trM lên +$u yêu cHu th&
nghi)m trong l;p mPi và +7nh k> (giPi h:n cho phép xem b1ng d'Pi).
f) KiLm tra hàm l-Tng khí SF6 (khi có yêu cMu c>a nhà ch: t?o)
Là nOng +E thG tích khí SF6 trong khí n:p vào máy c;t. aây là h:ng m,c
kiGm tra chKt l'Lng c9a khí SF6. MEt sJ máy c;t yêu cHu kiGm tra h:ng m,c này.
17.2.4.2 KhOi l-Tng kiLm tra SF6 0Oi vai các máy c@t trong 0<nh kC
- KiGm tra áp lIc khí SF6.
- KiGm tra +E rò khí SF6 (thông th'Qng cho phép £1%/nDm).
- KiGm tra hàm l'Lng Rm khí SF6 (khi có yêu cHu c9a nhà ch5 t:o).
- KiGm tra hàm l'Lng khí SF6 (khi có yêu cHu c9a nhà ch5 t:o).
17.3 H-ang d\n tính toán và n?p khí SF6 cho các máy c@t SF6
17.3.1 MJt sO ký hi/u
P
+m (abs)
: Áp lIc +7nh mBc tuy)t +Ji.
P
+m
: Áp lIc +7nh mBc t'4ng +Ji.
DP
h
: aE chênh áp lIc theo +E cao.
DP
t
: aE chênh áp lIc theo nhi)t +E.
P
n:p
: Áp lIc t'4ng +Ji tính toán n:p.
P
n:p (abs)
: Áp lIc tuy)t +Ji tính toán n:p.
P
t
: Áp lIc n:p M nhi)t +E t tra theo +'Qng cong c9a nhà ch5 t:o.
P
t
= P
+m
+ DP
t
(Bar)
P
(abs)
= P + P
k.quyGn
(Bar).
P
k.quyGn
: Áp lIc khí quyGn t:i n4i +=t máy c;t.
17.3.2 Các 0?i l-Tng áp lNc th-[ng dùng trong tính toán áp lNc khí SF6
a) MJt sO khái ni/m
- Áp lIc tuy)t +Ji: là áp lIc so sánh vPi chân không.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

- Áp lIc t'4ng +Ji là áp lIc so sánh vPi áp lIc khí quyGn M mIc n'Pc biGn.
- f áp lIc khí quyGn: aOng hO tuy)t +Ji ch[ » 1Bar, +Ong hO t'4ng +Ji ch[ »
0Bar
b) MJt sO 09n v< th-[ng gBp
1MPa = 10Bar 1Bar = 100kPa
1Bar = 14,5Psi 1kPa = 1000Pa
1atm = 760mmHg 1atm = 1,013Bar 1Bar = 1,02 Kg/cm
2

17.3.3 Tính toán áp lNc n?p theo gi6n 0S
a) Sng hS m\u là 0Sng hS t-9ng 0Oi
P
n:p
= P
+m
+ DP
h
+ DP
t
= P
t
+DP
h

DP
h
: tra theo +'Qng cong sI ph, thuEc áp lIc theo +E cao c9a nhà ch5 t:o.
DP
t
: tra theo +'Qng cong sI ph, thuEc áp lIc theo nhi)t +E c9a nhà ch5 t:o.
P
t
: tra theo +'Qng cong sI ph, thuEc áp lIc theo nhi)t +E c9a nhà ch5 t:o.
Ho=c DP
h
= 1,013 - P
k.quyGn
(Bar)
P
n:p
= P
+m (abs)
+ DP
t
- P
k.quyGn
(Bar)
P
n:p
= P
+m (abs)
+ DP
t
- (1,013-DP
h
) (Bar)
b) Sng hS m\u là 0Sng hS tuy/t 0Oi
P
n:p (abs)
= P
+m
+ 1,013 + DP
t
(Bar)
P
n:p (abs)
= P
+m (abs)
+ DP
t
(Bar)
Ví d1:
- Nhi)t +E môi tr'Qng lúc n:p : 30
0
C
- aE cao n4i +=t máy c;t : 500m
Ho=c áp lIc khí quyGn n4i +=t máy c;t : 0,943Bar
- P
+m (abs)
: áp lIc +7nh mBc tuy)t +Ji M 20
0
C = 7,0Bar
- P
+m
: áp lIc +7nh mBc t'4ng +Ji M 20
0
C = 6,0Bar







!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7















a) Sng hS m\u là t-9ng 0Oi (áp lNc n?p 0Vc trên 0Sng hS m\u)
- P
n:p
= P
+m
+ DP
h
+ DP
t

DP
t
= 0,32Bar (tra theo +'Qng cong nhi)t +E)
DP
h
= 0,07Bar (tra theo +'Qng cong +E cao)
Ho=c DP
h
= 1,013 - 0,943 = 0,07Bar
P
n:p
= 6,0 + 0,32 + 0,07 = 6,39Bar
- P
n:p
= P
+m (abs)
+ DP
t
- P
k.quyGn

= 7,0 + 0,32 - 0,943 = 6,377Bar
- P
n:p
= P
+m (abs)
+ DP
t
- (1,013 - DP
h
)
= 7,0 + 0,32 - (1,013 - 0,07) = 6,377Bar
b) Sng hS m\u là tuy/t 0Oi (áp lNc n?p tuy/t 0Oi 0Vc trên 0Sng hS m\u)
- P
n:p (abs)
= P
+m
+ 1,013 + DP
t

= 6,0 + 1,013 + 0,32 = 7,333Bar
- P
n:p (abs)
= P
+m (abs)
+ DP
t

= 7,0 + 0,32 = 7,32Bar.
(Sai sG giSa các phép tính do l,y tròn sG áp l7c tuyt $Gi P
$m (abs)
= 7,0Bar; n(u $úng
ph3i l,y P
$m (abs)
= 6,0 + 1,013 = 7,013Bar).

+2500 +2000 +1500 +1000 +500 0
+0,1
+0,2
+0,3
+0,4
bar
m
SI ph, thuEc áp lIc theo +E cao
- 3 0 - 2 0 - 1 0 0 1 0 2 0 3 0 4 0 5 0
0
C
1
2
3
4
5
6
7
b a r
T
r
a
n
g

t
h
a
i

l
o
n
g
(

p
h
a

l
o
n
g

)
T r a n g t h a i k h i
( p h a k h i )
1 1 , 2 g / l i t
3 8 , 6 g / l i t
4 5 , 4 g / l i t
SI ph, thuEc áp lIc theo nhi)t +E
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

c) Tính toán áp lNc n?p theo ph-9ng trình
Tính toán áp lIc M nhi)t +E n:p khác 20
0
C:
Trong +ó P
t
: áp lIc M nh7êt +E t (
0
C)
T: nhi)t +E thIc c9a khí (
0
C) = nhi)t +E môi tr'Qng (
0
C).
P
20
: áp lIc khí M 20
0
C.
Ví d1: MEt máy c;t có áp lIc +7nh mBc M 20 là 7,0 Bar (áp lIc tuy)t +Ji).
N5u n:p M 30
0
C thì áp lIc cHn n:p là:
VPi ví d, trên DP
h
= 0,07 Bar (tra theo +'Qng cong +E cao) thì áp lIc cHn
n:p là: 7,24 + 0,07 = 7,31Bar.

17.3.4 Qui trình n?p khí SF6
a) Công tác chu^n b<
aG +1m b1o hoàn thành công vi)c n:p khí vào máy c;t và tránh nhWng sI cJ
+áng ti5c có thG x1y ra. NhWng ng'Qi +'Lc giao nhi)m v, n:p khí ph1i thIc hi)n +Hy
+9 các công vi)c d'Pi +ây:
- KiLm tra tình tr?ng máy c@t
a. KiGm tra áp lIc khí b1o d'3ng trong quá trình vAn chuyGn (nhXm +1m b1o
là có l'Lng khí SF6 +ã +'Lc n:p ban +Hu vào vUn còn trong cEt sB c9a máy c;t, n5u
không ph1i kiGm tra nguyên nhân gây ra tình tr:ng mKt khí và ng'ng ngay vi)c n:p
khí).
Ghi chú: Có th; ki;m tra áp l7c khí b3o d.ang mCt cách $*nh tính bWng cách
,n nhb vào van mCt chi2u cAa máy c>t (van n%p khí). N(u có khí thoát nhb thì ch-ng t\
còn áp l7c khí b3o d.ang.
b. KiGm tra tình tr:ng bên ngoài c9a các cEt sB, bE phAn truy$n +Eng. Ph1i
+1m b1o không có các khuy5t tAt và h' hVng trong quá trình vAn chuyGn và l;p +=t.
N5u có khuy5t tAt ho=c h' hVng thì ngZng công vi)c n:p khí.
c. KiGm tra tình tr:ng l;p +=t các chi ti5t c9a máy c;t, ph1i +1m b1o l;p +=t
+úng theo yêu cHu và ch[ dUn c9a nhà ch5 t:o. TKt c1 các bulông ph1i +'Lc si5t ch=t
theo yêu cHu.
20 273
273
.
20
+
+
=
t
P P
t
Bar P P 24 , 7
293
303
. 0 , 7
20 273
30 273
.
20 30
= =
+
+
=
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

- D1ng c1 và 0S ngh*
+ BE +O ngh$ chuyên dùng c9a máy c;t (ho=c mV l5ch lPn).
+ Bình khí SF6.
+ BE n:p khí SF6.
+ D,ng c, +o nhi)t +E (Ví d,: nhi)t k5..).
+ V:n nDng (dùng +o ti5p +iGm áp lIc n5u có).
+ BE dò khí SF6 (ho=c dung d7ch xà phòng loãng).
+VAt li)u ph, khác: v1i lau, m3 làm kín, roDng làm kín...
b) Trình tN thNc hi/n công vi/c
S9 0S l@p bJ n?p khí SF6:
Tr'Pc khi n:p ph1i chuRn b7 roDng thay th5. Yêu cHu ph1i dùng roDng mPi
khi n:p khí máy c;t. Chúng ph1i +'Lc làm s:ch và bôi m3 làm kín tr'Pc khi s& d,ng.









1. aKu nJi m:ch kiGm tra áp lIc khoá thao tác và báo tín hi)u (n5u có).
Chú ý: Ti(p $i;m khoá thao tác sV tác $Cng tr.0c và báo tín hiu tác $Cng
sau vì ta $ang n%p khí áp l7c t` th,p $(n cao.
2. Tính toán áp lIc n:p theo nhi)t +E và +E cao M m,c 17.3.2.
3. Van bình khí SF6 (van1), van n:p (a), cHn (c) M v7 trí +óng (th1 lVng cHn
bóp).
4. L;p van gi1m áp (a), dây n:p (b), cHn n:p và +Ong hO trung gian (c) theo
s4 +O n:p khí SF6 M phHn trên.
5. L;p (d) và (e). L;p khJi này vào máy c;t.
Chú ý: Trong mCt sG tr.Kng h:p c'n nGi t,t c3 a), b), d), e) vào). 5i2u này
tránh m,t áp l7c khí b3o d.ang.
Máy
c;t
SF6

Bình
khí
SF6
01
a) b)
c)

d)
e)
1
2 3
Ký hiu:
1-Van bình khí SF6.
2-58ng h8 $o áp su,t $'u ra.
3-58ng h8 $o áp su,t n%p.
a) Van gi3m áp. Ký hiu 01
b) Dây n%p.
c) C'n n%p và $8ng h8 trung gian.
d) Kh0p trung gian.
e) Kh0p nGi vào máy c>t
S9 0S n?p khí SF6
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

6. MM van bình khí, xoay nh^ van n:p (a), Kn cHn (c), x1 khí làm s:ch +'Qng
Jng kho1ng 10 giây. Thao tác này nhXm lo:i bV không khí còn sót l:i
trong bE n:p.
7. VZa x1 vZa g;n +Hu n:p (c) vào khJi (d)+(e).
8. Xoay van n:p (a), n:p cho +5n khi +9 áp lIc +7nh mBc, kiGm tra áp lIc
n:p bXng cách tháo van cHn (c) ho=c +óng van (a). N5u ch'a +9 áp lIc thì
ti5p t,c n:p thêm. (Có thG tDng mEt ít M +Ong hO áp lIc +Hu ra sJ 2 (lPn
h4n kho1ng 0,5 bar so vPi áp lIc +7nh mBc).
9. Khi +9 áp lIc, th1 van c) (n5u dùng), khoá van a), +óng van bình khí, l;p
l:i khJi van máy c;t và tháo s4 +O.
10. KiGm tra +E kín bXng thi5t b7 dò khí SF6 chuyên d,ng ho=c bXng dung
d7ch xà phòng loãng và k5t thúc công vi)c.
11. Vì sI nguy hiGm có thG liên quan +5n vi)c vAn chuyGn máy c;t, mNi
ng'Qi có m=t trong lHn vAn hành +Hu tiên ph1i M d'Pi mái che an toàn hay
tuân theo 1 kho1ng cách an toàn tJi thiGu là 40m.
B6ng 17.1 KhOi l-Tng tiêu chu^n thí nghi/m
Lo?i máy c@t
J rò
khí (%)
P Tín hi/u
(Bar)
P Khóa
(Bar)
Pmin cho
phép
Thao tác
(Bar)
Hàm l-Tng ^m (ppm)
(mai/2 tháng/vFn
hành)
550MHMe-4Y £ 1 5,6 5,5 100 ( < 250 )
550MHMe-1P/S £ 1 5,6 5,5 100 ( < 250 )
245MHMe-1P £ 1 5,6 5,5 250
123MHD-1P £ 1 5,6 5,5 250
3AQ1FG £ 1 4,5 4,3 3,0 200 / - / 500
3AQ1FG £ 1 4,5 4,3 3,0 200 / - / 500
3AQ1FG £ 1 4,5 4,3 3,0 200 / - / 500
HGF311/312 £ 1 5,5 5,2 500 / 300 / 500
FXT11 £ 1 6,4 ± 0,05 6,2 ± 0,1 500 / 300 / 500
FXT12 £ 1 6,4 ± 0,05 6,2 ± 0,1 500 / 300 / 500
FX11 £ 1 6,4 ± 0,05 6,2 ± 0,1 500 / 300 / 500
FXT14 £ 1 6,4 ± 0,05 6,2 ± 0,1 500 / 300 / 500
FX12 £ 1 6,4 ± 0,05 6,2 ± 0,1 500 / 300 / 500
S1-123F1 £ 1 4,8 4,5 300
GI-E 36 Version 1/ 2 £ 1 3,.0 2,5
GI-E 24 Version 1/ 2 £ 1

Ghi chú: Giá tr* cho phép cAa hàm l.:ng @m khí SF6 trong ngoLc là giá tr*
theo vXn b3n cAa T=ng công ty gYi cho các công ty tr7c thuCc.





CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 18
Thí nghi/m 0o 0i/n trQ cách 0i/n
các thi:t b< 0i/n
















#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai



M1c l1c

18 Thí nghi)m +i)n trM cách +i)n c9a các thi5t b7 +i)n .................................................. 1
18.1 Các ch[ tiêu +ánh giá +=c tính cách +i)n c9a cách +i)n r;n................................. 1
18.1.1 H) sJ hKp th,.............................................................................................. 1
18.1.2 Ch[ sJ phân cIc K
pc
.................................................................................... 2
18.2 Các y5u tJ 1nh h'Mng +5n cách +i)n c9a thi5t b7 và cách kh;c ph,c................... 2
18.2.1 K] nDng yêu cHu khi thIc hi)n phép +o +i)n trM cách +i)n và h) sJ hKp
th, .............................................................................................................. 2
18.2.2 {nh h'Mng c9a +i)n tích có s_n.................................................................. 4
18.2.3 {nh h'Mng c9a nhi)t +E.............................................................................. 4
18.2.4 {nh h'Mng c9a +E Rm................................................................................. 4
18.2.5 {nh h'Mng c9a nhiSu t.nh +i)n................................................................... 6
18.2.6 {nh h'Mng c9a thQi gian vAn hành c9a cách +i)n ....................................... 7
18.3 Các h) sJ hi)u ch[nh v$ nhi)t +E khi +o +i)n trM cách +i)n................................. 7

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

18 Thí nghi/m 0i/n trQ cách 0i/n c>a các thi:t b< 0i/n
18.1 Các chU tiêu 0ánh giá 0Bc tính cách 0i/n c>a cách 0i/n r@n
18.1.1 H/ sO hZp th1
Hi)n t'Lng: Khi +=t +i)n áp mEt chi$u vào bKt cB vAt li)u cách +i)n nào ta
cFng thKy:
- f thQi +iGm +Hu: dòng +i)n tDng vNt M mEt tr7 sJ.
- Sau +ó dòng +i)n gi1m tZ tZ.
- CuJi cùng dòng n +7nh M mEt tr7 sJ xác +7nh.
Gi1i thích: Dòng +i)n ch:y qua cách +i)n +'Lc tính theo công thBc:
I = I
hh
+ I
ht
+ I
r







Hình 18.1
- Kích th'Pc hình hNc nhKt +7nh c9a cách +i)n +'Lc xem nh' mEt t, +i)n
C
hh
, +=t +i)n áp vào cách +i)n +'4ng nhiên không có +i)n trM n:p. T, C
hh

+'Lc n:p +Hy rKt nhanh và tiêu th, mEt dòng +i)n I
hh
lPn, sau +ó t;t ngay.
- T, C
ht
hình thành do sI không +Ong nhKt trong b$ dày c9a vAt li)u cách
+i)n, có bNt khí chui vào giWa các lPp cách +i)n, do h4i Rm xâm nhAp, do
b,i bRn, t:p chKt lUn vào trong vAt li)u khi ch5 t:o ho=c nhWng h' hVng
khác (không bao giQ có mEt cách +i)n nào là hoàn toàn +Ong nhKt cùng
mEt vAt li)u dù cho công ngh) ch5 t:o có hi)n +:i +5n +âu chDng nWa).
Khác vPi C
hh
, ai)n dung hKp th, C
ht
không xuKt hi)n ngay sau khi +=t +i)n
áp vào cách +i)n mà xuKt hi)n sau mEt thQi gian nào +ó khi mà C
hh
+ã n:p +i)n xong
do sI phân bJ l:i lHn l'Lt các +i)n tích trong b$ dày cách +i)n và sI tích lFy các +i)n
tích +ó M ranh giPi nhWng lPp không +Ong nhKt, t:o thành mEt chu\i +i)n dung nJi ti5p
nhau. R
ht
là +i)n trM mEt chi$u c9a nhWng +o:n cách +i)n +Ku nJi ti5p giWa nhWng +i)n
dung c9a các lPp khác nhau. Tr7 sJ +i)n trM này có 1nh h'Mng +5n tr7 sJ c9a dòng +i)n
phân cIc và thQi gian n:p +i)n c9a toàn bE +i)n dung hKp th,.

I
hh
I
ht
I
r
I

C
ht
C
hh
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

Trong b$ dày cách +i)n có nhi$u t:p chKt (nhi$u C
ht
+Ku nJi ti5p) thì R
ht
càng
nhV do +ó dòng +i)n n:p I
ht
càng lPn và thQi gian n:p +i)n càng ng;n ngh.a là dòng I
ht

sY t;t nhanh. Ng'Lc l:i khi trong b$ dày cách +i)n có ít t:p chKt thì R
ht
lPn, do +ó I
ht

càng nhV và thQi gian n:p +i)n cho +i)n dung hKp th, càng dài. Dòng +i)n n:p I
ht
c9a
+i)n dung hKp th, +'Lc xác +7nh theo công thBc:
I
ht
= (U/R
ht
) e- t/t.
Trong +ó U: là +i)n áp mEt chi$u th& nghi)m
t: là thQi gian +=t +i)n áp th& nghi)m
t: là hXng sJ thQi gian (t = C
ht
.R
ht
)

e: là c4 sJ lôgarit tI nhiên (e = 2,71828)
- Sau khi k5t thúc quá trình phân cIc ngh.a là +i)n dung hKp th, ngZng n:p
+i)n, dòng +i)n I
ht
sY bXng không nh'ng trong cách +i)n vUn còn có dòng
+i)n dUn I
r
(còn gNi là dòng +i)n rò) ch:y qua, dòng +i)n này +'Lc xác
+7nh bMi +i)n trM mEt chi$u tng R
c+
c9a cách +i)n.
H) sJ hKp th, K
ht
là tb sJ giWa R
c+
+o bXng Mêgômmet sau 60” kG tZ lúc +'a
+i)n áp vào và R
c+
+o sau 15” : K
ht
= R
60”
/R
15”
.
N5u cách +i)n khô thì R
ht
lPn, dòng +i)n n:p bi5n +i chAm, thQi gian n:p
+i)n dài ngh.a là R
60”
và R
15”
khác nhau rKt nhi$u, do +ó th'Qng cách +i)n khô thì K
ht

³ 1,3.
N5u cách +i)n Rm R
ht
nhV, dòng +i)n n:p bi5n +i nhanh, thQi gian n:p +i)n
ng;n và ch[ 15” sau khi b;t +Hu +o +ã +:t tr7 sJ n +7nh ngh.a là R
60”
và R
15”
hHu nh'
không khác nhau mKy, do +ó th'Qng cách +i)n Rm thì K
ht
» 1.
18.1.2 ChU sO phân cNc K
pc

Ch[ sJ phân cIc K
pc
là tb sJ giWa R
c+
+o bXng Mêgômmet sau 10’ kG tZ lúc
+'a +i)n áp vào và R
c+
+o sau 01’:
K
pc
= R
10’
/R
01’

18.2 Các y:u tO 6nh h-Qng 0:n cách 0i/n c>a thi:t b< và cách kh@c ph1c
18.2.1 KP nIng yêu cMu khi thNc hi/n phép 0o 0i/n trQ cách 0i/n và h/ sO hZp
th1
Ngo:i trZ vi)c ti5n hành phép +o vPi mEt k] nDng M cKp +E cao, các phép +o
v$ +i)n trM cách +i)n sY luôn cho các k5t qu1 +o dao +Eng do hàng lo:t các y5u tJ sY
+'Lc nói +5n sau +ây, m\i y5u tJ do +ó sY 1nh h'Mng mEt ít. M\i y5u tJ gây ra các sai
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

sJ lPn trong phép +o +i)n trM cách +i)n và các sai sJ này có thG không b7 buEc vào +E
không chính xác c9a thi5t b7 +o. Các thi5t b7 sau +ây +'Lc 'u tiên xem xét +5n các y5u
tJ 1nh h'Mng khi +o +i)n trM cách +i)n nh': Cách +i)n cuEn dây stato máy +i)n quay,
cáp lIc, các MBA và các thi5t b7 khác ngo:i trZ các cách +i)n bXng sB gJm, các chJng
sét van và các sB +Hu vào vì trên các thi5t b7 này mEt giá tr7 +o +i)n trM cách +i)n thuAn
lLi có thG không +'Lc chKp thuAn nh' là mEt ch[ th7 v$ tình tr:ng tJt c9a chúng.
Vi)c +o +=c tính cách +i)n R
60’’
và tgd +'Lc ti5n hành không ít h4n 12 ti5ng
sau khi n:p dHu vào MBA và thi5t lAp xong mBc dHu trong thùng dHu ph, M nhi)t +E
c9a cách +i)n không nhV h4n:
- 283
0
K (10
0
C) - +Ji vPi các MBA cKp +i)n áp 110 ¸ 150kV
- 293
0
K (20
0
C) - +Ji vPi các MBA cKp +i)n áp 220 ¸ 750kV
- GHn (khác nhau không lPn h4n 5
0
C) vPi nhi)t +E +ã cho trong lý l7ch máy
+Ji vPi các kháng +i)n cKp +i)n áp 500kV và lPn h4n.
Khi +o ph1i +Ku tKt c1 các +Hu ra có cùng cKp +i)n áp c9a cuEn dây vPi nhau,
vV máy +'Lc +Ku +Kt.
Tr'Pc khi b;t +Hu +o cuEn dây +ang +'Lc th& nghi)m cHn ph1i +'Lc +Ku +Kt
không ít h4n 05 phút.
N5u nh' k5t qu1 +o nhAn +'Lc có thi5u sót (sJ +o thQi gian sai, vi)c +Bt
m:ch cKp nguOn c9a mêgômmet), cHn ti5n hành +o l:i lHn hai theo s4 +O này. Khi +ó,
tKt c1 các cuEn dây ph1i +'Lc nJi +Kt không ít h4n 02 phút.
aJi vPi máy phát, ti5n hành +o cách +i)n M tr:ng thái nguEi thIc t5 c9a máy
+i)n hay M tr:ng thái nóng khi nhi)t +E cuEn dây xKp x[ M nhi)t +E c9a ch5 +E làm vi)c
danh +7nh.
Khi +o +i)n trM cách +i)n cHn +o nhi)t +E cuEn dây. Nhi)t +E cuEn dây stato
+'Lc ghi thông qua các c1m bi5n nhi)t +E ho=c +Ong hO nhi)t +E t:i t9 +o l'Qng nhi)t
+E hay thông qua h) thJng máy tính giám sát; nhi)t +E cuEn dây rôto lKy bXng nhi)t +E
cuEn dây stato. Trong tr'Qng hLp +o +i)n trM cách +i)n M tr:ng thái nguEi thIc t5 c9a
máy thì có thG xem nhi)t +E môi tr'Qng là nhi)t +E cuEn dây.
Sau khi +o xong cHn phóng +i)n qua ti5p +Kt c9a máy, thQi gian nJi +Kt
phóng +i)n yêu cHu không nhV h4n 3 phút (TCVN 3190-79).
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

18.2.2 nnh h-Qng c>a 0i/n tích có spn
MEt y5u tJ 1nh h'Mng +5n các phép +o +i)n trM cách +i)n và h) sJ hKp th, là
sI tOn t:i c9a mEt sI tích +i)n tr'Pc +ó trong cách +i)n. aG h:n ch5 1nh h'Mng này ta
th'Qng ti5p +Kt cuEn dây máy phát cho +5n khi ti5n hành +o cách +i)n cuEn dây. Vi)c
này cFng +'Lc thIc hi)n t'4ng tI nh' +Ji vPi các cách +i)n c9a nhWng thi5t b7 khác
(+=c bi)t +Ji vPi các thi5t b7 có +i)n dung c9a cách +i)n lPn: MBA lIc, t, +i)n, cáp lIc
cao áp v.v)
18.2.3 nnh h-Qng c>a nhi/t 0J
HHu h5t các phép +o cách +i)n ph1i +'Lc thG hi)n dIa trên nhi)t +E c9a +Ji
t'Lng th&. ai)n trM cách +i)n c9a hHu h5t các lo:i cách +i)n +$u gi1m xuJng theo sI
tDng v$ nhi)t +E. Trong nhi$u tr'Qng hLp, nhWng cách +i)n b7 hVng vì 1nh h'Mng tích
lFy c9a nhi)t +E, ngh.a là, mEt sI tDng nhi)t +E gây ra mEt sI tDng v$ tn thKt +i)n môi
mà +i$u này l:i gây nên mEt sI tDng nhi)t +E h4n nWa v.v.
Nhi)t +E th& nghi)m +Ji vPi các thi5t b7 +i)n chcng h:n các sB +Hu vào dI
phòng, các sB cách +i)n, các máy c;t lo:i không khí hay lo:i n:p khí và các chJng sét
van th'Qng +'Lc thZa nhAn là có cùng mEt nhi)t +E vPi nhi)t +E môi tr'Qng. aJi vPi
các máy c;t và các máy bi5n áp có dHu nhi)t +E th& nghi)m +'Lc thZa nhAn là giJng
nh' nhi)t +E dHu. aJi vPi các sB +Hu vào +ã l;p +=t M n4i có mEt +Hu bên d'Pi +'Lc
ngâm trong dHu thì nhi)t +E th& nghi)m nXm M +âu +ó giWa nhi)t +E c9a dHu và nhi)t
+E c9a không khí.
Trong thIc t5 nhi)t +E th& nghi)m +'Lc thZa nhAn là giJng nh' nhi)t +E môi
tr'Qng xung quanh +Ji vPi các sB +Hu vào +ã l;p +=t trong các máy c;t dHu và cFng
nh' +Ji vPi nhWng máy bi5n áp dHu +ã +'Lc +'a ra khVi tình tr:ng vAn hành kho1ng
12 giQ. f các máy bi5n áp +'Lc tách ra khVi tr:ng thái vAn hành ch[ tr'Pc khi th&
nghi)m thì nhi)t +E c9a dHu th'Qng sY lPn h4n nhi)t +E môi tr'Qng xung quanh. Nhi)t
+E th& nghi)m c9a sB +Hu vào +Ji vPi tr'Qng hLp này có thG +'Lc thZa nhAn v$ mEt
+iGm trung bình nXm giWa nhi)t +E c9a dHu và nhi)t +E c9a môi tr'Qng xung quanh.
BKt k> các thay +i +Et ngEt v$ nhi)t +E môi tr'Qng sY làm tDng sai sJ c9a
phép +o vì nhi)t +E c9a các trang thi5t b7 +i)n sY thay +i trS h4n nhi)t +E môi tr'Qng.
18.2.4 nnh h-Qng c>a 0J ^m
H4i Rm, có thG xâm nhAp vào cách +i)n cuEn dây c9a mEt máy phát hay
+Eng c4 tZ không khí Rm ho=c có thG xâm nhAp vào cuEn dây c9a mEt MBA tZ dHu
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

Rm, sY gây nên mEt sI sai l)ch lPn bKt ngQ M +i)n trM cách +i)n. Do vAy vi)c +i)n trM
cách +i)n thKp do ti5p xúc vPi h4i Rm không có ngh.a là cách +i)n là không thích hLp
cho vAn hành c9a thi5t b7, +=c bi)t n5u giá tr7 +i)n trM cách +i)n có thG so sánh vPi giá
tr7 +ã thu +'Lc tZ các th& nghi)m +7nh k> gHn +ây. aJi vPi các cuEn dây c9a máy phát
sau khi ng'ng vAn hành mEt kho1ng thQi gian, kh1 nDng gi1m thKp c9a +i)n trM cách
+i)n cuEn dây là +i$u dS x1y ra và do +ó vi)c sKy cách +i)n c9a các cuEn dây +ôi khi
không ph1i là mEt y5u tJ lPn và +ôi khi không cHn làm ngo:i trZ +G nhXm x& lý cách
+i)n c9a m:ch kích tZ.
Có thG d'Pi các tình tr:ng +E Rm t'4ng +Ji bKt lLi, b$ m=t ph4i trHn c9a các
sB t:o ra mEt sI l;ng t, c9a h4i Rm b$ m=t, mà +i$u này có thG có mEt 1nh h'Mng +áng
kG trong các tn hao b$ m=t và do +ó có 1nh h'Mng +áng kG trong các k5t qu1 c9a phép
th& nghi)m v$ +i)n trM cách +i)n. ai$u này thAt sI +úng n5u nh' b$ m=t bXng sB c9a
mEt sB +Hu vào có mEt nhi)t +E thKp h4n nhi)t +E xung quanh (d'Pi +iGm s'4ng), nh'
vAy h4i Rm sY có thG ng'ng +Nng trên b$ m=t bXng sB. Các sai sJ +o nghiêm trNng có
thG có ngay c1 M mEt +E Rm t'4ng +Ji nXm d'Pi 50% khi mà h4i Rm ng'ng t, trên mEt
b$ m=t bXng sB +ã nhiSm bRn hoàn toàn các chKt c=n v$ hóa chKt trong công nghi)p.
BKt cB sI rò r[ nào qua các b$ m=t cách +i)n c9a +Ji t'Lng th& sY làm tDng
thêm các tn hao trong khJi cách +i)n và có thG cho ta mEt Kn t'Lng sai l)ch v$ tình
tr:ng c9a +Ji t'Lng th& nghi)m.
Các sai sJ c9a rò r[ b$ m=t có thG +'Lc gi1m thiGu n5u nh' ta thIc hi)n các
phép +o +i)n trM cách +i)n trong +i$u ki)n thQi ti5t là quang +ãng, có n;ng và +E Rm
t'4ng +Ji không v'Lt quá 80%. Nhìn chung, ta sY nhAn +'Lc các k5t qu1 tJt nhKt n5u
nh' thIc hi)n các phép +o trong thQi gian tZ cuJi bui sáng +5n giWa bui chi$u.









!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

- Ph'4ng pháp lo:i trZ dòng rò r[ b$ m=t khi +o +i)n trM cách +i)n:

Hình 18.2 o 0i/n trQ cách 0i/n khi không dùng m?ch b6o v/

Hình 18.3 o 0i/n trQ cách 0i/n có dùng m?ch b6o v/ 0L lo?i trW dòng rò b* mBt
f hình 18.2, ta thKy Ampemet “A” +o c1 dòng +i)n I1 và I2 trong khi chúng
ta ch[ muJn +o dòng I1.
f hình 18.3, bXng cách dùng mEt sJ dây +Ong m$m quKn ch=t vài vòng
quanh sB +3 và nJi nó vào +Hu b1o v) (Guard), dòng rò I2 +'Lc cKp thông qua +Hu b1o
v) chB không ph1i +Hu nguOn +o (Line) ngh.a là bây giQ chúng ta ch[ +o +i)n trM cách
+i)n c9a cuEn dây chB không ph1i +o sI k5t hLp song song +i)n trM rò b$ m=t vPi +i)n
trM cuEn dây.
18.2.5 nnh h-Qng c>a nhimu t3nh 0i/n
Khi ti5n hành các th& nghi)m trong các tr:m mang +i)n, các giá tr7 +o có thG
b7 1nh h'Mng bMi các dòng nhiSu t.nh +i)n do mJi ghép +i)n dung giWa các +'Qng dây
và các thanh góp mang +i)n vPi +Ji t'Lng th& gây ra.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

aG ngDn ch=n các 1nh h'Mng c9a nhiSu t.nh +i)n quá m:nh lên phép +o, cHn
ph1i tách +Ji t'Lng th& nghi)m ra khVi các dao cách ly và các thanh cái. Kinh nghi)m
trong khi +o sY xác +7nh +'Lc các v7 trí c9a thi5t b7 +i)n riêng bi)t mà ta cHn c;t +i các
+Ku nJi. Các dao cách ly, dây dUn, thanh cái liên quan, n5u không mang +i)n, ph1i
+'Lc nJi +Kt ch;c ch;n +G gi1m thiGu mJi ghép v$ t.nh +i)n vPi hLp bE th& nghi)m.
18.2.6 nnh h-Qng c>a th[i gian vFn hành c>a cách 0i/n
Cách +i)n có chBa mEt bán thG cBng, chcng h:n nh' asphalt-mica, tr1i qua
mEt ti5n trình “tI sKy” theo thQi gian. Ti5n trình “tI sKy” này làm tDng dòng +i)n hKp
th, +i)n môi trong cách +i)n và do vAy các giá tr7 +o c9a th& nghi)m cao áp mEt chi$u
ho=c trên mêgôm cho thKy mEt sI suy gi1m v$ +i)n trM cách +i)n theo sI tDng c9a thQi
gian vAn hành. {nh h'Mng +áng chú ý nhKt c9a thQi gian vAn hành lên dòng +i)n rò
chính y5u là do sI hình thành c9a các v5t nBt và sI nhiSm Rm.
Các cách +i)n r;n, nh' là sB gJm, không tr1i qua mEt ti5n trình “tI sKy” và
vì vAy thQi gian vAn hành, v$ b1n thân nó, không thay +i sI hKp th, +i)n môi ho=c
các thành phHn c9a dòng +i)n rò.
18.3 Các h/ sO hi/u chUnh v* nhi/t 0J khi 0o 0i/n trQ cách 0i/n
Ph'4ng pháp chung: Có thG hi)u ch[nh +i)n trM cách +i)n M mEt nhi)t +E bKt
k> nào v$ +i)n trM cách +i)n t:i bKt k> nhi)t +E c4 sM nào mà không cHn ph1i xây dIng
+=c tuy5n qua các phép +o +i)n trM cách +i)n M mEt lo:t các giá tr7 nhi)t +E +ã nêu.
Ph'4ng pháp này ch[ mang tính gHn +úng, bMi vì h) sJ nhi)t +E c9a +i)n trM cách +i)n
thay +i khá lPn theo các vAt li)u và tình tr:ng khác nhau c9a chúng và luôn luôn
không cJ +7nh vPi cùng mEt lo:i vAt li)u.
Công thBc xác +7nh giá tr7 +i)n trM cách +i)n (R
b
) t:i nhi)t +E c4 sM +ã +7nh
(T
b
) khi giá tr7 +i)n trM +ã bi5t ho=c +ã +o (R
a
) t:i nhi)t +E (T
a
) là:
R
b
= f x R
a

Trong +ó f : là h) sJ hi)u ch[nh v$ nhi)t +E, f = 10A (T
b
- T
a
)

A : là h) sJ nhi)t +E c9a +i)n trM cách +i)n lKy tZ b1ng 18.1





!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p phân phGi - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

B6ng 18.1
Các thi:t b< hoBc vFt li/u
Giá tr< trung bình c>a h/ sO nhi/t 0J
c>a 0i/n trQ cách 0i/n A
Các MBA dHu, cách +i)n cKp A 0,0300
DHu MBA 0,0173
CuEn dây xoay chi$u, cách +i)n cKp A 0,0330
CuEn dây xoay chi$u,cách +i)n cKp B 0,0168
CuEn dây mEt chi$u 0,0240

Máy bi5n áp, kháng +i)n c9a Nga: n5u nhi)t +E máy bi5n áp khi +o cách +i)n
t:i hi)n tr'Qng sai khác vPi nhi)t +E +o c9a nhà ch5 t:o ho=c c9a lHn +o tr'Pc +ó thì
cHn ph1i qui +i k5t qu1 v$ cùng nhi)t +E theo h) sJ K1:
B6ng 18.2 H/ sO quy 0&i 0i/n trQ cách 0i/n theo nhi/t 0J
Dt (
0
C) 1 2 3 4 5 10 15 20 25 30
H) sJ qui +i (K1) 1,04 1,08 1,13 1,17 1,22 1,50 1,84 2,25 2,75 3,40

Cách qui +i: Rc+ (M nhi)t +E t1) = K1* Rc+ (M nhi)t +E t2).
K1: là giá tr7 h) sJ qui +i tra b1ng vPi Dt = t2 - t1.
Trong tr'Qng hLp chênh l)ch nhi)t +E không có trong b1ng trên thì ta có thG
tính theo h) sJ các h) sJ +ã cho bXng cách nhân các h) sJ t'4ng Bng.
Ví d,: do 9
0
C = 4
0
C + 5
0
C nên ta tính +'Lc:
K1(Dt = 9
0
C) = K1(Dt = 4
0
C) * K1(Dt = 5
0
C) = 1,17*1,22 = 1,42
Máy phát +i)n c9a Nga: thông th'Qng giá tr7 cho phép c9a +i)n trM cách +i)n
+'Lc cho M 30
0
C. f nhi)t +E lPn h4n 30
0
C thì giá tr7 cho phép c9a +i)n trM cách +i)n
gi1m xuJng 2 lHn cho m\i 20
0
C khác nhau giWa nhi)t +E khi +o và 30
0
C.






CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 19
H-ang d\n thí nghi/m
o 0i/n trQ mJt chi*u cuJn dây máy bi:n áp



















#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

19 H'Png dUn thí nghi)m +o +i)n trM mEt chi$u cuEn dây Máy bi5n áp ................... 1
19.1 Ý ngh.a c9a phép +o +i)n trM mEt chi$u........................................................ 1
19.2 Các ph'4ng pháp +o +i)n trM mEt chi$u........................................................ 1
19.3 NhWng yêu cHu c4 b1n .................................................................................. 1
19.4 Các l'u ý v$ sai sJ........................................................................................ 2
19.5 Các l'u ý v$ an toàn ..................................................................................... 2
19.6 Ph'4ng pháp +o bXng V-A............................................................................ 3
19.7 Ph'4ng pháp +o bXng dùng cHu +o chuyên d,ng........................................... 3
19.8 Tiêu chuRn áp d,ng....................................................................................... 3



































!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

19 H-ang d\n thí nghi/m 0o 0i/n trQ mJt chi*u cuJn dây Máy bi:n áp
19.1 Ý ngh3a c>a phép 0o 0i/n trQ mJt chi*u
NhXm phát hi)n nhWng khuy5t tAt trong quá trình +Ku nJi khi ch5 t:o các
cuEn dây, ngDn ch=n hi)n t'Lng phát nóng khi mang t1i M các +Hu nJi.
ÐJi vPi các MBA có bE chuyGn nKc không t1i, phép +o +i)n trM mEt chi$u có
thG phát hi)n tình tr:ng bKt th'Qng c9a các bE ti5p +iGm c9a chuyGn nKc (lIc ép ti5p
+iGm không +1m b1o, tình tr:ng b$ m=t c9a các ti5p +iGm b7 r\, mòn v.v).
ÐJi vPi các MBA có bE +i$u áp d'Pi t1i, qua phép +o +i)n trM mEt chi$u có
thG giúp ta bi5t +'Lc tình tr:ng c9a các bE ti5p +iGm dAp hO quang bên trong bE công
t;c K +G có bi)n pháp b1o d'3ng ho=c thay th5 +úng lúc.
Phát hi)n sI +Ku nJi sai các nKc phân áp bên trong MBA.
19.2 Các ph-9ng pháp 0o 0i/n trQ mJt chi*u
- Ðo bXng các cHu +o chuyên dùng: P333T (Nga), Multi-Amp (M]) ....
- Ðo bXng ph'4ng pháp Vôn - Ampe. Các thi5t b7 khi +o bXng ph'4ng pháp
Vôn - Ampe:
v NguOn mEt chi$u (th'Qng là Ác qui 12V, 100AH). Bi5n trM 205, 30A.
Aptomat 220V 100ADC. Nút Kn chuyGn m:ch áp.
v Các +Ong hO VDC, mVDC, ADC có giPi h:n thang +o phù hLp. sao cho
giá tr7 +o nXm trong kho1ng 2/3 thang +o, cKp chính xác = 0,5.
19.3 NhRng yêu cMu c9 b6n
NhXm tránh hi)n t'Lng phát nóng có thG làm 1nh h'Mng +5n sI thay +i c9a
+i)n trM cuEn dây, dòng +o không +'Lc v'Lt quá 10% giá tr7 dòng +7nh mBc. Khi thQi
gian ti5n hành phép +o không lPn h4n 1 phút có thG cho phép +o M dòng +o +5n 20%
dòng +7nh mBc cuEn dây.
Làm s:ch các +Hu cIc c9a cuEn dây tr'Pc khi +o nhKt là khi +o các cuEn dây
có +i)n trM bé.
Chú ý: Khi c>t m%ch $in mCt chi2u qua cuCn dây máy bi(n áp (có $in c3m
r,t l0n) sV xu,t hin mCt $in áp c3m -ng có tr* sG r,t l0n trên các $'u c7c cuCn dây.
Vì vRy trong suGt quá trình $o c'n có các bin pháp an toàn, c,m ch%m vào các $'u
c7c trong suGt quá trình $o, có bin pháp chGng sút dây $o.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

19.4 Các l-u ý v* sai sO
K5t qu1 phép +o ph, thuEc rKt nhi$u vào vi)c +Ku nJi s4 +O +o, dây +o và
+iGm nJi dây +o vào +Ji t'Lng +o. Có mEt sJ hi)n t'Lng +=c tr'ng cho vi)c nJi dây +o
không +úng nh' sau:
- K5t qu1 khi +o không n +7nh. Nguyên nhân: do m:ch b4m dòng không
ti5p xúc tJt; nDng lIc nguOn b4m dòng không n +7nh; dây b4m dòng b7 +Bt ngHm, ti5t
di)n nhV.
- K5t qu1 +o sai khác rKt nhi$u so vPi các sJ li)u thí nghi)m tr'Pc và không
n +7nh giWa các lHn +o. Nguyên nhân: do dây +o áp +Ku không +úng +iGm cHn +o +i)n
áp r4i trên +Ji t'Lng +o, ho=c dây +o áp ti5p xúc không tJt vPi +Hu cIc +o, mJi ti5p
xúc +o áp dùng c1 cho vi)c b4m dòng.
- Nhi)t +E cuEn dây thay +i +áng kG khi thQi gian +o +i)n trM các các cuEn
dây kéo dài (do +i)n trM thay +i)
19.5 Các l-u ý v* an toàn
ÐKu nJi ch;c ch;n các dây +o giWa thi5t b7 +o vPi +Ji t'Lng +o, không +G
x1y ra vi)c +Bt m:ch dòng trong khi +o bXng sõ +O 4 dây ho=c theo ph'4ng pháp V-A
vì +i$u này có thG gây nguy hiGm cho ng'Qi +o và gây hVng thi5t b7 +o.
Không trIc ti5p ti5p xúc vPi các cuEn dây còn l:i c9a MBA (TU,TI…) vì có
nguy c4 xuKt hi)n các +i)n áp c1m Bng khá lPn trong quá trình +o.
Tách ly tKt c1 các m:ch (nhKt, nh7 thB) liên quan ra khVi các +Hu cIc c9a các
cuEn dây MBA (TU, TI…) +G tránh gây h' hVng các thi5t b7 +Ku nJi nXm trong các
m:ch này.
Khi dùng nguOn ;c qui ngoài +G +o bXng ph'4ng pháp V-A cHn ph1i s& d,ng
mEt áp tô mát (ATM) trong thao tác +óng c;t nguOn +o. ÐG +1m b1o c;t tJt hO quang
mEt chi$u xuKt hi)n sau khi c;t nguOn cKp dòng +o, ta nên chNn ATM có dòng danh
+7nh tJi thiGu gKp 5 lHn dòng +o.
Bi5n trM dùng +G +i$u ch[nh dòng +o cHn ph1i +1m b1o ti5p xúc tJt nhXm
tránh x1y ra tình tr:ng gián +o:n dòng +o trong quá trình +i$u ch[nh.
Ð1m b1o thIc hi)n +úng theo trình tI yêu cHu c9a m:ch dòng +i)n và m:ch
+i)n áp.
Khi ti5n hành +o t:i khu vIc +ang mang +i)n, cHn nJi t;t tKt c1 các +Hu cIc
c9a các cuEn dây vPi nhau và vPi +Kt tr'Pc +i +o.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

19.6 Ph-9ng pháp 0o b]ng V-A
Khi ti5n hành +o +i)n trM mEt chi$u cuEn dây bXng ph'4ng pháp Vôn -
Ampe, cHn ti5n hành theo trình tI sau:
- Ðóng nguOn mEt chi$u, dùng bi5n trM +i$u ch[nh cho dòng +i)n +o phù
hLp vPi yêu cHu. ChQ cho dòng +o n +7nh.
- NhKn nút Kn +o áp, trong cùng mEt thQi +iGm, +Nc tr7 sJ dòng +i)n và +i)n
áp, ghi k5t qu1 +o.
- Nh1 nút Kn +o áp tr'Pc khi c;t nguOn mEt chi$u (ho=c khi thay +i nKc
phân áp c9a bE +i$u áp d'Pi t1i).
Tính toán k5t qu1 +o, +Ji chi5u, so sánh vPi các tiêu chuRn, qui +7nh.
S4 +O +o:
C c
a A
b B
U
DC
+
-
R A
*
V

19.7 Ph-9ng pháp 0o b]ng dùng cMu 0o chuyên d1ng
Các thi5t b7 +o +i)n trM mEt chi$u chuyên d,ng th'Qng có 4 cIc +G nJi dây
+o là:
- 2 cIc dòng: b4m dòng mEt chi$u vào +Ji t'Lng +o.
- 2 cIc áp: lKy +i)n áp r4i trên +Hu cIc +Ji t'Lng +o.
ÐG thIc hi)n phép +o, cHn tuân theo các ch[ dUn c9a nhà ch5 t:o.
Các l'u ý v$ sai sJ và bi)n pháp an toàn nêu trên vUn áp d,ng +úng trong
tr'Qng hLp +o bXng thi5t b7 +o chuyên d,ng.
19.8 Tiêu chu^n áp d1ng
Giá tr7 +i)n trM mEt chi$u cHn +'Lc so sánh giWa các pha vPi nhau, so sánh
vPi sJ li)u xuKt x'Mng c9a nhà ch5 t:o, so sánh vPi sJ li)u +o c9a lHn thí nghi)m
tr'Pc:
Giá tr7 +i)n trM mEt chi$u t:i các nKc phân áp t'4ng Bng giWa các pha vPi
nhau không +'Lc sai l)ch quá 2% và không +'Lc quá +E l)ch mEt nKc phân áp (n5u
không có các lý do +=c bi)t +'Lc ghi rõ trong lý l7ch máy).
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

Giá tr7 +i)n trM mEt chi$u sau khi qui +i v$ cùng nhi)t +E không +'Lc sai
l)ch quá 5% so vPi giá tr7 xuKt x'Mng c9a nhà ch5 t:o ho=c sJ li)u c9a lHn thí nghi)m
tr'Pc.
S4 +O +o minh hNa:










CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 20
KP thuFt th, nghi/m cao áp mJt chi*u
các thi:t b< 0i/n






















#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

20 K] thuAt thí nghi)m cao áp mEt chi$u ................................................................. 1
20.1 Ý ngh.a c9a th& nghi)m cao áp mEt chi$u +Ji vPi cách +i)n c9a các thi5t b7
+i)n............................................................................................................... 1
20.2 Yêu cHu k] thuAt c9a th& nghi)m cao áp mEt chi$u....................................... 1
20.3 LIa chNn ph'4ng pháp và s4 +O th& nghi)m................................................. 2
20.3.1 Ph'4ng pháp th&.................................................................................... 2
20.3.2 S4 +O th& nghi)m................................................................................... 2
20.4 LIa chNn thi5t b7 và d,ng c, th& nghi)m...................................................... 4
20.5 Th9 t,c ti5n hành phép th& nghi)m cao áp mEt chi$u và ghi sJ li)u.............. 4
20.5.1 Các l'u ý v$ an toàn trong quá trình thí nghi)m..................................... 4
20.5.2 aánh giá k5t qu1 +o............................................................................... 6
20.6 MEt sJ l'u ý trong quá trình th& nghi)m cao áp mEt chi$u............................ 7

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

20 KP thuFt thí nghi/m cao áp mJt chi*u
20.1 Ý ngh3a c>a th, nghi/m cao áp mJt chi*u 0Oi vai cách 0i/n c>a các thi:t
b< 0i/n
Th& nghi)m cao áp mEt chi$u nhXm m,c +ích nghi)m thu và b1o d'3ng thi5t
b7. Các thông tin nhAn +'Lc tZ th& nghi)m này sY cho các k5t luAn v$ tình tr:ng cách
+i)n c9a thi5t b7 +i)n trong vi)c l;p +=t mPi cFng nh' trong vAn hành, có thG +óng +i)n
an toàn hay cHn b1o d'3ng, thay th5 các phHn t& xuJng cKp, nhXm kéo dài tui thN
thi5t b7. Có tr'Qng hLp nó là thông sJ chính +G xác +7nh chKt l'Lng thi5t b7 (nh' +Ji
vPi mEt sJ lo:i chJng sét van).
20.2 Yêu cMu kP thuFt c>a th, nghi/m cao áp mJt chi*u
Các mBc +i)n áp và ph'4ng pháp th& nghi)m +Ji vPi thi5t b7 tuân th9 theo
các tiêu chuRn qui +7nh và các l'u ý c9a Nhà ch5 t:o. Khi không thG có các thông tin
v$ thi5t b7 thì nên th& nghi)m +i)n áp mEt chi$u dIa trên +i)n áp +7nh mBc xoay chi$u
+G tránh h' hVng h) thJng cách +i)n.
aJi vPi +i)n áp mEt chi$u, thQi gian tác d,ng c9a +i)n áp tùy thuEc vào tZng
+Ji t'Lng và thành phHn cKu t:o c9a cách +i)n thông th'Qng hay quy +7nh là 5 phút
hay 10 phút.
Th& nghi)m bXng +i)n áp mEt chi$u th'Qng +'Lc ti5n hành +Ji vPi các k5t
cKu cách +i)n có +i)n dung lPn (cáp, máy +i)n...) vì thi5t b7 th& nghi)m cao áp mEt
chi$u không yêu cHu có công suKt lPn, dS vAn chuyGn. Ngoài ra, +i)n áp th& nghi)m
mEt chi$u cho phép cao h4n +i)n áp th& nghi)m xoay chi$u 1,5 lHn mà không sL mEt
h' hVng nào +Ji vPi cách +i)n hoàn h1o.
Th& nghi)m +i)n áp mEt chi$u không thích hLp vPi th& nghi)m máy c;t
xoay chi$u bMi vì +i)n áp mEt chi$u không t:o nên Bng suKt t'4ng tI +Ji vPi h) thJng
cách +i)n khi vAn hành.
Cách +i)n c9a thi5t b7 +'Lc xem là +:t k] thuAt n5u trong thQi gian th&
nghi)m không có sI tDng +Et bi5n v$ dòng rò, không b7 phóng +i)n chNc th9ng ho=c
phá hub.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

20.3 LNa chVn ph-9ng pháp và s9 0S th, nghi/m
20.3.1 Ph-9ng pháp th,
TDng dHn +i)n áp th& nghi)m +=t vào +Ji t'Lng th&, lKy dòng +i)n rò M tZng
cKp +i)n áp th& +G theo dõi (thông th'Qng 4-5 cKp), lKy +=c tuy5n V-A vPi các lo:i cáp
lIc ho=c tính h) sJ phi tuy5n +Ji vPi máy phát, +Eng c4 +i)n công suKt lPn.
20.3.2 S9 0S th, nghi/m
Hình 20.1 S9 0S nguyên lý c9 b6n c>a phép th, Cao th: mJt chi*u
KV
Ðôi tuong thu
nghiêm
May biên ap
thi nghiêm
C
X
mA
Nguôn 220VAC
I÷50Hz













!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

MJt sO s9 0S 0iLn hình áp d1ng cho các 0Oi t-Tng th-[ng gBp
Oi t-Tng th, S9 0S
CuEn dây stato máy phát
(+Eng c4 +i)n) +iGn hình

HV
A1
B1
C1
A2
B2
C2


Máy bi5n áp lIc 2 cuEn dây
(áp d,ng s4 +O t'4ng tI cho
máy bi5n áp 3 cuEn dây).

HV
A
B
C
a
b
c


Cáp lIc

HV


Thi5t b7 +óng c;t
(Máy c;t - Dao cách ly)

B1
C1
HV
A1 A2
B2
C2
May cat (Dao cach ly)


T, +i)n cao th5
Phép th&: CIc - CIc
Phép th& CIc - VV

HV
HV



!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

20.4 LNa chVn thi:t b< và d1ng c1 th, nghi/m
LIa chNn thi5t b7 thí nghi)m phù hLp vPi U th& +ã chNn.
Các thi5t b7 th& +i)n áp cao có kèm theo thi5t b7 +o dòng +i)n mEt chi$u
(A67-70, PGK-70, Xe công trình kiGu 8:<35-02), +Ong hO +o nhi)t +E và +E Rm môi
tr'Qng (nhi)t k5 - Rm k5) ph1i +'Lc hi)u chuRn +:t yêu cHu k] thuAt và còn hi)u lIc v$
thQi gian hi)u chuRn.
20.5 Th> t1c ti:n hành phép th, nghi/m cao áp mJt chi*u và ghi sO li/u
20.5.1 Các l-u ý v* an toàn trong quá trình thí nghi/m
Các b'Pc thIc hi)n và sJ l'Lng nhân viên tham gia +áp Bng +Hy +9 qui +7nh
c9a qui trình k] thuAt an toàn c9a Tng công ty ai)n lIc Vi)t Nam.
Ng'Qi thí nghi)m kiGm tra +Ji t'Lng +'Lc thí nghi)m +ã +'Lc c;t +i)n, cách
ly hoàn toàn vPi các nguOn +i)n áp, vV c9a cáp ph1i +'Lc nJi +Kt.
Khu vIc thí nghi)m ph1i có rào ch;n, ng'Qi không có nhi)m v, không +'Lc
vào và luôn có ng'Qi trông coi M +ó. N5u dùng dây cDng thay rào ch;n thì trên dây
ph1i treo biGn “DZng l:i! Có +i)n nguy hiGm ch5t ng'Qi”. N5u các dây dUn +i)n +i qua
hành lang, cHu thang, sàn nhà, thì ph1i có ng'Qi +Bng gác M các v7 trí cHn thi5t.
Tr'Pc khi +'a +i)n vào th&, tKt c1 các nhân viên trong +4n v7 công tác ph1i
rút ra M v7 trí an toàn theo sI ch[ dUn c9a ng'Qi ch[ huy trIc ti5p.
Tr'Pc khi +óng +i)n ng'Qi ch[ huy trIc ti5p ph1i tI mình kiGm tra m:ch +Ku
nJi dây thí nghi)m và các bi)n pháp an tòan.
Khi s& d,ng các thi5t b7 thí nghi)m ph1i tuân th9 ch=t chY qui trình h'Png
dUn s& d,ng thi5t b7 và Qui trình k] thuAt an tòan +i)n (Tng công ty +i)n lIc Vi)t
Nam).
NJi +Kt t:m thQi các +Hu cIc c9a +Ji t'Lng +'Lc thí nghi)m, sau +ó tách các
+Hu cIc c9a +Ji t'Lng nJi vào h) thJng +i)n.
- Trình tI thIc hi)n +o và lKy sJ li)u thí nghi)m:
1. o 0i/n trQ cách 0i/n
Sau khi giá tr7 +o +i)n trM cách +i)n +:t yêu cHu (yêu cHu qui +i nhi)t +E t:i
thQi +iGm +o v$ nhi)t +E theo b1ng tiêu chuRn). Nhân viên thí nghi)m ti5n hành b'Pc
ti5p theo.
2. Th, nghi/m cao áp mJt chi*u
v ChuRn b7 s4 +O th& nghi)m cao áp mEt chi$u
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

LIa chNn +i)n áp thí nghi)m, phù hLp vPi d:ng th& nghi)m và quy +7nh c9a
ngành +i)n +Ji vPi tZng +Ji t'Lng thi5t b7 +'Lc thí nghi)m (xem phHn tiêu chuRn thí
nghi)m +Ji vPi tZng tr'Qng hLp c, thG).
v Trình tI th& nghi)m nh' sau:
aJi t'Lng th& ph1i +'Lc c;t +i)n, cách ly c1 hai +Hu và nJi +Kt +G phóng h5t
+i)n tích d' trong +Ji t'Lng.
ai)n áp th& nghi)m mEt chi$u +'Lc nJi vPi +Ji t'Lng cHn th& nghi)m, các
phHn không th& nghi)m còn l:i trong thi5t b7 +'Lc nJi +Kt.
a1m b1o thi5t b7 th& nghi)m cao áp M v7 trí t;t nguOn và bAt khoá (ON, OFF)
v$ OFF +'a +i)n áp +i$u khiGn v$ không tr'Pc khi b;t +Hu th& nghi)m.
NJi +Kt an toàn cho thi5t b7 th& nghi)m cao áp vPi +Hu nJi +Kt ch;c ch;n, +1m
b1o +iGm nJi tJt. Không bao giQ +'Lc thao tác th& nghi)m cao áp mEt chi$u mà không
+'Lc nJi +Kt ch;c ch;n. CFng vAy cHn nJi vV Thi5t b7 và +Hu nJi +Kt c9a thi5t b7 th&
nghi)m.
Dây nJi th& nghi)m cao th5 ph1i +1m b1o nJi ch;c ch;n.
Cáp dùng +G nJi thi5t b7 cao áp vPi +Ji t'Lng th& ph1i ng;n và nJi trIc ti5p
+G trên suJt chi$u dài c9a nó không b7 ch:m +Kt và b1o +1m kho1ng cách.
T:o ng;n m:ch nhân t:o t:i +Hu ra cao th5 c9a thi5t b7 th& +G kiGm tra ho:t
+Eng c9a h) thJng b1o v) c9a thi5t b7 thí nghi)m, n5u h) thJng làm vi)c tJt thì mPi
ti5n hành các b'Pc ti5p theo.
BAt chuyGn m:ch, chNn +i)n áp thí nghi)m trên thi5t b7 +o v$ v7 trí +i)n áp
thích hLp.
BAt chuyGn m:ch cKp nguOn thí nghi)m trên thi5t b7 +o v$ v7 trí ON.
TDng dHn +i)n áp th& +5n +i)n áp +ã lIa chNn. TJc +E tDng +i)n áp
2,5kV/giây.
L.u ý: TGc $C tXng $in áp có th; chRm h1n, $Lc bit $Gi v0i các $Gi t.:ng
thY có $in dung l0n ví dM các lo%i cáp l7c, Máy phát có $in dung l0n $; tránh h.
h\ng thi(t b* thí nghim.
Ghi nhAn giá tr7 dòng +i)n rò M thQi +iGm 60 giây sau khi +i)n áp th& +:t +5n
giá tr7 +ã lIa chNn. Sau khi nâng +i)n áp th& +5n +i)n áp th& tiêu chuRn duy trì +úng
thQi gian +ã qui +7nh, theo dõi sI bi5n thiên dòng rò.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

aJi vPi các thi5t b7 cHn kiGm chBng l:i tr7 sJ +i)n trM cách +i)n: ghi nhAn các
giá tr7 dòng +i)n rò M các thQi +iGm 15 giây, 60 giây sau khi +i)n áp th& +:t +5n giá tr7
+ã lIa chNn +G xác +7nh +i)n trM cách +i)n và h) sJ hKp th,.
Khi giá tr7 +o không n +7nh thì t:m thQi ngZng +o, +Ku t;t các +Hu cIc Thi5t
b7 và +Ku +Kt ít nhKt trong 5 phút +G x1 hoàn toàn các +i)n tích d', ti5n hành tìm
nguyên nhân.
Sau khi k5t thúc th& nghi)m, khoá chuyGn m:ch c9a thi5t b7 th& nghi)m v$ v7
trí OFF. Cho phép thi5t b7 vZa +'Lc th& phóng +i)n qua m:ch phóng c9a thi5t b7 th&
nghi)m ho=c qua nJi +Kt bên ngoài, không sQ vào thi5t b7 cho +5n khi +ã phóng +i)n
h5t.
Ti5n hành kiGm tra l:i giá tr7 +i)n trM cách +i)n.
Sau khi thIc hi)n xong tKt c1 các phép +o trên mEt +Ji t'Lng thi5t b7, ng'Qi
thí nghi)m cHn ph1i v) sinh thi5t b7 +o, dNn d^p và hoàn tr1 s4 +O v$ +úng s4 +O vAn
hành nh' khi +ã nhAn ban +Hu.
20.5.2 ánh giá k:t qu6 0o
- 5Gi v0i Máy phát (5Cng c1 $in): CHn so sánh dòng +i)n rò giWa các pha.
N5u dòng +i)n rò tDng mEt cách +Et ngEt, dòng +i)n rò giWa các pha không
bXng nhau và v'Lt quá lHn +o tr'Pc 30%, thì xem cách +i)n là không tJt cHn ph1i tìm
nguyên nhân. Tính h) sJ không +'Qng thcng K
k+t
= (U
min
x I
rUmax
)/(U
max
x I
rUmin
) vPi
U
min
và U
max
là giá tr7 +i)n áp th& nghi)m nhV nhKt và lPn nhKt, U
max
chính là +i)n áp
th& nghi)m yêu cHu. Yêu cHu K
k+t
< 3.
K5t qu1 th& nghi)m coi nh' +:t yêu cHu n5u trong thQi gian th& nghi)m
không x1y ra chNc th9ng, không có sI tDng dòng +i)n rò, không thKy bJc khói, không
ng&i thKy mùi khét, không nghe thKy ti5ng phóng +i)n. Dòng +i)n rò tDng trong thQi
gian duy trì 01 phút M mEt trong các cKp +i)n áp th& là biGu hi)n dKu hi)u khuy5t tAt
(cách +i)n nhiSm Rm).
- Máy bi(n áp l7c N các c,p $in áp: aE chênh l)ch dòng +i)n rò Bng vPi
nhi)t +E +o tham kh1o theo “Quy ph:m BE công nghi)p n=ng 1965”. Dòng +i)n rò tJi
+a cho phép:


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

Dòng 0i/n rò tOi 0a cho phép (mA)
khi nhi/t 0J cuJn dây
U
Max

(kV
AC
)
U
TN

(kV
DC
)
20
0
C 30
0
C 40
0
C 50
0
C 60
0
C
6 - 15 10 70 110 175 300 450
20 - 44 20 100 160 250 400 750
60 - 220 40 100 160 250 400 750

- Cáp l7c: aE chênh l)ch dòng +i)n rò không quy +7nh. MBc chênh l)ch
dòng +i)n rò ch[ là +G phán +oán, không có tính chKt quy5t +7nh cho vi)c +'a vào vAn
hành hay không. N5u h) sJ chênh l)ch giWa các pha quá 2 lHn và dòng +i)n rò so vPi
lHn tr'Pc M nhi)t +E t'4ng tI tDng mEt cách rõ r)t, Dòng +i)n rò không n +7nh, tDng
+Et bi5n, biGu hi)n cách +i)n c9a cáp có h' hVng, cHn ph1i nâng cao +i)n th5 th& ho=c
kéo dài thQi gian liên t,c +G tìm ch\ h' hVng.
- Máy c>t (Dao cách ly): Dòng +i)n rò tDng chBng tV b$ m=t cách +i)n bRn.
Cách +i)n c9a mEt sJ chi ti5t cách +i)n ho=c truy$n +Eng bXng vAt li)u hWu c4 +ã suy
gi1m.
20.6 MJt sO l-u ý trong quá trình th, nghi/m cao áp mJt chi*u
Th& nghi)m cao áp mEt chi$u có thG ti5n hành bKt cB lúc nào sau khi thi5t b7
ngZng ho:t +Eng mEt vài giQ. Tuy nhiên nên ti5n hành th& nghi)m theo k5 ho:ch vPi
+7nh k> quan sát thi5t b7. ai$u này cho phép tìm nguyên nhân h' hVng và ti5n hành
s&a chWa ít tJn kém nhKt +G +'a thi5t b7 vào làm vi)c bình th'Qng.
Thi5t b7 ph1i +'Lc c;t khVi l'Pi tr'Pc khi th& nghi)m +G nhi)t +E gi1m d'Pi
40
0
C.
Môi tr'Qng thí nghi)m ph1i khô ráo và s:ch sY. B$ m=t cách +i)n c9a +Ji
t'Lng th& ph1i s:ch và khô.
aJi vPi các +Ji t'Lng có +i)n dung lPn, trong trong quá trình tDng +i)n áp
th& nghi)m, cRn thAn, yêu cHu tJc +E nâng +i)n áp nhV h4n 2,5 kV/giây, tránh dòng
n:p quá lPn gây h' hVng thi5t b7 thí nghi)m.
Trong suJt quá trình th& nghi)m ph1i liên t,c theo dõi sI bi5n thiên c9a
dòng +i)n rò, n5u có hi)n t'Lng dòng tDng vNt không bình th'Qng ph1i lAp tBc gi1m
+i)n áp v$ 0, thIc hi)n các bi)n pháp an toàn và tìm hiGu nguyên nhân.
Sau khi th& nghi)m ph1i ti5p +Kt ch;c ch;n các +Hu ra c9a +Ji t'Lng th& ít
nhKt 15 phút +G +1m b1o x1 h5t +i)n tích d' +ã n:p.






CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 21
KP thuFt th, nghi/m cao áp xoay chi*u
tMn sO công nghi/p























#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

21 K] thuAt th& nghi)m cao áp xoay chi$u tHn sJ công nghi)p................................. 1
21.1 Ý ngh.a c9a th& nghi)m cao áp xoay chi$u tHn sJ công nghi)p..................... 1
21.2 Yêu cHu k] thuAt c9a th& nghi)m cao áp xoay chi$u ..................................... 1
21.3 LIa chNn ph'4ng pháp và s4 +O th& nghi)m................................................. 1
21.3.1 Ph'4ng pháp th&.................................................................................... 1
21.3.2 S4 +O th& nghi)m................................................................................... 1
21.4 LIa chNn thi5t b7 và d,ng c, th& nghi)m...................................................... 1
21.5 Th9 t,c ti5n hành phép th& nghi)m cao áp xoay chi$u và ghi sJ li)u............. 2
21.5.1 Công tác chuRn b7 .................................................................................. 2
21.5.2 Các bi)n pháp an toàn............................................................................ 2
21.5.3 Ti5n hành +o và lKy sJ li)u .................................................................... 3
21.6 MEt sJ l'u ý trong quá trình th& nghi)m cao áp xoay chi$u.......................... 4






















!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

21 KP thuFt th, nghi/m cao áp xoay chi*u tMn sO công nghi/p
21.1 Ý ngh3a c>a th, nghi/m cao áp xoay chi*u tMn sO công nghi/p
H:ng m,c kiGm tra chính +G +ánh giá v$ tình tr:ng cách +i)n c9a các thi5t b7
+i)n. Các thông tin nhAn +'Lc tZ th& nghi)m này sY cho các k5t luAn v$ tình tr:ng cách
+i)n c9a thi5t b7 +i)n trong vi)c l;p +=t mPi cFng nh' trong vAn hành, có thG +óng +i)n
an toàn hay cHn b1o d'3ng, thay th5 các phHn t& xuJng cKp, nhXm kéo dài tui thN
thi5t b7. Có tr'Qng hLp nó là thông sJ chính +G xác +7nh chKt l'Lng thi5t b7 (nh' +Ji
vPi mEt sJ lo:i chJng sét van).
21.2 Yêu cMu kP thuFt c>a th, nghi/m cao áp xoay chi*u
Cách +i)n c9a thi5t b7 +'Lc xem là +:t yêu cHu k] thuAt khi không b7 phóng
+i)n chNc th9ng ho=c phá hub trong thQi gian th& nghi)m.
21.3 LNa chVn ph-9ng pháp và s9 0S th, nghi/m
21.3.1 Ph-9ng pháp th,
TDng dHn +i)n áp th& +5n +i)n áp th& +ã chNn, duy trì +9 thQi gian th& sau +ó
gi1m +i)n áp th& v$ 0.
21.3.2 S9 0S th, nghi/m: Phù hTp vai tWng 0Oi t-Tng th,.
KV
Ðôi tuong thu
nghiêm
May biên ap
thi nghiêm
C
X
Nguôn 220VAC
I÷50Hz
R

Hình 21.1 S9 0S nguyên lý th, nghi/m cao áp xoay chi*u
S4 +O th& nghi)m +Ji vPi tZng thi5t b7 +i)n t'4ng tI nh' khi th& ngh)m cao
th5 mEt chi$u.
21.4 LNa chVn thi:t b< và d1ng c1 th, nghi/m
LIa chNn thi5t b7 thí nghi)m phù hLp vPi U th& +ã chNn.
Các thi5t b7 th& +i)n áp cao (A67-70, PGK-70), +o nhi)t +E và +E Rm môi
tr'Qng (nhi)t k5 - Rm k5) ph1i +'Lc hi)u chuRn +:t yêu cHu k] thuAt và còn hi)u lIc v$
thQi gian hi)u chuRn.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

21.5 Th> t1c ti:n hành phép th, nghi/m cao áp xoay chi*u và ghi sO li/u
21.5.1 Công tác chu^n b<
Nghiên cBu các thông sJ, tình tr:ng k] thuAt c9a +Ji t'Lng th&. SJ li)u +o
+i)n trM cách +i)n và các thông sJ khác nh' K
ht
, PI c9a +Ji t'Lng th&. LIa chNn +i)n
áp th& phù hLp +Ji vPi các +Ji t'Lng tho1 mãn các +i$u ki)n th& cao th5.
ChuRn b7 s_n b1ng ghi chép các nEi dung: Thông sJ nghi)t +E, +E Rm môi
tr'Qng, nhi)t +E c9a +Ji t'Lng th&, thQi gian, +7a +iGm, hN và tên nhân viên thí
nghi)m.
ChuRn b7 thi5t b7 thí nghi)m phù hLp vPi +Ji t'Lng và tiêu chuRn th&
nghi)m.
ChuRn b7 +Hy +9 các d,ng c, - ph, ki)n ph,c v, thí nghi)m nh' dây ti5p +7a
l'u +Eng, rào ch;n, biGn báo an toàn, dây dUn cao th5, sào +3 dây, các d,ng c, c4 khí
...vv, các d,ng c, +G v) sinh ho=c sKy n5u cHn. Thi5t b7 thông tin n5u +Ji t'Lng th& có
kích th'Pc ho=c ph:m vi th& nghi)m lPn không thG quan sát +'Lc (Ví d,: Cáp lIc,
Máy phát có công suKt lPn).
ChuRn b7 thêm các thi5t b7 chi5u sáng c,c bE +1m b1o chi5u sáng khu vIc và
+Ji t'Lng thí nghi)m. Yêu cHu các thi5t b7 chi5u sáng này ph1i có nguOn +Ec lAp vPi
nguOn thí nghi)m, ph1i +1m b1o các yêu cHu v$ an toàn nh' chJng va +Ap, chJng
n'Pc.
ChuRn b7 nguOn th& nghi)m +9 công suKt có +i)n áp và tHn sJ n +7nh, +:t
yêu cHu k] thuAt và bJ trí t:i v7 trí ng'Qi trIc ti5p ti5n hành th& nghi)m +G khi cHn
ng'Qi này ho=c ng'Qi ph, vi)c có thG nhanh chóng c;t khRn cKp nguOn thí nghi)m +G
+1m b1o an toàn.
V) sinh các b$ m=t cách +i)n bên ngoài c9a +Ji t'Lng +'Lc thí nghi)m.
Ghi nhAn các giá tr7 nhi)t +E môi tr'Qng tZ nhi)t k5 c9a ng'Qi thí nghi)m.
21.5.2 Các bi/n pháp an toàn
Ng'Qi thí nghi)m nhAn hi)n tr'Qng thí nghi)m tZ bE phAn vAn hành ho=c s&a
chWa theo các quy +7nh c9a ngành ai)n.
Ng'Qi thí nghi)m kiGm tra +Ji t'Lng +'Lc thí nghi)m +ã +'Lc c;t +i)n, cách
ly hoàn toàn vPi các nguOn +i)n áp, vV thi5t b7 ph1i +'Lc nJi +Kt. Dùng bút th& +i)n +G
kiGm tra +Ji t'Lng th& không còn +i)n, sau +ó mPi cho phép ti5n hành ti5p +7a l'u
+Eng các phHn dUn +i)n c9a +Ji t'Lng th&.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

NJi +Kt t:m thQi mEt cách ch;c ch;n các +Hu cIc c9a +Ji t'Lng +'Lc thí
nghi)m, sau +ó tách các +Hu cIc c9a +Ji t'Lng +ang nJi vào h) thJng. aánh dKu thB tI
pha các +Hu dây nJi +G tránh nhHm lUn khi +Ku nJi l:i s4 +O (ai$u này cIc k> quan
trNng +Ji vPi cáp lIc, các lo:i máy phát +i)n có +Hu ra s& d,ng dây dUn m$m).
aJi vPi các lo:i máy +i)n: ThIc hi)n vi)c nJi t;t các +Hu dây ra c9a m\i
cuEn dây +'Lc +o. NJi t;t và nJi +Kt các +Hu ra c9a các cuEn dây không +'Lc th&
nghi)m kG c1 cuEn dây rôto +G tránh c1m Bng.
BJ trí thi5t b7 thí nghi)m M v7 trí tJt nhKt, +1m b1o phHn dây dUn tZ thi5t b7
+5n +Ji t'Lng th& là ng;n nhKt, ng'Qi +i$u khiGn có thG quan sát +'Lc bXng m;t, dS
dàng ti5p +7a l'u +Eng +Hu ra cao áp c9a thi5t b7 th& khi cHn.
KiGm tra nguOn, các +Hu nJi và dây +o c9a thi5t b7 ph1i +1m b1o yêu cHu k]
thuAt.
aKu nJi s4 +O +o phù hLp quy trình s& d,ng thi5t b7 +o.
Ti5n hành lAp rào ch;n, biGn báo cô lAp khu vIc thí nghi)m. BJ trí ng'Qi
canh gác t:i các khu vIc không quan sát +'Lc, kiGm tra +1m b1o thông tin liên l:c
thông suJt vPi bE phAn canh gác trong suJt quá trình th& nghi)m.
21.5.3 Ti:n hành 0o và lZy sO li/u
T:o ng;n m:ch nhân t:o t:i +Hu ra cao th5 c9a thi5t b7 th& +G kiGm tra ho:t
+Eng c9a h) thJng b1o v) c9a thi5t b7 thí nghi)m, n5u h) thJng làm vi)c tJt thì mPi
ti5n hành các b'Pc ti5p theo.
Tháo các nJi +Kt t:m thQi +ang nJi trên các +Hu cIc c9a +Ji t'Lng +'Lc thí
nghi)m.
BAt chuyGn m:ch chNn +i)n áp thí nghi)m trên thi5t b7 +o v$ v7 trí +i)n áp
thích hLp.
BAt chuyGn m:ch cKp nguOn thí nghi)m trên thi5t b7 +o v$ v7 trí ON.
TDng dHn +i)n áp th& +5n +i)n áp +ã lIa chNn. TJc +E tDng +i)n áp 2,5
kV/giây.
Duy trì +i)n áp th& trong thQi gian 1 phút, sau +ó gi1m +i)n áp v$ 0, c;t
nguOn thí nghi)m , dùng sào ti5p +7a +G nJi +Kt các +Hu cIc +Ji t'Lng cHn thí nghi)m
nhXm +1m b1o an toàn.
Ghi chép rõ ràng và +Hy +9 vào biên b1n k5t qu1 thí nghi)m, thQi gian ti5n
hành, tên nhân viên th& nghi)m.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

Sau khi thIc hi)n xong tKt c1 các phép +o trên mEt +Ji t'Lng thi5t b7, ng'Qi
thí nghi)m cHn ph1i v) sinh thi5t b7 +o, dNn d^p và hoàn tr1 s4 +O v$ tr:ng thái nh' khi
+ã nhAn ban +Hu.
aánh giá k5t qu1 +o và tiêu chuRn áp d,ng.
Cách +i)n thi5t b7 +'Lc xem là +:t yêu cHu n5u không có hi)n t'Lng phóng
th9ng cách +i)n, không có hi)n t'Lng cháy xém và có mùi khét, giá tr7 +i)n trM cách
+i)n +o l:i sau khi th& không b7 suy gi1m.
21.6 MJt sO l-u ý trong quá trình th, nghi/m cao áp xoay chi*u
Thí nghi)m quá áp xoay chi$u có tính chKt làm già hoá ho=c phá hub cách
+i)n nên ph1i cIc k> thAn trNng khi áp d,ng, +=c bi)t +Ji vPi các thi5t b7 quan trNng và
+;t ti$n nh' máy phát, máy bi5n áp. Chú ý +=c bi)t +Ji vPi các máy +ã vAn hành qua
mEt thQi gian dài.
aJi vPi máy phát +i)n và +Eng c4 công suKt lPn:
+ Ph1i tính toán công suKt c9a máy bi5n áp th& nghi)m phù hLp vPi +i)n áp
th& nghi)m +ã lIa chNn và +i)n dung c9a +Ji t'Lng th&.
+ LIa chNn bE mV phóng b1o v) quá áp phù hLp vPi +i)n áp th& và +Ji
t'Lng th& và hi)u ch[nh +i)n áp làm vi)c tr'Pc khi ti5n hành thí nghi)m U
làm vi)c
=
(1,05-1,1) U
th&

GiPi thi)u mEt sJ thi5t b7 th& nghi)m cao áp xoay chi$u.
HLp bE th& cao th5 xoay chi$u - mEt chi$u kiGu A67-70.
HLp bE th& cao th5 xoay chi$u - mEt chi$u kiGu PGK-70.
Bi5n áp thí nghi)m HOM-100.





CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 22
Th, nghi/m h/ sO công suZt và h/ sO tiêu tán
các thi:t b< 0i/n





























#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

22 Th& nghi)m h) sJ công suKt và h) sJ tiêu tán các thi5t b7 +i)n............................. 1
22.1 MM +Hu ......................................................................................................... 1
22.2 Các ph'4ng pháp th& nghi)m h) sJ công suKt và h) sJ tiêu tán..................... 2
22.2.1 a:i c'4ng.............................................................................................. 2
22.2.2 Nguyên t& lý th& nghi)m h) sJ công suKt và h) sJ tn hao .................... 2
22.2.3 Các y5u tJ 1nh h'Mng tPi vi)c +o h) sJ tn hao ..................................... 3
22.3 Mô t1 thi5t b7 +o h) sJ công suKt và h) sJ tn hao......................................... 4
22.4 Các s4 +O c4 b1n th& h) sJ công suKt............................................................ 6
22.4.1 Ch5 +E th& nghi)m mUu nJi +Kt GST (Grounded - Specimen Test Mode)
.............................................................................................................. 6
22.4.2 Ch5 +E th& nghi)m mUu nJi +Kt có dây b1o v) GST - G (GST with
guard) .................................................................................................... 6
22.4.3 Ch5 +E th& nghi)m mUu không nJi +Kt UST (Ungrounded - Specimen
Test mode)............................................................................................. 6
22.5 L'u ý an toàn khi th& nghi)m h) sJ công suKt............................................... 7
22.6 Th& nghi)m h) sJ công suKt c9a cách +i)n thi5t b7 +i)n. ............................... 9
22.6.1 Máy bi5n áp........................................................................................... 9
22.6.2 SB xuyên.............................................................................................. 15
22.6.3 Th& nghi)m dòng +i)n kích tZ máy bi5n áp ......................................... 19
22.6.4 DHu máy bi5n áp và chKt lVng cách +i)n .............................................. 20
22.6.5 ChJng sét van...................................................................................... 20
22.6.6 Máy c;t................................................................................................ 22
22.6.7 Máy +i)n quay..................................................................................... 27
22.6.8 Cáp và các ph, ki)n............................................................................. 29
22.6.9 T, +i)n c1i thi)n h) sJ công suKt và t, b1o v) +Eng c4........................ 30
22.6.10 SB cách +i)n thanh cái ......................................................................... 31










!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

22 Th, nghi/m h/ sO công suZt và h/ sO tiêu tán các thi:t b< 0i/n
22.1 MQ 0Mu
Ch'4ng này +$ cKp +5n vi)c th& nghi)m nghi)m thu và th& nghi)m b1o
d'3ng thi5t b7 +i)n. M,c +ích c9a các th& nghi)m này là xác +7nh thi5t b7 +ã +'Lc l;p
+=t +úng ch'a, có cHn b1o d'3ng ho=c s&a chWa hay không. Vi)c th& nghi)m bXng
+i)n áp xoay chi$u, do +ó th& nghi)m bXng +i)n áp xoay chi$u cho ta thông tin rõ nhKt
v$ tình tr:ng c9a thi5t b7.
Khi +=t +i)n áp xoay chi$u lên h) thJng cách +i)n, +o +i)n áp r4i trên tZng
bE phAn và +o tn hao có thG bi5t tình tr:ng c9a h) thJng cách +i)n. ai)n áp r4i tb l)
vPi hXng sJ +i)n môi c9a lPp cách +i)n.
Th& nghi)m +i)n áp xoay chi$u có thG +'Lc phân thành:
1. Th& nghi)m xác +7nh h) sJ công suKt và h) sJ tiêu tán.
2. Th& nghi)m cao áp xoay chi$u.
3. Th& nghi)m tHn sJ 1 - 10Hz.
4. Th& nghi)m cEng h'Mng nJi ti5p.
5. Th& nghi)m +i)n áp c1m Bng.
Th& nghi)m +i)n áp xoay chi$u có thG +'Lc phân thành th& nghi)m phá
hVng và không phá hVng mUu. Th& nghi)m h) sJ công suKt và h) sJ tiêu tán không phá
hVng mUu bMi vì +i)n áp th& nghi)m th'Qng không v'Lt quá +i)n áp pha c9a thi5t b7
cHn th&. Nguyên lý c4 b1n c9a th& nghi)m không phá hVng mUu là phát hi)n sI thay
+i c9a +=c tính cách +i)n cHn +o, có thG phJi hLp vPi 1nh h'Mng ô nhiSm và các tác
nhân phá h9y mà không v'Lt quá Bng suKt c9a cách +i)n.
Các th& nghi)m cao áp, tHn sJ 1 - 10 Hz, cEng h'Mng nJi ti5p là các th&
nghi)m phá hVng mUu bMi vì +i)n áp th& nghi)m cao h4n +i)n áp vAn hành, gây quá áp
chKt cách +i)n. {nh h'Mng th& nghi)m cao áp l=p l:i có tính chKt tích lFy, do +ó các
th& nghi)m này không +'Lc s& d,ng cho m,c +ích b1o d'3ng trZ m,c +ích xem xét
+=c bi)t ho=c th& nghi)m nghi)m thu.
Th& nghi)m +i)n áp c1m Bng ti5n hành trong nhà máy ch5 t:o, trong quá
trình s1n xuKt thi5t b7 +i)n. Tuy nhiên khi có yêu cHu +=c bi)t vUn có thG ti5n hành th&
nghi)m này. Các th& nghi)m cao áp, cEng h'Mng +i)n áp, tHn sJ 1 - 10Hz và +i)n áp
c1m Bng sY +'Lc +$ cAp chi ti5t trong các ch'4ng sau +Ji vPi tZng lo:i thi5t b7.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

Ch'4ng này ch[ +$ cAp +5n các ph'4ng pháp th& nghi)m h) sJ công suKt và h) sJ tiêu
tán.
22.2 Các ph-9ng pháp th, nghi/m h/ sO công suZt và h/ sO tiêu tán
22.2.1 ?i c-9ng
Th& nghi)m xác +7nh h) sJ công suKt +'Lc các nhà s1n xuKt cáp ti5n hành
trong phòng thí nghi)m tZ nDm 1900 và th& nghi)m sB xuyên tZ nDm 1929. TZ nDm
1900 ng'Qi ta +ã ti5n hành th& nghi)m h) sJ tiêu tán bXng cách s& d,ng cHu Shering
+G +ánh giá cách +i)n trên c4 sM phân tích dòng +i)n t1i thành hai thành phHn: thành
phHn tác d,ng và thành phHn ph1n kháng.
Ngày nay hai lo:i th& nghi)m này là +Ong nhKt vì c1 hai dùng +G +ánh giá
tn hao +i)n môi. Hai th& nghi)m này cung cKp thông tin v$ +=c tính chung c9a cách
+i)n, chúng cFng ph, thuEc vào thG tích vAt th&. Ngoài ra th& nghi)m +'Lc ti5n hành M
tHn sJ làm vi)c bình th'Qng (50Hz), không ph, thuEc vào thQi gian giJng nh' th&
nghi)m bXng +i)n áp mEt chi$u. Các th& nghi)m này không gKy quá áp vPi cách +i)n
và có thG xác +7nh tình tr:ng cách +i)n b7 xuJng cKp dHn bXng cách so sánh vPi k5t qu1
th& nghi)m các nDm tr'Pc M các thi5t b7 t'4ng tI.
22.2.2 Nguyên t, lý th, nghi/m h/ sO công suZt và h/ sO t&n hao
Th& nghi)m này +o +i)n dung c9a cách +i)n, tn hao +i)n môi. Khi +óng
+i)n xoay chi$u vào cách +i)n có dòng n:p qua. Dòng +i)n này có hai thành phHn:
thành phHn tác d,ng và thành phHn ph1n kháng. Thành phHn ph1n kháng có tính chKt
+i)n dung, v'Lt tr'Pc +i)n áp 90
0
. Hình 22.1 biGu diSn các thành phHn này.
U
I
Ir
Ic
It

Hình 22.1 S th< véc t9 dòng và áp
Thành phHn ph1n kháng Ic tb l) thuAn vPi hXng sJ +i)n môi, di)n tích, +i)n
áp và tb l) ngh7ch vPi chi$u dày cách +i)n và cho bMi biGu thBc:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

Ic = U/Xc = UwC
Ic = Uwe
0
e
r
A/t
Ic = 8, 854 x 10
-12
e
r
A x 2pfU/t
f +ây U là +i)n áp th& nghi)m
w là tHn sJ góc, w = 2pf
A là di)n tích (m
2
)
e
0
là hXng sJ +i)n môi chân không.
e
r
là hXng sJ +i)n môi c9a vAt li)u.
SI thay +i c9a thành phHn Ic chBng tV cách +i)n b7 xuJng cKp, ví d, b7 Rm
ho=c có các lPp b7 ng;n m:ch, kích th'Pc hình hNc thay +i. Thành phHn dòng +i)n tác
d,ng +=c tr'ng cho tn hao công suKt trong +i)n môi do dòng rò, dUn +i)n lên b$ m=t,
vHng quang. Th& nghi)m này t'4ng +Ji nh:y, +9 phát hi)n nhiSm Rm trong cách +i)n.
aJi vPi +i)n môi lý t'Mng, thành phHn dòng +i)n tác d,ng Ir = 0. Góc d là
góc l)ch pha giWa Ic và It (dòng +i)n tng) gNi là góc tn hao, +=c tr'ng cho tn hao
nDng l'Lng trong +i)n môi. H) sJ công suKt c9a vAt li)u cách +i)n:
S
P
=
I
I
= cos
t
r
j

P là công suKt tác d,ng (W), S là công suKt biGu ki5n (VA)
H) sJ tn hao
C
I
Ir
tg = d

22.2.3 Các y:u tO 6nh h-Qng tai vi/c 0o h/ sO t&n hao
Vi)c +o h) sJ tn hao tgd là ph'4ng ti)n phán +oán, +ánh giá +=c tính c9a
cách +i)n. Nguyên lý c4 b1n là bKt k> sI thay +i nào c9a +=c tính cách +i)n +$u dUn
tPi sI thay +i các thông sJ +=c tr'ng c9a nó nh' +i)n dung, tn hao +i)n môi, h) sJ
công suKt, do +ó bXng cách +o diSn bi5n c9a các +=c tính này theo thQi gian ta có thG
+ánh giá +úng tình tr:ng cách +i)n. Có hai y5u tJ môi tr'Qng là +E Rm và nhi)t +E
không thG +i$u ch[nh dS dàng. a=c tính +i)n c9a cách +i)n ph, thuEc vào +E Rm và
nhi)t +E vì th5 th& nghi)m ph1i +'Lc ti5n hành M cùng +i$u ki)n vPi thi5t b7 thIc t5,
nhi)t +E +'Lc quy +i v$ 20
0
C. Khi thi5t b7 th& nghi)m M nhi)t +E gHn nhi)t +E +óng
bDng và có +E Rm cao cách +i)n gi1m vì bDng giá có +i)n trM suKt bXng 144 lHn +i)n trM
suKt c9a n'Pc.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

{nh h'Mng c9a dòng rò b$ m=t (do Rm, b,i bRn...) rKt +áng kG, vì th5 ph1i lau
s:ch và làm khô b$ m=t +G gi1m tn hao dòng rò b$ m=t.
22.3 Mô t6 thi:t b< 0o h/ sO công suZt và h/ sO t&n hao
22.3.1 D1ng c1 0o
MEt sJ d,ng c, +o, th& nghi)m thông d,ng có +=c tính nh' sau:
KiLu i/n áp
CB-100, N
0
810130 28V
Bán tI +Eng, N
0
670025 2,5kV
Bán tI +Eng, N
0
670075 10kV
Bán tI +Eng, N
0
670070 10kV
Delta - 2000, N
0
672001 10kV

Trên hình 22.2 là thi5t b7 th& nghi)m Delta - 2000

Hình 22.2 Thi:t b< th, nghi/m Delta 2000 (Nhãn hi/u AVOINT, Texas)
M:ch bao gOm t, +i)n tiêu chuRn Cs và cách +i)n cHn th& nghi)m có thông
sJ Cx và Rx cHn xác +7nh, máy bi5n áp nhi$u dây quKn vPi tb sJ vòng dây Ns và Nx
+i$u ch[nh +G cân bXng dòng +i)n dung, bi5n trM Rs +i$u ch[nh +G cân bXng dòng +i)n
thuHn trM. Khi cHu cân bXng cái ch[ không M v7 trí không.
Moden CB -100 là cHu +i)n áp thKp cân bXng bXng tay c1 hai thông sJ +i)n
dung và h) sJ tn hao, nh'ng +Nc trIc ti5p. Mô hình bán tI +Eng cHn cân bXng t, +i)n
bXng tay nh'ng +Nc trIc ti5p. Moden Delta - 2000 cân bXng tI +Eng c1 hai thông sJ
+i)n dung và h) sJ công suKt nh'ng có thG hiGn th7 h) sJ tn hao
Các +=c tính c4 b1n c9a thi5t b7 th& nghi)m Delta - 2000 là:
- Có nguOn 0 ¸ 12kV, t, tiêu chuRn, d,ng c, +o, dây th&, máy in.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

- Thao tác +4n gi1n, cân bXng tI +Eng, hiGn th7 sJ +i)n áp, dòng +i)n, tn
hao +i)n môi (bXng Watt), +i)n dung và h) sJ công suKt. Giá tr7 +Nc +'Lc +i$u ch[nh
t'4ng +'4ng vPi 10kV ho=c 2,5kV.
- Giá tr7 +Nc có thG ghi trên máy in ho=c chuyGn tPi máy vi tính tiêu chuRn.
- Có +E chính xác cao trong +i$u ki)n nhiSu t.nh +i)n ho=c +i)n tZ M các tr:m
cao áp.
- An toàn s& d,ng có hai khóa chuyGn m:ch thao tác bXng tay, m:ch phát,
hi)n ch:m +Kt và th& giá tr7 +Hu bXng không.
- TI chRn +oán và +7nh thang +o.
S4 +O thi5t b7 th& cho trên hình 22.3

Hình 22.3 S9 0S thi:t b< th, nghi/m 0o Cx, Rx
Thao tác thi5t b7 nh' sau:
1. NJi +Kt thi5t b7 th& vPi +Kt c9a tr:m
Chú ý: Ch[ s& d,ng khi +ã c;t +i)n và cách ly thi5t b7.
2. ChuRn b7 mUu th&, gOm c1 +Hu nJi ngoài, +Hu dây quKn ng;n m:ch
3. aHu tiên nJi dây th& nghi)m vPi thi5t b7 th& rOi nJi tPi thi5t b7 cHn th&
nghi)m theo quy trình thao tác bXng tay.
4. KiGm tra ho:t +Eng c9a khóa liên +Eng an toàn và nJi +Kt.
5. ChNn cKu hình th& nghi)m cho cách +i)n cHn th&.
6. a'a +i)n áp và tDng dHn +i)n áp ra +5n giá tr7 mong muJn.
7. Ti5p t,c thao tác thi5t b7 th& +G nhAn +'Lc k5t qu1 th& nghi)m theo các
l)nh thao tác bXng tay.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

a. aJi vPi thi5t b7 th& thao tác bXng tay cân bXng cHu +o +i)n dung và h)
sJ công suKt.
b. aJi vPi thi5t b7 bán tI +Eng cân bXng cHu +o +i)n dung.
c. aJi vPi thi5t b7 tI +Eng chNn giá tr7 khMi +Hu +G cân bXng tI +Eng.
8. Gi1m +i)n áp v$ không ho=c giá tr7 +=t thKp nhKt.
9. Ghi l:i tKt c1 giá tr7: +i)n áp, dòng +i)n, tn hao, +i)n dung, h) sJ công
suKt.
22.4 Các s9 0S c9 b6n th, h/ sO công suZt
aG hiGu thao tác th& nghi)m h) sJ công suKt xét s4 +O hình 22.5 (a, b và c)
gOm nguOn xoay chi$u, m:ch cHu, mUu th&, dây nJi +i)n áp thKp và +Kt.
22.4.1 Ch: 0J th, nghi/m m\u nOi 0Zt GST (Grounded - Specimen Test Mode)
S4 +O cho trên hình 22.5a s& d,ng trong tr'Qng hLp mEt +Hu cách +i)n cHn
+o +'Lc nJi +Kt th'Qng xuyên, ví d, vV máy bi5n áp, m=t bích thanh cái, gía +3 khí c,
+i)n. NJi dây +i)n áp thKp trIc ti5p xuJng +Kt. S4 +O cFng s& d,ng cho +Hu mUu th&
bình th'Qng, không nJi +Kt
22.4.2 Ch: 0J th, nghi/m m\u nOi 0Zt có dây b6o v/ GST - G (GST with
guard)
Trong s4 +O này (hình 22.5b) dòng +i)n giWa nguOn xoay chi$u và +Kt (qua
Cx) +'Lc +o bXng cHu dây +i)n áp thKp LV có thG +'Lc nJi vPi m:ch th& "guard". MNi
dòng +i)n trên dây LV trong quá trình th& +'Lc rY nhánh theo +'Qng v$ nguOn và
+'Lc lo:i trZ khVi phép +o. Ch5 +E này +'Lc s& d,ng +G cách ly bE phAn riêng c9a
cách +i)n và th& nghi)m không +o cách +i)n khác nJi vPi chúng.
22.4.3 Ch: 0J th, nghi/m m\u không nOi 0Zt UST (Ungrounded - Specimen
Test mode)
Trong ch5 +E này ch[ có dòng +i)n giWa nguOn xoay chi$u và dây LV (qua
Cx) +'Lc +o. Trên hình 22.5c mNi dòng +i)n qua +Hu nJi +Kt +'Lc phân nhánh trIc
ti5p qua +'Qng v$ nguOn xoay chi$u và lo:i trZ khVi phép +o. Ch5 +E này ch[ +'Lc s&
d,ng +G +o cách +i)n giWa hai +Hu nJi +Kt c9a khí c,. Trong ch5 +E này +Kt +'Lc coi
nh' dây b1o v) vì +Hu nJi +Kt không +'Lc +o. Ch5 +E này +'Lc s& d,ng +G cách ly bE
phAn riêng c9a cách +i)n và th& nghi)m mà không +o cách +i)n khác nJi vPi chúng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

22.5 L-u ý an toàn khi th, nghi/m h/ sO công suZt
Khi làm vi)c vPi +i)n áp cao ho=c xung quanh cao áp không +G quá +i)n áp.
Các hãng ch5 t:o +'a ra các quy trình nghiêm ng=t +G làm vi)c vPi các lo:i khí c, cao
áp và dây nJi. NEi dung c9a các qui trình này bao gOm mEt sJ ki5n thBc chung cHn l'u
ý và mEt sJ quy t;c riêng nhKt thi5t ph1i chKp nhAn khi th& nghi)m h) sJ công suKt.
Các th& nghi)m ph1i +'Lc ti5n hành khi +ã c;t +i)n và cách ly vPi h) thJng
+i)n. Ngoài ra vV thi5t b7 ph1i +'Lc nJi +Kt. ai$u này không thay cho vi)c kiGm tra
bXng m;t +G +1m b1o tKt c1 các +Hu nJi c9a khí c, +i)n +'Lc cách ly khVi nguOn. Ví
d, tZng pha c9a cHu dao ba pha ph1i +'Lc kiGm tra riêng rY bMi vì có tr'Qng hLp mEt
cIc b7 h' hVng trong khi hai cIc kia +ã mM.

Hình 22.5 Các ch: 0J th, nghi/m h/ sO công suZt
a. mUu th& nJi +Kt.
b. MUu th& nJi +Kt vPi b1o v).
c. mUu th& không nJi +Kt.
CFng có kh1 nDng tOn +Nng +i)n tích d' trên cách +i)n c9a khí c, sau khi +ã
c;t +i)n, do vAy gHn +'Qng dây ho=c khí c, có +i)n có c1m Bng +i)n áp khá cao, m=c
dù khí c, +ã c;t +i)n. Ngay c1 khi +i)n tích còn khá y5u vUn có nguy c4 gây +i)n giAt,
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

do vAy ph1i nJi +Kt an toàn cho mNi +Hu nJi c9a khí c, tr'Pc khi ti5n hành th& nghi)m
và c;t +Hu dây th& h) sJ công suKt.
Tr'Pc khi ti5n hành th& nghi)m, ng'Qi thao tác ph1i th1o luAn vPi ng'Qi
giúp vi)c k5 ho:ch th& nghi)m. Thi5t b7 th& nghi)m có trang b7 r4le ch:m +Kt +G +$
phòng +i)n áp th& nghi)m cho +5n khi +:t +'Lc các +i$u ki)n sau +ây:
1. NJi +Kt c9a tr:m +'Lc nJi vPi cIc nJi +Kt c9a thi5t b7 th& nghi)m.
2. VV thi5t b7 cHn th& nghi)m +'Lc nJi +Kt qua dây nguOn 120V.
3. ai)n áp +i$u ch[nh +'a v$ không.
Sau khi d,ng c, th& nghi)m +'Lc nJi +Kt hoàn ch[nh +'a dây th& nghi)m và
cáp th& nghi)m cao áp vào +Hu c;m. Không nJi dây th& nghi)m vào +Hu cIc khí c,
m=c dù các dây +ã s_n sàng nJi vPi thi5t b7 th&.
Thi5t b7 th& nghi)m h) sJ công suKt +òi hVi hai ng'Qi vAn hành và hai khóa
chuyGn m:ch khi mEt khóa mM không có +i)n. Các khóa chuyGn m:ch lo:i nh1 lò xo
+G tác +Eng nhanh. Ng'Qi vAn hành thao tác thi5t b7 có mEt khóa gNi là khóa thao tác
t:i ch\, còn ng'Qi giám sát an toàn ho=c ng'Qi trL giúp giW khóa thB hai gNi là khóa an
toàn. Ng'Qi giám sát ho=c trL giúp ph1i M v7 trí quan sát các +Hu c9a thi5t b7 +'Lc th&.
N5u không quan sát +'Lc ph1i buEc biGn báo M ch\ thích hLp và +Bng gHn +G +1m b1o
an toàn. M\i khi +óng thi5t b7 th& nghi)m tr'Pc tiên c1 hai ng'Qi vAn hành ph1i kiGm
tra thao tác +úng c9a c1 hai khóa. Rõ ràng rXng ng'Qi vAn hành khóa thB hai không
+'Lc +óng khóa khi mNi ng'Qi ch'a M kho1ng cách an toàn, không +'Lc phép giW +Hu
trên c9a khí c, cHn th& nghi)m. Khi có +i$u bKt th'Qng x1y ra ng'Qi thao tác khóa an
toàn ph1i nh1 khóa ngay và báo cho ng'Qi thao tác thi5t b7 th& nghi)m bi5t.
C1 hai khóa an toàn ph1i +'Lc s& d,ng cùng lúc, không +'Lc ng;n m:ch
chúng và không +'Lc s& d,ng nh' ph'4ng ti)n khóa c4 khí, ho=c ép ch=t nút Kn. Khóa
ph1i luôn luôn +'Lc thao tác bXng tay.
Cáp th& nghi)m cao áp dùng cho thi5t b7 th& nghi)m h) sJ công suKt là lo:i
cáp hai vV ch[ có +Hu cao áp làm +Hu cJt và không +'Lc thao tác khi +ang có +i)n.
Ng'Qi vAn hành và ng'Qi trL giúp theo dõi bXng m;t và trao +i bXng lQi nói +G tránh
thao tác nhHm lUn.
Sau khi +ã k5t thúc th& nghi)m ph1i tháo dây th& khVi +Hu khí c, và +=t
xuJng +Kt. Dây nJi +Kt là dây ph1i tháo cuJi cùng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

22.6 Th, nghi/m h/ sO công suZt c>a cách 0i/n thi:t b< 0i/n
Bình th'Qng th& nghi)m h) sJ công suKt dùng +G nghi)m thu, b1o d'3ng dI
phòng, +ánh giá cách +i)n sau khi b1o d'3ng. ai)n áp s& d,ng ph1i +9 +G phát hi)n
ch\ cách +i)n y5u nh'ng vì th& nghi)m thuEc lo:i không phá hVng mUu nên +i)n áp
th& nghi)m không v'Lt quá +i)n áp pha c9a khí c, cHn th&. M,c này +$ cAp +5n vi)c
th& nghi)m h) sJ công suKt c9a cách +i)n các lo:i máy +i)n và khí c, +i)n.
22.6.1 Máy bi:n áp
Các máy bi5n áp +i)n lIc và máy bi5n áp phân phJi có thG là mEt pha ho=c
ba pha, khô ho=c dHu, +=t trong nhà ho=c ngoài trQi. Th& nghi)m h) sJ công suKt +Ji
vPi máy bi5n áp +G xác +7nh sI xuJng cKp c9a cách +i)n do nhiSm Rm, cacbon ho=c
các d:ng ô nhiSm khác.
Tùy theo lo:i, kích c3, +i)n áp +7nh mBc c9a máy bi5n áp, th& nghi)m h) sJ
công suKt +'Lc thIc hi)n vPi toàn bE máy ho=c mEt bE phAn c9a chúng và phân chia
các bE phAn +i)n môi nhXm phân tích k5t qu1 th& nghi)m, ví d, sI xuJng cKp c9a cách
+i)n dây quKn, sB xuyên, +Hu máy bi5n áp có thG +'Lc phân tích riêng. Nói chung th&
nghi)m sB xuyên và cách +i)n dây quKn +'Lc ti5n hành cùng nhau. Máy bi5n áp có
bình dãn +Hu th& nghi)m h) sJ công suKt +'Lc thIc hi)n vPi các pha riêng bXng
ph'4ng pháp mUu th& không nJi +Kt. aJi vPi mNi sB xuyên khác th& nghi)m bXng
ph'4ng pháp mUu th& nJi +Kt.
Các lo:i máy bi5n áp +'Lc th& nghi)m là:
1. Máy bi5n áp hai dây quKn.
2. Máy bi5n áp ba dây quKn.
3. Máy bi5n áp tI ngUu.
4. Máy bi5n áp +o l'Qng.
Khi ti5n hành th& nghi)m h) sJ công suKt c9a cách +i)n máy bi5n áp ph1i
chú ý các +i$u ki)n sau:
- Máy bi5n áp +'Lc c;t +i)n và hoàn toàn +'Lc cách ly.
- VV máy bi5n áp +'Lc nJi +Kt tJt.
- MNi sB xuyên cao áp và h: áp kG c1 trung tính +'Lc ng;n m:ch thành +Hu
t'4ng +'4ng, trung tính không nJi +Kt.
- Máy bi5n áp có +Hu phân th5 +=t M v7 trí c;t trung tính, v7 trí này cho trong
lý l7ch máy.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

1. Máy bi:n áp hai dây quZn
Trong máy bi5n áp hai dây quKn ba pha ho=c mEt pha h) thJng cách +i)n dây
quKn gOm h) thJng ba lPp cách +i)n (xem hình 22.6)







Hình 22.6 M?ch cách 0i/n máy bi:n áp hai dây quZn
- Cách +i)n dây quKn cao áp, C
H

- Cách +i)n dây quKn h: áp, C
L

- Cách +i)n giWa dây quKn cao áp và h: áp, C
HL

Khi ti5n hành th& nghi)m h) sJ công suKt +Hu cao áp c9a ba pha +'Lc nJi
chung. T'4ng tI các +Hu h: áp cFng +'Lc nJi chung. BJn th& nghi)m sau +ây sY +'Lc
ti5n hành và ghi trong b1ng 22.1.
B6ng 22.1 Các th, nghi/m h/ sO công suZt c>a máy bi:n áp hai dây quZn
N
0
th, nghi/m Dây quZn có
0i/n
Dây quZn nOi
0Zt
Dây quZn b6o
v/
o cách 0i/n
1 HV LV - C
H
và C
HL
2 HV - LV C
H
3 HL HV - C
L
và C
HL
4 HL - HV C
L

K5t qu1 tính toán tZ b1ng 22.1: Th& nghi)m 1 trZ th& nghi)m 2
1. TrZ dòng +i)n n:p c9a th& nghi)m 2 cho th& nghi)m 1
2. TrZ tn hao công suKt c9a th& nghi)m 2 cho th& nghi)m 1
3. Tính h) sJ công suKt: [C
H
cEng vPi C
HL
] - [C
H
] = C
HL

Th& nghi)m 3 trZ th& nghi)m 4
1. TrZ dòng +i)n n:p c9a th& nghi)m 4 cho th& nghi)m 3
2. TrZ tn hao công suKt c9a th& nghi)m 4 cho th& nghi)m 3
3. Tính h) sJ công suKt: [C
L
cEng vPi C
HL
] - [C
L
] = C
HL

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

K5t qu1 tính toán C
HL
gHn nh' nhau trong hai tr'Qng hLp. N5u sai khác có
thG do th& nghi)m sai ho=c tính toán sai. S4 +O nJi vPi 4 th& nghi)m M trên +'Lc cho
trên hình 22.7 a, b, c và d.
Th& nghi)m 1: Ch5 +E th& nghi)m nJi +Kt
Dây quKn cao áp HV có +i)n
Dây quKn h: áp LV nJi +Kt
D,ng c, +o +Nc giá tr7 C
H
và C
HL

Th& nghi)m 2: Ch5 +E th& nghi)m nJi b1o v)
Dây quKn HV có +i)n
Dây quKn LV nJi b1o v)
D,ng c, +o +Nc C
H

Th& nghi)m 3: Ch5 +E th& nghi)m nJi +Kt
Dây quKn LV có +i)n
Dây quKn HV nJi +Kt
D,ng c, +o +Nc C
L
và C
HL

Th& nghi)m 4: Ch5 +E th& nghi)m nJi b1o v)
Dây quKn LV có +i)n
Dây quKn HV nJi b1o v)
D,ng c, +o +Nc C
L



Hình 22.7a o cách 0i/n dây quZn cao áp và cao áp vai h? áp

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12


Hình 22.7
b. ao cách +i)n dây quKn cao áp và +Kt.
c. ao cách +i)n dây quKn h: áp và cao - h: áp vPi +Kt.
d. ao cách +i)n dây quKn h: áp và +Kt.
2. Máy bi:n áp ba dây quZn
M:ch t'4ng +'4ng c9a h) thJng cách +i)n máy bi5n áp ba dây quKn cho trên
hình 22.8. H) thJng cách +i)n c9a máy bi5n áp ba dây quKn t'4ng tI máy bi5n áp hai
dây quKn ngo:i trZ có mEt dây quKn b sung quy trình th& nghi)m máy bi5n áp ba dây
quKn cho trong b1ng 22.2.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13


Hình 22.8 M?ch cách 0i/n c>a máy bi:n áp ba dây quZn
B6ng 22.2 Th, nghi/m h/ sO công suZt máy bi:n áp ba dây quZn
N
0
th, nghi/m Dây quZn có
0i/n
Dây quZn nOi
0Zt
Dây quZn b6o
v/
o cách 0i/n
1 HV LV TV C
H
và C
HL
2 HV - LV và TV C
H
3 LV TV HV C
L
và C
LT
4 LV - HV và TV C
L
5 TV HV LV C
T
và C
HT
6 TV - HV và LV C
T
7 TKt c1 - - C
H
, C
L
và C
T

Ghi chú:
C
HL
- Th& nghi)m 1 trZ th& nghi)m 2
C
LT
- Th& nghi)m 3 trZ th& nghi)m 4
C
HT
- Th& nghi)m 5 trZ th& nghi)m 6
3. Máy bi:n áp tN ng\u
M:ch t'4ng +'4ng c9a h) thJng cách +i)n máy bi5n áp tI ngUu cho trên
hình 22.9. Th& nghi)m +'Lc cho trong b1ng 22.3.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 14


Hình 22.9 M?ch cách 0i/n c>a máy bi:n áp tN ng\u
B6ng 22.3 Th, nghi/m h/ sO công suZt cách 0i/n máy bi:n áp tN ng\u
N
0
th, nghi/m Dây quZn có
0i/n
Dây quZn nOi
0Zt
Dây quZn b6o
v/
o cách 0i/n
1 HV và LV TV - C
H
và C
HT
2 HV và Lv - TV C
H
3 TV HV và LV - C
T
và C
HT
4 TV - HV và LV C
T

Ghi chú:
C
HT
- Th& nghi)m 1 trZ th& nghi)m 2
C
HT
- Th& nghi)m 3 trZ th& nghi)m 4
Máy bi5n áp tI ngUu +'Lc coi t'4ng tI máy bi5n áp hai dây quKn trZ dây
quKn cao áp là t hLp dây quKn cao và h: áp do vAy không thG tách riêng. aG ng;n
m:ch dây quKn cao áp trong t máy bi5n áp ba pha 7 sB xuyên +'Lc nJi chung là H1,
H2, H3, X1, X2, X3, và H0X0.
4. Máy bi:n áp 0o l-[ng
Các máy bi5n áp +o l'Qng dùng +G bi5n +i +i)n áp cao xuJng +i)n áp tiêu
chuRn th'Qng là 100V (máy bi5n +i)n áp) và dòng +i)n lPn xuJng dòng +i)n tiêu
chuRn th'Qng là 5A (máy bi5n dòng) dùng cho m,c +ích +o l'Qng và r4 le b1o v).
Vì +i)n áp +7nh mBc h: áp c9a máy bi5n +i)n áp thKp (100V) nên th'Qng th&
nghi)m máy bi5n +i)n áp M dây quKn cao áp. Ph1i thAn trNng khi th& nghi)m +G +1m
b1o cách ly máy bi5n +i)n áp vPi nguOn.
S4 +O th& nghi)m máy bi5n +i)n áp mEt pha cho trên hình 22.10 còn trình tI
th& nghi)m trong b1ng 22.4
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 15


Hình 22.10 S9 0S th, nghi/m máy bi:n 0i/n áp 1 pha
B6ng 22.4 Th, nghi/m máy bi:n 0i/n áp
N
0
th, nghi/m Dây
quZn có
0i/n
Dây
quZn nOi
0Zt
Dây
quZn nOi
b6o v/
Dây quZn
không nOi
0Zt
o cách
0i/n
1 Toàn bE H
1
và H
0
X
2
- - HV vPi +Kt
2 H
1
H
1
X
2
H
0
- vPi +Kt
3 H
0
H
0
X
2
H
1
- vPi +Kt

4 H
1
- H
0
kích thích H
1
X
2
- H
0
I
ex
5 H
0
- H
1
kích thích H
0
X
2
- H
1
I
ex
6Th& nghi)m vòng nJi (Xem m,c 22.6.2)


1. Trong các th& nghi)m 1, 3, 4 và 5 giPi h:n +i)n áp th& nghi)m tPi +7nh
mBc H
0
th'Qng 5kV.
2. Th& nghi)m 4 và 5 ph1i +'Lc ti5n hành M cùng +i)n áp.
3. Tháo H
0
nJi +Kt khi thIc hi)n th& nghi)m.
4. Dây quKn thB cKp c9a máy bi5n +i)n áp không +'Lc ng;n m:ch.
5. Các th& nghi)m 1, 2, 3 và 6 là th& nghi)m tiêu chuRn vPi máy bi5n +i)n
áp.
6. Hi)u ch[nh h) sJ công suKt v$ 20
0
C.
22.6.2 SG xuyên
SB xuyên máy bi5n áp +'Lc phân thành lo:i t, +i)n và không t, +i)n. Lo:i t,
+i)n gOm có giKy cách +i)n tRm dHu ho=c + nhIa. Lo:i không t, +i)n gOm lõi chKt
r;n và cách +i)n chKt lVng ho=c khí. SB xuyên lo:i t, +i)n dùng cho +i)n áp trên 69kV,
làm bXng các lPp +i)n dung tâm là thanh dUn và m=t bích nJi +Kt. Các t, +i)n +Ong
tâm t:o nên +i)n áp +$u và gradient +i)n áp +$u
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 16

Theo hình 22.11 sB xuyên t, +i)n gOm 10 lPp +i)n dung bXng nhau, +i)n
dung c9a m\i lPp là 1pF, +i)n dung tng là 0,1pF, n5u mEt lPp b7 +ánh th9ng thì +i)n
dung là 0,11 pF ngh.a là tDng thêm 10%.


Hình 22.11 S9 0S t-9ng 0-9ng c>a sG xuyên kiLu t1 0i/n
Cách +i)n chính C1 là cách +i)n thanh dUn vPi +Hu +i)n cIc ho=c vV. Cách
+i)n +Hu C2 giWa +Hu +i)n cIc và +Kt ho=c m=t bích, C3 là cách +i)n chung c9a +Hu
trên và d'Pi c9a sB +Ji vPi +Kt.
Th& nghi)m h) sJ công suKt trên sB xuyên th'Qng +'Lc ti5n hành bXng cách
+óng +i)n vào thanh dUn và +o dòng +i)n th& nghi)m và tn hao trong h) thJng cách
+i)n giWa thanh dUn và m=t bích nJi +Kt
Nhi$u sB xuyên hi)n +:i có +Hu +i)n dung ho=c +Hu th& nghi)m h) sJ công
suKt.
Có thG ti5n hành th& nghi)m riêng cách +i)n lõi C1 và cách +i)n +Hu C2. S4
+O th& nghi)m +'Lc cho trên hình 22.12a và 22.12b. CHn l'u ý rXng các sB xuyên khác
ngoài sB xuyên cHn th& nghi)m ph1i +'Lc ng;n m:ch và nJi +Kt.
Th& nghi)m 1: ao cách +i)n C1 c9a sB xuyên (hình 22.12a).
1. Tháo +Hu +i)n dung (ho=c +Hu +o h) sJ công suKt) khVi sB xuyên và nJi
dây nh' hình vY.
2. Cho +i)n áp thKp M ch5 +E th& nghi)m không nJi +Kt.
3. ao dòng +i)n n:p và tn hao công suKt.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 17

4. Tính h) sJ công suKt và +i)n dung, hi)u ch[nh M 20
0
C.
5. So sánh k5t qu1 vPi giá tr7 c9a nhà s1n xuKt ghi trên biGn máy.

Hình 22.12
a. ao cách +i)n ch[nh C
1

b. ao cách +i)n +Hu C2
c. ao cách +i)n c9a sB xuyên không có +Hu
Th& nghi)m 2: ao cách +i)n C2 c9a sB xuyên (hình 22.12b)
1. Tháo +Hu +i)n dung (ho=c +Hu do tn hao công suKt) khVi sB xuyên.
2. Cho h: áp vào s4 +O th& nghi)m M ch5 +E b1o v).
3. Cách +i)n C1 theo s4 +O.
4. ao dòng +i)n n:p và tn hao công suKt.
5. Tính toán h) sJ công suKt và +i)n dung, hi)u ch[nh M 20
0
C.
6. So sánh k5t qu1 vPi k5t qu1 c9a nhà s1n xuKt ghi trên biGn máy.
7. ai)n áp giPi h:n +5n 500V +Ji vPi sB xuyên d'Pi 69kV m=c dù nhà s1n
xuKt quy +7nh +i)n áp thKp h4n.
8. GiPi h:n +i)n áp th& nghi)m tPi 5000V +Ji vPi sB xuyên lPn h4n 115kV.
9. GiPi h:n +i)n áp th& nghi)m tPi 2000V vPi sB xuyên Westinghouse.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 18

Th& nghi)m 3: ao cách +i)n c9a sB xuyên không có +i)n dung ho=c +Hu th&
nghi)m h) sJ công suKt sB xuyên không bJ trí trên thi5t b7 (hình 22.12c).
1. a=t khóa h: áp c9a thi5t b7 th& M ch5 +E mUu th& nJi +Kt.
2. ao I
T
và tn hao công suKt: Tính h) sJ công suKt và hi)u ch[nh nhi)t +E
ThY nghim vành $ai s- xuyên lo%i không có tM $in
Th& nghi)m +'Lc ti5n hành trên sB xuyên kiGu + nhIa, + dHu và hEp +Hu
cáp. Vành +ai +'Lc +'a +i)n áp th& còn lõi dUn +i)n +'Lc nJi +Kt. Khi sB xuyên lo:i
+ nhIa ho=c lo:i khô b7 h' hVng dòng +i)n rò phát triGn tZ +[nh +5n sB và h4i Rm
thâm nhAp vào sB xuyên. Khi +=t +i)n áp th& vào vành +ai, h4i Rm ho=c cách +i)n b7
xuJng cKp có thG +'Lc phát hi)n. Vành +ai có thG +'Lc làm bXng lá kim lo:i, sLi dây
kim lo:i. CHn ti5n hành cRn thAn +G vành ti5p xúc tJt vPi b$ m=t sB. Các s4 +O th&
nghi)m +'Lc cho trên hình 22.13a, b, c và d. Trong ch5 +E th& nghi)m +'Lc cho trên
hình 22.13a +o +'Lc các dòng +i)n +i qua vành +ai mang +i)n và +Kt. Trong hình
22.13b M ch5 +E th& nghi)m không nJi +Kt +o +'Lc dòng +i)n M giWa vành +ai và +Kt.
f ch5 +E b1o v) trên hình 22.13c dòng +i)n giWa +ai có +i)n và tâm thanh dUn +'Lc
+o, dòng +i)n rò qua phía trên và d'Pi sB +'Lc b1o v), còn trên hình 22.13d ch[ có
dòng +i)n rò qua sB phía trên +ai b1o v).

Hình 22.13
a. Th& nghi)m vành +ai sB xuyên - ch5 +E nJi +Kt.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 19

b. Th& nghi)m vành +ai sB xuyên - ch5 +E không nJi +Kt.
c. Th& nghi)m vành +ai sB xuyên - ch5 +E b1o v) - b1o v) trên và d'Pi.
d. Th& nghi)m vành +ai sB xuyên - ch5 +E b1o v) - b1o v) trên.
22.6.3 Th, nghi/m dòng 0i/n kích tW máy bi:n áp
Dòng +i)n còn gNi là dòng +i)n tZ hóa, dòng không t1i c9a máy bi5n áp +'Lc
th& nghi)m bXng thi5t b7 th& nghi)m h) sJ công suKt. Trong th& nghi)m này +i)n áp
+'Lc +=t vào mEt dây quKn s4 cKp, còn các dây quKn s4 cKp khác hM m:ch, các dây
quKn thB cKp cFng hM m:ch.
Trong s4 +O hình 22.14a dây quKn s4 cKp nJi tam giác. Cao áp +'Lc +'a vào
mEt +Hu còn h: áp +'Lc +'a vào +Hu kia và d,ng c, th& nghi)m M ch5 +E không nJi
+Kt (UST).
Hình 22.14a Th, nghi/m dòng kích tW dây quZn nOi tam giác

Dòng 0i/n Có 0i/n UST NOi 0Zt TN do
H
1
- H
2
H
1
H
2
H
3
, = X
1
X
2
X
3
H
2
- H
3
H
2
H
3
H
1
, = X
1
X
2
X
3

H
3
- H
1
H
3
H
1
H
2
, = X
1
X
2
X
3

= N5u X nJi sao X
0
nJi +Kt
Hình 22.14b Th, nghi/m dòng kích tW dây quZn nOi hình sao

I Có 0i/n UST TN do NOi 0Zt
H
1
- H
0
H
1
H
0
H
2
H
3
, X
1
X
2
X
3
=

H
2
- H
0
H
2
H
0
H
1
H
3
, X
1
X
2
X
3
=
H
3
- H
0
H
3
H
0
H
1
H
2
, X
1
X
2
X
3
=
= N5u X nJi sao X
0
nJi +Kt
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 20

Ti5n hành 3 phép +o H
1
- H
2
; H
2
- H
3
; H
3
- H
1
. Trong tr'Qng hLp này giá tr7
+Nc có hai giá tr7 thKp và mEt giá tr7 cao vì +'Qng +i c9a dòng tZ hóa trong lõi khác
nhau. Khi nJi +i)n vào H
1
- H
2
dòng +i)n qua 2 tr,, 4 ch\ nJi và 4 gông cho dòng +i)n
có giá tr7 cao, còn khi H
2
- H
3
và H
3
- H
1
có dòng +i)n qua 2 lõi, 4 ch\ nJi và 2 gông
do +ó dòng kích tZ thKp h4n, khi +ánh giá k5t qu1 dòng +i)n cHn l'u ý là dòng +i)n +o
+'Lc có giá tr7 cao ho=c thKp tùy theo t nJi dây.
Trong s4 +O hình 22.14b ch[ có pha H
1
- H
0
có +i)n áp thKp h4n +7nh mBc
nh'ng không v'Lt quá 2,5kV ho=c 10kV tùy theo thi5t b7 th& nghi)m, dây quKn h: áp
không vY trong s4 +O +'Lc cách ly khVi nguOn ho=c t1i và +G tI do trong quá trình th&
nghi)m, trung tính không nJi +Kt, nh' trung tính làm vi)c bình th'Qng. Dòng kích tZ
trong lõi có hai giá tr7 cao và mEt giá tr7 thKp bMi vì tr, giWa có dòng kích tZ thKp h4n
tr, ngoài. Khi dây quKn tr, giWa H
2
- H
0
có +i)n dòng +i)n ch[ qua tr, giWa không qua
ch\ nJi và gông còn khi H
1
- H
0
và H
3
- H
0
có dòng +i)n ch:y qua tr,, 2 ch\ nJi và 2
gông cho dòng kích tZ lPn hPn.
22.6.4 DMu máy bi:n áp và chZt l_ng cách 0i/n
aG thIc hi)n dHu máy bi5n áp và chKt lVng cách +i)n bXng thi5t b7 th&
nghi)m +o h) sJ công suKt cHn +'Lc trang b7 mEt c4 cKu +=c bi)t. C4 cKu này thIc chKt
là mEt t, +i)n s& d,ng dHu nh' chKt +i)n môi. aG ti5n hành th& ngghi)m lKy mUu dHu
máy bi5n áp bXng cách mM van lKy mUu. Nên nhP bV kho1ng mEt phHn t' dHu trong
ngDn +G lo:i bV chKt bRn bám vào van. Khi ngDn +ã s:ch, rót dHu vào ngDn trên mBc
giWa +G +$ phòng +ánh l&a khi l'Lng dHu không +9. C4 cKu này chBa kho1ng mEt phHn
t' chKt lVng. NJi c4 cKu theo s4 +O trên hình 22.15. +i)n áp th& nghi)m là 2,5 ho=c
10kV tu> theo thi5t b7 th& nghi)m +'Lc s& d,ng. TDng dHn +i)n áp +5n giá tr7 mong
muJn. aNc tr7 sJ và tính toán giJng nh' th& nghi)m cách +i)n thG r;n. LKy nhi)t +E
dHu và chKt lVng cách +i)n ngay sau khi th& và hi)u ch[nh h) sJ công suKt M 20
0
C.
22.6.5 ChOng sét van
aa sJ chJng sét van là lo:i hLp bE, trong +ó khe phóng +i)n và phHn t& phi
tuy5n (van) nXm trong mEt vV sB. ai$u này cho phép bJ trí khe phóng +i)n nJi ti5p và
+i)n trM nJi song song vPi khe +G +i)n áp qua tZng khe và toàn bE chJng sét van phân
bJ +$u. ChJng sét van có +=c tính +i)n nh' dòng hO quang, tn hao +i)n môi có thG +o
+'Lc.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 21

SI h' hVng c9a van có thG do mEt sJ nguyên nhân nh' phHn t& phi tuy5n b7
h' hVng ho=c nhiSm bRn, sét +ánh dài h:n, do +óng c;t ho=c l;p sai. aJi vPi chJng sét
van có dung l'Lng thKp, kinh nghi)m cho thKy vi)c +o tn hao +i)n môi có hi)u qu1
+Ji vPi vi)c phát hi)n các bE b7 h' hVng ho=c ô nhiSm. Tn hao +i)n môi ch[ +i$u ki)n
c4 hNc và chKt l'Lng c9a chJng sét van. ChJng sét van có thG gOm mEt +4n v7 ho=c
mEt bE nhi$u tHng tùy theo +i$u ki)n s& d,ng c, thG. Các chJng sét van +'Lc th&
nghi)m tZng chi5c +G +1m b1o chKt l'Lng v$ c4 hNc và cách +i)n +G có thG thIc hi)n
+'Lc chBc nDng b1o v). Tr'Pc khi ti5n hành th& nghi)m ph1i +1m b1o +'Qng dây nJi
vPi chJng sét +'Lc c;t +i)n và nJi +Kt. BE chJng sét van gOm nhi$u khJi, +Hu tiên
+'Lc c;t khVi thanh cái và +'Lc th& nghi)m theo ph'4ng pháp mUu th& +'Lc nJi +Kt
(GST) nh' hình 22.16a. T hLp gOm 2 ho=c nhi$u +4n v7 +'Lc th& nghi)m phJi hLp
ph'4ng pháp GST và ph'4ng pháp mUu th& không nJi +Kt (UST) nh' hình 22.16b.
Tr'Qng hLp t hLp c9a 3 ho=c nhi$u +4n v7 trong mEt pha ch[ cHn c;t +i)n +'Qng dây
và nJi +Kt +[nh chu\i sét van. Trong tr'Qng hLp này không cHn c;t thanh cái khVi
chu\i chJng sét van.

Hình 22.15 Th, nghi/m h/ sO công suZt chZt l_ng cách 0i/n
Vì chJng sét van có +=t tính phi tuy5n, tn hao thay +i tùy theo +i)n áp +=t
vào. aG so sánh tn hao +i)n môi c9a nhi$u +4n v7, cHn ghi l:i +i)n áp th& nghi)m.
B1ng 22.5 cho các +i)n áp th& nghi)m +Ji vPi chJng sét van.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 22


S9 0S th, nghi/m chOng sét van
i/n áp th, nghi/m
(kV)

0i/n
NOi
0Zt
B6o
v/
UST o
10 2 3 1 A
10 2 3 1 B



Hình 22.16a o t&n hao 0i/n môi c>a hai 09n v< chOng sét van
S9 0S th, nghi/m chOng sét van
i/n áp th,
nghi/m
(kV)

0i/n
NOi
0Zt
B6o
v/
UST o
5 2 1, 6 3 A
10 3 1, 6, 2 4 B
10 3 1, 6, 2 4 C
10 5 1, 6 4 D
10 5 1, 6 4 E


Hình 22.16b o t&n hao 0i/n môi c>a chOng sét van nhi*u tMng
B6ng 22.5 i/n áp th, nghi/m 0Oi vai chOng sét van
9n v< chOng sét (kV) i/n áp th, nghi/m (kV)
3,0 2,5
4,5 4,0
6,0 5,0
7,5 7,0
9,0 7,5
>12 10,0

22.6.6 Máy c@t
Máy c;t +i)n rKt +a d:ng tZ lo:i có k5t cKu rKt +4n gi1n +5n lo:i lPn cKu trúc
phBc t:p. Nhi)m v, chính c9a máy c;t không ch[ dUn và c;t dòng +i)n t1i mà còn c;t
dòng +i)n lPn bKt th'Qng khi x1y ra sI cJ.
Máy c;t +'Lc thi5t k5 phù hLp vPi các +=c +iGm riêng c9a h) thJng +i)n, n4i
chúng +'Lc s& d,ng. ai)n áp h) thJng +i)n xác +7nh các yêu cHu cHn thi5t +Ji vPi máy
c;t s& d,ng trong h) thJng +i)n, do +ó có nhi$u nguyên lý và môi tr'Qng cách +i)n
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 23

khác nhau s& d,ng trong ch5 t:o máy c;t. Môi tr'Qng cách +i)n chính s& d,ng trong
máy c;t là dHu, không khí, chân không, khí SF6.
1. Máy c@t trung áp
Các máy c;t +i)n lo:i này thuEc nhóm máy c;t thi tZ, thi khí, chân không
có +i)n áp trên 1000V. Máy c;t thi tZ, thi không khí s& d,ng nguyên lý thi tZ và
thi không khí +G dAp t;t hO quang, còn trong máy c;t chân không dAp t;t hO quang
trong môi tr'Qng chân không.
Máy c;t là thi5t b7 +'Lc thao tác +Ong thQi, ngh.a là các ti5p +iGm c9a c1 ba
pha +'Lc +óng ho=c mM cùng lúc. SB xuyên c9a máy c;t ba pha +'Lc +ánh sJ tZ 1 +5n
6 vPi pha A là 1 và 2, pha B là 3 và 4, pha C là 5 và 6. Th& nghi)m h) sJ công suKt
trên máy c;t +'Lc ti5n hành theo s4 +O hình 22.17a và b. Quy trình th& nghi)m +'Lc
cho trong b1ng 22.6 vPi máy c;t M tr:ng thái mM. aG lo:i trZ 1nh h'Mng c9a +i)n áp r4i
do hO quang trên sB xuyên và +i)n trM nJi +Kt, nên ti5n hành th& nghi)m 1 +5n 6.
Thân máy c;t ph1i +'Lc nJi +Kt tJt +G thu +'Lc dW li)u th& nghi)m chính
xác.
B6ng 22.6 Trình tN th, nghi/m h/ sO công suZt máy c@t trung áp
SO th, nghi/m
V< trí máy
c@t
SG xuyên có
0i/n
SG xuyên có nOi
b6o v/
SG xuyên UST
1 MM 1 2 -
2 MM 2 1 -
3 MM 3 4 -
4 MM 4 3 -
5 MM 5 6 -
6 MM 6 5 -
7 MM 1 - 2
8 MM 3 - 4
9 MM 5 - 6

Vì máy c;t có +i)n dung rKt nhV nên không tính h) sJ công suKt. Thay cho
+i$u này +ánh giá k5t qu1 dIa trên +o dòng +i)n và tn hao +i)n môi. S4 +O th&
nghi)m cho trên hình 22.17a +Ji vPi các th& nghi)m tZ 1 +5n 6, còn th& nghi)m 7.9
theo s4 +O hình 22.17b.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 24


Hình 22.17
a. Th& nghi)m c;t mM.
b. Th& nghi)m máy c;t +óng.
2. Máy c@t dMu
Máy c;t dHu gOm c4 cKu thao tác, c4 cKu ti5p +iGm tZng pha riêng rY trong
+ó các ti5p +iGm +'Lc ngâm trong dHu. aa sJ máy c;t có vV nJi +Kt tZng pha m=c dù
c1 ba pha có vV chung.
Các thành phHn ch9 y5u c9a mát c;t gOm:
- M\i pha hai sB xuyên l;p trong bình chBa dHu
- KhJi ti5p +iGm l;p d'Pi m\i sB xuyên
- CHn thao tác +óng, mM máy c;t.
- KhJi dUn h'Png +G giW cho cHn thao tác thcng hàng
- Bình dHu cách +i)n +G dAp hO quang.
MEt sJ máy c;t có vV thùng, +i)n trM shunt qua các ti5p +iGm và các bE phAn
ph, khác. M,c +ích chính c9a th& nghi)m máy c;t dHu là xác +7nh tình tr:ng c9a các
linh ki)n kG trên +=c bi)t là sB xuyên dS b7 tn h:i M +i)n áp cao h4n. Ti5n hành 9 th&
nghi)m chung +Ji vPi máy c;t dHu ba pha theo b1ng 22.7. Khi máy c;t mM ti5n hành
+o cách +i)n c9a sB xuyên, dHu, ti5p +iGm, thanh dUn thao tác và bình chBa.. Khi máy
c;t +óng ti5n hành +o c1 hai sB xuyên, dHu, c1 hai ti5p +iGm, thao tác và bình chBa. S4
+O th& nghi)m cho trên hình 22.18a và b.
SO th, nghi/m
V< trí máy
c@t
Ch: 0J th,
nghi/m
SG xuyên có
0i/n
SG xuyên tN
do
1 MM GST 1 2
2 MM GST 2 1
3 MM GST 3 4
4 MM GST 4 3
5 MM GST 5 6
6 MM GST 6 5
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 25

7 aóng GST 1 và 2 -
8 aóng GST 3 và 4 -
9 aóng GST 5 và 6

Hình 22.18
a. Th& nghi)m máy c;t v7 trí mM.
b. Th& nghi)m máy c;t v7 trí +óng.
SI khác nhau giWa th& nghi)m máy c;t mM và +óng là M ch\ trong máy c;t
+óng có tr'Qng +i)n môi lPn h4n. Tn hao công suKt c9a th& nghi)m máy c;t +óng
khác vPi tng c9a hai th& nghi)m máy c;t mM (tr'Pc và sau khi +óng) bMi vì trong quá
trình th& nghi)m máy c;t +óng +Hu cIc có +i)n do vAy thanh kéo nXm trong +i)n
tr'Qng +i)n môi m:nh h4n, +i)n tr'Qng +i)n môi trung bình tDng lên khi máy c;t +óng.
Hi)u sJ giWa tn hao máy c;t +óng và tng c9a hai tn hao khi máy c;t mM +'Lc s&
d,ng +G +ánh giá +i$u ki)n c9a cách +i)n ph, còn gNi là ch[ sJ tn hao bình TLI (Tank
Loss Index)
TLI = tn hao máy c;t +óng - tng tn hao máy c;t mM
DKu c9a TLI cho ta ch[ dUn v$ tình tr:ng máy c;t. B1ng 22.8 cho giá tr7
h'Png dUn các giá tr7 TLI bKt th'Qng c9a máy c;t dHu. Khi phát hi)n dKu hi)u bKt
th'Qng c9a TLI +òi hVi xem xét thêm và th& nghi)m thanh kéo ti5p +iGm nh' s4 +O
trên hình 22.19a và b.
B6ng 22.8 H-ang d\n xem xét chU sO TLI bZt th-[ng c>a máy c@t dMu
10kVtrên -0, 25 W - 0, 25 ¸ - 0, 15W + 0, 15 ¸ + 0, 25W > + 0, 25W
2, 5kVtrên -15,
6mW
- 15, 6 ¸ - 9, 4 mW + 9, 4 ¸ + 15, 6
mW
> + 15, 6 mW
Ti5n hành
Xem xét càng sPm
càng tJt toàn bE
dUn h'Png ti5p
+iGm và phHn trên
c9a thanh kéo.
Xem xét M chu k>
b1o d'3ng ti5p toàn
bE dUn h'Png ti5p
+iGm và phHn trên
c9a thanh kéo.
Xem xét M chu k>
b1o d'3ng ti5p
thanh kéo, bình dHu
vV thùng và cách
+i)n ti5p xúc ph,
Xem xét càng sPm
càng tJt thanh kéo,
bình dHu vV thùng
và cách +i)n thùng
ph,

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 26


Hình 22.19
a. Th& nghi)m h) sJ công suKt toàn bE ti5p +iGm.
b. Th& nghi)m tn hao +i)n môi c9a bE thanh kéo.
3. Máy c@t khí SF
6

Khí sunfua hexaflo SF6 là khí tr4, không +Ec, không mùi, +'Lc s& d,ng tZ
nDm 1969. Trong máy c;t, khi SF6 +'Lc giW M áp suKt 3,5 +5n 4,5 bar và dAp hO quang
rKt tJt, tác d,ng dAp hO quang tJt h4n không khí tZ 3 +5n 4 lHn. Máy c;t khí SF6
th'Qng +'Lc dùng M +i)n áp cao h4n. ai)n dung mEt pha c9a máy c;t khí SF6 +'Lc
cho trong b1ng 22.9, s4 +O th& nghi)m h) sJ công suKt c9a mát c;t này cho trên hình
22.20
B6ng 22.9 Trình tN th, nghi/m máy c@t khi SF
6

(MNi th& nghi)m ti5n hành khi máy c;t mM)
SO th, nghi/m Có 0i/n Dây LV TN do UST o
1, 3, 5 A aKt B - C
4
C
5
C
3
R
1

2, 4, 6 B aKt A - C
2
7, 8, 9 B - A C
1
Th& nghi)m 1-6 Ch5 +E GST (Khí qua SF
6
qua C
1
)
Th& nghi)m 7-9 Ch5 +E GST

Hình 22.20 i/n dung c>a mát c@t khí SF
6

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 27

22.6.7 Máy 0i/n quay
Máy +i)n quay là các +Eng c4, máy phát +i)n không +Ong bE, +Ong bE, mEt
chi$u... M=c dù th& nghi)m h) sJ công suKt +'Lc ti5n hành M mNi máy +i)n quay công
suKt khác nhau, chúng +'Lc th& nghi)m M thi5t b7 th& nghi)m +i)n áp +7nh mBc 2,4kV
và cao h4n. f +i)n áp cao dòng +i)n n:p c9a máy +i)n lPn, trong thIc t5 th'Qng s&
d,ng thi5t b7 th& nghi)m h) sJ công suKt có +i)n áp 10kV +Ji vPi máy +i)n cao áp.
MEt sJ hãng ch5 t:o thi5t b7 th& nghi)m h) sJ công suKt có bE cEng h'Mng
+=c bi)t +G th& nghi)m máy +i)n quay có +i)n dung lPn mà các thi5t b7 thông th'Qng
không thG th& nghi)m +'Lc.
Cách +i)n c9a máy +i)n ba pha rKt phBc t:p vì bao gOm mEt sJ h) thJng
cách +i)n, tuy nhiên vì m,c +ích th& nghi)m máy +i)n có thG +'Lc xem nh' gOm hai
h) thJng cách +i)n. aó là cách +i)n pha vV và cách +i)n giWa các pha. Hai h) thJng
cách +i)n này có s4 +O trên hình 22.21.

Hình 22.21 H/ thOng cách 0i/n c>a máy 0i/n
Th& nghi)m h) sJ công suKt c9a máy +i)n cho bi5t v$ tình tr:ng cách +i)n
chung nh' b7 nhiSm bRn, b,i, ion hóa (vHng quang) ho=c các hình thBc ô nhiSm khác.
ai)n áp th& nghi)m là +i)n áp pha. aJi vPi dây quKn c9a máy +i)n quay nên
ti5n hành hai lo:t th& nghi)m, lo:t thB nhKt +o cách +i)n dây quKn vPi vV và lo:t thB
hai +o cách +i)n giWa các pha
S4 +O th& nghi)m +o h) sJ công suKt c9a cách +i)n pha - vV máy cho trên
hình 22.22 còn s4 +O th& nghi)m +o h) sJ công suKt cách +i)n giWa các pha cho trên
hình 22.23.



!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 28

Th, nghi/m Có 0i/n NOi 0Zt
1 ç1 ç2 Lç3
2 ç2 ç1 Lç3
3 ç3 ç1 Lç2
o cách 0i/n
Th& nghi)m 1 c
1
(95%) C
1-2
(5%) C
1-3
(5%)
Th& nghi)m 2 c
2
(95%) C
1-2
(5%) C
2-3
(5%)
Th& nghi)m 3 c
3
(95%) C
1-3
(5%) C
2-3
(5%)


Hình 22.22 o h/ sO công suZt c>a cách 0i/n pha - v_ máy
Th, nghi/m Có 0i/n NOi 0Zt UST
4 ç1 ç3 ç2
5 ç2 ç1 ç3
5 ç3 ç2 ç1
o cách 0i/n
Th& nghi)m 4 C
1-2

Th& nghi)m 5 C
2-3

Th& nghi)m 6 C
1-3


Hình 22.23 o h/ sO công suZt c>a cách 0i/n giRa các pha
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 29

Th, nghi/m h/ sO công suZt khi 0i/n áp thay 0&i
aây là mEt ph'4ng án khác c9a th& nghi)m +o h) sJ công suKt cách +i)n dây
quKn máy +i)n. Trong th& nghi)m này +i)n áp tDng tZ giá tr7 ban +Hu +5n giá tr7 cIc
+:i. Th& nghi)m này có thG +'Lc ti5n hành +Ji vPi bKt k> lo:i cách +i)n khô. Th&
nghi)m này cho thKy nguOn gJc nhiSm bRn và mBc +E xuJng cKp c9a cách +i)n ph,
thuEc vào +i)n áp. Vì tn hao +i)n môi ph, thuEc vào +i)n áp, do +ó th& nghi)m này
cho bi5t nguyên nhân c9a tn hao b7 tDng lên. Th& nghi)m này +'Lc ti5n hành M mBc
+i)n áp ban +Hu 2kV rOi tDng 5 b'Pc, m\i b'Pc 2kV cho tPi giá tr7 +i)n áp cIc +:i là
10kV. N5u giá tr7 h) sJ công suKt c9a cách +i)n không ph, thuEc vào +i)n áp là tr'Qng
hLp cách +i)n Rm 'Pt ho=c nhiSm Rm.
B1ng 3.10 cho các giá tr7 +i)n áp th& nghi)m h) sJ công suKt c9a cách +i)n
máy +i)n.
B6ng 22.10 Th, nghi/m h/ sO công suZt cách 0i/n máy 0i/n quay khi thay 0&i
0i/n áp
SO th,
nghi/m
i/n áp th, nghi/m
(kV)
Giá tr< h/ sO công suZt
%
1 2 1,0
2 4 1,1
3 6 1,3
4 8 1,5
5 10 1,8

22.6.8 Cáp và các ph1 ki/n
Khi th& nghi)m h) sJ công suKt cách +i)n c9a cáp ph1i chú ý +=c bi)t vì cáp
ch:y trong Jng, ránh... ho=c +'Lc chôn trIc ti5p xuJng +Kt nên ta ch[ nhìn +'Lc các
+Hu cáp, do vAy c1 hai +Hu cáp ph1i +'Lc +ánh dKu rõ ràng và +'Lc cách ly. M=t khác
+Kt là +'Qng dUn dòng +i)n trM v$ thi5t b7 th& nghi)m. Th& nghi)m này ch[ có hi)u qu1
+Ji vPi cáp có màn và vV bNc. aJi vPi lo:i cáp không có màn ho=c vV bNc kim lo:i
+'Qng +Kt v$ có thG quay v$ thi5t b7 th& nghi)m. Vì cáp dài (+i)n dung lPn) dòng +i)n
n:p c9a cáp này có thG rKt lPn và nXm ngoài ph:m vi c9a thi5t b7 th& nghi)m, do +ó
th& nghi)m h) sJ công suKt th'Qng ch[ +'Lc ti5n hành +Ji vPi cáp ng;n. Th& nghi)m
h) sJ công suKt không hi)u qu1 l;m +Ji vPi vi)c phát hi)n và +7nh v7 sI cJ khi chi$u
dài cáp tDng lên. Th& nghi)m vành +ai sB xuyên trình bày M m,c trên rKt c4 hi)u qu1
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 30

+Ji vPi ph, ki)n cáp nh' hEp +Hu cáp. Các th& nghi)m cáp +'Lc chia thành th&
nghi)m cáp có màn và vV kim lo:i và cáp không có màn và không có vV kim lo:i.
1. Cáp có màn hoBc v_ kim lo?i
Lõi cáp +'Lc c;t +i)n, cách ly và nJi +Kt +G phóng +i)n h5t tr'Pc khi ti5n
hành th& nghi)m. Dây cao áp c9a thi5t b7 th& nghi)m +'Lc nJi vPi lõi cáp còn màn
ho=c vV kim lo:i +'Lc nJi +Kt nh' hình 22.24.

Hình 22.24 S9 0S th, nghi/m h/ sO công suZt c>a cáp mJt lõi.
Th& nghi)m +'Lc ti5n hành M ch5 +E GST và giá tr7 +i)n áp +9 lPn (nh'ng
không v'Lt quá +i)n áp vAn hành bình th'Qng c9a cáp). Cáp nhi$u sLi có màn riêng
+'Lc th& nghi)m t'4ng tI cáp mEt lõi còn các sLi kia +'Lc nJi +Kt.
2. Cáp không có màn và không có v_ kim lo?i.
Cáp không có màn và không có vV bNc kim lo:i mEt lõi +'Lc th& nghi)m
t'4ng tI cáp có màn mEt lõi, tuy nhiên k5t qu1 th& nghi)m có thG bao gOm c1 vi)c +o
các vAt li)u khác xung quanh cáp t:o nên +'Qng dUn +Kt trM v$ c9a dòng rò. Nói cách
khác tn hao trong vAt li)u không ph1i c9a cách +i)n cHn xác +7nh mà cho k5t qu1 lPn
h4n. Nh' vAy +'Qng +i c9a dòng rò không +'Lc bi5t chính xác và có thG gây nguy
hiGm cho ng'Qi th& nghi)m. Do vAy, n5u cHn th& ngghi)m h) sJ công suKt ta s& d,ng
dây pha khác ho=c cáp dI phòng c9a cùng m:ch làm +'Qng v$ c9a dòng rò và nJi các
+Hu cuJi c9a hai cáp
Th& nghi)m +'Lc thIc hi)n M ch5 +E UST. Cáp không có màn ho=c không
có vV kim lo:i nhi$u sLi có thG +'Lc th& nghi)m theo cách t'4ng tI.
22.6.9 T1 0i/n c6i thi/n h/ sO công suZt và t1 b6o v/ 0Jng c9
T, +i)n nJi song song vPi t1i +G c1i thi)n h) sJ công suKt. T, +i)n b1o v)
+Eng c4 +G gi1m s'Qn tr'Pc c9a sóng sét. C1 hai lo:i t, +i)n này có +i)n dung t'4ng
+Ji lPn. T, c1i thi)n h) sJ công suKt có lo:i +4n ho=c hai sB xuyên, C1 là +i)n dung
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 31

chính giWa hai sB xuyên còn C1g và C2g là +i)n dung giWa mEt sB xuyên và +Kt nh'
hình 22.25a.
ai)n dung chính C1 có tr7 sJ lPn, th'Qng +'Lc th& nghi)m vPi thi5t b7 th&
nghi)m 2,5kV còn +i)n dung vPi +Kt C1g và C2g có thG +'Lc th& nghi)m theo s4 +O
hình 22.25b


Hình 22.25
a. ai)n dung phJi hLp giWa hai sB xuyên.
b. S4 +O th& nghi)m +o cách +i)n vPi +Kt c9a t, +i)n hai sB xuyên.
22.6.10 SG cách 0i/n thanh cái
SB cách +i)n thanh cái có thG +'Lc th& nghi)m tZng chi5c bXng ph'4ng pháp
tn hao +i)n môi. Trình th& nghi)m bao gOm nJi +Kt thanh cái và +5 sB và +'a +i)n áp
th& nghi)m vào giWa sB nh' hình 22.26. ao tn hao +i)n môi M +[nh và n&a d'Pi c9a
sB song song vPi +Kt. ai)n áp th& nghi)m +'a vào qua vòng +ai dUn +i)n. Giá tr7 trung
bình c9a công suKt tn hao +'Lc tính t'4ng tI +Ji vPi sB cách +i)n. SB cách +i)n có
tn hao +i)n môi cao h4n giá tr7 trung bình cHn +'Lc tháo ra và th& nghi)m ti5p +G
+ánh giá tình tr:ng c9a chúng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 32


Hình 22.26 S9 0S th, nghi/m sG 08 thanh cái





CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 23
H/ thOng nOi 0Zt























#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

23 H) thJng nJi +Kt .................................................................................................. 1
23.1 Khái ni)m chung........................................................................................... 1
23.2 LIa chNn ph'4ng pháp nJi +Kt...................................................................... 2
23.2.1 H) thJng không nJi +Kt.......................................................................... 2
23.2.2 H) thJng nJi +Kt trIc ti5p ...................................................................... 4
23.2.3 H) thJng nJi +Kt qua kháng +i)n và +i)n trM.......................................... 6
23.2.4 NJi +Kt cEng h'Mng ............................................................................... 7
23.2.5 NJi +Kt cho h) thJng không nJi +Kt ....................................................... 8
23.3 LIa chNn h) thJng nJi +Kt........................................................................... 11
23.3.1 H) thJng nJi +Kt trIc ti5p .................................................................... 12
23.3.2 NJi qua +i)n trM nhV............................................................................ 13
23.3.3 NJi +Kt qua +i)n trM lPn....................................................................... 13
23.3.4 NJi +Kt qua kháng +i)n........................................................................ 14
23.3.5 NJi +Kt cEng h'Mng ............................................................................. 14
























!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

23 H/ thOng nOi 0Zt
23.1 Khái ni/m chung
H) thJng nJi +Kt +ã +'Lc s& d,ng ngay tZ khi b;t +Hu s1n xuKt và s& d,ng
+i)n nDng. Có nhi$u ph'4ng pháp nJi +Kt khác nhau, vKn +$ +=t ra là v7 trí +=t và cách
nJi +Kt trung tính c9a h) thJng nh' th5 nào ?. Nhi$u khi vKn +$ nJi +Kt ch'a +'Lc hiGu
mEt cách c=n kY, nhi$u h) thJng nJi +Kt +'Lc s& d,ng theo kinh nghi)m h4n là dIa
trên nghiên cBu phân tích.
PhHn này sY trình bày các ph'4ng pháp nJi +Kt, các +7nh ngh.a, lý luAn dùng
cho các h) thJng này, tZ +ó +'a ra ph'4ng pháp nJi +Kt hLp lý nhKt và trình bày cách
+o +i)n trM nJi +Kt.
ThuAt ngW nJi +Kt là chung cho các h) thJng và thi5t b7 nJi +Kt. H) thJng nJi
+Kt là h) thJng +'Lc nJi tZ mEt dây dUn c9a h) thJng +i)n xuJng +Kt, trong +ó thi5t b7
nJi +Kt +'Lc hiGu là thi5t b7 nJi tZ mEt ho=c nhi$u bE phAn kim lo:i không có dòng
+i)n c9a h) thJng xuJng +Kt.
Theo y ban k] thuAt +i)n QuJc t5 (IEC: International Electro - technical
Commity) và Vi)n Tiêu chuRn QuJc gia M] (ANSI: American National Standard
Institute) h) thJng nJi +Kt +'Lc phân lo:i nh' sau:
H thGng trung tính nGi $,t: là h) thJng có +iGm trung tính c9a h) thJng,
m:ch +i)n, máy bi5n áp, máy phát, +Eng c4 +'Lc nJi +Kt.
H thGng nGi $,t: là h) thJng các dây dUn có tJi thiGu mEt dây +'Lc nJi +Kt.
H thGng không nGi $,t: là h) thJng các dây dUn không +'Lc nJi +Kt.
H thGng nGi $,t tr7c ti(p: là h) thJng có tng trM nJi +Kt bXng không, vì vAy
dòng +i)n ch:y qua dây nJi +Kt bXng dòng sI cJ ba pha.
H thGng nGi $,t qua $in trN: là h) thJng +'Lc nJi +Kt thông qua +i)n trM.
aE lPn c9a +i)n trM có thG lPn ho=c nhV. H) thJng +i)n trM +Kt nhV có dòng +i)n tZ 25
+5n vài trDm ampe tùy theo giá tr7 c9a +i)n trM. Còn h) +i)n trM +Kt lPn th'Qng có dòng
+i)n nhV h4n 25A, nh'ng +i)n trM +Kt ph1i lPn h4n X
CO
/3, trong +ó X
CO
là dung kháng
c9a h).
H thGng nGi $,t qua $in c3m: là h) thJng +'Lc nJi +Kt thông qua +i)n
c1m.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

H thGng nGi $,t cCng h.Nng: là h) thJng +'Lc nJi +Kt thông qua +i)n c1m
sao cho M tHn sJ +7nh mBc dòng sI cJ +i qua dây dUn gHn bXng dòng +i)n ch:y qua dây
dUn và +Kt.
BC trung tính hóa s7 cG ch%m $,t: là thi5t b7 nJi +Kt sao cho thành phHn +i)n
c1m c9a dòng sI cJ +i qua dây dUn gHn bXng dòng +i)n ng;n m:ch ch:m +Kt M tHn sJ
+7nh mBc.
23.2 LNa chVn ph-9ng pháp nOi 0Zt
Vi)c lIa chNn ph'4ng pháp nJi +Kt cho h) thJng +i)n là công vi)c rKt khó
khDn vì có rKt nhi$u y5u tJ cHn +'Lc xem xét tr'Pc khi lIa chNn. Trong phHn này sY
+'a ra mEt sJ ph'4ng pháp nJi +Kt khác nhau và gi1i thích lý do và cách thIc hi)n h)
thJng nJi +Kt này.
23.2.1 H/ thOng không nOi 0Zt
Tr'Pc +ây, hHu h5t các h) thJng +i)n vAn hành theo kiGu không nJi +Kt. f
các h) thJng nhV, khi mEt bE phAn cách +i)n trên mEt pha b7 h' hVng không gây sI cJ
mKt +i)n. H' hVng này có thG +'Lc phát hi)n và s&a chWa vào thQi +iGm thích hLp mà
không b;t buEc ph1i c;t +i)n. Tuy nhiên, khi h) thJng tDng lên v$ c1 qui mô lUn +i)n
áp thì sJ l'Lng h' hVng cách +i)n tDng lên kéo theo sI cJ nhi$u n4i và gây ra nhWng
sI cJ lPn. aHu tiên ng'Qi ta không hiGu lý do c9a nhWng sI cJ này và vi)c tìm ra
nguyên nhân sI cJ tJn rKt nhi$u công sBc.
KiGu h) thJng trung tính “không nJi +Kt” +'Lc cho trong hình 23.1. Hi)n
nay, ng'Qi ta s& d,ng h) thJng trung tính nJi +Kt +i)n dung. ai)n dung M +ây là +i)n
dung giWa dây dUn vPi +Kt. f +i$u ki)n vAn hành bình th'Qng, dòng +i)n dung c9a các
dây dUn v'Lt tr'Pc +i)n áp t'4ng Bng mEt góc 90
0
và tng vect4 c9a ba dòng +i)n
bXng không.
Hình 23.2 nêu hi)n t'Lng x1y ra khi h) thJng +i)n b7 sI cJ ch:m +Kt. Dòng
+i)n t1i c9a pha có sI cJ bXng không bMi vì +i)n áp pha bXng không. ai)n áp pha c9a
nhWng dây không b7 sI cJ sY tDng +5n giá tr7 +i)n áp dây, vì vAy dòng +i)n c9a các pha
này sY tDng t'4ng Bng. H4n nWa, do sI d7ch pha 30
0
c9a +i)n áp pha làm cho dòng
+i)n c9a các pha này cFng thay +i và tng các dòng +i)n c9a các pha không b7 sI cJ
sY bXng 3 lHn giá tr7 bình th'Qng ch:y qua +Kt rOi quay v$ ch\ sI cJ. N5u sI cJ +'Lc
c;t thì dòng +i)n bXng không. Tuy nhiên, vì dòng +i)n dung v'Lt tr'Pc 90
0
, dòng +i)n
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

thB tI không xuKt hi)n t:i thQi +iGm +i)n áp cIc +:i, do +ó n5u sI cJ mKt +i sY xuKt
hi)n +i)n áp cao t:i ch\ sI cJ và sI cJ l:i ti5p t,c x1y ra.

Hình 23.1 M?ch 0i/n h/ thOng không nOi 0Zt
T:i thQi +iGm sI cJ +ã b7 lo:i trZ, trên các d'Qng dây không b7 sI cJ có quá
+i)n áp trên t, +i)n d'Pi d:ng +i)n áp mEt chi$u. Khi hO quang l:i xuKt hi)n thì các t,
+i)n này sY +'Lc n:p l:i bXng +i)n áp pha cEng vPi +i)n áp +ã +'Lc n:p tr'Pc +ó. Vì
vAy, vi)c xuKt hi)n hO quang sau khi dòng +i)n bXng không là +i$u không thG tránh
khVi và +i)n áp trên t, l:i +'Lc cEng thêm. Hi)n t'Lng này có kh1 nDng trM thành dao
+Eng tI duy trì làm tDng +i)n áp, cuJi cùng dUn +5n h' hVng bE phAn cách +i)n c9a
pha ti5p theo và gây ra sI cJ giWa hai pha. Trong khi sI cJ thB nhKt phân nhánh trên
+'Qng dây thì sI cJ thB hai có thG xuKt hi)n M mEt vài +iGm, có thG làm 1nh h'Mng +5n
nhWng thi5t b7 +;t ti$n nh' máy bi5n áp. Vì vAy hi)n nay không s& d,ng h) thJng
không nJi +Kt nWa.
NhWng nguyên nhân kG trên cùng vPi mEt sJ y5u tJ khác dUn +5n vi)c chKp
nhAn các h) thJng trung tính nJi +Kt khác nhau. NhWng y5u tJ +ó là:
- VKn +$ an toàn cho con ng'Qi.
- Giá thành c9a thi5t b7 dùng cho h) thJng nJi +Kt th'Qng thKp h4n vì gi1m
+'Lc mBc cách +i)n cho phép.
- Hi)n nay mBc +i)n áp cao h4n +ã và +ang +'Lc s& d,ng (69kV ho=c cao
h4n). Yêu cHu an toàn +òi hVi h) thJng ph1i +'Lc nJi +Kt do gi1m +'Lc mBc cách +i)n
cho phép dUn tPi ti5t ki)m vAt t' trong s1n xuKt ch5 t:o máy bi5n áp.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4


Hình 23.2 H/ thOng không nOi 0Zt khi ng@n m?ch pha B.
I’
B
= 0 vì U
B
= 0
ai)n áp qua C
A
và C
C
bây giQ là +i)n áp dây U
BA
và U
BC
. Dòng +i)n pha ch:m
+Kt
·
I

A
=
0
30 3 Ð
A
I

·
I

C
=
0
30 3 - Ð
C
I
n5u I
A
= I
B
= I
C
= 1
thì I
A
= 1 Ð 210
0
và I
C
= 1 Ð - 30
0
tBc là
B C A G
I I I I 3 90 3
0 ' '
= - Ð = + =
· ·
·
là dòng +i)n sI cJ.
23.2.2 H/ thOng nOi 0Zt trNc ti:p
Ph'4ng pháp nJi +Kt +4n gi1n và hi)u qu1 nhKt là nJi trIc ti5p m:ng trung
tính c9a các máy bi5n áp ho=c máy nJi hình sao vPi +Kt. Ph'4ng pháp này có hai 'u
+iGm chính là:
- a4n gi1n và không tJn kém vì không +òi hVi thi5t b7 ph,.
- Gi1m thiGu +E lPn quá +i)n áp có thG xuKt hi)n trên pha không b7 sI cJ, dUn
+5n vi)c gi1m Bng suKt trên bE phAn cách +i)n so vPi các ph'4ng pháp khác.
M=c dù h) thJng trung tính nJi +Kt trIc ti5p có nhWng 'u +iGm nh'ng cFng
có nhWng nh'Lc +iGm nh' nhWng ph'4ng pháp nJi +Kt khác. NhWng nh'Lc +iGm này
+$u xuKt phát tZ thIc t5 là h) thJng nJi +Kt trIc ti5p có dòng +i)n sI cJ ch:m +Kt lPn.
Ng'Qi ta nhAn thKy rXng, vPi h) thJng trung tính nJi +Kt thì 95% các sI cJ là do mEt
pha ch:m +Kt. N5u dòng +i)n ch:m +Kt có thG +'Lc kiGm soát và sI cJ b7 lo:i trZ
nhanh chóng thì tng thi)t h:i do sI cJ sY gi1m và sI cJ có thG +'Lc h:n ch5 +G không
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

làm 1nh h'Mng +5n pha thB hai. ai$u này tránh gây cháy n, gi1m chi phí s&a chWa,
tDng thQi h:n cHn b1o d'3ng các máy c;t.
aJi vPi máy +i)n, +=c bi)t là máy bi5n áp, sI khác nhau trong chi phí s&a
chWa có thG là do ch[ cHn thay mEt vài cuEn dây h' hVng thay vì ph1i thay th5 toàn bE
máy khi chúng có thG b7 cháy ho=c n vì sI cJ dòng +i)n lPn có thG làm ch1y dây quKn
và lõi thép tb l) vPi bình ph'4ng dòng +i)n.
Hình 23.3 ch[ ra mJi quan h) tng trM ba pha và mEt pha vPi +Kt khi b7 sI cJ.
Trong mEt sJ +i$u ki)n nhKt +7nh, sI cJ mEt pha có thG làm dòng ng;n m:ch tDng h4n
50% so vPi dòng ng;n m:ch ba pha. Vì vAy, nhWng máy c;t có dòng +i)n c;t +7nh mBc
hoàn toàn có kh1 nDng c;t sI cJ ba pha có thG g=p khó khDn khi ph1i tác +Eng vPi sI
cJ mEt pha ch:m +Kt.
Dòng sN cO ba pha Dòng sN cO mJt pha chFm 0Zt
1
I
F3F =
IL IT IA
G
Z Z Z
E
+ +


Z
IA
@Z
ZA;
Z
IT
=Z
ZT;
Z
IL
= Z
ZL
I
FIF=
OL OT ON ZL IL ZT IT ZA IA
G
Z Z Z Z Z Z Z Z Z
E
+ + + + + + + +
3

I
F3F =
IL IT IA
G
Z Z Z
E
+ +
I
FIF @
( )
OL OT ON IL IT IA
G
Z Z Z Z Z Z
E
+ + + + + 2
3

2

N5u sI cJ M thB cKp máy bi5n áp thì Z
IL
=Z
ZL
=Z
OL
=0
I
F3F =
IT IA
G
Z Z
E
+
I
FIF @
( )
OT ON IT IA
G
Z Z Z Z
E
+ + + 2
3

3

N5u Z
ON
= 0; Z
IT
@ Z
OT
và Z
IT
rKt nhV so vPi Z
IA

4 I
F3F =
IA
G
Z
E
I
FIF @
IA
Z
E
2
3
ho=c
I
FIF =
2
3

I
F3F



Hình 23.3 Quan h/ c>a dòng 0i/n ng@n m?ch ba pha và mJt pha
aG gi1m chi phí s&a chWa ho=c l;p +=t nhWng máy c;t lPn h4n có thG thIc
hi)n bXng h) thJng nJi +Kt trIc ti5p +4n gi1n và ít tJn kém thay cho s& d,ng h) thJng
phBc t:p +;t ti$n và sY kiGm soát toàn bE dòng +i)n sI cJ.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

23.2.3 H/ thOng nOi 0Zt qua kháng 0i/n và 0i/n trQ
Kháng +i)n th'Qng +'Lc s& d,ng nh' là mEt trM kháng trung tính nhXm h:n
ch5 dòng +i)n ch:m +Kt khi cHn gi1m dòng +i)n sI cJ. Vì kháng +i)n có tng trM thKp
dùng +G h:n ch5 dòng +i)n lPn sY r` ti$n h4n so vPi +i)n trM khi cùng mEt mBc h:n ch5
dòng +i)n. Kháng +i)n h:n ch5 dòng +i)n nhV h4n kho1ng 30 - 50% so vPi giá tr7 dòng
ng;n m:ch ba pha là không thIc t5. N5u kháng +i)n có tng trM lPn dùng +G giPi h:n
dòng +i)n lPn sY +;t h4n so vPi +i)n trM. M=t khác, kháng +i)n có giá tr7 lPn k5t hLp
vPi nhWng +i$u ki)n c9a các h) thJng không nJi +Kt làm cho quá +i)n áp quá +E sY
cao.
aG h:n ch5 dòng +i)n ch:m +Kt +5n mBc vZa ph1i, ng'Qi ta th'Qng s& d,ng
+i)n trM. ai)n trM nJi trIc ti5p vào các +iGm cHn h:n ch5 dòng +i)n là không thIc t5.
Khi cHn gi1m dòng +i)n ít, ng'Qi ta s& d,ng kháng +i)n vì n5u dùng +i)n trM +9 lPn +G
h:n ch5 dòng +i)n thì ph1i có nhi$u +i)n trM m;c song song do +ó +;t ti$n. M=t khác,
n5u ta muJn h:n ch5 tJi +a dòng +i)n nJi +Kt bXng +i)n trM thì cFng rKt +;t, do +i)n trM
nhV khó ch5 t:o, dS b7 g[, Dn mòn. Vì vAy, +G có +i)n trM có giá tr7 lPn thì ph1i m;c nJi
ti5p nhi$u bE +i)n trM có giá tr7 vZa ph1i, khi +ó bE +i)n trM sY +;t và cOng k$nh.
aG h:n ch5 dòng +i)n sI cJ ch:m +Kt +5n giá tr7 cIc nhV, ta s& d,ng +i)n trM
nJi +Kt trIc ti5p. Máy bi5n áp phân phJi có trung tính nJi +Kt có +i)n trM nJi vPi trung
tính c9a cuEn thB cKp nh' hình 23.4. Khi +i)n trM dây quKn thB cKp máy bi5n áp có giá
tr7 0,25W thì giá tr7 +i)n trM M +iGm trung tính c9a máy phát sY gKp bình ph'4ng lHn tb
sJ máy bi5n áp 13200/240 ngh.a là 3024 lHn. N5u +i)n trM dây quKn thB cKp là 1/4W
thì +i)n trM M trung tính c9a máy phát +i)n là 756W, cho phép h:n ch5 dòng +i)n ch:m
+Kt tJi +a 10,5A. ai$u +ó cho thKy ch[ mEt phHn nhV dòng +i)n khi máy phát +Hy t1i và
khi ch:m +Kt ba pha cIc +:i là có tác d,ng, và có kh1 nDng h:n ch5 dòng +i)n M tr:ng
thái kh;c nghi)t nhKt. Vì vAy +i)n trM này có tác d,ng gi1m nhWng h' hVng do sI cJ
gây ra. Vi)c gi1m h4n nWa dòng +i)n có sI cJ có thG nguy hiGm, bMi vì +i)n dung c9a
máy phát +i)n, dây quKn c9a máy bi5n áp tDng áp và dây quKn c9a máy phát +i)n có
thG có nhWng giá tr7 +i)n trM cao h4n và h) thJng có thG ti5n tPi nhWng +=c tính c9a h)
thJng không nJi +Kt cùng vPi nhWng nguy hiGm c9a hO quang ch:m +Kt.
ai)n áp s4 cKp máy bi5n áp khi ch:m +Kt trIc ti5p là:
V 7970
3
800 . 13
=
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

ai)n trM 0,25W quy v$ s4 cKp là:
W = ÷
ø
ö
ç
è
æ
756
240
200 . 13
25 , 0
2

Dòng sI cJ mEt pha cIc +:i:
A I
f
53 , 10
756
7950
= =








Hình 23.4 Ph-9ng pháp nOi 0Zt 0i/n trQ lan.
23.2.4 NOi 0Zt cJng h-Qng
MEt trong nhWng ph'4ng pháp ra +Qi sPm nhKt nhXm kh;c ph,c sI cJ c9a h)
thJng không nJi +Kt khi b7 ch:m +Kt mà vUn giW +'Lc nhWng 'u +iGm +Ji vPi h) thJng
này +ó là nJi +Kt cEng h'Mng s& d,ng cuEn dây Peterson.
Hình 23.5 mô t1 h) thJng c9a hình 23.1 và 23.2 vPi vi)c s& d,ng cuEn dây
Peterson. aó là cuEn kháng lõi thép có +i$u ch[nh nJi giWa +iGm trung tính và +Kt.
ai$u ch[nh giá tr7 +i)n kháng phù hLp vPi giá tr7 +i)n dung trên +'Qng dây khi có sI
cJ ch:m +Kt. Khi h) thJng làm vi)c bình th'Qng thì +i)n kháng không dUn dòng. Song
khi sI cJ xuKt hi)n nó t:o nên nh' mEt phHn t& +i)n c1m trong m:ch sI cJ có các phHn
t& +i)n dung. Dòng +i)n c9a 2 lo:i phHn t& này l)ch nhau 180
0
và sY tri)t tiêu nhau. Vì
vAy, không có dòng +i)n sI cJ và tránh +'Lc hi)n t'Lng tDng +i)n áp.
BE trung tính hóa dòng +i)n sI cJ thIc t5 lo:i trZ +'Lc kho1ng 70 - 80% sI
cJ. Vi)c lo:i trZ 100% dòng sI cJ là không thIc t5 vì nh' vAy sY rKt tJn kém, m=t
khác +G lo:i trZ nJt 20 - 30% còn l:i là không cHn thi5t. V$ m=t lý thuy5t vi)c lo:i trZ
hoàn toàn dòng sI cJ cFng dS dàng, nh'ng khi +ó cuEn dây cHn nhi$u +Hu ra cho m\i
tr'Qng hLp sI cJ, h4n nWa +G +i$u ch[nh cuEn dây cHn nhi$u +Hu ra cho m\i tr'Qng
hLp sI cJ, h4n nWa +G +i$u ch[nh cuEn dây bXng phcng và phù hLp thì h) thJng có thG
gây mKt n +7nh khi có sI cJ dây dUn b7 +Bt. ai$u này có thG thIc hi)n tJt trong
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

tr'Qng hLp m:ch ba pha nJi hình Y. Tuy nhiên M m:ch vòng hay h) thJng b7 ngDn
cách bMi máy bi5n áp nJi hình D ho=c bMi tng trM thB tI không c9a cách +i)n, khi +ó
vi)c +i$u h'Mng mEt cách phù hLp +ã +'Lc xác +7nh và không thay +i +'Lc khi vAn
hành. TZ hình 23.5 chúng ta có thG tính giá tr7 +i)n kháng theo công thBc sau:
I
G
= I
A
+ I
C
= - 3I
B

Chúng ta mong muJn I
L
= 3I
B
+G I
G
+ I
L
= 0 khi b7 sI cJ.
ai)n áp trên X
L
bXng - E
B
.
GNi dung kháng trên +'Qng dây là X
C
. Khi +ó:
B
C
B
L
B
L
I
X
E
X
E
I 3
3
=
-
=
-
=
- E
B
= 3E
B
hay - X
C
E
B
= 3E
B
X
L
suy ra: - X
C
= 3X
L

TZ +ó +G có dòng sI cJ bXng không thì:
3
C
C
X
X
-
=



Hình 23.5 Ph-9ng pháp nOi 0Zt cJng h-Qng (sN cO pha B).
23.2.5 NOi 0Zt cho h/ thOng không nOi 0Zt
Ti5p theo nhWng lý luAn v$ nJi +Kt +ã tóm t;t M trên, chúng ta +ã có h) thJng
trung tính nJi +Kt hình Y. ai$u này không +úng cho mNi tr'Qng hLp và trong mEt sJ
tr'Qng hLp không ph1i là h) thJng ba pha mà ng'Qi ta muJn nJi +Kt. Khi +ó ta s&
d,ng máy bi5n áp nJi +Kt. Chúng ta có thG s& d,ng máy bi5n áp kiGu Y - D thông
th'Qng có công suKt thích hLp ho=c máy bi5n áp +=c bi)t kiGu ziczac - Y. Khi m:ng
trung tính +'Lc thi5t lAp thì bKt k> nhWng ph'4ng pháp nJi +Kt nào +ã +'Lc kG +5n +$u
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

có thG áp d,ng, vPi +i$u ki)n công suKt máy bi5n áp nJi +Kt phù hLp vPi tng dòng
+i)n cho phép nhQ s& d,ng ph'4ng pháp nJi +Kt. Hình 23.6 mô t1 máy bi5n áp kiGu
ziczac - Y +'Lc dùng nJi +Kt.

Hình 23.6 NOi 0Zt qua máy bi:n áp Y - ziczac
Trong vi)c lIa chNn thi5t b7 và ph'4ng pháp nJi +Kt rKt nhi$u y5u tJ ph1i
+'Lc xem xét. aó là mong muJn gi1m nhWng thi)t h:i do sI cJ gây ra, gi1m các chi
phí s&a chWa và b1o d'3ng các thi5t b7 +óng c;t +G h:n ch5 tJi +a dòng sI cJ. Tuy
nhiên khi giPi h:n dòng +i)n càng lPn thì quá +i)n áp quá +E càng cao. ai$u +ó sY 1nh
h'Mng +5n mBc cách +i)n cho phép c9a thi5t b7, công suKt c9a bE chJng sét b1o v)
thi5t b7, dUn tPi là chi phí +Hu t' cao. NhWng y5u tJ này mâu thuUn vPi mong muJn
gi1m tJi +a sI cJ. MBc quá +i)n áp cFng nh' mBc h:n ch5 dòng +i)n sY 1nh h'Mng
+5n vi)c lIa chNn s& d,ng +i)n trM hay kháng +i)n.
Dù s& d,ng cách nJi +Kt nào thì dòng sI cJ vUn tOn t:i trên dây dUn bình
th'Qng không nJi +Kt nay +'Lc nJi +Kt. CHn có nhWng r4le, cHu chì ho=c nhWng thi5t b7
b1o v) khác +G nhAn tín hi)u và tác +Eng +G lo:i trZ sI cJ. MBc h:n ch5 dòng +i)n có
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

1nh h'Mng +5n kh1 nDng tác +Eng c9a thi5t b7 b1o v) cFng nh' +E nh:y c9a chúng và
+'Lc xác +7nh theo mBc h:n ch5 dòng +i)n. Tuy nhiên, khi máy phát +i)n có nhi$u
tuy5n dây +i ra thì +i)n áp máy phát sY ph, thuEc vào r4le quá dòng +G b1o v) sI cJ
ch:m +Kt, dòng sI cJ ph1i +'Lc giWa nguyên giá tr7 cho mômen tác +Eng c9a r4le phù
hLp cho mNi sI cJ ch:m +Kt, vPi t[ sJ máy bi5n dòng thích hLp và kho1ng dòng +i)n
c9a r4le. Vì vAy vi)c lIa chNn giá tr7 dòng sI cJ ch:m +Kt sY +'Lc giPi h:n +=t trong
vi)c chNn dòng sI cJ ch:m +Kt tJi thiGu +G h:n ch5 thi)t h:i hay là chNn dòng sI cJ
cho phép nhV nhKt phù hLp vPi tác +Eng c9a thi5t b7 b1o v) ho=c chNn dòng sI cJ lPn
nhKt mà dây quKn c9a máy phát +i)n có thG ch7u +'Lc khi có nhWng lIc +i)n tZ tác
+Eng lên dây quKn. GiPi h:n lPn nhKt c9a vi)c h:n ch5 dòng sI cJ có thG ch[ +'Lc s&
d,ng M nhWng n4i không có tuy5n dây +i ra c9a máy phát. ai)n áp c9a máy phát ph1i
có thi5t b7 b1o v) sI cJ ch:m +Kt cùng vPi các máy bi5n áp kiGu D - Y +G cách ly thành
phHn thB tI không c9a l'Pi nhXm b1o v) sI cJ ch:m +Kt M mBc dòng +i)n rKt thKp vPi
sJ l'Lng thi5t b7 rKt ít. M=c dù vAy có nhi$u ph'4ng pháp r4le b1o v) +'Lc s& d,ng.
Tóm l:i: mEt vài k5t luAn quan trNng sau +ây liên quan +5n trM kháng nJi +Kt
trung tính c9a h) thJng ph1i +'Lc th'Qng xuyên xem xét:
1. Vì nhWng thi5t b7 nJi +Kt ch[ ho:t +Eng khi có sI cJ ch:m +Kt nên thi5t b7
nJi +Kt ch[ làm vi)c M ch5 +E ng;n h:n, do +ó chi phí +Hu t' thKp. Thi5t b7 nJi +Kt cho
tr:m ch[ có tuy5n cáp ngHm, n4i ít x1y ra sI cJ ch:m +Kt nh'ng n5u cáp b7 sI cJ ph1i
có thi5t b7 tI +Eng +óng l:i. Trong nhWng tr'Qng hLp này thQi gian tác +Eng c9a thi5t
b7 nJi +Kt trong vòng 10 giây ho=c nhV h4n là thích hLp. Tuy nhiên trong tr:m có
+'Qng dây trên không thi5t b7 nJi +Kt +'Lc +=t M tKt c1 các m:ch trên không thì sY gây
nên hi)u Bng tích lFy nhi)t xung quanh +iGm sI cJ. VPi nhWng +i$u ki)n này, các thi5t
b7 nJi +Kt có thQi gian tác +Eng 10 phút ho=c nhi$u h4n là không thích hLp.
2. TrM kháng trung tính c9a thi5t b7 nJi +Kt +'Lc coi là thi5t b7 th'Qng xuyên
có +i)n, bMi vì khi x1y ra sI cJ ch:m +Kt +iGm trung tính c9a thi5t b7 sY có +i)n áp
bXng +i)n áp pha c9a l'Pi. ai$u này không ch[ liên quan +5n an toàn mà còn +=t ra vKn
+$ b1o d'3ng thi5t b7, thanh cái ho=c tr:m khi nJi vPi tng trM nJi +Kt.
3. Khi s& d,ng nhi$u thi5t b7 nJi +Kt, cHn ph1i thAn trNng +Ji vPi các thi5t b7
+óng c;t +G tránh nguy hiGm do mEt ng'Qi nào +ó thao tác cHu dao khi có sI cJ ch:m
+Kt xuKt hi)n. N5u s& d,ng nhi$u thi5t b7, cHn ph1i chú ý +1m b1o r4le b1o v) sY ho:t
+Eng và phJi hLp chuRn xác vPi nhWng thi5t b7 này.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

4. Khi s& d,ng trM kháng nJi +Kt, không có trung tính khác trong cùng h)
thJng thB tI không có thG +'Lc nJi +Kt trZ phi thông qua mEt trM kháng t'4ng tI. Vì
vAy cHn m;c song song ho=c ng;n m:ch trM kháng ban +Hu và tDng dòng sI cJ ch:m
+Kt +5n trên giá tr7 thi5t k5 mong muJn.
23.3 LNa chVn h/ thOng nOi 0Zt
Nh' +ã nói M trên, các ph'4ng pháp nJi +Kt khác nhau th'Qng +'Lc s& d,ng
là nJi +Kt trIc ti5p, qua +i)n trM, kháng +i)n và cEng h'Mng. H) thJng không nJi +Kt
theo +úng ngh.a cFng +'Lc nJi +Kt, bMi vì +i)n dung giWa dây dUn và +Kt có tính chKt
nh' nJi +Kt qua +i)n dung. NhWng ph'4ng pháp nJi +Kt khác nhau +'Lc mô t1 trong
hình 23.7.

Hình 23.7 Các ph-9ng pháp nOi 0Zt trung tính
Vi)c lIa chNn h) thJng nJi +Kt ph1i dIa trên nhWng y5u tJ sau:
- aE lPn c9a dòng +i)n sI cJ.
- Quá +i)n áp quá +E.
- B1o v) chJng sét.
- mng d,ng nhWng thi5t b7 b1o v) cho sI cJ ch:m +Kt +ã lIa chNn.
- D:ng, lo:i ph, t1i nh' +Eng c4, máy phát +i)n...
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

B6ng 23.1 Các ch: 0J trung tính
Ph-9ng ti/n b6o v/
Ch: 0J trung tính Ký hi/u
Giá tr< dòng
0i/n sN cO
SN cO 0Mu
tiên
SN cO thG
hai
Trung tính nJi +Kt trIc ti5p TT
Dòng sI cJ
b7 h:n ch5
bXng +i)n trM
nJi +Kt
C;t bXng b1o
v) vi sai
TNC trung tính
và dây b1o v)
k5t hLp trong
dây PEN
C;t bXng bV
v) quá dòng
Mát nJi +Kt
TNS trung tính
và dây b1o v)
cách ly
Dòng ng;n
m:ch mEt
pha rKt lPn
C;t bXng b1o
v) quá dòng
ho=c b1o v)
vi sai

Cách ly
Dòng ng;n
m:ch nhV
ph, thuEc
+i)n dung,
dòng rò
Trung tính
Ho=c qua
tng trM
IT
Dòng ng;n
m:ch t'4ng
+Ji nhV
nh'ng lPn
h4n tr'Qng
hLp trung
tính cách ly
Tín hi)u hóa
theo dõi cách
+i)n th'Qng
xuyên
C;t bXng b1o
v) quá dòng
ho=c vi sai

B1ng 23.1 ch[ ra giPi h:n s& d,ng và cho nhWng ph'4ng pháp nJi +Kt khác
nhau cùng vPi vi)c xem xét các y5u tJ nêu trên và sY +'Lc trình bày M nhWng phHn ti5p
theo.
23.3.1 H/ thOng nOi 0Zt trNc ti:p
H) thJng nJi +Kt trIc ti5p là h) thJng có trung tính c9a máy phát +i)n, máy
bi5n áp trIc ti5p nJi +Kt. Do trM kháng c9a nguOn (máy phát +i)n ho=c máy bi5n áp)
m;c nJi ti5p vPi m:ch trung tính, nên h) thJng này không thG +'Lc tính xem nh' là
m:ch có trM kháng bXng không. Trong tKt c1 các h) thJng nJi +Kt ng'Qi ta mong muJn
dòng +i)n sI cJ ch:m +Kt trong kho1ng tZ 25 -100% c9a dòng sI cJ ch:m +Kt ba pha
+G tránh vi)c tDng quá cao c9a +i)n áp tBc thQi. Dòng sI cJ ch:m +Kt càng cao thì quá
+i)n áp quá +E càng thKp.
BE chJng sét kiGu trung tính nJi +Kt có thG +'Lc s& d,ng, vPi h) thJng này
dòng +i)n sI cJ ch:m +Kt có thG +'Lc h:n ch5 tJi thiGu +5n 60% dòng ch:m +Kt ba
pha. T[ sJ c9a +i)n kháng và +i)n trM nh' sau:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13


3
1
0
£
X
X

1
1
0
£
X
R

Trong +ó
X
0
= +i)n kháng thB tI không R
0
= +i)n trM thB tI không
X
1
= +i)n kháng thB tI thuAn
Thông th'Qng, ng'Qi ta không muJn máy phát +i)n nJi +Kt trIc ti5p bMi vì
dòng +i)n sI cJ ch:m +Kt có thG v'Lt quá dòng +i)n sI cJ ch:m +Kt ba pha. Vì vAy
máy phát +i)n ph1i ch7u +'Lc dòng sI cJ ch:m +Kt ba pha lPn nhKt. Ng'Qi ta không
muJn có nhWng dòng sI cJ ch:m +Kt cao h4n dòng +i)n sI cJ ba pham ch:m +Kt.
Chính vì th5 hKu h5t các h) thJng có máy phát +i)n vi)c nJi +Kt sY thông qua kháng
+i)n có giá tr7 nhV +G +1m b1o dòng +i)n sI cJ ch:m +Kt nhV h4n dòng sI cJ ch:m +Kt
ba pha. Nói chung, nhWng h) thJng h: áp (ví d, d'Pi 600V) +'Lc nJi +Kt trIc ti5p.
NhWng h) thJng trung áp có thG +'Lc nJi +Kt trIc ti5p qua +i)n trM nhV.
23.3.2 NOi qua 0i/n trQ nh_
NhWng lý do s& d,ng h) thJng nJi +Kt này là:
- aG gi1m dòng +i)n sI cJ ch:m +Kt có tránh nhWng thi)t h:i cho máy
c;t, +Eng c4, cáp...
- aG gi1m tJi +a lIc +i)n tZ và lIc c4 hNc.
- aG gi1m tJi +a dòng +i)n sI cJ ch:m +Kt t1n mát +1m b1o an toàn cho
ng'Qi.
- aG gi1m sI s,t áp tBc thQi trên +'Qng dây nhQ lo:i bV +'Lc nhWng sI
cJ ch:m +Kt.
ai)n áp pha có thG duy trì khi có sI cJ và bXng +i)n áp c9a nhWng h) thJng
không nJi +Kt. Tuy nhiên, quá +i)n áp quá +E sY không cao bXng. N5u h) thJng +'Lc
nJi +Kt mEt cách chính xác qua +i)n trM thì tránh +'Lc nguy hiGm do quá +i)n áp này.
23.3.3 NOi 0Zt qua 0i/n trQ lan
Trong h) thJng này trung tính +'Lc nJi +Kt qua +i)n trM lPn. ai)n áp pha c9a
pha không b7 sI cJ ch:m +Kt mEt pha sY bXng +i)n áp dây. N5u h) thJng cách +i)n +ã
+'Lc lIa chNn cho mEt h) thJng nJi +Kt thì nó sY ch7u quá +i)n áp khi có sI cJ mEt
pha ch:m +Kt.
Dòng +i)n sI cJ ch:m +Kt c9a h) thJng rKt nhV, th'Qng d'Pi 25A. CHn l'u ý
rXng khi s& d,ng h) thJng này, dòng +i)n sI cJ ch:m +Kt không bao giQ nhV h4n dòng
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 14

+i)n t1i. H4n nWa, bE chJng sét cho h) thJng này có thG là lo:i không nJi +Kt. H)
thJng này sY ph, thuEc vào các +i$u ki)n quá +i)n áp sau +ây:
- KiGu cEng h'Mng tZ, do 1nh h'Mng c9a các +i)n dung và +i)n c1m m;c
nJi ti5p.
- ai$u ki)n quá +i)n áp quá +E b7 h:n ch5.
- ai$u ki)n quá +i)n áp quá +E do nJi trIc ti5p vPi nhWng +i)n áp cao
h4n.
Lý do s& d,ng +i)n trM nJi +Kt lPn cFng giJng nh' khi dùng +i)n trM nhV, ch[
khác nhau là dòng +i)n sI cJ +'Lc h:n ch5 M giá tr7 nhV h4n.
23.3.4 NOi 0Zt qua kháng 0i/n
Nói chung, s& d,ng kháng +i)n +G nJi +Kt trung tính cho máy phát +i)n. Giá
tr7 c9a kháng +i)n +'Lc chNn sao cho dòng +i)n sI cJ nhV h4n 25% c9a dòng +i)n sI
cJ ba pha +G tránh quá +i)n áp quá +E khi sI cJ ch:m +Kt b7 lo:i trZ. aJi vPi h) thJng
này giá tr7 c9a X
0
ph1i nhV h4n ho=c bXng 10 lHn giá tr7 c9a X
1
.
23.3.5 NOi 0Zt cJng h-Qng
Trong h) thJng này, mEt kháng +i)n có giá tr7 lPn nJi giWa trung tính vPi +Kt.
Khi b7 sI cJ ch:m +Kt mEt pha, dòng +i)n ch:y qua kháng +i)n sY l)ch 180
0
so vPi
dòng +i)n t1i ch:y M hai pha không b7 sI cJ, vì vAy chúng ta sY tri)t tiêu nhau và dòng
sI cJ ch[ do +i)n trM quy5t +7nh. Dòng có tính chKt thuHn trM sY cùng pha vPi +i)n áp
nên dòng sI cJ sY mKt +i khi c1 +i)n áp và dòng +i)n chuyGn qua tr,c không.
Chú ý rXng +Ji vPi h) nJi +Kt này giá tr7 c9a +i)n kháng cHn ph1i +'Lc +i$u
h'Mng phù hLp vPi h) thJng có tính chKt dung khi b7 sI cJ. N5u c;t m:ch khi +ó thì
giá tr7 +i)n c1m ph1i +'Lc thay +i hLp lý bXng cách +i$u ch[nh các +Hu cuEn kháng
+i)n. BE trung tính hóa dòng ch:m +Kt ch[ +'Lc dùng +G h:n ch5 sI kéo dài c9a sI cJ
mà không dùng chung cho h) thJng nJi +Kt khác.






CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 24
KP thuFt 0o 0i/n trQ nOi 0Zt


















#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

24 K] thuAt +o +i)n trM nJi +Kt ................................................................................ 1
24.1 Khái ni)m v$ +i)n trM nJi +Kt........................................................................ 1
24.1.1 ai)n trM cIc nJi +Kt ............................................................................... 1
24.1.2 {nh h'Mng c9a kích th'Pc cNc ti5p +Kt và +E sâu c9a cNc +5n +i)n trM .. 3
24.1.3 {nh h'Mng +i)n trM suKt c9a +Kt +5n +i)n trM cNc ti5p +Kt ...................... 4
24.1.4 NhWng y5u tJ 1nh h'Mng +5n +i)n trM suKt c9a +Kt................................. 5
24.1.5 {nh h'Mng c9a +E sâu cNc +5n +i)n trM nJi +Kt...................................... 6
24.2 Giá tr7 c9a +i)n trM nJi +Kt ............................................................................ 7
24.3 Các ph'4ng pháp +o +i)n trM nJi +Kt............................................................. 8
24.3.1 Ph'4ng pháp hai +iGm........................................................................... 9
24.3.2 Ph'4ng pháp ba +iGm.......................................................................... 10
24.3.3 Ph'4ng pháp +i)n áp r4i ...................................................................... 11
24.3.4 Ph'4ng pháp tb l)................................................................................ 18
24.3.5 ao +i)n trM suKt c9a +Kt ....................................................................... 20
24.3.6 Ph'4ng pháp +o +i)n th5 ti5p xúc........................................................ 20
24.3.7 ao +i)n trM nJi +Kt bXng kìm +o........................................................... 22
24.4 ao toàn bE h) thJng nJi +Kt ........................................................................ 28


















!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

24 KP thuFt 0o 0i/n trQ nOi 0Zt
24.1 Khái ni/m v* 0i/n trQ nOi 0Zt
ThuAt ngW “+Kt” M +ây +'Lc hiGu +Ong ngh.a vPi vi)c nJi mEt m:ch +i)n
ho=c thi5t b7 xuJng +Kt. Cách nJi nh' vAy +'Lc s& d,ng cho vi)c b1o d'3ng thi5t b7
khi +i)n th5 c9a chúng bXng +i)n th5 +Kt. “aKt” bao gOm dây dUn nJi +Kt, bE +Hu nJi,
cIc nJi +Kt và phHn +Kt ti5p xúc vPi các cIc nJi +Kt.
aKt có tác d,ng b1o v) rKt c4 b1n. aJi vPi nhWng hi)n t'Lng tI nhiên nh'
sét, +Kt có tác d,ng làm +'Qng phóng +i)n nhXm tránh hi)n t'Lng b7 +i)n giAt và tránh
h' hVng thi5t b7, tài s1n.
Vì +i)n th5 c1m Bng do sI cJ h) thJng +i)n vPi m:ch vòng qua +Kt, +i)n trM
+Kt nhV sY giúp cho r4le b1o v) ho:t +Eng nhanh khi b7 sI cJ. Khi +ó +i)n th5 sY d7ch
chuyGn rKt nhanh và +Kt sY làm gi1m +i)n th5 này tránh nguy hiGm cho ng'Qi cFng nh'
tránh cho h) thJng +i)n ho=c h) thJng thông tin b7 h' hVng.
Trên lý thuy5t, +G duy trì +i)n th5 chuRn cho thi5t b7 an toàn, +G b1o v)
tr'Qng t.nh +i)n cFng nh' h:n ch5 +i)n áp trên các thi5t b7 nJi +Kt nhXm m,c +ích an
toàn, +i)n trM nJi +Kt ph1i bXng không. Trong thIc t5, nh' +ã gi1i thích M phHn trên
+i$u này không thG +:t +'Lc. Tuy nhiên, +i)n trM nJi +Kt nhV là yêu cHu c9a TCVN,
NEC, OSHA và c9a nhWng tiêu chuRn an toàn +i)n khác.
24.1.1 i/n trQ cNc nOi 0Zt
Hình 24.1 mô t1 cIc (cNc) ti5p +Kt. ai)n trM nJi +Kt này bao gOm nhWng
thành phHn sau:
1) ai)n trM c9a b1n thân cNc và +i)n trM ti5p xúc c9a phHn +Hu nJi.
2) ai)n trM ti5p xúc c9a +Kt xung quanh vPi cNc.
3) ai)n trM c9a +Kt bao sát xung quanh cNc ti5p +Kt ho=c +i)n trM suKt c9a
+Kt. aây là thành phHn quan trNng nhKt.
Các cNc ti5p +Kt th'Qng +'Lc làm bXng kim lo:i (+Ong ho=c m: +Ong) vPi
ti5t di)n thích hLp +G +i)n trM tng là không +áng kG. Có thG bV qua +i)n trM giWa cNc
và +Kt xung quanh n5u cNc +'Lc ph9 bXng s4n, m3... và n5u là +Kt th7t.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2


Hình 24.1 CVc ti:p 0Zt
Thành phHn duy nhKt còn l:i là +i)n trM c9a +Kt xung quanh. Có thG coi cNc
nh' +'Lc bao quanh bMi nhWng lPp +Kt +Ong tâm. TKt c1 nhWng lPp này có +E dày nh'
nhau. aJi vPi các lPp gHn cNc có di)n tích nhV do +ó +i)n trM lPn, còn +Ji vPi các lPp
M xa thì di)n tích lPn và +i)n trM nhV h4n. Vi)c thêm các lPp M xa cNc quá sY không
1nh h'Mng +5n tng +i)n trM +Kt xung quanh cNc. ai)n trM nJi +Kt tb l) thuAn vPi chi$u
sâu c9a cNc.
Khi dòng +i)n sI cJ ch:m +Kt ch:y tZ cNc +5n +Kt, dòng +i)n sY ch:y theo
h'Png tâm c9a các lPp hình cHu, th'Qng +'Lc coi là hi)u Bng hình tr, c9a +Kt xung
quanh cNc. ai)n trM c9a các lPp cHu gHn cNc là cao nhKt bMi vì +ó là các lPp cHu nhV
nhKt. Khi kho1ng cách tZ cNc tDng lên thì +i)n trM càng nhV vì lPp cHu sY rEng h4n. Khi
kho1ng cách tZ cNc +5n mEt +iGm +9 xa thì +i)n trM c9a lPp cHu bXng không. Vì vAy
+Ji vPi bKt k> ph'4ng pháp +o +i)n trM +Kt nào thì ch[ có phHn c9a +i)n trM +Kt là +'Lc
xem xét. V$ m=t lý thuy5t, +i)n trM +Kt c9a h) thJng nJi +Kt ph1i +'Lc +o M kho1ng
cách vô h:n kG tZ cNc nJi +Kt. Tuy nhiên +Ji vPi m,c +ích thIc hành, hi)u Bng hình
tr, c9a +Kt (hay lPp cHu) thì kho1ng cách bXng 2 lHn +E dài c9a cNc là +9.
ai)n trM +Kt +'Lc tính theo công thBc tng quát sau:

S
L
R
r
= (+i)n trM +Kt bXng +i)n trM suKt nhân vPi chi$u dài chia cho di)n tích).
Công thBc này gi1i thích t:i sao các lPp +Kt +Ong tr,c sY có +i)n trM càng
gi1m khi kho1ng cách càng xa cNc nJi +Kt.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

R +Kt cFng bXng +i)n trM suKt c9a +Kt nhân vPi +E dày c9a lPp chia cho di)n
tích.
Trong tr'Qng hLp +i)n trM suKt c9a +Kt là +Ong nhKt thì +i)n trM +Kt t[ l) vPi
thG tích c9a khJi +Kt m=c dù tr'Qng hLp này hi5m khi x1y ra. Công thBc tính +i)n trM
+Kt khi có cNc ti5p +Kt rKt phBc t:p và th'Qng ch[ biGu diSn bXng nhWng công thBc gHn
+úng. Công thBc th'Qng +'Lc s& d,ng nhKt cho nhWng h) thJng có cNc ti5p +Kt +4n do
H.R.Dwight c9a Vi)n k] thuAt Massachusetts +'a ra nh' sau:
( ) [ ]
r
L
L
R
1 4 ln
2
-
´ =
p
r

Trong +ó R : ai)n trM tính bXng W c9a cNc nJi +Kt
L : Chi$u dài c9a cNc
r : Bán kính c9a cNc
r : ai)n trM suKt trung bình tính bXng W/cm
24.1.2 nnh h-Qng c>a kích th-ac cVc ti:p 0Zt và 0J sâu c>a cVc 0:n 0i/n trQ
V$ kích th'Pc cNc, khi tDng +'Qng kính c9a cNc nJi +Kt không có ngh.a là
làm gi1m +i)n trM b1n thân c9a nó. Nh'ng trên thIc t5 khi tDng gKp +ôi +'Qng kính
c9a cNc sY làm gi1m +i)n trM ít nhKt 10% nh' mô t1 trong hình 24.2.

Hình 24.2 Quan h/ giRa 0i/n trQ 0Zt vai 0-[ng kính cVc ti:p 0Zt.
V$ +E sâu c9a cNc khi mEt cNc nJi +Kt +'Lc +óng sâu xuJng +Kt thì +i)n trM
c9a nó v$ c4 b1n là gi1m +i. Nói chung, tDng gKp +ôi +E dài c9a cNc sY làm gi1m 40%
+i)n trM c9a nó nh' hình 24.3 cho thKy. Theo tiêu chuRn NEC yêu cHu chi$u dài ti5p
xúc c9a cNc vPi +Kt tJi thiGu là 2,4m. CNc hình tr, th'Qng +'Lc s& d,ng là 3m thVa
mãn tiêu chuRn c9a NEC. a'Qng kính tJi thiGu cNc là 1,59 cm +Ji vPi cNc thép và
1,27cm +Ji vPi cNc +Ong ho=c m: +Ong. a'Qng kính tJi thiGu cho cNc có chi$u dài ti5p
xúc nhV h4n 3m là:
- 1,27cm M +Kt th'Qng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

- 1,59cm M +Kt Rm.
- 1,91cm M +Kt cBng ho=c h4n 3 m M +E sâu.

Hình 24.3 Quan h/ giRa 0i/n trQ 0Zt vai chi*u sâu cVc ti:p 0Zt.
24.1.3 nnh h-Qng 0i/n trQ suZt c>a 0Zt 0:n 0i/n trQ cVc ti:p 0Zt
Công thBc Dwight kG trên ch[ ra rXng +i)n trM c9a cNc ti5p +Kt không ch[ ph,
thuEc vào +E sâu và di)n tích khu vIc c9a +i)n trM nJi +Kt mà còn ph, thuEc vào +i)n
trM suKt c9a +Kt. ai)n trM suKt c9a +Kt là y5u tJ then chJt quy5t +7nh +i)n trM c9a cNc
nJi +Kt và +E sâu cHn thi5t +G t:o nên +i)n trM nJi +Kt thKp. ai)n trM suKt c9a +Kt thay
+i theo vùng và theo mùa. ai)n trM suKt c9a +Kt +'Lc xác +7nh theo chKt +i)n phân
c9a nó, bao gOm +E Rm, khoáng chKt và muJi hòa tan. aKt khô có +i)n trM suKt cao n5u
nó không chBa muJi hòa tan +'Lc ch[ ra M b1ng 24.1
B6ng 24.1 i/n trQ suZt c>a các lo?i 0Zt khác nhau.
Lo?i 0Zt Phù sa Zt sét Zt
mùn
Cát -at á vôi,
s_i -at
Granit
cát khô
N*n 0á
ai)n trM
suKt Wm
30 50 100 200 500 1000 3000

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

24.1.4 NhRng y:u tO 6nh h-Qng 0:n 0i/n trQ suZt c>a 0Zt
Hai mUu +Kt hoàn toàn khô trên thIc t5 có thG trM thành vAt cách +i)n rKt tJt
có +i)n trM suKt v'Lt quá 10
9
W/cm. ai)n trM suKt c9a mUu +Kt sY thay +i t'4ng +Ji
nhanh cho +5n khi xKp x[ 12% ho=c +:t +'Lc +E Rm nh' +ã nêu M b1ng 24.2.
B6ng 24.2 nnh h-Qng c>a 0J ^m 0:n 0i/n trQ suZt c>a 0Zt
i/n trQ suZt (Wcm) Hàm l-Tng ^m theo %
trVng l-Tng
Zt th<t Zt cát
0.0 <10
9
<10
9

2.5 250,000 150,000
5.0 165,000 43,000
10.0 53,000 18,500
15.0 19,000 10,500
20.0 12,000 63,000
30.0 64,000 42,000

B6ng 24.3 nnh h-Qng c>a nhi/t 0J 0:n 0i/n trQ suZt c>a 0Zt.
Nhi/t 0J (
0
C) i/n trQ suZt (Wcm)
20 7200
10 9900
0
0
13800
-5
0
79000
-15 330000

ai)n trM suKt c9a +Kt ph, thuEc vào nhi)t +E. B1ng 24.3 ch[ ra nhWng thay
+i c9a +i)n trM suKt c9a các lo:i +Kt có nhi$u cát vPi +E Rm 15,2% và nhi)t +E thay
+i tZ 20
0
+5n -15
0
C. f trong kho1ng nhi)t +E này +i)n trM suKt thay +i tZ 7.200 +5n
330.000W/cm.
Do +i)n trM suKt c9a +Kt ph, thuEc trIc ti5p vào +E Rm và nhi)t +E nên +i)n
trM c9a bKt k> h) thJng nJi +Kt nào cFng sY thay +i theo các mùa khác nhau trong
nDm. SI thay +i này +'Lc nêu trong hình 24.4. Khi c1 nhi)t +E và +E Rm trM nên n
+7nh h4n và kho1ng cách d'Pi m=t +Kt lPn h4n thì h) thJng nJi +Kt có tác d,ng h4n
vào bKt cB thQi +iGm nào n5u cNc +óng sâu vào +Kt. Hi)u qu1 tJt nhKt có +'Lc khi cNc
nJi +Kt +'Lc +óng sâu +5n tHng n'Pc ngHm.
f mEt vài n4i, +i)n trM suKt c9a +Kt quá cao làm cho vi)c thIc hi)n +i)n trM
nJi +Kt nhV vPi chi phí lPn và h) thJng nJi +Kt sY rKt phBc t:p. Trong tr'Qng hLp này
ng'Qi ta có thG ti5t ki)m bXng cách s& d,ng h) thJng cNc nJi +Kt vPi kích th'Pc giPi
h:n và gi1m suKt +i)n trM c9a +Kt bXng cách tDng l'Lng hóa chKt hòa tan vào +Kt theo
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

tZng giai +o:n. B1ng 24.4 sY cho thKy +i)n trM suKt c9a +Kt gi1m +áng kG khi tDng
l'Lng muJi hòa tan vào +Kt cát.

Hình 24.4 SN thay 0&i 0i/n trQ 0Zt theo th[i gian vai cVc ti:p 0Zt
có 0-[ng kính 1,91cm, sâu 1m (0-[ng 1) và sâu 3m (0-[ng 2).
B6ng 24.4 nnh h-Qng c>a muOi trong 0Zt 0:n 0i/n trQ 0Zt
J mBn i/n trQ suZt (Wcm)
0 10700
0,1 1800
1,0 460
5,0 190
10,0 130
20,0 100

aKt +'Lc x& lý hóa chKt cFng có +i)n trM suKt thay +i +áng kG theo nhi)t +E
nh' trong b1ng 24.5. N5u s& d,ng ph'4ng pháp x& lý hóa chKt +'4ng nhiên ng'Qi ta
s& d,ng các cNc nJi +Kt chJng Dn mòn.
B6ng 24.5 nnh h-Qng c>a nhi/t 0J trong 0Zt mBn 0:n 0i/n trQ 0Zt
Nhi/t 0J i/n trQ suZt (Wcm)
20 110
10 142
0 190
-5 312
-13 1440

24.1.5 nnh h-Qng c>a 0J sâu cVc 0:n 0i/n trQ nOi 0Zt
Khi xác +7nh +E sâu cHn thi5t c9a cNc nJi +Kt +G có +i)n trM mong muJn,
chúng ta nên s& d,ng toán +O +'Lc cho trên hình 24.5. Toán +O này cho thKy +G +:t
+'Lc +i)n trM nJi +Kt 20W vPi +i)n trM suKt là 10.000W/cm, ng'Qi ta s& d,ng cNc có
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

+'Qng kính 1,59cm sâu 6m. L'u ý rXng, giá tr7 thu +'Lc tZ toán +O khi ta coi +Kt +Ong
nhKt và có cùng mEt +i)n trM suKt. Giá tr7 tra +'Lc sY ch[ là gHn +úng.

Hình 24.5 Toán 0S giá tr< 0i/n trQ 0Zt theo 0J sâu c>a cVc ti:p 0Zt.
24.2 Giá tr< c>a 0i/n trQ nOi 0Zt
Tiêu chuRn NEC qui +7nh +i)n trM nJi +Kt không +'Lc v'Lt quá 25W. aây là
giá tr7 cho phép tJi +a c9a +i)n trM nJi +Kt, tuy nhiên ng'Qi ta s& d,ng +i)n trM nJi +Kt
cho phép thKp h4n nhi$u.
“ai)n trM nJi +Kt nên bXng bao nhiêu ?”. RKt khó tr1 lQi câu hVi này. ai)n trM
nJi +Kt thKp nhKt, an toàn nhKt và b1o v) tJt nhKt cho ng'Qi s& d,ng cFng nh' thi5t b7
là phKn +Ku gi1m d'Pi 1W. Tuy nhiên +i$u này là không thIc t5 +Ji vPi h) thJng l'Pi
phân phJi, truy$n t1i cFng nh' các tr:m bi5n áp công suKt nhV. f mEt vài khu vIc
thIc hi)n +i)n trM nJi +Kt d'Pi 5W không mKy khó khDn, nh'ng M mEt sJ khu vIc khác
vi)c gi1m +i)n trM nJi +Kt d'Pi 100W là rKt khó.
Theo tiêu chuRn công nghi)p qui +7nh +Ji vPi các tr:m truy$n t1i thì +i)n trM
nJi +Kt ph1i +'Lc thi5t k5 không quá 1W. Trong hHu h5t các tr'Qng hLp, h) thJng l'Pi
kim lo:i chôn d'Pi +Kt c9a tr:m sY xác +7nh +i)n trM mong muJn.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

Trong công nghi)p nh^ ho=c t:i trung tâm viSn thông, +i)n trM 4W th'Qng là
giá tr7 +'Lc chKp nhAn. aJi vPi b1o v) chJng sét, bE chJng sét nên +'Lc ghép +Ji vPi
+i)n trM nJi +Kt tJi +a là 1W.
B1ng 24.6 cho giá tr7 +i)n trM nJi +Kt +iGn hình +Ji vPi l.nh vIc ho:t +Eng
khác nhau.
NhWng thông sJ này nhAn +'Lc khi áp d,ng lý thuy5t nJi +Kt c4 b1n. SY luôn
tOn t:i nhWng tình huJng rKt khó gi1i quy5t +G thIc hi)n +i)n trM nJi +Kt theo tiêu
chuRn an toàn khác nhau. Khi +ó cHn s& d,ng mEt vài ph'4ng pháp gi1m +i)n trM nJi
+Kt. NhWng ph'4ng pháp này bao gOm dùng h) thJng cNc song song, s& d,ng các cNc
khu vIc và x& lý +Kt bXng hóa chKt. NhWng ph'4ng pháp b sung +ã +'Lc công bJ
khác trong các tài li)u k] thuAt nh' dùng tKm kim lo:i, l'Pi kim lo:i chôn d'Pi +Kt...
Khi nJi h) thJng +i)n vPi h) thJng n'Pc ho=c h) thJng phân phJi khí +Jt,
các h) thJng này th'Qng +'Lc xem là khu vIc +i)n trM nJi +Kt thKp. Tuy nhiên trong
thi5t k5 gHn +ây hay s& d,ng các +'Qng Jng phi kim lo:i và các gioDng cách +i)n +ã
làm thay +i +áng kG +i)n trM nJi +Kt và trong nhi$u tr'Qng hLp không thG chKp nhAn
+'Lc.
B6ng 24.6 i/n trQ nOi 0Zt yêu cMu 0Oi vai các tr?m bi:n áp cung cZp cho ph1 t6i
L3nh vNc Lo?i ph1 t6i
Giá tr< 0i/n trQ nOi 0Zt tOi
0a c>a tr?m (W)
1. Tòa nhà có cKu trúc kim lo:i
2. Trong môi tr'Qng +E Rm cao Th'4ng m:i
3. Nhà M
£ 25
1. Ph, t1i thông th'Qng 5
2. Hóa chKt 3
3. Tin hNc < 1 +5n 3
Công nghi)p
4. Hóa chKt vPi các thi5t b7 +=c bi)t < 1
1. Nhà máy +i)n 1
*

2. Tr:m bi5n áp lPn 1
3. Tr:m bi5n áp phân phJi 1,5 - 5
NDng l'Lng
4. Tr:m bi5n áp nhV 5

*
Dùng cho các h) thJng nJi +Kt trIc ti5p
24.3 Các ph-9ng pháp 0o 0i/n trQ nOi 0Zt
aG thIc hi)n giá tr7 +i)n trM nJi +Kt cho phép cHn ti5n hành th& nghi)m theo
chu k>. NhWng th& nghi)m này liên quan +5n ph'4ng pháp +o nhXm +1m b1o +i)n trM
không +'Lc v'Lt quá giá tr7 thi5t k5. Sau +ây là các ph'4ng pháp +o l'Qng và th&
nghi)m +Ji vPi +i)n trM nJi +Kt và +i)n trM suKt c9a +Kt:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

- Ph'4ng pháp hai +iGm.
- Ph'4ng pháp ba +iGm.
- Ph'4ng pháp +i)n áp r4i.
- Ph'4ng pháp tb l).
- Ph'4ng pháp bJn +iGm.
- ao +i)n th5 ti5p xúc.
- Ph'4ng pháp kìm +o.
Các ph'4ng pháp +o +i)n trM nJi +Kt này ch[ có thG +'Lc thIc hi)n vPi các
thi5t b7 th& nghi)m chuyên d,ng. Ph'4ng pháp thông d,ng nhKt là s& d,ng bE gi1m
+i)n th5 xoay chi$u tKn sJ ³ 50Hz ch:y tZ cNc ph, +5n cNc nJi +Kt. SJ +Nc sY hiGn th7
bXng ôm và biGu diSn +i)n trM c9a cIc nJi +Kt vPi +Kt xung quanh. Do vAy mEt sJ nhà
s1n xuKt mPi +ây +ã giPi thi)u bE +o +i)n trM bXng ph'4ng pháp dùng ampe kìm +o
ti5p +Kt.
24.3.1 Ph-9ng pháp hai 0iLm
Ph'4ng pháp này có thG +'Lc s& d,ng +G +o +i)n trM c9a cNc nJi +Kt +4n s&
d,ng cNc nJi +Kt ph, có +i)n trM +ã bi5t ho=c có thG +o +'Lc. ai)n trM c9a cNc nJi +Kt
ph, này có giá tr7 rKt nhV so vPi giá tr7 +i)n trM c9a cNc nJi +Kt cHn +o, và giá tr7 +o
+'Lc coi nh' +i)n trM nJi +Kt. Ví d, ng'Qi ta ti5n hành +o +i)n trM c9a cNc nJi +Kt +4n
cho tòa nhà khi vi)c +óng thêm hai cNc ph, khó khDn, thì +'Qng Jng n'Pc có thG +'Lc
chKp nhAn nh' cNc nJi +Kt ph, có giá tr7 +i)n trM xKp x[ 1W ho=c nhV h4n. Giá tr7 này
t'4ng +Ji nhV so vPi giá tr7 c9a cNc nJi +Kt +4n th'Qng là 25W. SJ +o +'Lc là tr7 sJ
c9a hai cNc nJi +Kt nJi nJi ti5p nhau. ai)n trM c9a các dây +o sY +'Lc xác +7nh và sY
+'Lc trZ +i tZ k5t qu1 +o +'Lc. Ph'4ng pháp này th'Qng thích hLp M nhWng +7a +iGm
yêu cHu kiGm tra +i)n trM nJi +Kt không quan trNng. S4 +O +o theo ph'4ng pháp này
+'Lc cho trên hình 24.6.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10


Hình 24.6 Ph-9ng pháp 0o 0i/n trQ 0Zt qua hai 0iLm.
24.3.2 Ph-9ng pháp ba 0iLm
Ph'4ng pháp này t'4ng tI nh' ph'4ng pháp hai +iGm ngo:i trZ vi)c s&
d,ng cNc ph,. aG nhAn +'Lc giá tr7 chính xác c9a +i)n trM nJi +Kt thì +i)n trM c9a các
cNc ph, ph1i xKp x[ gHn bXng ho=c nhV h4n cNc cHn +o. S4 +O nJi theo ph'4ng pháp
ba +iGm +'Lc cho trong hình 24.7.

Hình 24.7 Ph-9ng pháp 3 0iLm và m?ch 0i/n t-9ng 0-9ng.
Ng'Qi ta có thG s& d,ng dòng xoay chi$u 50Hz ho=c dòng mEt chi$u +G ti5n
hành th& nghi)m này. du +iGm c9a vi)c s& d,ng dòng xoay chi$u là gi1m tJi +a 1nh
h'Mng c9a các dòng t:p ký sinh +Ji vPi k5t qu1 +o. Tuy nhiên khi nhWng dòng t:p này
có cùng tHn sJ, sJ +Nc sY cho k5t qu1 sai. Vi)c s& d,ng dòng +i)n mEt chi$u +G ti5n
hành th& nghi)m sY hoàn toàn lo:i bV 1nh h'Mng c9a các dòng t:p ký sinh xoay chi$u.
Tuy nhiên, dòng t:p mEt chi$u và sI hình thành khí xung quanh các cNc sY gây ra sai
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

sJ cho ph'4ng pháp này. {nh h'Mng c9a các dòng t:p mEt chi$u có thG gi1m tJi +a
bXng cách +1o chi$u dòng +i)n. Trung bình cEng c9a 2 sJ +o sY cho ta giá tr7 th&
nghi)m chính xác. Thang +o c9a dòng +i)n +'Lc chNn thích hLp khi +o.
ai)n trM c9a cNc th& nghi)m có thG +'Lc tính toán nh' sau:
TZ s4 +O m:ch ta có:
R
1
= R
X
+ R
Y
= V
1
/A
1

R
2
= R
X
+ R
Z
= V
2
/A
2

R
3
= R
Y
+ R
Z
= V
3
/A
3

Gi1i 3 ph'4ng trình trên ta nhAn +'Lc:
R
Y
= R
3
- R
Z

R
X
= R
1
- R
Y
= R
1
- R
3
+ R
Z

Và R
X
= R
2
- R
Z

TZ +ó suy ra:
2R
X
= R
1
+ R
2
- R
3
hay:
2
3 2 1
R R R
R
X
- +
=
24.3.3 Ph-9ng pháp 0i/n áp r9i
Ph'4ng pháp này dIa trên nguyên lý +i)n áp r4i trên +i)n trM, và ph'4ng
pháp cFng s& d,ng 2 cNc nJi +Kt ph, (mEt cNc dòng +i)n và cNc kia là cNc +i)n th5)
+'Lc +=t M kho1ng cách thích hLp so vPi các cNc nJi +Kt cHn +o. Dòng +i)n qua cNc
nJi +Kt cHn +o có +E lPn cho tr'Pc còn dòng +i)n qua các cNc ph, sY +'Lc +o (cNc
dòng +i)n). Ng'Qi ta +o +i)n áp r4i giWa các cNc th& nghi)m và cNc ph, thB hai (cNc
+i)n th5), bi5t tb sJ +i)n áp r4i (U) trên dòng +i)n (I) là +i)n trM nJi +Kt. Ng'Qi ta s&
d,ng nguOn +i)n áp xoay chi$u ho=c mEt chi$u +G thIc hi)n thí nghi)m.
Vai ph-9ng pháp này có thL kh@c ph1c 0-Tc nhRng sai sO sau 0ây:
Các dòng +i)n t:p trong +Kt làm cho ch[ sJ trên +Ong hO vôn k5 có thG cao
h4n ho=c thKp h4n. ai)n trM c9a cNc ph, và dây +o có thG gây ra sai sJ cho sJ +o vôn
k5. Có thG gi1m tJi thiGu sai sJ này bXng cách s& d,ng vôn k5 có trM kháng cao.
Ph'4ng pháp này có thG s& d,ng vôn k5 và ampe k5 rQi ho=c thi5t b7 +o +i)n
chuyên d,ng cho trIc ti5p giá tr7 +i)n trM nJi +Kt (hình 24.8). aG +o +i)n trM c9a cNc
nJi +Kt thì cNc dòng +i)n +'Lc +=t M kho1ng cách thích hLp so vPi cNc nJi +Kt th&
nghi)m. Nh' +ã mô t1 nh' trong hình 24.9, sI chênh l)ch +i)n th5 giWa các cNc X và
Y +'Lc +o bXng vôn k5 còn dòng +i)n ch:y giWa các cNc X và Y +'Lc +o bXng ampe
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

k5. (Chú ý Y, Y và Z có thG t'4ng Bng vPi X, P và C trong ph'4ng pháp 3 +iGm ho=c
C1, P2 và C2 trong ph'4ng pháp 4 +iGm).
Theo +7nh luAt Ôm
E = RI ho=c R = E/I, chúng ta có +i)n trM c9a cNc nJi +Kt R.
N5u E = 20V và I = 1A thì: R = E/I = 20/1 = 20W
24.3.3.1 V< trí c>a các cVc ph1
aG +o chính xác +i)n trM nJi +Kt cHn +óng cNc dòng +i)n ph, Z +9 xa so vPi
cNc nJi +Kt cHn +o +G cNc +i)n th5 ph, Y nXm ngoài vùng 1nh h'Mng c9a +i)n trM (hi)u
Bng hình tr, c9a +Kt) giWa cNc nJi +Kt cHn +o và cNc dòng +i)n ph,. Cách tJt nhKt +G
xác +7nh cNc +i)n th5 ph, Y có nXm ngoài vùng 1nh h'Mng này không là chuyGn cNc Y
vào giWa cNc X và Z và +Nc sJ +o M m\i +iGm. N5u cNc +i)n th5 ph, Y nXm trong
vùng 1nh h'Mng (ho=c nXm c1 hai vùng n5u hai vùng này chOng lên nhau nh' hình
24.10a), thì khi di chuyGn cNc này giá tr7 +Nc sY thay +i +áng kG. Trong +i$u ki)n này,
không xác +7nh +'Lc giá tr7 +i)n trM nJi +Kt chính xác nào.

Hình 24.8 Thi:t b< 0o 0i/n trQ nOi 0Zt b]ng ph-9ng pháp 0i/n áp r9i.


Hình 24.9 Ph-9ng pháp 0i/n áp r9i.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13

M=t khác, n5u cNc +i)n th5 ph, Y +'Lc +=t ngoài khu vIc 1nh h'Mng c9a
+i)n trM nh' trong hình 24.10b, khi cNc Y di chuyGn thì ch[ sJ +o rKt ít thay +i. NhWng
sJ +o +'Lc có liên quan ch=t chY vPi các sJ +o khác và sY cho giá tr7 +i)n trM nJi +Kt
chính xác t:i cNc X. NhWng sJ +o này ph1i +'Lc vY thành +O th7 +G +1m b1o chúng
nXm trong vùng “bXng phcng” nh' hình 24.10b. Vùng này chi5m 62% và sY +'Lc +$
cAp ti5p M phHn sau.

Hình 24.10a Tr-[ng hTp hi/u Gng hình tr1 c>a 2 cVc ti:p 0Zt giao thoa.

Hình 24.10b Tr-[ng hTp hi/u Gng hình tr1 c>a 2 cVc ti:p 0Zt không giao thoa.
24.3.3.2 i/n trQ 0o c>a các cVc nOi 0Zt (ph-9ng pháp 62%)
Ph'4ng pháp 62% là sI mM rEng c9a ph'4ng pháp +i)n áp r4i và +ã +'Lc
chKp nhAn sau khi xác +7nh theo toán +O và th& nghi)m thIc t5. aây là ph'4ng pháp
chính xác nhKt nh'ng có m=t h:n ch5 vì ph1i s& d,ng bE phAn th& nghi)m chuyên
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 14

d,ng. Ph'4ng pháp này ch[ +'Lc áp d,ng khi c1 3 cNc nXm trên cùng mEt +'Qng thcng
và cNc nJi +Kt cHn +o là cNc +4n, là Jng ho=c tKm kim lo:i nh' trong hình 24.11.
Hình 24.12 ch[ ra nhWng khu vIc 1nh h'Mng c9a +i)n trM (lPp +Ong tâm) cNc
nJi +Kt X và c9a cNc dòng +i)n ph, Z. Hi)u Bng hình tr, c9a +Kt c9a cNc X và Z có
mEt phHn chOng lên nhau. N5u nh' sJ +o +'Lc khi di chuyGn cNc +i)n th5 ph, Y v$
phía X ho=c Z thì sI thay +i c9a sJ +o là rKt lPn và sY không có +'Lc sJ +o M gi1i hLp
lý. {nh h'Mng c9a vùng giao thoa này làm cho giá tr7 +i)n trM +Kt sY càng tDng khi cNc
Y càng xa cNc X.

Hình 24.11 Ph-9ng pháp 0i/n áp r9i vai cVc 0i/n áp Q v< trí 62%
so vai cVc nOi 0Zt cMn 0o

Hình 24.12 nnh h-Qng c>a vùng giao thoa vai 0i/n trQ 0Zt
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 15

Hình 24.13 biGu th7 tr'Qng hLp khi v7 trí các cNc X và Y +=t cách nhau mEt
kho1ng +9 xa +G không có khu vIc +i)n trM giao thoa. Khi chúng ta vY +O th7 +i)n trM
+o +'Lc ta thKy rXng sJ +o sY không thay +i khi Y +'Lc +=t M kho1ng ch;c ch;n nXm
trong ph:m vi cho phép. D1i ph:m vi này +'Lc xác +7nh theo tb l) phHn trDm c9a sJ +o
ban +Hu : ± 2%, ± 5%, ± 10%.v.v..
24.3.3.3 Kho6ng cách 0Bt các cVc ph1
Có thG bi5t kho1ng cách giWa X và Y vì kho1ng cách này cho theo +'Qng
kính c9a cNc th& nghi)m X, +E dài c9a cNc, tính +Ong nhKt c9a +Kt cFng nh' khu vIc
+i)n trM 1nh h'Mng. Kho1ng cách gHn +úng có thG +'Lc xác +7nh theo b1ng 24.7 vPi
+Kt +Ong nhKt và cNc có +'Qng kính 2,5cm (+'Qng kính gi1m mEt n&a thì kho1ng cách
gi1m +i 10%, +'Qng kính tDng gKp +ôi thì kho1ng cách tDng 10%). Th& nghi)m này
nên +'Lc ti5n hành +$u +=n theo tZng mùa trong nDm. NhWng sJ li)u +o +'Lc nên
+'Lc ghi l:i theo tZng mùa +G so sánh và phân tích. SI thay +i c9a sJ li)u th& nghi)m
theo nDm hay theo mùa là do sI Dn mòn các cNc nJi +Kt.

Hình 24.13 i/n trQ 0Zt trong vùng không có giao thoa
B6ng 24.7 Kho6ng cách gMn 0úng c>a cVc ph1 khi s, d1ng ph-9ng pháp 62%
Chi*u sâu cVc (m) Kho6ng cách 0:n Y (m) Kho6ng cách 0:n Z (m)
6 45 72
8 50 80
10 55 88
12 60 96
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 16

18 71 115
20 74 120
30 86 140

24.3.3.4 H/ thOng nhi*u cVc
CNc +4n nJi +Kt là bi)n pháp +4n gi1n và ti5t ki)m khi cHn thIc hi)n h)
thJng nJi +Kt. Nh'ng +ôi khi mEt cNc +4n không +1m b1o +i)n trM +9 nhV, khi +o cHn
nhi$u cNc +'Lc nJi song song vPi nhau. Ng'Qi ta th'Qng s& d,ng 2, 3 ho=c 4 cNc nJi
+Kt, chúng +'Lc +óng theo +'Qng thcng; khi sJ cNc lPn h4n ho=c bXng 4 cIc chúng
+'Lc +óng xuJng +Kt theo hình vuông, các cNc nJi +Kt có kho1ng cách bXng nhau và
+'Lc nJi song song nh' hình 24.14.
Trong h) thJng nhi$u cNc, có thG áp d,ng trIc ti5p kho1ng cách các cNc theo
ph'4ng pháp 62%. Kho1ng cách c9a các cNc ph, dIa trên kho1ng cách l'Pi tJi +a (ví
d, trong hình vuông kho1ng cách l'Pi tJi +a là +'Qng chéo; +'Qng thcng là tng +E
dài).

Hình 24.14 H/ thOng nhi*u cVc
B6ng 24.8 Kho6ng cách giRa các cVc trong h/ nOi 0Zt nhi*u cVc
Kho6ng cách l-ai max Kho6ng cách tai Y Kho6ng cách tai Z
6 78 125
8 87 140
10 100 160
12 105 170
14 118 190
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 17

16 124 200
18 130 210
20 136 220
30 161 260
40 186 300
50 211 340
60 230 370
80 273 440
100 310 500
120 341 550
140 372 600
160 390 630
180 434 700
200 453 730

24.3.3.4.1 Nhimu v-Tt quá giai h?n cho phép
Khi ti5n hành th& nghi)m M +i)n áp thKp (h: áp). S& d,ng dây +o quá dài có
thG ch7u nhiSu do v'Lt quá giPi h:n cho phép. Có thG s& d,ng vôn k5 +G xác +7nh
nhiSu. NJi các cIc X, Y và Z vPi nhau +G t:i các cIc ph, cho th& nghi)m +i)n trM nJi
+Kt tiêu chuRn. S& d,ng vôn k5 +G xác +7nh +i)n áp giWa các cIc X và Z nh' hình
24.15, ch[ sJ c9a +i)n áp sY là +i)n áp nhiSu vPi +Kt. N5u nh' giá tr7 này v'Lt quá giá
tr7 cho phép ta có thG thIc hi)n các bi)n pháp sau:
1) BuEc các dây +o c9a các cNc ph, vPi nhau. ai$u này có tác d,ng lo:i bV
các lo:i +i)n áp phát sinh giWa hai dây dUn.
2) N5u ph'4ng pháp nói trên không có tác d,ng, chúng ta th& thay +i
h'Png c9a nhWng dây +o c9a các cNc ph, +G chúng không song song vPi
dây +i)n phía trên ho=c d'Pi +Kt.
3) N5u vUn không gi1i quy5t +'Lc thì nên s& d,ng có bNc chJng nhiSu nh'
hình 24.16.

Hình 24.15 Ph-9ng pháp 0o 0i/n áp nhimu
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 18



Hình 24.16 S, d1ng dây có bVc chOng nhimu 0L h?n ch: 0i/n áp nhimu
24.3.3.4.2 i/n trQ cVc ph1 quá lan
Thi5t b7 th& nghi)m h: áp +o +i)n trM nJi +Kt t:o ra dòng +i)n qua +Kt và +o
+i)n áp r4i trên các cNc ph,, vì vAy n5u +i)n trM c9a cNc ph, quá lPn thì giá tr7 +o sY
sai sJ nhi$u do +i)n trM suKt c9a +Kt quá cao ho=c +iGm ti5p xúc giWa các cNc không
tJt. aG +1m b1o +iGm ti5p xúc tJt vPi +Kt, cHn ph1i n)n +Kt xung quanh các cNc ph, +G
lo:i bV l\ khí hình thành khi +óng cNc xuJng +Kt. N5u +i)n trM suKt c9a +Kt có vKn +$,
cHn + n'Pc xung quanh các cIc ph,, +i$u này sY làm gi1m +i)n trM ti5p xúc c9a cIc
ph, mà không làm 1nh h'Mng +5n k5t qu1 +o.
24.3.3.4.3 Trên 0-[ng nhNa
aôi khi ti5n hành do +i)n trM nJi +Kt t:i ch\ có tr1i nhIa làm cho các cIc
ph, khó +óng xuJng +Kt. Trong tr'Qng hLp này, có thG s& d,ng các l'Pi kim lo:i và +
n'Pc thay cho các cIc ph, nh' trong hình 24.17. a=t nhWng tKm l'Pi trên +Kt có
kho1ng cách bXng kho1ng cách c9a cNc nJi +Kt cHn +o, t'4ng tI nh' khi dùng cNc ph,.
a n'Pc lên nhWng tKm l'Pi này, khi +ó vi)c ti5n hành th& nghi)m giJng nh' khi có
cNc ph, +óng xuJng +Kt.
24.3.4 Ph-9ng pháp t` l/
Ph'4ng pháp này s& d,ng cHu Wheastone ho=c ôm k5 +G +o +i)n trM c9a cNc
nJi +Kt và cNc ph,, nh' ch[ ra trong hình 24.18. aOng hO tb sJ +i)n áp +'Lc s& d,ng
cùng vPi cHu Wheastone. aOng hO này +'Lc nJi vPi cNc ph, thB hai qua mEt bE dò +G
xác +7nh +iGm không. ai)n trM giWa cNc nJi +Kt và cNc ph, thB hai +'Lc +o bXng cHu
Wheastone ho=c ôm k5. Sau +ó, s& d,ng +Ong hO tb sJ +i)n áp và cHu Wheastone thì
mEt +iGm không mPi sY +'Lc xác +7nh trên cNc ph, thB hai. ai)n trM c9a cNc nJi +Kt là
tb sJ c9a +i)n trM cNc th& nghi)m vPi tng giá tr7 hai +i)n trM m;c nJi ti5p.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 19


Hình 24.17 S, d1ng l-ai kim lo?i làm cVc ph1
Quá trình +o sY nh' sau:
- ao R
X
+ R
Y
bXng cHu Wheastone và ôm k5.
- TZ giá tr7 c9a +Ong hO +o tb sJ +i)n áp xác +7nh +'Lc tb sJ R
A
/(R
A
+ R
B
).
- Thêm cNc ph, thB hai (R
Z
) vào m:ch th& nghi)m, ta nhAn +'Lc giá tr7
+iGm không.
B A
Y X
A
X
R R
R R
R
R
+
+
= ho=c ( )
÷
÷
ø
ö
ç
ç
è
æ
+
+ =
B A
A
Y X X
R R
R
R R R

Hình 24.18 Ph-9ng pháp t` l/ 0o 0i/n trQ 0Zt
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 20

24.3.5 o 0i/n trQ suZt c>a 0Zt (ph-9ng pháp bOn 0iLm)
ao +i)n trM suKt c9a +Kt nhXm ba m,c +ích. ThB nhKt, sJ li)u +o +'Lc ph,c
v, cho vi)c kh1o sát +7a lý m=t +Kt, xác +7nh v7 trí qu=ng, +E sâu c9a các lPp +á, và
nhWng hi)n t'Lng +7a vAt lý khác. ThB hai, +i)n trM suKt có 1nh h'Mng trIc ti5p +5n +E
Dn mòn c9a các +'Qng Jng kim lo:i d'Pi +Kt. N5u +i)n trM suKt càng gi1m thì +E Dn
mòn càng tDng, vì vAy cHn có bi)n pháp x& lý +G b1o v). ThB ba, +i)n trM suKt c9a +Kt
1nh h'Mng trIc ti5p +5n vi)c thi5t k5 h) thJng nJi +Kt mà chúng ta +ã nêu M phHn
tr'Pc. Khi thi5t k5 h) thJng nJi +Kt lPn, cHn +=t h) thJng nJi +Kt này M vùng có +i)n
trM suKt thKp nhKt +G vi)c nJi +Kt ti5t ki)m nhKt.
Có hai ph'4ng pháp +o +i)n trM suKt là ph'4ng pháp hai +iGm và bJn +iGm.
Ph'4ng pháp bJn +iGm +'Lc Bng d,ng nhi$u h4n và cho k5t qu1 chính xác h4n.
Ph'4ng pháp này +òi hVi bJn kho1ng cách bXng nhau trên cùng mEt +'Qng thcng
trong vùng th& nghi)m. VPi nguOn dòng thì giá tr7 dòng +i)n cho tr'Pc ch:y qua các
cNc M phía ngoài. ao giá tr7 +i)n áp r4i (ph, thuEc vào +i)n trM) giWa hai cNc bên trong.
ai)n trM suKt +'Lc xác +7nh theo công thBc sau:
( ) ( )
2 2 2 2
B 4 A 4
A 2
B 4 A
A 2
1
AR 4
+
-
+
+
=
p
r
Trong +ó:
A: là kho1ng cách giWa các cNc tính bXng cm.
B: là +E sâu c9a cNc tính bXng cm
R: là giá tr7 +i)n trM tính bXng W
N5u A > 20B, công thBc tính +i)n trM suKt sY là:
r = 2pAR (vPi A tính bXng cm)
r = +i)n trM suKt c9a +Kt (W/cm)
Giá tr7 này là +i)n trM suKt trung bình c9a +Kt M +E sâu t'4ng +'4ng vPi
kho1ng cách “A” giWa hai cNc.
24.3.6 Ph-9ng pháp 0o 0i/n th: ti:p xúc
Lý do chính +G ti5n hành +o +i)n trM nJi +Kt là +1m b1o an toàn cho ng'Qi và
thi5t b7. CNc ho=c l'Pi nJi +Kt ph1i +'Lc kiGm tra th'Qng xuyên khi:
1) CNc/l'Pi ti5p xúc kém ho=c không +'Lc nJi vPi nhau.
2) SI Dn mòn do +i)n trM suKt c9a +Kt nhV ho=c do tác nhân +i)n hóa.
3) SI cJ ch:m +Kt x1y ra gHn cNc nJi +Kt.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 21

Trong mEt vài tr'Qng hLp, có thG +ánh giá mBc an toàn +i)n theo các y5u tJ
khác nhau. ai)n áp an toàn có liên quan +5n các tr:m bi5n áp và các tr:m máy c;t cao
áp. Vì vAy h) thJng l'Pi nJi +Kt cho các tr:m này +'Lc thi5t k5 +G +1m b1o +i)n áp an
toàn có giá tr7 thKp khi x1y ra ng;n m:ch nhXm tránh gây nguy hiGm cho ng'Qi và thi5t
b7. GiPi h:n c9a +i)n áp an toàn +'Lc xác +7nh theo các ph'4ng pháp nh' sau:
i/n áp ti:p xúc: ai)n áp là +i)n áp khi con ng'Qi ch:m vào thi5t b7 có +i)n
ho=c vV c9a thi5t b7 có cách +i)n b7 h' hVng. aG +1m b1o dòng +i)n ch:y qua tim d'Pi
mBc an toàn cho phép, gradient +i)n áp ti5p xúc ph1i gi1m bXng không khi ng'Qi vô
tình ch:m vào thi5t b7 trong tr:m.
i/n áp b-ac: ai)n áp b'Pc là +i)n áp giWa hai chân ng'Qi nXm trong vùng
b7 sI cJ ch:m +Kt ho=c dòng c1m Bng sinh ra. Dòng +i)n này ch:y qua chân vì vAy
+i)n áp b'Pc ph1i nhV h4n giá tr7 cho phép.
CHn +o +i)n áp ti5p xúc trong tr'Qng hLp sau +ây:
1) H) thJng không nJi +Kt.
2) SI cJ ch:m +Kt có thG xuKt hi)n gHn khu vIc, thi5t b7 +'Lc nJi +Kt.
3) B) c9a các thi5t b7 +'Lc nJi +Kt có kích th'Pc so sánh +'Lc vPi khu vIc
nJi +Kt cHn th& nghi)m.
Khi ti5n hành +o +i)n áp ti5p xúc, có thG s& d,ng ph'4ng pháp bJn cIc.
Trong quá trình th& nghi)m, thi5t b7 th& nghi)m t:o nên sI cJ ch:m +Kt M mBc thKp M
gHn ch\ nJi +Kt. Giá tr7 hiGn th7 +'Lc nhân vPi dòng +i)n ch:m +Kt lPn nhKt x1y ra
tr'Pc +ây +G +'Lc giá tr7 +i)n áp ti5p xúc trong tr'Qng hLp xKu nhKt +Ji vPi thi5t b7. Ví
d,: Giá tr7 +o là 0,1 khi dòng sI cJ cIc +:i là 5000A thì +i)n áp ti5p xúc cIc +:i là
500V.
Vi)c +o +i)n áp ti5p xúc t'4ng tI nh' +o +i)n áp r4i, c1 hai ph'4ng pháp
+$u yêu cHu ph1i +óng ho=c +=t các cNc ph, ho=c trên m=t +Kt. Kho1ng cách giWa các
cIc khi +o +i)n áp ti5p xúc khác vPi kho1ng cách c9a cIc này trong ph'4ng pháp +i)n
áp r4i trong hình 24.19.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 22


Hình 24.19 o 0i/n áp ti:p xúc
Ta hãy xét hi)n t'Lng sau +ây: Cáp ngHm +'Lc mô t1 trong hình 18.19, khi
chNc th9ng cách +i)n gHn tr:m thì dòng +i)n sI cJ sY ch:y qua +Kt trM v$ tr:m t:o nên
gradient +i)n áp, +i)n áp này có thG nguy hiGm cho ng'Qi ti5p xúc vPi vùng +Kt b7 1nh
h'Mng.
Trong tình huJng này, vi)c th& nghi)m +i)n áp ti5p xúc +'Lc ti5n hành nh'
sau: NJi dây +o tZ hàng rào c9a tr:m vPi C1 và P1 c9a thi5t b7 +o bXng ph'4ng pháp
bJn cNc. V7 trí c9a cNc nJi +Kt M +iGm b7 sI cJ x1y ra vPi C2 c9a thi5t b7 +o. V7 trí c9a
cNc ph, nXm trên +'Qng thcng giWa hàng rào và +iGm sI cJ có kho1ng cách là 1m tZ
hàng rào c9a tr:m và +'Lc nJi vPi P2 c9a thi5t b7 +o. a'a thi5t b7 +o vào ch5 +E làm
vi)c, chNn dòng +i)n 10mA và ti5n hành +o. Ch[ th7 +o sY là dòng sI cJ cIc +:i. Khi
d7ch chuyGn cNc nJi vPi P2 xung quanh hàng rào ta có thG nhAn +'Lc giá tr7 +i)n áp
ti5p xúc.
24.3.7 o 0i/n trQ nOi 0Zt b]ng kìm 0o
Ph'4ng pháp +o này t'4ng +Ji mPi và +Ec +áo, có thG +o +i)n trM mà không
cHn c;t +Hu nJi +Kt. Ph'4ng pháp này cFng có 'u +iGm khi có nhi$u v7 trí nJi +Kt nJi
vPi nhau.
24.3.7.1 Nguyên lí ho?t 0Jng
Thông th'Qng vPi h) thJng nJi +Kt l'Pi phân phJi có thG +'Lc mô t1 nh'
m:ch +i)n +4n gi1n cho trên hình 24.20 ho=c m:ch +i)n t'4ng +'4ng nh' hình 24.21.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 23


Hình 24.20 M?ch 0i/n 09n gi6n mô t6 h/ thOng nOi 0Zt c>a l-ai 0i/n phân phOi.
N5u +i)n áp E +=t vào cIc nJi +Kt cHn +o R
X
qua máy bi5n áp +=c bi)t thì
dòng +i)n I ch:y qua m:ch +'Lc tính bXng công thBc:
k
n
k
X
R
R
I
E
1
1
=
S
+ =

Thông th'Qng:
å
=
>>
n
k k
X
R
R
1
1
1

Vì vAy: RX = E/I, n5u +ã bi5t I vì E là hXng sJ nên có thG xác +7nh ngay
+'Lc +i)n trM cNc nJi +Kt.

Hình 24.21 S9 0S t-9ng 0-9ng c>a m?ch hình 18.20
TZ hình 24.20 và 24.21 ta thKy rXng vPi nguOn +i)n áp E tHn sJ 1,6kHz sY
t:o nên dòng +i)n qua bi5n dòng CT. Ch[ có tín hi)u 1,6kHz +'Lc khu5ch +:i qua bE
khu5ch +:i chNn lNc, sau +ó qua bE +i t'4ng tI - sJ (A/D) và +'Lc hiGn th7 trên màn
hình tinh thG lVng.
BE lNc khu5ch +:i chNn lNc +'Lc s& d,ng +G lo:i bV dòng +i)n tHn sJ l'Pi
(50Hz) và các dòng nhiSu tHn sJ cao. ai)n áp +'Lc +o bXng cuEn dây quKn xung
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 24

quanh bi5n dòng CT, sau +ó qua bE khu5ch +:i và ch[nh l'u rOi +'a vào bE so sánh.
N5u kìm +o k^p không +úng cách thì sY xuKt hi)n báo hi)u “k^p mM” trên màn hình
tinh thG lVng. D,ng c, +o +i)n trM nJi +Kt bXng kìm +o nh' trong hình 24.22.
24.3.7.2 o t?i chX
NhWng ví d, sau là cách +o t:i ch\ +i)n trM nJi +Kt trong mEt sJ tr'Qng hLp:
1. Máy bi:n áp trên cJt:
aG +o ta tách bV vV ngoài dây nJi +Kt cho vZa mi)ng k^p c9a kìm +o. Mi)ng
kìm +o ph1i có kh1 nDng ôm lKy cNc nJi +Kt. CHn chú ý rXng kìm +o ph1i +'Lc +=t sao
cho mi)ng k^p nXm trong m:ch c9a dây trung tính ho=c h) thJng nJi vPi cNc nJi +Kt.
a=t ch5 +E +o dòng +i)n, dòng tJi +a qua dây nJi +Kt là 30A. N5u dòng +i)n
nJi +Kt v'Lt quá 30A thì không thG +o +i)n trM +Kt. Không ti5p t,c ti5n hành vPi
ph'4ng pháp +o này nWa. Sau +ó +=t ch5 +E +o +i)n trM và +o +i)n trIc ti5p giá tr7 +i)n
trM nJi +Kt. Ch[ sJ +o không ph1i là +i)n trM c9a cNc nJi +Kt mà còn ph1i kG +5n toàn
bE m:ch nJi giWa trung tính và dây +cng th5 giWa trung tính và cNc.

Hình 24.22 o 0i/n trQ 0Zt b]ng kim 0o
Trên hình 24.23 cho thKy có +Hu nJi giWa +5 cEt vPi cNc nJi +Kt. Khi +ó cHn
ph1i +=t kìm +o M phía trên mJi nJi sao cho c1 hai phHn nJi +Kt này có trong k5t qu1
+ó. aG thuAn ti)n tham kh1o v$ sau nên ghi ngày tháng, giá tr7 +i)n trM, giá tr7 dòng
+i)n và v7 trí cNc. Sau khi +o cHn bNc l:i lPp ngoài c9a dây nJi +Kt.
Ch[ sJ +o +i)n trM nJi +Kt cao do nhWng nguyên nhân sau:
- H) thJng nJi +Kt tOi.
- Dây nJi +Kt b7 +Bt.
- ai)n trM +Hu nJi cNc ho=c dây dUn lPn. CHn kiGm tra l:i các +Hu nJi này.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 25

2. o t?i n9i 0Bt t> 0i/n hoBc hòm công t9 cho các hJ tiêu th1:
V$ c4 b1n t'4ng tI nh' tr'Qng hLp trên. Hình 24.24 cho trong tr'Qng hLp
nhi$u cNc nJi +Kt và hình 24.25 cho trong tr'Qng hLp các cNc nJi +Kt +ã +'Lc thay th5
bXng Jng n'Pc. B:n cFng có thG s& d,ng c1 hai lo:i cho nJi +Kt. Trong tr'Qng hLp này
cHn ti5n hành +o giWa +iGm trung tính c9a h) thJng vPi các +iGm nJi +Kt.

Hình 24.23 o 0i/n trQ nOi 0Zt t?i các cJt 0i/n


Hình 24.24 Tr-[ng hTp nhi*u cVc nOi 0Zt.
3. Máy bi:n áp 0Bt trên b/:
Chú ý không bao giQ +'Lc tI do mM c&a tr:m bi5n áp. aó là trách nhi)m c9a
c4 quan phân phJi +i)n. Th& nghi)m này dành cho các chuyên gia cao áp và cHn tuân
th9 các yêu cHu an toàn khi làm vi)c vPi +i)n áp cao.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 26

Các cNc nJi +Kt (th'Qng là cNc +4n) M bên trong tr:m nh' hình 24.26 và
ngoài tr:m nh' hình 24.27. N5u cNc +4n M trong tr:m thì nên ti5n hành +o ngay trên
+iGm nJi c9a cNc. Thông th'Qng có nhi$u dây dUn nJi +Kt +'Lc nJi vPi kìm +o t:o nên
mEt m:ch vòng khép kín vPi +iGm trung tính.


Hình 24.25 Tr-[ng hTp nOi 0Zt s, d1ng 0-[ng Ong n-ac.


Hình 24.26 o 0i/n trQ nOi 0Zt bên trong tr?m trung gian
Trong nhi$u tr'Qng hLp, sJ +o chính xác nhKt có +'Lc bXng cách k^p kìm +o
ngay trên cNc nJi +Kt, phía d'Pi +iGm nJi dây +Kt vPi cNc, nh' vAy +o chính xác +'Lc
m:ch nJi +Kt.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 27

Trên hình 24.27 cNc nJi +Kt +'Lc +=t M ngoài hàng rào. V7 trí có kìm +o sY
+'Lc xác +7nh chính xác. N5u có nhi$u cNc M các góc khác nhau c9a tr:m thì chúng ta
cHn xác +7nh cách nJi +G +o chính xác +i)n trM nJi +Kt.

Hình 24.27 o 0i/n trQ nOi 0Zt bên ngoài tr?m
24.3.7.3 CJt 0-[ng dây truy*n t6i
CHn ph1i tuân theo các quy chuRn an toàn +i)n áp cao. a=t dây dUn nJi +Kt M
phía d'Pi chân cEt. Chú ý rXng nhi$u lo:i cEt khác nhau, vì vAy cHn ph1i cRn thAn khi
tìm dây nJi +Kt. Hình 24.28 là tr'Qng hLp có dây nJi +Kt bên ngoài, khi +ó +iGm +=t
kìm +o ph1i nXm trên tKt c1 các +Hu nJi c9a các cNc nJi +Kt cFng nh' các +5 nJi +Kt
c9a cEt thép.

Hình 24.28 o h/ thOng nOi 0Zt cho cJt truy*n t6i khi cVc nOi 0Zt bên ngoài.


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 28

24.3.7.4 o nOi 0Zt Q công sQ
f nhWng n4i này dây nJi +Kt chính th'Qng quá lPn và không thG k^p +'Lc.
Vì có nhi$u +'Qng dây +i)n trong công sM nên vi)c xác +7nh cFng khó khDn. V7 trí +o
tJt nhKt là t:i gian nguOn ho=c gHn máy phát +i)n.
ao mEt vài +iGm và so sánh sJ +o, chúng ta có thG nhAn bi5t +'Lc các +iGm
trung tính, thi5t b7 nJi +Kt và khu trung tâm nJi +Kt. Th& nghi)m sY có tác d,ng và
chính xác vì theo tiêu chuRn các công sM ch[ +'Lc nJi +Kt M mEt +iGm.
24.4 o toàn bJ h/ thOng nOi 0Zt
Các ph'4ng pháp +o +i)n trM nJi +Kt hay +i)n áp ti5p xúc +$u không cung
cKp +9 thông tin cHn thi5t v$ kh1 nDng an toàn c9a các dây dUn và các +iGm nJi +Kt khi
b7 dòng sI cJ ch:m +Kt. Kinh nghi)m cho thKy dòng +i)n sI cJ ch:m +Kt có thG gây
nhi$u thi)t h:i cho ng'Qi và thi5t b7 khi không +1m b1o giá tr7 tng trM nJi +Kt cHn
thi5t. Vì vAy cHn kiGm tra +7nh k> toàn bE nhWng mJi nJi c9a h) thJng nJi +Kt. M,c
tiêu c9a vi)c +o này là xác +7nh các thi5t b7, cKu trúc nJi vPi cNc nJi +Kt có +1m b1o
+i)n trM cHn thi5t không. Ng'Qi ta mong muJn +i)n trM mJi nJi rKt nhV (100 micro-ôm
ho=c ít h4n). Cách +o tJt nhKt toàn bE mJi nJi c9a h) thJng nJi +Kt là s& d,ng dòng
+i)n xoay chi$u có tr7 sJ lPn và mEt vài thi5t b7 +o +i)n áp r4i do dòng +i)n này gây ra.
Ph'4ng pháp này gNi là ph'4ng pháp th& nghi)m dòng +i)n lPn (High current Test).
Khi cho dòng +i)n 300A ch:y qua m:ch +i)n gOm mEt +Kt chuRn (th'Qng là trung tính
máy bi5n áp) và +Kt, +o giá tr7 +i)n áp r4i cho phép kiGm tra tình tr:ng c9a các dây nJi
+Kt. Hình 24.29 +'a ra mEt thi5t b7 +o kiGu này, s4 +O m:ch th& nghi)m nh' trên hình
24.30.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 29


Hình 24.29 Thi:t b< 0o 0i/n trQ 0Zt b]ng ph-9ng pháp dòng 0i/n lan.
Khi s& d,ng ph'4ng pháp dòng +i)n lPn cHn l'u ý nhWng vKn +$ sau +ây,
nh'ng cHn chú ý rXng +ây ch[ là nhWng ch[ dUn cho tr'Qng hLp m\i cNc nJi +Kt +'Lc
xem nh' +'Lc nJi vPi các cNc nJi +Kt lân cAn khác.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 30


Hình 24.30 Ph-9ng pháp 0o 0i/n trQ nOi 0Zt b]ng dòng 0i/n lan.
1) ai)n áp r4i c9a h) nJi +Kt tDng xKp x[ 1 vôn khi kho1ng cách là 0,3m tính tZ
+iGm +Kt chuRn (ví d, +iGm trung tính c9a máy bi5n áp).
2) aJi vPi h) có cNc nJi +4n +'Lc coi là thVa mãn n5u +i)n áp r4i giJng nh'
tr'Qng hLp trên khi có dòng +i)n 200A ch:y trong m:ch th& nghi)m. HHu
h5t các thi5t b7 lo:i này s& d,ng dòng 300A.
3) aJi vPi h) nhi$u cNc nJi +Kt, m\i cNc nJi +Kt có thG +'Lc coi là thVa mãn
n5u +i)n áp r4i giJng nh' tr'Qng hLp +Hu khi có dòng +i)n 150A ch:y trong
m:ch th& nghi)m. N5u dòng +i)n d'Pi 150A thì các cNc nJi +Kt b7 c;t ra
khVi thi5t b7 và dòng 300A sY ch:y trong m:ch th& nghi)m. N5u các cNc nJi
+Kt có dòng 300A và +i)n áp r4i không tDng h4n 0,5V so vPi mBc tr'Pc +ó
thì các cNc nJi +Kt này có thG +'Lc coi là thVa mãn.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 31

4) Khi th& nghi)m trung tính máy bi5n áp ho=c +iGm chuRn vPi dòng 300A,
n5u dòng +i)n tJi thiGu là 150A ch:y qua l'Pi +Kt thì +iGm +Kt chuRn +'Lc
xem là thVa mãn.
5) Thi5t lAp mEt +iGm +Kt chuRn, th'Qng là trung tính máy bi5n áp, tZ nguOn
dòng +i)n xoay chi$u lPn nJi mEt +Hu dây +o vPi +Kt th& nghi)m nh' hình
24.30. NJi +Hu dây +o M mBc trên nh'ng M phía d'Pi +Hu nJi ho=c k^p, cho
dòng 300A qua l'Pi nJi +Kt và +o +i)n áp r4i dNc theo l'Pi. S& d,ng ampe
kìm +G +o tng dòng +i)n phía trên (thi5t b7 +o) và d'Pi (l'Pi nJi +Kt). ai)n
áp ph1i phù hLp vPi m,c 2 và 3 M trên.








CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 25
Thi:t b< b6o v/ quá áp











#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

25 Thi5t b7 b1o v) quá áp ......................................................................................... 1
25.1 Các lo:i quá +i)n áp trong h) thJng +i)n....................................................... 1
25.2 Nguyên nhân quá +i)n áp.............................................................................. 1
25.3 GiPi thi)u các lo:i chJng sét van c4 b1n ....................................................... 1
25.3.1 ChJng sét SiC........................................................................................ 2
25.3.2 ChJng sét ZnO....................................................................................... 3
25.4 Các thông sJ k] thuAt chính c9a chJng sét van ............................................. 4
25.5 H'Png dUn tính toán, lIa chNn chJng sét van................................................ 5
25.5.1 aJi vPi các chJng sét van SiC............................................................... 6
25.5.2 aJi vPi các chJng sét van ZnO.............................................................. 6
25.6 KhJi l'Lng th& nghi)m chJng sét van........................................................... 9
25.6.1 ao +i)n trM cách +i)n............................................................................. 9
25.6.2 ao dòng +i)n rò................................................................................... 10
25.6.3 ao +i)n áp phóng tHn sJ công nghi)p .................................................. 11
25.6.4 ao +i)n áp tham kh1o xoay chi$u ........................................................ 11






















!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

25 Thi:t b< b6o v/ quá áp
25.1 Các lo?i quá 0i/n áp trong h/ thOng 0i/n
Quá +i)n áp khí quyGn.
Quá +i)n áp nEi bE.
Quá +i)n áp cEng h'Mng.
25.2 Nguyên nhân quá 0i/n áp
Quá +i)n áp khí quyGn tác d,ng gián ti5p lên cách +i)n chính c9a máy phát
+i)n qua máy bi5n áp nâng áp khi có sóng sét tác +Eng lên phía cao áp c9a máy bi5n áp
nâng áp.
Quá +i)n áp nEi bE xuKt hi)n khi có sI thay +i ch5 +E làm vi)c trong h)
thJng +i)n. Nguyên nhân trIc ti5p làm phát sinh quá +i)n áp nEi bE có thG là thao tác
+óng c;t các phHn t& c9a h) thJng trong ch5 +E làm vi)c bình th'Qng (nh' +óng c;t
+'Qng dây không t1i, c;t mEt máy bi5n áp không t1i), nh'ng cFng có thG do b1n thân
nhWng tình tr:ng sI cJ khác nhau trong h) thJng +i)n nh' ch:m +Kt, ng;n m:ch, +Bt
dây…
Quá +i)n áp cEng h'Mng: H) thJng +i)n bao gOm rKt nhi$u phHn t& có +i)n
c1m lPn (nh' máy phát +i)n, máy bi5n áp, cuEn c1m…) và +i)n dung lPn nhWng phHn
t& +ó t:o thành hàng lo:t nhWng m:ch vòng dao +Eng phBc t:p. Trong ch5 +E làm vi)c
bình th'Qng c9a h) thJng, các m:ch vòng +ó +'Lc nJi t;t bMi nhWng ph, t1i lPn và nJi
vào nhWng nguOn công suKt lPn nên các dao +Eng tI do không thG phát triGn +'Lc,
nh'ng khi có mEt sI cJ ho=c mEt thao tác nhKt +7nh nào +ó khi5n cho mEt phHn các
m:ch vòng này b7 tách ra khVi ph, t1i thì trong phHn m:ch +ó sY xuKt hi)n dao +Eng
nDng l'Lng do +ó có phân bJ l:i nDng l'Lng +i)n và tZ tr'Qng giWa các +i)n dung và
+i)n c1m c9a m:ch. NhWng dao +Eng +ó trong +i$u ki)n nhKt +7nh có thG phát sinh
hi)n t'Lng cEng h'Mng. Dao +Eng trong tr:ng thái cEng h'Mng +'a +5n quá +i)n áp
gNi là quá +i)n áp cEng h'Mng.
25.3 Giai thi/u các lo?i chOng sét van c9 b6n
ChJng sét van là thi5t b7 dùng +G h:n ch5 các lo:i quá +i)n áp x1y ra trong
l'Pi +i)n nhXm b1o v) cho cách +i)n chính c9a các thi5t b7 +i)n. Các lo:i quá +i)n áp M
+ây ch[ xuKt hi)n t:m thQi do nhi$u nguyên nhân gây ra có thG quá +i)n áp do sét +ánh,
do các sI cJ ch:m +Kt, do thao tác chuyGn +i ph'4ng thBc vAn hành trong nEi bE l'Pi
+i)n.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

Nhi)m v, c9a chJng sét là gi1m tr7 sJ quá +i)n áp +=t trên cách +i)n c9a
thi5t b7 và khi h5t quá +i)n áp ph1i nhanh chóng dAp t;t hO quang c9a dòng +i)n xoay
chi$u, ph,c hOi tr:ng thái làm vi)c bình th'Qng.
Theo trình +E phát triGn công ngh) +5n nay trên l'Pi +i)n có 4 lo:i chJng sét
van:
- ChJng sét van SiC có khe hM.
- ChJng sét van SiC có khe hM kèm +i)n trM.
- ChJng sét van ZnO không khe hM.
- ChJng sét van ZnO có khe hM.
CKu t:o và nguyên t;c làm vi)c c9a chJng sét SiC và ZnO có khác nhau:
25.3.1 ChOng sét SiC
ChJng sét van SiC có khe hM dùng t hLp khe hM phóng +i)n +G xác +7nh
+i)n áp phóng và m;c nJi ti5p vPi các phHn t& van +G dAp t;t dòng +i)n. C1 khe hM và
phHn t& van +'Lc bao bNc kín trong vV sB.
Khe hM cho phép chJng sét gi1i trZ dòng +i)n tHn sJ công nghi)p theo sau +G
phHn t& SiC khVi b7 +Jt nóng và h' hVng. Trong quá trình vAn hành khe hM ch7u toàn
bE +i)n áp vAn hành pha +Kt, chBc nDng c9a khe hM là không +G x1y ra phóng +i)n M
+i)n áp vAn hành bình th'Qng, phóng +i)n M +úng +i)n áp thi5t k5 +G dUn dòng +i)n +i
qua phHn t& SiC và ph,c hOi trM l:i tr:ng thái bình th'Qng.
PhHn t& van là +i)n trM phi tuy5n +'Lc ch5 t:o tZ bEt cacbôrun (SiC), m=t
ngoài h:t cacbôrun có màng mVng SiO
2
dày kho1ng 10
-5
cm, +i)n trM suKt b1n thân c9a
h:t cacbôrun bé kho1ng 10
-2
=.m và n +7nh nh'ng +i)n trM c9a màng mVng ph, thuEc
vào c'Qng +E +i)n tr'Qng. Khi c'Qng +E +i)n tr'Qng bé +i)n trM suKt c9a màng mVng
kho1ng 10
4
¸10
6
=.m nh'ng khi +i)n tr'Qng tDng cao nó sY gi1m rKt nhanh và +i)n trM
tng gi1m tPi mBc +i)n trM c9a h:t cacbôrun.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

aG +i)n áp ph,c hOi c9a chJng sét phân bJ +$u trên các khe hM, sau này
ng'Qi ta +ã m;c thêm +i)n trM song song vPi khe hM +G cho sI phân bJ +i)n áp xoay
chi$u trên các khe hM +'Lc +$u +=n do y5u tJ bên ngoài vV bNc nh' môi tr'Qng, +E Rm
tác +Eng +5n vV bNc chJng sét có thG làm +i)n áp phóng +i)n không +úng nh' tr7 sJ +ã
thi5t k5.TZ +ây hình thành lo:i chJng sét van mPi +ó là lo:i chJng sét van SiC có khe
hM kèm +i)n trM nh' +ã nêu M trên.

25.3.2 ChOng sét ZnO
ChJng sét van ZnO không khe hM dùng phHn t& van là oxit kim lo:i có tính
chKt phi tuy5n cao +G t1n dòng +i)n sét, các phHn t& này +'Lc bao bNc trong vV bNc
kín.
PhHn t& van này +'Lc ch5 t:o tZ nhi$u kim lo:i ch9 y5u là oxit kYm (kho1ng
90%) và mEt l'Lng nhV các các oxit kim lo:i khác gNi là ph, gia nh': cobalt, oxit
mDng gang, bismuth, ...vv. a=c tính c9a nó ph, thuEc rKt nhi$u vào công ngh) ch5 t:o.
a=c +iGm c9a phHn t& van này là tính phi tuy5n cIc m:nh nên M +i)n áp làm vi)c dòng
rò có tr7 sJ rKt bé cho phép nJi thcng vào l'Pi +i)n không cHn khe hM. Khi quá +i)n áp
k5t thúc không có dòng +i)n tHn sJ công nghi)p +i theo sau và có kh1 nDng hKp th,
nDng l'Lng lPn +G sau khi t1n dòng +i)n sét không làm suy gi1m phRm chKt c9a chúng.

aG tDng kh1 nDng ch7u +Ing quá áp t:m thQi h4n so vPi chJng sét ZnO
không khe hM ng'Qi ta +ã phJi hLp công ngh) c9a chJng sét SiC và chJng sét ZnO
không khe hM +G ch5 t:o ra lo:i chJng sét mPi +ó là chJng sét ZnO có khe hM. aJi vPi
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

chJng sét lo:i này thì sJ phHn t& ZnO gi1m +i và thay th5 vào +ó là các t hLp khe hM
kèm +i)n trM.


Hình vq minh ho? mJt sO chOng sét van
25.4 Các thông sO kP thuFt chính c>a chOng sét van
Có rKt nhi$u thông sJ k] thuAt liên quan +5n chJng sét van, nh'ng th'Qng
g=p nhKt là các thông sJ k] thuAt sau:
- 5in áp $*nh m-c(Ur):
ai)n áp +7nh mBc c9a chJng sét là giá tr7 hi)u d,ng c9a +i)n áp tHn sJ công
nghi)p cho phép lPn nhKt +G chJng sét van làm vi)c +úng khi có quá áp t:m thQi.
- 5in áp vRn hành liên tMc(Uc):
ai)n áp vAn hành liên t,c là giá tr7 hi)u d,ng c9a +i)n áp tHn sJ công nghi)p
lPn nhKt +'Lc thi5t k5 mà +i)n áp này có thG s& d,ng liên t,c giWa hai cIc c9a chJng
sét.
- Dòng $in x3 $*nh m-c(In):
Dòng +i)n x1 +7nh mBc là tr7 sJ +[nh c9a dòng +i)n xung dùng +G phân lo:i
chJng sét.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

- 5in áp tham kh3o(Uref):
ai)n áp tham kh1o là giá tr7 +[nh c9a +i)n áp tHn sJ công nghi)p chia cho
2 +'Lc s& d,ng +G +o dòng +i)n tham kh1o.
- Dòng $in tham kh3o(Iref):
Dòng +i)n tham kh1o là giá tr7 +[nh c9a thành phHn +i)n trM dòng +i)n tHn sJ
công nghi)p +'Lc s& d,ng +G xác +7nh +i)n áp tham kh1o c9a chJng sét. Dòng +i)n
tham kh1o +'Lc qui +7nh bMi chính nhà ch5 t:o chJng sét.
- Quá $in áp t%m thKi(TOV):
Là +i)n áp xuKt hi)n trên pha không sI cJ khi x1y ra ch:m +Kt 1 pha trong
l'Pi +i)n.
25.5 H-ang d\n tính toán, lNa chVn chOng sét van
Khi thi5t k5 l'Pi +i)n muJn chNn chJng sét van cHn ph1i bi5t rõ các thông sJ
k] thuAt liên quan c9a chJng sét (+i)n áp +7nh mBc, +i)n áp vAn hành liên t,c, +=c
tuy5n +i)n áp cho bMi nhà ch5 t:o, .v.v) +Ong thQi ph1i hiGu rõ ch5 +E làm vi)c c9a
l'Pi +i)n mà chJng sét van l;p +=t trên +ó bao gOm ch5 +E nJi +Kt c9a +iGm trung tính,
+i)n áp l'Pi +7nh mBc, các ch5 +E vAn hành c9a l'Pi +i)n (ch5 +E cIc tiGu, cIc +:i, sI
cJ) nh'ng quan trNng nhKt M +ây là ch5 +E cIc +:i và ch5 +E sI cJ vì hai ch5 +E này
1nh h'Mng trIc ti5p +5n vi)c tính chNn chJng sét van.
aG lIa chNn chJng sét van nói chung ph1i quan tâm các y5u tJ sau:
1. Ki5n áp 9Anh mLc c?a l6Hi 9i5n:
aG làm c4 sM tính chNn +i)n áp cho chJng sét van cHn ph1i bi5t cKp +i)n áp
c9a l'Pi +i)n.
2. Ch+ 9M nNi 9;t c?a 9iOm trung tính c?a l6Hi 9i5n cGn thi+t k+:
CHn phân bi)t rõ ch5 +E nJi +Kt c9a +iGm trung tính +G xác +7nh +'Lc h) sJ sI
cJ ch:m +Kt k
e
. Theo tính toán v$ lý thuy5t thì:
- f l'Pi +i)n có trung tính trIc ti5p nJi +Kt, h) sJ k
e
= (1¸1,4).
- f l'Pi +i)n có trung tính cách +i)n hay nJi +Kt qua cuEn kháng, h) sJ k
e
=
1,73.
3. Ch+ 9M vPn hành c?a l6Hi 9i5n.
aG chNn chJng sét làm vi)c n +7nh M mNi ch5 +E vAn hành c9a l'Pi +i)n mà
không 1nh h'Mng +5n +i$u ki)n làm vi)c bình th'Qng c9a nó, cHn ph1i xét +5n tr'Qng
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

hLp là l'Pi +i)n có thG x1y ra sI cJ ch:m +Kt khi +ang vAn hành M ch5 +E +i)n áp cIc
+:i.
VPi yêu cHu không cao thì vi)c lIa chNn chJng sét van dIa và các thông sJ
h) thJng áp d,ng cho chJng sét (SiC) và (ZnO) nh' sau:
25.5.1 Oi vai các chOng sét van SiC
aây là các chJng sét van công ngh) cF thì cHn quan tâm +5n +i)n áp +7nh
mBc, không có khái ni)m v$ +i)n áp vAn hành liên t,c. Do vAy khi chNn các chJng sét
van lo:i này s& d,ng thông sJ +i)n áp +7nh mBc.
Khi chNn chJng sét thì ph1i thVa mãn +i$u ki)n sau:
3
U
.
e
k U
max
dmCSV
³
Trong +ó:
U
max
: là +i)n áp dây M ch5 +E vAn hành cIc +:i c9a h) thJng,
U
max
=(1,05¸1,1) U
+ml'Pi
.
U
+mCSV
: là +i)n áp +7nh mBc c9a chJng sét van.
+ f l'Pi trung tính trIc ti5p nJi +Kt:
max
max
dmCSV
U 808 , 0
3
U
. 4 , 1 U = ³
H) sJ k
e
+'Lc chNn là 1,4 là Bng vPi ch5 +E vAn hành có kh1 nDng gây ra quá
+i)n áp t:m thQi là lPn nhKt.
- N5u trong h) thJng +i)n +'Lc thi5t k5 nh'ng có mEt vài +iGm trung tính
c9a máy bi5n áp không nJi +Kt thì k
e
có xu h'Png ti5n dHn +5n tr7 sJ k
e
» 1,4.
- N5u trong h) thJng +i)n +'Lc thi5t k5 mà trung tính c9a tKt c1 các máy
bi5n áp +$u nJi +Kt thì ke = 1,05.
+ f l'Pi trung tính cách +i)n:
max
max
dmCSV
U
3
U
. 73 , 1 U = ³
25.5.2 Oi vai các chOng sét van ZnO
aây là các chJng sét van công ngh) mPi, +=c +iGm c9a chúng là M tr:ng thái
vAn hành các phHn t& van oxit kim lo:i ch7u +i)n áp +=t trên nó do vAy khi chNn ph1i
s& d,ng các thông sJ chính sau +G tính chNn :
- H) sJ quá +i)n áp t:m thQi.
- ai)n áp +7nh mBc.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

- ai)n áp vAn hành liên t,c.
Khi chNn chJng sét cHn ti5n hành các b'Pc sau:
B-ac 1: Xác +7nh h) sJ quá +i)n áp t:m thQi T.
H) sJ này có quan h) vPi quá +i)n áp t:m thQi và +i)n áp vAn hành liên t,c
ho=c +i)n áp +7nh mBc t'4ng Bng là T
C
ho=c T
r
:
C
C
U
TOV
T = ;
r
r
U
TOV
T =
Quá +i)n áp t:m thQi là hàm sJ theo thQi gian t +'Lc cho bMi +'Qng +=c tính
biGu diSn mJi quan h) T(t). a'Qng +=c tính này khác nhau tùy thuEc vào nhà ch5 t:o
chJng sét có thG là T
C
(t) ho=c T
r
(t). Nh' vAy +G bi5t +'Lc T cHn ph1i bi5t thQi gian t.
ThQi gian này là thQi gian tOn t:i quá +i)n áp t:m thQi nó ph, thuEc vào ch5 +E nJi +Kt
c9a +iGm trung tính trong l'Pi +i)n mà chJng sét +'Lc l;p +=t trên +ó. Theo qui +7nh
hi)n hành thì thQi gian lo:i trZ sI cJ ch:m +Kt M l'Pi trung tính nJi +Kt trIc ti5p là 10
giây, M l'Pi trung tính cách +i)n là 2giQ. TZ +ây tra +=c tuy5n +G xác +7nh T. Chú ý s&
d,ng +'Qng +=c tuy5n Bng vPi tr:ng thái chJng sét +ã +'Lc n:p nDng l'Lng.

Bc tuy:n quá 0i/n áp t?m th[i T(t) c>a chOng sét van VariGap AZL

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8


Bc tuy:n quá 0i/n áp t?m th[i T(t) c>a chOng sét van Varistar AZS
B-ac 2: ChNn +i)n áp cho chJng sét.
Tr'Qng hLp chJng sét cHn chNn có +=c tính là T
C
(t) ho=c T
r
(t) thì ph1i tính
chNn +i)n áp theo Uc ho=c Ur c9a chJng sét t'4ng Bng nh' sau:
C
C
T
TOV
U ³ ho=c
r
r
T
TOV
U ³
3
U
k TOV
max
e
=
Trong $ó:
U
max
: là +i)n áp dây M ch5 +E vAn hành cIc +:i c9a h) thJng, U
max
=
(1,05¸1,1) U
+ml'Pi
.
U
C
: là +i)n áp vAn hành liên t,c c9a chJng sét van.
U
r
: là +i)n áp +7nh mBc c9a chJng sét van.
+ f l'Pi trung tính trIc ti5p nJi +Kt:
H) sJ T +'Lc tra theo +'Qng +=c tính quá +i)n áp t:m thQi M thQi +iGm t
=10s.
max
max
U 808 , 0
3
U
4 , 1 TOV = =
C
C
T
TOV
U ³ ho=c
r
r
T
TOV
U ³
+ f l'Pi trung tính cách +i)n:
H) sJ T +'Lc tra theo +'Qng +=c tính quá +i)n áp t:m thQi M thQi +iGm t
=7200s.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

max
max
U
3
U
73 , 1 TOV = =
C
C
T
TOV
U ³ ho=c
r
r
T
TOV
U ³
TZ +ây dIa vào b1ng thông sJ k] thuAt c9a chJng sét +G chNn ra chJng sét
có +i)n áp phù hLp.
Ghi chú:
Khi có $'y $A các thông tin v2 các $i2u kin v2 l>p $Lt, các $i2u kin v2 môi
tr.Kng, các $i2u kin v2 c1 hQc, các $i2u kin vRn hành h thGng $in, ... mà chGng sét
$.:c l>p $Lt trong $ó thì vic chQn chGng sét van sV chi ti(t h1n.
25.6 KhOi l-Tng th, nghi/m chOng sét van
aG thuAn ti)n trong vi)c trình bày tài li)u chúng ta qui 'Pc nh' sau:
CSV1: ChJng sét van SiC có khe hM.
CSV2: ChJng sét van SiC có khe hM có +i)n trM song song.
CSV3: ChJng sét van ZnO không khe hM.
CSV4: ChJng sét van ZnO có khe hM.
Sau +ây là các h:ng m,c cHn kiGm tra cho tZng lo:i chJng sét:
25.6.1 o 0i/n trQ cách 0i/n
Ph:m vi áp d,ng: aJi vPi các lo:i CSV1, CSV2, CSV3, CSV4.
· Thi+t bA thí nghi5m:
D,ng c, th'Qng dùng là các Mêgômét +i)n t& nh': ISOOL5003,
KYORITSU 3121. ai)n áp +o tZ 1000V +5n 2500V DC.
· Ph67ng pháp 9o:
- Ph1i v) sinh s:ch sY b$ m=t sB tr'Pc khi +o.
- aJi vPi chJng sét van +i)n áp nhV h4n 3KV ph1i dùng Mêgômét có
+i)n áp 1000VDC.
- aJi vPi chJng sét van +i)n áp lPn h4n 3KV ph1i dùng Mêgômét có
+i)n áp 2500VDC.
- aJi vPi chJng sét van nhi$u phHn t& trong 1pha ph1i +o tZng phHn
t& riêng bi)t.


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

· Kánh giá k+t qu3 9o:
- SJ li)u +o ph1i so sánh vPi tiêu chuRn cho phép c9a nhà ch5 t:o,
tiêu chuRn ngành, tiêu chuRn bE công nghi)p n=ng.
25.6.2 o dòng 0i/n rò
Ph:m vi áp d,ng: aJi vPi các lo:i CSV1, CSV2.
· Thi+t bA thí nghi5m:
D,ng c, th'Qng dùng là các hLp bE th& nghi)m cao th5 nh' A67-70, PGK-
70, các xe công trình và các t, +i)n cao th5.
· Ph67ng pháp 9o:
- Ph1i v) sinh s:ch sY b$ m=t sB tr'Pc khi +o.
- Ghi nhAn nhi)t +E lúc th& nghi)m.
- aJi vPi chJng sét van nhi$u phHn t& trong 1 pha ph1i +o tZng
phHn t& riêng bi)t.
- ai)n áp th& nghi)m áp d,ng theo h'Png dUn nhà ch5 t:o chJng
sét t'4ng Bng, tiêu chuRn ngành, tiêu chuRn bE công nghi)p n=ng.
- N5u s& d,ng các hLp bE +o nh' A67-70, PGK-70 +G th& nghi)m
cHn ph1i m;c thêm t, +i)n cao th5 song song vPi +Ji t'Lng +o và ph1i trZ +i
dòng +i)n +i qua t, +i)n bXng cách ti5n hành th& nghi)m 2 phép +o: phép +o
thB nhKt +G +o dòng +i)n tng +i qua +Ji t'Lng +o và t, +i)n, phép +o thB hai
+G +o dòng +i)n +i qua t, +i)n.Trong c1 hai phép +o công t;c chNn ph1i nXm
M v7 trí t'4ng Bng vPi ph, t1i +i)n dung.
- N5u s& d,ng các xe công trình +G th& nghi)m cHn ph1i m;c thêm
t, +i)n cao th5 song song vPi +Ji t'Lng +o t:i phHn t& êkran c9a s4 +O +o.
· S7 9Q 9o:
c

· Kánh giá k+t qu3 9o:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

- K5t qu1 +o dòng +i)n dUn +Ji vPi CSV2 ph1i qui +i v$ nhi)t +E
chuRn là +20
0
C và so sánh vPi tiêu chuRn cho phép c9a nhà ch5 t:o, tiêu
chuRn ngành, tiêu chuRn bE công nghi)p n=ng. Công thBc qui +i nh' sau:
I
20
= (1,06 ± 0,003.t)I
t

Trong +ó: I
t
: Dòng +i)n dUn +o M nhi)t +E t.
t: Nhi)t +E lúc th& nghi)m.
I
20
: Dòng +i)n dUn cho phép M +20
0
C.
N5u t³ +20
0
C: LKy dKu trZ (-) trong ngo=c +4n.
N5u t<+20
0
C: LKy dKu cEng (+) trong ngo=c +4n.
25.6.3 o 0i/n áp phóng tMn sO công nghi/p
Ph:m vi áp d,ng: aJi vPi các lo:i CSV1, CSV4.
· Thi+t bA thí nghi5m:
D,ng c, th'Qng dùng là các hLp bE th& nghi)m cao th5 nh' AID-70, PGK-
70, các xe công trình.
· Ph67ng pháp 9o:
- Ph1i v) sinh s:ch sY b$ m=t sB tr'Pc khi +o.
- S& d,ng các hLp bE th& nghi)m cao th5 và nâng +i)n áp cho +5n
khi chJng sét van phóng +i)n. Phép +o +'Lc ti5n hành nhi$u lHn và lKy tr7 sJ
trung bình, kho1ng thQi gian ti5n hành các lHn +o không nhV h4n 10 giây.
· S7 9Q 9o:

· Kánh giá k+t qu3 9o:
- SJ li)u +o ph1i so sánh vPi tiêu chuRn cho phép c9a nhà ch5 t:o,
tiêu chuRn ngành, tiêu chuRn bE công nghi)p n=ng.
25.6.4 o 0i/n áp tham kh6o xoay chi*u
Ph:m vi áp d,ng: aJi vPi các lo:i CSV3.
· Thi+t bA thí nghi5m:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

D,ng c, th'Qng dùng là các hLp bE th& nghi)m cao th5 nh': A67-70, các
xe công trình, thi5t b7 +o dòng +i)n.
· Ph67ng pháp 9o:
- Ph1i v) sinh s:ch sY b$ m=t sB tr'Pc khi +o.
- Ghi nhAn nhi)t +E lúc th& nghi)m.
- Thi5t b7 +o l'Qng dòng +i)n ph1i +'Lc +=t t:i +uôi chJng sét van
và chân +5 chJng sét ph1i cách +i)n vPi +Kt.
- S& d,ng các hLp bE th& nghi)m cao th5 +G nâng +i)n áp và +Nc tr7
sJ +i)n áp t:i thQi +iGm dòng +i)n xuyên qua chJng sét +:t +5n tr7 sJ dòng
+i)n tham kh1o I
ref
thì tr7 sJ +i)n áp +ó chính là +i)n áp tham kh1o U
ref
. Tr7 sJ
dòng +i)n tham kh1o này +'Lc cho bMi nhà ch5 t:o chJng sét van. Chú ý rXng
phép +o cHn ti5n hành nhanh, +i)n áp +=t duy trì không quá 30 giây.
- aJi vPi chJng sét van nhi$u phHn t& trong 1pha tùy theo kh1 nDng
nâng cao áp c9a thi5t b7 thí nghi)m cho phép +o +i)n áp tham kh1o c9a tZng
phHn t& . ai)n áp tham kh1o c9a chJng sét sY bXng tng +i)n áp tham kh1o c9a
các phHn t& trong chJng sét +ó.
· S7 9Q 9o:

· Kánh giá k+t qu3 9o:
- K5t qu1 +o +i)n áp tham kh1o U
ref
ph1i qui +i v$ nhi)t +E chuRn
là +20
0
C và so sánh vPi tiêu chuRn cho phép c9a nhà ch5 t:o chJng sét. Công
thBc qui +i nh' sau:
U
ref
(+20) =K x U
ref
(t)
Trong +ó: U
ref
(+20): ai)n áp tham kh1o M 20
0
C.
U
ref
(t): ai)n áp tham kh1o +o M nhi)t +E t.
K: H) sJ hi)u ch[nh theo nhi)t +E.


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13

nnh h-Qng c>a nhi/t 0J vào 0i/n áp tham kh6o










CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 26
B6o d-8ng và th, nghi/m cáp























#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

26 B1o d'3ng và th& nghi)m cáp............................................................................. 1
26.1 CKu t:o cáp................................................................................................... 1
26.2 B1o d'3ng cáp.............................................................................................. 1
26.3 Các nguyên nhân gây h' hVng cáp................................................................ 2
26.3.1 H' hVng c4 hNc ..................................................................................... 2
26.3.2 ~n mòn vV cáp ...................................................................................... 2
26.3.3 >m thâm nhAp vào cách +i)n................................................................. 2
26.3.4 Phát nóng c9a cáp.................................................................................. 3
26.3.5 {nh h'Mng c9a cháy và sét .................................................................... 3
26.3.6 Ðánh th9ng v$ +i)n................................................................................ 3
26.4 LIa chNn và s& d,ng cáp .............................................................................. 3
26.4.1 L;p +=t .................................................................................................. 4
26.4.2 CKu t:o cáp............................................................................................ 4
26.4.3 BJ trí cáp............................................................................................... 4
26.4.4 Cách +i)n và vV ngoài............................................................................ 4
26.4.5 ai$u ki)n vAn hành................................................................................ 4
26.4.6 ChNn ti5t di)n cáp.................................................................................. 5
26.4.7 Màn ch;n............................................................................................... 5
26.5 Th& nghi)m và nghi)m thu ........................................................................... 6
26.5.1 Th& nghi)m cáp bXng +i)n áp mEt chi$u................................................ 6
26.5.2 Th& nghi)m cáp bXng +i)n áp xoay chi$u ............................................ 14
26.6 Các ph'4ng pháp xác +7nh ch\ h' hVng c9a cáp. ........................................ 14
26.6.1 Ph'4ng pháp dùng cHu Murry. ............................................................. 15
26.6.2 Ph'4ng pháp cHu +o +i)n dung. ........................................................... 15
26.6.3 Ph'4ng pháp ph1n x: .......................................................................... 16
26.6.4 Ph'4ng pháp cEng h'Mng.................................................................... 18


















!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

26 B6o d-8ng và th, nghi/m cáp
26.1 CZu t?o cáp
Cáp +óng vai trò rKt quan trNng trong vi)c truy$n dUn nDng l'Lng và tín hi)u
+i)n tZ. Các +=c tính v$ +i)n, c4 lý và môi tr'Qng là y5u tJ ch9 y5u trong vi)c lIa
chNn và s& d,ng cáp trong truy$n t1i và phân phJi +i)n. ChKt l'Lng c9a các +Hu nJi
cáp, công tác +Ku nJi cáp cHn ph1i xem xét và thIc hi)n thAn trNng vì chúng quy5t
+7nh +5n chKt l'Lng vAn hành, tui thN c9a h) thJng cáp.
Cáp th'Qng gOm ba bE phAn chính là lõi, lPp cách +i)n và +i$u ch[nh +i)n
tr'Qng và cuJi cùng là lPp b1o v) bên ngoài.
Lõi dUn +i)n c9a cáp th'Qng làm bXng vAt li)u +Ong hay nhôm. Các lõi dUn
+i)n th'Qng +'Lc t:o thành tZ các dây +Ong hay nhôm b)n l:i.
Cách +i)n th'Qng dùng là XLPE có +=c tính cách +i)n rKt tJt, ch7u Rm và các
tác nhân hoá hNc. Nhi)t +E nóng ch1y thKp 90
0
C, nhi)t +E ch7u +Ing khi ng;n m:ch
250
0
C.
Các lPp màn bán dUn bNc lõi dây dUn và bNc lPp cách +i)n có m,c +ích san
+$u +i)n tr'Qng trong cáp, tránh +'Lc các phóng +i)n c,c bE trong cáp, nâng cao +E
tin cAy và tui thN c9a cáp.
Cáp có lPp màn th'Qng bXng các bDng lá +Ong mVng quKn quanh lPp cách
+i)n và lPp bán dUn t:o nên lPp màn liên t,c dNc chi$u dài c9a cáp. LPp màn này
nhXm các m,c +ích sau:
- NgDn ngZa phóng +i)n vHng quang.
- GiPi h:n tr'Qng +i)n môi bên trong cáp.
- Gi1m +i)n áp c1m Bng.
- Phân bJ +i)n áp +$u.
LPp vV cáp b1o v) c4 hNc có thG là vV chì, vV bNc thép, vV nhôm, hay các vV
chKt dYo nh' PVC, PE, Neopren.
26.2 B6o d-8ng cáp
Quan sát cáp, Jng dUn bXng m;t khi cáp +ang vAn hành. Khi cHn ch:m vào
cáp, ho=c tháo +Hu nJi cáp ph1i c;t +i)n. Vi)c kiGm tra cáp trong tr:m, rãnh cáp +'Lc
ti5n hành hàng nDm dIa trên c4 sM:
- H' hVng bên ngoài, cong gãy, quá Bng suKt cáp.
- Ch1y dHu, trào cách +i)n
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

- NJi +Kt không tJt, h' hVng vV kim lo:i, giá +3 cáp b7 Dn mòn, kiGm tra sI
liên t,c c9a h) thJng nJi +Kt chính.
- Gãy, b7 c;t +Bt, dAp ho=c +ánh giá chKt l'Lng vV cáp.
- H' hVng do cháy.
- Có xuKt hi)n phóng +i)n vHng quang.
- V5t trên +Hu nJi và hEp cáp
KiGm tra cáp trên không nhWng h' hVng c4 hNc do dao +Eng ho=c xuJng cKp
c9a h) thJng giá +3 và treo.
26.3 Các nguyên nhân gây h- h_ng cáp
Cáp có thG b7 h' hVng do nhi$u nguyên nhân, mEt sJ nguyên nhân chính nh'
sau:
26.3.1 H- h_ng c9 hVc
H' hVng c4 hNc có thG do +Bt gãy ho=c h' hVng vAt li)u ch5 t:o vV bNc.
N5u h' hVng vV sY dUn tPi h4i Rm thâm nhAp làm xuJng cKp chKt cách +i)n, k5t làm
cho cáp có thG b7 h' hVng.
26.3.2 rn mòn v_ cáp
VV cáp có thG b7 Dn mòn do:
- {nh h'Mng c9a chKt +Kt không giJng nhau.
- Tác d,ng +i)n hoá
- Axit và ki$m trong Jng dUn
- Tác nhân hoá hNc trong +Kt.
Vi)c Dn mòn vV chì và vV kim lo:i khác làm cho Rm thâm nhAp vào h)
thJng cách +i)n và có thG gây h' hVng cáp. Có thG gi1m thiGu Dn mòn +i)n hoá bXng
b1o v) catJt, s4n cách +i)n, thoát n'Pc và ngDn cách vPi nguOn ô nhiSm hoá hNc.
26.3.3 sm thâm nhFp vào cách 0i/n
Do h' hVng c4 hNc và các nguyên nhân khác, Rm thâm nhAp vào h) thJng
cách +i)n làm cho cáp b7 xuJng cKp. NhWng h' hVng do Rm thâm nhAp vào cáp có thG
nhAn bi5t bXng các dKu hi)u sau +ây:
- GiKy cách +i)n b7 m9n.
- Rách các bDng quKn cáp
- V5t bRn trên m=t trong c9a vV cáp
- Có +Nng n'Pc
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

- Dây nhôm có lPp bEt tr;ng bao quanh
26.3.4 Phát nóng c>a cáp
Nh' trên +ã gi1i thích cáp b7 phát nóng quá mBc là do cách +i)n b7 xuJng
cKp. Phát nóng có thG do quá t1i, nhi)t +E môi tr'Qng cao, thông gió không +9, do
nguOn nhi)t bên ngoài. CHn rKt thAn trNng +G +E tDng nhi)t c9a cáp không v'Lt quá
mBc cho phép. Khi cáp +ã +'Lc chNn +úng vi)c b1o d'3ng th'Qng xuyên và kiGm tra
cáp sY +1m b1o cho cáp có thG làm vi)c lâu dài. 1nh h'Mng c9a nhi)t +E tDng quá mBc
có thG làm cáp b7 r:n nBt, cách +i)n lOi ra và bi5n màu.
26.3.5 nnh h-Qng c>a cháy và sét
L&a cháy trong rãnh và Jng dUn cáp có thG gây nguy hiGm cho cáp nXm trong
vùng lân cAn. Có thG +=t rào ch;n l&a giWa các nhóm cáp nhXm h:n ch5 vi)c cháy tràn
lan. CHn +=t chJng sét +G b1o v) cáp khi cáp +'Lc nJi vPi +'Qng dây trên không +G
gi1m thiGu h' hVng cáp do sét +ánh vào +'Qng dây và truy$n +5n cáp.
26.3.6 Ðánh th>ng v* 0i/n
Khi cách +i)n c9a cáp b7 y5u dS có kh1 nDng b7 +ánh th9ng v$ +i)n gây sI cJ
pha - +Kt ho=c ng;n m:ch giWa các pha. NhWng nguyên nhân có thG do:
- Y5u tJ con ng'Qi gây nên
- Tn hao +i)n môi lPn
- ChKt +En cáp không n +7nh
- Ion hoá t:o nên +'Qng dUn.
26.4 LNa chVn và s, d1ng cáp
aG lIa chNn và s& d,ng cáp +úng cHn n;m vWng cKu t:o, các +=c tính c4
+i)n, tr7 sJ +7nh mBc c9a cáp. Tuy nhiên còn cHn chú ý +5n các +i$u ki)n vAn hành,
tính chKt t1i, ch5 +E vAn hành và b1o d'3ng. Trong m,c này ta +$ cAp +5n vi)c chNn
cáp cho h) thJng phân phJi và s& d,ng +i)n. Có 5 y5u tJ liên quan +5n vi)c lIa chNn
cáp +ó là :
- ai$u ki)n l;p +=t.
- CKu t:o cáp
- ai)n áp và dòng +i)n làm vi)c
- Kích c3 cáp
- Các yêu cHu v$ màn ch;n.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

26.4.1 L@p 0Bt
Cáp có thG bJ trí trong nhà ho=c ngoài trQi tu> theo yêu cHu c9a h) thJng
phân phJi +i)n. Vi)c bJ trí c, thG sY +'Lc +$ cAp trong m,c sau.
26.4.2 CZu t?o cáp
Vi)c lIa chNn cáp cHn xét +5n cKu t:o c9a lo:i cáp dùng cho các m,c +ích
khác nhau, +i$u ki)n môi tr'Qng và b1o d'3ng. V$ ph'4ng di)n này cáp nhôm cHn
+'Lc chú ý h4n cáp +Ong. Lõi dUn +'Lc tu> chNn theo cKp lPp dây b)n theo yêu cHu s&
d,ng.
26.4.3 BO trí cáp
Tu> theo yêu cHu s& d,ng có thG s& d,ng cáp mEt lõi ho=c cáp ba lõi. M\i
lo:i có 'u và nh'Lc +iGm nhKt +7nh. Cáp mEt lõi dS bJ trí, dS làm +Ku nJi và cho phép
t:o nên m:ch cáp nhi$u +'Qng. M=t khác cáp mEt lõi có +i)n kháng lPn h4n +i)n
kháng c9a cáp ba lõi. Cáp mEt lõi có màn có dòng +i)n màn ch;n lPn nên cHn thAn
trNng tránh quá nhi)t cáp. Cáp mEt lõi có Bng suKt c4 do ng;n m:ch lPn. Cáp ba pha
có vV chung có +i)n kháng nhV nhKt, sI phân bJ Bng suKt +$u giWa các dây dUn.
Trong cáp ba pha kh1 nDng có dây +Kt ho=c phân tách dây +Kt vPi cáp mEt
pha +óng vai trò quan trNng vì dây +Kt trong cáp ba pha có tng trM +Kt nhV nhKt, t:o
nên h) thJng nJi +Kt tJt. T'4ng tI vi)c phân tách dây +Kt riêng trong mEt Jng dây t:o
nên +'Qng +Kt trM v$ qua thi5t b7 ho=c cKu trúc thép.
26.4.4 Cách 0i/n và v_ ngoài
Vi)c chNn cách +i)n và vV ngoài th'Qng dIa trên kiGu l;p +=t, nhi)t +E xung
quanh, +i$u ki)n làm vi)c, lo:i ph, t1i và các tiêu chuRn khác. Ngoài ra còn cHn chú ý
tPi nhWng +i$u ki)n bKt th'Qng nh' Dn mòn, nhi)t +E môi tr'Qng cao, có dHu ôzôn...
26.4.5 i*u ki/n vFn hành
Cách +i)n c9a cáp ph1i có kh1 nDng ch7u +Ing Bng suKt v$ +i)n trong +i$u
ki)n làm vi)c bình th'Qng và không bình th'Qng, do vAy vi)c lIa chNn cách +i)n cáp
+'Lc phân lo:i theo 100, 133 ho=c 173 phHn trDm mBc cách +i)n.
- 100% mBc cách +i)n: Cáp thuEc lo:i này +'Lc s& d,ng trong h) thJng có
b1o v) r4le sI cJ ch:m +Kt kho1ng 1 phút. aó là h) thJng nJi +Kt.
- 133% mBc cách +i)n: Cáp thuEc lo:i này +'Lc s& d,ng trong h) thJng có
b1o v) r4le sI cJ ch:m +Kt trong 1 giQ. aó là h) thJng không nJi +Kt.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

- 173% mBc cách +i)n: Cáp thuEc lo:i này +'Lc s& d,ng trong h) thJng có
thQi gian cHn thi5t +G kh;c ph,c sI cJ ch:m +Kt không xác +7nh.
Kh1 nDng t1i c9a cáp ph, thuEc vào tính chKt c9a t1i, nhi)t +E môi tr'Qng.
Khi cáp +'Lc +=t trong Jng dUn nhi$u sLi dòng +i)n t1i không +'Lc v'Lt quá
+7nh mBc. Khi t1i bi5n thiên theo chu k> dòng +i)n t'4ng +'4ng +'Lc tính theo biGu
thBc.
T
t EI
i
2
id
=
Trong +ó
I: Là dòng +i)n không +i trong mEt chu k>
T: Là tng thQi gian mEt chu k>
t : ThQi gian dòng +i)n không +i
26.4.6 ChVn ti:t di/n cáp
Ti5t di)n cáp +'Lc chNn theo 3 +i$u ki)n
- Kh1 nDng t1i hay còn gNi là theo mAt +E dòng +i)n. MAt +E dòng +i)n cho
phép +'Lc cho trong b1ng 26.1.
- ai)n áp r4i, +Ji vPi h) thJng phân phJi +i)n áp r4i cho phép là 5%.
- Dòng +i)n ng;n m:ch cho phép. Cáp có kh1 nDng ch7u +'Lc ng;n m:ch
cho +5n khi thi5t b7 b1o v) nh' máy c;t, cHu chì tác +Eng.
B6ng 26.1 MFt 0J dòng 0i/n cho phép (A/mm
2
)
Lo?i dây d\n T
Max
£ 3.000
gi[
T
max
= 3.000 -
5.000gi[
T
max
> 5.000 gi[
Cáp lõi +Ong 3,5 3,1 2,7
Cáp lõi nhôm 1,6 1,4 1,2
A và AC 1,3 1,1 1

26.4.7 Màn ch@n
Vi)c lIa chNn cáp trung áp cHn quan tâm +5n vi)c cáp có màn hay không,
màn ch;n rKt quan trNng +Ji vPi cáp trung áp. Vi)c s& d,ng cáp có màn ch;n cHn chú
ý:
- Lo:i h) thJng cách +i)n.
- H) thJng có trung tính nJi +Kt ho=c không nJi +Kt.
- Yêu cHu an toàn và +E tin cAy c9a h) thJng
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

Trong h) thJng +i)n không có màn ch;n ho=c vV kim lo:i +i)n tr'Qng phân
b mEt phHn trong không khí và mEt phHn trong cách +i)n. N5u +i)n tr'Qng lPn nh'
tr'Qng hLp trung áp ho=c cao áp sY có di)n tích b$ m=t và gây ra in on hoá các phân t&
khí. SI ion hoá không khí t:o nên ozôn có thG làm h' h:i cách +i)n và vV cáp. Khi s&
d,ng cáp không có màn trong h) thJng không nJi +Kt sI h' hVng cách +i)n ho=c lPp
vV có thG do dòng +i)n rò t:o nên n5u b$ m=t cáp Rm, bám bRn, muEi ho=c lPp dUn
+i)n khác.
Khi +=t cáp không có màn, s& d,ng cáp vV kim lo:i +i)n tr'Qng bên ngoài
+9 lPn +=t ra vKn +$ an toàn cho ng'Qi s& d,ng. CHn ph1i chú ý +5n màn ch;n +Ji vPi
cáp vV phi kim lo:i +i)n áp làm vi)c trên 2kV vPi +i$u ki)n sau +ây:
- Có Jng dUn Rm 'Pt.
- NJi vPi +'Qng dây trên không.
- ChuyGn tZ môi tr'Qng dUn +i)n sang môi tr'Qng không dUn +i)n.
- aKt khô.
- Môi tr'Qng bRn chBa muJi, muEi và các chKt ô nhiSm khác.
- N4i yêu cHu an toàn vPi con ng'Qi.
- N4i có nhiSu vô tuy5n.
Màn cách +i)n ph1i +'Lc nJi +Kt ít nhKt M mEt +Hu và tJt nhKt là nJi +Kt M hai
ho=c nhi$u +iGm. Màn cáp ph1i +'Lc nJi +Kt M tKt c1 +Hu nJi. a'Qng nJi +Kt ph1i có
+i)n trM thKp +G giW cho màn gHn vPi th5 +Kt.
26.5 Th, nghi/m và nghi/m thu
Sau khi +=t cáp mPi, tr'Pc khi +óng +i)n cHn ph1i ti5n hành th& nghi)m thu.
Th& nghi)m thu +'Lc ti5n hành M +i)n áp bXng 80% +i)n áp th& nghi)m cuJi cùng t:i
nhà máy. Thông th'Qng th& nghi)m bXng +i)n áp mEt chi$u, ti5n hành +o +i)n trM
cách +i)n và th& nghi)m quá +i)n áp mEt chi$u.
26.5.1 Th, nghi/m cáp b]ng 0i/n áp mJt chi*u
Th& nghi)m cáp bXng +i)n áp mEt chi$u +'Lc ti5n hành +G bi5t mBc xuJng
cKp c9a cáp theo thQi gian, +G th& nghi)m nghi)m thu sau khi l;p +=t, +G kiGm tra các
hEp +Hu nJi và th& nghi)m s&a chWa +=c bi)t.
Thông th'Qng các th& nghi)m b1o d'3ng +'Lc ti5n hành vPi +i)n áp th&
nghi)m bXng 60% +i)n áp th& nghi)m xuKt x'Mng. Các th& nghi)m +i)n áp mEt chi$u
trên cáp nhXm +G +o +i)n trM cách +i)n và th& nghi)m cao áp mEt chi$u.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

Các th& nghi)m này có thG +'Lc thIc hi)n nh' th& nghi)m dòng +i)n rò, th&
nghi)m dòng rò theo thQi gian ho=c th& nghi)m quá +i)n áp.
ÐHu tiên cHn th& nghi)m +o +i)n trM cách +i)n, n5u cách +i)n tJt ti5n hành
th& nghi)m quá +i)n áp mEt chi$u, sau +ó l:i th& nghi)m +o +i)n trM cách +i)n +G +1m
b1o cáp không b7 h' hVng trong quá trình th& nghi)m quá +i)n áp mEt chi$u.
1. Th, nghi/m 0o 0i/n trQ cách 0i/n
Ði)n trM cách +i)n +'Lc +o bXng mêgôm k5 xách tay. Ðó là ph'4ng pháp +o
không phá hVng mUu +G kiGm tra +E nhiSm Rm, b,i, cacbon c9a cách +i)n cáp. Ph'4ng
pháp +o +i)n trM cách +i)n không gây ra Bng suKt +i)n trên cách +i)n cáp ho=c các
+iGm trên cáp có cách +i)n y5u. Nói chung, có thG s& d,ng các +i)n áp sau +ây +Ji vPi
mêgôm k5 cho trong b1ng 26.2.
B6ng 26.2 Ði/n áp 0<nh mGc c>a mêgôm k:
Ði/n áp 0<nh mGc c>a cáp (V) Ði/n áp mêgôm k: (V)
£ 300 500
300-600 500-1000
2400-5000 2500-5000
5000-15000 5000-15000
>15000 10000-15000
Trình tI th& nghi)m +o +i)n trM cách +i)n c9a cáp bXng mêgôm k5 nh'
sau:
- Tháo cáp cHn th& khVi các thi5t b7 và l'Pi, +1m b1o cáp không có +i)n.
- Phóng tKt c1 +i)n tích trong cáp xuJng +Kt tr'Pc và sau khi th& nghi)m.
- NJi +Hu dây mêgôm k5 vPi lõi cáp cHn th&.
- NJi +Kt tKt c1 các lõi khác cùng vPi vV. NJi +Hu nJi +Kt này vPi +Hu nJi +Kt
c9a thi5t b7 th& nghi)m.
- Ðo giá tr7 +i)n trM cách +i)n giWa mEt lõi và các lõi khác +ã nJi vPi nhau,
nJi mEt lõi vPi +Kt. S4 +O nJi +'Lc cho trên hình 26.1.
ÐHu màn ch;n (G) c9a mêgôm k5 +'Lc s& d,ng +G tránh 1nh h'Mng c9a
dòng +i)n rò b$ m=t qua cách +i)n và +Hu cuJi cáp ho=c c1 hai +Hu cáp ho=c dòng rò
xuJng +Kt.
Ph1i ti5n hành +o +i)n trM cách +i)n trong các kho1ng thQi gian bXng nhau và
ghi l:i nhXm m,c +ích so sánh. CHn l'u ý rXng +G so sánh các giá tr7 +i)n trM cách +i)n
ph1i +'Lc quy v$ nhi)t +E chuRn ví d, 15,6
0
C (60
0
F). Ðánh giá tình tr:ng xuJng cKp
c9a +i)n trM cách +i)n m=c dù giá tr7 +o cao h4n giá tr7 cIc tiGu cho phép.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

Cáp và h) thJng thanh dUn có +i)n trM cách +i)n thay +i rKt nhi$u, do s&
d,ng nhi$u lo:i vAt li)u cách +i)n, +i)n áp +7nh mBc ho=c chi$u dày cách +i)n, chi$u
dài c9a m:ch +o. H4n nWa m:ch cáp có kích th'Pc lPn có +i)n trM ph, thuEc vào nhi)t
+E, +Hu cáp và dây dUn cFng 1nh h'Mng tPi giá tr7 th& nghi)m m=c dù +ã +'Lc lau s:ch
ho=c có màn ch;n.
HEi các k] s' cáp cách +i)n ICEA (Insulated Cable Engineers Association)
quy +7nh giá tr7 tJi thiGu c9a +i)n trM cách +i)n +Ji vPi nhi$u lo:i cáp và dây dUn.
Các giá tr7 tJi thiGu +Ji vPi dây mPi mEt lõi và cáp +'Lc ti5n hành vPi th&
nghi)m cao áp xoay chi$u và dIa trên c4 sM th& nghi)m +i)n áp mEt chi$u 500V sau 1
phút M nhi)t +E 15,6
0
C (60
0
F).

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

Hình 26.1 S9 0S nOi 0o 0i/n trQ cách 0i/n c>a cáp
a. NGi cáp mCt pha.
b. NGi cáp ba lõi, mCt lõi nGi v0i dMng cM $o, hai lõi kia nGi $,t.
c. NGi cáp ba lõi, mCt lõi nGi v0i dMng cM $o hai lõi kia nGi v0i màn b3o v.
d. NGi cáp ba lõi, mCt lõi nGi v0i dMng cM $o hai lõi kia nGi $,t, v\ nGi v0i màn
b3o v.
2. Th, nghi/m quá 0i/n áp mJt chi*u
Tr'Pc +ây th& nghi)m này +'Lc s& d,ng rEng rãi +G nghi)m thu và b1o
d'3ng cáp. Các nghiên cBu v$ h' hVng cáp gHn +ây cho thKy th& nghi)m quá +i)n áp
mEt chi$u có thG gây h' hVng mEt sJ cáp cách +i)n nh' polyêtylen liên k5t ngang. Th&
nghi)m này cFng còn +'Lc s& d,ng +G xác +7nh sI suy gi1m cách +i)n cáp và cFng
dùng +G +ánh th9ng h' hVng mPi xuKt hi)n. Thi5t b7 th& nghi)m +i)n áp mEt chi$u nh'
trên hình 26.2.

Hình 26.2 D1ng c1 th, nghi/m cao áp mJt chi*u 70kV.
Nói chung không nên s& d,ng th& nghi)m này +G +ánh th9ng ch\ h' hVng
mPi xuKt hi)n m=c dù mEt sJ k] s' th& nghi)m vUn s& d,ng. Do vAy tr'Pc và sau khi
th& nghi)m cao áp mEt chi$u có thG phát hi)n tr'Pc ch\ cáp b;t +Hu h' hVng. Ch\ h'
hVng cáp có thG +'Lc phát hi)n bXng sI thay +i +Et ngEt c9a dòng +i)n rò tr'Pc khi
cách +i)n b7 h' hVng, khi +ó th& nghi)m có thG dZng l:i. Giá tr7 +i)n áp th& nghi)m
dIa trên +i)n áp th& nghi)m xuKt x'Mng tu> theo lo:i và chi$u dày cách +i)n, kích
th'Pc lõi, cKu t:o c9a cáp và các tiêu chuRn công nghi)p s& d,ng. Giá tr7 +i)n áp th&
nghi)m mEt chi$u Bng vPi +i)n áp xoay chi$u th& nghi)m xuKt x'Mng +'Lc quy +7nh
và th'Qng +'Lc biGu th7 theo tb sJ +i)n áp mEt chi$u theo +i)n áp xoay chi$u +Ji vPi
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

m\i h) thJng cách +i)n. Tb sJ này +'Lc ký hi)u bXng K khi nhân vPi 0,8 +i)n áp th&
nghi)m nghi)m thu ho=c 0,6 +i)n áp b1o d'3ng sY +'Lc +i)n áp th& nghi)m mEt chi$u
dùng cho th& nghi)m cao áp. B1ng h) sJ chuyGn +i +Ji vPi th& nghi)m cao áp +'Lc
cho trong b1ng 26.3.
B6ng 26.3 H/ sO chuyLn 0&i dòng cho th, nghi/m cao áp mJt chi*u
H/ sO chuyLn 0&i
KiLu cách 0i/n K Ði)n áp th& nghi)m nghi)m
thu (0,8 x K)
Ði)n áp th& nghi)m b1o
d'3ng (0,6 x K)
Cáp chì cách +i)n giKy tRm 2,4 1,92 1,44
Ph9 vecni 2,0 1,60 1,20
Cao su chNi ôzôn 3,0 2,40 1,80
Polyêtylen 3,0 2,40 1,80
PVC 2,2 1,76 1,32
Cao su không ch7u ôzôn 2,2 1,76 1,32

Tiêu chuRn IEEE 400 cho các giá tr7 +i)n áp th& nghi)m nghi)m thu và b1o
d'3ng t:i ch\ +'Lc nêu trong b1ng 26.4.
Khi chNn +i)n áp th& nghi)m cHn xét +5n nhi$u y5u tJ. Nói chung +Ji vPi
cáp +ã l;p +=t, tr7 sJ cao nhKt c9a +i)n áp th& nghi)m không v'Lt quá 60% +i)n áp th&
nghi)m xuKt x'Mng và tr7 sJ tJi thiGu không nhV h4n +i)n áp mEt chi$u t'4ng +'4ng
c9a +i)n áp vAn hành. N5u cáp không thG c;t khVi thi5t b7, +i)n áp th& nghi)m có thG
gi1m tPi mBc +i)n áp +7nh mBc thKp nhKt. Th& nghi)m cao áp có thG +'Lc ti5n hành
tZng cKp.
B6ng 26.4 Ði/n áp th, nghi/m t?i chX vai cáp h/ thOng 0i/n áp tai 69 kV.
Ði/n áp dây c>a
h/ thOng (hi/u
d1ng, kV)
H/ thOng
BIL kV
(0Unh)
Ði/n áp th, nghi/m
thi:t b< kV (0i/n áp
pha - 15 phút)
Ði/n áp th, nghi/m
b6o d-8ng kV (0i/n áp
pha - 15 phút)
2,5 60 25 20
5 75 35 25
8,7 95 40 30
15 110 55 40
25 150 80 60
34,5 200 100 75
46 250 120 90
69 350 170 125




!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

3. Th, nghi/m 0i/n dòng rò ph1 thuJc 0i/n áp
Trong th& nghi)m này, +i)n áp +'Lc nâng tZng nKc bXng nhau trong kho1ng
thQi gian +9 +G cho dòng +i)n rò m\i nKc là n +7nh. Khi mPi +=t +i)n áp vào cách
+i)n, dòng +i)n n:p +i)n dung và dòng hKp th, t'4ng +Ji cao. Sau mEt kho1ng thQi
gian, các dòng +i)n quá +E này +:t tPi giá tr7 xác lAp, bây giQ dòng +i)n rò và hKp th,
rKt nhV. M m\i nKc +i)n áp +Nc giá tr7 dòng +i)n rò tr'Pc khi chuyGn sang nKc sau.
Th'Qng th'Qng nên chia ít nhKt thành 8 nKc +i)n áp bXng nhau và thQi gian giWa các
nKc ít nhKt tZ 1 +5n 4 phút.
VY +O th7 bi5n thiên dòng +i)n rò theo +i)n áp. N5u +'Qng biGu diSn là
+'Qng thcng chBng tV h) thJng cách +i)n tJt. N5u M b'Pc nào +ó dòng +i)n rò b;t +Hu
tDng thì +'Qng biGu diSn có d:ng hình 26.3. N5u ti5p t,c th& nghi)m dòng +i)n rò sY
tDng +Et ngEt và x1y ra phóng +i)n +ánh th9ng, th& nghi)m +i)n dZng l:i khi dòng
+i)n rò tDng nhanh.

Hình 26.3 Th, nghi/m cao áp 0i/n áp tIng tWng nZc.










!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

4. Th, nghi/m dòng 0i/n rò theo th[i gian
Khi +:t tPi +i)n áp th&
nghi)m cuJi cùng có thG c;t +i)n
áp ít nhKt 5 phút và có thG vY +O th7
dòng +i)n rò theo thQi gian tZ giá
tr7 ban +Hu t'4ng +Ji lPn +5n giá
tr7 xác lAp. ÐJi vPi cáp tJt +O th7
dòng +i)n rò sY gi1m liên t,c và
+:t tPi giá tr7 xác lAp mà không có
giá tr7 tDng nào trong quá trình th&
nghi)m. ÐO th7 dòng +i)n rò theo
thQi gian cho trên hình 26.4.

Hình 26.4. Dòng 0i/n rò theo th[i gian
5. Th, nghi/m quá 0i/n áp
Trong th& nghi)m này +i)n áp +'Lc nâng dHn tPi giá tr7 quy +7nh. TJc +E
tDng +i)n áp +'Lc duy trì +G dòng +i)n rò +:t +5n tr:ng thái xác lAp khi +i)n áp +:t tPi
giá tr7 th& nghi)m cuJi cùng. Thông th'Qng cHn tZ 1 +5n 15 phút +G +:t tPi +i)n áp th&
nghi)m cuJi. Ði)n áp này có thG +'Lc duy trì trong 5 phút, n5u dòng +i)n rò không
tDng +Et ngEt thì th& nghi)m +:t k5t qu1 tJt. Th& nghi)m này không cho các dW li)u +G
phân tích tình tr:ng cáp nh'ng cFng cung cKp +9 thông tin v$ c'Qng +E tr'Qng +ánh
th9ng. KiGu th& nghi)m này th'Qng +'Lc thIc hi)n sau khi l;p +=t và s&a chWa cáp,
khi +ó ch[ chBng nhAn cáp +'Lc kiGm tra mà không b7 +ánh th9ng.
6. S9 0S và trình tN th, nghi/m quá 0i/n áp
S4 +O th& nghi)m t'4ng tI s4 +O hình 26.1a, +Ji vPi cáp ba lõi cho trên hình
26.1b và c. Trình tI th& nghi)m nh' sau:
1. Cáp th& ph1i +'Lc c;t +i)n, cách ly c1 hai +Hu và nJi +Kt +G phóng h5t
+i)n tích d' trong cáp. C;t tKt c1 máy c;t, cHu dao, máy bi5n +i)n áp, chJng sét, cHu
chì, cHu dao ph, t1i và các cHu nJi. N5u không thG c;t tKt c1 thi5t b7 thì +i)n áp th&
nghi)m không +'Lc v'Lt quá giá tr7 +i)n áp c9a thi5t b7 nJi vPi cáp.
2. Ði)n áp th& nghi)m mEt chi$u +'Lc nJi giWa pha và +Kt M m\i lõi cáp và
các lõi khác, vV, lPp áo kim lo:i +'Lc nJi vPi +Kt ho=c dây b1o v), màn ch;n và vV
kim lo:i +'Lc nJi +Kt.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13

3. Ð1m b1o thi5t b7 th& nghi)m cao áp M v7 trí t;t và mM khoá (ON, OFF),
+'a +i)n áp +i$u khiGn v$ không tr'Pc khi b;t +Hu th& nghi)m.
4. NJi +Kt an toàn cho thi5t b7 th& nghi)m cao áp vPi +Hu nJi +Kt ch;c ch;n,
+1m b1o ch\ nJi tJt. Không bao giQ +'Lc thao tác th& nghi)m cao áp mEt chi$u mà
không +'Lc nJi +Kt ch;c ch;n. CFng vAy cHn nJi vV cáp và +Hu nJi +Kt c9a thi5t b7 th&
nghi)m.
5. NJi dây trM v$ vào các lõi khác không th& nghi)m vPi +Hu nJi +Kt ho=c
+Hu b1o v) c9a thi5t b7 th& nghi)m. CHu dao nJi +Kt ph1i +óng +úng v7 trí. Thông
th'Qng không cHn dây trM v$ vPi cách +i)n 100V. ÐHu b1o v) t:o +'Qng dUn dòng +i)n
vHng quang ho=c dòng rò quanh micro ampe k5 +G dòng vHng quang và dòng rò không
1nh h'Mng +5n giá tr7 +o.
6. NJi mEt +Hu ra ho=c dây L (line) tPi pha c9a cáp th& nghi)m và +1m b1o
nJi ch;c ch;n. Khi có dòng vHng quang xuKt hi)n do +=t vào +i)n áp cao nên bao ph9
+Hu nJi bXng túi nhIa s:ch ho=c s& d,ng vòng vHng quang ho=c màn ch;n vHng quang.
ÐHu ra kia +'Lc nJi vPi +Hu thi5t b7 th& nghi)m.
7. Cáp dùng +G nJi thi5t b7 cao áp vPi cáp th& ph1i ng;n và nJi trIc ti5p +G
trên suJt chi$u dài c9a nó không b7 ch:m +Kt.
N5u s& d,ng dây dài +G nJi vPi cáp th& nghi)m thì nên dùng dây bNc kim.
N5u không s& d,ng dây bNc kim cHn tránh dây b7 ch:m +Kt.
8. Khi th& nghi)m cáp bNc kim nên quKn ng'Lc bNc kim kho1ng 2,5cm m\i
10kV. Màn ch;n trên +Hu thi5t b7 th& nghi)m c9a cáp +'Lc nJi +Kt, màn ch;n +Hu kia
c9a cáp +'Lc nJi và treo lên +G không b7 ch:m ph1i.
9. Bây giQ thi5t b7 +'Lc nJi vào +Hu 115V. Ði$u quan trNng là nguOn xoay
chi$u có thG +i$u ch[nh +'Lc bMi vì +i)n áp ra mEt chi$u c9a thi5t b7 th& nghi)m ph,
thuEc vào +i)n áp vào xoay chi$u. Kho1ng +i)n áp th& nghi)m +'Lc chNn tr'Pc khi
th&. Bây giQ có thG +óng nguOn và có thG b;t +Hu th& nghi)m.
10. Sau khi k5t thúc th& nghi)m, quay khoá chuyGn m:ch c9a thi5t b7 th&
nghi)m v$ v7 trí OFF. Cho phép cáp vZa +'Lc th& phóng +i)n qua m:ch phóng c9a
thi5t b7 th& nghi)m ho=c qua nJi +Kt bên ngoài bXng thanh M +i)n áp 2kV và thKp h4n.
Không sQ vào cáp cho +5n khi +ã phóng +i)n h5t.
11. NJi +Kt cho cáp vZa th& và tháo cáp trong kho1ng thQi gian ít nhKt bXng
bJn lHn thQi gian th& nghi)m rOi nJi cáp vào h) thJng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 14

26.5.2 Th, nghi/m cáp b]ng 0i/n áp xoay chi*u
Cáp và ph, ki)n cFng có thG +'Lc th& nghi)m t:i ch\ bXng +i)n áp xoay
chi$u m=c dù trong thIc t5 rKt ít dùng. Có thG ti5n hành th& nghi)m bXng +i)n áp xoay
chi$u vPi công suKt nguOn xoay chi$u tính bXng biGu thBc:
S = 2 pfCU
2

M +ây C là +i)n dung tính bXng (F, f là tHn sJ l'Pi, U là +i)n áp xoay chi$u
th& nghi)m. Ði)n áp th& nghi)m thu lKy bXng 80% +i)n áp vAn hành, còn +i)n áp th&
nghi)m b1o d'3ng bXng 60% +i)n áp vAn hành.
Do sI phát triGn c9a k] thuAt vi x& lý ng'Qi ta +ã ch5 t:o các h) thJng chRn
+oán cáp gNi t;t là ECAD (Electron Charaterization and Diagnostic). Ðó là h) thJng
x& lý dW li)u bXng máy tính k5t hLp +o các +=c tính +i)n c9a cáp bXng công ngh) +o
tín hi)u ph1n x: cho phép +o chính xác tng trM, +i)n dung, h) sJ tn hao, +i)n kháng,
h) sJ phRm chKt, góc l)ch pha c9a cáp và so sánh vPi các +=c tính l'u trW trong bE nhP
c9a tZng thi5t b7. Tín hi)u ph1n x: cho phép xác +7nh dS dàng và nhanh chóng ch\ h'
hVng c9a cáp v$ +E lPn và v7 trí h' hVng.
ÐG +ánh giá mBc già hoá c9a cáp mPi +ây trung tâm nghiên cBu Franklin và
Vi)n nghiên cBu NDng l'Lng M] (EPRI) +ã ch5 t:o thi5t b7 th& nghi)m t:i ch\, không
phá hVng mUu +G +ánh giá mBc già hoá c9a cáp. C4 sM c9a ph'4ng pháp th& nghi)m là
+o +=c tính c4 c9a cách +i)n cáp +G +ánh giá mBc già hoá c9a cáp. Thi5t b7 gOm có
mEt +Hu Kn vào b$ m=t vV cáp ho=c lPp cách +i)n. Tùy theo +E sâu c9a +Hu th& vPi
mEt lIc +ã cho có thG xác +7nh +'Lc +E cBng c9a cáp, n5u +E sâu thâm nhAp c9a +Hu
th& gi1m chBng tV cách +i)n b7 già hoá nhi$u.
26.6 Các ph-9ng pháp xác 0<nh chX h- h_ng c>a cáp.
SI cJ h' hVng c9a cáp có nhi$u d:ng khác nhau, nh'ng có thG phân thành 3
lo:i chính là:
- Ng;n m:ch.
- ÐBt dây.
- ChAp chQn.
SI cJ ng;n m:ch x1y ra khi cáp b7 ng;n m:ch ch:m +Kt, ch:m trung tính
ho=c ng;n m:ch vPi pha khác qua mEt +i)n trM rKt nhV. SI cJ +Bt dây khi lõi b7 +Bt và
không có dòng +i)n ch:y qua. SI cJ chAp chQn thG hi)n +=c tính c9a dây dUn không b7
sI cJ M +i)n áp thKp nh'ng trM nên hM m:ch khi làm vi)c ho=c khi có +i)n áp cao. Vì
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 15

th5 sI cJ chAp chQn còn +'Lc gNi là sI cJ +i)n trM cao. Hình 20.5 biGu diSn các lo:i sI
cJ cáp.

Hình 26.5 Các d?ng sN cO cáp.
a. Ng>n m%ch. b. Ð-t dây. c. Ðin trN cao, chRp chKn.
MEt sJ ph'4ng pháp th'Qng s& d,ng +G xác +7nh v7 trí h' hVng cáp nh' sau:
26.6.1 Ph-9ng pháp dùng cMu Murry
CHu Murry là cHu +o +i)n trM trong +ó s& d,ng các +o:n cáp nh' các nhánh
c9a cHu. NJi +Hu cáp qua cHu nJi t;t, còn +Hu kia +'Lc nJi vPi d,ng c, ch[ không
(hình 20.6). Khi cHu cân bXng, ta xác +7nh +'Lc kho1ng cách tZ +Hu cáp tPi n4i sI cJ
là x theo +i$u ki)n cân bXng sau:
x = 2xL (
A
A + B
)
Trong +ó:
L: là chi$u dài cáp.

Hình 26.6 CMu Murry.
26.6.2 Ph-9ng pháp cMu 0o 0i/n dung.
Ta ch[ cHn +o +i)n dung M mEt +Hu cuJi c9a +o:n cáp b7 sI cJ và so sánh
vPi +i)n dung c9a dây không b7 sI cJ c9a cùng mEt cáp. S4 +O cHu +o +i)n dung +'Lc
cho trên hình 26.7a.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 16


Hình 26.7a CMu 0o 0i/n dung xác 0<nh chX h- h_ng cáp.
Kho1ng cách tPi n4i cáp b7 sI cJ L1 +'Lc cho theo biGu thBc L1 = L2(I1/I2).
M +ây L2 là chi$u dài c9a cáp không b7 sI cJ, I2 là dòng +i)n trong cáp không b7 sI cJ,
I1 là dòng +i)n trong cáp b7 sI cJ. S4 +O dòng +i)n cho trên hình 26.7b.

Hình 26.7b Ðo dòng 0i/n n?p c>a cáp b< sN cO.

Ph'4ng pháp cHu +o có thG áp d,ng cho mNi lo:i cáp. Tuy nhiên cHu Murry
ch[ áp d,ng có hi)u qu1 khi sI cJ ng;n m:ch, dây song song có +i)n trM thKp. SI cJ hM
m:ch có thG +'Lc xác +7nh bXng cHu +i)n dung. MEt sJ sI cJ cáp h: áp có thG +'Lc
xác +7nh bXng cHu khi sI cJ có +i)n trM cao tPi 200 mêgôm. Ph'4ng pháp cHu +o có
+=c +iGm là:
- CHn cáp có c1 hai +Hu nJi.
- Cáp có cùng ti5t di)n.
- Ch[ cho k5t qu1 gHn +úng.
- Dây nJi có +i)n trM nhV.
- Khó Bng d,ng cho h) thJng cáp có phân nhánh.
26.6.3 Ph-9ng pháp ph6n x?
Ph'4ng pháp ph1n x: hay ph'4ng pháp +o ph1n hOi dIa trên c4 sM +o thQi
gian +G xung tPi n4i b7 sI cJ và ph1n x: l:i. Ta có thG tính kho1ng cách d c9a cáp b7 sI
cJ có ti5t di)n +$u theo biGu thBc:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 17

d = v.
t
2

f +ây: v là vAn tJc truy$n sóng, t là thQi gian xung +:t tPi ch\ sI cJ và ph1n
x: l:i. Trong ph'4ng pháp ph1n x:, ta s& d,ng 2 lo:i xung.
- Xung thQi gian ng;n so vPi thQi gian truy$n sóng, là ph'4ng pháp +'Lc s&
d,ng rEng rãi. ÐE dài xung +9 +G có kh1 nDng quan sát trên màn dao +Eng ký. ThIc t5
+E dài xung ph1i lPn h4n 1% thQi gian chuyGn ti5p vPi toàn chi$u dài c9a cáp th&
nghi)m. Biên +E xung rKt nhV, ch[ kho1ng vài vôn.
- Xung dài s& d,ng khi chi$u dài xung so sánh +'Lc vPi thQi gian truy$n tín
hi)u tZ mEt +Hu cáp tPi n4i sI cJ và ph1n x: l:i. BKt k> sI không liên t,c c9a cáp +$u
làm thay +i mBc +i)n áp xung. Ði$u +ó dS dàng thG hi)n thành dW li)u. Các sI cJ có
thG +'Lc phân bi)t tZ các +Hu nJi và M n4i kích c3 cáp thay +i.
Trong các h) thJng ra+a v)t m,c tiêu cho bi5t tín hi)u truy$n và ph1n x:.
Phân cách giWa hai tín hi)u +o và nhân vPi tb l) m,c tiêu cho ta thQi gian truy$n. Sóng
ph1n x: có thG +'Lc biGu diSn theo sóng tPi theo biGu thBc:
l
r
=
R - Z
R + Z
l
t

l
r
= sóng ph1n x: Z = TrM kháng c9a +'Qng dây
l
t
= sóng tPi R: Ði)n trM cuJi +'Qng dây
N5u +'Qng dây hM m:ch R = ? và sóng ph1n x: bXng sóng tPi l
r
= l
t
, do vAy
sóng ph1n x: có cùng biên +E và cIc tính vPi sóng tPi. N5u +'Qng dây ng;n m:ch R =
0, sóng ph1n x: bXng và ng'Lc dKu sóng tPi. Trong tr'Qng hLp này sóng ph1n x: bXng
sóng tPi và ng'Lc pha 180
0
. Hai tr'Qng hLp này +'Lc biGu diSn trên hình 26.8

Hình 26.8
Ph'4ng pháp ra+a có thG áp d,ng cho mNi lo:i cáp hai ho=c nhi$u lõi có tJc
+E truy$n sóng không +i theo chi$u dài cáp. H) thJng ra+a không làm vi)c tJt khi sI
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 18

cJ chAp chQn, tuy nhiên có thG s& d,ng khi sI cJ chAp chQn có +i)n trM nhV. ÐG linh
ho:t có 3 ph'4ng án h) thJng ra+a là:
- H) thJng ra+a hO quang.
- H) thJng dao +Eng tI do.
- H) thJng ra+a vi sai.
Ra+a hO quang s& d,ng h) thJng xung cao áp +G sI cJ chAp chQn (+i)n trM
cao) có thG b7 cháy dUn +5n ng;n m:ch và xung có thG ph1n x: t:i ch\ b7 ng;n m:ch.
H) thJng dao +Eng tI do cFng +'Lc s& d,ng cho cáp có sI cJ chAp chQn có
+i)n trM cao sY b7 +ánh th9ng do xung truy$n tPi. Trong ph'4ng pháp này +Hu cáp +o
có +i)n trM cao (hM m:ch) sao cho xung t:o nên +'Lc ph1n x: tZ +Hu hM tPi +Hu ng;n.
SI ph1n x: nhi$u lHn ti5p t,c cho +5n khi cáp hKp th, h5t nDng l'Lng c9a xung. Chu
k> tín hi)u bXng bJn lHn thQi gian truy$n c9a xung, +'Qng truy$n là kho1ng cách +5n
ch\ sI cJ. Do vAy kho1ng cách +5n ch\ sI cJ bXng mEt phHn t' c9a tích h) sJ truy$n
sóng và thQi gian truy$n. Ra+a vi sai +'Lc áp d,ng +7nh v7 sI cJ M các h) thJng có
phân nhánh. Nó dIa trên y5u tJ là pha cáp b7 sI cJ luôn luôn song song vPi cáp t'4ng
tI không b7 sI cJ, do +ó k5t qu1 hiGn th7 ra+a c9a hai pha sY giJng nhau, khi cáp b7 sI
cJ k5t qu1 hiGn th7 sY khác. Tín hi)u ra+a vi sai +Ong thQi +=t vào hai pha và tín hi)u
trM v$ sY trZ cho nhau. ÐHu vào xung ra+a ch[ +iGm sI cJ cáp.
26.6.4 Ph-9ng pháp cJng h-Qng
K] thuAt cEng h'Mng dIa trên nguyên lý ph1n x: sóng. Ph'4ng pháp xác
+7nh ch\ hVng cáp bXng cEng h'Mng +o tHn sJ cEng h'Mng M chi$u dài cáp giWa +Hu
cáp và +iGm sI cJ. GNi d là kho1ng cách tPi ch\ sI cJ ta có:
d =
v
frN

M +ây v là vAn tJc truy$n sóng, fr là tHn sJ cEng h'Mng, N là sJ mEt phHn t'
ho=c mEt n&a b'Pc sóng.
Thông th'Qng, cEng h'Mng mEt phHn t' b'Pc sóng +'Lc s& d,ng +G +7nh v7
ng;n m:ch cáp, khi +ó N = 4 và cEng h'Mng mEt n&a b'Pc sóng +'Lc s& d,ng +G +7nh
v7 cáp b7 +Bt, khi +ó N = 2. K] thuAt cEng h'Mng s& d,ng máy phát tHn sJ nJi vào +Hu
c9a cáp b7 sI cJ. THn sJ +'Lc bi5n thiên cho +5n khi +:t cEng h'Mng. Khi cEng h'Mng
+i)n áp thay +i nhanh, sY tDng khi sI cJ ng;n m:ch và gi1m khi sI cJ +Bt dây.
THn sJ nhV nhKt +òi hVi +'Lc xác +7nh theo chi$u dài cáp còn tHn sJ cIc +:i
+'Lc xác +7nh theo kho1ng cách tPi +iGm gHn nhKt có thG x1y ra sI cJ. ÐJi vPi cáp
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 19

cách +i)n sI +i pha quy5t +7nh bMi tJc +E sóng tPi và sóng ph1n x: tPi ch\ sI cJ và
trM v$ và ph, thuEc vào hXng sJ +i)n môi c9a vAt li)u. Bình th'Qng tJc +E truyêng
sóng c9a dây trHn là 300 m/µs, vAn tJc truy$n c9a cáp tZ 100 - 80 m/µs, do +ó +Ji vPi
m\i môi tr'Qng +i)n môi ph1i bi5t vAn tJc truy$n sóng c9a chúng. Quan h) giWa tHn sJ
cEng h'Mng và kho1ng cách tPi ch\ sI cJ +'Lc cho theo biGu thBc:
d =
466N
frK

- N là sJ mEt phHn t' ho=c mEt n&a b'Pc sóng.
- fr là tHn sJ cEng h'Mng (µHz), K là hXng sJ +i)n môi c9a cáp.
Ph'4ng pháp này có thG +'Lc s& d,ng cho mNi lo:i cáp, và áp d,ng tJt cho
các h) thJng phân nhánh, nh'ng áp d,ng không k5t qu1 +Ji vPi sI cJ chAp chQn.






CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 27
Thí nghi/m các máy bi:n 0i/n 0o l-[ng




















#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

27 Thí nghi)m các máy bi5n +i)n +o l'Qng.............................................................. 1
27.1 Máy bi5n dòng +i)n ...................................................................................... 1
27.1.1 Tng quan v$ máy bi5n dòng +i)n ......................................................... 1
27.1.2 Các quan h) sai sJ c9a máy bi5n dòng................................................... 2
27.1.3 Các ch5 +E làm vi)c c9a máy bi5n dòng +i)n......................................... 5
27.1.4 K5t cKu c9a máy bi5n dòng +i)n xoay chi$u........................................... 6
27.1.5 Máy bi5n dòng +i)n “kiGu mPi”............................................................. 9
27.1.6 KhJi l'Lng và tiêu chuRn th& nghi)m +Ji vPi các máy bi5n dòng +i)n. 12
27.2 Máy bi5n +i)n áp ........................................................................................ 15
27.2.1 Tng quan v$ máy bi5n +i)n áp ........................................................... 15
27.2.2 Phân lo:i máy bi5n +i)n áp.................................................................. 19
27.2.3 Máy bi5n +i)n áp kiGu t, phân áp......................................................... 23
27.2.4 Máy bi5n +i)n áp “kiGu mPi”............................................................... 23
27.2.5 KhJi l'Lng và tiêu chuRn thí nghi)m Máy bi5n +i)n áp kiGu c1m Bng . 25
27.2.6 KhJi l'Lng và tiêu chuRn thí nghi)m Máy bi5n +i)n áp kiGu t,............ 33






















!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

27 Thí nghi/m các máy bi:n 0i/n 0o l-[ng
27.1 Máy bi:n dòng 0i/n
27.1.1 T&ng quan v* máy bi:n dòng 0i/n
Máy bi5n dòng +i)n (BI) hay bi5n dòng là thi5t b7 dùng +G bi5n +i dòng
+i)n có tr7 sJ lPn và +i)n áp cao xuJng dòng +i)n có tr7 sJ tiêu chuRn 5A ho=c 1A, +i)n
áp an toàn +G cung cKp cho m:ch +o l'Qng, +i$u khiGn và b1o v).
f m:ch +i)n xoay chi$u, nguyên lý làm vi)c c9a vi)c bi5n dòng t'4ng tI
nh' máy bi5n áp. S4 +O +Ku dây c9a bi5n dòng trong m:ch +i)n +'Lc trình bày M hình
27.1. T1i c9a bi5n dòng +'Lc +Ku vào cuEn thB cKp w
2
c9a nó và mEt +Hu dây +'Lc nJi
+Kt. ThB tI “+Hu” và “cuJi” c9a các cuEn dây máy bi5n dòng th'Qng +'Lc phân bi)t,
+Hu cuEn dây +ánh dKu “sao” (*). Vì mEt sJ thi5t b7 +o l'Qng, b1o v) làm vi)c theo
góc pha c9a dòng, nên yêu cHu ph1i +Ku +úng cIc tính.

Hình 27.1
Bi5n dòng có cuEn dây s4 cKp w
1
+Ku nJi ti5p vPi t1i Z
1
nên t1i M m:ch thB
cKp Z
2
không 1nh h'Mng +5n dòng t1i s4 cKp I
1
.
Các thông sJ c4 b1n c9a bi5n dòng gOm:
- ai)n áp +7nh mBc là tr7 sJ +i)n áp dây c9a l'Pi +i)n mà bi5n dòng làm
vi)c. ai)n áp này quy5t +7nh cách +i)n giWa phía s4 cKp và thB cKp c9a
bi5n dòng.
- Dòng +i)n +7nh mBc phía s4 cKp và thB cKp là dòng làm vi)c dài h:n theo
phát nóng, có dI trW.
- H) sJ bi5n +i là tb sJ giWa dòng s4 cKp và thB cKp +7nh mBc.
K
+m
= I
1+m
/I
2+m

- Sai sJ c9a máy bi5n dòng gOm sai sJ dòng +i)n, sai sJ góc và sai sJ toàn
phHn.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

Sai sJ dòng +i)n +'Lc tính theo biGu thBc:
100 . 100 . %
,
1
,
1 2
1
1 2
I
I I
I
I I K
I
$m
-
=
-
= D (27-1)
Sai sJ góc d là góc l)ch giWa véct4 dòng +i)n I
1
và - I
2
.Trong tr'Qng hLp lý
t'Mng, góc giWa I
1
và I
2
là 180
0
, ngh.a là sai sJ góc d = 0. Trong thIc t5, vì trong dòng
+i)n I
1
có thành phHn dòng tZ hóa I
0
nên gây nên sai sJ này và d th'Qng tính bXng
phút.
Sai sJ toàn phHn +'Lc tính theo biGu thBc sau:
ò
- =
T
$m
dt i i K
T I
0
2
1 2
1
) (
1 100
% e (27-2)
Trong +ó: i
1
, i
2
là tr7 sJ hi)u d,ng c9a dòng s4 cKp.
K
+m
là h) sJ bi5n +i +7nh mBc.
T là chu k> c9a dòng +i)n (T = 0,02s) vPi tHn sJ 50Hz.
Ph, thuEc vào sai sJ, bi5n dòng có nhWng cKp chính xác sau:
0,2; 0,5; 1; 3; 10: CKp chính xác c9a bi5n dòng chính là sai sJ dòng +i)n tính
theo phHn trDm vPi t1i Z
2
M tr7 sJ +7nh mBc.
- T1i +7nh mBc c9a bi5n dòng là tng trM tính bXng W, vPi cos j = 0,8 mà
bi5n dòng làm vi)c vPi cKp chính xác t'4ng Bng.
Ng'Qi ta còn dùng khái ni)m công suKt +7nh mBc c9a máy bi5n dòng:
P
2+m
= I
2
2+m
. Z
2+m

- BEi sJ dòng +7nh mBc giPi h:n là tb sJ giWa dòng s4 cKp và dòng s4 cKp
+7nh mBc mà sai sJ dòng +i)n +5n 10%.
- aE b$n nhi)t 1 giây và +E b$n +i)n +Eng c9a bi5n dòng.
- Bi5n dòng th'Qng +'Lc ch5 t:o lo:i mEt pha, t1i thB cKp thay +i tZ 0,25
+5n 1,2 +7nh mBc. CKp chính xác 0,2 dùng cho +Ong h\ mUu; cKp 0,5 dùng
cho +o +5m +i)n nDng; cKp 1 dùng cho các +Ong hO hiGn th7, cKp 10 dùng
cho các bE truy$n +Eng máy c;t. Riêng vPi b1o v) r4le, tùy tZng yêu cHu
c, thG mà chNn cKp chính xác thích hLp.
27.1.2 Các quan h/ sai sO c>a máy bi:n dòng
aO th7 véct4 c9a bi5n dòng cho M hình 27.2. Dòng +i)n I
2
trùng pha vPi sBc
tZ +Eng I
2
w
2
, còn dòng +i)n I
1
và sBc tZ +Eng I
1
w
1
trùng pha nhau. ai)n áp U
2
trên t1i
do t1i R
2
, X
2
t:o nên. SBc +i)n +Eng E
2
gOm s,t áp trên t1i U
2
và s,t áp trong cuEn dây
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

thB cKp vPi +i)n trM r
2
và x
2
. TZ thông f
0
sinh ra E
2
vuông góc 90
0
vPi E
2
. SBc tZ +Eng
I
0
W
1
(sBc tZ +Eng tZ hóa) sinh ra tZ thông f
0
.


Hình 27.2
Theo +7nh luAt toàn dòng +i)n, ta có:
I
0
w
1
= I
1
w
1
+ I
2
w
2
(27-3)
Trong tr'Qng hLp lý t'Mng, dòng tZ hóa bXng 0, nên:
I
1
w
1
= - I
2
w
2

ho=c theo mô+un:
I
1
/I
2
= w
2
/w
1

VPi dòng +i)n +7nh mBc, ta có:
$m
$m
$m
$m
$m
K
w
w
w
w
I
I
= = =
1
2
1
2
2
1
(27-4)
VPi I
0
w
1
¹ 0, sai sJ c9a bi5n dòng sY là:
% 100 . % 1
1 1
2 2 1 1
w I
w I w I -
= D
N5u góc d giWa vect4 I
1
và I
2
bé, có thG coi hi)u sJ (I
1
w
1
- I
2
w
2
) là hình
chi5u c9a véct4 I
0
w
1
trên tr,c hoành (+o:n thcng AC). Sai sJ dòng +i)n càng lPn khi
+o:n thcng AC lPn.
Sai sJ dòng c9a bi5n dòng có thG vi5t d'Pi d:ng:
DI% = ) sin(
I
I
1 1
1 0
j a + -
w
w
.100% (27-5)
Sai sJ góc c9a bi5n dòng (vì d bé) sY là:
); ( cos sin
1 1
1 0
j a d d + = = »
w I
w I
OC
BC
rad
Vì góc d rKt bé, nên sai sJ d th'Qng tính bXng phút:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

) ( cos 3440 ) cos( .
2
60 . 360
1 1
1 0
1 1
1 0
j a j a
p
d + = + =
w I
w I
w I
w I
; (27-6)
Trong +ó: a là góc l)ch pha giWa E
2
và I
2
; j là góc tn hao trong lõi thép.
TZ các công thBc (27-5) và (27-6) ta nhAn thKy rXng, n5u dòng tZ hóa càng
bé thì sai sJ dòng và sai sJ góc gi1m. M=t khác, n5u E
2
gi1m (bXng cách tDng dòng
+i)n I
2
ho=c gi1m tng trM Z
2
c9a bi5n dòng), thì f
0
gi1m, dUn +5n gi1m sai sJ c9a bi5n
dòng. Vì vAy tr:ng thái làm vi)c c9a máy bi5n dòng là tr:ng thái ng;n m:ch (Z
2t1i
rKt
bé). Trong máy bi5n dòng, n5u m:ch tZ b7 bão hòa (do dòng +i)n I
1
quá lPn) làm dòng
tZ hóa tDng nên sai sJ cFng tDng. Vì vAy tZ c1m M máy bi5n dòng th'Qng lKy thKp, có
0,06 +5n 0,1 Tesla. Trên hình 27.3 cho quan h) giWa tZ thRm, sai sJ dòng và dòng +i)n
s4 cKp, còn trên hình 27.4 cho bù sai sJ bXng thay +i vòng dây thB cKp.

Hình 27.3 Hình 27.4
f hình 27.4, hai +'Qng gKp khúc 3 là +'Qng giPi h:n vùng sai sJ c9a bi5n
dòng cKp chính xác 0,5, còn +'Qng 1 là sai sJ khi cho có hi)u ch[nh, +'Qng 2 là sai sJ
sau khi hi)u ch[nh w
2
< w
2+m
(gi1m bPt vòng thB cKp).
Sai sJ c9a bi5n dòng còn ph, thuEc vào các thông sJ k5t cKu c9a m:ch tZ.
N5u tDng chi$u dài c9a m:ch tZ, tZ trM c9a nó sY tDng nên ph1i tDng dòng tZ hóa, dUn
+5n tDng sai sJ. N5u tDng ti5t di)n c9a m:ch tZ, tZ trM c9a nó sY gi1m và gi1m sai sJ.
Vì vAy m:ch tZ c9a máy bi5n dòng th'Qng có ti5t di)n lPn, nh'ng chi$u dài trung
bình l:i nhV.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

27.1.3 Các ch: 0J làm vi/c c>a máy bi:n dòng 0i/n
27.1.3.1 Ch: 0J ng@n m?ch c>a dòng s9 cZp, m?ch thG cZp có ph1 t6i Z2
Tb sJ giWa dòng ng;n m:ch s4 cKp trên dòng +7nh mBc gNi là bEi sJ dòng
c9a máy bi5n dòng:
$m
I
I
n
1
1
=

Hình 27.5
Khi n lPn, sai sJ máy bi5n dòng tDng và sai sJ này còn ph, thuEc vào dòng
thB cKp I
2
ho=c t1i Z
2
. Th'Qng cho m:ch b1o v), bEi sJ dòng +i)n c9a máy bi5n dòng
ph1i +:t giá tr7 sao cho sai sJ c9a nó d'Pi 10% và +'Lc ký hi)u là n
10
.
Quan h) giWa n
10
và t1i thB cKp Z
2
+'Lc cho M hình 27.5. N5u dòng +i)n thB
cKp gi1m (Z
2
tDng) thì bEi sJ dòng +i)n gi1m.
27.1.3.2 Ch: 0J hQ m?ch thG cZp c>a máy bi:n dòng
f ch5 +E làm vi)c +7nh mBc (m:ch thB cKp có t1i Z
2
), dòng +i)n tZ hóa rKt
bé, d'Pi 1% dòng +7nh mBc I
1
, biên +E c9a tZ c1m trong lõi thép rKt bé (0,06 ¸ 0,1T),
còn dòng +i)n I
2
làm nhi)m v, kh& tZ, cân bXng vPi dòng t1i I
1
. N5u thB cKp hM m:ch
(I
2
= 0), vai trò kh& tZ c9a nó không còn, nên toàn bE sBc tZ +Eng I
1
w
1
làm nhi)m v,
tZ hóa lõi thép, làm lõi thép rKt bão hòa nên sóng c9a tZ c1m B (w
t
) có d:ng gHn xung
vuông, có tr7 sJ lPn vì cuEn dây thB cKp w
2
có sJ vòng lPn, nên nó sY c1m Bng ra +i)n
áp U
2
có biên +E rKt cao, +5n hàng ch,c kilovôn, nguy hiGm cho ng'Qi và các thi5t b7
thB cKp.
Trên hình 27.6 cho quan h) giWa tZ c1m B và sBc +i)n +Eng e
2
theo thQi gian
t c9a tr'Qng hLp này. Vì vAy máy bi5n dòng không bao giQ +'Lc hM m:ch nên cFng
không cHn cHu chì b1o v) phía thB cKp.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

aG chJng hi)n t'Lng bão hòa trong m:ch tZ, ng'Qi ta còn ch5 t:o máy bi5n
dòng có khe hM không khí, còn gNi là bi5n dòng tuy5n tính. du +iGm chính c9a lo:i
này là gi1m hXng sJ thQi gian +i)n tZ, nhanh chóng gi1m tZ thông d' trong m:ch tZ
sau sI cJ.

Hình 27.6
27.1.4 K:t cZu c>a máy bi:n dòng 0i/n xoay chi*u
Tùy thuEc vào môi tr'Qng cách +i)n c9a bi5n dòng, ta có bi5n dòng dHu
(cách +i)n bXng dHu bi5n áp) và bi5n dòng khô (cách +i)n bXng nhIa epôxy). N5u sJ
vòng dây s4 cKp là w
1
= 1, ta có bi5n dòng lo:i mEt vòng dây, vPi w
1
lPn, ta có bi5n
dòng nhi$u vòng dây. VPi +i)n áp siêu cao áp, ng'Qi ta dùng k5t cKu nJi tHng, m\i
tHng ch7u mEt tr7 sJ +i)n áp.
Trên hình 27.7 trình bày cKu t:o c9a bi5n dòng lo:i mEt vòng dây s4 cKp, có
cách +i)n r;n, +i)n áp 10kV.

Hình 27.7
1. M:ch tZ
2. CuEn dây thB cKp
3. Khung
4. Thanh cái (vòng s4 cKp)
5. Cách +i)n epôxy
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

M:ch tZ 1 +'Lc quKn d:ng xuy5n tZ các lá tôn cán l:nh, +1m b1o dUn tZ tJt.
CuEn dây thB cKp w
2
+'Lc quKn r1i +$u trên m:ch tZ. aây là lo:i bi5n dòng kép, có hai
m:ch tZ và hai cuEn thB cKp, chung cuEn s4 cKp là thanh dUn 4, xuyên qua hai m:ch
tZ. Cách +i)n r;n bXng nhIa epôxy +1m b1o cách +i)n giWa thanh cái và cuEn thB cKp,
+Ong thQi cJ +7nh khung l;p ráp 3. Lo:i bi5n dòng này có cKu t:o +4n gi1n, ch;c ch;n,
dùng cho m:ch có dòng s4 cKp lPn, tZ 400A trM lên. Nh'Lc +iGm chính c9a lo:i này là
khi dòng +i)n bé, sai sJ lPn.


Hình 27.8
CKu t:o và kích c3 c9a bi5n dòng khô lo:i 10kV, nhi$u vòng dây s4 cKp
+'Lc cho M hình 27.8. M:ch tZ 1 hình chW, ghép tZ các lá thép k] thuAt +i)n. CuEn dây
thB cKp 2 cách +i)n vPi cuEn dây s4 cKp nhi$u vòng l bXng cách +i)n epôxy 4. Dòng
+i)n s4 cKp +'Lc +'a vào +Hu nJi L
1
và L
2
, còn dòng +i)n thB cKp +'Lc lKy ra M 6
1
,
6
2
(hai cuEn thB cKp). Lo:i bi5n dòng nhi$u vòng dây có sai sJ bé khi dòng +i)n s4
cKp bé. CHn l'u ý rXng dây quKn s4 cKp có sJ vòng lPn h4n 1 nên khi b7 ng;n m:ch,
lIc +i)n +Eng giWa chúng sY lPn.
Lo:i bi5n dòng cách +i)n khô th'Qng dùng cho cKp +i)n áp thKp (d'Pi 35kV)
và l;p +=t trong nhà. VPi +i)n áp tZ 35kV trM lên và cho thi5t b7 l;p +=t ngoài trQi,
cách +i)n c9a bi5n dòng là +Hu bi5n áp. K5t cKu c9a bi5n dòng lo:i TF6-35 (Liên Xô
cF) vPi +i)n áp 35kV, l;p ngoài trQi +'Lc cho M hình 27.9. CuEn dây cao áp 1 có nhi$u
vòng, có cách +i)n 35kV so vPi +Kt, nJi vPi +Hu vào 5. CuEn dây thB cKp 2 cách +i)n
vPi m:ch tZ 3 vPi +i)n áp th& nghi)m 2kV, có mEt +Hu nJi +Kt. Cách +i)n giWa cuEn
cao áp s4 cKp và cuEn thB cKp 4 là giKy cách +i)n dày 0,12mm ngâm trong dHu. SB
cách +i)n 6 +1m b1o cách +i)n ngoài.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

Sau khi tRm sKy chân không, dHu +'Lc n:p +Hy, +1m b1o không có không
khí, h4i n'Pc. VPi k5t cKu kiGu này, bi5n dòng +:t +5n cKp +i)n áp 220kV.
VPi cKp +i)n áp cao h4n, bi5n dòng +'Lc ch5 t:o theo kiGu nJi tHng, m\i
tHng ch7u mEt phHn +i)n áp. Trên hình 27.10 trình bày hình dáng và k5t cKu bi5n dòng
400kV, 2 tHng.
Nh'Lc +iGm c9a lo:i bi5n dòng hai cKp là +i)n trM lPn, dUn +5n sai sJ cao.





Hình 27.9 Hình 27.10
1. Vòng +i)n dung
2. MF kim lo:i
3. hng ch[ mBc dHu
4. Bi5n dòng thB nhKt
5. Cách +i)n ngoài
6. DHu bi5n áp
7. bi5n dòng thB hai
8. a5


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

27.1.5 Máy bi:n dòng 0i/n “kiLu mai”
Ngoài lo:i bi5n dòng kinh +iGn làm vi)c theo nguyên lý +i)n tZ vPi cuEn dây
thB cKp nJi trIc ti5p vPi các thi5t b7 +o l'Qng, b1o v), ng'Qi ta còn ch5 t:o bi5n dòng
“kiGu mPi” +'Lc ch5 t:o theo hai nguyên lý: nguyên lý chuyGn +i +i)n - quang và
nguyên lý tZ - quang Faraday (hình 27.11).
Trên hình 27.11a trình bày nguyên lý lo:i chuyGn +i +i)n - quang. Dòng
+i)n s4 cKp I
s
+'Lc bi5n +i qua BI1 kinh +iGn, +'a qua bE +i$u bi5n 1, chuyGn thành
+:i l'Lng +i)n áp tb l) d:ng xung rQi có +E rEng xung thay +i ho=c tHn sJ tín hi)u
xung thay +i, tb l) vPi tr7 sJ tBc thQi c9a dòng +i)n s4 cKp. Qua bE khuy5ch +:i 2, tín
hi)u +i$u khiGn +iJt phát quang 3 +G phát các tín hi)u quang t'4ng Bng. aiJt phát
quang 3, cáp quang (5) và +iJt quang +i)n 4 hLp thành h) thJng ghép nJi quang +i)n
+G truy$n tín hi)u quang tZ các phHn t& có +i)n áp cao +5n các phHn t& có +i)n áp thKp.
B'Pc sóng c9a tín hi)u quang kho1ng 900mm +'Lc truy$n qua cáp quang +5n +iJt
quang +i)n 4 +G chuyGn l:i thành tín hi)u +i)n áp hình sin. Tín hi)u qua bE bi5n +i 6,
bE lNc 7 và bE khuy5ch +:i 8, dù công suKt cKp cho các thi5t b7 +o l'Qng và b1o v).
Bi5n dòng +i)n BI2 cùng vPi thi5t b7 ph, 9 n:p +i)n cho bE acqui nuôi h) thJng bi5n
dòng +i)n - quang.
Nguyên lý c9a máy bi5n dòng chuyGn +i tZ - quang Faraday +'Lc trình bày
M hình 27.11b. MEt chùm sáng +'Lc phát ra tZ nguOn sáng 1 phía +i)n áp thKp, +'Lc
cáp quang dUn +5n bE phân cIc 2, chùm sáng sau khi +'Lc phân cIc +i qua lDng kính
L
1
+G tPi tinh thG th:ch anh 3A, t:i +ó d'Pi tác d,ng c9a tZ tr'Qng do dòng +i)n s4 cKp
sinh ra, chùm ánh sáng sY b7 phân cIc quay vPi góc quay là:
d = V.H.L
Trong +ó:
V - HXng sJ Verdet, vPi tinh thG th:ch anh, V = 5,23 . 10
- 6
rad/A.m.
H - C'Qng +E tZ tr'Qng trong tinh thG th:ch anh (A).
L - Chi$u dài thanh tinh thG (m).
Sau khi qua thanh th:ch anh và lDng kính L
2
, chùm sáng qua thanh th:ch anh
3B +:t M phía +i)n áp thKp. TZ tr'Qng trong tinh thG th:ch anh 3B +'Lc t:o nên bMi
dòng +i)n thB cKp I
T
. H'Png c9a tZ tr'Qng +'Lc chNn sao cho bù l:i +'Lc góc quay
phân cIc +G cho I
S
w
S
= I
T
w
T
. K5t qu1 là góc quay d
1
+'Lc bù l:i góc quay d
2
= - d
1

trong th:ch anh 3B. MBc ánh sáng nhAn +'Lc c9a các bE c1m bi5n quang 5A và 5B
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

giJng nhau nên hi)u tín hi)u c9a bE khu5ch +:i vi sai bXng 0. Khi m=t phcng phân cIc
b7 quay, mBc ánh sáng nhAn +'Lc c9a các bE c1m bi5n quang 5A và 5B sY khác nhau
làm xuKt hi)n tín hi)u +Hu vào c9a bE khu5ch +:i vi sai và sinh ra dòng +i)n I
T
M +Hu
ra, ph1n 1nh +úng dòng s4 cKp I
S
.
du +iGm c9a lo:i bi5n dòng này là không cHn nguOn cung cKp M phía siêu
cao áp. Nh'Lc +iGm c9a lo:i này là nh:y c1m vPi các chKn +Eng c4 và +òi hVi công
ngh) ch5 t:o vPi +E chính xác rKt cao.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11


Hình 27.11
a) Nguyên lý c9a máy bi5n dòng +i)n quang
b) Nguyên lý c9a máy bi5n dòng +i)n tZ-quang Faraday
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

27.1.6 KhOi l-Tng và tiêu chu^n th, nghi/m 0Oi vai các máy bi:n dòng 0i/n
27.1.6.1 KiLm tra tình tr?ng bên ngoài
Quan sát bXng m;t tình tr:ng bên ngoài, xem xét máy bi5n dòng có khuy5t
tAt không, ví d, nh' sB, các +Hu cJt, hEp +Ku dây nh7 thB,...v.v
KiGm tra sI phù hLp v$ thông sJ k] thuAt c9a nhãn máy.
KiGm tra tình tr:ng các +Hu nJi +Kt.
KiGm tra sI +Ku +úng c9a các +Hu s4 cKp, thB cKp. KiGm tra dHu và h:t chJng
Rm.
27.1.6.2 o 0i/n trQ cách 0i/n
Vi)c +o +i)n trM cách +i)n nhXm m,c +ích +ánh giá tình tr:ng cách +i)n c9a
các cuEn dây vPi nhau, c9a các cuEn dây vPi vV máy bi5n dòng.
- CuEn s4 cKp: Không qui +7nh, n5u có biên b1n xuKt x'Png ph1i theo
BBXX.
- CuEn thB cKp: ao so sánh +Ji chi5u vPi BBXX, n5u không có BBXX thì
+i)n trM cách +i)n +o +'Lc ph1i không nhV h4n 1 M5 (TCN).
(Tham kh1o TCN, TCVN 5928:1985, TC IEC 185:1966)
27.1.6.3 o tr< sO t&n thZt 0i/n môi
NhXm +ánh giá cách +i)n chính c9a cuEn dây s4 cKp máy bi5n dòng, h:ng
m,c này +'Lc ti5n hành cho máy bi5n dòng dHu tZ cKp +i)n áp 35kV trM lên.
ao tn thKt +i)n môi tge c9a cách +i)n là +o tính dUn +i)n c9a cách +i)n
(cách +i)n tJt - tính dUn +i)n thKp - tge thKp. Cách +i)n xKu - tính dUn +i)n cao - tge
cao).
BKt cB sI thay +i v$ giá tr7 c9a tge là +$u ch[ ra sI thay +i +=c tính cách
+i)n.
VPi cách +i)n giKy, tr7 sJ tge sY hVng bMi 2 m=t, già c\i và Rm 'Pt vào giKy
tZ sI rò r[.
ai$u rKt quan trNng sY báo +Eng cho sI bi5n +i, sI tDng tge +Et ngEt +'Lc
ch[ ra sI b;t +Hu h' hVng cách +i)n.
ao tge +'Lc thIc hi)n tZ 3 - 5 nDm 1 lHn. Sau 15 - 20 nDm vAn hành ho=c tr7
sJ cao thì thIc hi)n +o m\i nDm 1 lHn.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13

Tr7 sJ giPi h:n cho tge là ch[ sI khác th'Qng c9a máy bi5n dòng. So sánh +Ji
chi5u vPi BBXX, TC c9a nhà ch5 t:o, Tham kh1o TCN, TCVN 5928:1985, TC IEC
185:1966.
27.1.6.4 o tU sO bi:n dòng
KiGm tra xem t[ sJ bi5n +i có phù hLp vPi các sJ li)u lý l7ch c9a máy bi5n
dòng ho=c M nhãn máy
KiGm tra M tKt c1 các +Hu phân nhánh kG c1 thay +i t[ sJ M phía s4 cKp.
27.1.6.5 Th, cNc tính
CIc tính ph1i phù hLp vPi sJ li)u xuKt x'Mng c9a nhà ch5 t:o.
27.1.6.6 o 0i/n trQ mJt chi*u
NhXm kiGm tra chKt l'Lng các ti5p xúc mJi hàn, các mJi nJi các cuEn dây,
các +Hu cIc c9a cuEn dây +'a ra ngoài, các cuEn dây c9a máy bi5n dòng. Ti5n hành
cho các cuEn s4 cKp, cuEn thB cKp, +o h5t tKt c1 các +Hu phân nhánh kG c1 +Ji vPi các
lo:i có c4 cKu chuyGn m:ch M s4 cKp.
Khi thí nghi)m +7nh k>, máy bi5n dòng bình th'Qng có thG +o kiGm tra M
nhánh +ang vAn hành.
SI sai khác v$ +i)n trM +o +'Lc c9a cuEn dây so vPi sJ li)u xuKt x'Mng M
cùng nhi)t +E không +'Lc v'Lt quá 2%.
27.1.6.7 Th, dMu cách 0i/n (Xem phMn cách 0i/n thL l_ng)
27.1.6.8 Th, nghi/m 0i/n áp tIng cao tMn sO công nghi/p
N5u có BBXX ph1i th& theo BBXX c9a nhà ch5 t:o.
N5u không ph1i th& theo tiêu chuRn nghành ho=c tiêu chuRn IEC, Tham kh1o
các tiêu chuRn c9a nhà ch5 t:o, tiêu chuRn VN, tiêu chuRn IEC.
27.1.6.9 LZy 0Bc tính tW hoá c>a lõi máy bi:n dòng
a=c tính tZ hoá c9a máy bi5n dòng ph1i kiGm tra so sánh +Ji chi5u vPi sJ
li)u c9a nhà ch5 t:o ho=c BBXX n5u có.
N5u không ph1i +i xây dIng +'Qng +=c tính tZ hoá rOi +em so sánh vPi
+'Qng +=c tính tZ hoá mUu ho=c vPi +'Qng +=c tính tZ hoá c9a các máy bi5n dòng
khác cùng lo:i bi5t ch;c là tJt.
aJi vPi cuEn dây nh7 thB có nhi$u +Hu ra cHn lKy +=c tính tZ hoá vPi +Hu
phân nhánh +'Lc chNn +G làm vi)c. N5u ch'a bi5t +Hu chNn làm vi)c nên th& M +Hu
phân nhánh tng trong +i$u ki)n cho phép.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 14

aJi vPi mEt sJ lo:i máy bi5n dòng +i)n cHn ph1i kh& tZ d' tr'Pc khi th&
nghi)m h:ng m,c này nhXm +'a ra sJ li)u chính xác +G k5t luAn.
27.1.6.10 Thi:t b< thí nghi/m
aG hoàn thành vi)c kiGm tra các h:ng m,c th& nghi)m máy bi5n dòng cHn có
các thi5t b7 sau:
1. Mê gôm +o cách +i)n.
2. CHu +o tge (Biddle, Delta 2000,Tetex,...)
3. KiGm tra t[ sJ bi5n, bXng ph'4ng pháp +i)n áp (EZCT, TR 800, hEp bE
VA, trIc ti5p bXng +Ong hO Vôn CCX 0,5)
4. ao +i)n trM mEt chi$u (MultiAmp, P333T, OM21, OM22, Ph'4ng pháp
V-A)
5. LKy +=c tính tZ hóa: tùy theo +i)n áp tZ hóa mà có thG dùng:
- aOng hO vôn 300 +5n 600 V, kyoritsu + tI ngUu + Ampe + TI (VA).
- T:o áp 5kVA 1500V + TI, + tI ngUu + Ampe (VA).
- T:o áp 5kVA 3000 - 6000V + TI + TU +i kèm, + tI ngUu + Ampe (VA).
- Bi5n áp cách ly + V-A thông th'Qng.
- Các hLp bE th& cao th5
27.1.6.11 Tiêu chu^n áp d1ng
Tiêu chu^n áp d1ng
H?ng m1c thí nghi/m
TCVN TC IEC
1. KiGm tra tình tr:ng bên ngoài 5928:1985 185:1966
2. ao +i)n trM cách +i)n 5928:1985 185:1966
3. ao tn hao +i)n môi 5928:1985 185:1966
4. KiGm tra cIc tính theo ký hi)u
nhãn máy
5928:1985 185:1966
5. KiGm tra +=c tính tZ hoá 5928:1985 185:1966
6. ao +i)n trM mEt chi$u 5928:1985 185:1966
7. Thí nghi)m dHu 296:1982
8. KiGm tra tb sJ bi5n 5928:1985 185:1966
9. Th& cao th5 xoay chi$u tHn sJ
công nghi)p
Tiêu chuRn
ngành: TCN -
26-87
Tài li)u c9a
nhà ch5 t:o.
6099-1:1996
6099-2:1996
6099-4:1996
243-1:1988
60-4:1977
60-2:1973
60-1:1989

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 15

27.2 Máy bi:n 0i/n áp
27.2.1 T&ng quan v* máy bi:n 0i/n áp
Máy bi5n +i)n áp dùng +G bi5n +i +i)n áp cao xuJng +i)n áp thKp tiêu
chuRn, an toàn, dùng cho +o l'Qng và b1o v) r4le. Tr7 sJ +i)n áp tiêu chuRn th'Qng là
100V ho=c 100/ 3 V. V$ nguyên lý làm vi)c và các quan h) c4 b1n, BU không khác
gì máy bi5n áp +i)n lIc, ch[ khác M cKp chính xác. Trên hình 27.12 trình bày s4 +O +Ku
dây c9a BU mEt pha. CuEn dây s4 cKp 1 nJi vPi phía +i)n áp qua cHu chì b1o v) 3.
CuEn dây thB cKp 2 cKp nguOn cho các thi5t b7 +o l'Qng và b1o v) qua cHu chì h: áp 4.
aG an toàn, mEt +Hu cuEn h: áp và lõi thép 5 c9a BU +'Lc nJi +Kt. ThB tI +Hu và cuJi
c9a các cuEn dây +'Lc +ánh dKu rõ ràng vì M mEt sJ thi5t b7 +o l'Qng hay b1o v) cHn
chi$u dòng +i)n và góc l)ch pha.

Hình 27.12
Các thông sJ c4 b1n c9a BU gOm:
- ai)n áp +7nh mBc c9a cuEn dây s4 cKp chính là +i)n áp +7nh mBc c9a BU.
- H) sJ bi5n áp +7nh mBc là tb sJ giWa +i)n áp s4 cKp và +i)n áp thB cKp
+7nh mBc.
K
U+m
= U
1+m
/U
2+m

- Sai sJ +i)n áp t'4ng +Ji tính theo phHn trDm là:
% 100 .
.
%
1
1 2 +m
U
U U K
u
U
-
= D (27-7)
N5u U
1
/U
2
= K
U+m
thì sai sJ +i)n áp bXng 0.
- Sai sJ góc c9a BU là góc giWa +i)n áp s4 cKp và +i)n áp thB cKp quay
ng'Lc 180
0
. N5u - U
2
v'Lt tr'Pc U
1
thì sai sJ góc là d'4ng. CKp chính
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 16

xác c9a BU chính là sai sJ +i)n áp cho phép M ch5 +E +7nh mBc. Máy bi5n
+i)n áp có các cKp chính xác sau: 0,2; 0,5; 1; 3; 6. BU vPi cKp chính xác
0,2 dùng cho mUu; cKp 0,5 dùng cho +o +5m +i)n nDng; cKp 1 dùng cho
+Ong hO b1ng, còn cKp 3 và cKp 6 dùng cho b1o v). CKp chính xác c9a BU
không +i trong giPi h:n
U = (0,8 ÷ 1,2) U
+m
vPi công suKt t1i S
t
= (0,25 ÷ 1,0) S
t+m
vPi cosj = 0,8.
- T1i thB cKp +7nh mBc: Dòng +i)n thB cKp +'Lc xác +7nh bMi t1i: I
2
= U
2
/Z
2
.
N5u Z
2
gi1m, dòng +i)n I
2
tDng, và công suKt m:ch thB cKp cFng tDng làm
tDng sai sJ.
- Công suKt +7nh mBc BU là công suKt lPn nhKt (khi cosj = 0,8) mà sai sJ
c9a nó ch'a v'Lt quá ph:m vi cho phép.
S4 +O thay th5 và +O th7 véct4 c9a BU +'Lc trình bày trên hình 27.13.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 17


Hình 27.13
Trên s4 +O thay th5, các +:i l'Lng +$u +'Lc quy +i v$ phía s4 cKp. TZ
thông F do sBc tZ +Eng phía s4 cKp sinh ra trong m:ch tZ, sY t:o ra sBc +i)n +Eng thB
cKp E
2

chAm pha 90
0
so vPi F. SBc +i)n nDng E
2

t:o ra trong m:ch dòng +i)n I
2

qua
t1i R
2

và X
2

và lAp nên +i)n áp U
2

. Ph'4ng trình cân bXng sBc tZ +Eng c9a BU là:
I
0
w
1
= I
1
w
1
+ I
2
w
2
(27-8)
ho=c: I
1
= I
0
- I
2

Nhân hai v5 vPi (r
1
+ jX
1
):
I
1
(r
1
+ jX
1
) = I
0
(r
1
+ jX
1
) + (-I
2
’) (r
1
+ jX
1
)
Sau khi bi5n +i ta có:
U
1
= I
0
(r
1
+ jX
1
) + (-I
2
’)[(r
1
+ r
2
’) + j(X
1
+ X
2
’)] + (-U
2
) (27-9)
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 18

Trên +O th7 véct4, tam giác ABC là +E s,t áp khi không t1i, còn tam giác
CDE là s,t áp trên t1i do dòng I
2
’ gây ra.
N5u BU không có sai sJ thì
2
1
2
1
w
w
U
U
= ho=c U
1
= U
2
’, khi +ó hai +iGm A và E
trùng nhau.
Sai sJ +i)n áp xuKt hi)n khi có dòng không t1i ch:y qua tng trM c9a máy
bi5n +i)n áp. Sai sJ +ó có thG vi5t d'Pi d:ng:
100 . 100
.
%
1
,
2 1
1
1 2
U
U U
U
U U K
u
$m
-
- =
-
= D (27-10)
N5u sai sJ góc d bé, có thG coi (U
1
- U
2
’) = AE » AF, cho nên sai sJ +i)n áp
ph, thuEc vào +o:n thcng AF. N5u góc g giWa s.+.+ E
2

và U
2

có tr7 sJ bé, có thG coi
E
2

và U
2

trùng pha, do +ó biGu thBc sai sJ +i)n áp có d:ng:
100 . %
OE
AF
u - = D
= 100 .
] sin ) ( cos ) [( ) cos sin (
1
2
,
2 1 2
,
2 1
,
2 1 1 0
U
x x r r I x r I j j j j + + + + +
- (27-11)
Trong +ó: j là góc l)ch pha giWa tZ thông F và I
0
; j là góc t1i c9a Z
2
.
TZ (27-11) ta nhAn thKy rXng, sai sJ +i)n áp gOm hai thành phHn: thành phHn
thB nhKt ph, thuEc vào dòng không t1i và tng trM nEi c9a bi5n áp, còn thành phHn thB
hai ph, thuEc vào dòng t1i I
2
, h) sJ công suKt c9a t1i. VAy muJn gi1m sai sJ +i)n áp
c9a BU, ta ph1i gi1m I
0
gi1m nEi trM c9a bi5n áp, gi1m dòng t1i I
2
và tDng h) sJ công
suKt c9a t1i.
N5u sai sJ góc d bé, có thG coi:
= = =
OE
EF
tgd d
=
1
2
,
2 1 2
,
2 1
,
2 1 1 0
] cos ) ( sin ) [( ) sin cos (
3440
U
x x r r I x r I j j j j + - + + -
(27-12)
TZ (27-12) ta nhAn thKy rXng, sai sJ góc d gOm hai thành phHn: mEt ph,
thuEc dòng không t1i, còn thành phHn kia ph, thuEc dòng +i)n t1i I
2
.




!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 19


Hình 27.14
Trên hình 27.14 trình bày quan h) giWa sai sJ +i)n áp và sai sJ góc c9a máy
bi5n +i)n áp vPi công suKt ph, t1i vPi các h) sJ công suKt c9a t1i khác nhau.
Vi)c hi)u ch[nh sai sJ +i)n áp và sai sJ góc c9a máy bi5n +i)n áp có thG thIc
hi)n +'Lc.
VPi sai sJ +i)n áp, n5u ta gi1m sJ vòng dây cuEn s4 cKp, tBc là gi1m h) sJ
bi5n +i và +i)n áp thB cKp tDng lên. BXng cách này ta tDng sai sJ d'4ng, nó sY trung
hòa vPi sai sJ +i)n áp âm c9a BU và không 1nh h'Mng +5n sai sJ góc.
Sai sJ góc c9a máy bi5n +i)n áp 3 pha có thG bù +'Lc bXng cách dùng cuEn
dây bù riêng cho tZng tr'Qng hLp: t1i trM và t1i c1m.
27.2.2 Phân lo?i máy bi:n 0i/n áp
Theo s4 +O nJi dây c9a phía s4 cKp, ta có bi5n áp mEt pha +i)n áp dây, bi5n
áp mEt pha +i)n áp pha, bi5n áp 3 pha 5 tr, có hai cuEn thB cKp, trong +ó có mEt cuEn
+Ku tam giác hM +G lKy tín hi)u khi mKt mEt pha. Trên hình 27.15 trình bày hai s4 +O
thông d,ng c9a m:ch ba pha.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 20


Hình 27.15
f s4 +O hình 27.15a, ta có hai bi5n áp mEt pha lo:i +i)n áp dây, còn +'Lc
gNi là s4 +O “hình V”, th'Qng dùng +G +o công suKt và +o +i)n nDng. Còn M s4 +O M
hình 27.15b, ng'Qi ta dùng bi5n áp ba pha lo:i 5 tr,, trong +ó mEt +Hu dây cuEn cao áp
nJi +Kt.
N5u t1i +Ku “sao” thì +i)n áp +=t trên t1i bXng U
2+m
/ 3 , cuEn dây thB cKp
thB hai +Ku “tam giác hM”. f ch5 +E +Ji xBng, sBc +i)n +Eng trên hai +Hu “tam giác
hM” (+Ku vPi m:ch tín hi)u) bXng 0. N5u mEt pha ch:m +Kt sY có tín hi)u cho m:ch
b1o v). S4 +O nguyên lý c9a lo:i bi5n +i)n áp ba pha 5 tr, cho M hình 27.16, trong +ó
a
1
-x
1
là các +Hu tam giác hM; A, B, C, O là các +Hu cuEn dây phía cao áp, còn a, b, c, o
là các +Hu cuEn dây phía thB cKp.



!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 21


Hình 27.16
VPi +i)n áp lPn h4n 36kV, +G gi1m kích th'Pc cách +i)n, ng'Qi ta dùng biGu
bi5n áp nJi tHng, m\i tHng ch7u mEt +i)n áp nhKt +7nh.
VPi +i)n áp 110kV, th'Qng dùng kiGu hai tHng, m\i tHng ch7u mEt n&a +i)n
áp (hình 27.17a). M\i tHng kiGu này có m:ch tZ riêng (I) và (II), có cuEn dây cao áp
riêng, m\i cuEn ch7u mEt n&a +i)n áp pha. CuEn dây cao áp (BH) c9a m:ch tZ MII có
+Hu vào nJi vPi +i)n áp pha, phía cuJi nJi vPi m:ch tZ và cách +i)n vPi MI. aHu cao
áp c9a cuEn dây M m:ch tZ I nJi vPi phía cuJi c9a m:ch tZ MII và có +i)n áp bXng 1/2
+i)n áp pha. Phía h: áp HH có hai cuEn a - x và a
d
- x
d
, mEt cuEn dùng cho +o l'Qng,
mEt cuEn dùng cho b1o v). Hai cuEn bù (cb
1
) và (cb
2
) dùng +G phân bJ +i)n áp +$u
trên hai cuEn cao áp nh' nhau nJi tHng (hình 27.17a), +i)n áp pha cao áp sY phân bJ
+$u trên m\i cuEn n5u phía thB cKp không t1i. Khi phía thB cKp có t1i, dòng +i)n t1i
m:ch thB cKp +óng vai trò kh& tZ m:ch tZ MI, nên +i)n áp cao áp sY phân bJ không
+$u, cuEn cao áp trên MII sY có +i)n áp cao h4n. Vai trò c9a hai cuEn bù (cb
1
) và (cb
2
)
nh' sau: Hai cuEn dây bù +Ku ng'Lc cIc tính, có sJ vòng nh' nhau. f tr:ng thái thB
cKp không t1i, s.+.+ c1m Bng trên hai cuEn dây bù bXng nhau nên giWa chúng không có
dòng +i)n cân bXng. Khi có t1i, dòng t1i kh& tZ nên +i)n áp trên cuEn cao áp c9a MII
cao h4n, dUn +5n s.t.+ M cuEn (cb
2
) cao h4n M cuEn (cb
1
), sinh ra dòng +i)n cân bXng
ch:y tZ (cb
2
) tPi (cb
1
). Dòng +i)n này kh& tZ m:ch tZ MII và tZ hóa m:ch tZ MI, làm
cân bXng +i)n áp trên hai cuEn cao áp, do +ó +i)n áp trên cuEn thB cKp sY tb l) vPi +i)n
áp pha.
S4 +O máy bi5n +i)n áp trên hình 27.17b hi)n +:i h4n và có nhi$u 'u +iGm
so vPi s4 +O M hình 27.17a. Lo:i này có mEt m:ch tZ, cách ly vPi +Kt. Các cuEn dây
+'Lc quKn trên hai tr, c9a m:ch tZ.BJ trí các cuEn dây trên hai tr, +'Lc cho M hình
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 22

27.17c. Toàn bE k5t cKu +'Lc +3 bMi tr, cách +i)n và ngâm trong dHu bi5n áp. Vai trò
c9a hai cuEn bù (II), m\i cuEn quKn trên mEt tr, có vai trò nh' hai cuEn bù M tr'Qng
hLp hình 27.17a. Các BU tZ 110kV trM lên th'Qng b7 tác +Eng c9a quá +i)n áp khí
quyGn. aG quá +i)n áp này phân bJ +$u trên cuEn dây, ng'Qi ta s& d,ng màn ch;n
(8K), +'Lc nJi +i)n vPi +iGm +Hu và +iGm cuJi c9a cuEn dây cao áp (hình 27.17d)


Hình 27.17
VV c9a lo:i máy bi5n áp cKp trung áp (+5n 36kV) th'Qng là vV kim lo:i, có
sB xuyên +Hu vào. VPi lo:i BU có +i)n áp cao, vV c9a nó là sB cách +i)n.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 23

27.2.3 Máy bi:n 0i/n áp kiLu t1 phân áp
Kích th'Pc c9a máy bi5n +i)n áp kiGu +i)n tZ tb l) vPi +i)n áp s4 cKp c9a nó.
Khi +i)n áp tDng, giá thành lo:i BU kiGu +i)n tZ tDng nhanh vì cách +i)n cao. Máy
bi5n áp kiGu t, phân áp cho +i)n áp cao có tính kinh t5 h4n.


Hình 27.18
Trên hình 27.18 trình bày s4 +O nguyên lý c9a mEt máy bi5n +i)n áp kiGu
này. BE phân áp gOm hai t, C
1
và C
2
có thi5t b7 t1i ba (TB) k5t hLp dùng cho truy$n
tin trong l'Pi +i)n. aG cung cKp +9 công suKt cho +Hu ra, ng'Qi ta dùng mEt bi5n áp có
cuEn s4 cKp A
1
x, nJi ti5p qua cuEn kháng (P) cEng h'Mng vPi tr7 sJ t, +i)n (C
1
+ C
2
)
và cuEn lNc cao tHn (L) +Ku song song vPi t, C
2
vPi +i)n áp kho1ng 4 +5n 12kV. aHu
ra có hai cuEn dây: cuEn (a-x) dùng +G c1n d7u chJng cEng h'Mng s;t tZ và 1nh h'Mng
c9a quá trình quá +E.
Nh'Lc +iGm chính c9a lo:i bi5n +i)n áp kiGu phân áp bXng t, +i)n là có kh1
nDng sinh ra quá +i)n áp cao khi có hi)n t'Lng cEng h'Mng s;t tZ. Vì cuEn kháng phi
tuy5n k5t hLp vPi t, +i)n nên có kh1 nDng x1y ra cEng h'Mng không nhWng vPi sóng
c4 b1n mà còn vPi c1 các sóng hài, vì vAy sY gây ra nguy hiGm vPi cách +i)n.
27.2.4 Máy bi:n 0i/n áp “kiLu mai”
27.2.4.1 BU phân áp kiLu t1 0i/n có khu:ch 0?i
Lo:i BU kiGu này tránh +'Lc hi)n t'Lng cEng h'Mng s;t tZ vì không s& d,ng
máy bi5n +i)n áp +i)n tZ sau khi phân áp mà dùng bE khu5ch +:i. S4 +O nguyên lý c9a
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 24

lo:i này +'Lc cho M hình 27.19. ai)n áp s4 cKp U
s
+'Lc bE t, phân áp gi1m xuJng tr7
sJ
U
S
K
U
, K
U
là tb sJ phân áp và +=t vào +Hu vào c9a bE ti$n khu5ch +:i 1.

Hình 27.19
ai)n áp +Hu ra c9a bE ti$n khu5ch +:i 1 sY +'Lc dUn theo cáp +Ong tr,c 2
+5n bE khu5ch +:i công suKt 3, vPi nguOn nuôi 4. aHu ra c9a bE khu5ch +:i 3 +'Lc nJi
vPi phía s4 cKp c9a máy bi5n áp cách ly 5, còn phía thB cKp có hai cuEn dây, mEt cuEn
dùng cho +o l'Qng, mEt cuEn dùng cho b1o v), vPi tng công suKt kho1ng vài ch,c
vôn-ampe.
du +iGm c9a lo:i bi5n áp này là k5t cKu +4n gi1n, làm vi)c trong quá trình
quá +E t'4ng +Ji tJt. H:n ch5 chính c9a lo:i này là công suKt +Hu ra thKp nên ch[ +'Lc
dùng cho các r4le sJ ho=c r4le t.nh có công suKt tiêu th, bé (r4le +i)n c4 tiêu th, 5 +5n
10A, r4le t.nh c4 1VA, còn r4le sJ ch[ 0,1VA). BU kiGu t, phân áp có khu5ch +:i +ã
+'Lc ch5 t:o và s& d,ng nhi$u nDm trong l'Pi +i)n cao áp.
27.2.4.2 Máy bi:n 0i/n áp làm vi/c theo hi/u Gng POCKELS
Khi cho hai sóng ánh sáng ch:y qua mEt tinh thG khúc x: kép +'Lc +=t d'Pi
tác d,ng c9a mEt +i)n tr'Qng E, ta có thG +o +'Lc góc l)ch pha d giWa hai sóng này
theo hi)u Bng +i)n quang tuy5n tính POCKELS:
d = K
+q
. E. L
Trong +ó:
K
+q
: H) sJ +i)n quang
K
+q
= 8,2 .10
-6
rad/V.m +Ji vPi tinh thG th:ch anh (quartz)
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 25

E : C'Qng +E +i)n tr'Qng trong tinh thG (V)
L : Chi$u dài +'Qng +i c9a ánh sáng trong tinh thG (m)
Trên hình 27.20 trình bày s4 +O nguyên lý c9a lo:i BU này.


Hình 27.20
BE phAn phân áp gOm t, C
1
và phHn t& POCKELS vPi +i)n dung C
2
+'Lc
+Ku vPi +i)n áp cHn +o U
S
. ai)n áp +=t lên phHn t& 2 t:o trong tinh thG mEt +i)n tr'Qng
E, tb l) vPi +i)n áp cHn +o. Chùm ánh sáng tZ nguOn sáng 3 +'Lc +'a qua bE phân cIc
4 +G phân thành hai sóng quang l)ch pha nhau mEt góc p/2 và chúng +'Lc chi5u qua
phHn t& 2.
D'Pi tác +Eng c9a +i)n tr'Qng E, trong tinh thG c9a phHn t& 2 sóng sY có tJc
+E lan truy$n khác nhau làm tDng góc l)ch pha giWa chúng, sau +ó sY +i qua b1n cIc 5
có b$ dày bXng 1/4 b'Pc sóng +G ti5p t,c làm l)ch pha thêm tr'Pc khi +'a +5n bE phAn
phân tích 6. aE sáng +Hu ra M bE phân tích 6 tb l) vPi góc l)ch pha d, vì vAy nó càng tb
l) vPi +i)n áp +'Lc +o. aiJt quang 7 có chBc nDng bi5n +i c'Qng +E ánh sáng nhAn
+'Lc tZ bE phân tích 6 thành tín hi)u +i)n áp, qua bE khu5ch +:i 8 +G cho +i)n áp U
T

tb l) vPi +i)n áp U
S
.
Lo:i máy bi5n +i)n áp kiGu này có cKu trúc khá phBc t:p nên ph:m vi Bng
d,ng còn giPi h:n.
27.2.5 KhOi l-Tng và tiêu chu^n thí nghi/m Máy bi:n 0i/n áp kiLu c6m Gng
27.2.5.1 KiLm tra tình tr?ng bên ngoài
- Quan sát tình tr:ng b$ m=t vV máy.
- KiGm tra sI phù hLp v$ thông sJ k] thuAt c9a nhãn máy.
- KiGm tra tình tr:ng các +Hu nJi +Kt.
- KiGm tra sI +Ku +úng c9a các +Hu s4 cKp, thB cKp.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 26

- KiGm tra cHu chì l;p M phía cuEn dây s4 cKp, thB cKp.
- KiGm tra dHu và h:t chJng Rm.
27.2.5.2 o 0i/n trQ cách 0i/n
1. M,c +ích: aG +ánh giá s4 bE v$ tình tr:ng cách +i)n giWa các cuEn dây và
vPi vV c9a máy bi5n +i)n áp.
Các phép +o chính là: Cao - @ + VV + aKt
H: - @ + VV + aKt
2. Thi5t b7 +o: Mê gôm +i)n t& lo:i Kyoritsu 3121, Kyoritsu 3123 (NhAt),
Isol 5000, Isol 5003 (Pháp), S1-5010 (M]).
CuEn dây s4 cKp (cao th5): +o bXng mêgômet 2500V. Tr7 sJ +i)n trM cách
+i)n không quy +7nh thành tiêu chuRn.Tuy nhiên cHn so sánh vPi sJ li)u c9a nhà ch5
t:o hay máy cùng lo:i. N5u không có, có thG tham kh1o theo tiêu chuRn “BE công
nghi)p n=ng-nDm1965”.
i/n trQ cách 0i/n (MW) Gng vai các nhi/t 0J (
0
C)
U (0m)
10 20 30 40 50 60 70 80
3-10 900 450 225 120 64 36 16 12
20-35 1200 600 300 155 83 50 27 25
110-220 2400 1200 600 315 165 100 50 30

CuEn dây thB cKp (h: th5): +o bXng mêgômet 500V hay 1000V. ai)n trM
cách +i)n c9a cuEn thB cKp cùng vPi các m:ch +i)n nJi vào nó 0 1M=.
3. Bi)n pháp an toàn: phép +o +'Lc thIc hi)n sau khi thi5t b7 +'Lc cách ly
hoàn toàn vPi h) thJng +i)n. Trong quá trình +o cFng nh' khi ch'a x1 h5t +i)n tích tàn
d' tuy)t +Ji không ch:m vào các +Hu cuEn dây.
27.2.5.3 o tr< sO t&n thZt 0i/n môi (tgd)
1. M,c +ích: +ánh giá chKt l'Lng cách +i)n chính cuEn dây cao th5 (s4 cKp)
c9a máy bi5n +i)n áp.
2. Thi5t b7 +o: các cHu +o Tgd hi)n có nh' : Biddle, Tettex, Doble…
Vi)c +o tr7 sJ tn thKt +i)n môi thIc hi)n vPi các máy bi5n +i)n áp tZ 35kV
trM lên tu> theo yêu cHu c9a nhà ch5 t:o và khi giá tr7 +o +i)n trM cách +i)n +:t yêu
cHu.
Phép +o: Cao - A + VV + aKt
ho=c Cao - +Hu Cx
tu> theo k5t cKu c9a tZng lo:i bi5n +i)n áp.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 27

3. Bi)n pháp an toàn: ai)n áp thí nghi)m th'Qng dùng +G +o h) sJ tn thKt
+i)n môi là 10kV. Do +ó, cHn ph1i thIc hi)n các bi)n pháp an toàn: rào ch;n xung
quanh khu vIc th&, treo biGn báo, c& ng'Qi canh gác, cKm ng'Qi và ph'4ng ti)n +i vào
khu vIc th& nghi)m.
4. Tiêu chuRn áp d,ng: K5t qu1 +o Tgd so sánh vPi tiêu chuRn và sJ li)u c9a
nhà ch5 t:o. N5u không có thì có thG tham kh1o theo “Tiêu chuRn Ngành- nDm 1987”:
Tr< sO Tgd Q 0i/n áp danh 0<nh (kV) Tên 0Oi t-Tng 0-Tc th, nghi/m
và lo?i cách 0i/n chính 35 110 150-220
Lo:i cách +i)n có dHu 2,5 2 1,5
Lo:i cách +i)n bXng bakelit 2,5 2 ---

27.2.5.4 Th, 0i/n áp tIng cao tMn sO công nghi/p
1. M,c +ích: sau khi máy bi5n +i)n áp +ã +'Lc kiGm tra s4 bE cách +i)n +:t
tiêu chuRn thì +ây là mEt h:ng m,c cuJi có tính chKt quy5t +7nh +G +ánh giá tình tr:ng
cách +i)n chính.
2. Thi5t b7 th&: các hLp bE th& A67- 70, PGK-70, xe công trình
Cách $in s1 c,p: +Ji vPi các máy bi5n +i)n áp +5n 35kV (trZ các máy có
cách +i)n mEt +Hu ra gi1m nh^) vi)c th& nghi)m này là b;t buEc.
Phép th&: Cao - A + VV + aKt
Cách $in th- c,p:
Phép th&: H: -A+ VV + aKt
3. Bi)n pháp an toàn:
Tr'Pc khi thí nghi)m cHn kiGm tra xem xét bên ngoài, không có các h' hVng
thKy +'Lc bXng m;t, không có các vAt l: trên máy, k5t qu1 tKt c1 các h:ng m,c thí
nghi)m xác +7nh chKt l'Lng cách +i)n chính +o +'Lc tr'Pc +ó là +:t yêu cHu.
Máy bi5n +i)n áp cHn +'Lc ti5p +7a vV máy trong khi ti5n hành thí nghi)m.
CHn ph1i thIc hi)n các bi)n pháp an toàn, rào ch;n xung quanh khu vIc th&,
treo biGn báo, c& ng'Qi canh gác, cKm ng'Qi và ph'4ng ti)n +i vào khu vIc th&
nghi)m.
Ph1i tuân th9 mNi qui +7nh an toàn và h'Png dUn s& d,ng thi5t b7 do nhà ch5
t:o qui +7nh.
4. Tiêu chuRn áp d,ng: TCN-1987 ho=c TCVN 6097:1996 giJng
IEC186:1987.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 28

i/n áp th, nghi/m máy bi:n 0i/n áp theo 0i/n áp 0<nh mGc (kV)
(Th[i gian th, 01 phút)
Tiêu
chu^n
áp d1ng 0,7 1,2
3
( 3,6 )
6
(7,2)
10
(12,7)
15
(17,5)
20
(24)
35
(36)
- - 22 29 38 49 58 85
TCN
- - 12 19 29 43 - -
IEC 3 6 10 20 28 38 50 70
TCVN 3 6 10 20 28 38 50 70

27.2.5.5 o dòng 0i/n không t6i và th, ch<u 0i/n th: cách 0i/n giRa các vòng dây
1. M,c +ích: kiGm tra chKt l'Lng các cuEn dây và lõi thép c9a máy bi5n +i)n
áp.
2. Thi5t b7 +o: các +Ong hO Vôn, Ampe CCX 0,5 ho=c 1,0; hLp bE
MultiTester
3. Ph'4ng pháp +o: dòng +i)n không t1i +'Lc +o bXng cách cho nâng dHn
+i)n áp +5n +i)n áp +7nh mBc vào cuEn dây thB cKp và +o dòng +i)n. Th'Qng thì cho
+i)n áp vào cuEn dây thB cKp chính (cuEn +o l'Qng) vì nó ch7u n +7nh nhi)t tJt h4n
cuEn dây thB cKp ph,. Trong quá trình tDng +i)n áp cHn theo dõi dòng +i)n tZ hoá.
4. Tiêu chuRn: Tr7 sJ dòng không t1i không quy +7nh, tuy nhiên cHn so sánh
vPi sJ li)u c9a nhà ch5 t:o (chcng h:n vPi lo:i bi5n +i)n áp c9a Nga thì dòng không t1i
không v'Lt quá 20% so vPi xuKt x'Mng), ho=c so sánh vPi máy cùng lo:i, không +'Lc
quá ph:m vi +E chính xác +o l'Qng.
S4 +O +o:


ThY ch*u $in th( cách $in giSa các vòng dây: +'a +i)n áp (tHn sJ 50Hz)
bXng 1,3 lHn +i)n áp +7nh mBc. Trong quá trình tDng +i)n áp cHn theo dõi dòng +i)n
kích tZ có thG lPn làm quá t1i bi5n áp tI ngUu +i$u ch[nh.
Sau khi thIc hi)n các phép th& trên +:t yêu cHu, cHn thi5t thIc hi)n +óng
+i)n xung kích máy bi5n +i)n áp 03 lHn M +i)n áp +7nh mBc.
5. Bi)n pháp an toàn:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 29

Khi +o dòng không t1i cFng nh' khi th& cách +i)n vòng và +óng +i)n xung
kích máy phía cuEn dây s4 cKp sY có +i)n áp cao, do +ó máy bi5n +i)n áp cHn +'Lc
ti5p +7a vV máy trong khi ti5n hành thí nghi)m.
CHn ph1i thIc hi)n các bi)n pháp an toàn, rào ch;n xung quanh khu vIc th&,
treo biGn báo, c& ng'Qi canh gác, cKm ng'Qi và ph'4ng ti)n +i vào khu vIc th&
nghi)m.
27.2.5.6 o 0i/n trQ mJt chi*u cuJn dây
1. M,c +ích: kiGm tra chKt l'Lng các mJi hàn ti5p xúc, các mJi nJi liên l:c
giWa các khJi c9a máy nhi$u tHng, các +Hu cIc +'a ra ngoài c9a cuEn dây máy bi5n
+i)n áp. Phép +o +'Lc thIc hi)n cho c1 các cuEn dây s4 cKp và thB cKp.
2. Thi5t b7 +o: các máy +o nh' P333T, OM 22, Multi Amp.
3. Tiêu chuRn: Giá tr7 +i)n trM mEt chi$u c9a cuEn dây so vPi sJ li)u xuKt
x'Mng ho=c vPi máy cùng lo:i và các pha khác không +'Lc sai l)ch h4n 2-5%.
4. Bi)n pháp an toàn: cHn tuy)t +Ji tuân th9 các qui +7nh an toàn và h'Png
dUn s& d,ng c9a thi5t b7 +o.
27.2.5.7 o t` sO bi:n áp
1. M,c +ích: kiGm tra xem t[ sJ bi5n +i có phù hLp vPi các sJ li)u lý l7ch
máy và yêu cHu thi5t k5 không. H:ng m,c này thIc hi)n trong thí nghi)m l;p mPi.
2. Thi5t b7 +o:
Thi5t b7 thí nghi)m khi +o bXng ph'4ng pháp Vôn - Vôn: TI ngUu mEt pha
0-250V. Trong tr'Qng hLp +i)n áp +Hu ra quá nhV, không +1m b1o +E chính xác c9a
phép +o, có thG dùng thêm t:o áp 200/600V +G tDng +i)n áp +Hu vào, 02 +Ong hO Vôn
CCX 0,5 ho=c 1,0 có thang +o phù hLp (th'Qng là 0- 600V).
Các thi5t b7 +o t[ sJ bi5n áp chuyên dùng: TR800 (Multi Amp), TTR (AVO),
Các hLp bE Vôn - Ampe có +=c tính phù hLp nh' Multi Tester.
3. Ph'4ng pháp +o:
aJi vPi nhWng máy bi5n +i)n áp 1 pha, vi)c kiGm tra t[ sJ bi5n +i khá +4n
gi1n. Dùng tI ngUu +'a +i)n áp vào cuEn dây s4 cKp phía +i)n áp cao c9a máy bi5n
+i)n áp, tr7 sJ c9a +i)n áp cho vào +'Lc +o bXng vonmet cKp chính xác 0,5 ho=c 1,0.
Các +Hu cuEn dây thB cKp phía +i)n áp thKp +'Lc +Ku vônmét có cùng cKp chính xác
nh'ng có giPi h:n +o nhV h4n. T[ sJ giWa các ch[ sJ c9a 2 vônmet t'4ng Bng vPi t[ sJ
bi5n +i c9a máy bi5n +i)n áp +ó.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 30


aJi vPi máy bi5n +i)n áp 3 pha, M phía cuEn dây s4 cKp và thB cKp +$u có
+Hu dây trung tính kéo ra ngoài, thì có thG +o t[ sJ bi5n +i nh' máy bi5n +i)n áp 1
pha, bXng cách cho +i)n áp vào lHn l'Lt tZng pha và +iGm trung tính

aJi vPi máy bi5n +i)n áp 3 pha nDm tr, ho=c máy bi5n +i)n áp có 3 pha rQi
(m:ch tZ riêng), vì cuEn dây +Ku tam giác hM +'Lc +Ku bên trong máy và ch[ kéo ra
ngoài có 2 +Hu dây a
1
(a
7
) và x
1
(x
7
) nên khi +o t[ sJ bi5n +i cHn +Ku t;t hai pha vPi
+iGm trung tính và cho +i)n áp vào mEt pha phía s4 cKp.

Tr'Qng hLp +o t[ sJ bi5n áp bXng các thi5t b7 +o chuyên dùng thì cách +Ku
nJi c4 b1n vUn nh' trên, tuy nhiên cHn n;m vWng h'Png dUn s& d,ng c9a thi5t b7 +o.
4. Bi)n pháp an toàn:
Máy bi5n +i)n áp cHn +'Lc ti5p +7a vV máy trong khi ti5n hành thí nghi)m.
CHn ph1i thIc hi)n các bi)n pháp an toàn: rào ch;n xung quanh khu vIc th&,
treo biGn báo, c& ng'Qi canh gác, cKm ng'Qi và ph'4ng ti)n +i vào khu vIc th&
nghi)m.
Ph1i tuân th9 mNi qui +7nh an toàn và h'Png dUn s& d,ng thi5t b7 +o do nhà
ch5 t:o qui +7nh.
5. Tiêu chuRn áp d,ng:
Sai sJ t[ sJ bi5n áp +'Lc tính theo công thBc:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 31

DK% = 100 ´
-
Kdo
Kdo Kdm

Sai sJ này +'Lc so sánh vPi sJ li)u xuKt x'Mng, nXm trong giPi h:n cKp
chính xác c9a thi5t b7.
Tuy nhiên h:ng m,c này ch[ kiGm tra sai sJ t[ sJ bi5n khi không t1i và M +i)n
áp thKp nên ch[ mang tính kiGm chBng nh' +ã nêu M phHn m,c +ích.
27.2.5.8 KiLm tra sai sO 0i/n áp và góc pha
1. Yêu cHu: H:ng m,c này thIc hi)n trong thí nghi)m l;p mPi ho=c khi có
yêu cHu trong thí nghi)m +7nh k>.
2. Thi5t b7 kiGm tra: các thi5t b7 kiGm +7nh mUu hi)n có t:i phân x'Mng ao
l'Qng.
3. Tiêu chuRn áp d,ng: TCVN 6097-1996, IEC 186-1987
T:i bKt k> giá tr7 +i)n áp trong ph:m vi tZ 80% +5n 120% +i)n áp danh +7nh,
giá tr7 t1i trong ph:m vi tZ 25% +5n 100% t1i danh +7nh M h) sJ công suKt bXng 0,8
c1m kháng. Sai sJ +i)n áp và sai sJ góc c9a TU không +'Lc v'Lt quá các giá tr7 quy
+7nh trong b1ng sau:
Sai sO góc (±)
CZp chính xác Sai sO 0i/n áp (± %)
Phút Centi Radian
0,1 0,1 5 0,15
0,2 0,2 10 0,3
0,5 0,5 20 0,6
1,0 1,0 40 1,2
3,0 3,0 Không qui +7nh Không qui +7nh

Trong ph:m vi tZ 5% +i)n áp danh +7nh và M +i)n áp danh +7nh nhân vPi h)
sJ +i)n áp danh +7nh (1,2; 1,5 ho=c 1,9) và giá tr7 t1i trong ph:m vi tZ 25% +5n 100%
t1i danh +7nh M h) sJ công suKt bXng 0,8 c1m kháng. Sai sJ +i)n áp và sai sJ góc c9a
TU dùng trong m:ch b1o v) không +'Lc v'Lt quá các giá tr7 quy +7nh trong b1ng sau:
Sai sO góc (±)
CZp chính xác Sai sO 0i/n áp
Phút Centi Radian
3P 3,0 120 3,5
6P 6,0 240 7,0

T:i 2% +i)n áp danh +7nh và giá tr7 t1i trong ph:m vi tZ 25% +5n 100% t1i
danh +7nh M h) sJ công suKt bXng 0,8 c1m kháng. Sai sJ +i)n áp và sai sJ góc c9a TU
dùng trong m:ch b1o v) cho phép lPn h4n 2 lHn giá tr7 quy +7nh trong b1ng 2.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 32

27.2.5.9 KiLm tra cNc tính
1. M,c +ích: kiGm tra +úng cIc tính và các ký hi)u +Hu dây ra.
2. Thi5t b7 th&:
Gavanomet ch[ không ho=c aOng hO v:n nDng kim có thang +o mV, V(DC)
Pin 1,5V ho=c nguOn mEt chi$u t'4ng +'4ng.
Các hLp bE +o t[ sJ bi5n chuyên dùng nh': TR800, TTR …
3. Ph'4ng pháp:
aJi vPi ph'4ng pháp xung mEt chi$u :Dùng nguOn pin t:o xung dòng +i)n
mEt chi$u phía cuEn dây s4 cKp và dùng +i)n k5 ho=c v:n nDng kim +G kiGm tra các
+Hu dây phía thB cKp nh' hình vY sau:


Khi s& d,ng các thi5t b7 chuyên dùng +G +o t[ sJ bi5n +i thì k5t hLp kiGm tra
cIc tính theo h'Png dUn s& d,ng c9a các thi5t b7 trên.
27.2.5.10 Th, dMu cách 0i/n
a'Lc ti5n hành cho các máy bi5n +i)n áp dHu 35kV trM lên và theo yêu cHu
c9a nhà ch5 t:o.
Tiêu chuRn dHu +'Lc áp d,ng theo tiêu chuRn c9a nhà ch5 t:o ho=c theo tiêu
chuRn v$ dHu máy bi5n áp trong TCN-1987.
27.2.5.11 Tài li/u tham kh6o
Quy ph:m khJi l'Lng và tiêu chuRn thí nghi)m thi5t b7 +i)n - BE công
nghi)p n=ng 1965.
KhJi l'Lng và tiêu chuRn th& nghi)m, nghi)m thu bàn giao thi5t b7 +i)n
(Tiêu chuRn Ngành - BE nDng l'Lng 1987)
Tiêu chuRn TCVN 6097-1996, IEC 186-1987.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 33

27.2.6 KhOi l-Tng và tiêu chu^n thí nghi/m Máy bi:n 0i/n áp kiLu t1
27.2.6.1 KiLm tra tình tr?ng bên ngoài
- Quan sát tình tr:ng b$ m=t vV máy.
- KiGm tra sI phù hLp v$ thông sJ k] thuAt c9a nhãn máy.
- KiGm tra tình tr:ng các +Hu nJi +Kt.
- KiGm tra sI +Ku +úng c9a các +Hu s4 cKp, thB cKp.
- KiGm tra cHu chì l;p M phía cuEn dây s4 cKp, thB cKp.
- KiGm tra ch[ th7 dHu.
27.2.6.2 o 0i/n trQ cách 0i/n
Thi5t b7 thí nghi)m: Mê gôm +i)n t& lo:i Kyoritsu 3121, Kyoritsu 3123
(NhAt), Isol 5000, Isol 5003 (Pháp), S1-5010 (M]).
27.2.6.3 o 0i/n trQ mJt chi*u cuJn dây h? th:
Thi5t b7 thí nghi)m: các máy +o nh' P333T, OM 22, Multi Amp
27.2.6.4 KiLm tra tU sO bi:n
- S& d,ng ph'4ng pháp V-V. Ti5n hành +'a +i)n áp cao vào phía +Hu cao
th5 c9a máy bi5n +i)n áp và +o +i)n áp phía h: áp.
- S& d,ng các cHu +o tb sJ bi5n chuyên d,ng nh' TR800+ Adapter ..v.v.
27.2.6.5 KiLm tra cNc tính
- S& d,ng ph'4ng pháp xung mEt chi$u (t'4ng tI nh' phHn kiGm tra cIc
tính c9a máy bi5n dòng +i)n
27.2.6.6 o 0i/n dung và t&n thZt 0i/n môi c>a các t1 0i/n phân áp
Thi5t b7 thí nghi)m: các cHu +o Tgd hi)n có nh' : Biddle, Tettex, Doble…
Do cKu t:o c9a các lo:i Máy bi5n +i)n áp mà ta có các ph'4ng pháp +o +i)n
dung và tgd +Ji vPi tZng lo:i c, thG nh' sau:








!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 34

GiHi thi5u các lo/i bi+n 9i5n áp kiOu tR 9o 96Jc 9i5n dung Cx và tgd
KiLu TEVF 115 HX - Nhà ch: t?o HAEFELY TRENCH


1- CuEn kháng bù
2- Bi5n áp trung gian
3- M:ch lNc

4- MV phóng

5- aHu ra thB cKp
6- M:ch tZ
7- Dao nJi +Kt m:ch cao th5
8- CuEn c1n và mV phóng
9- CuEn c1n, mV phóng và dao
nJi +Kt.

Ph-9ng pháp 0o:
aJi t'Lng +o U (kV) HV +'a vào S4 +O +o Ghi chú
C
1
10 A GST
C
2
02 CAR CST
aóng dao (7) và tách rQi
+Hu CAR.
Tiêu chuRn: C+o = ( -5%, +10% ) C+m , Tgd £ 0,35 %

KiLu TEIMF 500 - Nhà ch: t?o HAEFELY TRENCH


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 35

Ph-9ng pháp 0o:
aJi t'Lng
+o
U (kV) HV +'a vào LV +'a vào NJi +Kt S4 +O +o
C
1-3
10 B D A, F GSTg
C
1-2
10 B D A, F UST
C
1-1
10 D B A, F GSTg
C
2
02 F -- A GST

KiLu CCV 525 - Nhà ch: t?o ALSTOM

C1 (C11, C12) ; C2: T, phân áp
C: KhJi truy$n t1i ba
L: CuEn kháng
E: M:ch giPi h:n +i)n áp
GSMT: Dao nJi +Kt
D: M:ch c1n d7u
N: aHu +i)n áp thKp c9a bi5n áp trung
gian
HF: aHu +i)n áp thKp c9a t, phân áp
T: NJi +Kt


Ph-9ng pháp 0o:
aJi t'Lng
+o
U
(kV)
HV +'a vào
LV +'a
vào
NJi +Kt S4 +O +o Ghi chú
C
12
10 B A GSMT, HF UST
C
11
10 B A GSMT, HF GSTg
C
2
02 HF -- GSMT GST
aóng dao
GSMT,
tách rQi
+Hu HF và
N
Tiêu chuRn: C+o = (-5%, +10% ). C+m và Tgd £ 0,5 %

CÁC KIuU MÁY O %vC CX

Th7c t( do 3nh h.Nng cAa dòng rò qua cách $in cAa bi(n áp trung gian nên
giá tr* $o Tgd theo s1 $8 UST có th; là không chính xác và có tr* sG âm mLc dù tr* sG
C là $úng. N(u chuy;n qua s1 $8 GST thì tr* sG $o là d.1ng và theo kinh nghim thì
Tgd < 1%, tuy nhiên tr* sG này chE mang tính ch,t tham kh3o.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 36

KiLu CPA 123 - Nhà ch: t?o ABB


A: aHu cao th5
d1-d2: M:ch c1n d7u

L: aHu +i)n áp thKp (nJi t1i ba)


KiLu CCV 123 - Nhà ch: t?o GECALSTHOM

C: KhJi truy$n t1i ba
L: CuEn kháng
E: M:ch giPi h:n +i)n áp
P: S4 cKp bi5n áp trung gian
S: ThB cKp bi5n áp trung gian
D: M:ch c1n d7u
HF: aHu +i)n áp thKp c9a t, phân áp (nJi
t1i ba )
T: NJi +Kt













!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 37

KiLu VCU 123 - Nhà ch: t?o KONCAR (Croatia)









C1, C2: T, +i)n áp cao và thKp
I: MV phóng
P: TrM kháng
T: Bi5n áp trung gian
F: M:ch c1n d7u
A: aHu cao áp
N: aHu +i)n áp thKp
HF: aHu +5n t1i ba


KiLu CVE 145 - Nhà ch: t?o CG (India)



















C1, C2: T, +i)n áp cao và thKp
A: aHu cao th5
L: TrM kháng
Tr: Bi5n áp trung gian
Zd: M:ch c1n d7u
V: Varistor
F: CHu chì
Lk : Cáp nJi +Kt
f-g : CuEn dây thB cKp ph,
NHF: aHu h: th5 nJi t1i ba
G: MV phóng b1o v) NHF









!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 38

KiLu OTCF 123.IM - Nhà ch: t?o RITZ


1- aHu cao th5
2- ai)n kháng
3- Bi5n áp trung gian
4- NJi +Kt
5- Thi5t b7 giám sát cEng h'Mng s;t tZ
6- ai)n trM
7- aHu nJi t1i ba
8- M:ch b1o v) quá +i)n áp
9- aHu thB cKp
10- CHu nJi
11- Dao nJi +Kt
12- CuEn c1n và mV phóng b1o v)
+Hu t1i ba

CÁC KIuU MÁY KHÔNG O %vC Cx


A: aHu cao th5
HF: aHu nJi +5n t1i ba
N: aHu +i)n áp thKp cuEn s4 cKp
bi5n áp trung gian







!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 39

KiLu KGT 125 - Nhà ch: t?o EMEK (Turkey)










U: aHu cao th5
C1: T, s4 cKp
C2: T, +i)n thB cKp
R: TrM kháng
TR: Bi5n áp trung gian
SC: M:ch b1o v)
AF: BE lNc nhiSu
ST: aHu thB cKp
D: CuEn c1n
E: Dao nJi +Kt
S: MV phóng
LVT-A: aHu +i)n áp thKp nJi t1i ba


KiLu WN 145- Nhà ch: t?o ABB (India)


A: aHu cao th5
B: MV phóng
C: CuEn kháng cao tHn
D: CuEn s4 cKp
E: CuEn thB cKp
F: CHu chì
HF: aHu +5n t1i ba
N: NJi +Kt
R: ai)n trM
Z: M:ch lNc










CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 28
T> 0óng c@t và máy c@t trung áp










#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

28 T9 +óng c;t trung áp, Máy c;t và r4le b1o v) ...................................................... 1
28.1 Khái ni)m chung........................................................................................... 1
28.2 T9 +óng c;t trung áp..................................................................................... 1
28.3 Th& nghi)m thi5t b7 +óng c;t. ....................................................................... 3
28.3.1 ao +i)n trM cách +i)n............................................................................. 4
28.3.2 Th& +i)n cao áp mEt chi$u..................................................................... 6
28.3.3 Th& +i)n cao áp xoay chi$u ................................................................... 6
28.3.4 Th& nghi)m tn hao +i)n môi (tgd)........................................................ 7
28.3.5 ao +i)n trM ti5p xúc c9a máy c;t............................................................ 7
28.3.6 Phân tích thQi gian chuyGn +Eng c9a máy c;t......................................... 7


























!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

28 T> 0óng c@t trung áp, Máy c@t và r9le b6o v/
28.1 Khái ni/m chung
ThuAt ngW "t9 +óng c;t" th'Qng dùng +G ch[ các t hLp khí c, +i)n phân phJi
d:ng mô+un ho=c k5t cKu d:ng khJi. Tuy có cùng tên gNi nh'ng M các cKp khác nhau,
các t9 +óng c;t có nhWng +=c thù riêng v$ vAt lý, k] thuAt, +'Lc thG hi)n qua các tiêu
chuRn quy +7nh c9a các hãng ch5 t:o thi5t b7 +i)n.
28.2 T> 0óng c@t trung áp
Là t hLp các khí c, +i)n +óng c;t và các khí c, +i)n ph, trL khác, nXm
trong t9 kín, +'Lc bNc kim lo:i M d:ng tKm (trZ tr'Qng hLp cHn thông gió trên nóc
ho=c có c&a +G kiGm tra).
CKu t:o chính c9a t9 +óng c;t là các m:ch +i)n lIc +Hu vào và +Hu ra, các
khí c, +óng c;t và cách ly, +Hu nJi, các thi5t b7 +i$u khiGn b1o v) và ph, trL. ai)n áp
+7nh mBc và mBc +E cách +i)n c9a các t9 +óng c;t bNc kim lo:i +'Lc trình bày M b1ng
28.2.
B6ng 28.1 Phân lo?i t> máy c@t hTp bJ theo ANSI
B6ng 0óng lNc T> máy c@t v_
kim lo?i
Thanh d\n kim
lo?i M?ch b6o v/ M?ch 0Jng lNc
VV kim lo:i Không phân +o:n ai$u khiGn kin hai
chi$u
D:ng kín
CHu dao kiGu kín Panen +=t thcng +Bng M=t tr'Pc có +i)n
T9 máy c;t cho
tr:m
Có phân +o:n Bàn +i$u khiGn M=t tr'Pc không có
+i)n
Máy c;t h: áp Cách ly các pha Bàn +i$u khiGn kép
Bàn hai chi$u

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

B6ng 28.2 MGc cách 0i/n 0<nh mGc c>a thi:t b< 0óng c@t hTp bJ v_ kim lo?i
(Theo IEC 694)
ai)n áp ch7u xung sét +7nh mBc (tr7 sJ +[nh)
Danh sách 1 Danh sách 2
ai)n áp ch7u tHn sJ
nguOn +7nh mBc trong
1 phút (hi)u d,ng)
ai)n áp
+7nh
mBc
(hi)u
d,ng)



(kV)
Pha - aKt
Pha - Pha
Qua khí c,
mM

(kV)
Qua
kho1ng
cách +i)n
cách qua
khí c, mM
(kV)
Pha - aKt
Pha - Pha
Qua khí
c, mM

(kV)
Qua
kho1ng
cách cách
+i)n u,

(kV)
Pha - aKt
Pha - Pha
Và qua
khí c, mM

(kV)
Qua
kho1ng
cách cách
+i)n

(kV)
3,6 20 23 40 46 10 12
7,2 40 46 60 70 20 23
12,0 60 70 75 85 28 32
17,5 75 85 95 110 38 45
24,0 95 110 125 145 50 60
36,0 145 165 175 195 70 80

28.2.1 Bc 0iLm k:t cZu
T9 +óng c;t là danh tZ chung +G ch[ các t hLp thi5t b7 +óng c;t, chuyGn
m:ch, cách ly, b1o v), +i$u ch[nh, +o l'Qng cùng các thi5t b7 ph, trL kèm theo. Dùng
cho quá trình phát, truy$n t1i và phân phJi +i)n nDng. Các thi5t b7 +i)n M các cKp khác
nhau có nhWng +iGm +=c thù riêng. ai$u này rKt quan trNng cho quá trình vAn hành,
b1o d'3ng, s&a chWa và sY +'Lc +$ cAp c, thG M các phHn sau.
1. T? 9óng c1t bFc kim lo/i
Có lo:i +=t trong nhà và lo:i +=t ngoài trQi, vPi các máy c;t U = 3 ¸ 35kV, I
= 1200 ¸ 3000A, dung l'Lng c;t S = 75 ¸ 1000 MVA. Lo:i thi5t b7 này có nhWng +=c
+iGm sau:
+ Thi5t b7 +óng c;t, cách ly có thG dS dàng tháo rQi khVi t9 +G cách ly,
th& nghi)m kG c1 tr'Qng hLp t9 M tr:ng thái vAn hành.
+ Thanh góp +Hu vào và +Hu nJi +'Lc cách ly.
+ Toàn bE các phHn +Eng mang +i)n +'Lc bNc kín và phHn bNc kim lo:i
+'Lc nJi +Kt.
+ Các ti5p +iGm phía +Hu vào và +Hu ra có buOng dAp hO quang và liên
+Eng lUn nhau.
+ Có phHn liên +Eng c4 khí +1m b1o an toàn khi tháo l;p và vAn hành.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

+ LJi vào c9a máy c;t có +9 không gian +G l;p +=t các r4 le b1o v) các
thi5t b7 ph, trL khác.
+ Các thi5t b7 và thanh toán phía thB cKp +'Lc ngDn cách vPi phía s4
cKp bXng các tKm ngDn kim lo:i có nJi +Kt.
+ Các thi5t b7 phía s4 cKp nh': thanh dUn, máy bi5n +i)n áp... +$u +'Lc
bNc kín bMi các tKm kim lo:i có nJi +Kt.
2. T? c1t cách ly bFc kim lo/i
Có lo:i +=t trong nhà và lo:i +=t ngoài trQi, có thG có cHu chì lIc, +i)n áp tZ
3 +5n 35kV, dòng +i)n 1200A. Lo:i t9 này có các +=c +iGm sau:
+ GiWa thanh dUn s4 cKp và +Hu nJi lJi vào không +'Lc cách ly.
+ Thi5t b7 cách ly là bE c;t lo:i có thG tháo rQi ho=c lo:i cJ +7nh.
+ Trong t9 có thG có các máy bi5n +i)n áp, bi5n dòng +i)n, m:ch +i$u
khiGn và các thi5t b7 phù trL khác.
3. T? 9óng các lo/i cN 9Anh, k+t c;u khNi
Có lo:i +=t trong nhà và lo:i +=t ngoài trQi. Có máy c;t +i)n áp tZ 15 +5n
35kV, dòng +i)n tZ 1200 +5n 5000A. a=c +iGm c9a lo:i t9 này nh' sau:
+ Máy c;t +'Lc l;p cJ +7nh.
+ T1i dài h:n c9a các lE phù hLp vPi nhu cHu và nDng lIc c9a máy c;t.
+ Các pha c9a lJi vào tách bi)t nhau và +'Lc bNc kín bMi vV kim lo:i.
+ Có bE dao cách ly 3 cIc nJi vPi máy c;t
+ Có bE bi5n +i)n áp và bi5n dòng +i)n
+ Có m:ch +i$u khiGn, bE nJi +Kt và các thi5t b7 ph, trL khác.
28.3 Th, nghi/m thi:t b< 0óng c@t.
Thông th'Qng h) thJng cách +i)n c9a các t9 +óng c;t vV kim lo:i +'Lc thi5t
k5 cho tui thN c3 30 nDm, nh'ng vì +i$u ki)n môi tr'Qng, nhKt là nhWng n4i Rm 'Pt,
b,i bRn thì tui thN c9a cách +i)n b7 suy gi1m, +ôi khi dUn +5n sI cJ. Vì vAy vi)c b1o
d'3ng cách +i)n và th& nghi)m nó là vKn +$ quan trNng.
ai)n áp th& nghi)m có thG là +i)n xoay chi$u ho=c mEt chi$u. Tr'Pc khi th&
nghi)m +i)n cao áp, +i$u +Hu tiên là ph1i +o +i)n trM cách +i)n xem có b7 ch:m - chAp
gì không. VPi máy c;t ch[ ti5n hành th& ngghi)m khi bi5t ch;c ch;n là máy c;t +óng
c;t bình th'Qng, không b7 hVng hóc.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

Trình tI th& nghi)m nh' sau:
+ ao +i)n trM cách +i)n
+ Th& cao áp (DC ho=c AC)
+ ao góc tn hao +i)n môi
+ Th& nghi)m +i)n trM ti5p xúc c9a ti5p +iGm
+ Th& nghi)m thQi gian tác +Eng c9a máy c;t.
28.3.1 o 0i/n trQ cách 0i/n
ai)n trM cách +i)n th'Qng +'Lc +o bXng mêgôm k5. ThIc chKt c9a phép +o
này là +=t mEt +i)n áp mEt chi$u (c3 tZ 500 +5n 5000V) lên cách +i)n +G xác +inh tr7
sJ +i)n trM cách +i)n. CHn l'u ý rXng phép th& này th'Qng cho tr7 sJ cách +i)n thKp vì
có nhi$u m:ch nhánh song song. aôi khi cách +i)n có +E b$n +i)n thKp nhWng vUn cho
+i)n trM cách +i)n cao. K5t qu1 c9a phép +o này ch9 y5u là dùng +G kiGm chBng chB
không biGu hi)n +E b$n cách +i)n. S4 +O +o cách +i)n c9a máy c;t +'Lc mô t1 M hình
28.1.

Hình 28.1 S9 0S 0o 0i/n trQ cách 0i/n c>a máy c@t Q tr?ng thái mQ
B6ng 28.3 Giá tr< th, nghi/m cao áp xoay chi*u
i/n áp vFn hành
0<nh mGc
(V)
i/n áp th, nghi/m t?i
nhà máy AC
(V)
i/n áp th, nghi/m b6o
d-8ng AC
(V)
240 1.500 1.130
480 2.000 1.500
600 2.200 1.650
2.400 15.000 11.300
4.160 19.000 14.250
7.200 26.000 19.500
13.300 36.000 27.000
14.400 50.000 37.500
23.000 60.000 45.000
34.500 80.000 60.000


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

B6ng 28.4 Giá tr< th, nghi/m b6o d-8ng chi*u
i/n áp vFn hành 0<nh mGc
(V)
i/n áp 1 chi*u th, nghi/m trong 1 phút
(V)
240 1600
480 2100
600 2300
2.400 15900
4.160 20100
7.200 27600
13.800 38200
23.000 63600
34.500 84800

Hình 28.2 S9 0S th, nghi/m cao áp máy c@t Q tr?ng thái 0óng

Hình 28.3 S9 0S nOi dây ph-9ng pháp thay th:
Khi +o +i)n trM cách +i)n, nên tháo các thi5t b7 ph, ra khVi m:ch nh': bi5n
+i)n áp, van chJng sét.
ao +i)n trM cách +i)n c9a máy c;t +'Lc thIc hi)n M tr:ng thái +óng và mM
theo quy trình sau:
1. Máy c;t mM: NJi +Hu cao áp c9a mêgôm k5 vPi cIc 1 (hình 28.1), còn
toàn bE các cIc khác +'Lc nJi +Kt và nJi vPi cIc +Kt c9a mêgôm k5. Sau khi +o, lAp
l:i t'4ng tI vPi các cIc tZ 2 +5n 6.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

2. Máy c;t +óng: Lúc này các cIc 1 và 2, 3 và 4, 5 và 6, +'Lc nJi bên trong
(vì ti5p +iGm +óng). NJi +Hu cao áp c9a mêgôm k5 vPi cIc 1 (ho=c hai) còn cIc 3 và 5
nJi vPi nhau và nJi +Kt. Quy trình +'Lc lAp l:i vPi cIc 3 và cIc 5.
3. Thanh góp: nJi thanh góp pha thB nhKt vPi +Hu cao áp c9a thi5t b7 +o, còn
hai pha còn l:i nJi nJi +Kt và nJi vPi cIc +Kt c9a thi5t b7 +o. Quy trình +'Lc l:i l:i vPi
pha thB hai và pha thB ba. Ngoài ra còn +o +i)n trM cách +i)n giWa hai pha; pha thB
nhKt và pha thB hai, pha thB hai và pha thB ba, pha thB ba và pha thB ba và pha thB
nhKt.
28.3.2 Th, 0i/n cao áp mJt chi*u
Th'Qng thì th& +i)n cao áp mEt chi$u ch[ dùng cho các thi5t b7 mEt chi$u.
VPi thi5t b7 +i)n xoay chi$u ch[ ti5n hành khi khó tìm +'Lc nguOn cao áp xoay chi$u.
Th& nghi)m +i)n áp cao +'Lc ti5n hành cho máy c;t và h) thanh góp. Khâu th&
nghi)m này xác +7nh tình tr:ng cách +i)n c9a t9 +óng c;t. VPi t9 cao áp xoay chi$u,
vi)c th& nghi)m bXng +i)n cao áp mEt chi$u không +'Lc 'a chuEng vì +i)n cao áp
mEt chi$u không gây ra nhWng hi)n t'Lng nh' +i)n cao áp xoay chi$u +Ji vPi cách
+i)n trong quá trình vAn hành. M=t khác +i)n cao áp mEt chi$u l:i sinh ra hi)n t'Lng
vHng quang, nhKt là t:i các góc, c:nh nhNn c9a m:ch vòng dUn +i)n, +=c bi)t M các
thi5t b7 cF. Vì vAy không nên th& +i)n cao áp mEt chi$u vPi các thi5t b7 này. Quy trình
th& nghi)m +i)n cao áp mEt chi$u cFng +'Lc mô t1 t'4ng tI nh' M +i)n áp cao áp
xoay chi$u. Trong b1ng 28.4 trình bày tr7 sJ +i)n áp +7nh mBc c9a thi5t b7 và tr7 sJ
+i)n áp th& nghi)m 1 phút.
Tr'Pc khi th& nghi)m, thi5t b7 cHn +'Lc lau chùi s:ch sY. Vì +E Rm và nhi)t
+E 1nh h'Mng nhi$u +5n +E cách +i)n vì th5 nên ghi l:i 2 thông sJ này +G hi)u ch[nh
k5t qu1 th& nghi)m.
28.3.3 Th, 0i/n cao áp xoay chi*u
PhHn th& nghi)m này +'Lc ti5n hành sau khi +ã th& xong +o cách +i)n và
làm v) sinh cách +i)n. Giá tr7 +i)n áp th& nghi)m khi b1o d'3ng nên lKy kho1ng 75%
+i)n áp th& nghi)m khi xuKt x'Mng M nhà máy ch5 t:o. B1ng 28.3 cung cKp các sJ li)u
này (vPi thQi gian th& nghi)m 1 phút)
Th& nghi)m +i)n cao áp xoay chi$u +'Lc thIc hi)n vPi máy c;t M tr:ng thái
mM và c1 tr:ng thái +óng. H:ng m,c th& nghi)m này ch[ ti5n hành sau cùng, có ngh.a
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

là sau khi b1o d'3ng, s&a chWa, làm s:ch và sau khi +o +i)n trM cách +i)n +:t tiêu
chuRn. S4 +O th& nghi)m M hình 28.2.
Trình tI th& nghi)m nh' sau:
1. máy c;t mM: NJi +Hu cao áp vPi cIc 6, còn tKt c1 các cIc khác (4 và 2)
+'Lc nJi +Kt. ai)n áp th& nghi)m theo b1ng 28.3. sau +ó trình tI trên +'Lc lAp l:i cho
các t hLp cIc còn l:i phía +Hu ra (sJ ch_n) và phía +Hu vào (sJ l`).
2. Máy c;t +óng: Lúc này các cIc trong mEt pha +'Lc nJi bên trong vPi
nhau. a'a +i)n cao áp vào mEt pha, còn hai pha kia nJi +Kt, rOi nâng +i)n áp +5n tr7 sJ
th& nghi)m khi b1o d'3ng (b1ng 28.3). trình tI +'Lc lAp l:i vPi hai pha còn l:i.
3. Th& nghi)m thanh góp: NJi +Hu cao áp vào mEt pha, còn nJi +Kt hai pha
kia. TDng +i)n áp +5n tr7 sJ th& nghi)m vPi thQi gian mEt phút duy trì. Quá trình +'Lc
lAp l:i vPi hai pha còn l:i.
28.3.4 Th, nghi/m t&n hao 0i/n môi (tgd)
H:ng m,c th& nghi)m này rKt hWu ích +G phát hi)n ra dKu hi)u h' hVng cách
+i)n. So sánh tr7 sJ góc tn hao +i)n môi sau m\i nDm cho ta thKy tình tr:ng già hóa
dHn dHn c9a cách +i)n. CHn l'u ý rXng khi +o góc tn hao +i)n môi ph1i ti5n hành
trong cùng mEt +i$u ki)n nhi)t +E và +E Rm vì hai nhân tJ này 1nh h'Mng lPn +5n tgd.
28.3.5 o 0i/n trQ ti:p xúc c>a máy c@t
Trong quá trình +óng c;t, ti5p +iGm +Eng và ti5p +i`m t.nh th'Qng b7 hO
quang h9y ho:i. N5u ti5p +iGm không +'Lc b1o d'3ng +7nh l>, ti5p xúc +i)n sY không
tJt và kh1 nDng làm vi)c gi1m sút nhi$u. M=t khác, quá trình oxy hóa cFng làm xKu
máy c;t. Vì vAy vi)c kiGm tra, b1o d'3ng +7nh k> là cHn thi5t. ai)n trM ti5p xúc c9a
ti5p +iGm +'Lc +o giWa 2 cIc mEt pha c9a máy c;t khi nó M tr:ng thái +óng. VPi máy
c;t trung và cao áp, nên +o +i)n trM ti5p xúc bXng dòng mEt chi$u tZ 100A trM lên. N5u
dòng +i)n lPn thì k5t qu1 +o tin cAy h4n. Tr7 sJ +i)n trM c3 micrô ôm (mW). VPi máy
c;t không khí lo:i 15kV, +i)n trM ti5p xúc c3 200 ¸ 250mW. Sau khi có k5t qu1 +o c1 3
pha, có thG +ánh giá c9a thi5t b7 t'4ng tI. N5u +i)n trM giWa các pha khác nhau quá
50% thì cHn có k5 ho:ch thay th5.
28.3.6 Phân tích th[i gian chuyLn 0Jng c>a máy c@t
H:ng m,c th& nghi)m này luôn +'Lc ti5n hành cho các máy c;t trung và cao
áp tZ 35kV trM lên, +G phát hi)n ra các vKn +G tr,c trIc c9a c4 cKu truy$n +Eng. Vi)c
th& nghi)m +'Lc thIc hi)n nhQ bE phân tích thQi gian chuyGn +Eng bXng c4 ho=c bXng
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

+i)n t&. Ngày nay bE phân tích thQi gian bXng +i)n t& +'Lc thay th5 bE c4 khí. VPi
phép th& này ta có +'Lc thông tin v$ +=c tính thQi gian c9a c4 cKu truy$n +Eng. VAn
tJc và vAn tJc c;t, +E bAt c9a ti5p +iGm, +Ong bE +óng c;t, tng thQi gian +óng và c;t,
thQi gian tác +Eng, quá trình c;t, quá trình +óng. Qua các thông tin này, có thG +ánh
giá chBc nDng ho:t +Eng và ti5n hành nhWng hi)u ch[nh cHn thi5t. H:ng m,c th&
nghi)m này th'Qng ti5n hành trong quá trình b1o d'3ng và th'Qng k> kho1ng 3 nDm
mEt lHn.





CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 31
Thí nghi/m các trang b< an toàn 0i/n





























#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

29 Thi5t b7 phân phJi và +óng c;t ngoài trQi cao áp.................................................. 1
29.1 Các +7nh ngh.a và các +=c tính +i)n c9a khí c, +óng c;t .............................. 1
29.2 Dao cách ly và cHu dao nJi +Kt...................................................................... 7
29.2.1 Dao cách ly quay................................................................................... 7
29.2.2 Dao cách ly mEt tr,, ti5p +iGm +óng mM ................................................ 9
29.2.3 Dao cách ly hai tr, +Bng, c;t M giWa..................................................... 12
29.2.4 CHu dao nJi +Kt mEt tr,........................................................................ 14
29.2.5 C4 cKu thao tác c9a dao cách ly và cHu dao nJi +Kt .............................. 15
29.3 CHu dao cao áp............................................................................................ 16
29.4 Máy c;t cao áp............................................................................................ 16
29.4.1 Khái ni)m chung.................................................................................. 16
29.4.2 Máy c;t dHu......................................................................................... 19
29.4.3 Máy c;t ít dHu...................................................................................... 21
29.4.4 Máy c;t không khí nén......................................................................... 23
29.4.5 Máy c;t khí SF6 .................................................................................. 27
29.4.6 Máy c;t chân không............................................................................. 32
29.4.7 Máy c;t tI sinh khí .............................................................................. 37
29.4.8 Máy c;t +i)n tZ.................................................................................... 38
























!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

29 Thi:t b< phân phOi và 0óng c@t ngoài tr[i cao áp
29.1 Các 0<nh ngh3a và các 0Bc tính 0i/n c>a khí c1 0óng c@t (Xem công bO
50 (441) IEC và IEC 694-1980)
Dao cách ly là thi5t b7 +óng c;t c4 khí, M v7 trí mM t:o nên kho1ng cách cách
+i)n. Chúng có kh1 nDng mM ho=c +óng m:ch n5u dòng +i)n +óng mM không +áng kG
ho=c sI bi5n thiên +i)n áp giWa các +Hu cIc không +áng kG. Trong +i$u ki)n làm vi)c
bình th'Qng và bKt th'Qng (ng;n m:ch), dao cách ly có thG cho dòng +i)n ch:y qua
trong thQi gian quy +7nh. Dòng +i)n không +áng kG có tr7 sJ £ 0,5A. Chúng gOm dòng
+i)n n:p có tính chKt +i)n dung c9a sB xuyên, thanh góp, ch\ nJi, +o:n cáp rKt ng;n và
dòng +i)n c9a máy bi5n áp.
Kho3ng cách cách $in là kho1ng cách trong chKt khí ho=c chKt lVng có
c'Qng +E +i)n môi quy +7nh khi +'Qng dòng +i)n c9a khí c, +óng c;t mM m:ch. aG
b1o v) ng'Qi và thi5t b7 chúng ph1i thVa mãn các +i$u ki)n +=c bi)t và sI có m=t c9a
nó ph1i +'Lc nhAn rõ khi thi5t b7 +óng c;t M v7 trí mM.
C'u dao là thi5t b7 +óng c;t c4 khí, chúng không nhWng dUn và ng;t dòng
+i)n M +i$u ki)n bình th'Qng trong l'Pi +i)n mà còn dUn dòng +i)n trong kho1ng thQi
gian quy +7nh và có kh1 nDng dUn dòng +i)n tDng cao M +i$u ki)n không bình th'Qng
c9a l'Pi +i)n (ví d, ng;n m:ch).
Dao cách ly - c'u dao là cHu dao M v7 trí mM thVa mãn các yêu cHu cách ly
quy +7nh cho dao cách ly.
Máy c>t là thi5t b7 +óng c;t c4 khí có kh1 nDng dUn, ng;t dòng +i)n trong
m:ch M +i$u ki)n bình th'Qng, dUn trong thQi gian quy +7nh và ng;t dòng +i)n tDng lên
trong m:ch +i)n M +i$u ki)n không bình th'Qng +ã xác +7nh (ví d, ng;n m:ch).
C'u dao nGi $,t là thi5t b7 +óng c;t c4 khí dùng +G nJi +Kt vào t:o ng;n
m:ch. Chúng có kh1 nDng ch7u dòng +i)n vPi thQi gian quy +7nh M +i$u ki)n không
bình th'Qng (ví d, ng;n m:ch). Chúng không +òi hVi dUn dòng +i)n làm vi)c bình
th'Qng. CHu dao nJi +Kt có kh1 nDng t:o dòng +i)n ng;n m:ch.
C'u chì là thi5t b7 b1o v) nhQ nóng ch1y mEt ho=c nhi$u +o:n và +'Lc ch5
t:o nhXm m,c +ích làm hM m:ch, làm ng;t dòng +i)n khi dòng +i)n này v'Lt quá giá
tr7 quy +7nh trong kho1ng thQi gian +9 lPn.


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

Các công t>c phM, m%ch phM:
Công t;c ph, +'Lc thi5t k5 vPi dòng mEt chi$u ít nhKt 10A, có kh1 nDng
+óng và ng;t dòng +i)n trong m:ch +i$u khiGn. Các chi ti5t do nhà s1n xuKt cung cKp.
N5u thông tin này ch'a +Hy +9 các công tác ph, ph1i có kh1 nDng +óng và ng;t dòng
+i)n ít nhKt là 2A M +i)n áp 220V mEt chi$u. Khi hXng sJ thQi gian tJi thiGu c9a m:ch
là 20ms. Các +Hu cIc và dây m:ch ph, ph1i +'Lc thi5t k5 cho dòng +i)n mEt chi$u
thKp nhKt là 10A. các công t;c ph, ph1i +'Lc tác +Eng trIc ti5p M c1 hai chi$u.
Các $Lc tính $in:
- Dòng $in $óng: Tr7 sJ +[nh n&a sóng +Hu c9a dòng +i)n M mEt cIc c9a
thi5t b7 +óng c;t khi +óng.
- Dòng $in $Enh: Tr7 sJ +[nh n&a sóng +Hu c9a dòng +i)n trong khi x1y ra
quá +E sau khi dòng +i)n b;t +Hu ch:y, thi5t b7 +óng c;t ph1i ch7u M v7 trí +óng trong
các +i$u ki)n quy +7nh.
- Dòng $in c>t: Dòng +i)n M mEt cIc c9a thi5t b7 +óng c;t ho=c c9a cHu chì
M ngay thQi +iGm ban +Hu c9a hO quang trong quá trình c;t.
- Kh3 nXng $óng: Tr7 sJ dòng +i)n +óng, M +i)n áp +ã cho thi5t b7 +óng c;t
có thG +óng trong các +i$u ki)n s& d,ng và tính nDng quy +7nh +G +óng tPi giá tr7 dòng
+i)n làm vi)c.
- Kh3 nXng c>t: Giá tr7 c9a dòng +i)n c;t chQ +Li, M +i)n áp +ã cho thi5t b7
+óng c;t có thG c;t dòng +i)n trong +i$u ki)n s& d,ng và tính nDng quy +7nh, +G ng;t
giá tr7 dòng +i)n làm vi)c.
- S7 cG ng>n m%ch $'u c7c: Ng;n m:ch trên +'Qng dây trên không M kho1ng
cách rKt ng;n, không +áng kG tZ +Hu cIc máy c;t.
- Kh3 nXng $óng c>t ($óng và c>t) trong $i2u kin không $8ng bC: Kh1 nDng
+óng ho=c c;t khi mKt +Ong bE ho=c không có l'Pi tr'Pc và sau máy c;t trong +i$u
ki)n s& d,ng và tính nDng quy +7nh.
- Dòng $in bình th.Kng: Dòng +i)n trong m:ch chính mà thi5t b7 +óng c;t
có thG dUn mEt cách liên t,c trong +i$u ki)n s& d,ng và tính nDng quy +7nh.
- Dòng $in ch*u ng>n m%ch: Tr7 sJ hi)u d,ng c9a dòng +i)n khi thi5t b7
+óng c;t M v7 trí +óng có thG dUn +i)n ng;n m:ch +7nh mBc M +i$u ki)n s& d,ng và tính
nDng qui +7nh. Tiêu chuRn hóa xem trang ti5p theo.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

- 5in áp $*nh m-c: GiPi h:n trên c9a +i)n áp cao nhKt c9a l'Pi mà thi5t b7
+óng c;t +'Lc thi5t k5. aJi vPi +i)n áp +7nh mBc tiêu chuRn hóa xem trang ti5p theo.
- 5in áp $Lt: ai)n áp giWa các +Hu cIc c9a thi5t b7 +óng c;t ngay tr'Pc khi
+óng dòng +i)n.
- 5in áp phMc h8i: ai)n áp xuKt hi)n trên các +Hu cIc c9a thi5t b7 +óng c;t
ho=c các cHu chì sau khi dòng +i)n b7 ng;t.
- ThKi gian mN: Kho1ng thQi gian giWa thQi +iGm ban +Hu quy +7nh c9a thao
tác mM và thQi gian phân tách ti5p +iGm hO quang M tKt c1 các cIc.
- ThKi gian $óng: Kho1ng thQi gian giWa thQi +iGm ban +Hu quy +7nh thao tác
+óng và thQi +iGm tKt c1 các ti5p +iGm c9a các cIc ch:m nhau.
- Tr* sG $*nh m-c: Giá tr7 c9a +:i l'Lng +=c tr'ng s& d,ng +G xác +7nh các
+i$u ki)n vAn hành mà thi5t b7 +óng c;t +'Lc thi5t k5 và ch5 t:o và nhà s1n xuKt cHn
ph1i +1m.
- Tr* sG ch*u $7ng: Giá tr7 lPn nhKt c9a +:i l'Lng +=c tr'ng mà thi5t b7 +óng
c;t +'Lc phép nh'ng không làm h' hVng tính nDng. Tr7 sJ ch7u +Ing ít nhKt ph1i bXng
tr7 sJ +7nh mBc.
- Tr* sG tiêu chu@n: Giá tr7 +7nh ngh.a trong các quy +7nh chính thBc mà thi5t
k5 b7 ph1i dIa vào.
- 5in áp $*nh m-c tiêu chu@n: 3,6; 7,2; 12; 17,5; 24; 36; 52; 72,5; 100; 123;
145; 170; 245; 300; 362; 420; 525; 765 kV.
- Dòng $in bình th.Kng $*nh m-c tiêu chu@n: 200, 400, 630, 800, 1250,
1600, 2000, 2500, 3150, 4000, 5000, 6300 A.
- Dòng ng>n h%n $*nh m-c tiêu chu@n: 6,3; 8; 10; 12,5; 16; 20; 25; 31,5; 40;
50; 63; 80; 100kA.
- 5in áp ch*u t'n sG ngu8n $*nh m-c: Tr7 sJ hi)u d,ng c9a +i)n áp xoay
chi$u hình sin M tHn sJ h) thJng mà cách +i)n c9a thi5t b7 ph1i ch7u +Ing trong 1 phút
M các +i$u ki)n th& nghi)m quy +7nh.
- 5in áp ch*u xung sét $*nh m-c: Giá tr7 +[nh c9a +i)n áp xung sét tiêu
chuRn 1,2/50 ms mà cách +i)n c9a thi5t b7 ph1i ch7u +Ing.
CFng xem nhAn xét v$ +i)n áp ch7u xung +óng mM +7nh mBc khi th& nghi)m
kép.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

- 5in áp ch*u xung $óng mN $*nh m-c: Giá tr7 +[nh c9a +i)n áp +óng mM
+4n cIc tiêu chuRn 250/2500ms mà cách +i)n c9a thi5t b7 có +i)n áp +7nh mBc 300kV
và lPn h4n cHn ph1i ch7u +Ing.
NhRn xét:
1. Theo tiêu chuRn mPi, kho1ng cách cách +i)n c9a dao cách ly M +i)n áp
+7nh mBc 300kV và lPn h4n +'Lc th& nghi)m bXng cách +=t +i)n áp tHn sJ nguOn cho
mEt cIc và khi +:t +5n tr7 sJ +[nh +=t vào cIc kia +i)n áp xung sét ng'Lc cIc tính
ho=c +i)n áp xung +óng mM. Th& nghi)m hai cIc này gNi là th& nghi)m kép.
B1ng 29.1 d'Pi +ây cho danh sách các tr7 sJ chuRn cho dao cách ly, cHu dao,
cHu dao nJi +Kt và máy c;t M các +i)n áp +7nh mBc t'4ng Bng. Tr'Qng hLp máy c;t,
th& nghi)m +'Lc ti5n hành qua ti5p +iGm M v7 trí mM vPi các +i)n áp M cEt 2, 4 và 6.
2. Trên 72,5kV ng'Qi ta có thG chNn Danh sách 1 (gOm thi5t b7 trong các
m:ng và thi5t b7 công nghi)p không nJi vPi +'Qng dây trên không ho=c qua máy bi5n
áp) ho=c Danh sách 2 (các tr'Qng hLp khác và n5u yêu cHu mBc tDng c'Qng).
f các +i)n áp cao h4n, các giá tr7 +'Lc chNn M cùng hàng.
B6ng 29.1 Các tr< sO tiêu chu^n cho dao cách ly, cMu dao, máy c@t và cMu dao nOi
0Zt theo IEC 694 và DIN VDE 0670 phMn 1000.
i/n áp ch<u tMn sO nguSn
0<nh mGc 50/60 Hz/1 phút
(tr< sO hi/u d1ng)
i/n áp ch<u xung sét 0<nh mGc
1,2/50 ms (tr< sO 0Unh)
i/n áp
0<nh mGc
(tr< sO
hi/u
d1ng)
(kV)
So vPi +Kt và
giWa các cIc
(kV)
Qua kho1ng
cách cách +i)n
(kV)
So vPi +Kt và giWa
các cIc
(kV)
Qua kho1ng cách
cách +i)n
(kV)
1 2 3 4 5
B1ng 1 B1ng 2 B1ng 1 B1ng 2
3,6 10 12 20 40 23 46
7,2 20 23 40 60 46 70
12 28 32 60 75 70 85
17,5 38 45 75 95 85 110
24 50 60 95 125 110 145
36 70 80 145 170 166 195
52 95 110 - 250 - 290
72,5 140 160 - 325 - 375
100 150 175 380 440
185 210 450 520
123 185 210 450 520
230 265 550 630
145 230 265 550 630
275 315 650 750
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

170 275 315 650 750
325 375 750 860
245 360 415 850 950
395 460 950 1050
460 530 1050 1200
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

B6ng 29.1 (ti:p theo) Các giá tr< trong ngoBc là giá tr< 0Unh c>a 0i/n áp tMn sO nguSn 0Bt vào cNc ng-Tc l?i
i/n áp ch<u tMn sO nguSn 0<nh mGc
50/60 Hz/1 phút (giá tr< hi/u d1ng)
i/n áp ch<u xung sét 0<nh
mGc 1,2/50 ms (giá tr< 0Unh)
i/n áp ch<u xung 0óng c@t 0<nh mGc
250/2500 ms (giá tr< 0Unh)
Qua kho6ng cách cách
0i/n
1

CZp A CZp B
i/n áp 0<nh
mGc (giá tr<
hi/u d1ng)

(kV)
Oi vai 0Zt

(kV)
Qua kho6ng
cách cách 0i/n
1

(kV)
Oi vai 0Zt

(kV)
Qua kho6ng
cách cách 0i/n
1

(kV)
Oi vai
0Zt
(kV)
(kV) (kV)
1 2 3 4 5 6 7 8
300 380 435 950 950(+170) 750 850 700(+245)
1050 1050(+170) 850
362 450 520 1050 1050(+205) 850 950 800(+295)
1175 1175(+205) 950
420 520 610 1300 1300(+240) 950 1050 900(+345)
1425 1425(+240) 1050
525 620 760 1425 1425(+300) 1050 1175 900(+430)
1550 1550(+300) 1175
765 730 1100 1800 1800(+435) 1300 1550 1100(+625)
2100 2100(+435) 1425

1
Các tr7 sJ ch[ +úng vPi các thi5t b7 +óng c;t M +ó kho1ng cách +i)n giWa các ti5p +iGm hM m:ch +'Lc thi5t k5 thVa mãn các yêu cHu qui +7nh cho dao cách ly.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai




Hình 29.1 Dao cách ly quay hai tr1
kiLu SGF, 123 kV
1. a5 quay; 2. Khung; 3. SB cách +i)n;
4. aHu quay; 5. Tay khPp;
6. aHu cuJi cao áp; 7. BE tác +Eng;
8. CHu dao nJi +Kt
29.2 Dao cách ly và cMu dao nOi 0Zt
KiGu dao cách ly lIa chNn +'Lc xác +7nh ch9 y5u theo s4 +O tr:m, xem M,c
29.3.3. D1i dao cách ly c9a ABB bao trùm cho các s4 +O tr:m +óng c;t chung có +i)n
áp 72,5+5n 800kV, 1250 +5n 4000A và 63 +5n 160kA (dòng ng;n m:ch +[nh).
29.2.1 Dao cách ly quay
Dao cách ly quay hai tr,
aó là các dao cách ly thông d,ng có +i)n áp tZ 72,5 +5n 420kV, ch9 y5u s&
d,ng trong các tr:m nhV ho=c tr:m lPn ngoài trQi nh' tr:m +'Qng dây +5n ho=c dao
cách ly phân +o:n. CHu dao nJi +Kt có thG +'Lc l;p M bKt k> phía nào.
Nh' hình 29.1 cho thKy, hai +5 quay +'Lc l;p trên khung thép cán +7nh hình
và +'Lc nJi bXng thanh k^p. Các sB +3 +'Lc g;n vPi b) quay và trên +[nh g;n vPi
khPp xoay có cHn và các ti5p +iGm cao áp. Khi thao tác c1 hai cHn quay mEt góc 90
0
. f
v7 trí mM, dao cách ly có +iGm c;t giWa hai tr, t:o nên kho1ng cách +i)n nXm ngang.
B) quay ch7u +'Lc thQi ti5t và
không cHn b1o d'3ng bi. B) quay +'Lc
l;p trên bulông cho phép +i$u ch[nh
chính xác h) thJng ti5p +iGm mEt khi
thi5t b7 thcng hàng và cFng cho phép có
dung sai sB cách +i)n.
Các tay khPp bXng cKu trúc
nhôm hàn có chi ti5t ti5p +iGm không b7
Dn mòn và lâu không làm gi1m giá tr7
c9a +i)n trM. Dao cách ly > 170kV có
thi5t b7 khóa liên +Eng tránh các tay b7
tách ra khi x1y ra sI cJ dòng ng;n m:ch
lPn. Dòng +i)n dUn tPi các +Hu quay
+'Lc b1o v) hoàn toàn và không cHn b1o d'3ng. VPi các ti5p +iGm có d:ng hình hoa
tulíp, hai cEt ti5p +iGm làm vi)c vPi dòng +i)n > 2500A qua ti5p +iGm con lDn.
Các +Hu cao áp có thG quay 360
0
, +1m b1o cho Jng ho=c dây dUn +'Lc nJi
theo ph'4ng bKt k>. H) thJng ti5p +iGm có cKu trúc h\n hLp +Ong thép/vPi chùm ti5p
+iGm ôm ch=t. Chúng có m3 khô bôi tr4n th'Qng xuyên và không cHn b1o d'3ng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

N5u cHn, m\i cIc dao cách ly có thG +'Lc trang b7 mEt ho=c hai cHu dao nJi
+Kt (xem M,c 29.2.4).
C1 dao cách ly và cHu dao nJi +Kt +$u có c4 cKu thao tác khóa liên +Eng
+iGm ch5t, nh' vAy +$ phòng sI thay +i v7 trí khi làm vi)c M tình huJng nguy hiGm
nh' khi có ng;n m:ch, +Eng +Kt, gió m:nh.
Dao cách ly và cHu dao nJi +Kt có c4 cKu thao tác riêng. MEt c4 cKu thao tác
mEt nhóm hai ho=c ba cIc. Các cIc c9a mEt nhóm +'Lc liên k5t c4 khí bXng thanh
nJi.
LIc tác +Eng tZ truy$n +Eng +'Lc truy$n +5n +5 quay và làm +5 quay +i 90
0
,
+Ong thQi quay +5 thB hai. Khi mM và +óng, các ti5p +iGm dao cách ly quay và thIc
hi)n chuyGn +Eng tr'Lt +G dS dàng c;t khi b7 bDng bám dHy. LIc c9a c4 cKu thao tác
+'Lc truy$n tPi tr,c c9a cHu dao nJi +Kt. Khi dao cách ly +óng, tay c9a cHu dao nJi +Kt
+Ap m:nh và gài ti5p +iGm nJi +Kt vào khPp.
Dao cách ly quay ba trM
Các dao cách ly này ch9 y5u +'Lc s& d,ng M ngoài châu Âu, th'Qng cho h:
áp. So vPi dao cách ly hai tr,, chúng cho phép kho1ng cách giWa các pha nhV h4n, lIc
kéo t.nh +Hu cuJi cao h4n. Hai sB cách +i)n phía ngoài +'Lc cJ +7nh trên b) khung và
mang h) thJng ti5p +iGm (hình 29.2). SB cách +i)n giWa +Bng trên +5 quay và +3 cHn
tác +Eng mEt chi ti5t. Khi thao tác, nó quay kho1ng 60
0
và gài h) thJng ti5p +iGm lên
sB cách +i)n phía ngoài.
Hình 29.2 Dao cách ly quay ba tr1 kiLu TDA,
145kV
1. a5 khPp xoay
2. Khung
3. SB cJ +7nh
4. SB quay
5. CHn ti5p +iGm
6. aHu cao áp
7. C4 cKu thao tác
8. CHu dao nJi +Kt

Các ti5p +iGm c9a cHu dao nJi +Kt có thG +'Lc l;p M c1 hai phía và +'Lc +=t
M h) thJng ti5p +iGm t.nh.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

Dao cách ly ba tr, +'Lc ch5 t:o bXng các chi ti5t giJng dao cách ly hai tr, +ã
mô t1 M trên. Do vAy các nhAn xét M +ây cFng t'4ng tI và +'Lc áp d,ng +Ji vPi cHn
ti5p +iGm, +5 khPp xoay, h) thJng ti5p +iGm và thi5t b7 khóa liên +Eng, khóa liên +Eng
ti5p +iGm giWa, cHu dao nJi +Kt và nJi c4 khí các cIc.
29.2.2 Dao cách ly mJt tr1, ti:p 0iLm 0óng mQ
Trong các tr:m cao áp và có nhi$u thanh góp, dao cách ly mEt tr, (còn gNi là
dao cách ly kiGu máy vY thanh truy$n ho=c dao cách ly thcng +Bng) cho trên hình 29.3
+òi hVi hi)n tích m=t bXng nhV h4n so vPi các lo:i dao cách ly khác. Vì th5 chúng
+'Lc s& d,ng rEng rãi và làm cho s4 +O tr:m gNn gàng h4n. V7 trí +óng c;t +'Lc thG
hi)n rõ ràng theo kho1ng cách +i)n thcng +Bng.
a5 dao cách ly là khung, trên +ó có sB +3 mang chi ti5t chính có c4 cKu
thanh truy$n và hEp sJ. LIc tác +Eng +'Lc sB quay truy$n tPi hEp sJ. Ti5p +iGm treo
+=t trên thanh góp nXm phía trên dao cách ly. Khi +óng, hai thanh truy$n ép ch=t lKy
ti5p +iGm treo. a'Qng dây cung cKp +'Lc nJi vPi +Hu cao áp trên hEp sJ.

Hình 29.3 Dao cách ly
mJt tr1 kiLu TFB, 245 kV
1. t bi quay
2. Khung
3. SB +3
4. SB quay
5. C4 cKu thanh truy$n
6. HEp sJ
7. C4 cKu tác +Eng
8. C4 cKu dao nJi +Kt
9. Ti5p +iGm treo

N5u muJn, m\i cIc dao cách ly có thG +'Lc trang b7 cHu dao nJi +Kt quay
ho=c thcng (xem M,c 29.2.4). Khung có g;n M quay +G truy$n lIc tác +Eng tZ c4 cKu
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

thao tác tPi hEp sJ và +'Lc g;n ch;c vPi cEt +3 bXng bJn bulông. Các bulông này cho
phép +i$u ch[nh chính xác dao cách ly vPi ti5p +iGm treo, +ó là 'u +iGm khi l;p +=t và
vAn hành. Chi$u cao quá mBc c9a dao cách ly có thG +=t không khPp trên n$n, nh'ng
+i$u này có thG +'Lc bù l:i bXng cách +i$u ch[nh các bulông +5.
C4 cKu thanh truy$n +'Lc cKu trúc bXng nhôm hàn (giJng nh' mNi kiGu có
dòng +i)n +[nh tPi 200kA). C4 cKu +'Lc cJ +7nh và chJt vào tr,c thanh truy$n trong
hEp sJ. BE này có kh1 nDng chuyGn d7ch, +1m b1o áp suKt ti5p +iGm cao giWa +Hu trên
c9a thanh truy$n và ti5p +iGm k^p. Áp suKt ti5p +iGm tZ 70 +5n 150kp (theo thi5t k5)
không ch[ +1m b1o truy$n dòng +i)n hi)u qu1 mà còn giúp c;t dS dàng khi b7 bDng
bám dHy. Ti5p xúc giWa hEp sJ và các thanh truy$n tZ d'Pi +5n các thanh truy$n trên
nhQ lá +Ong m: b:c nhi$u lPp +àn hOi ho=c ti5p +iGm con lDn.
Thanh ti5p xúc M +Hu thanh truy$n và ti5p +iGm treo làm tZ tKm +Ong m: b:c
ho=c b:c tinh khi5t khi ch5 +E làm vi)c n=ng n$ ho=c trong các tr'Qng hLp +=c bi)t, vì
vAy ít làm mòn ti5p +iGm, +1m b1o dUn dòng +i)n tJt và thQi gian làm vi)c lâu dài.
Dao cách ly dùng cho dùng ng;n m:ch cao có thi5t b7 c1n lIc giWa các +iGm
ghép ch\ nJi thanh truy$n. f v7 trí +óng, các +iGm nJi này h:n ch5 kho1ng cách giWa
hai thanh truy$n, do vAy +$ phòng mNi kh1 nDng gi1m áp suKt ti5p +iGm và c1n d7u mNi
dao +Eng c9a các thanh ti5p xúc do ng;n m:ch gây ra.
Dao cách ly mEt tr, có khóa liên +Eng +iGm ch5t trong hEp sJ, do +ó v7 trí
c9a nó không thG thay +i mEt cách tI phát. Vi)c ch[nh +7nh vUn +'Lc ti5n hành ngay
c1 khi sB quay c;t ra ho=c chKn +Eng m:nh do +Eng +Kt ho=c do lIc ng;n m:ch.
C4 cKu chJng vHng quang M +Hu thanh truy$n tác +Eng +G dZng ti5p +iGm
treo n5u nó chuyGn +Eng thcng +Bng. Vòng k^p vUn nXm ch;c ch;n tron vùng ti5p
+iGm ngay c1 khi ch7u áp suKt do ng;n m:ch.
KhJi c4 cKu thanh truy$n và hEp sJ +'Lc l;p +=t t:i nhà máy, làm gi1m +áng
kG thQi gian l;p ráp t:i ch\. Lò xo bù trong hEp sJ trL giúp lIc tác +Eng khi +óng, khi
mM nó quay cHn nh^ nhàng v$ v7 trí gAp l:i.
Các ph'4ng án +=c bi)t c9a dao cách ly mEt tr, +ã +'Lc s& d,ng tZ lâu trong
các tr:m dòng +i)n mEt chi$u cao áp (HVDC).
M\i cIc dao cách ly có c4 cKu thao tác riêng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

Khi dao cách ly +óng, các cHn thanh truy$n thIc hi)n chuyGn +Eng khPp vào
và +1m b1o gài ch=t vào ti5p +iGm treo, tuy nhiên nó cFng b7 xê d7ch do +i$u ki)n thQi
ti5t.
Ti(p $i;m treo dùng cho $óng c>t dòng $in cAa dao cách ly mCt trM.
Trong các tr:m +óng c;t ngoài trQi, vi)c thay +i thanh góp không làm ng;t
dòng +i)n cung cKp nh'ng làm tDng các dòng +i)n +óng c;t khi thao tác +óng mM và
các dòng +ó có thG dUn +5n làm tDng nhi)t M các ti5p +iGm dao cách ly và ti5p +iGm
t.nh. Các dòng +i)n này ph, thuEc vào kho1ng cách c9a v7 trí +óng c;t tZ nguOn cung
cKp ho=c ph'4ng thBc làm vi)c c9a bE chuyGn m:ch, ngh.a là thanh góp ho=c khoang
+óng c;t, M khoang +óng c;t t:o nên Bng suKt cao h4n. Tr7 sJ +i)n áp +óng mM có thG
+'Lc tìm bXng tính toán.
Hi)n t'Lng +óng mM x1y ra c1 khi +óng và khi mM. aóng làm tDng sI dOn ép
giWa cHn dao cách ly và ti5p +iGm k^p; t:o nên tia l&a nhV và do +ó ti5p +iGm b7 mòn
dHn. Khi mM, hO quang phát sinh giWa các ti5p +iGm tách rQi và duy trì +5n khi có +i)n
áp ng'Lc cHn thi5t +G dAp t;t hO quang. Vì tr'Pc tiên các ti5p +iGm chuyGn +Eng
chAm, quá trình này x1y ra trong vài chu k>, gây h' h:i các phHn t& ti5p xúc c9a dao
cách ly. Tr:m +óng c;t 420kV công suKt lPn có thG ph1i ch7u +Ing +i)n áp +óng mM
+5n 300V và dòng +i)n +óng mM tPi 1600A.
Ti5p +iGm +óng mM treo do ABB sáng ch5 dùng cho dao cách ly mEt tr, có
hai h) thJng +óng mM ph, kiGu kín, tác +Eng +Ec lAp vPi nhau. ai$u +ó luôn +1m b1o
có +'Lc ho:t +Eng +úng bKt kG tay truy$n dUn tr'Pc ch:m vào ho=c cái sau tách khVi
ti5p +iGm treo. Các bE phAn chính +'Lc cho trên hình 29.4 và 29.5. H) thJng +óng mM
ph, nXm trong mF chJng vHng quang và bao gOm ti5p +iGm bAt (ghép vPi thanh ti5p
+iGm ph, bXng lUy) và thi5t b7 dAp t;t hO quang kh& ion. Ti5p +iGm bAt mM và +óng
theo tJc +E +óng mM khi thanh ti5p +iGm ph, M v7 trí nào +ó.
Vì khi mM, thQi gian hO quang kéo dài trung bình ch[ kho1ng 25ms, sI hao
mòn trên h) thJng ti5p +iGm lUy rKt ít và dòng +i)n +'Lc ng;t mEt cách an toàn tr'Pc
khi phân tách thanh ti5p +iGm dao cách ly. BXng cách phân tách các h) thJng ti5p +iGm
chính và ti5p +iGm ph, nên không có lIc tác +Eng lên ti5p +iGm sau trong tr'Qng hLp
có sI cJ. Th& nghi)m ng;n m:ch +ã chBng tV c'Qng +E ch7u xung +5n 200kA. M\i h)
thJng +óng c;t có thG thIc hi)n ít nhKt 350 chu k> +óng c;t vPi dòng +i)n +óng mM tPi
1600A và +i)n áp +óng mM tPi 330V.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12


Vi)c bJ trí các ti5p +iGm treo +óng mM nh' vAy t:o nên sI linh ho:t và tin
cAy cho ng'Qi vAn hành h) thJng. NhWng ti5p +iGm này có thG +'Lc l;p +=t +G nâng
cKp các tr:m +ang ho:t +Eng, kG c1 các tr:m có thi5t b7 +óng c;t c9a các nhà s1n xuKt
khác.
29.2.3 Dao cách ly hai tr1 0Gng, c@t Q giRa
Khi +i)n áp làm vi)c tDng, kho1ng cách cách +i)n rEng +òi hVi cHn ti5p +iGm
dài. Dao cách ly c;t thcng +Bng M giWa có hai cHn ti5p +iGm dùng cho +i)n áp ³ 400kV
M +ây có nhi$u 'u +iGm.
Trên hình 29.6 cho thKy, hai cEt sB +3 +'Lc l;p trên khung. G;n vPi chúng là
hEp sJ có các cHn ti5p +iGm và +Hu cao áp. SB quay nJi vPi quay trên khung M +Hu
trên hEp sJ. C4 cKu thao tác +'Lc +=t d'Pi tâm khung, lIc +'Lc truy$n tPi hai quay
bXng thanh giXng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13


Tùy theo yêu cHu, c1 hai phía c9a dao cách ly có thG +=t cHu dao nJi +Kt, xem
M,c 29.2.4.
Các ti5p +iGm nJi +Kt +'Lc l;p trên tay +3 giWa sB +3 và hEp sJ.
Dao cách ly c;t M giWa +=t +Bng +òi hVi lIc thao tác nhV h4n các lo:i khác có
cHn mEt ti5p +iGm. CEt +3 c9a tr:m không cHn cao quá và do +ó chi phí n$n móng thKp
h4n. CKu trúc c4 khí c9a dao cách ly +4n gi1n bMi vì tay cHn mang dòng +i)n ch[ quay
theo m=t thcng +Bng không có chuyGn +Eng quay ph, +G +:t +'Lc áp suKt ti5p +iGm
cHn thi5t.
GiJng nh' các lo:i dao cách ly khác, sB +3 +=t trên các bulông +5, sau khi
cDng dây cho phép +i$u ch[nh chính xác cHn ti5p xúc và bù dung sai c9a sB +3. SB
quay có +Bng trên +Hu hEp sJ và truy$n lIc tác +Eng mà không b7 xo;n. HEp sJ và
n&a tay cHn ti5p +iGm t:o nên bE khPp c4 khí.
Các tay cHn ti5p +iGm +'Lc ch5 t:o bXng các linh ki)n dao cách ly quay hai
tr, cKu trúc nhôm hàn ch[ có mEt vài mJi nJi dùng bulông. Các ti5p +iGm quay truy$n
dòng +i)n +5n hEp nhôm +úc ch7u mNi thQi ti5t. Áp suKt ti5p +iGm thKp làm cho ti5p
+iGm ít b7 mòn. Thi5t b7 khóa liên +Eng +$ phòng tay cHn ti5p +iGm tách rQi khi có
dòng ng;n m:ch cao và +1m b1o làm vi)c không sai sót trong các +i$u ki)n bKt
th'Qng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 14

Thanh truy$n chéo truy$n lIc tác +Eng tZ c4 cKu thao tác +5n hai d'Pi và
qua các sB quay +5n tr,c trong hEp sJ. Thanh truy$n chéo và các thanh tác +Eng M
hEp sJ v'Lt qua +iGm ch5t rKt nhanh tr'Pc khi +:t +5n v7 trí mM và khóa tay cHn máy
dUn dòng +i)n M v7 trí này. M\i tay cHn ti5p +iGm quay thcng +Bng mEt góc 90
0
. f v7
trí mM, chúng h'Png thcng +Bng lên trên, t:o ra kho1ng cách cách +i)n theo chi$u
ngang.
29.2.4 CMu dao nOi 0Zt mJt tr1
Trong các tr:m ngoài trQi, cHu dao nJi +Kt không nhWng +òi hVi +=t trIc ti5p
M dao cách ly mà còn M c1 các v7 trí khác, ví d, +G nJi +Kt các phân +o:n thanh góp
riêng rY. CHu dao nJi +Kt mEt tr, dùng cho tr'Qng hLp này có thG +'Lc s& d,ng nh' b)
+3 cho thanh góp d:ng Jng.
CHu dao nJi +Kt l;p vào dao cách ly ho=c +=t riêng trên mEt cEt có cùng các
linh ki)n, ch[ khác bi)t là khung và giá +3 cho ti5p +iGm nJi +Kt.


Khung +5 có sB +3 cách +i)n cho c4 cKu thao tác (hình 29.7) +'Lc g;n vPi
chi ti5t +3 ti5p +iGm và ti5p +iGm nJi +Kt.
Theo các yêu cHu khác nhau, có hai kiGu cHu dao nJi +Kt:
a. CHu dao nJi +Kt thcng +Bng dùng cho +i)n áp +7nh mBc và dòng +i)n +[nh
thKp.
b. CHu dao nJi +Kt quay/thcng dùng cho +i)n áp và dòng +i)n +[nh cao h4n.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 15

SI khác nhau c9a hai lo:i cHu dao này nXm M ch\ thi5t k5 c4 cKu thao tác và
do +ó +5n chuyGn +Eng mà cHn ti5p xúc thIc hi)n.
CHn ti5p xúc c9a cHu dao nJi +Kt thcng +Bng có kh1 nDng khPp nJi trên tr,c
và ch[ thIc hi)n chuyGn +Eng quay vPi góc kho1ng 90
0
. f v7 trí +óng, ti5p +iGm nJi +Kt
nXm giWa các ngón ti5p xúc và nhWng ngón này ép lò xo l:i. C4 cKu cHu cao nJi +Kt
quay thcng +Bng cho phép làm tDng tính nDng: tay ti5p +iGm quay tr'Pc nh'ng cuJi
vòng quay chuyGn sang +'Qng thcng vào ti5p +iGm nJi +Kt. Lá ti5p +iGm trên tay cHn
ti5p xúc cJ +7nh vào ti5p +iGm nJi +Kt t:o nên ch\ nJi có thG ch7u dòng +i)n +[nh cao.
29.2.5 C9 cZu thao tác c>a dao cách ly và cMu dao nOi 0Zt
C4 cKu thao tác dao cách ly và cHu dao nJi +Kt +'Lc truy$n +Eng bXng +Eng
c4 ho=c thao tác bXng tay.
Nói chung, c4 cKu thao tác +'Lc l;p trIc ti5p trên khung +5 c9a dao cách ly
ho=c cHu dao nJi +Kt. Tuy vAy, vì dao cách ly +=t cách m=t +Kt, ví d, trên cEt, cHn ph1i
có c4 cKu thao tác +:t tPi v7 trí +ó. BE phAn tác +Eng +òi hVi có bi và các thanh nJi
ph,. Có thG thao tác bXng tay khRn cKp vPi mNi c4 cKu thao tác n5u nguOn +i)n b7 sI
cJ ho=c khi ti5n hành +i$u ch[nh.
C4 cKu thao tác cFng g;n vPi công tác báo hi)u v7 trí +óng mM, dùng cho các
m,c +ích kiGm tra và khóa liên +Eng. Các bE +'Lc truy$n dUn bXng +Eng c4 cFng có
công t;c và thi5t b7 +i$u khiGn.
H) thJng +i$u khiGn +'Lc bJ trí sao cho ch[ cHn mEt xung +óng mM và c4
cKu chKp hành tI +Eng c;t khi +:t +5n v7 trí cuJi. Tr'Qng hLp thao tác bXng tay khRn
cKp, ti5p +iGm an toàn ng;t m:ch +Eng c4 sao cho không thG tác +Eng cùng lúc tZ
buOng +i$u khiGn. Các h) thJng truy$n +Eng +Eng c4 cFng +'Lc trang b7 +i$u khiGn t:i
ch\ +i$u khiGn tZ xa.
aG +$ phòng thao tác sai, các c4 cKu thao tác c9a dao cách ly và cHu dao nJi
+Kt +'Lc khóa liên +Eng lUn nhau (h) thJng +Eng c4 ch:y +i)n và h) thJng có thao tác
bXng tay). Các h) thJng thao tác bXng tay và bXng +Eng c4 có thG +'Lc trang b7 bXng
cuEn dây khóa hình xuy5n, khi +i)n áp khóa liên +Eng b7 mKt, tránh +'Lc tác +Eng
bXng tay. Thao tác t:i ch\ ch[ có thG +'Lc ti5n hành n5u có +i)n áp liên +Eng và các
+i$u ki)n khóa liên +Eng quy +7nh +'Lc thVa mãn. Ví d,, dao cách ly ch[ có thG +'Lc
+óng ho=c mM n5u máy c;t liên quan +5n nó mM. CFng có thG trang b7 nhi$u lo:i khóa
liên +Eng.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 16

H) thJng tác +Eng c9a dao cách ly và cHu dao nJi +Kt có khóa liên +Eng +iGm
ch5t, sao cho v7 trí +óng mM không thG thay +i mEt cách ngUu nhiên do các +i$u ki)n
sI cJ nh' ng;n m:ch, +Eng +Kt ho=c gió bão.
29.3 CMu dao cao áp
CHu dao cao áp là c4 cKu +óng c;t c4 khí có kh1 nDng +óng, dUn và c;t dòng
+i)n, kG c1 quá t1i làm vi)c +ã quy +7nh, M các +i$u ki)n làm vi)c bình th'Qng trong
l'Pi +i)n và cFng có thG dUn +i)n M các +i$u ki)n bKt th'Qng +ã quy +7nh, ví d, ng;n
m:ch trong kho1ng thQi gian quy +7nh. CHu dao cao áp cFng có thG +óng dòng ng;n
m:ch nh'ng không c;t chúng.
Các cHu dao cao áp ph1i thVa mãn các yêu cHu c9a IEC 265 PhHn 1 (1983),
+Ji vPi +i)n áp tZ 1 +5n 52kV: IEC 265 PhHn 2 (1988), vPi +i)n áp 52kV và lPn h4n
theo DIN VDE 0670 PhHn 3/9.81.
CHu dao cao áp +'Lc thi5t k5 cho c1 tr:m trong nhà và ngoài trQi. Theo chBc
nDng +óng c;t và áp d,ng, có sI phân bi)t giWa:
- CHu dao thông d,ng
- CHu dao có m,c +ích +=c bi)t
- CHu dao có m,c +ích h:n ch5
- CHu dao chuyên d,ng
- CHu dao mEt bE t, +i)n
- CHu dao bE t,
- CHu dao kháng +i)n song song.
Ng'Qi ta cFng s& d,ng dao cách ly - cHu dao mà M v7 trí mM ph1i thVa mãn
các yêu cHu cách +i)n quy +7nh cho dao cách +i)n.
29.4 Máy c@t cao áp
29.4.1 Khái ni/m chung
Máy c;t +i)n áp cao (còn gNi là máy c;t cao áp) là thi5t b7 +i)n dùng +G
+óng c;t m:ch +i)n có +i)n áp tZ 1000V trM lên M mNi ch5 +E vAn hành : ch5 +E không
t1i, ch5 +E t1i +7nh mBc, ch5 +E sI cJ, trong +ó ch5 +E +óng c;t dòng di)n ng;n m:ch
là ch5 +E n=ng n$ nhKt.
Các thông sJ chính c9a máy c;t gOm: +i)n áp +7nh mBc (còn gNi là danh
+7nh), dòng +i)n +7nh mBc, dòng +i)n n +7nh nhi)t Bng vPi thQi gian t'4ng Bng, dòng
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 17

+i)n n +7nh +i)n +Eng, dòng di)n c;t +7nh mBc, công suKt c;t +7nh mBc, thQi gian
+óng, thQi gian c;t.
ai)n áp +7nh mBc là +i)n áp dây +=t lên thi5t b7 +i)n vPi thQi gian làm vi)c
dài h:n mà cách +i)n c9a máy c;t không b7 hVng hóc, tính theo tr7 hi)u d,ng.
Dòng +i)n +7nh mBc là tr7 sJ hi)u d,ng c9a dòng +i)n ch:y qua máy c;t
trong thQi gian làm vi)c dài h:n mà máy c;t không b7 hVng hóc. Vi)c tính toán dòng
+i)n +7nh mBc dIa vào bài toán cân bXng nhi)t c9a m:ch vòng dUn +i)n M ch5 +E xác
lAp nhi)t.
Dòng +i)n n +7nh nhi)t vPi thQi gian t'4ng Bng là tr7 sJ hi)u d,ng c9a dòng
+i)n ng;n m:ch, ch:y trong thi5t b7 vPi thQi gian cho tr'Pc mà nhi)t +E c9a m:ch vòng
dUn +i)n không v'Lt quá nhi)t +E cho phép M ch5 +E làm vi)c ng;n h:n. Vi)c xác +7nh
dòng +i)n n +7nh nhi)t g;n li$n vPi bài toán cân bXng nhi)t c9a m:ch vòng dUn +i)n M
ch5 +E quá +E :
I
2
nm
.t
nm
= const
- Dòng +i)n n +7nh +i)n +Eng (còn gNi là dòng xung kích) là tr7 sJ lPn nhKt
c9a dòng +i)n mà lIc +i)n +Eng do nó sinh ra không làm hVng hóc thi5t b7 +i)n :
nm xk
I I 2 8 , 1 =
Trong $ó: I
xk
là dòng +i)n xung kích; I
nm
là dòng +i)n ng;n m:ch.
N5u máy c;t +óng khi l'Pi b7 ng;n m:ch thì dòng +i)n +óng chính là dòng
xung kích. Dòng +i)n c;t +7nh mBc là dòng +i)n ng;n m:ch mà máy c;t có kh1 nDng
c;t +'Lc vPi thQi gian c;t +ã cho.
Công suKt c;t +7nh mBc c9a máy c;t ba pha (còn gNi là dung l'Lng c;t) +'Lc
tính theo công thBc:
$m $m m c
I . U . 3 S =
+

Trong $ó:
- U
+m
là +i)n áp +7nh mBc c9a l'Pi +i)n.
- I
c+m
là dòng +i)n c;t +7nh mBc.
ThQi gian +óng là quãng thQi gian tZ khi có tín hi)u “+óng” +'Lc +'a vào
máy c;t +5n khi máy c;t +óng hoàn toàn. ThQi gian này ph, thuEc vào +=c tính c9a c4
cKu truy$n +Eng và hành trình c9a ti5p +iGm +Eng.
ThQi gian c;t c9a máy c;t là quãng thQi gian tZ khi có tín hi)u c;t +5n khi hO
quang b7 dAp t;t hoàn toàn. ThQi gian này ph, thuEc vào +=c tính c9a c4 cKu c;t
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 18

(th'Qng là lò xo +'Lc tính nDng l'Lng trong quá trình +óng) và thQi gian cháy c9a hO
quang, +'Lc tính toán cho hO quang c9a dòng c;t +7nh mBc.
Các yêu cHu chính +Ji vPi máy c;t là: +E tin cAy cao cho mNi ch5 +E làm
vi)c, quá +i)n áp khi c;t thKp, thQi gian +óng và thQi gian c;t nhanh, không gây 1nh
h'Mng tPi môi tr'Qng, dS b1o d'3ng, kiGm tra, thay th5, kích th'Pc nhV, gNn, tui thN
cao, có thG dùng cho ch5 +E +óng lAp l:i vPi chu trình:
C}T - 180s - aÓNG C}T - 180s - aÓNG C}T
180 giây là thQi gian giWa hai lHn thao tác, còn +óng c;t là máy c;t +óng
dòng +i)n ng;n m:ch, sau +ó l:i c;t ra.
DIa theo môi tr'Qng dAp hO quang, máy c;t +'Lc chia ra các lo:i: máy c;t
dHu, máy c;t khí nén, máy c;t chân không, máy c;t tI sinh khí, máy c;t khí SF
6
. DIa
vào môi tr'Qng làm vi)c, máy c;t +'Lc phân thành lo:i l;p +=t trong nhà và lo:i l;p
+=t ngoài trQi. Lo:i l;p +=t ngoài trQi vì b7 tác +Eng m:nh c9a môi tr'Qng nh' m'a,
b,i, bRn nên có kho1ng cách phóng +i)n b$ m=t bên ngoài lPn h4n nhi$u so vPi lo:i
l;p +=t trong nhà.
Tùy theo k5t cKu, ta có máy c;t rQi và máy c;t hLp bE. Máy c;t rQi dS s&
d,ng +4n l`, còn máy c;t hLp bE th'Qng +'Lc ghép nJi vPi t hLp các thi5t b7 khác
nh' dao cách ly, các thi5t b7 +i$u khiGn, +o l'Qng, b1o v) và còn gNi là tr:m +óng c;t
hLp bE.













!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 19

29.4.2 Máy c@t dMu


Hình 29.8
Nguyên lý cKu t:o c9a mEt máy c;t dHu +'Lc cho M hình 29.8. Thùng chBa
dHu 1, chBa dHu bi5n áp 2, + +Hy c3 75 +5n 80% thG tích máy. Thùng làm bXng thép,
có lPp lót cách +i)n 9 bên trong +G ngDn hO quang không lan ra vV thùng. Hai sB xuyên
4 +=t nghiêng +G tDng kho1ng cách cách +i)n trong không khí. VPi +i)n áp d'Pi 15kV,
sB xuyên có cKu t:o +4n gi1n, ch[ có sB vPi +i)n áp 35kV, trong lòng sB xuyên còn
thêm phHn +)m cách +i)n bakêlit, còn vPi +i)n áp 110V, sB xuyên kiGu +i)n dung +G
+i)n áp phân bJ +$u. PhHn ti5p +iGm t.nh 7 c9a máy c;t +'Lc g;n trên lõi c9a sB
xuyên. f mEt sJ máy c;t, ng'Qi ta l;p luôn máy bi5n dòng +i)n M sB xuyên, d'Pi n;p
thùng. Ti5p +iGm +Eng 8 +'Lc g;n vPi bE truy$n +Eng vPi tr,c truy$n 6 và lò xo c;t 5.
Quá trình +óng +'Lc thIc hi)n nh' sau: Mômen quay tZ c4 cKu +óng (có thG bXng tay,
bXng +Eng c4 hay bXng nam châm +i)n) quay tr,c truy$n +Eng 6, qua c4 cKu +òn khPp
nâng ti5p +iGm +Eng lên ti5p xúc vPi ti5p +iGm t.nh, +Ong thQi tích nDng l'Lng cho lò
xo c;t 5. Khi có tín hi)u c;t (bXng tay hay tI +Eng), chJt giW lò xo 5 nh1, nDng l'Lng
tích M lò xo +'Lc gi1i phóng, +Ry h) thJng ti5p +iGm +Eng xuJng d'Pi, hO quang xuKt
hi)n trong dHu và b7 dAp t;t. BuOng dAp hO quang có lo:i thi ngang, thi dNc và thi
h\n hLp (hình 29.9 a, b, c). VPi các máy c;t +i)n áp thKp (d'Pi 15kV) và dòng +i)n
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 20

không lPn, ng'Qi ta có thG bJ trí c1 ba pha trong mEt thùng. Còn vPi máy c;t c3 35kV
trM lên, th'Qng mEt pha trong mEt thùng, có c4 cKu truy$n +Eng chung cho c1 ba
thùng.

Hình 29.9

Hình 29.10
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 21

1. VV thùng; 2. C4 cKu hHm dHu; 3. Cách +i)n vV thùng;
4. Ti5p +iGm +Eng; 5. Thanh truy$n +Eng; 6. BuOng dAp hO quang; 7. hng dUn h'Png;
8. SB xuyên; 9. Máy bi5n dòng +i)n.
Trên hình 29.10 là máy c;t mEt pha và kích c3 c9a máy c;t dHu 110kV, dòng
+i)n +7nh mBc 2000A, công suKt c;t 8000MVA do Liên Xô (cF) ch5 t:o.
Khi c;t dòng c;t +7nh mBc, thQi gian cháy c9a hO quang không lPn h4n 0,02
giây. VPi dòng +i)n bé h4n dòng +7nh mBc (500 ¸ 2000) A t1i +i)n c1m, khó dAp hO
quang h4n.
Tng thQi gian c;t c9a máy c;t dHu c3 0,15 +5n 0,20 giây. Nh'Lc +iGm chính
c9a máy c;t dHu là kích th'Pc, khJi l'Lng lPn, cHn ph1i làm s:ch dHu, b1o d'3ng, s&a
chWa phBc t:p và dS gây ra cháy n. Ngày nay máy c;t dHu lo:i thùng không còn +'Lc
ch5 t:o nWa.
29.4.3 Máy c@t ít dMu
Lo:i này ra +Qi sau máy c;t dHu, vPi m,c +ích
gi1m kích th'Pc và trNng l'Lng, cách +i)n dHu +'Lc thay
bXng cách +i)n r;n, còn dHu ch[ làm nhi)m v, dAp hO
quang. Trên hình 29.11 mô t1 k5t cKu c9a bình +óng c;t,
máy c;t ít dHu lo:i 10kV, l;p trong nhà, kiGu treo.
hng cách +i)n 5 bXng sLi th9y tinh và nhIa
epoxy dùng làm cách +i)n chính c9a máy c;t (cách +i)n
trong nhà cách +i)n ngoài trong mEt pha).
aHu d'Pi c9a Jng cách +i)n 5 +'Lc g;n mF
kim lo:i 3 vPi buOng dãn dHu, +áy mF có n;p 1 vPi ti5p
+iGm t.nh d:ng hoa hu). BuOng dAp hO quang 4 lo:i thi
ngang cJ +7nh vPi Jng 5. PhHn trên c9a Jng 5 +'Lc l;p
m=t bích kim lo:i 6, nJi vPi phHn mF trên 9 bXng hLp
kim nhôm. PhHn chóp mF trên có bát chBa dHu 12, l\
thông khí 10, vít + dHu 11. PhHn +áy có bulông tháo
Hình 29.11
dHu 18 và Jng ch[ mBc dHu 17. Ti5p +iGm +Eng 16 d:ng tr, +=c, chuyGn +Eng t7nh ti5n
nhQ c4 cKu thanh truy$n 13, +'Lc nJi ra ngoài vPi thanh 14 +G nJi tPi h) thJng truy$n
+Eng chung cho c1 ba cIc. ai)n +'Lc +'a vào thanh dUn 7, tPi ti5p +iGm +Eng 16 qua
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 22

hai thanh dUn t.nh 15 và h) con lDn 8 và +'Lc lKy ra M +áy 1. Hình d:ng và kích c3 c9a
lo:i máy c;t BMB - 10 - (máy c;t ít dHu lo:i treo 10 kV) cho M hình 29.12. Thông sJ
c9a BMB - 10 là U
+m
= 10kV; I
+m
= 600A; I
c+m
= 20kA; P
c;t+m
= 350MVA.

Hình 29.12
1. Bình c;t; 2. SB treo; 3. a5 thép; 4. Thanh cách +i)n; 5. Tr,c truy$n +Eng;
6. BE hoãn xung; 7. C4 cKu +òn khPp
VPi k5t cKu kiGu treo có dòng +i)n +7nh mBc tPi 3200A. ThQi gian c;t c9a
máy c;t ít dHu kiGu này là (0,12 ¸ 0,13) giây. Các máy c;t có +i)n áp tZ 35kV +5n
110kV, vPi công suKt c;t 1000 +5n 5000MVA +'Lc ch5 t:o kiGu cEt sB, có thG l;p +=t
ngoài trQi. Trên hình 29.13 cho kích c3 và k5t cKu máy c;t kiGu BMK - 35 (máy c;t ít
dHu kiGu cEt, 35 kV) vPi các thông sJ: U
+m
= 35 kV, I
+m
= 1000 A; I
c+m
= 1000 A; I
c+m

= 16,4 kA; P
c+m
= 1000 MVA.
VPi +i)n áp tZ 220 kV trM lên, m\i pha c9a máy c;t có vài bình c;t +Ku nJi
ti5p nhau.
du +iGm chính c9a máy c;t ít dHu là kích th'Pc nhV : gNn, khJi l'Lng dHu
không +áng kG. Nh'Lc +iGm c9a lo:i máy c;t này là công suKt c;t bé h4n lo:i nhi$u
dHu. M=t khác vì l'Lng dHu ít nên dHu mau b7 bRn, chKt l'Lng gi1m nhanh, ph1i thay
dHu. f máy c;t ít dHu không có thi5t b7 hâm nóng dHu, vì vAy không thG l;p +=t M n4i
có nhi)t +E thKp.
Ngày nay, sJ l'Lng máy c;t ít dHu ít dHn, vì nó không c:nh tranh +'Lc vPi
nhWng máy c;t tiên ti5n khác.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 23


Hình 29.13
1. Tr,c truy$n +Eng; 2. Ti5p +iGm +Eng; 3. Thanh truy$n; 4. Con lDn;
5. hng cách +i)n; 6. SB trên; 7. SB d'Pi
29.4.4 Máy c@t không khí nén
Không khí khô, s:ch +'Lc nén vPi áp suKt cao (tZ 20 +5n 40 at) dùng +G thi
hO quang và +G thao tác máy c;t, vì vAy máy c;t lo:i này +'Lc gNi là máy c;t không
khí nén hay máy c;t không khí. Cách +i)n và buOng dAp hO quang M +ây là cách +i)n
r;n ho=c sB. BuOng dAp hO quang có hai lo:i : lo:i thi ngang và lo:i thi dNc. Lo:i
thi ngang có hi)u Bng dAp hO quang tJt h4n lo:i thi dNc nh'ng kích th'Pc lPn. Nó
th'Qng dùng cho các máy c;t c9a máy phát, vPi +i)n áp +5n 20kV, dòng +i)n +7nh
mBc +5n hàng ch,c ngàn ampe. f máy c;t không khí, tJc +E thi không ph, thuEc vào
dòng +i)n mà ch[ ph, thuEc vào áp suKt c9a không khí nén. N5u l\ thi +9 lPn và
kho1ng cách giWa hai ti5p +iGm có tr7 sJ tJi 'u thì dòng +i)n c;t +:t tr7 sJ lPn nhKt.
CHn l'u ý rXng n5u l\ thi lPn, áp suKt khí cao thì l'Lng không khí nén cHn cho mEt
lHn c;t là +áng kG.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 24

Nguyên lý k5t cKu c9a máy c;t không khí +a d:ng, ph, thuEc vào +i)n áp,
dòng +i)n +7nh mBc, vào ph'4ng thBc truy$n không khí nén vào bình c;t và tr:ng thái
c9a ti5p +iGm sau khi c;t.
Trên hình 29.14 trình bày nguyên lý k5t cKu c9a mEt sJ lo:i máy c;t không
khí th'Qng g=p.

Hình 29.14
1. Bình chBa không khí nén; 2. BuOng dAp hO quang; 3. ai)n trM sun;
4, 5. Dao cách ly; 6. T, +i)n.
Máy c;t M hình 29.14a có bình chBa cách ly vPi buOng dAp hO quang. LuOng
khí nén +i tZ bình chBa, qua Jng dUn vào buOng dAp hO quang khi ti5p +iGm t.nh và
ti5p +iGm +Eng tách rQi nhau. Máy c;t kiGu này không có bE cách ly +i kèm. Thao tác
+óng +'Lc thIc hi)n qua van +i)n tZ +óng, sY mM cho khí nén +Ry pitông +óng. K5t
cKu lo:i này th'Qng dùng cho cKp +i)n áp trung áp (+5n 36kV) và dòng +i)n c3 mEt
ngàn ampe.
Nguyên lý k5t cKu c9a máy c;t M hình 29.14b có bình chBa khí nJi +Kt
(t'4ng tI nh' M hình 29.14a), có hai buOng c;t, có +i)n trM sun và hai dao cách ly. Quá
trình c;t +'Lc ti5n hành theo trình tI sau: Dao 4 c;t tr'Pc, ti5p theo là hai bE ti5p +iGm
trong buOng dAp hO quang c;t, và cuJi cùng là dao cách ly 5. Dòng c;t c9a dao 5 bé vì
lúc này hai +i)n trM h:n ch5 dòng +i)n c;t +i)n giá tr7 thích hLp. Sau khi bE cách ly 5
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 25

c;t, khí nén +'Lc ngZng cKp nên áp suKt trong bình c;t gi1m, lIc lò xo +Ry ti5p +iGm
+Eng vào ti5p +iGm t.nh. Quá trình +óng theo trình tI ng'Lc l:i: bE cách ly 5 +óng
tr'Pc, ti5p theo là bE cách ly 4 (hai ti5p +iGm trong buOng c;t +ã +óng l:i sau khi quá
trình c;t k5t thúc). f lo:i máy c;t này, dao cách ly nXm bên ngoài buOng c;t nên dS b7
1nh h'Mng c9a môi tr'Qng xung quanh. K5t cKu kiGu này th'Qng dùng cho lo:i có
dòng +i)n lPn +5n hàng ch,c ngàn ampe, +i)n áp +5n 20kV, dùng cho máy c;t c9a
máy phát.
Trên hình 29.14c trình bày nguyên lý c9a kiGu máy c;t có dao cách ly nXm
trong bình c;t +i)n có khí nén. Bình bên trái là buOng dAp hO quang c9a máy c;t, có
hai ch\ c;t và có +i)n trM phân dòng +i)n, còn bình bên ph1i là dao cách ly, có hai ch\
c;t và có t, phân bJ +i)n áp trên hai dao.
Trên hình 29.14d trình bày nguyên lý cKu t:o c9a lo:i máy c;t không khí nén
tiên ti5n h4n. f +ây bình chBa khí +'Lc cách ly vPi +Kt và ti5p +iGm c9a máy c;t làm
vi)c trong môi tr'Qng khí nén, vì vAy khi c;t, không cHn khí nén ph1i dUn tZ bình chBa
tPi, nên kh1 nDng dAp hO quang lPn h4n. Lo:i máy c;t này không kèm bE cách ly nên
cHu dao cách ly bên ngoài. Hai t, +i)n m;c vPi hai bE ti5p +iGm +G phân bJ +i)n áp
+$u khi c;t. MEt buOng c;t kiGu này dùng cho cKp +i)n áp 110 kV, còn vPi +i)n áp cao
h4n, sY dùng vài bình nJi ti5p. ThQi gian cháy c9a hO quang M máy c;t không khí nén
vào kho1ng 0,01 giây.
du +iGm chính c9a máy c;t không khí nén là kh1 nDng c;t lPn, có thG +:t +5n
dòng c;t 100kA, thQi gian c;t bé nên ti5p +iGm có tui thN cao. M=t khác lo:i máy c;t
này không sL n nh' M máy c;t dHu.

Hình 29.15
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 26

1. Bình chBa không khí nén; 2. SB cách +i)n - Jng dUn; 3. Bình chBa cho dao cách ly;
4. Bình c;t c9a máy c;t (c;t dòng ng;n m:ch); 5. ai)n trM h:n ch5 dòng +i)n;
6. Van x1 khí; 7. Dao cách ly; 8. T, +i)n; 9. Van x1
Nh'Lc +iGm chính c9a lo:i máy c;t này là có thi5t b7 khí nén +i kèm. Vì vAy
ch[ nên dùng cho nhWng tr:m có sJ l'Lng máy c;t lPn.
Cho +5n nhWng nDm 90 c9a th5 kb 20, máy c;t không khí nén hHu nh' không
còn +'Lc ch5 t:o nWa bMi nó không c:nh tranh +'Lc vPi lo:i chân không và khí SF
6
.
Trên hình 29.15 trình bày kích c3 và thông sJ c9a máy c;t không khí lo:i có
dao cách ly bên trong; còn trên hình 29.16 và hình 29.17 là hai lo:i máy c;t có bình c;t
(buOng dAp hO quang) nXm trong bình chBa khí nén.
Máy c;t khí nén có bE cách ly trong khí nén kiGu BBH: U
+m
= 330 kV; I
+m
=
2000A; I
c+m
= 26,2 kA.
PhHn máy c;t có 8 bình c;t nJi ti5p nhau (m\i cEt c;t có 4 bình), phHn dao
cách ly có 3 bình có t, và 4 bình không có t, (4 bình này c;t sau cùng). Áp suKt khí
nén là 20 at.
MEt pha c9a máy c;t không khí kiGu BBC:
U
+m
= 110kV; I
+m
= 2000A; I
c+m
= 32,2A; P
+m
= 6000MVA.
Áp suKt khí nén c3 26 at. Vì buOng dAp hO quang +=t trong bình chBa nên
công suKt c;t lPn. Lo:i này không có dao cách ly bên trong.
VPi +i)n áp +7nh mBc 250kV cho mEt +4n v7, 500kV cho hai +4n v7 nJi ti5p
và 750kV cho ba +4n v7 nJi ti5p, lo:i máy c;t kiGu này có thG +:t tPi công suKt c;t
82000MVA. Áp suKt khí nén M lo:i này +:t tPi 40 at. Tng thQi gian c;t c9a lo:i này
khá bé : tc £ 0,04s. aây là kiGu máy c;t khí nén +i)n áp cao lo:i tiên ti5n nhKt c9a Liên
Xô (cF) ch5 t:o.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 27


Hình 29.16
1. T9 +i$u khiGn; 2. SB +3; 3. Bình c;t; 4. SB xuyên; 5. T, phân áp

Hình 29.17 Máy c@t khí nén kiLu BHB - 250
1. Bình chBa không khí nén; 2. SB cách +i)n tr,; 3. BuOng dAp hO quang chính;
4. T, +i)n; 5. ai)n trM và buOng c;t ph,
29.4.5 Máy c@t khí SF6
aG tDng hi)u Bng dAp hO quang trong môi tr'Qng khí và gi1m kích th'Pc
cách +i)n, ng'Qi ta s& d,ng khí SF
6
. Lo:i khí này có nhWng +=c +iGm sau:
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 28

- f áp suKt bình th'Qng, +E b$n +i)n c9a SF
6
gKp 2,5 lHn so vPi không khí,
còn khi áp suKt 2 at (0,2 MPa) +E b$n +i)n c9a khí này t'4ng +'4ng vPi dHu bi5n áp.
- H) sJ dUn nhi)t c9a SF
6
cao, gKp 4 lHn không khí, vì vAy có thG tDng mAt +E
dòng +i)n trong m:ch vòng dUn +i)n, gi1m khJi l'Lng +Ong.
- Kh1 nDng dAp hO quang c9a buOng dAp kiGu thi dNc khí SF
6
lPn gKp 5 lHn
so vPi không khí, vì vAy gi1m +'Lc thQi gian cháy c9a hO quang, tDng kh1 nDng c;t,
tDng tui thN ti5p +iGm.

Hình 29.18
a. Tr:ng thái +óng; b. Quá +E c;t; c. Tr:ng thái c;t
1. VV cách +i)n; 2. Ti5p +iGm hO quang +Eng; 3. Ti5p +iGm tr'Lt; 4. Tr,c truy$n +Eng;
5. C4 cKu thu bRn; 6. Xilanh - ti5p +iGm làm vi)c +Eng; 7. Ti5p +iGm làm vi)c t.nh;
8. Ti5p +iGm hO quang t.nh; 9. Mi)ng thi; 10. Piston t.nh; 11. aHu nJi +i)n
- SF
6
là lo:i khí tr4, không ph1n Bng vPi oxy, hydrô, ít b7 phân tích thành các
khí thành phHn.
Nh'Lc +iGm chính c9a lo:i khí này là nhi)t +E hóa lVng thKp. f áp suKt 13,1
at (1,31MPa) nhi)t +E hóa lVng c9a nó là 0
0
C, còn M áp suKt 3,5 at (0,35MPa) là -
40
0
C. Vì vAy lo:i SF
6
ch[ dùng M áp suKt không cao +G tránh ph1i dùng thi5t b7 hâm
nóng. M=t khác khí này ch[ có chKt l'Lng tJt khi không có t:p chKt.
Trong máy c;t SF
6
, hO quang sY nhanh chóng dAp t;t n5u có thi hO quang.
Trên c4 sM +ó, hai bi)n pháp thi +'Lc áp d,ng là: thi tZ và tI thi kiGu khí nén
(dùng xilanh, pittông), trong +ó nguyên lý tI thi dùng pittông - xilanh +'Lc s& d,ng
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 29

rEng rãi h4n và hi)u qu1 h4n. Do +ó M các th5 h) máy c;t SF
6
ch5 t:o tZ 1990 l:i +ây,
ng'Qi ta ch[ dùng nguyên lý thi. Máy c;t SF
6
+'Lc thi5t k5, ch5 t:o cho mNi cKp +i)n
áp cao áp, tZ 3kV +5n 800kV bMi tính nDng 'u vi)t c9a nó: kh1 nDng c;t lPn, kích
th'Pc nhV gNn, +E an toàn và tin cAy cao, tui thN cao, chi phí b1o d'3ng thKp.

Hình 29.19
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 30


Hình 29.20
Trên hình 29.18 trình bày nguyên lý k5t cKu c9a buOng c;t lo:i trung áp (+5n
24kV) M ba v7 trí: +óng, quá +E c;t và c;t.
Quá trình c;t diSn ra nh' sau: Khi có tín hi)u c;t, tr,c truy$n +Eng 4 quay,
kéo theo h) thJng +Eng c9a buOng c;t (gOm các ti5p +iGm +Ong hO quang 2, ti5p +iGm
+Eng làm vi)c - xilanh 6, mi)ng thi cách +i)n 9) chuyGn +Eng t7nh ti5n xuJng d'Pi,
+Ong thQi khí SF
6
+'Lc nén trong xilanh 6, h) ti5p +iGm làm vi)c c;t tr'Pc rOi +5n h)
ti5p +iGm hO quang. Sau khi hO quang phát sinh, mi)ng thi 9 +'Lc gi1i phóng khVi
ti5p +iGm hO quang 8, áp suKt khí SF
6
+'Lc nén sY thoát ra, thi t;t hO quang. Th'Qng
M m\i bình c;t, có +Ong hO ch[ áp suKt khí SF
6
và có van n:p khí b sung.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 31

Trên hình 29.19 cho các kích th'Pc c9a lo:i máy c;t HPA c9a tAp +oàn ABB
lo:i tZ 3,3 +5n 30kV và mEt vài thông sJ chính c9a lo:i máy c;t này (l;p trong nhà).
Các thông sO chính c>a dãy máy c@t HPA theo IEC - 56
ai)n áp +7nh mBc kV 3,3 ¸ 7,2 12 17 24
THn sJ Hz 50 50 50 50
ai)n áp xung kV 75 75 95 125
Dòng +i)n +7nh mBc (+5n) A 3150 3150 2500 2500
Dòng xung kích kV 175 100 100 79
Dòng c;t +7nh mBc kV 50 40 40 31,5
Ch5 +E thao tác C;t - 0,3s - aóng c;t - 180s - aóng c;t
ThQi gian c;t ms 38 38 38 38
ThQi gian hO quang ms 15 15 15 15
ThQi gian +óng ms 75 75 75 75
Dòng ng;n m:ch 1s kV 50 40 40 31,5

Trên hình 29.20 trình bày cKu t:o c9a máy c;t lo:i l;p +=t ngoài trQi cKp +i)n
áp 24 +5n 38 kV, kiGu GL 107 do hãng GEC ALSTHOM ch5 t:o.

Hình 29.21
1. MF có +Hu vào; 2. Khí SF
6
; 3. Cách +i)n c9a bình c;t; 4. Ti5p +iGm hO
quang; 5. Ti5p +iGm Vi)t Nam; 6. Mi)ng thi; 7. Ti5p +iGm hO quang; 8. Xilanh; 9.
Pittông; 10. M=t bích giWa có +Hu ra; 11. Ti5p +iGm tr'Lt; 12. Thanh truy$n (bXng cách
+i)n); 13. SB cách +i)n +3; 14. BuOng c4 cKu truy$n +Eng c9a bình; 15. C4 cKu ch[ v7
trí; 16. aáy bình c;t; 17. C4 cKu thu bRn; 18. Van n:p ga; 19. C4 cKu +Eng c4 lên cót
lò xo; 20. Tay +òn; 21. Lò xo +óng; 22. Lò xo c;t; 23. C4 cKu lên dây cót bXng tay.
Trên bình 29.21 trình bày các kích th'Pc ch9 y5u c9a lo:i máy c;t này.
Các thông sJ k] thuAt c9a GL-107
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 32

ai)n áp +7nh mBc: 24 ¸ 36kV
ai)n áp th& 1 phút: 70kV
ai)n áp xung: 170kV
THn sJ +7nh mBc: 50/60Hz
Dòng +i)n +7nh mBc: 800 - 1250 - 1600A
Dòng +i)n c;t +7nh mBc: 25 kA
Dòng +i)n xung kích: 62,5 kA
Dòng +i)n n +7nh nhi)t 3s: 25A
ThQi gian c;t: 50ms
ThQi gian +óng: 75ms
KhJi l'Lng c,m ba buOng c;t: 360 kg
Chu trình +óng lAp l:i: C;t 0,3s - aóng c;t - 180s - aóng c;t
29.4.6 Máy c@t chân không
f máy c;t chân không, áp suKt trong buOng dAp rKt thKp, d'Pi 10
-4
Pa (ho=c
10
-4
bar), do +ó mAt +E không khí rKt thKp: hành trình tI do c9a phân t& +:t 50 mét, còn
hành trình tI do c9a +i)n t& +:t tPi 200 mét, cho nên +E b$n +i)n trong chân không khá
cao, hO quang dS b7 dAp t;t và khó có +i$u ki)n cháy lAp l:i sau khi dòng +i)n +i qua tr7
sJ 0. f áp suKt 10
-4
Pa, +E b$n +i)n +:t tPi 100kV/mm. Vì vAy vPi +i)n áp cKp trung áp
(+5n 35kV), +E mM c9a ti5p +iGm c9a buOng c;t chân không kho1ng 6 +5n 25 mm.
Trên hình 29.22 trình bày nguyên lý cKu t:o c9a buOng c;t chân không. Bên
trong buOng cách +i)n bXng vAt li)u cách +i)n d:ng composit +'Lc +=t h) thJng ti5p
+iGm 3 d:ng ti5p xúc m=t, vPi thanh dUn t.nh 4 và thanh dUn +Eng 5, chuyGn +Eng t7nh
ti5n, theo c4 cKu dUn h'Png 8, l;p ch=t vPi +áy d'Pi 2. hng x5p kim lo:i 6 có +Hu trên
hàn vPi thanh dUn +Eng, +Hu d'Pi hàn vPi tKm +áy 2, m,c +ích +1m b1o chân không
cho bình c;t dù cho ti5p +iGm +Eng chuyGn +Eng nhi$u lHn. VPi công ngh) hi)n +:i,
buOng chân không có tui thN +5n 30.000 lHn thao tác. hng kim lo:i 7 +óng vai trò
màn ch;n, ngDn không cho h4i kim lo:i bám vào b$ m=t bên trong c9a Jng cách +i)n,
làm suy gi1m cách +i)n.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 33

Hình 29.22

Khi c;t, ti5p +iGm +Eng tách khVi ti5p +iGm t.nh, hO quang xuKt hi)n trên b$
m=t ti5p xúc 3 làm kim lo:i b7 nóng ch1y và bay h4i. HO quang sY b7 dAp t;t khi dòng
+i)n +i qua tr7 sJ không. aG tDng kh1 nDng c;t và gi1m hao mòn ti5p +iGm do hO quang
sinh ra, ng'Qi ta s& d,ng cKu t:o +=c bi)t c9a ti5p +iGm +G t:o ra lIc +i)n +Eng c9a
dòng +i)n, thi hO quang ra phía ngoài m=t ti5p xúc. Trên hình 29.23 trình bày nguyên
lý cKu t:o c9a hai lo:i ti5p +iGm: ti5p +iGm có tZ tr'Qng h'Png kính (hình 29.23a) và
ti5p +iGm có tZ tr'Qng h'Png tr,c (hình 29.23b).
du +iGm chính c9a máy c;t chân không là kích th'Pc nhV, gNn, không gây ra
cháy, n, tui thN cao khi c;t dòng +7nh mBc (+5n 10.000 lHn +óng c;t), gHn nh' không
cHn b1o d'3ng +7nh k>, vì vAy lo:i máy c;t này +'Lc dùng khá rEng rãi M l'Pi +i)n
trung áp, vPi dòng +i)n +7nh mBc +5n 3000A, ch9 y5u dùng l;p +=t trong nhà. Dòng
+i)n c;t +5n 50kA, thQi gian cháy c9a hO quang c3 15ms. Trên hình 29.24 trình bày
hình dáng và các kích th'Pc c9a hN máy c;t chân không VB, vPi dòng +i)n +7nh mBc
+5n 2000A (hình 29.24a) và dòng +7nh mBc 2500A và 3150A (hình 29.24b) vPi các
cKp +i)n áp 12, 17,5 và 24kV.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 34


Hình 29.23
a. Ti5p +iGm tZ tr'Qng h'Png kính; b. Ti5p +iGm tZ tr'Qng h'Png tr,c
1. CKu t:o ti5p +iGm; 2. a'Qng +i c9a dòng +i)n và h'Png hO quang;
A, C. Ti5p +iGm bXng CrCu; B. Thân +3 ti5p +iGm
Trên hình 29.25 trình bày nguyên lý cKu t:o c9a bE truy$n +Eng kiGu CC-
1000, dùng cho dãy máy c;t VB.
- Quá trình +óng: Lò xo +óng 1 +'Lc nén, tích nDng l'Lng bMi dây xích 2 nJi
vPi tr,c khubu 3, do c,m +Eng c4 +i)n - hEp sJ ho=c tay quay qua tr,c quay 5. Lò xo M
tr:ng thái chQ nhQ chJt hãm +óng 6. Vi)c gi1i phóng chKt hãm 6 +'Lc thIc hi)n bXng
+'a xung +i)n vào cuEn +óng 8 ho=c nút Kn 7 quay theo chi$u kim +Ong hO. Khi chJt 6
+'Lc gi1i phóng, nDng l'Lng tích M lò xo 1 làm quay cam 9, tác +Eng lên con lDn 10,
h) thJng +òn khPp 11, 13, 14 và cuJi cùng là tay +òn 15 làm +óng ti5p +iGm trong
buOng c;t 16. aOng thQi lò xo c;t 17 +'Lc tích nDng l'Lng cho quá trình c;t. Lò xo
ti5p +iGm 18 +1m b1o +E lún cHn thi5t cho ti5p +iGm +Eng +G ti5p xúc tJt. Tr:ng thái
+óng +'Lc chJt hãm c;t 12 cJ +7nh.
Công tác +iGm cuJi 21 +G +i$u khiGn +Eng c4 4, còn c,m ti5p +iGm ph, 19
g;n vPi chuyGn +Eng c9a thanh truy$n +Eng chính 14.
- Quá trình c;t: a'Lc thIc hi)n nhQ gi1i phóng chJt hãm c;t 12, lò xo c;t 17
tác +Eng lên thanh truy$n +Eng chính 14, tay +òn 15 và buOng c;t 16. BE hoãn xung
th9y lIc 23 h:n ch5 xung lIc M cuJi hành trình c;t. Vi)c gi1i phóng chJt hãm c;t 12
+'Lc thIc hi)n bXng tay qua nút Kn 7 quay theo chi$u ng'Lc kim +Ong hO (c;t bXng
tay) ho=c +'a +i)n vào cuEn c;t 22 qua r4le b1o v).
- Quá trình tI n:p nDng l'Lng cho lò xo +óng: Sau khi +óng, vi)c tính nDng
l'Lng +G +óng lHn ti5p theo c9a lò xo 1 +'Lc thIc hi)n tI +Eng bMi c,m +Eng c4 +i$u
khiGn bMi công tác +iGm cuJi 21 ho=c tay và nhQ chJt hãm +óng 6 khóa l:i.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 35

R4le chJng b4m 24 không cho phép máy c;t +óng l:i tùy ti)n khi l)nh +óng
nhHm nh' kéo dài thQi gian l)nh. Các thông sJ chính c9a dãy máy c;t VB nh' sau:

Hình 29.24a. Máy c@t chân không VB, dòng 0i/n 0<nh mGc 0:n 2000A

Hình 29.24b Máy c@t chân không VB, dòng 0i/n 0<nh mGc 0:n 2500 ¸ 3150A
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 36


Hình 29.25
1. Lò xo +óng; 2. Dây xích; 3. Tr,c khubu; 4. C,m +Eng c4 hEp sJ; 5. Tr,c quay;
6. ChJt hãm +óng; 7. Nút Kn; 8. CuEn dây +óng; 9. C4 cKu cam; 10. Con lDn; 11. Tay
+òn; 12. ChJt hãm c;t; 13. Thanh nJi; 14. Thanh truy$n chính; 15. Tay +òn buOng c;t;
16. BuOng c;t; 17. Lò xo c;t; 18. Lò xo ti5p +iGm; 19. KhJi ti5p +iGm ph,; 20. Tay
biên; 21. Công t;c cuJn hành trình; 22. CuEn dây c;t; 23. BE hoãn xung th9y lIc; 24.
R4le chJng b4m.
- ai)n áp +7nh mBc: 12, 17,5 và 24kV.
- ai)n áp xoay chi$u th& nghi)m 1 phút, t'4ng Bng vPi +i)n áp +7nh mBc 28
kV, 38kV và 50kV.
- ai)n áp xung t'4ng +'4ng: 75kV, 95kV và 125kV.
- Dòng +i)n +7nh mBc vPi các cKp +i)n áp: 800A, 1250A, 1600A, 2000A,
2500A, 3150A.
- Dòng c;t tZ 20; 25; 31,5; 36; 44kA (tùy tZng lo:i)
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 37

- Dòng xung kích: tZ 50 +5n 110kA (tùy tZng lo:i)
- ThQi gian tác +Eng:
+ aóng : 35; 50ms (tùy tZng lo:i)
+ MM : 42ms
+ C;t : 60ms
- Tui thN: bE c4: 30.000 lHn; buOng c;t: 10.000 lHn
- KhJi l'Lng (160 ¸ 230) kg (tùy tZng lo:i)
- Ch5 +E +óng lAp l:i: C;t 0,3s - aóng - C;t - 180s - aóng - C;t.
29.4.7 Máy c@t tN sinh khí
f máy c;t tI sinh khí, hO quang +'Lc dAp t;t bXng h\n hLp khí do vAt li)u
r;n c9a buOng dAp hO quang sinh ra d'Pi tác +Eng c9a nhi)t +E cao ... Trên hình 29.26
trình bày nguyên lý cKu t:o c9a lo:i máy c;t này.

Hình 29.26
Toàn bE máy c;t +'Lc l;p trên khung thép. Tr,c truy$n +Eng 3 nJi vPi phHn
+Eng c9a máy c;t (ti5p +iGm làm vi)c 1 và ti5p +iGm hO quang 4) bXng các thanh cách
+i)n. Khi c;t, ti5p +iGm làm vi)c 1-2 c;t tr'Pc, còn ti5p +iGm hO quang 4-7 c;t sau. HO
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 38

quang sinh ra làm tKm vAt li)u tI sinh khí 8 bay h4i, t:o áp suKt lPn trong buOng dAp 5
+G dAp hO quang.
Lo:i máy c;t tI sinh khí có nDng lIc dAp hO quang không lPn, nên th'Qng s&
d,ng kèm cHu chì +G làm máy c;t ph, t1i vPi +i)n áp +7nh mBc +5n 24kV và dòng +i)n
+7nh mBc +5n vài trDm ampe. Vi)c truy$n +Eng +óng - c;t +'Lc thIc hi)n bXng tay
ho=c bXng +i)n tZ.
du +iGm chính lo:i máy c;t này là giá thành h:, k5t cKu +4n gi1n, không cHn
dao cách ly.
Nh'Lc +iGm chính là tui thN thKp (+5n 100 lHn c;t t1i +7nh mBc), dS gây ra
cháy, n, vì vAy nó ch[ +'Lc dùng cho h) thJng công suKt bé.
29.4.8 Máy c@t 0i/n tW
Nguyên lý dAp hO quang M máy c;t +i)n tZ là s& d,ng lIc +i)n +Eng giWa tZ
tr'Qng do cuEn thi tZ sinh ra và dòng +i)n c;t +G thi hO quang vào buOng dAp hO
quang d:ng khe h^p bXng vAt li)u cách +i)n.
du +iGm chính c9a máy c;t +i)n tZ là không cHn +Hu ho=c khí nén +G dAp hO
quang, tui thN c&a ti5p +iGm cao, cho phép +óng c;t nhi$u lHn mà không cHn thay ti5p
+iGm.

Hình 29.27 M@t c@t buSng dFp hS quang kiLu khe
1. a5; 2. SB +3; 3. CuEn dây thi tZ; 5. Thanh dUn +Eng; 6. CIc tZ; 7. Ti5p +iGm làm
vi)c; 8. Ti5p +iGm hO quang; 9. SZng hO quang; 10. Tr, cách +i)n; 12. C4 cKu truy$n
+Eng

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 39

Nh'Lc +iGm chính là kích th'Pc t'4ng +Ji lPn, ch[ dùng cho l;p +=t trong
nhà vPi +i)n áp +5n 15 kV, dòng +i)n +5n 3000 A.
Trên hình 29.27 trình bày nguyên lý cKu t:o h) thJng ti5p +iGm và dAp hO
quang c9a lo:i máy c;t +i)n tZ 6kV, dòng +i)n +7nh mBc 1600A, công suKt c;t 400
MVA do Liên Xô (cF) ch5 t:o.






CÔNG TY I!N L$C 3
TRUNG TÂM THÍ NGHIM #IN





TÀI LIU B#I HU%N


Phn 32
Bù công suZt ph6n kháng và thí nghi/m t1 0i/n



























#à n%ng - 2005


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

30 H) thJng phân phJi và +óng c;t kiGu khí SF6 (GIS)............................................ 1
30.1 a:i c'4ng..................................................................................................... 1
30.2 Khí SF6 làm môi tr'Qng cách +i)n và dAp hO quang..................................... 1
30.3 GIS dùng cho +i)n áp 52 +5n 72,5 kV........................................................... 2
30.4 GIS dùng cho +i)n áp 72,5 +5n 800 kV......................................................... 4
30.5 BJ trí tr:m.................................................................................................... 8
30.6 S4 +O tr:m.................................................................................................... 9
30.7 NJi thanh góp khí cách +i)n SF6 ................................................................ 15

































!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1



Hình 30.1
30 H/ thOng phân phOi và 0óng c@t kiLu khí SF6 (GIS)
30.1 ?i c-9ng
Máy c;t khí cách +i)n SF
6
+'Lc s& d,ng tZ nDm 1969. Kho1ng +i)n áp +7nh
mBc tZ 7.2 +5n 800kV vPi dòng +i)n c;t tPi 63kA, trong nhWng tr'Qng hLp +=c bi)t tPi
80kA. Thi5t b7 GIS có thG +'Lc s& d,ng trong các tr:m nhV và c1 trong các tr:m bi5n
áp lPn.
Các 'u +iGm c9a máy c;t khí cách +i)n SF
6
là: Ch;c ch;n, trNng l'Lng thKp,
+E tin cAy cao, an toàn chJng +i)n áp ti5p xúc, b1o d'3ng dS dàng và tui thN cao.
ThQi gian l;p +=t t:i ch\ ng;n vì s& d,ng cKu ki)n l;p s_n và th& nghi)m t:i nhà máy
tZng t lPn ho=c các gian hoàn ch[nh.
Thi5t b7 GIS th'Qng có cKu trúc mô+un. TKt c1 bE phAn nh' thanh góp, dao
cách ly, máy c;t, máy bi5n áp +o l'Qng, dHu nJi cáp +$u nXm trong vV kín nJi +Kt và
chBa +Hy khí SF
6
.
D'Pi +i)n áp +7nh mBc 170kV, ba pha c9a GIS th'Qng có vV chung, các pha
có +i)n áp cao h4n +'Lc tách riêng. D'Pi +i)n áp 72,5kV, môi tr'Qng cách +i)n khí
SF
6
có thG +'Lc s& d,ng M áp suKt th'Qng, trong khi M +i)n áp cao h4n, áp suKt khí làm
vi)c 3,5 +5n 4,5 bar, trong mEt sJ tr'Qng hLp +5n 6 bar.
Vì áp suKt khí cách +i)n thKp, M +i)n
áp d'Pi 72,5kV vV có thG bXng thép lá hàn
kín. aJi vPi mBc +i)n áp cao h4n dùng vV
nhôm +úc không s;t tZ, chJng r[, ch7u Dn mòn
Dãy s1n phRm GIS +'Lc tóm t;t
trong b1ng 30.1.
30.2 Khí SF6 làm môi tr-[ng cách 0i/n
và dFp hS quang
Khí Sunfua hexaflo (SF6) +'Lc s&
d,ng làm chKt cách +i)n trong tKt c1 bE phAn
thi5t b7 và trong máy c;t +G dAp t;t hO quang.
SF6 là khí mang +i)n t& âm, có +E b$n +i)n
môi M áp suKt khí quyGn gHn bXng ba lHn không khí. Nó không cháy, không +Ec, không
mùi, tr4 v$ hóa và có tính chKt dAp t;t hO quang tJt h4n không khí 3 +5n 4 lHn M cùng
mEt áp suKt.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2



Hình 30.2
SF6 hi)n có th7 tr'Qng không nguy hiGm và không nXm trong danh sách pháp
l)nh v$ các chKt nguy hiGm hay các quy +7nh k] thuAt v$ các chKt nguy hiGm (TRGS).
Khí SF6 mPi nhAn v$ ph1i tuân theo IEC 376 (VDE 0373 phHn 1). Khí tZ các thi5t b7
và khí cI SF6 dùng l:i, +'Lc quy +7nh trong IEC 480 (VDE 0373 phHn 2).
Áp suKt khí dAp hO quang là tZ 6 +5n 7 bar. Các khí c, ngoài trQi +=t trong
các +i$u ki)n khí dAu +7a cIc chBa h\n hLp SF6 và N6 +G +$ phòng b7 hóa lVng. Quan
h) áp suKt/ nhi)t +E c9a khí SF6 s:ch +'Lc cho trên hình
30.1
Áp suKt khí +'Lc theo dõi trong buOng kín khí
riêng và c1 trong buOng máy c;t. CHn tính +5n tn thKt khí
(d'Pi 1% trong 1 nDm). Không cHn +=t các thi5t b7 +óng tI
+Eng.
HO quang làm phân gi1i mEt l'Lng nhV khí SF6.
Sau +ó nó +'Lc k5t hLp l:i gHn nh' hoàn toàn thành SF6.
Các s1n phRm phân gi1i ph1n Bng vPi n'Pc trong khí Rm +'Lc kiGm soát bXng các bE
lNc khô +=t trong máy c;t.
Tr'Pc khi b4m khí, cHn làm thoát hàm l'Lng Rm ban +Hu mEt cách cRn thAn.
Hình 30.2 minh hNa sI chuyGn +i c9a hàm l'Lng h4i n'Pc M +iGm s'4ng.

B6ng 30.1 Các sO li/u kP thuFt c9 b6n c>a s6n ph^m GIS tW 7,2kV 0:n 800kV
30.3 GIS dùng cho 0i/n áp 52 0:n 72,5kV
Máy c;t SF6 kiGu ENK - 2
Hình 30.3 Trình bày bJ trí gian c9a tr:m có hai thanh góp vPi s4 +O mEt
thanh góp d'Pi +áy +'Lc bV +i.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

Các ngDn thanh góp, máy c;t và buOng nhánh +'Lc phân cách vPi nhau và
kín khí cFng nh' các thanh góp c9a m\i gian. Áp suKt khí cách +i)n +7nh mBc là 1 bar,
khhi n:p khí t:o nên áp suKt d'4ng 0,2 bar. NgDn truy$n +Eng và +i$u khiGn chBa
không khí M áp suKt th'Qng. f +ây +=t c4 cKu vAn hành +i$u khiGn +i)n và h) thJng
theo dõi khí cho tKt c1 các ngDn có chBa khí c9a gian. C&a tr'Pc có s4 +O nhánh và các
nút Kn +i$u khiGn cHn thi5t. Không +òi hVi các t9 +i$u khiGn riêng.
Các dao cách ly +i$u khiGn bXng +Eng c4 là lo:i quay ba v7 trí. Máy c;t có c4
cKu thao tác lò xa tích nDng l'Lng và làm vi)c theo nguyên lý tI thi. Các ngDn khí
dAp hO quang c9a máy c;t ba cIc +'Lc nJi liên +Eng và phân cách vPi ngDn khí cách
+i)n. Áp suKt +7nh mBc 6 bar +'Lc theo dõi bXng r4le tb trNng.
Các máy bi5n dòng là máy kiGu tr, +3 + nhIa có hai +5n bJn lõi.

Hình 30.3 Máy c@t khí cách 0i/n SF
6
kiLu ENK-2 0i/n áp 72,5kV hai thanh góp
a. S4 +O m:ch, b. m=t tr'Pc t9; c. Phân +o:n cáp +'Qng dây ra.
1. NgDn h) thJng thanh góp I; 2. NgDn h) thJng thanh góp II; 3. Máy c;t và ngDn
nhánh; 4: NgDn cáp; 5: NgDn h: áp dùng +i$u khiGn và truy$n +Eng
Các máy bi5n +i)n áp c1m Bng cFng + nhIa epôxy, th'Qng có dây quKn +o
l'Qng M phía thB cKp, dây quKn tam giác hM dùng cho b1o v) sI cJ ch:m +Kt. aG th&
nghi)m cáp bXng +i)n áp mEt chi$u, phía s4 cKp c9a máy bi5n +i)n áp +'Lc ng;t tZ
bên ngoài.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4


Hình 30.4 Các kích th-ac c>a tr?m ENK - 2 vai 5 0-[ng dây cung cZp
a. Chi5u c:nh; b. Chi5u +Bng; c. M=t bXng
Các kích th'Pc c9a +'Qng dây cung cKp nh' M hình 30.3, t1i trNng sàn gHn
bXng 1 t/m
2
.
BE nJi ngoài có thG phù hLp vPi cáp dHu ho=c cáp XLPE, các Jng thanh góp
dUn SF6 cùng nJi ra ngoài và các thanh góp có cách +i)n chKt r;n.
Các kích th'Pc nhV cho phép l;p ráp s_n. Các t9 +'Qng dây cung cKp +'Lc
th& nghi)m M nhà máy và +'Lc vAn chuyGn bXng xe t1i.
CHn có xe cRu +G +=t, nJi các gian và nJi cao áp t:i ch\.
B1n vY tr:m +'Lc cho trên hình 30.4.
Lo:t s1n phRm ENK - 2 có thG +áp Bng cho bKt k> cKu hình tr:m nào trên th5
giPi. Các yêu cHu c9a DIN VDE 0101 ph1i +'Lc kh1o sát M giai +o:n lAp +$ án. Ph1i
có +9 kho1ng cách M mEt +Hu +'Qng dây cung cKp +G làm dS dàng công vi)c c9a tr:m,
th& nghi)m và kiGm tra sau này.
30.4 GIS dùng cho 0i/n áp 72,5 0:n 800kV
Máy c>t SF6 ki;u ELK
Dùng cho các +i)n áp tZ 72,5 +5n 800kV. ABB s& d,ng nDm kích th'Pc theo
mô+un có cùng thi5t k5 c4 sM. CKu trúc theo mô+un có 'u +iGm là s1n xuKt +'Lc sJ
l'Lng lPn, các cKu ki)n tiêu chuRn, b1o qu1n dI phòng +4n gi1n và tính nDng +Ong
nhKt. Do vAy chúng có thG +áp Bng yêu cHu c9a mNi s4 +O. Nh' ch[ dUn chung, +iGm
+=t cho thi5t b7 hoàn toàn kín ph1i tuân theo các yêu cHu c9a DIN VDE 0101 dùng cho
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

các tr:m máy c;t trong nhà. Gian x'Mng có thG cKu trúc gNn nh^, có sJ b1o v) chJng
các phHn t& bên ngoài. VPi mEt chút thay +i, khí c, GIS cFng có thG +=t ngoài trQi.
Các linh kin
Các thanh góp +'Lc phân cách bXng s& d,ng +i)n M m\i gian và t:o nên mEt
bE gOm các dao cách ly thanh góp và cHu dao nJi +Kt b1o d'3ng.
Máy c;t ho:t +Eng theo nguyên lý tI thi hay nén có tZ mEt +5n bJn ch\
ng;t trong mEt cIc, ph, thuEc vào kích th'Pc mô+un. Trong khi thao tác mM pittông
c9a m\i buOng dAp hO quang phát khí SF6 có áp suKt cHn thi5t +G dAp hO quang.
Trong máy c;t dùng nguyên lý nén, c4 nDng c9a c4 cKu tác +Eng +'Lc s&
d,ng +G phát sinh dòng khí. Trái l:i, máy c;t tI thi s& d,ng nhi)t nDng c9a b1n thân
hO quang. Nó ti5t ki)m tPi 80% nDng l'Lng tác +Eng +òi hVi.
CHu dao ph, t1i +'Lc s& d,ng trong các tr:m phân phJi nhV h4n. Chúng có
kh1 nDng c;t dòng +i)n t1i, c;t và +óng máy bi5n áp cFng nh' c;t +'Qng dây và cáp
không t1i. Chúng có kh1 nDng +óng dòng +i)n ng;n m:nh và dUn dòng +i)n ng;n m:ch
trong thQi gian ng;n. Chúng cFng làm vi)c theo nguyên lý thi áp lIc và có c4 cKu tác
+Eng lò xo truy$n +Eng bXng +Eng c4.
Các máy bi5n dòng dùng +G +o l'Qng và b1o v) là kiGu lõi hình xuy5n. Có
thG bJ trí tr'Pc ho=c sau máy c;t tùy theo quan ni)m b1o v). Cách +i)n s4 cKp do khi
SF6 +1m nhi)m, b$n theo thQi gian.
Các máy bi5n +i)n áp +o l'Qng và b1o v) có thG +'Lc nJi M phía thB cKp, hai
dây quKn +o và dây quKn nJi tam giác hM +G phát hi)n sI cJ ch:m +Kt.
Các máy bi5n +i)n áp c1m Bng +=t trong vV chBa khí SF6 cFng s& d,ng máy
bi5n +i)n áp cách +i)n lá vPi SF6 làm chKt cách +i)n chính. CFng có thG s& d,ng các
máy bi5n +i)n áp +i)n dung, th'Qng +Ji vPi +i)n áp trên 300kV. T, +i)n cao áp lo:i
cách +i)n dàu và chBa khí SF6 trong vV. Các t, h: áp và các thi5t b7 hòa hLp +i)n c1m
+'Lc +=t trong côngten4 riêng v$ phía +i)n th5 +Kt, cFng cho phép các +Hu +i)n dung
phJi hLp vPi các bE khu5ch +:i +o l'Qng +i)n t&.
HEp +Hu cáp có thG thích hLp vPi mNi cáp cao áp có ti5t di)n +5n 2.000 mm
2
.
Các ti5p +iGm cách lý và ph'4ng ti)n nJi +'Lc s& d,ng +G th& nghi)m cáp M +i)n áp
mEt chi$u. N5u là dao cách lý nhánh ph1i mM +9 rEng trong quá trình th& nghi)m.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6

CHu dao nJi +Kt tJc +E cao có kh1 nDng +óng dòng ng;n m:ch hoàn toàn. a:t
+'Lc tJc +E +óng cao nhQ các cKu tác +Eng lò xo truy$n +Eng bXng +Eng c4. Có thG
thao tác bXng tay.
Các cHu dao nJi +Kt b1o d'3ng, có thG có yêu cHu trong quá trình s1n xuKt,
th'Qng +'Lc +=t tr'Pc ho=c sau máy c;t. Bình th'Qng chúng +'Lc l;p trên vV cách
+i)n và +'Lc thao tác bXng tay ho=c ch[ bXng +Eng c4 khi phía cao áp không có +i)n.
Có thG bV cHu dao nJi +Kt b1o d'3ng sau máy c;t, n5u +ã có cHu dao nJi +Kt tJc +E cao
M phía +'Qng dây.
hng nJi SF6 ngoài trQi cho phép máy c;t kiGu vV kín +'Lc nói tPi +'Qng dây
trên không ho=c các +Hu cuJi c9a máy bi5n áp. aG có +'Lc kho1ng cách không khí cHn
thi5t M +Hu cuJi ngoài trQi, Jng nJi +'Lc làm vát, s& d,ng hình dáng các m=t c;t vV
thích hLp.
hng nJi dHu SF6 c9a máy bi5n áp +'Lc nJi trIc ti5p vPi máy c;t không qua
ghép nJi ngoài trQi. hng nJi +'Lc b;t bulông trIc ti5p vào thùng máy bi5n áp. Các Jng
m$m ph1i ch7u dãn nM nhi)t và dung sai l;p +=t, ngDn ngZa chKn +Eng c9a bình do tHn
sJ l'Pi tZ ngoài truy$n tPi vV máy c;t.
Vi)c nJi thanh góp SF6 ch9 y5u thích hLp vPi công suKt và dòng +i)n truy$n
t1i lPn. Chúng có thG s& d,ng cho kho1ng cách lPn, vì d, tZ nhà máy +i)n ngHm ho=c
tr:m bi5n áp tPi +Hu cuJi +'Qng dây trên không cách xa, xem m,c 30.2.7.
Nói chung, các van chJng sét th'Qng là kiGu khe h^p chBa +i)n trM ôxit kim
lo:i. Khi quá +i)n áp +óng mM cao, th'Qng day dùng các van chJng sét có khe phóng
+i)n, chúng có thG hKp th, nDng l'Lng rKt cao.
N5u tr:m lPn h4n vùng +'Lc b1o v) c9a van chJng sét phía +'Qng dây, van
cFng +'Lc bJ trí M bên trong tr:m. Nói chung nên nghiên cBu và tJi +a hóa h) thJng
b1o v) quá +i)n áp, +=c bi)t n5u kho1ng cách trên 50m.
M\i gian có t9 +i$u khiGn chBa tKt c1 thi5t b7 cHn thi5t cho +i$u khiGn, tín
hi)u, hóa giám sát và cKp nguOn tI +Eng.
BG trí gian máy c>t, xem hình 30.5 và 30.6
Lo:i vV nhôm kín khí có trNng l'Lng thKp ch[ yêu cHu n$n móng nh^. VV bNc
quan phHn có +i)n dIa trên cách +i)n nhIa và +'Lc cách +i)n vPi vV bXng khí SF6 có
áp suKt 3,5 +5n 4,5 bar.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7

Rào cách +i)n chia gian thành các ngDn khí +'Lc hàn kín vPi nhau. ai$u +ó
làm gi1m tJi thiGu các 1nh h'Mng c9a các linh ki)n khác ví d,, khi mM rEng tr:m ho=c
trong tr'Qng hLp sI cJ, nh' vAy làm +4n gi1n vi)c kiGm tra và b1o d'3ng

Hình 30.5 SF
6
GIS 0i/n áp 123 0:n 170kV, mBt c@t qua gian, hai thanh góp và
nhánh cáp
1. Thanh góp phJi dao cách lý/cHu nJi +Kt b1o d'3ng; 2. Máy c;t; 3. Máy bi5n dòng;
4. Máy bi5n +i)n áp; 5. PhJi hLp dao cách ly/cHu dao nJi +Kt b1o d'3ng vPi hEp +Hu
cáp; 6. CHu dao nJi +Kt tJc +E cao; 7. T9 +i$u khiGn.
M=t bích nJi có vòng +)m không lão hóa. L'Lng khí rò ch[ có thG thoát ra
ngoài mà không nXm M giWa các ngDn.
Máy c;t trên hình 30.5 ch[ có mEt buOng dAp hO quan cho cho mEt pha, trong
khi trên hình 30.6 có ba buOng. Ph, thuEc vào kh1 nDng c;t, mEt cIc có thG có +5n bJn
buOng dAp nJi ti5p nhau. Các máy c;t cho b1ng 30.1 có thG làm vi)c vPi dòng +i)n c;t
+5n 63kA.
Trong các nhánh n4i ch[ ph1i c;t dòng +i)n t1i, có +i)n áp +7nh mBc 362kV,
có thG s& d,ng cHu dao ph, t1i thay cho máy c;t vì lý do kinh t5.
M\i bE cHu dao có c4 cKu thao tác dS dàng, vAn dành bXng tay trong tr'Qng
hLp khRn cKp (bJ trí ngoài vV). Có thG nhìn +'Lc v7 trí +óng nhQ các ch[ th7 v7 trí c4
khí tin cAy.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8


Hình 30.6 MBt c@t gian máy c@t SF
6
0i/n áp 420 0:n 550kV
1. Thanh góp; 2. Dao cách ly thanh góp; 3. Máy c;t; 4. Dao cách ly +'Qng dây cung
cKp; 5. Máy bi5n dòng; 6. Máy bi5n +i)n áp; 7. hng nJi ngoài; 8. CHu dao nJi +Kt b1o
d'3ng; 9. CHu dao nJi +Kt tJc +E cao.
30.5 BO trí tr?m
Cung c,p khí
TKt c1 các ngDn kín +'Lc n:p +9 khí ngay M thQi +iGm ch:y th&. L'Lng khí
n:p bao gOm c1 khí rò trong quá trình vAn hành (nhV h4n 1% mEt nDm). TKt c1 ngDn
khí có ghép chân không +G b1o d'3ng khí dS dàng, hHu nh' có thG ti5n hành b1o
d'3ng trong khi vUn +ang vAn hành. Khí +'Lc ch[ th7 bXng +Ong hO +o áp suKt ti5p
+iGm ho=c r4 le t[ trNng l;p trIc ti5p trên các cKu ki)n.
H thGng b3o v $in
H) thJng b1o v) tin cAy, khóa liên +Eng v$ +i)n ho=c v$ c4, b1o v) cho nhân
viên k] thuAt khi kiGm tra và b1o d'3ng ho=c trong quá trình mM rEng tr:m, b1o +1m
an toàn cho thi5t b7 chJng các sI cJ và h' hVng nghiêm trNng.
H) thJng b1o v) thanh góp tác +Eng nhanh +'Lc dùng +G b1o v) thi5t b7 bên
trong.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9

NGi $,t
a'Lc nJi v$ +i)n, vV máy c;t tác d,ng nh' thanh góp nJi +Kt. VV +'Lc nJi
vPi h) thJng nJi +Kt c9a tr:m M các +iGm khác nhau. aG kiGm tra ho=c trong quá trình
mM rEng tr:m, các phHn thi5t b7 +'Lc nJi +Kt bXng các cHu dao nJi +Kt b1o d'3ng +=t M
các v7 trí thích hLp. NJi +Kt b1o v) khi c;t cáp, +'Qng dây trên không ho=c máy bi5n
áp +'Lc ti5n hành bXng các cHu dao nJi +Kt tJc +E cao, chJng ng;n m:ch +=t M các
+'Qng dây +i ra.
BXng cách ng;n m:ch cách +i)n giWa cHu dao nJi +Kt và vV kim lo:i trong
quá trình vAn hành, có thG s& d,ng cHu dao nJi +Kt +G cung cKp +i)n h: áp ho=c +G +o
thQi gian và +i)n trM +óng c;t, do vAy không cHn can thi)p vào phía trong vV.
L>p $Lt và thY nghim
Ch[ cHn s& d,ng cHn tr,c và cRu lo:i nhV. CHn tr,c 5.000kg +'Lc dùng cho
các thi5t b7 trNn bE. CHu tZ 2.000kg +5n 4.000kg +9 dùng +G l;p các khJi l;p ghép.
Làm v) sinh t:i ch\ rKt quan trNng, +=c bi)t khi l;p +=t ngoài trQi, +G tránh
b,i bRn thâm nhAp vào các ch\ nJi.
Tr:m l;p +=t hoàn ch[nh +'Lc th& nghi)m +i)n áp tr'Pc khi +i vào vAn hành.
Công vi)c này +'Lc ti5n hành vPi 80% +i)n áp th& nghi)m tHn sJ nguOn +7nh mBc
ho=c +i)n áp ch7u xung. N5u máy bi5n áp th& nghi)m có dung l'Lng thích hLp cho
phép, vi)c th& nghi)m sY dùng +i)n áp xoay chi$u. Th& nghi)m cEng h'Mng thi5t b7
ho=c máy phát +Ji vPi dao +Eng +i)n áp +óng mM th'Qng +'Lc s& d,ng vPi +i)n áp
+7nh mBc tren 245kV.
30.6 S9 0S tr?m
CKu trúc theo mô+un c9a các máy c;t SF6 có ngh.a là có thG t:o nên các s4
+O tr:m theo các cKu hình c4 sM cho trong m,c 30.1.
CHn chú ý tPi DIN VDE 0101 khi bJ trí s4 +O. LJi +i cHn có kích th'Pc +9
+G +'a các cKu ki)n vào l;p ráp và b1o d'3ng. Kho1ng cách lJi +i tJi thiGu cHn ph1i
tính +5n t9 M v7 trí mM. N5u cHn, phHn cuJi c9a tr:m có di)n tích sàn rEng h4n +G dS
dàng l;p +=t và mM rEng ho=c kiGm tra.
Giá cáp +=t riêng rY dS dàng +=t cáp và phân phJi. f +Hu cuJi +'Qng dây
trên không, ch[ M mEt phía c9a công trình, yêu cHu có kho1ng cách +i)n giWa các Jng
lót +G quy5t +7nh v7 trí c9a gian máy SF6. M\i kho1ng th'Qng tZ ba +5n bJn gian. N5u
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 10

+'Qng dây trên không nJi M hai phía công trình ho=c cách nhau mEt kho1ng bXng Jng
nJi chBa SF6 các gian +'Qng dây cung cKp t'4ng Bng có thG +'Lc +=t c:nh nhau.
Hình 30.7 +5n 30.12 +'a ra sI lIa chNn các s4 +O tr:m có sJ mô+un tZ 0 +5n
4. Ta có thG xác +7nh kho1ng cách cHn thi5t tZ các s4 +O này. Các kích th'Pc tính bXng
mét
Hình 30.7 cho s4 +O máy c;t mô+un 0, ba pha, vV chung, +i)n áp 123 -
170kV


Hình 30.7 Máy c@t SF6 kiLu ELK - 0 0i/n áp 123 0:n 170kV, hai thanh góp
a. Ti5t di)n gian cáp; b. Ti5t di)n gian +'Qng dây trên không; c. M:ch và s4 +O khí.
1. Rào cách +i)n; 2. NgDn thanh góp chBa khí; 3. NgDn +'Qng dây cung cKp chBa khí;
4. NgDn máy c;t chBa khí; 5. Máy bi5n +i +i)n áp.

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 11

rKt ch;n ch;c, có chi$u rEng gian là 1,2m. chi$u sâu c9a nhà là 7m, +=t thanh góp, dao
cách ly và cHu dao nJi +Kt b1o d'3ng trong m\i bE.
Thi5t b7 mô+un 1, +i)n áp 170 - 245 là kiGu pha tách rQi làm cho các cKu
ki)n nhV h4n và dS dàng +i$u khiGn h4n. Thanh góp và dao cách ly thanh góp phJi hLp
trong mEt bE. Các thanh góp +'Lc phân +o:n M m\i gian +G n5u cHn +i vào ngDn thanh
góp (ví d, +G mM rEng tr:m) ch[ mEt l'Lng nhV khí ph1i l'u trW. Vi)c phân +o:n m\i
gian tránh làm h' hVng các gian lân cAn m\i khi có sI cJ.

Hình 30.8 MJt phMn tr?m 0óng c@t SF
6
kiLu ELK - 1 0i/n áp 0<nh mGc tai 245
kV thanh góp tWng pha riêng và máy c@t phân 0o?n
a. M=t c;t gian cáp; b. M=t bXng; c. S4 +O mEt pha
aG gi1m +E cao công trình, các máy c;t ELK - 1 trong tr:m th'Qng bJ trí
nXm ngang. aG kiGm tra và b1o d'3ng các buOng máy c;t, có thG kéo máy ra +'Qng +i.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 12

Các tr:m mô+un 3, có +i)n áp 420 - 525kV +'Lc bJ trí t'4ng tI tr:m mô+un
1, trZ gian máy c;t. aG kiGm tra và ph,c v, các buOng, có thG nâng máy c;t dS dàng
bXng cHn cRu ho=c tQi.

Hình 30.9 Tr?m máy c@t SF
6
kiLu ELK - 1 0i/n áp 245kV các pha riêng rq, mJt
thanh góp và thanh góp 0-[ng vòng
a. M=t c;t gian tuy5n SF
6
; b. M=t bXng; c. D4 +O mEt pha
Ví d, hình 30.11 cho tr:m GIS +i)n áp 420/525 kV, các pha bJ trí theo
nhóm. Các nhóm cách nhau mEt kho1ng theo yêu cHu +òi hVi giWa các pha c9a tuy5n
Jng nJi ngoài trQi. Có thG bJ trí chi$u rEng gian tJi thiGu là 4,9m cho các máy c;t ba
cIc t:o nên s4 +O rKt gNn. Do vAy chúng +áp Bng tJt cho các +ô th7 và trung tâm công
nghi)p.


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 13


HÌnh 30.10 Tr?m máy c@t SF
6
kiLu ELK-3, 0i/n áp 420/525 kV, các pha tách r[i,
hai thanh góp
a. M=t c;t gian tuy5n SF
6
; b. M=t bXng; c. S4 +O mEt pha
Tr:m 800kV mô+un 4 trên hình 30.12, s& d,ng các máy c;t bJn buOng c;t
trên mEt cIc, +=t trong mEt vV. V7 trí nXm ngang c9a các máy c;t ti5t ki)m không gian
nh' +ã thKy trên s4 +O.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 14


Hình 30.11 S9 0S tr?m máy c@t SF
6
kiLu 0i/n áp 420/525, h/ thOng 1
1/2
máy c@t có
các pha bO trí theo nhóm các máy c@t n]m ngang
a. M=t c;t khoang; b. M=t bXng +4n gi1n c9a mEt pha; c. S4 +O mEt pha
Các thanh góp +4n tr'Pc +ây chi +'Lc s& d,ng cho các tr:m nhV, nay trM nên
quan trNng h4n, nhQ +E tin cAy cao c9a khí c, và bJ trí dS dàng. VAn hành trM nên ít
phBc t:p bXng cách chia tr:m thành các phân +o:n nJi bXng thanh góp +'Qng vòng.
Các thanh góp +'Qng vòng cùng vPi dao cách lý c9a chúng b xung cho h)
thJng thanh góp khác +5n các tr:m có mEt thanh góp ho=c hai thanh góp. Thanh góp
+'Qng vòng có kh1 nDng cách ly bKt k> máy c;t nào mà không làm gián +o:n +'Qng
dây cung cKp.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 15


Hình 30.12 S9 0S tr?m máy c@t kiLu ELK - 4 0i/n áp 800kV có các thanh góp
riêng tWng pha và các máy c@t n]m ngang, chi*u rSng gian 14,0m
a. M=t c;t khoang; b. M=t bXng (M +'Qng dây +i ra c9a mEt pha); c. S4 +O mEt pha
D:ng +=c bi)t c9a s4 +O mEt thanh góp là nJi hình chW H hay chW H kép ch9
y5u +'Lc s& d,ng cho các trung tâm ph, t1i +ô th7 hay các khu công nghi)p. NhWng
tr:m này th'Qng dùng cHu dao ph, t1i thay cho máy c;t.
Các thanh góp h\n hLp: trong các tr:m GIS có hai thanh góp, thanh góp thB
hai càng ngày càng +'Lc s& d,ng nhi$u làm thanh góp +'Qng vòng vPi sI h\ trL c9a
dao cách ly b sung, k5t qu1 t:o nên thanh góp h\n hLp. ai$u này c1i thi)n rKt nhi$u
kh1 nDng s_n sàng +áp Bng c9a tr:m và giá thành rKt thKp.
30.7 NOi thanh góp khí cách 0i/n SF6
Liên k5t thanh góp khí cách +i)n SF6 +=c bi)t thích hLp cho truy$n t1i công
suKt lPn. Chúng b sung cho các +'Qng cáp và +'Qng dây trên không thông th'Qng M
+i)n áp trên 72,5kV. Xem b1ng 30.2
So vPi nJi cáp, chúng có các 'u +iGm sau +ây: Kh1 nDng truy$n t1i lPn h4n,
tn hao nhV h4n, công suKt n:p thKp, không b7 lão hóa, không chBa dHu cách +i)n, vV
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 16

nJi +Kt có dòng sI cJ ch:m +Kt hoàn toàn. DS dàng kh;c ph,c +E chênh v$ chi$u cao.
Có thG nJi cHu vPi kho1ng cách +áng kG mà không cHn kháng +i)n nJi song song.
a'Qng nJi thanh góp khí cách +i)n th'Qng +G lE rõ, +=c bi)t +Ji vPi kho1ng
cách ng;n ho=c ch\ qua l:i, Jng có vV bNc. Vì tn thKt phát nhi)t rKt thKp nên nói
chung không cHn làm mát.
B6ng 30.2 ChU tiêu kP thuFt nOi thanh góp khí cách 0i/n SF
6
kiLu CGI
(các tr< sO 0iLn hình)
i/n áp 0<nh mGc kV 72,5 123 145 245 420 550 800
- Trên m=t +Kt MVA 175 450 525 1200 3250 4800 7400 Dung l'Lng truy$n
+7nh mBc - D'Pi m=t +Kt MVA 125 350 300 650 1600 2200 3300
Dòng +i)n +7nh mBc, d'Pi +Kt A 1000 1600 1200 1500 2100 2300 2400
Tn hao M dòng ba pha +7nh mBc W/m 115 120 105 120 148 154 180
TrNng l'Lng có khí SF
6
trên mEt pha kg/m 13,2 14,5 14,5 30,9 44,7 50,3 59,3
a'Qng kính ngoài mm 165 240 240 310 470 510 620
Kho1ng cách tâm giWa các pha mm 305 370 370 460 660 710 810
Chi$u rEng l;p +=t m 1,2 1,3 1,3 1,5 2,1 2,3 2,6

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai


M1c l1c

31 Thí nghi)m các trang b7 an toàn +i)n................................................................... 1
31.1 GDng tay cách +i)n........................................................................................ 1
31.1.1 GiPi thi)u các ch9ng lo:i ....................................................................... 1
31.1.2 KhJi l'Lng và ph'4ng pháp th& nghi)m................................................ 2
31.1.3 Tiêu chuRn th&....................................................................................... 2
31.2 ng cách +i)n............................................................................................... 5
31.2.1 GiPi thi)u các ch9ng lo:i ....................................................................... 5
31.2.2 Ph'4ng pháp th&.................................................................................... 5
31.2.3 Tiêu chuRn th&....................................................................................... 5
31.3 Sào cách +i)n................................................................................................ 6
31.3.1 GiPi thi)u các ch9ng lo:i ....................................................................... 6
31.3.2 Ph'4ng pháp th&.................................................................................... 7
31.3.3 Tiêu chuRn th&....................................................................................... 7
31.4 Th1m cách +i)n............................................................................................. 9
31.4.1 GiPi thi)u các ch9ng lo:i ....................................................................... 9
31.4.2 Ph'4ng pháp th& và tiêu chRn áp d,ng................................................... 9































!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 1

31 Thí nghi/m các trang b< an toàn 0i/n
31.1 GIng tay cách 0i/n
31.1.1 Giai thi/u các ch>ng lo?i
1. GIng CATU:
Stt Màu CZp cách 0i/n ( lap) i/n áp s, d1ng Ký hi/u c>a CATU
1 Be 00 500V CG-05
CG-02
2 aV 0 1000V CG-10
3 Tr;ng 1 7500V CG-15
4 Vàng 2 17000V CG-20
5 Xanh lá cây 3 26500V CG-30
6 Cam 4 36000V CG-40

2. GIng Electro ( KCL):
Stt Ký hi/u Màu CZp cách 0i/n
!" $%& '()*
1 0583 aV 00 0,5
2 0584 aV 0 1
3 0585 aV 1 7,5
4 0586 aV 2 17
5 0587 aV 3 26,5

3. GIng YOTSUGI:
Stt Ký hi/u i/n áp xoay chi*u s, d1ng lan nhZt
1 YS 101-32-03 26.500V
2 YS 101-32-02 26.500V
3 YS 101-32-01 26.500V
4 YS 101-31-03 17.000V
5 YS 101-31-02 17.000V
6 YS 101-31-01 17.000V
7 YS 101-04-01 7000V
8 YS 101-05-01 7000V
9 YS 101-06-01 7000V
10 YS 102-13-04 1000V
11 YS 102-13-03 1000V
12 YS 102-13-02 1000V
13 YS 102-13-01 1000V
14 YS 102-04-00 600V
15 YS 102-01-00 600V
16 YS 102-02-00 600V
17 YS 102-03-00 600V
18 YS 102-10-1 600V
19 YS 102-11-1 600V
20 YS 102-12-1 600V


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 2

4. GIng ANSI/ASTM D120 NORTON:
CKp cách +i)n 2 Lo:i 1 U
sd max
17000V
31.1.2 KhOi l-Tng và ph-9ng pháp th, nghi/m
Tùy theo tZng lo:i gDng c, thG c9a các nhà ch5 t:o khác nhau nh'ng theo
+i$u ki)n hi)n nay c9a phân x'Mng Cao Th5 - Hóa DHu Trung Tâm Thí nghi)m +i)n –
Công Ty ai)n lIc 3 chúng ta ch[ có thG th& các h:ng m,c sau:
1. KiGm tra +Ong bE ph1i trái +E +Ong màu cho m\i +ôi bXng cách xem xét.
2. KiGm tra chKt l'Lng màng gDng +'Lc thIc hi)n bXng cách dOn vào gDng
1,5 dm
3
không khí sau +ó giW thAt khít c gDng, rOi quan sát b$ m=t gDng khi dìm trong
n'Pc.
3. KiGm tra +E b$n cách +i)n c9a gDng: gDng +'Lc dìm vào bG n'Pc, n'Pc
+'Lc rót vào gDng sao cho mBc n'Pc trong và ngoài gDng ph1i bXng nhau (phHn gDng
khô tính tZ mép gDng tùy theo tZng lo:i gDng theo tiêu chuRn nào). MEt cIc +=t hcn
vào phHn n'Pc trong gDng nJi vPi +Hu cao th5 c9a thi5t b7 th&, mEt cIc +=t vào phHn
n'Pc bên ngoài gDng m;c vào cIc kia c9a thi5t b7 th& và nJi +Kt. Dòng rò qua gDng sY
+'Lc +o bXng +Ong hO mA c9a thi5t b7 th& hay +Ong hO mA m;c nJi ti5p vPi +i)n cIc
+=t M phHn n'Pc bên ngoài gDng và sau +ó nJi +Kt. Các gDng không +:t yêu cHu cách
+i)n ph1i +'Lc lo:i bV.
v Ghi chú:
- Tr'Qng hLp k5t qu1 th& gDng không +:t yêu cHu theo mEt ch[ tiêu nào +ó
(trZ ch[ tiêu cách +i)n) thì ph1i ti5n hành th& lHn hai vPi sJ mUu gKp hai lHn. K5t qu1
th& lHn này +'Lc coi là k5t qu1 cuJi cùng.
- N'Pc +'Lc s& d,ng +G th& là n'Pc thành phJ có nhi)t +E kho1ng 20
0
C.
31.1.3 Tiêu chu^n th,
1. GIng Vi/t Nam: áp d,ng theo TCVN 5586-1991.
a. Tiêu chuRn này áp d,ng cho các lo:i gDng cách +i)n bXng cao su dùng
làm ph'4ng ti)n b1o v) b sung nhXm tDng c'Qng kh1 nDng an toàn +i)n cho ng'Qi
trong th& nghi)m, vAn hành thi5t b7 +i)n. GDng tay cách +i)n +'Lc ch5 t:o theo hai cKp
+i)n áp s& d,ng sau +ây: +5n 1000V (gDng h: áp) - trên 1000V (gDng cao áp).
b. Yêu cHu k] thuAt:
- GDng ph1i +'Lc ch5 t:o +G s& d,ng bình th'Qng trong +i$u ki)n khí hAu
c9a môi tr'Qng theo TCVN 1443-73
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 3

+ Nhi)t +E +5n 40
0
C
+ aE Rm t'4ng +Ji +5n 98% M nhi)t +E 25
0
C
+ aE cao so vPi m=t biGn không lPn h4n 1000m
- GDng ph1i +'Lc ch5 t:o +Ong nhKt v$ màu s;c cho m\i +ôi, b$ m=t gDng
ph1i nh_n.
- aE b$n cách +i)n c9a gDng ph1i phù hLp vPi quy +7nh trong b1ng sau
(TCVN 2329-78 và TCVN 2330-78)
Stt Lo?i gIng Uth, ( V); f = 50Hz
( trong 1 phút)
Dòng rò Q 0i/n áp th,
không v-Tt quá (mA)
1 Ðiên ap dên 1000V
3500 3,5
2 Ðiên ap trên 1000V
9000 9

Chú ý: N.0c $.:c rót vào gXng sao cho ph'n gXng khô tính t` mép gXng là
5cm.
- Khi kiGm tra trong +7nh k> áp d,ng theo tiêu chuRn c9a Tng công ty ai)n
lIc Vi)t Nam
CZp 0i/n áp Th[i gian th, (phút ) Chu kC th,
MPi a7nh k> 01 6 tháng
12 8

2. GIng CATU và gIng Electro (KCL): áp d,ng Tiêu chuRn IEC 903
a. Kh1 nDng cho phép kho1ng cách giWa c gDng và mBc n'Pc là ±13mm
b. Trong tr'Qng hLp +E Rm cao (lPn h4n 55%) hay áp suKt không khí thKp
(thKp h4n 933mbar) theo IEC 160 kho1ng cách sY ch[ ra có thG tDng lên lPn nhKt
25mm.
Kho6ng cách c>a phMn c& gIng vai mGc n-ac
Kho6ng cách th, (mm)
ac dc Stt
CZp c>a
gIng
Th& ngâm Th& ch7u +Ing Th& ngâm Th& ch7u +Ing
1 00 40 40 40 50
2 0 40 40 40 50
3 1 40 65 50 100
4 2 65 75 75 130
5 3 90 100 100 150
6 4 130 165 150 180


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 4

v Th& ngâm +i)n áp:
- TDng +i)n áp tZ tZ 1kV/s.
- Th& gDng mPi duy trì trong 3 phút.
- Th& +7nh k> duy trì trong 1 phút.
v Th& ch7u +Ing:
- TDng +i)n áp tZ tZ 1kV/s cho +5n khi chNc th9ng.
Stt i/n áp làm vi/c lan nhZt
(kV)
Dòng rò lan nhZt
(mA)
i/n áp th,
(kV)
1 0,5 14 2,5
2 1 16 5
3 7,5 16 10
4 17 16 20
5 26,5 16 30
6 36
40 (tham khaoIEC1111)

3. S6n ph^m cách 0i/n c>a YOTSUGI (GIng YOTSUGI): áp d,ng theo
các tiêu chuRn IEC, JIS,ANSI/ASTM.
C, thG gDng cách +i)n +'Lc th& theo tZng mã hi)u sJ nh' sau:
Mã hi/u i/n áp th, ngâm AC i/n áp s, d1ng max AC
YS 101-32-03
YS 101-32-02
YS 101-32-01
30kV/3 min 26.500V
YS 101-31-03
YS 101-31-02
YS 101-31-01
20kV/3 min 17.000V
YS 101-04-01
YS 101-05-01
YS 101-06-01
20kV/1 min 7000V
YS 102-13-04
YS 102-13-03
YS 102-13-02
YS 102-13-01
5kV/3 min 1000V
YS 102-04-00
YS 102-01-00
YS 102-02-00
YS 102-03-00
3kV/1 min 600V
YS 102-10-1
YS 102-11-1
YS 102-12-1
3kV/1 min 600V


!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 5

4. GIng D120 NORTON: áp d,ng theo tiêu chuRn ANSI/ASTM
CKp cách +i)n 2 Lo:i 1 U
th&
: 20.000V
AC
.
31.2 xng cách 0i/n
31.2.1 Giai thi/u các ch>ng lo?i
- ng XICADI, nhà ch5 t:o Vi)t Nam.
- ng ETCHE nhà ch5 t:o Pháp.
Thông sJ k] thuAt chính: làm vi)c d'Pi +i)n áp +5n 20.000 V (giWa các pha)
- ng YOTSUGI nhà ch5 t:o NhAt
Stt Ký hi/u U
AC
s, d1ng max
1 TZ YS 112-01-01 +5n YS 112-01-11 26.500V
2 TZ YS 113-01-01 +5n YS 113-01-11 17.0000V
3 TZ YS 111-09-01 +5n YS 111-09-11 7000V
4 TZ YS 111-05-01 +5n YS 111-05-08
(ng cách +i)n Plastic)
7000V

31.2.2 Ph-9ng pháp th,
T'4ng tI ph'4ng pháp th& gDng.
31.2.3 Tiêu chu^n th,
1. Tiêu chu^n Vi/t Nam: TCVN 5588-1991
a. Tiêu chuRn này áp d,ng cho các lo:i 9ng cách +i)n dùng làm ph'4ng ti)n
b1o v) b sung nhXm tDng c'Qng kh1 nDng an toàn +i)n cho ng'Qi trong th& nghi)m,
vAn hành thi5t b7 +i)n. ng cách +i)n +'Lc ch5 t:o theo hai cKp +i)n áp s& d,ng +5n
1000V - trên 1000V.
b. Yêu cHu k] thuAt:
- ng ph1i +'Lc ch5 t:o +G s& d,ng bình th'Qng trong +i$u ki)n khí hAu c9a
môi tr'Qng theo TCVN 1443-73
+ Nhi)t +E +5n 40
0
C
+ aE Rm t'4ng +Ji +5n 98% M nhi)t +E 25
0
C
+ aE cao so vPi m=t biGn không lPn h4n 1000m
- ng cHn +'Lc ch5 t:o vPi màu xám sáng ho=c nh:t, tZng +ôi ph1i +Ong
nhKt v$ màu s;c.
- ng không +'Lc thKm n'Pc trong quá trình s& d,ng.
- aE b$n +i)n ph1i phù hLp vPi quy +7nh trong b1ng sau:

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 6


Stt
Lo?i >ng vai cZp 0i/n
áp s, d1ng
U
th,
(V); f = 50Hz
(1 phút)
I

(mA) Q 0i/n áp th,
không lan h9n
1 a5n 1000 V 5000 9
2 Trên 1000 V 20000 9

N'Pc +'Lc rót vào trong 9ng sao cho phHn 9ng khô tính tZ mép 9ng là 5 cm.
2. Tiêu chu^n c>a T&ng công ty 0i/n lNc Vi/t Nam
U
th,
(kV)
Stt Các lo?i 0i/n áp
MPi a7nh k>
t
th,
(phút) Chu kC th,
1 1 và d'Pi 1 5 3,5 2 6 tháng

3. xng Etché
- Phù hLp vPi tiêu chuRn k] thuAt MT 70B c9a ai)n lIc Pháp (EDF)
- M\i chân +ã th& d'ói 13.000V (giWa pha và +Kt) trong mEt phút. Dòng rò
lPn nhKt 7 mA.
4. xng YOTSUGI
- S1n phRm cách +i)n c9a YOTSUGI theo các tiêu chuRn IEC, ANSI/ASTM,
c, thG 9ng cách +i)n +'Lc th& theo tZng mã hi)u sJ sau:
Stt Ký hi/u i/n áp th, ngâm AC U x.chi*u s, d1ng max
1
TZ YS 112-01-01 +5n YS
112-01-11
30kV/3 phút 26.500V
2
TZ YS 113-01-01 +5n YS
113-01-11
20kV/3 phút 17.0000V
3
TZ YS 111-09-01 +5n YS
111-09-11
20kV/1 phút 7000V
4
TZ YS 111-05-01 +5n YS
111-05-08 (ng cách
+i)n Plastic)
20kV/1 phút 7000V

5. xng XICADI:
Th& theo tiêu chuRn nhà ch5 t:o in trên tZng chi5c 9ng (phù hLp vPi tiêu
chuRn Vi)t Nam)
31.3 Sào cách 0i/n
31.3.1 Giai thi/u các ch>ng lo?i
- Sào cách +i)n Vi)t Nam
- Sào cách +i)n STRUCTRON COPRATION (USA)

!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 7


31.3.2 Ph-9ng pháp th,
1. KiGm tra chi$u dài c9a phHn cách +i)n và phHn tay cHm.
2. KiGm tra cKu trúc phHn làm vi)c cHn +1m b1o có thG g;n ch;c vPi các
thi5t b7 và phHn cách +i)n khi thao tác .
3. Xem xét phHn cách +i)n nXm giWa phHn làm vi)c và tay cHm cHn +'Lc
ch5 t:o bXng các vAt li)u cách +i)n có tính chKt cách +i)n và c4 hNc cao.
4. Xem xét sào làm bXng Jng cách +i)n ph1i +1m b1o không cho h4i Rm và
b,i lNt vào phía trong.
5. Xem xét các chi ti5t kim lo:i ph1i +'Lc ch5 t:o tZ vAt li)u không r[ ho=c
+'Lc b1o v) b$ m=t.
6. Xem xét cKu t:o và khJi l'Lng c9a sào cách +i)n ph1i +1m b1o thuAn lLi
cho mEt ng'Qi thao tác.
7. KiGm tra +E b$n cách +i)n:
- ai)n áp th& cHn ph1i +=t trên toàn bE chi$u dài +o:n cách +i)n. Khi th&
cFng cho phép chia ra tZng +o:n +G th& nh'ng không +'Lc chia quá 4 +o:n. ai)n áp
+=t trên m\i +o:n cHn ph1i tính theo +i)n áp +=t trên toàn bE chi$u dài và tDng thêm
20%.
- N5u suJt thQi gian th& +i)n áp cao, d,ng c, cách +i)n có thG ch7u +'Lc
+i)n áp +=t vào, b$ m=t không xuKt hi)n hi)n t'Lng phóng +i)n và sau khi c;t +i)n lKy
tay sQ vào bE phAn cách +i)n không thKy có phát nóng c,c bE thì d,ng c, cách +i)n
+'Lc coi +:t yêu cHu.
31.3.3 Tiêu chu^n th,
1. Tiêu chu^n Vi/t Nam: TCVN 5587-1991
a. Tiêu chuRn này áp d,ng cho các lo:i sào cách +i)n dùng +G thao tác thi5t
b7 +óng c;t và thao tác nJi +Kt cho các thi5t b7 +i)n mEt chi$u và xoay chi$u tHn sJ
công nghi)p.
b. Yêu cHu k] thuAt:
- Sào cách +i)n ph1i +'Lc ch5 t:o +G s& d,ng bình th'Qng trong +i$u ki)n
khí hAu c9a môi tr'Qng theo TCVN 1443-73
+ Nhi)t +E +5n 40
0
C.
+ aE Rm t'4ng +Ji +5n 98% M nhi)t +E 25
0
C.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 8

+ aE cao so vPi m=t biGn không lPn h4n 1000m
- Sào cách +i)n +'Lc ch5 t:o vPi 3 phHn chính
+ PhHn làm vi)c
+ PhHn cách +i)n
+ PhHn tay cHm
- CKu trúc phHn làm vi)c cHn +1m b1o có thG g;n ch;c vPi các thi5t b7 và
phHn cách +i)n khi thao tác.
- PhHn cách +i)n nXm giWa phHn làm vi)c và tay cHm cHn +'Lc ch5 t:o bXng
các vAt li)u cách +i)n có tính chKt cách +i)n và c4 hNc cao.
- Sào làm bXng Jng cách +i)n ph1i +1m b1o không cho h4i Rm và b,i lNt
vào phía trong.
- Các chi ti5t kim lo:i ph1i +'Lc ch5 t:o tZ vAt li)u không r[ ho=c +'Lc b1o
v) b$ m=t
- CKu t:o và khJi l'Lng c9a sào cách +i)n ph1i +1m b1o thuAn lLi cho mEt
ng'Qi thao tác.
- Kích th'Pc c4 b1n c9a sào cách +i)n không +'Lc nhV h4n các kích th'Pc
b1ng sau:
Chi*u dài (mm)
Stt
i/n áp danh 0<nh c>a thi:t b<
(kV) PhMn cách 0i/n PhMn tay cMm
1 a5n 1 Không quy +7nh Không quy +7nh
2 2¸15 700 300
3 15¸35 1100 400
4 35¸110 1400 600
5 150 2000 800
6 220 2500 800
7 330 3000 800
8 330¸500 4000 1000

- aE b$n cách +i)n: aJi vPi sào cKp +i)n áp +5n 110kV ph1i ch7u +'Lc +i)n
áp xoay chi$u f = 50Hz có giá tr7 bXng 3 lHn +i)n áp dây trong thQi gian 5 phút, nh'ng
không nhV h4n 40kV, còn cKp +i)n áp lPn h4n 110kV ph1i bXng 3 lHn +i)n áp pha
trong thQi gian 5 phút.
- T:i ch\ ti5p giáp giWa tay cHm vPi phHn cách +i)n cHn có vòng giPi h:n
bXng vAt li)u cách +i)n. a'Qng kính ngoài c9a vòng giPi h:n cHn lPn h4n +'Qng kính
phHn tay cHm không ít h4n 10mm.
!"#$ &' () *$(+,-' .+,-# /

Tài liu $ào t%o ph'n thi(t b* nh,t th- - L0p truy2n t3i - Công ty 5in l7c 58ng Nai Trang 9


2. Tiêu chu^n T&ng Công ty i/n lNc Vi/t Nam:
Chi*u dài (mm) Stt

i/n áp danh 0<nh c>a thi:t b<
(kV) PhMn cách 0i/n PhMn tay cMm
1 10 1100 400
2 35 1400 600
3 110 2000 1000
4 220 3000 1000

Chu k> th& 1 nDm 1 lHn
3. Tiêu chu^n ASTMF-711
(áp d,ng cho sào STRUCTRON COPRATION USA)
- aE b$n cách +i)n: 100kV/ft (100kV/30,48cm).
- ThQi gian th&: 5 phút.
31.4 Th6m cách 0i/n
31.4.1 Giai thi/u các ch>ng lo?i
1. Th1m Vi)t Nam XICADI
2. T