P. 1
35 Cau Hoi Triet Hoc

35 Cau Hoi Triet Hoc

4.29

|Views: 9,575|Likes:
Được xuất bản bởiHong.Nguyen
35 cau hoi triet hoc
35 cau hoi triet hoc

More info:

Published by: Hong.Nguyen on Feb 14, 2009
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF or read online from Scribd
See more
See less

01/05/2012

H!

ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 1
hffp://obooks.vdcmodIa.com
HÛÚÁNG DÊÎN ÖN THI
MÖN
TRI Ï ËT HOÅC MAÁC - LÏ NI N




















TRUNG TÊM BÖÌI DÛÚÄNG CAÁN BÖÅGI AÃNG DAÅY
LYÁLUÊÅN MAÁC - LÏ NI N VAÂTÛ TÛÚÃNG HÖÌCHÑMI NH


PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 2
hffp://obooks.vdcmodIa.com
TÊÅP THÏ ÍTAÁC GI AÃ

1. PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n)
2. VUÄNGOÅC PHA
3. PGS, PTS. NGUYÏ ÎN HÛÄU VUI
4. TRÊÌN BAÅCH TUYÏ ËT
5. PTS. NGUYÏ ÎN QUANG LÊÅP
6. PTS. NGUYÏ ÎN VÙN TÊN
7. PHAÅM KÏ ËTHÏ Í
8. TRÛÚNG HAÃI CÛÚÂNG
Ngûúâi sûäa chûäa, böísung: NGUYÏ ÎN VÙN TÊN
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 3
hffp://obooks.vdcmodIa.com
M!C I!C
I - IICH S! TRIÐT HOC .............................................................................................................. 9
CÂ! 1: TrIôf hoc Ia gì7 Vân dô co ban cua frIôf hoc.
Phuong phap nhâ n fhu c fhô gIoI cua frIôf hoc. .......................... 10
CÂ! 2: Nhu ng nof co ban cua frIôf hoc  n Ðô cô daI xung
quanh cac vân dô: khoI nguyôn cua fhô gIoI, con nguoI va nhân
fhu c. ............................................................................................. 13
CÂ! 3: Nhu ng dac dIôm co ban cu a frIôf hoc Trung Hoa cô
daI vô cac vân dô: khoI nguyôn cua fhô gIoI, vân dô co ban cu a
frIôf hoc, con nguo I va nhâ n fhuc. .............................................. 16
CÂ! 4: Phân fich cuôc dâu franh gIua chu nghIa duy vâf
va chu nghIa duy fâm frong frIôf hoc cô daI Hy Iap fhông qua
haI duong IôI frIôf hoc: ÐômôcrIf va PIafôn. Nhu ng gIa frj frIôf
hoc nôI bâf cua ArIxfôf. ............................................................... 20
CÂ! 5: Cuôc dâ u franh gIua chu nghìn duy vâf va chu
nghIa duy fâm fu fhô ky XVII dôn fhô ky XVIII fhông qua cac
frIôf gIa fIôu bIôu nhu Ðôcon, Hôpbo, Ðôcacfo, XpInôda, Iôcco,
ÐocoII, HIum. ............................................................................... 22
CÂ! 6: Trình ba y nhu ng fu fuong co ban frong phop bIôn
chung duy fâm cu a Hôghon va chu nghIa duy vâf nhân ban cua
PhoIobac. Su a nh huong cua nhu ng hô fhông frIôf hoc frôn dôI
voI su hình fha nh frIôf hoc Mac.................................................. 26
CÂ! 7: TrIôf hoc Mac - IônIn ra doI Ia môf fâf yôu Ijch su
va Ia môf buoc ngoaf cach mang frong frIôf hoc. ....................... 30
II- CH! NCHIA Ð!Y VÂT ÐIÐN CH!NC VÐ THÐ CIOI ...................................................... 34
CÂ! 8: Phân fich nôI dung va y nghIa djnh nghIa vâf châf
cua V.I.IônIn. .............................................................................. 35
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 4
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 9: Quan dIô m cua chu nghIa duy vâf bIôn chu ng vô
nguô n gô c va ban châf cu a y fhuc. Y nghIa cua vIô c nam vu ng
vân dô nay.................................................................................... 37
CÂ! 10: MôI quan hô bIô n chu ng gIua vâf châf va y fhu c.
Y nghIa phuong phap Iuân cua vIô c nam vu ng vân dô nay frong
nhân fhu c va hoaf dông fhuc fIô n............................................... 40
CÂ! 11: Trình bay haI nguyôn Iy co ban cua phop bIôn
chung duy vâf va y nghIa phuong phap Iuân cua vân dô do. .... 42
CÂ! 12: NôI dung va y nghIa cua quy Iuâf fhông nhâf va
dâu franh cua cac maf dôI Iâp..................................................... 45
CÂ! 13: Phân fich mâu fhuân bôn frong va mâu fhuân
bôn ngoaI, mâu fhuân co ban va không co ba n. Y nghIa fhuc fIôn
cua vIôc nam vu ng vân dô nay. ................................................... 48
CÂ! 14: Phân fich mâu fhuân chu yôu va mâu fhuân
không chu yôu, mâu fhuâ n dôI kha ng va mâu fhuâ n không dôI
khang. Y nghIa cu a vIôc na m vu ng vân dô nay.......................... 50
CÂ! 15: NôI dung va y nghIa cua quy Iuâf fu nhu ng fhay
dôI vô Iuong dân dôn nhu ng fhay dôI vô châ f va nguo c IaI........ 52
CÂ! 16: NôI dung va y nghIa cua quy Iuâf phu djnh cua
phu djnh. ...................................................................................... 55
CÂ! 17: MôI quan hô bIôn chung gIua caI chung va caI
rIông, y nghIa phuong phap Iuân cu a no. ................................... 58
CÂ! 18: MôI quan hô bIô n chu ng gIua nôI dung va hình
fhu c, y nghIa phuong phap Iuân cua vân dô. ............................. 60
CÂ! 19: Su fhông nhâf bIôn chu ng gIua ban châf va hIôn
fuong, y nghIa phuong phap Iuân. .............................................. 61
CÂ! 20: MôI quan hô bIôn chung gIua nguyôn nhân va kôf
qua, y nghIa phuong phap Iuân cua no. ..................................... 63
CÂ! 21: MôI quan hô bIôn chu ng gIua fâf nhIôn va ngâu
nhIôn, y nghIa phuong phap Iuân cu a vân dô do. ...................... 65
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 5
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 22: MôI quan hô bIôn chu ng gIua kha nang va hIôn
fhu c, y nghIa phuong phap Iuân cua vân dô nay. ...................... 67
CÂ! 23: Con duo ng bIôn chu ng cua qua frình nhân fhu c
chân Iy, nhân fhu c hIôn fhuc khach quan.................................. 69
CÂ! 24 : Quan dIôm cua chu nghIa duy vâf bIôn chu ng vô
môI quan hô bIôn chu ng gIu a Iy Iuâ n va fhuc fIôn..................... 72
CÂ! 25: Chân Iy fhoo quan dIôm cua chu nghIa duy vâf
bIôn chu ng.................................................................................... 74
III- CH! NCHIA Ð!Y VÂT ÐIÐN CH!NC VÐ XA HOI ......................................................... 77
CÂ! 26: San xuâf cua caI vâf châf Ia co so cua doI sông xa
hôI va vaI fro cu a phuong fhuc san xuâf dôI voI su fôn faI va
phaf frIôn xa hôI. ......................................................................... 78
CÂ! 27: NôI dung quy Iuâf vô su phu hop cu a quan hô san
xuâf voI finh châf va frình dô cua Iuc Iuong san xuâf. Su vân
dung quy Iuâf nay o nuoc fa........................................................ 81
CÂ! 28: MôI quan hô bIô n chung gIua co so ha fâng va
kIôn fru c fhuong fâng; co so ha fâng va kIôn fru c fhuong fâng o
nuoc fa frong fho I ky qua dô. ...................................................... 85
CÂ! 29: Hình fha I kInh fô - xa hôI. Su phaf frIôn cu a cac
hình fha I kInh fô - xa hôI Ia môf qua frình Ijch su fu nhIôn. .... 89
CÂ! 30: CIaI câ p Ia gì7 VaI fro cua dâu franh gIaI câp
frong xa hôI co gIaI câp. Tinh fâf yôu cua cuôc dâu franh gIaI
câp frong fhoI ky qua dô fu chu nghIa fu ba n Iôn chu nghIa xa
hôI................................................................................................. 91
CÂ! 31: Nguôn gôc va ban châf cua nha nuoc. Tinh fâf
yôu va dac dIôm cua nha nuoc xa hô I chu nghIa........................ 94
CÂ! 32: TIôn bô xa hôI; nhung fIôu chuân khach quan va
dông Iu c cua su fIôn bô xa hôI. .................................................... 97
CÂ! 33: Ðan châf con nguoI. MôI quan hô gIua ca nhân va
fâp fhô; gIua ca nhân va xa hôI................................................... 99
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 6
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 34: VaI fro cua quân chung nhân dân va vI nhân - Ianh fu dôI voI su phaf
frIôn cua xa hôI. ........................................................................................................ 103
CÂ! 35: MôI quan hô gIua fôn faI xa hôI va y fhuc xa hôI. .............................. 106

H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 7
hffp://obooks.vdcmodIa.com
IOI NHA X!ÂT ÐAN

Ðô phu c vu vIôc gIang day va hoc fâp cac bô môn Iy Iuân
chinh frj Mac IônIn frong hô fhô ng fruong ÐaI hoc, cao dang va
frung hoc chuyôn nghIôp. Nha xuâ f ban ÐaI hoc quô c gIa Ha NôI
faI ban, co sua chua va bô sung cuôn Huong dân ôn fhI môn TrIôf
hoc Mac - IônIn.
Sach do Trung fâm ÐôI duong can bô gIang day Iy Iuân Mac -
IônIn va fu fuong Hô Chi MInh, Nha xuâf ban Tu fuong - Van hoa
fruoc dây fô chuc bIôn soan va Nha xuâf ban Chinh frj quôc gIa faI
ban.
Sach duo c frình bay duoI dang hoI - dap voI nôI dung dam
ba o finh hô fhông, co frong dIôm, saf yôu câu cua chuong frình bô
môn TrIô f hoc Mac — IônIn.

Thang 3 nam 2000
NHA X!ÂT ÐAN ÐAI HOC Q!OC CIA HA NOI
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 8
hffp://obooks.vdcmodIa.com
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 9
hffp://obooks.vdcmodIa.com
I - IICH S! TRIÐT HOC
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 10
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 1: TrIôf hoc Ia gì7 Vân dô co ban cua frIôf hoc. Phuong phap
nhân fhuc fhô gIoI cua frIôf hoc.
1. KhaI nIôm frIôf hoc
- TrIôf hoc Ia môf frong nhu ng hình fhaI y fhu c xa hôI, xof
cho cu ng, dôu bj cac quan hô kInh fô cua xa hôI quy djnh. Ðu o xa
hôI nao, frIôf hoc bao gIo cu ng gôm haI yôu fô: 1) Yôu fô nhâ n fhu c
- su hIôu bIôf vô fhô gIoI xung quanh, frong do co con nguo I; 2) Yôu
fô nhâ n djnh - danh gIa vô maf dao Iy.
- TrIôf hoc da ra doI frong xa hôI chIôm hu u nô Iô |o phuong
Tây) va frong fhoI ky chuyôn fu xa hôI chIô m hu u nô Iô sang xa hôI
phong kIôn |phuong Ðông), gan IIô n voI su phân công Iao dông xa
hôI - fach Iao dông fri oc ra khoI Iao dông chân fay.
- Phu ho p voI frình dô phaf frIôn fhâp o cac gIaI doan dâu
fIôn cua Ijch su IoaI nguoI, frIôf hoc ra doI voI finh cach Ia môf
khoa hoc fông hop cac frI fhuc cu a con nguoI vô hIôn fhu c xung
quanh va ban fhân mình. Sau do, do su phaf frIôn cu a fhuc fIôn xa
hôI va cu a qua frình fich Iuy frI fhuc, da dIôn ra qua frình fach cac
khoa hoc ra khoI frIô f hoc fhanh cac khoa hoc dôc Iâp. TrIôf hoc voI
finh cach Ia khoa hoc, nôn no co dôI fuong va nhIôm vu nhâ n fhu c
rIông cu a mình, no Ia hô fhông nhung quan nIô m, quan dIôm co
finh châf chInh fhô vô fhô gIoI, vô cac qua frình vâf châf va fInh
fhân va môI IIôn hô gIua chu ng, vô nhân fhu c va caI bIôn fhô gIoI.
2. Vân dô co ban cua frIôf hoc
- Thoo Àngghon, vân dô co ban cua frIôf ho c Ia vân dô vô môI
quan hô cua fu duy voI fô n faI, cu a y fhuc dôI voI vâf châ f. VIôc
gIaI quyô f vân dô co ban cua frIôf hoc Ia co so va dIôm xuâf phaf
dô gIaI quyôf cac vân dô khac cua frIôf hoc.
- Vân dô co ban cu a frIôf hoc gôm haI maf:
+ Maf fhu nhâf fra IoI câu hoI: gIua vâf châf va y fhuc ca I
nao co fruoc, caI nao co sau, caI na o quyôf djnh caI nao7 NoI cach
khac, gIu a vâf châ f va y fhuc ca I nao Ia finh fhu nhâ f, caI nao Ia
finh fhu haI. Co haI cach fra IoI khac nhau dân dôn hình fhanh
haI khuynh huo ng frIôf hoc dôI Iâp nhau:
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 11
hffp://obooks.vdcmodIa.com
` Nhu ng quan dIô m frIôf hoc cho vâ f châf Ia finh fhu nhâf, y
fhu c Ia finh fhu haI hop fhanh chu nghIa duy vâf. Trong Ijch su fu
fuong frIôf hoc co ba hình fhu c co ban cua chu nghIa duy vâ f: 1)
Chu nghIa duy vâf châf phac, ngây fho fhoI cô daI; 2) Chu nghIa
duy vâf may moc, sIôu hình fhô ky XVII-XVIII; 3) Chu nghIa duy
vâf bIôn chung.
` Nguoc IaI, nhung quan dIôm frIôf hoc cho y fhuc Ia finh fhu
nhâf, vâf châf Ia finh fhu haI, hop fhanh chu nghIa duy fâm. Chu
nghIa duy fâm IaI duoc fhô hIôn qua haI frao Iuu chinh: chu nghIa
duy fâm khach quan |PIafôn; Hôghon...) va chu nghIa duy fâm chu
quan |ÐoccII, HIum...).
+ Maf fhu haI fra IoI câu hoI: con nguo I co kha nang nhân
fhu c duo c fhô gIoI hay không7
` Cac nha frIôf ho c duy vâf cho rang, con nguoI co kha nang
nhân fhu c fhô gIoI. Song, do maf fhu nhâf quy djnh, nôn su nhân
fhu c do Ia su phan anh fhô gIoI vâf châf vao oc con nguoI.
` Môf sô nha frIôf hoc duy fâm cu ng fhua nhân con nguoI co
kha nang nhân fhuc fhô gIoI nhung su nhân fhu c do Ia su fu nhân
fhu c cua fInh fhân, fu duy.
` Môf sô nha frIô f hoc duy fâm khac nhu HIum, Canfo IaI
phu nhâ n kha nang nhâ n fhu c fhô gIoI cua con nguoI. Ðây Ia
nhung nguoI fhoo "bâf kha frI Iuân" |fhuyôf không fhô bIôf).
Khuynh huong nay không fhua nhân vaI fro cua nhân fhu c khoa
hoc frong doI sông xa hôI.
ÐôI voI cac hô fhông frIôf hoc, vân dô co ban cua frIôf hoc
không chI duoc fhô hIôn frong ca c quan nIô m co finh châf ban fhô
Iuân, ma con duoc fhô hIôn frong ca c quan nIôm chinh frj - xa hôI,
dao duc va fôn gIao, fâf nhIôn co fhô Ia nhâf quan hoac Ia không
nhâf quan.
Cuôc dâ u franh gIua chu nghIa duy vâf va chu nghIa duy
fâm xuyôn suôf Ijch su phaf frIô n cua fu fuong frIôf hoc va fhô
hIôn finh dang frong frIôf hoc.
3. Phuong phap nhân fhuc fhô gIoI cua frIôf hoc
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 12
hffp://obooks.vdcmodIa.com
TrIôf hoc nghIôn cuu nhu ng quy Iuâf chung nhâf cu a fôn faI
va fu duy, gIup cho vIô c nhân fhu c va hoaf dông ca I fao fhô gIoI.
TrIôf hoc Mac dua vao nhu ng fha nh qua cua cac khoa hoc cu fhô,
nhung no không Iây phuong phap cua cac nganh khoa hoc cu fhô
dô Iam phuong phap cua mình. Phuong phap nhâ n fhu c chung
nhâf, du ng dan nhâf cua frIôf ho c Ia phuong phap bIôn chung duy
vâf. Phuong phap bIôn chu ng duy vâf dôI Iâp voI phuong phap sIôu
hình.
Phuong phap bIôn chu ng va sIôu hình xuâf hIôn râ f som, fu
fhoI cô daI. Phuong phap bIôn chu ng Ia phuong pha p nhân fhu c su
vâf va hIôn fuong frong su IIôn hô, fac dông qua IaI, vân dông va
phaf frIôn. Nguo c IaI, phuong phap sIôu hình xom xo f su vâf, hIôn
fuong frong su fach roI, không vân dông va không phaf frIôn. Cuôc
dâu franh gIua phuong phap bIôn chung va phuong phap sIôu
hình cu ng Ia môf nôI dung co ban cu a Ijch su frIôf hoc.
Phuong phap bIôn chung duy vâf xuâf hIôn fu fhoI ky cô daI
|bIôn chung duy vâf fhô so, môc mac fu phaf). ChI dôn khI frIôf
hoc Ma c ra doI, phuong phap nay moI fhuc su fro fhanh phuong
phap frIô f hoc khoa hoc. Phuong pha p nay gIu p cho con nguoI kha
nang nhân fhuc môf cach dung da n, khach quan vô gIoI fu nhIôn,
xa hôI va fu duy va gIup con nguo I daf duoc hIô u qua frong hoaf
dông fhu c fIôn.
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 13
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 2: Nhung nof co ban cua frIôf hoc Ân Ðô cô daI xung quanh
cac vân dô: khoI nguyôn cua fhô gIoI, con nguoI va nhân fhuc.
1. Vân dô khoI nguyôn cua fhô gIoI
Thoo ca ch phân chIa fruyô n fhông, frIôf hoc Ân Ðô cô daI co
9 hô fhông fhuôc haI IoaI:
- Chinh fhông co 6 hô fhông MIma nsa, Vodanfa, Samkhuya,
Yoga, Nyaya, VaIsosIka.
PhaI không chinh fhông hay Ta gIao |nasfIka) co
3 hô fhông: Ðuddha |Phâf gIao), JaIna gIao, Iôkayafa.
|TIôu chuân cua chinh fhông Ia fhua nhân va bao vô finh
dung dan fuyôf dôI cua kInh Voda. Con fa gIao fhì nguoc IaI).
Cac fruo ng phaI frôn dôu if nhIô u ban dôn vân dô khoI
nguyôn cua fhô gIoI.
Nhu ng fruong phaI co finh châf duy fâm fôn gIao cho rang,
khoI nguyôn cua fhô gIo I Ia Ðra hman - Ia fhu c faI duy nhâf cua vu
fru, Ia caI ma do do, moI vâf sInh fruong, caI frong do, moI vâf
nhâp vao khI bj huy dIôf. Ðrahman fôn faI vInh vIôn, va co khI con
duoc coI Ia môf vj fhân sa ng fao. Con nguoI Ia môf bô phân cua
Ðrahman, fu c Ia Afman; muôn fro vô voI caI vInh ha ng, con nguoI
phaI fu Iuyôn, phaI fhoaf fuc dô Afman fro vô voI Ðrahman.
Nhu ng fruong phaI co finh châf duy vâf cho rang, fhô gIo I
nay |kô ca con nguoI) duoc fao fhanh fu nhu ng yôu fô vâf châf, fuy
fhoo quan nIôm khac nhau cua cac phaI ma cac yôu fô do Ia: nuoc,
dâf, không khi,... hoac fru u fuong hon Ia nguyôn fu . Ðông fhoI voI
quan nIô m nay, nguoI fa con cho rang, IInh hôn cung duoc sInh ra
fu nhu ng yôu fô vâf châf, no mâf dI khI vâf châf |fhô xac) bj fIôu
huy.
2. Vân dô con nguo I
NhIôu fruong pha I frIôf hoc Ân Ðô cô daI cho rang, con nguo I
gôm haI phân: hô n va xa c. Phâ n xa c co fhô bj huy dIôf, con phân
hôn Ia fôn faI vInh vIô n, fuy fhoo "nghIôp" hay do fu Iuyôn, do Iam
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 14
hffp://obooks.vdcmodIa.com
dIôu fhIôn hay a c..., ma hôn co fhô fro vô voI coI "vInh ha ng" hoac
dI chuyô n sang fhân xac khac |Iuân hôI).
Nguoc Ia I, môf sô fruong phaI co finh châf duy vâf cho rang,
IInh hôn hay fu fuong, y fhu c cua con nguoI duo c nay sInh fu vâf
châf va no IIôn quan dôn fhô xac cu a môI con nguoI. Vâf châf sInh
ra y fhu c cu ng nhu gao nâu fhanh ruou |phaI Iôkayafa). Y fhu c,
fu fuong con nguo I so mâf dI khI nguoI fa chôf.
Ðo co nhung quan nIôm khac nhau vô con nguoI, nôn frong
cac fruong phaI frIôf hoc Ân Ðô cu ng co nhu ng quan nIôm khac
nhau vô y nghIa cua cuôc sông va vaI fro cu a con nguoI frong fhô
gIoI. Nhung nhìn chung, frIôf hoc Ân Ðô cô daI |kô ca cac fruong
phaI duy vâf) dôu if nhIôu co quan nIôm duy fâm fôn gIa o vô
nhung vâ n dô frôn.
3. Vô nhân fhu c
NoI dôn nhân fhuc, fruoc hôf phaI noI dô n phop bIôn Iuâ n
cua phaI Nyaya, VaIsosIka, phop bIôn Iuâ n nay con duo c goI Ia
"ngu doan Iuâ n". Trong "ngu doan Iuân", dô chung mInh môf dIôu
gì do Ia chân fhuc hay gIa dôI, phaI qua 5 buoc sau: Iuâ n dô, nhân
dô, vi du, suy doan, kôf Iuân. Thi du cu fhô nhu:
1. ÐôI co Iua chay.
2. Vì dôI bôc khoI.
3. Tâf ca nhung caI bôc khoI dôu co Iua chay, fhi
du bôp Io.
4. ÐôI bôc kho I fhì không fhô không co Iua chay.
5. Ðo do, dôI co Iua chay.
Trong frIôf hoc  n Ðô cô daI cung co nhu ng phaI da dô câp
foI phop bIôn chu ng, fâf nhIôn do moI Ia phop bIôn chu ng môc ma c,
fu phaf. Nhu ng nha frIôf hoc co fu fuong bIôn chu ng cho rang, fhô
gIo I co sInh, co dIôf, vân dông bIôn dôI không ngu ng. Su vân dông
bIôn dôI ây dIôn ra frong không gIan va frong fu ng khoanh khac
fhoI gIan hôf su c ngan |safna - cua Phâf gIao). Ho co n cho ra ng, su
vân dông do Ia do nhu ng Iu c bôn frong cua no. Chinh Mac va
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 15
hffp://obooks.vdcmodIa.com
Àngghon da danh gIa cao nhu ng fu fuong bIôn chung nay frong fin
dIôu Phâf gIao so ky.
TrIôf hoc Ân Ðô cô daI co su pha frô n, hoa nhâp voI nhung fu
fuong co finh châf duy IInh fôn gIao, frong do, co nhIô u vân dô ma
ngay nay chung fa cân phaI xom xof; dIôn gIaI nhu: Iuyô n yoga;
Iuân hôI,...
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 16
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 3: Nhung dac dIôm co ban cua frIôf hoc Trung Hoa cô daI vô
cac vân dô: khoI nguyôn cua fhô gIoI, vân dô co ban cua frIôf hoc, con
nguoI va nhân fhuc.
Trung Hoa Ia môf nuoc co nôn van mInh Ion va som. Khoang
fu 1.700 nam dôn 1.000 nam fruoc công nguyôn, nguoI Trung Hoa
da co bôn phaf mInh Ion: chô fao ra Ia ban, ky fhuâf chô fao gIây,
chô fao fhuôc sung, phuong phap In chu.
Xa hôI Trung Hoa fhoI ky frIôf hoc cô daI ra doI |khoang fhô
ky VI fruoc công nguyôn) Ia fhoI ky dang chuyôn fu xa hôI nô Iô
sang xa hôI phong kIô n. Ðây cung Ia fhoI ky co nhIô u bIôn dông
sâu sac va rông Ion, do vây, o do, da nay sInh nhIôu ho c fhuyôf
chinh frj — xa hôI, frIôf hoc, fôn gIao phong phu va không ngung
dâu franh voI nhau. Trong do, co haI fruo ng phaI Ion va co anh
huong Iâu daI, do Ia phaI Không do Không Tu |551 - 479 fruoc
công nguyôn) sang Iâp va phaI Iao, do Iao Tu |khoang fhô ky VI-V
fruoc công nguyôn) sang Iâp.
ÐuoI dây Ia môf sô vân dô chu yô u cua frIôf hoc Trung Hoa
cô daI:
1. Vân dô khoI nguyôn cua fhô gIoI va vân dô co ban cu a frIôf
hoc
Truoc hôf, frIô f hoc Trung Hoa noI rIông va frIôf hoc phuong
Ðông noI chung if ban dôn vân dô vô gIoI fu nhIôn, nhung khI kIôn
gIaI nhu ng vân dô xa hôI IoaI nguoI, if nhIô u ho co dô câp dôn vân
dô khoI nguyôn cu a fhô gIoI, vân dô co ban cu a frIôf hoc.
Iao Tu cho rang, khoI nguyôn cua fhô gIoI Ia "Ðao". Ðao" Ia
môf fôn goI khIôn cuong, vì fhoo ông "Ðao" Ia caI Ion nhâf, caI
mông Iung mo ao. Nhung "Ðao" cung Ia caI co fruoc van vâf, caI
ma moI vâf duoc sInh ra va duoc nhâp vao sau khI bj huy dIôf.
"Ðao" cu ng Ia caI ma mo I vâf va ca con nguoI phaI fuân fhoo. Ong
cho rang: "NguoI fhoo quy Iuâf cua dâf, dâf fhoo quy Iuâf cua froI,
froI fhoo quy Iuâf cua dao..." va "dao fhoo quy Iuâf cu a fu nhIôn".
VoI Iao Tu, "Ðao" co finh duy vâf, song frong do, co chua du ng
mâm mô ng duy fâm. Ðo vây, sau nay, môf sô nha frIôf hoc kô fuc
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 17
hffp://obooks.vdcmodIa.com
ông da khaI fha c yôu fô duy fâm nay va bIô n "Ðao" fhanh ca I co
finh châf nhu môf fInh fhâ n fuyôf dôI, caI ma con nguoI không fhô
nhân fhu c duoc.
VoI Không Tu, fuy không fruc fIô p ban dôn vân dô ban fhô,
fu nhIôn, nhung ông IaI co quan nIô m vô "TroI", "mônh froI". Sau
nay, môf sô nguo I kô fuc ông bIôn cac quan nIôm do fhanh nhung
fhu c fhô fhân fhanh, voI ho "Tro I" Ia vj fhân co nhân cach, co
quyôn fhuong phaf..., va Ia ko sang fao ra fhô gIoI.
Khac voI nhung quan dIôm frôn, mô f sô nha frIôf ho c duy vâf
o Trung Hoa cô daI cho ra ng va n vâf do "ngu hanh" |kIm, môc,
fhuy, hoa , fhô) fuong sInh fuong khac fao fhanh. Hoac môf sô khac
cho rang, do âm duong gIao cam ma fao nôn froI, dâf, van vâf va
con nguo I.
TrIôf hoc Trung Hoa cô daI gIaI quyô f vân dô co ban cu a frIôf
hoc fhông qua vIôc Iuân gIaI ca I pham fru: Tâm - Vâf, Iy - Khi,
Thân - Hình. Cac nha duy fâm cho rang, Tâm, Iy, Thân Ia co
fruoc, Ia caI chu dông; con Vâf, Khi, Hình Ia co sau, Ia caI Iô fhuôc.
Cac nha duy vâf da phan bac IaI quan nIô m duy fâm frôn va cho
rang, caI fInh fhâ n, caI fâm Iy, caI fu fuong Iuôn ga n voI caI fhân
fhô va no mâf dI khI fhân fhô bj huy dIôf.
2. Vân dô con nguo I
TrIôf hoc Trung Hoa râf chu y dôn vâ n dô con nguoI, nhIôu
vân dô "ngoaI con nguoI" co duoc dô câp foI, cuôI cu ng cu ng chI dô
gIaI quyôf vân dô con nguo I frong cac môI quan hô gIa dình va xa
hôI.
Môf sô quan nIôm co finh châf duy vâf cho rang, con nguo I Ia
san phâm cua su vân dông, phaf frIôn cua cac yôu fô co finh vâf
châf nhu quan nIôm "ngu hanh", "âm duong", hay coI con nguoI Ia
môf bô phân cua su phaf frIôn cua caI goI Ia "Ðao" hay "fu nhIôn".
Nhung ngay frong nhung quan nIôm frôn cu ng if nhIôu co bIôu
hIôn cua yôu fô duy fâm, nhâf Ia frong vIôc gIaI fhich vân dô "finh
nguo I". Trong cac quan nIôm nay, "finh nguo I" duoc hIôu Ia nhung
phâm châf, nang Iu c, y fhuc, fu fuong,... Quan nIô m co finh duy
fâm cho rang, finh nguoI Ia caI co san |finh ban fhIô n, finh ban ac,
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 18
hffp://obooks.vdcmodIa.com
finh nguoI do froI phu...,). Cung co nha frIô f hoc cho rang finh
nguo I không fhIô n, không ac, vôn dI gân nhau |gIô ng nhau) va do
"fâp, nhIôm" ma fhanh fhIôn hay ac. Ho cho rang caI dang so
không phaI Ia "mônh fro I", ma Ia "nhân hoa".
Vân dô vaI fro cu a con nguoI da duoc cac nha frIôf hoc Trung
Hoa cô daI dô câp kha nhIôu. ÐIôu dac bIôf Iuu y o dây Ia, frong
nhung bIôn dôI sâu sac cua doI sông xa hôI duong fhoI, môf sô nha
frIôf hoc da fhây duoc vaI fro fo Ion cua con nguo I, cu a nhân dân.
Nhu quan nIôm: "dân Ia gô c, xa fac Ia quy, vua quan Ia fhuong",
hay "dân co suc manh nhu nuoc, Iâf fhuyôn cung Ia dân...". Nhung
do su phaf frIôn frì frô cua xa hô I Trung Hoa va do ha n chô Ijch su
cua chinh cac nha frIôf hoc ma cuôI cu ng hâu hôf ho dôu co quan
nIôm vô finh châf dang câp, djnh mônh frong vân dô con nguoI.
3. Vân dô nhân fhuc
TrIôf hoc Trung Hoa cô daI if ban dôn vân dô nhân fhu c gIoI
fu nhIôn, va nôu co fhì nhân fhuc ây cuôI cung cu ng dô quay vô
nhân fhu c xa hôI |fhi du: vân dô "Ðao" va nhân fhu c "Ðao" cua Iao
Tu,...). KhI ban nhIôu dôn kha nang nhân fhuc cu a con nguoI,
Không Tu cho ra ng fhanh nhân không hoc cung bIôf, quân fu hoc
fhì bIôf, con fIôu nhân hoc cung không bIôf. Môf sô nha frIôf hoc
khac fhì cho rang, du ko fri hay ngu cu ng phaI qua hoc moI bIôf.
Nhung nhIôu nha frIôf hoc cho rang, caI ho c, bIôf ây Ia nham dô
Iam fhoo "danh", "phân" cu a mình.
Phop bIô n chu ng cu ng Ia vân dô da duoc daf ra frong frIôf
hoc Trung Hoa cô daI, fhô hIôn frong kIôn gIaI vô "Ðao", vô "ÐIôn
djch". Trong do, ho fhua nhân ra ng: Thô gIoI vâ n dông bIôn dôI Ia
fôn faI vInh vIôn, co finh quy Iuâf va nho nhung mâu fhuân vôn co
cua no. Nhung do han chô Ijch su, su vân dông, bIôn dôI do IaI duoc
coI Ia môf chu frình khop kin, không co phaf frIôn, không
co su dôI moI vô châf.
`
` `
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 19
hffp://obooks.vdcmodIa.com
Ðo nhu ng dIôu kIôn Ijch su cu fhô ma VIôf Nam co su fIôp
fhu va caI bIôn nhung fu fuong frIôf hoc cua Trung Hoa, do Ia môf
fâf yôu Ijch su. Ðo vây, khI nghIôn cu u fu fuong frIôf hoc VIôf
Nam không fhô không finh dôn su fIôp fhu va caI bIôn ây.
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 20
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 4: Phân fich cuôc dâu franh gIua chu nghIa duy vâf va chu
nghIa duy fâm frong frIôf hoc cô daI Hy Iap fhông qua haI duong IôI
frIôf hoc: ÐômôcrIf va PIafôn. Nhung gIa frj frIôf hoc nôI bâf cua
ArIxfôf.
1. Cuôc dâu franh gIua chu nghIa duy vâf va chu nghIa duy
fâm frong frIôf ho c cô daI Hy Iap
- ÐômôcrIf |460-370 TCN) Ia daI bIôu xuâf sac nhâf cua chu
nghIa duy vâf Hy Iap cô daI. Chu nghIa duy vâf cua ÐômôcrIf Ia
fhô gIoI quan cua bô phân gIaI câp chu nô dân chu fIôn bô. TrIôf
hoc cua PIafôn |427-347 TCN) Ia chu nghIa duy fâm khach quan,
fhô gIoI quan cua bô phân gIaI câp chu nô quy fôc phan dông.
- Vô vân dô khoI nguyôn cu a fhô gIoI, ÐômôcrIf coI nguyôn fu
va khoang frông Ia co so dâu fIôn cua fhô gIoI, frong do, nguyôn fu
Ia haf vâf châf không fhô phân chIa duoc Iuôn vân dông. Nhung
nguyôn fu dông nhâf vô châf Iuong, vô fân vô sô Iuong; kha c nhau
vô hình fhu c, kich fhuoc, vj fri va frâf fu. NhIôu nguyôn fu kôf hop
fhanh vâ f fhô, khI vâf fhô phân ra IaI fro vô nguyôn fu. Nguyôn fu
Ia fôn faI, vì fu ca c nguyôn fu sInh ra cac su vâf; khoang frông do
không sInh ra caI gì ca, chI Ia không gIan dô cac nguyôn fu vân
dông, kô f hop va phân ra, cho nôn khoang frông không fôn faI.
Nguoc Ia I, PIafôn coI "y nIô m" Ia fôn faI chân fhu c va vInh cu u, con
vâf châf Ia không fôn faI. Trong quan hô voI cac su vâf cam finh,
"y nIôm" vua Ia nguyôn nhân, vua Ia hình mâu, mu c dich cua can
su vâf cam finh.
- Vô vân dô IInh hôn, ÐômôcrIf coI IInh hô n duoc câu fao fu
môf IoaI nguyôn fu dac bIô f - hình câu, gIông nguyôn fu Iua. IInh
hôn không bâf fu. TraI IaI, PIafôn coI IInh hôn Ia bâf fu, IInh hôn
bj gIam ham frong fhô xac va co fhô nhâp vao fhô xac khac.
- Vô vân dô nhâ n fhu c, ÐômôcrIf coI cam gIac Ia nguôn gô c
cua nhâ n fhu c. Song, frI fhuc dua frôn cam gIac Ia frI fhu c mo fôI.
Con frI fhu c dua frôn Iy finh cho chu ng fa frI fhuc xac fhu c, daf
dôn hIôu bIôf vô ban châf cua fhô gIoI Ia nguyôn fu va khoang
frông. ÐômôcrIf co n daf ra vân dô vô môI quan hô gIua cam gIac va
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 21
hffp://obooks.vdcmodIa.com
Iy finh frong nhân fhuc. Nguoc IaI, PIafôn coI nhân fhu c vô su vâf
Ia không xac fhu c, "mo fôI", chI co nhân fhu c vô nhu ng y nIôm Ia
xac fhu c va daf duoc bang "su hô I fuong" cua IInh hôn bâf fu
nhung gì ma no da fhây o fhô gIoI y nIôm fruoc do.
- Vô quan dIôm chinh frj, ÐômôcrIf ung hô chô dô dân chu,
con PIafôn IaI dô cao chô dô quy fôc, chông IaI chô dô dân chu fIôn
bô.
2. ArIxfô f |384-322 TCN). - TrIôf hoc cua ông pha n anh chô
dô chIôm huu nô Iô Hy Iap fhoI suy fan. Công Iao Io n cua ArIxfôf
Ia o chô: Ong da chông IaI chu nghIa duy fâm khach quan cua
PIafôn. Trong ho c fhuyôf vô fôn faI, ông da fhua nhâ n vâf châ f Ia
vInh vIô n. Song ông Ia I fach roI hình fhu c ra khoI vâf châ f, coI
hình fhu c không co finh vâf châf, nhung co finh fich cu c, Ia
nguyôn nhân sInh ra ca c su vâf cu fhô. Con vâf châf Ia fhu dô ng,
no chI co fhô bIôn fhanh su vâf cu fhô nho nguyôn nhân hình fhu c.
Ðâc fhang hình fhu c da dân ông dôn fu fuong duy fâm vô hình
fhu c cao nhâf |dông Iuc dâ u fIôn) o bôn ngoaI fhô gIoI.
- Trong hoc fhuyôf vô IInh hôn, ông da coI IInh hôn phu fhuôc
vao frang fhaI co fhô va không bâf fu. Không chI co fhô con nguo I,
ma ca fhuc vâf, dông vâf cung co IInh hôn.
- Trong hoc fhuyôf vô nhân fhu c, ông da phô phan fhuyôf
"hôI fuong" cua IInh hôn vô fhô gIo I y nIôm cua PIafôn. Ong coI
cam gIac Ia co so cua nhân fhu c va ông chông IaI vIô c fach roI nhân
fhu c cam finh voI nhâ n fhuc Iy finh. Ong co nhIô u dong gop vô
IôgIc ho c. Ong da dua ra cac quy Iuâf co ban cua IôgIc hình fhuc.
NgoaI ra, ông co n co nhung fu fuong quy bau vô môI quan hô bIôn
chung gIua caI chung va caI rIông, gIua quy nap va dIôn djch, v.v..
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 22
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 5: Cuôc dâu franh gIua chu nghìn duy vâf va chu nghIa duy
fâm fu fhô ky XVII dôn fhô ky XVIII fhông qua cac frIôf gIa fIôu
bIôu nhu Ðôcon, Hôpbo, Ðôcacfo, XpInôda, Iôcco, ÐocoII, HIum.
- Cuôc dâu franh gIua chu nghIa duy vâf va chu nghIa duy
fâm fhô ky XVII, XVIII phan anh hoan ca nh Ijch su moI: fho I ky
phuong fhu c san xuâf fu ban chu nghIa ra doI va phaf frIôn frong
Iong xa hôI phong kIôn; mâu fhuân gIaI câp, dâu franh gIaI câp
ngay ca ng fro nôn gay gaf, Ia fhoI ky cua cac cuô c cach mang fu
san; khoa hoc |dac bIôf Ia co hoc) da phaf frIô n. Iuc na y, chu nghIa
duy vâf Ia fhô gIoI quan cu a gIaI câp fu san, gIaI câp fIôn bô, cach
mang dâ u franh manh mo voI chu nghIa duy fâm, fôn gIao - fhô
gIoI quan cua gIaI câp quy fôc phong kIôn, gIaI câp Ia c hâu, phan
dông.
- NguoI co công Iao fo Ion chông IaI chu nghIa kInh vIôn, khôI
phu c va phaf frIôn fruyôn fhông duy vâf cô daI frong fhoI ky moI
Ia Ðôcon.
+ Ðôcon da coI chu nghIa kInh vIôn Ia vô ich, chI Ia nhu ng Iâp
Iuân fru u fuong, không co nôI dung. Khoa hoc moI |phuong phap
Iuân cua khoa hoc fu nhIôn fhuc nghIôm) so dom IaI cho con nguoI
suc manh frong cuôc chInh phuc gIoI fu nhIôn. Ðô daf duoc dIôu
do , nhân fhu c khoa hoc phaI dua frôn cac su kIôn va fu do kha I
quaf fhanh Iy Iuân. Phuong phap quy nap dua frôn quan saf phân
fich, so sanh, fhu c nghIôm Ia phuong phap chu yôu dô nhân fhu c
chân Iy. Song, dô co duoc phuong phap fruoc hôf phaI gaf bo
nhung "Iâm Iân" can fro con duong nhân fhuc nhu: "Iâm Iân cua
chung fôc", "Iâm Iân cua hang dông", "Iâm Iân cua noI công công"
va "Iâm Iân cua rap haf".
+ Ðôcon da dua ra nhu ng quan dIô m duy vâf, coI vâf châf Ia
fông hop cac haf, coI gIoI fu nhIôn Ia fông ho p cac vâf fhô da dang
vô châf. Vân dông cu ng da dang va Ia fhuôc finh không fach roI
vâf châf... Nhung fu fuong duy vâf cua Ðôcon co y nghIa Ion chông
IaI chu nghIa duy fâm fôn gIao..
Song chu nghIa duy vâf cua Ðôcon Ia sIôu hình va không
frIôf dô. Ong qua nhân manh dôn phuong phap quy nap, dô cao
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 23
hffp://obooks.vdcmodIa.com
phân fich. Tuy chông IaI chu nghIa kInh vIô n, nhung IaI fhua nhân
su fôn faI cua Thuong dô, fhua nhâ n Iy Iuâ n vô "chân Iy haI maf"...
- Hôpxo da fIôp fuc phaf frIôn fu fuong duy vâf cua Ðô con.
+ Ong da khang djnh chI co cac vâf fhô Ia fam fhoI, con vâf
châf Ia fôn faI vInh vIôn. Ðo fhô gIoI quan sIôu hình nôn ông da
phu nhân su da dang vô châf cua fhô gIoI, coI su vân dông cu a fhô
gIoI vâf châf chI Ia su dI chuyôn vj fri don gIan frong không gIan.
+ ÐIôm fIôn bô hon so voI Ðôcon Ia Hôpxo da kIôn quyôf
chông Ia I chu nghIa kInh vIôn va fôn gIao, ông không fhua nhân
"chân Iy haI maf". Ong phô phan ho c fhuyôf duy fâm cua Ðôca cfo
vô "y nIôm bâm sInh" va phaf frIôn cam gIac Iuâ n duy vâf frong Iy
Iuân nhâ n fhu c. Ong coI cam gIac, kInh nghIôm Ia nguôn gôc cua
moI frI fhu c, song ông cung không coI nho vaI fro cua Iy finh.
- Nôu nhu Ðôcon, Hôpxo chI ra phuong phap co ban cu a nhân
fhu c khoa hoc Ia phuong phap kInh nghIô m, fhuc nghIôm vô gIoI
fu nhIôn, fhì nguo c IaI, Ðôcacfo IaI dô cao vaI fro cua Iy finh.
+ TrIôf hoc cua Ðôcacfo Ia nhj nguyôn Iuâ n dIôn hình, vì ông
fhua nhâ n co haI fhu c fhô dâu fIôn cu ng fôn faI, dô c Iâp voI nhau:
fhu c fhô vâf châf co quang finh, hình fha nh nôn fhô gIoI vâf châf,
con fhuc fhô fInh fhân co fu duy fao nôn fhô gIoI fInh fhân. Quan
dIôm do bIôu hIôn ro frong hoc fhuyôf vô fhô xac va IInh hôn cua
con nguo I Iam cho frIôf hoc cua Ðôcacfo Iân Iôn gIua chu nghIa duy
vâf va chu nghIa duy fâm.
+ Chu nghIa duy vâf cua Ðôcacfo duoc fhô hIôn frong vu fru
hoc, vâf Iy ho c, sInh Iy ho c; chu nghIa duy fâm fhô hIôn frong fâm
Iy ho c, ho c fhuyôf vô fôn faI, Iy Iuân nhân fhu c.
+ Cung nhu Ðôcon, Ðôcacfo dô cao vaI fro cu a frI fhu c frong
vIôc fhô ng frj gIoI fu nhIôn, frong su hoan fhIôn ban fhân con
nguo I. Ðô daf duoc dIôu do, fruoc hôf phaI hoaI nghI fâf ca.
Ðôcacfo da dua ra môf nguyôn Iy duy fâm nôI fIông: "TôI suy nghI,
do do fôI fôn faI" va coI dây Ia co so cho moI frI fhu c.
+ Phuong phap nhân fhuc cua Ðôcacfo, vô co ban Ia phuong
phap phân fich, duy Iy. No doI hoI o finh ro ra ng va không mâu
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 24
hffp://obooks.vdcmodIa.com
fhuân frong ca c fhao fac fu duy, o vIôc phân chIa khach fhô fu duy
fhanh ca c bô phâ n don gIan nhâf va baf dâu nghIôn cuu fu caI don
gIan dôn caI phuc fap.
- XpInôda da chô ng IaI nhj nguyôn Iuân cua Ðôcacfo, phaf
frIôn chu nghIa duy vâf va chu nghIa duy Iy cua frIôf hoc Ðôcacfo.
+ XpInôda coI gIoI fu nhIôn Ia fhuc fhô sang fao duy nhâf,
hay Ia Chua. CIoI fu nhIôn Ia nguyôn nhân cu a chinh no
|CausasuI), no không câ n môf nguyôn nhân nao khac. NgoaI fu
fuong duy vâf bIôn chung frôn, vô co ban, fhô gIoI quan cua
XpInôda Ia sIôu hình. Ong coI: fhuc fhô duy nhâf co haI fhuô c finh
không fach roI nhau do Ia fu duy va quang finh; vân dông không
phaI Ia fhuôc finh chung cua fhuc fhô; su fuong xung gIua môduxo
fu duy va môduxo quang finh |fhô xac) frong con nguo I...
+ NgoaI quan dIô m vô fhu c fhô, hoc fhuyôf cua XpInôda vô
môI quan gIua fu do va fâf yôu co y nghIa chông IaI quan dIôm duy
fâm, fôn gIao vô fu do y chi. XpInôda coI y chi bao gIo cung phu
fhuôc vao dông co va chI co fhô co fu do khI hanh vI cua chu ng fa
dua frôn su nhân fhu c finh fâf yôu.
- Iôcco da phaf frIôn hon nua ca m gIac Iuân duy vâf cua
Ðôcon, Hôpbo, phô phan hoc fhuyôf duy fâm cua Ðôcacfo vô "y
nIô m bâm sInh". Iôcco coI kInh nghIôm Ia nguô n gô c duy nhâf cua
y nIôm. Ong da phân chIa y nIôm ra fhanh "Y nIôm cua cam gIac"
va "y nIô m cua phan fu". Song, o vân dô nay chu nghIa duy vâf cua
Iôcco không frIôf dô khI ông cho rang, nho y nIôm cua cam gIac,
chung fa frI gIac duoc châf fhu nhâf |dac finh co fruoc) va châf fhu
haI |dac finh co sau). NgoaI ra, ông co n coI nhu ng châf fhu haI:
muI vj, mau sac, âm fhanh, không co y nghIa kha ch quan ma chI
Ia nhu ng cam gIac chu quan dua frôn co so kôf hop nhung châf fhu
nhâf fhoo cac ca ch kha c nhau.
- ÐoccII da IoI dung su dao dông frôn cua Iô cco dô chông IaI
chu nghIa duy vâf, bao vô chu nghIa duy fâm, fôn gIao.
+ Ðua frôn duy danh Iuâ n cu c doan cua Tômaf, Ðacanh,
ÐoccII da phô phan fhu c fhô vâf châf cua chu nghIa duy vâ f, coI
dây Ia môf su fru u fuong frông rông, dây mâu fhuân, vì chI co
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 25
hffp://obooks.vdcmodIa.com
nhung fhuôc finh rIông Io cua su vâf |fu fuong") Ia fôn faI fhôI, chu
chung fa không fhô frI gIac duoc vâf châf noI chung. Con nguoI chI
frI gIac fru c fIôp duoc nhu ng "fu fuong" |ca m gIac) cua mình. Tu
do ÐoccII dI dôn kôf Iuân rang, su fôn faI cu a su vâf Ia o finh co
fhô frI gIac duoc |fôn faI co nghIa Ia duoc frI gIa c), su vâf chang
qua chI Ia "phuc hop" cac cam gIa c, cac bIôu fuong, cac fu fuong
cua TôI ma fhôI. Song, khI Iy gIaI vô finh IIôn fuc frong su fôn faI
cua su vâf va dô franh chu nghIa duy nga cu c doan, Ðo ccII da
chuyôn fu chu nghIa duy fâm chu quan sang chu nghIa duy fâm
khach quan o su fhua nhâ n su fôn faI cua cac "fInh fhân khac" va
cuôI cu ng Ia "fInh fhân vô han" cua Thuong dô.
- Nôu nhu ban châf frIôf hoc cua Ðo ccII Ia chu nghIa duy fâm
chu quan fhì frIôf hoc cu a HIum huong chu nghIa duy fâm chu
quan do dôn bâf kha frI Iuân. KhI fra IoI vân dô fhô gIoI co fôn faI
hay không7 HIum cho ra ng: "TôI không bIôf", vì chinh con nguo I
không vuof ra khoI gIoI han nhu ng cam gIac rIông cua mình dô
nhân fhu c nhu ng caI gì bôn ngoaI mình. Ong con coI kInh nghIôm
chI Ia dong cac â n fuo ng va vô nguyôn nhân chung fa không fhô
bIôf.
+ HIum cu ng phô phan ho c fhuyôf vô fhuc fhô vâf châf va
fhu c fhô fInh fhân, coI dây Ia nhung fru u fuong gIa dôI, hình
fhanh frôn co so cua fhoI quon fâm Iy gIa n don. Ong phu nhân
finh kha ch quan cua môI IIôn hô nhân qua, coI dây chI Ia mô I IIôn
hô chu quan, fhuôc fâm Iy .
+ NgoaI ra, HIum con phô phan fôn gIao, song dIôu do cung
không fhô fhay fhô duoc ban châf cu a frIôf hoc HIum Ia chu nghIa
duy fâm chu quan va bâf kha frI Iuâ n.
- Cuôc dâu franh gIua chu nghIa duy vâf va chu nghIa duy
fâm fhô ky XVII-XVIII Ia su fhô hIôn finh dang frong frIôf hoc.
Cuôc dâu franh nay vân fIôp fuc cho dôn gIaI doan ngay nay frong
Ijch su frIôf hoc voI nhung hình fhu c da dang hon va nôI dung,
finh châf sâu sac hon.
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 26
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 6: Trình bay nhung fu fuong co ban frong phop bIôn chung
duy fâm cua Hôghon va chu nghIa duy vâf nhân ban cua PhoIobac.
Su anh huong cu a nhung hô fhông frIôf hoc frôn dôI voI su hình
fhanh frIôf hoc Mac.
1. Nhu ng fu fuo ng co ban frong phop bIôn chu ng duy fâm
cua Hôghon
- Phop bIôn chu ng duy fâm cua Hôghon Ia môf frong nhung
hình fhu c co ban, Ia dInh cao frong su pha f frIôn cua phop bIôn
chung fruoc Mac, phan anh hoan canh Ijch su dac bIôf, dây mâu
fhuân cu a xa hôI Ðu c va finh châf haI maf cua gIaI câp fu san Ðuc
fruoc cach mang fu sa n.
- Quan dIôm phaf frIôn Ia fu fuong co ban, xuyôn suôf frIôf
hoc cua Hôghon. Hôghon da coI su dông nhâf gIua fu duy va fôn
faI duoI nhung fôn go I nhu: "y nIôm fuyôf dôI", "Iy finh fhô gIoI",
"fInh fhâ n fhô gIoI" Ia ban nguyôn cua moI hIôn fuong frong gIoI fu
nhIôn va xa hôI. Su dông nhâf gIua fu duy va fôn faI fhoo Hôghon
không phaI Ia su dông nhâf fuyôf dôI, sIôu hình, ma Ia su dông
nhâf bao ham su khac bIôf. Chinh mâu fhuân gIua dông nhâ f va
khac bIôf da Iam cho ban nguyôn cu a fhô gIoI — "y nIôm fuyôf dôI"
co finh finh cu c va hoaf dông. Su hoaf dông cua "y nIôm fuyôf dôI"
fhô hIôn qua ba gIaI doan phaf frIôn: 1) "y nIôm fuyôf dôI phaf
frIôn o frong Iong no va vì no. Ðây Ia dôI fuong nghIôn cu u cua
Iôgic hoc; 2) "y nIô m fuyôf dôI" phaf frIôn duoI hình fhu c "fôn faI
khac" - hình fhu c gIoI fu nhIôn. Ðây Ia dôI fuong nghIôn cu u cua
frIôf hoc fu nhIôn. Song, Hôghon coI gIoI fu nhIôn không co su phaf
frIôn, ma no chI Ia fhô hIô n |frIôn khaI) su fu phaf frIôn cua cac
pham fru Iôgic. Cac pha m fru Iôgic duoc coI Ia ban châf fInh fhân
cu a gIoI fu nhIôn. CuôI cu ng, "y nIôm fuyôf dôI" phaf frIôn frong fu
duy Ia Ijch su nhân IoaI — frIôf hoc fInh fhân. O gIaI doan nay, "y
nIôm fuyôf dôI" Ia I fro vô ban fhân mình, fu nhân fhu c mình voI fu
cach Ia fInh fhâ n fuyôf dôI", fhô hIôn qua y fhu c va fu y fhuc cua
nhân IoaI.
- ÐIôu nôI bâf cung Ia haf nhân hop Iy frong frIôf hoc
Hôghon Ia phop bIôn chu ng, frong do bao gôm ca ba quy Iuâ f co
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 27
hffp://obooks.vdcmodIa.com
ban cua phop bIôn chung. Phaf frIôn không phaI Ia môf vong fron
khop kin, ma Ia môf qua frình chuyôn fu hình fhuc fhâp Iôn hình
fhu c cao do su chuyô n hoa fu nhung fhay dôI vô Iuong dâ n dôn
nhung fhay dôI vô châf, do cuôn dâu franh gIua cac maf dôI Iâp
frong ban fhân hình fhu c, do su phu djnh bIôn chung |Ioc bo) cua
nhung hình fhuc moI dôI voI nhung hình fhu c cu. Tu fuong cua
Hôghon vô vIôc moI caI dô u fâf yôu dân dôn su phu djnh ban fhân
mình co y nghIa cach mang frong cuôc sông va fu fuong.
- Trôn co so chu nghIa duy fâm khach quan, ngoaI vIô c phaf
frIôn hoc fhuyôf vô cac quy Iuâf va cac pha m fru co ban cua phop
bIôn chu ng, Iân dâu fIôn Hôghon da nghIôn cu u cac nguyôn fac co
ban cua Iôgic bIôn chu ng. Chinh Hôghon da daf ra vân dô vô su
fhông nhâf gIua phop bIôn chung, Iôgic hoc va Iy Iuâ n nhân fhu c.
+ Hôghon coI Iôgic hoc Ia khoa ho c vô môI IIôn hô bIô n chung
cua ca c khaI nIôm, Ia khoa hoc "mô fa IInh vu c fu fuong... frong su
hoaf dông nôI faI cua ban fhân no, hay noI môf cach khac, frong su
phaf frIô n fâ f yôu cua no". Thoo Hôghon, su vâ n dông va phaf
frIôn cua cac khaI nIôm chju su quy djnh boI nhung môI IIôn hô fâf
yôu gIua cac khaI nIôm va boI nhu ng mâu fhuân na y sInh frong
ban fhân khaI nIô m do.
+ Hôghon co n dom IaI cho Iy Iuân nhân fhu c nhu ng fu fuong
bIôn chu ng. NgoaI vIôc phô phan finh fru c quan, nhj nguyôn Iuân
cua Canfo vô "vâf fu no" va hIôn fuong, Hôghon Ia nguoI dâu fIôn
da phaf hIôn ra dac dIôm quan frong nhâf frong qua frình vân
dông cua fu duy Iy fhuyôf Ia dI fu frI fhuc fruu fuong dôn frI fhu c
cu fhô. Hôghon da daf ra vân dô vô môI quan hô bIôn chung gIua
nhân fhuc Iy fhuyôf va hoaf dông fhuc fIôn. Thoo ông, qua frình
bIôn dôI hIôn fhu c va qua frình nhân fhu c Ia môf qua frình duy
nhâf. Song, o Hôghon, hoaf dông fhu c fIôn chI Ia hoaf dông fInh
fhân.
- Hôghon cung fhua nhân xa hôI phaf frIô n fIôn bô va mang
finh quy Iuâf. Mâu fhuân gIua caI hoan fhIô n va không hoan fhIôn
Ia dông Iuc cua fIôn bô xa hôI. Su phaf frIôn fIôn bô cua xa hôI
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 28
hffp://obooks.vdcmodIa.com
duoc Hôghon frình bay môf cach duy fâm, Ia "o su y fhuc vô fu do",
va nhu Ia qua frình fu phaf frIôn cu a "y nIôm fuyôf dôI".
- Phop bIôn chung Ia haf nhân hop Iy, Ia maf fIôn bô cua frIôf
hoc Hôghon. Nguo c IaI, hô fhông frIô f hoc cua Hôghon Ia duy fâm,
sIôu hình. Chinh hô fhông do da dân Hôghon dôn fhua nhâ n dIôm
cuôI cung frong su phaf frIôn cua fhô gIoI Ia nhân fhu c. Vô fhu c
châf, Hôghon ap dung nguyôn Iy phaf frIôn chI dôI voI hIôn fuong
fInh fhân. Tuy fhua nhâ n mâu fhuân Ia nguô n gô c, dông Iuc cua
su phaf frIôn, nhung không phaI Ia mâu fhuân fhu c su cua gIo I fu
nhIôn va xa hôI, ma chI Ia mâu fhuân frong su phaf frIôn cua fInh
fhân. Mâu fhuân không phaI duoc gIaI quyôf bang cach mang, ma
bang con duong hoa bình: caI moI fhoa hIôp voI caI cu.
2. Chu nghIa duy vâf nhân ban cua PhoIobac
PhoIobac Ia daI dIôn vI daI cuôI cu ng cua frIôf hoc cô dIôn
Ðu c. NguoI co công Iao fo Ion dâu franh chông IaI chu nghIa duy
fâm, fôn gIao, phu c hôI va phaf frIôn chu nghIa duy vâf frong fhoI
ky chuâ n bj cach mang fu san Ðu c |1848).
- PhoIobac Ia nha frIôf hoc duy vâf vì ông khang djnh vâf
châf Ia finh fhu nhâf; y fhuc, fu duy Ia finh fhu haI. Song Ia nha
duy vâf nhân ban, ông coI con nguoI Ia san phâm cao nhâf cu a gIoI
fu nhIôn, vân dô quan hô gIua fu duy va fôn faI Ia vân dô ban châf
cua con nguo I, vì fhô, dây Ia dôI fuong duy nhâf, phô bIôn va cao
nhâf cua frIôf hoc. Chu nghIa duy vâf nhân ban cua PhoIoba c Ia
dong gop fo Ion vao cuôc dâu franh chô ng IaI vIôc gIaI fhich duy
fâm, nhj nguyôn Iuân, fhâ m chi ca chu nghIa duy fâm fâm fhuong
vô vân dô con nguoI. Song, nguyôn Iy nhân ban hoc cu a PhoIobac
không frIôf dô, vì ông hIô u con nguoI chI Ia nhu ng ca nhân fru u
fuong, Ia fhu c fhô fhuân fuy fu nhIôn - sInh vâf. Ong không fhây
duoc maf xa hôI cua con nguoI frong hoaf dông bIôn dôI hIôn fhu c.
- Trong quan hô dôI voI frIôf hoc cu a Hôghon, ông co fhaI dô
phu djnh sach fron, không fhây duoc fhanh fu u quy gIa cua
Hôghon Ia phop bIôn chu ng dô kô fhua va phaf frIôn. Ong hIôu
finh quy Iuâf, finh fâf yôu, finh nhân qua... môf cach sIôu hình.
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 29
hffp://obooks.vdcmodIa.com
Cho nôn chu nghIa duy vâf nhân ban cua ông con mang nang finh
sIôu hình.
- Trong Iy Iuân nhân fhu c, PhoIobac da fIôp fuc fruyô n fhông
cam gIa c Iuân duy vâf, chông IaI fhuyôf không fhô bIôf va IôI fu
bIôn fru u fuong. Ong không phu nhân vaI fro cua fu duy frong
nhân fhu c, nhung ông không fhây duoc vaI fro cua fhuc fIôn frong
nhân fhuc, nôn chu nghIa duy vâf nhân ban cua PhoIobac chua
fhoaf khoI finh fruc quan cua chu nghIa duy vâf fruoc Mac.
- Nhung han chô cua nguyôn fac nhân ba n frong fhô gIoI
quan cua PhoIobac con fhô hIôn ro frong vIô c nghIôn cu u fôn gIao
va dao duc. O IInh vu c na y, ông IaI roI vao Iâp fruong duy fâm fhô
hIôn frong vIô c gIaI quyôf vân dô fôn gIao va y djnh dua ra nhung
nguyôn fac dao duc chung cho moI dân fôc, moI fhoI daI Ijch su.
3. Su anh huong cua frIôf hoc Hôghon va frIôf hoc PhoIobac
dôI voI su hình fha nh frIôf hoc Mac
TrIôf hoc cua Hôghon va frIôf hoc cua PhoIobac Ia haI nguôn
gôc fru c fIôp vô Iy Iuân cua frIôf hoc Mac.
Cac nha sang Iâp chu nghIa Mac da kô fhua haf nhân hop Iy
frong frIôf hoc Hôghon Ia phop bIôn chu ng, caI fao no frôn fInh
fhân cua chu nghIa duy vâf, bIôn no fhanh phop bIôn chu ng duy
vâf nhu Ia hoc fhuyôf khoa hoc vô ca c quy Iuâ f chung nhâf cua fu
nhIôn, xa hôI va fu duy. Cu ng chinh nho chu nghIa duy vâf cua
PhoIobac da gIup Mac va Àngghon doan fuyôf voI chu nghIa duy
fâm cua Hôghon va phaI Hôghon fro. Mac va Àngghon da caI fao
chu nghIa duy vâf cua PhoIobac phaf frIôn Iôn môf hình fhu c moI
cao nhâf do Ia chu nghIa duy vâf bIôn chung va chu nghIa duy vâf
Ijch su.
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 30
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 7: TrIôf hoc Mac - IônIn ra doI Ia môf fâf yôu Ijch su va Ia
môf buoc ngoaf cach mang frong frIôf hoc.
1. Tinh fâf yôu Ijch su cua su ra doI frIôf hoc Mac
TrIôf hoc Mac không pha I Ia môf san phâm co finh châf chu
quan, dông fho I no cu ng không phaI fu frôn froI roI xuông. TrIôf
hoc do Ia san phâm fâf yôu cua Ijch su.
- TrIôf hoc Mac da kô fhua co phô phan foan bô frIôf hoc
fruoc do nhâf Ia frIôf hoc duy vâf va phop bIôn chu ng. Ðo Ia nhung
fIôn dô Iy Iuân không fhô fhIôu duoc cua frIôf hoc Mac.
- TrIôf hoc Mac ra doI con gan IIôn vo I nhung dIôu kIôn
khach quan cua su phaf frIôn kInh fô - xa hô I va su phaf frIô n cua
khoa hoc duong fhoI. Trong khoa hoc fu nhIôn fhô ky XIX da co ba
phaf mInh Ion: djnh Iuâf bao foan va chuyôn hoa nang Iuong; hoc
fhuyôf fô bao; hoc fhuyôf fIôn hoa. Ðông fho I vô maf xa hôI fhô ky
XIX cung Ia fhoI ky chu nghIa fu ba n da bôc Iô nhu ng mâu fhuân
xa hôI sâu sac. Ðac bIôf Ia mâu fhuân gIua gIaI câp fu sa n va gIaI
câp vô san. Mâu fhuân ây duoc bIôu hIôn fhông qua cac cuôc dâu
franh gIaI câp hôf suc sôI dông va quyôf IIôf o châu Âu.
Truoc fình hình frôn, cân phaI co môf su kIô n gIaI mo I vô su
phaf frIôn cua fu nhIôn, xa hôI va fu duy. Va fâf yôu xuâf hIôn
môf hoc fhuyôf mo I do Ia ho c fhuyôf frIôf hoc khoa hoc, do Mac va
Àngghon dô xuong, sau na y duoc IônIn phaf frIôn.
2. Su ra doI cua frIôf hoc Mac - IônIn Ia môf buoc ngoaf cach
mang frong frIôf hoc
Co so cu a chu nghIa Mac Ia chu nghIa duy vâf bIôn chu ng va
chu nghIa duy vâf Ijch su. VoI co so nay, Iân dâu fIôn gIaI câ p vô
san va nhân dân Iao dông da co môf vu khi fInh fhân dô dâu franh
gIaI pho ng gIaI câp mình va ca xa hôI ra khoI su ap buc boc Iôf.
Nhu vây, frIôf hoc Mac Ia vu khi fInh fhâ n cua gIaI câp vô san, con
gIaI câp vô san Ia Iu c Iuong "vâf châf" cua frIôf hoc Mac. Su fhông
nhâf cha f cho gIu a frIôf ho c Mac vo I gIaI câp vô san, Iam cho frIôf
hoc Mac fhu c su fhô hIôn finh cach mang cu a mình va gIaI câp vô
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 31
hffp://obooks.vdcmodIa.com
san moI fhu c hIôn duoc su mônh Ijch su Ia Iâf dô xa hôI cu, fung
buoc xây dung môf xa hôI moI.
- Khac voI fâf ca cac hô fhông frIô f hoc fruoc do, frIôf hoc
Mac da chI ra vaI fro quyôf djnh cu a hoaf dông fhu c fIôn frong su
fôn faI, phaf frIôn cua xa hôI va frong nhâ n fhu c. Nôu không hIôu
dung vaI fro cua fhu c fIôn, nhâf Ia fhu c fIôn san xuâf xa hôI, fhì
fâf yôu dân dôn chu nghIa duy fâm. Trong nhân fhu c, fhuc fIôn Ia
co so, dông Iuc, mu c dich cua nhâ n fhu c, Ia noI ma Iy Iuâ n huong
dôn dô gIaI fhich va caI fao fhô gIoI. Mac da cho ra ng: "Cac nha
frIôf hoc fruoc kIa chI gIaI fhich fhô gIoI bang nhIô u ca ch khac
nhau, song vân dô Ia o chô caI fao fhô gIoI". Tâf nhIôn, khI nhân
manh dô n vaI fro cua hoaf dông fhu c fIôn, Mac va Àngghon không
coI nho vaI fro cu a Iy Iuâ n. Cac ông cho ra ng, Iy Iuân khI da fhâm
nhâp vao quân chung, so fro fhanh Iu c Iuong vâf châf vô cu ng fo
Ion.
- Ðuoc ngoaf cach ma ng vI daI nhâf ma chu nghIa Mac fhuc
hIôn Ia da dua ra quan dIôm duy vâf vô Ijch su. Truoc Mac, cac
nha frIôf hoc hIôu su phaf frIôn cua xa hôI môf cach duy fâm - coI
dông Iuc phaf frIô n cua xa hôI Ia o frong y fhuc, fInh fhân cua con
nguo I. ÐôI Iâp voI quan dIôm frôn, Mac, Àngghon da gIaI quyôf
dung da n vân dô co ban cu a frIôf hoc frong doI sông xa hôI; không
phaI y fhuc xa hôI quyôf djnh fôn fa I xa hôI, ma nguoc IaI fôn faI
xa hôI quyôf djnh y fhu c xa hôI; su pha f frIôn cua xa hôI phu fhuôc
vao nguyôn nhân vâf châf, chu không phu fhuôc vao y fhu c cua
con nguo I; su pha f frIôn cua xa hôI mang finh quy Iuâf, Ia qua
frình Ijch su fu nhIôn. Ðo su fac dông cua cac quy Iuâf vôn co cua
xa hôI, cac hình fhaI kInh fô - xa hôI fhay fhô nhau môf cach
khach quan dôc Iâp voI y chi va y fhuc cu a con nguoI; frong su
phaf frIô n ây, quân chu ng nhân dân Ia Iuc Iuong quyôf djnh sang
fao ra Ijch su...
VoI chu nghIa duy vâf bIôn chung va chu nghIa duy vâf Ijch
su, Ma c va Àngghon da bIô n dôI can ban finh châf cua frIôf hoc,
dôI fuong nghIôn cuu va môI IIôn hô cua no voI cac khoa hoc khac.
TrIôf hoc Mac dong vaI fro Ia fhô gIoI quan va phuong phap Iuân
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 32
hffp://obooks.vdcmodIa.com
cua ca c khoa hoc cu fhô. Cac frI fhuc cua cac khoa hoc cu fhô Ia co
so dô cu fhô hoa va phaf frIôn frIôf hoc Mac.
IônIn da bao vô va fIôp fuc phaf frIôn frIôf hoc Mac frong
fhoI ky chu nghIa fu ban chuyô n sang gIaI doan dô quôc chu nghIa.
Ong cho rang, dây Ia fhoI ky ca ch mang xa hôI xa hôI chu nghIa va
công san chu nghIa, va ông da fru c fIôp Ia nh dao, fhuc hIôn cuôc
Cach ma ng Tha ng Muo I Nga. Iuc nay, khoa hoc co nhIôu phaf
mInh Ion, nhâf Ia frong vâ f Iy hoc, IônIn da khaI quaf nhung
fhanh fu u cua khoa hoc, phaf frIô n hon nu a chu nghIa duy vâf
bIôn chu ng va chu nghIa duy vâf Ijch su.
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 33
hffp://obooks.vdcmodIa.com
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 34
hffp://obooks.vdcmodIa.com
II- CH! NCHIA Ð!Y VÂT ÐIÐN CH!NC
VÐ THÐ CIOI
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 35
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 8: Phân fich nôI dung va y nghIa djnh nghIa vâf châf cua
V.I.IônIn.
IônIn da djnh nghIa: "Vâf châf Ia môf pham fru frIôf hoc
dung dô chI fhu c faI khach quan duoc dom IaI cho con nguoI frong
cam gIa c, duoc ca m gIac cua chung fa chop IaI, chup IaI, phan anh
va fôn faI không Iô fhuôc vao cam gIac" |V.I.IônIn: Toan fâp, f.18,
Nxb. TIô n bô, M., 1980, fr.151).
Trong djnh nghIa nay, IônIn da chI ro:
+ "Vâf châf Ia môf pham fru frIôf hoc". Ðo Ia môf pham fru
rông va khaI quaf nhâf, không fhô hIô u fhoo nghIa hop nhu cac
khaI nIôm vâf châf fhuong dung frong cac IInh vuc khoa hoc cu fhô
hoac doI sông hang ngay.
+ Thuôc finh co ban cua vâf châf Ia "fhuc faI khach quan",
"fôn faI không Iô fhuôc vao cam gIa c". Ðo cung chinh Ia fIôu chuân
dô phân bIôf caI gì Ia vâf châf va caI gì không phaI Ia vâf châf.
+ "Thu c faI khach quan duoc dom IaI cho con nguoI frong
cam gIac", "fôn faI không Iô fhuôc vao cam gIac". ÐIôu do khang
djnh "fhuc faI khach quan" |vâf châf) Ia caI co fruoc |finh fhu
nhâf), con "cam gIac" |y fhuc) Ia caI co sau |finh fhu haI). Vâf châf
fôn faI không Iô fhuôc vao y fhu c.
+ "Thu c fa I khach quan duoc dom IaI cho con nguoI frong
cam gIa c, duoc cam gIac cua chu ng fa chop IaI, chup IaI, phan
anh". ÐIôu do noI Iôn "fhuc faI khach quan" |vâf châf) duoc bIôu
hIôn fhông qua cac dang cu fhô, bang "cam gIac" |y fhu c) con nguo I
co fhô nhân fhuc duoc Va "fhu c faI khach quan" |vâf châf) chinh Ia
nguô n gô c, nôI dung khach quan cu a "cam gIac" |y fhuc).
Ðjnh nghIa cua IônIn vô vâf châf da gIaI quyôf duoc ca haI
maf cua vân dô co ban cua frIôf hoc fhoo Iâp fruong cua chu nghIa
duy vâf bIôn chu ng.
Ðjnh nghIa vâf châf cua IônIn co y nghIa:
1. Chông IaI fâf ca cac IoaI quan dIô m cua chu nghIa duy fâm
vô pham fru vâf châf
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 36
hffp://obooks.vdcmodIa.com
|ÐôI chIô u voI ca c quan dIô m duy fâm o hoc phân I).
2. Ðâu franh khac phu c frIôf dô finh châf fruc quan, sIôu
hình, ma y moc va nhu ng bIôn fuong cua no frong quan nIôm vô
vâf châf cua cac nha frIôf hoc fu san hIôn daI. Ðo do, djnh nghIa
nay cu ng da gIaI quyôf duoc su khung hoa ng frong quan dIô m vô
vâf châf cua cac nha frIôf hoc va khoa hoc fhoo quan dIôm cu a chu
nghIa duy vâf sIôu hình.
3. Khang djnh fhô gIoI vâf châf khach quan Ia vô cung, vô
fân, Iuôn vân dông va pha f frIôn không ngu ng, nôn da co fa c dông
cô vu, dông vIôn cac nha khoa hoc dI sâu nghIôn cu u fhô gIo I vâf
châf, fìm ra nhu ng kôf câ u moI, nhu ng fhuôc finh moI va nhu ng
quy, Iuâf vân dông cua vâf châf dô Iam phong phu fhôm kho fang
frI fhuc cua nhân IoaI.
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 37
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 9: Quan dIôm cua chu nghIa duy vâf bIôn chung vô nguôn
gôc va ban châf cua y fhuc. Y nghIa cua vIôc nam vung vân dô nay.
Chu nghIa duy vâf bIôn chu ng khang djnh: y fhuc cua con
nguo I Ia san phâ m cua qua frình phaf frIô n fu nhIôn va Ijch su -
xa hôI. Ðô hIôu duoc nguô n gôc va ban châf cua y fhuc cân phaI
xom xof frôn ca haI maf fu nhIôn va xa hôI.
I. Nguôn gôc cua y fhuc
1. Thuô c finh phan anh cu a vâf châf va su ra doI cua y fhu c
- Phan a nh Ia fhuôc finh chung cua moI dang vâf châ f. Ðo Ia
nang Iu c gIu Ia I, faI hIôn cua hô fhông vâf châf nay nhung dac
dIôm cua hô fhông vâf châf khac frong qua frình fac dông qua IaI.
- Cu ng voI su fIô n hoa cua fhô gIoI vâf châf, fhuôc finh pha n
anh cua no cu ng phaf frIôn fu fhâp dôn cao, fu don gIan dôn phuc
fap. Trong do y fhuc Ia hình fhuc phan anh cao nhâf cua fhô gIoI
vâf châf.
- Y fhuc Ia môf fhuôc finh cua môf dang vâf châf co fô chu c
cao cua bô nao nguoI, Ia su phan anh fhô gIoI khach quan vao bô oc
con nguo I.
2. VaI fro cua Iao dông va ngôn ngu frong su hình fhanh va
phaf frIôn cua y fhu c
- Iao dông Ia hoaf dông dac fhu cua con nguoI, Iam cho con
nguo I khac voI fâf ca cac dông vâf khac.
+ Trong Iao dông, con nguoI da bIôf chô fao ra cac công cu va
su du ng cac công cu dô fao ra cua caI vâf châf.
+ Iao dông cua con nguoI Ia hanh dông co mu c dich - fac
dông vao fhô gIoI vâf châf khach quan Ia m bIôn dôI fhô gIoI nham
fhoa man nhu câu cua con nguo I.
+ Trong qua frình Iao dông, bô nao nguoI duoc phaf frIôn va
ngay cang hoan fhIôn, Ia m cho kha nang fu duy fru u fuo ng cua
con nguo I cung ngay cang phaf frIôn.
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 38
hffp://obooks.vdcmodIa.com
- Iao dông san xuâf con Ia co so cua su hình fhanh va phaf
frIôn ngôn ngu.
+ Trong Iao dông, con nguoI fâf yôu co nhu ng quan hô voI
nhau va co nhu câu cân frao dôI kInh nghIô m. Tu do nay sInh su
"cân fhIô f phaI no I voI nhau môf ca I gì dây". Vì vây, ngôn ngu ra
doI va phaf frIôn cung voI Iao dông.
+ Ngôn ngu Ia hô fhông fin hIôu fhu haI, Ia caI "vo vâf châf"
cua fu duy, Ia phuong fIôn dô con nguoI gIao fIôp frong xa hôI,
phan anh môf cach khaI quaf su vâf, fông kôf kInh nghIô m fhuc
fIôn va frao dôI chu ng gIu a cac fhô hô. Chinh vì vây Àngghon coI:
Iao dông va ngôn ngu Ia "haI suc kich fhich chu yôu bIôn" bô nao
con vâf fhanh bô nao con nguo I, phan anh fâm Iy dông vâf fhanh
phan anh y fhuc.
Iao dông va ngôn ngu, do chinh Ia nguô n gô c xa hôI quyôf
djnh su hình fhanh va pha f frIôn y fhu c.
II. Ðan châf cua y fhuc
Chu nghIa duy vâf bIôn chu ng cho y fhu c Ia su phan anh fhô
gIoI khach quan vao bô nao nguoI fhông qua hoaf dông fhu c fIôn,
nôn ban châf cua y fhuc Ia hình a nh chu quan cua fhô gIoI khach
quan, Ia su phan anh sang fao fhô gIoI vâf châf.
- Y fhuc Ia hình a nh chu quan cua fhô gIoI khach quan. ÐIôu
do co nghIa Ia nô I dung cua y fhu c Ia do fhô gIoI khach quan quy
djnh, nhung y fhuc Ia hình anh chu quan, Ia hình a nh fInh fhân
chu không phaI Ia hình anh vâf Iy, vâf châf nhu chu nghIa duy vâf
fâm fhuong quan nIôm.
- KhI noI y fhuc Ia hình anh chu quan cua fhô gIoI khach
quan, cu ng co nghIa Ia y fhu c Ia su phan anh fu gIac, sang fao fhô
gIoI.
+ Phan a nh y fhu c Ia sa ng fao, vì no bao gIo cung do nhu câu
fhu c fIôn quy djnh. Nhu câ u do doI hoI chu fhô phan anh pha I hIôu
duoc caI duoc phan anh. Trôn co so do hình fhanh nôn hình anh
fInh fhâ n va nhung hình anh do ngay cang phan a nh dung dan
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 39
hffp://obooks.vdcmodIa.com
hon hIôn fhu c kha ch quan. Song, su sang fao cua y fhu c Ia su sang
fao cua phan anh, dua frôn co so phan anh.
+ Phan anh y fhu c Ia sa ng fao, vì phan anh do bao gIo cu ng
dua frôn hoaf dông fhuc fIôn va Ia san phâ m cua ca c quan hô xa
hôI. Ia san phâm cua cac quan hô xa hôI, ban châf cua y fhu c co
finh xa hôI.
Quan dIôm frôn cua frIôf hoc Mac vô nguô n gôc va ban châf
cua y fhuc hoan foan dôI Iâp vo I chu nghIa duy fâm coI y fhuc, fu
duy Ia caI co fruoc, sInh ra vâf châf va chu nghIa duy vâf fâm
fhuong coI y fhu c Ia môf dang vâf châf hoac coI y fhu c Ia su phan
anh gIan don, fhu dông fhô gIoI vâf châf.
III- Y nghIa phuong phap Iuân
1. Ðo y fhu c chI Ia hình a nh chu quan cua fhô gIoI khach
quan nôn frong nhân fhu c va hoaf dông fhuc fIôn phaI xuâf phaf
fu fhu c fô khach quan. Cân phaI chông bônh chu quan duy y chi.
2. Ðo y fhu c Ia su phan anh fu gIa c, sang fa o hIôn fhu c, nôn
cân chông fu fuo ng fhu dông va chu nghIa gIao dIô u xa roI fhu c
fIôn.
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 40
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 10: MôI quan hô bIôn chung gIu a vâf châf va y fhuc. Y nghIa
phuong phap Iuân cua vIôc nam vung vân dô nay frong nhân fhuc va
hoaf dông fhuc fIôn.
1. Pham fru vâf châf |xom câu 8) va pham fru y fhu c |xom
câu 9).
2. MôI quan hô bIôn chu ng gIua vâf châf va y fhuc.
a) Vâf châf quyôf djnh y fhuc:
- Vâf châ f co fruo c, y fhu c co sau. Vâf châf sInh ra y fhu c, y
fhu c Ia chu c nang cua oc nguoI - dang vâf châf co fô chu c cao nhâf
cua fhô gIoI vâ f châf.
- Y fhu c Ia su phan anh fhô gIoI vâf châf vao oc con nguoI.
Thô gIoI vâf châf Ia nguôn gôc kha ch quan cua y fhu c.
b) Y fhuc co finh dôc Iâp fuong dôI, fac dông fro IaI vâf châf:
- Y fhu c co fhô fhuc dây hoac kìm ham voI môf mu c dô nhâf
djnh su bIôn dôI cua nhung dIôu kIôn vâf châf.
- Su fac dông cua y fhu c dôI voI vâf châf pha I fhông qua hoaf
dông cua con nguoI. Con nguoI dua frôn cac frI fhu c vô nhu ng quy
Iuâf kha ch quan ma dô ra mu c fIôu, phuong huo ng fhu c hIôn; xac
djnh cac phuong phap va bang y chi fhuc hIô n mu c fIôu ây.
Su fac dông cua y fhu c dôI voI vâf châf du co dôn mu c dô nao
dI chang nua fhì no vân phaI dua frôn su phan anh fhô gIoI vâf
châf.
c) ÐIôu hIôn cua môI quan hô gIu a vâf châf va y fhu c frong
doI sông xa hôI Ia quan hô gIua fôn faI xa hôI va y fhu c xa hôI,
frong do fôn faI xa hôI quyôf djnh y fhu c xa hôI va y fhu c xa hôI co
finh dôc Iâp fuong dôI fac dông fro IaI fôn faI xa hôI. NgoaI ra, môI
quan hô gIua vâf châf va y fhu c con Ia co so dô xom xof cac môI
quan hô khac nhu: chu fhô va khach fhô, Iy Iuân va fhu c fIôn, dIôu
kIôn kha ch quan va nhân fô chu quan v.v..
3. Y fhuc phuong phap Iuâ n
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 41
hffp://obooks.vdcmodIa.com
- Vâf châf quyôf djnh y fhu c, y fhuc Ia.su pha n anh vâf châf,
cho nôn frong nhân fhu c phaI bao dam nguyôn fac "finh khach
quan cua su xom xof" va frong hoaf dông fhuc fIôn phaI Iuôn Iuôn
xuâf pha f fu fhuc fô, fôn frong va hanh dông fhoo cac quy Iuâf
khach quan.
- Y fhuc co finh dôc Iâp fuong dôI, fac dông fro IaI vâf châf
fhông qua hoaf dông cua con nguo I, cho nôn câ n phaI phaf huy
finh fich cu c cua y fhu c dôI voI vâf châf bang cach nâng cao nang
Iu c nhân fhuc cac quy Iuâf khach quan va vân du ng chu ng vao
frong hoaf dông fhu c fIôn cua con nguoI.
- Cân phaI chông IaI bônh chu quan duy y chi cu ng nhu fhaI
dô fhu dông, cho doI vao dIôu kIôn vâf châf, hoan canh khach
quan...
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 42
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 11: Trình bay haI nguyôn Iy co ban cua phop bIôn chung duy
vâf va y nghIa phuong phap Iuân cua vân dô do.
I. Nguyôn Iy vô môI IIôn hô phô bIôn cua cac su vâf va hIôn
fuong
1. KhaI nIôm mô I IIôn hô phô bIôn Ia khaI nIôm dung dô chI
su fac dông va rang buô c Iân nhau, quy djnh va chuyôn hoa Iân
nhau gIu a cac ma f, cac yôu fô, cac bô phân frong mô f su vâf hoac
gIua cac su vâf, hIôn fuong voI nhau.
2. NôI dung va finh châf cu a môI IIôn hô
- Tinh khach quan va phô bIôn cua môI IIôn hô: Nho co môI
IIôn hô ma co su vân dông, ma vân dông Ia I Ia phuong fhu c fôn faI
cua vâf châf, Ia môf fâf yôu khach quan, do do môI IIôn hô cu ng Ia
môf fâf yôu khach quan.
MôI IIôn hô fôn faI frong fâf ca moI su vâf, hIôn fuong o fâf
ca IInh vuc fu nhIôn, xa hôI va fu duy.
MôI IIôn hô phô bIôn Ia hIôn fhu c, Ia caI vô n co cua moI su
vâf, hIôn fuong, no fhô hIôn finh fhông nhâf vâ f châf cu a fhô gIoI.
- Ðo môI IIôn hô Ia phô bIôn, nôn no co finh da dang: Cac su
vâf; hIôn fuong frong fhô gIoI vâf châf Ia da dang nôn môI IIôn hô
gIua chu ng cung da dang, vì fhô, khI nghIôn cu u ca c su vâf, hIôn
fuong câ n phaI phân IoaI môI IIôn hô môf cach cu fhô.
Can cu vao finh châf, pham vI, frình dô, co fhô co nhu ng IoaI
môI IIôn hô sau: chung va rIông, co ban va không co ban, bôn frong
va bôn ngoaI, chu yôu va fhu yô u, không gIan va fhoI gIan, v.v.. Su
phân IoaI nay Ia fuong dôI, vì môI IIôn hô chI Ia môf bô phân, môf
maf frong foan bô môI IIôn hô phô bIôn noI chung.
- Phop bIôn chu ng duy vâf nghIôn cuu nhung mô I IIôn hô
chung nhâf va phô bIôn nhâf cua fhô gIoI khach quan. Con nhung
hình fhu c cu fhô cua môI IIôn hô Ia dôI fuong nghIôn cu u cua cac
nganh khoa hoc cu fhô.
II. Nguyôn Iy vô su phaf frIôn
1. KhaI nIôm phaf frIôn
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 43
hffp://obooks.vdcmodIa.com
- Phaf frIôn Ia su vân dông fIôn Iôn |fu fhâp dôn cao, fu don
gIan dôn phu c fap, fu kom hoan fhIô n dôn hoan fhIôn hon).
- Tu khaI nIôm frôn cho fhây:
+ Nguyôn Iy vô môI IIôn hô phô bIôn va nguyôn Iy vô su phaf
frIôn co môI quan hô bIôn chung vo I nhau, vì nho co môI IIôn hô fhì
su vâf moI co su vân dông va phaf frIôn.
+ Câ n phân bIôf kha I nIôm vân dông voI kha I nIôm phaf
frIôn. Vân dông Ia moI bIôn dôI noI chung, con phaf frIôn Ia su vân
dông co khuynh huong va gan IIôn voI su ra doI cua caI moI hop
quy Iuâf.
2. NôI dung va finh châf cu a su phaf frIôn
- Phaf frIôn Ia fhuôc finh vôn co cua moI su vâf, hIôn fuong,
Ia khuynh huong chung cu a fhô gIoI.
- Su phaf frIôn co finh châf fIôn Iôn, kô fhua, IIôn fu c.
- Su phaf frIôn fhuong dIô n ra quanh co, phuc fap, phaI fraI
qua nhu ng khâu frung gIan, fhâm chi co Iuc co su fhuf Iu I fam
fhoI.
- Phaf frIôn Ia su fhay dôI vô châf cua su vâf. Nguôn gôc cua
su phaf frIôn Ia do su dâ u franh cua cac maf dôI Iâp frong ban
fhân su vâf.
3. Phân bIôf quan dIôm bIôn chu ng va sIôu hình vô su phaf
frIôn
- Quan dIôm bIôn chung xom su phaf frIôn Ia môf qua frình
vân dông fIôn Iôn fhông qua nhu ng buoc nha y vof vô châf. Nguôn
gôc cua su phaf frIôn Ia cuôc dâu franh cua cac maf dôI Iâp o frong
su vâf.
- Quan dIôm sIôu hình noI chung Ia phu djnh su phaf frIôn,
vì ho fhuong fuyôf dôI hoa maf ôn djnh cu a su vâf, hIôn fuong.
Sau nay, khI khoa hoc da chung mInh cho quan dIôm vô su phaf
frIôn cua su vâ f, buôc ho phaI noI dôn su phaf frIôn, song voI ho
phaf frIôn chI Ia su fang hay gIam don fhuân vô Iuong không co su
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 44
hffp://obooks.vdcmodIa.com
fhay dôI vô châf va nguô n gôc cu a no o bôn ngoaI su vâf, hIôn
fuong.
III. Y nghIa phuong phap Iuân cua vIô c nam vung haI
nguyôn Iy nay
Nguyôn Iy vô IIôn hô phô bIôn doI ho I frong nhân fhu c su vâf
cân phaI co quan dIôm foan dIôn. VoI quan dIôm nay, khI nghIôn
cu u su vâf phaI xom xof fâf ca cac môI IIôn hô cua ban fhân su vâf
va voI ca c su vâf va hIôn fuong kha c.
+ Pha I phân IoaI cac môI IIôn hô dô hIôu ro vj fri, vaI fro cua
fung môI IIôn hô dôI voI su vân dông va phaf frIôn cua su vâf.
Nôu khuynh huo ng cua cac su vâf, hIô n fuong frong fhô gIoI
khach quan Ia vân dông dI Iôn fhì frong nhân fhuc va fhuc fIôn
cân phaI co quan dIôm phaf frIôn. Quan dIô m phaf frIôn doI hoI:
phaI phân fich su vâf frong su phaf frIôn, cân phaf hIôn duo c ca I
moI, u ng hô caI moI, cân phaI fìm nguôn gôc cua su phaf frIôn
frong ban fhân su vâf.
Tom IaI: HaI nguyôn Iy co ban cua phop bIôn chu ng duy vâf
Ia co so Iy Iuâ n cua quan dIôm foan dIô n, Ijch su cu fhô va phaf
frIôn. VoI ca ch xom xof, nghIôn cu u fhoo quan dIô m foan dIôn va
phaf frIô n so gIup fa hIôu duoc ban châf su vâf, Iam cho nhâ n fhu c
phan anh du ng dan vô su vâf va hoaf dông fhu c fIô n co hIô u qua
cao.
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 45
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 12: NôI dung va y nghIa cua quy Iuâf fhông nhâf va dâu
franh cua cac maf dôI Iâp.
Trong ba quy Iuâf co ban cua phop bIôn chung duy vâf,
V.I.IônIn da coI quy Iuâf fhông nhâf va dâu franh cua cac maf dôI
Iâp Ia "haf nhân cua phop bIôn chu ng", boI vì quy Iuâf nay da chI
ro nguôn gôc, dông Iu c bôn frong cua su vâ n dông va phaf frIôn
cua su vâf; va Ia "chìa khoa" gIup chung fa nam vu ng fhuc châf
cua cac quy Iuâf co ban va cac cap pham fru cua chu nghIa duy vâf
bIôn chu ng.
I. NôI dung cua quy Iuâf fhông nhâf va dâu franh cua ca c
maf dôI Iâp |quy Iuâf mâu fhuân)
1. Mâu fhuân Ia môf hIôn fuong khach quan va phô bIôn
- Mâu fhuân Ia môf khaI nIôm dô chI su IIôn hô va fac dông
Iân nhau cua cac maf dôI Iâp. Ðo Ia nhung maf co khuynh huong
phaf frIôn fraI nguoc nhau cung fôn faI frong môf su vâf. Mâu
fhuân Ia su fhông nhâf cua haI maf dôI Iâp.
- Mâu fhuân co finh khach quan, vì Ia caI vô n co frong cac su
vâf hIôn fuong va finh phô bIôn - fôn faI frong fâf ca cac IInh vu c
|fu nhIôn, xa hôI va fu duy).
- Ðo mâu fhuâ n co finh khach quan va phô bIôn, nôn mâu
fhuân co finh da dang va phu c fap. Mâu fhuân frong môI su vâf va
frong ca c IInh vu c khac nhau cu ng khac nhau. Trong môI su vâf,
hIôn fuo ng không phaI chI co mô f mâu fhuân, ma co nhIô u mâu
fhuân. MôI mâu fhuân va môI maf cua mâu fhuân IaI co dac dIôm,
co vaI fro fac dông khac nhau dôI voI su vân dông va phaf frIôn
cua su vâf. Vì vây, cân phaI co phuong phap phân fich va gIaI
quyôf mâu fhuâ n môf cach cu fhô.
2. Mâu fhuân Ia môf chInh fhô, frong do, haI maf dôI Iâp vua
fhông nhâf, vua dâu franh voI nhau
- Su fhô ng nhâf cua cac maf dôI Iâp Ia su IIôn hô, quy djnh,
rang buô c Iân nhau cua cac maf dôI Iâp, maf nay Iây maf kIa Iam
fIôn dô fôn faI cho mình.
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 46
hffp://obooks.vdcmodIa.com
Chu y: Trong quy Iuâf mâu fhuân, khaI nIô m "fhông nhâf"
va "dông nhâf" fhuong duo c dung cung môf nghIa. Nhung cung co
Iu c, khaI nIôm "dông nhâf" duoc hIô u fhoo nghIa Ia su chuyôn hoa
Iân nhau gIua ca c maf dôI Iâp.
- Su dâu franh cu a cac ma f dôI Iâp Ia su xung dôf, baI fru va
phu djnh Iân nhau cua cac maf dôI Iâp.
Trong môf mâu fhuân, su fhông nhâf cua cac maf dôI Iâp
không fach roI voI su dâu franh gIu a chu ng, boI vì frong quy djnh,
rang buôc Iân nhau, haI maf dôI Iâp vân Iuôn co xu huo ng phaf
frIôn fra I nguo c nhau, dâu franh vo I nhau.
- Phaf frIôn Ia môf su dâu franh gIu a cac ma f dôI Iâp:
+ Qua frình hình fhanh va phaf frIôn cua môf mâu fhuân:
Iu c dâu moI xuâf hIôn, mâu fhuâ n fhô hIôn o su kha c bIôf; sau do
phaf frIôn Iôn fhanh haI maf dôI Iâ p; khI haI maf dôI Iâp cua mâu
fhuân xung dôf voI nhau gay gaf va co dIôu kIôn fhì gIua chu ng co
su chuyô n hoa - mâu fhuân duoc gIaI quyôf. Mâu fhuân cu mâf dI,
mâu fhuân moI duoc hình fhanh va IaI môf qua frình moI Iam cho
su vâf không ngu ng vân dông va phaf frIôn.
+ Nôu mâu fhuâ n không duoc gIaI quyôf |cac maf dôI Iâp
không chuyôn hoa ), fhì không co su phaf frIôn. Chuyôn hoa cua
cac maf dôI Iâp Ia fâf yôu, Ia kôf qua cua su dâu franh gIu a cac
maf dôI Iâp. Ðo su da dang cua fhô gIoI, nôn cac hình fhuc chuyôn
hoa cung râf da dang: co fhô haI maf dôI Iâ p chuyô n hoa Iâ n nhau
va cu ng co fhô chuyôn hoa Iôn hình fhu c cao hon...
Su vân dông va phaf frIôn cua su vâf fhô hIôn frong su fhông
nhâf bIô n chung gIua haI maf: fhông nhâf cua cac maf dôI Iâp va
dâu franh cua haI maf dôI Iâp, frong do: fhông nhâf cua ca c maf
dôI Iâp Ia fam fhoI, fuong dôI; con dâu franh cua cac maf dôI Iâp Ia
fuyôf dôI. Tinh fuyôf dôI cua dâu franh gIu a cac maf dôI Iâp Iam
cho su vân dông va phaf frIôn cua su vâf Ia su fu fhân va dIôn ra
IIôn fu c. Tinh fuong dôI cu a fhông nhâf gIu a cac maf dôI Iâp Iam
cho fhô gIoI vâf châf phân hoa fhanh cac bô phân, cac su vâf da
dang, phuc fap, gIan doan.
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 47
hffp://obooks.vdcmodIa.com
Tom IaI: moI su vâf va hIô n fuo ng frong fhô gIoI kha ch quan
dôu Ia fhô fhông nhâf cua cac maf dôI Iâp, chinh su dâu franh cua
cac maf dôI Iâp va su chuyôn hoa gIua chu ng Ia nguôn gôc, dông
Iu c cua su phaf frIôn.
II. Y nghIa phuong phap Iuân
- Mâu fhuân Ia khach quan, Ia nguôn gôc, dông Iuc cua su
phaf frIôn, nôn muôn nam duoc ban châf cua su vâf cân phaI phân
dôI caI fhông nhâf va nhân fhu c cac bô phân dôI Iâp cua chu ng.
- Mâu fhuân Ia phô bIô n, da dang, do do frong nhân fhu c va
hoaf dông fhuc fIôn, phaI co phuong phap phân fich mâu fhuân va
gIaI quyôf mâu fhuân môf cach cu fhô. VIôc gIaI quyôf mâu fhuân
chI bang con duo ng dâ u franh gIu a cac ma f dôI Iâp va voI nhu ng
dIôu kIô n chin muôI.
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 48
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 13: Phân fich mâu fhuân bôn frong va mâu fhuân bôn ngoaI,
mâu fhuân co ban va không co ban. Y nghIa fhuc fIôn cua vIôc nam
vung vân dô nay.
Mâu fhuân mang finh kha ch quan, phô bIôn va da dang. Cac
su vâf, qua frình khac nhau mâu fhuân co khac nhau. MôI su vâf,
qua frình IaI co nhIôu mâu fhuân, môI môf mâu fhuân co dac dIôm
rIông; va ngay ca qua frình phaf frIôn cua môf mâu fhuâ n, o môI
gIaI doan, fung maf dôI Iâp cua no IaI co vaI fro rIông. Cho nôn,
cân phaI co phuong phap phân fich mâu fhuân va gIaI quyôf mâu
fhuân môf cach cu fhô.
I. Mâu fhuân bôn frong va mâu fhuân bôn ngoaI
1. KhaI nIôm
Mâu fhuân bôn frong Ia su fac dông qua IaI cua cac maf, cac
khuynh huong dô I Iâp cua cu ng mô f su vâf. Mâu fhuân bôn ngoaI
Ia su fac dông qua IaI gIu a nhu ng maf dôI Iâp fhuôc cac su vâf
khac nhau. Song, su phân bIôf haI mâu fhuân nay co finh fuong
dôI, phu fhuôc va o pham vI quan hô duoc xom xof.
2. VaI fro cua haI IoaI mâu fhuân dôI voI su vâ n dông va phaf
frIôn cua su vâf
- Mâu fhuân bôn frong co vaI fro quyôf djnh su vân dông,
phaf frIô n cua su vâf vì no Ia nguyôn nhân cua su "fu fhân vân
dông". No không fach ro I voI mâu fhuân bôn ngoaI.
- Mâu fhuân bôn ngoaI co anh huong dôn su vân dô ng, phaf
frIôn cua su vâf. Mâu fhuân bôn ngoaI phaI fhông qua mâu fhuân
bôn frong moI phaf huy duoc fac dung.
3. Y nghIa cua vIô c nam vu ng vân dô nay
- Nôu mâu fhuân bôn frong quyôf djnh su vân dông phaf
frIôn cua su vâf fhì frong fhu c fIôn muôn fac dông Ia m cho su vâf
vân dông, phaf frIôn, fruo c hôf câ n phaf hIô n, fao dIôu kIô n gIaI
quyôf mâu fhuân bôn frong. Maf kha c, cung không nôn coI nho
nhung anh huo ng cua mâu fhuâ n bôn ngoaI, vì gIaI quyôf mâu
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 49
hffp://obooks.vdcmodIa.com
fhuân bôn ngoaI, cu ng co fac du ng râf quan frong dô I voI su phaf
frIôn cua su vâf.
Trong qua frình hoc fâp va công fac cua ban fhân câ n phaf
huy finh dôc Iâp, fu chu, phaf hIôn va gIaI quyôf nhung mâu
fhuân cu a ban fhân, dông fhoI câ n chu dông franh fhu su gIu p do
cua ban bo, voI fInh fhâ n fhu c su câu fhj va sang fao.
II. Mâu fhuân co ban va mâu fhuân không co ban
1. KhaI nIôm
- Mâu fhuân co ban Ia mâu fhuân xuâf pha f fu ban châf cua
su vâf, no quy djnh qua frình fô n faI va phaf frIôn cu a su vâf va Ia
co so nay sInh cac mâu fhuân khac.
- Mâu fhuân không co ban Ia mâu fhuâ n dac frung cho môf
phuong dIôn nao do cua su vâf, co anh huo ng dô n qua frình vân
dông, phaf frIôn cua su vâf.
Trong ca c su vâf phu c fap co fhô co nhIôu mâu fhuâ n co ban.
2. VaI fro cua haI IoaI mâu fhuân nay dôI voI su vân dông,
phaf frIôn cua su vâf
Mâu fhuân co ban xuâf phaf fu ban châf cua su vâf, quy
djnh su fôn faI cu a su vâf va co fac dung chI phôI va Iam nay sInh
nhung mâu fhuân không co ban.
- Mâu fhuân không co ban fuy dong vaI fro phu fhuôc nhung
cu ng co anh huong nhâf djnh dôI voI su phaf frIôn cua su vâf.
3. Y nghIa phuong phap Iuân cua vIôc nam vu ng haI IoaI
mâu fhuân nay.
- Trong nhân fhuc cân phaI xac djnh du ng mâu fhuân co
ban, fhì moI hIôu du ng duoc ban châf cua su vâf. Trong fhu c fIôn
xa hôI, co xac djnh du ng mâu fhuân co ban, fhì moI xac djnh duoc
duong Iô I chIôn Iuoc cua cach ma ng môf cach khoa hoc.
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 50
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 14: Phân fich mâu fhuân chu yôu va mâu fhuân không chu
yôu, mâu fhuân dôI khang va mâu fhuân không dôI khang. Y nghIa
cua vIôc nam vung vân dô nay.
I. Mâu fhuân chu yôu va mâu fhuân không chu yô u
1. KhaI nIôm
- Mâu fhuân chu yôu Ia mâu fhuân nôI Iôn hang dâu o môI
gIaI doan nhâf djnh cua qua frình phaf frIôn cua su vâf. No co fac
dung quyôf djnh dôI voI nhu ng mâu fhuân khac frong cung môf
gIaI doan cua qua frình do.
- Mâu fhuân không chu yôu Ia nhu ng mâu fhuân không dong
vaI fro quyôf djnh.
Cân chu y:
+ VIôc phân ranh gIoI gIua mâu fhuân chu yô u va mâu fhuân
không chu yôu Ia co y nghIa fuong dôI. ÐoI vì, fuy fhoo hoan canh
cu fhô, co nhung mâu fhuân frong dIôu kIô n nay Ia chu yô u, nhung
frong dIô u kIô n khac IaI duoc coI Ia không chu yô u va nguoc IaI.
+ Mâu fhuân chu yôu fhuong Ia hình fhuc bIôu hIôn cua mâu
fhuân co ban frong fung gIaI doan. Ðo do, vIôc gIaI quyôf mâu
fhuân chu yôu cu ng Ia qua frình gIaI quyôf dân dân mâu fhuân co
ban.
2. Y nghIa phuong phap Iuâ n
- Trong cach ma ng, vIôc xac djnh mâu fhuân chu yôu râf
quan frong. No gIup cho ca ch mang xac djnh duoc ko fhu fruoc
maf, dô ra nhIôm vu frung fâm cân gIaI quyô f va co sach Iuo c phu
hop dô dua cuô c cach mang fIôn Iôn.
- Trong hoaf dông fhu c fIôn, môI nguo I, môI nganh cu ng câ n
fìm ra mâu fhuâ n chu yô u cua ban fhân, cu a nganh mình dô co
huong fâp frung vao công vIôc chinh, fruoc maf dô gIaI quyôf kjp
fhoI.
II. Mâu fhuân dôI khang va mâu fhuân không dôI khang
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 51
hffp://obooks.vdcmodIa.com
Ðây Ia IoaI mâu fhuân dac fhu, chI fôn faI frong nhu ng xa
hôI co gIaI câp dôI khang.
1. KhaI nIôm
- Mâu fhuân dôI khang Ia mâu fhuân gIua nhung gIaI câp,
fâp doan nguo I co khuynh huong dôI Iâp nhau vô IoI ich co ban.
- Mâu fhuân không dôI khang Ia mâu fhuân gIua nhung Iu c
Iuong co khuynh huong dôI Iâp nhau vô IoI ich không co ban.
2. Tinh châf va phuong phap gIaI quyôf haI IoaI mâu fhuân
nay Ia khac nhau.
- Tinh châf: Mâu fhuân dôI khang co xu huong phaf frIôn
ngay cang gay ga f Iôn, co n mâu fhuân không dôI khang co xu
huong ngay cang dju dI.
- Phuong phap va bIôn pha p gIaI quyôf:
+ Mâu fhuân dôI kha ng nhìn chung fhuong duoc gIa I quyôf
bang bao Iu c cach mang.
+ Mâu fhuân không dôI khang fhuong duoc gIaI quyôf bang
phuong phap gIao duc, fhuyôf phuc, phô bình va fu phô bình.
Song, du fIôn hanh bang phuong phap nao fhì ca haI IoaI
mâu fhuân do dôu phaI gIaI quyôf bang dâu franh, chu không fhô
bang cach dung hoa, dIôu hoa gIua cac maf dôI Iâp.
3. Y nghIa phuong phap Iuâ n
Trong fhuc fIôn cach mang không duoc Iân Ioan haI IoaI mâu
fhuân nay dô franh pha m phaI saI Iâm nghIôm frong. Nôu mâu
fhuân dôI kha ng ma xac djnh fha nh mâu fhuân không dôI khang
fhì so dâ n dôn "huu khuynh". Nguoc IaI, mâu fhuâ n không dôI
khang — fhanh mâu fhuâ n dôI kha ng fhì so dân dôn "fa khuynh"
frong vIô c gIaI quyôf mâu fhuân. Ðo do, cân phaI phân fich va gIaI
quyôf môf cach khoa hoc haI IoaI mâu fhuâ n nay.
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Chuãbi ï n) 52
hffp://obooks.vdcmodIa.com
CÂ! 15: NôI dung va y nghIa cua quy Iuâf fu nhung fhay dôI vô
Iuong dân dôn nhung fhay dôI vô châf va nguoc IaI.
Quy Iuâf fu nhung fhay dôI vô Iuong dân dôn nhung fhay dôI
vô châf va nguo c IaI Ia môf frong ba quy Iuâf co ban cua phop bIôn
chung duy vâf. Quy Iuâf na y chI ro cach fhuc cua su phaf frIôn cua
su vâf, hIôn fuong.
I. NôI dung cua quy Iuâf Iuong - châf
MôI su vâf, hIôn fuong dô u Ia môf fhô fhô ng nhâf cua haI
maf châf va Iuo ng. Ðô hIô u duoc mô I quan hô bIôn chung gIua haI
maf nay, fruoc hôf cân phaI nam vung cac khaI nIôm châf va
Iuong.
1. Cap pham fru châf va Iuong
- Châf: Ia môf pham fru frIôf hoc dung dô chI finh quy djnh
vôn co cu a cac su vâf va hIôn fuong, Ia su fhông nhâf hu u co cua
nhung fhuôc finh, Iam cho no Ia no va phân bIôf no voI caI khac.
Tu quan nIôm frôn chu ng fa không nôn dông nhâf khaI nIôm
châf voI khaI nIô m fhuôc finh.
+ MôI su vâf, hIô n fuo ng co nhIô u fhuôc finh. Nhung nhu ng
fhuô c finh nay không fham gIa va o vIôc quy djnh châf nhu nhau,
ma chI co nhung fhuôc finh co ban moI quy djnh châ f cua su vâf.
Vì fhô, chI khI na o fhuôc finh co ban fhay dôI fhì châf cua su vâf
moI fhay dôI. KhI cac fhuôc finh không co ban co fhô fhay dôI,
nhung không Iam cho châf cua su vâf fhay dôI.
+ Maf khac, cac fhuôc finh cu ng nhu châf cua su vâf chI bôc
Iô qua nhu ng môI IIôn hô cu fhô. Ðo do, vIô c phân bIôf fhuôc finh
co ban va không co ban, châf va fhuôc finh cu ng chI Ia fuong dôI.
Va nhu vây, môI su vâf, hIôn fuong không chI co môf châf, ma co
nhIôu châf fuy fhoo nhung mô I quan hô cu fhô cua no voI nhung
caI khac.
+ Châf bIôu hIôn finh ôn djnh fuong dôI cua su vâf, Ia caI vô n
co va không fach roI su vâf. Ðo do, không fhô co châf fôn faI
H!ONC ÐÂN ON THI MON TRIÐT HOC MAC - IÐNIN 53
hffp://obooks.vdcmodIa.com
"fhuân fuy" hoac phu fhuô c vao ca m gIa c chu quan cua con nguo I
nhu ca c nha frIôf hoc duy fâm chu quan quan nIôm.
- Iuong: Ia pham fru frIôf hoc du ng dô chI finh quy djnh vôn
co cua su vâf, vô maf quy mô, frình dô phaf frIôn cua su vâf, bIôu
fhj sô Iuo ng ca c fhuôc finh, cac yôu fô... câu fhanh su vâf.
+ Ða c frung cua Iuong duo c bIôu fhj bang con sô hoac cac daI
Iuong chI kich fhuoc daI hay ngan, quy mô fo hay nho, fông sô
nhIôu hay if, frình dô cao hay fhâp, fôc dô nhanh hay châm v.v..
Nhung dôI voI ca c su vâf phu c fap, không fhô chI dIôn fa bang
nhung con sô chinh xac, ma con phaI duo c nhân fhu c bang kha
nang fru u fuong hoa.
+ Cu ng gIông nhu châf, Iuong Ia ca I kha ch quan vôn co bôn
frong cua su vâf.
+ Su phân bIôf gIua châf va Iuong cu ng Ia fuong dôI, nghIa
Ia, co caI o frong quan hô nay Ia châ f, nhung o frong quan hô khac
IaI Ia Iuong va nguoc IaI. Ðo do, cân chông quan dIôm sIôu hình
fuyôf dôI hoa ranh gIoI gIua châf va Iuong.
2. MôI quan hô bIôn chu ng gIua châf va Iuong
- Châf va Iuong Ia haI maf dôI Iâp: châf fuong dôI ôn djnh,
con Iuong fhuo ng xuyôn bIôn dôI. Song, haI maf do không fach roI
nhau, ma fac dông Iân nhau môf cach bIôn chung. Su fhông nhâf
gIua châf va Iuo ng o frong môf dô nhâf djnh, khI su vâf dang fôn
faI.
Ðô Ia môf pham fru frIôf hoc dung dô chI su fhông nhâf gIua
Iuong va châf, Ia khoang gIoI han, ma frong do su fhay dôI vô
Iuong chua Iam fhay dôI can ban vô châf cu a su vâf. ÐIôm gIoI han
khI ma Iuong daf foI so Ia m fhay dôI châf cua su vâf fhì goI Ia
dIôm nuf.
- Su fhay dôI vô châf qua dIôm nuf duoc goI Ia buoc nhay. Ðo
Ia buoc ngoaf can ban kôf fhu c môf gIaI doan frong su bIôn dôI vô
Iuong, Ia su gIan doan frong qua frình bIôn dôI IIôn fuc cua ca c su
vâf. Ðo vây co fhô noI phaf frIôn Ia su "duf doan" frong IIôn fu c, Ia
frang fha I IIôn hop cua ca c dIôm nuf.

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->