P. 1
Rau má lá sen

Rau má lá sen

|Views: 60|Likes:
Được xuất bản bởilhphuong209

More info:

Published by: lhphuong209 on Feb 24, 2013
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/23/2013

pdf

text

original

TRƯ NG ð I H C C N THƠ KHOA CÔNG NGH B MÔN HÓA

-------

LU N VĂN T T NGHI P KHÓA H C 2003-2007 Tên ñ tài:

ÁP D NG M T S PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH HÓA H C ð I V I CÂY RAU MÁ LÁ SEN CH Y U LÀ LOÀI “Hydrocotyle vulgaris”

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Giáo Viên Hư ng D n: Ths Tôn N Liên Hương

Sinh Viên Th c Hi n: Ng. T. Kim Ph ng 2033065 L p công ngh Hóa Khoá29

C n Thơ 12/2007

L i c m ơn

L I C M ƠN!
Qua hơn ba tháng th c hi n ñ tài t t nghi p ” Áp d ng m t s phương pháp phân tích hóa h c ñ i v i cây rau má lá sen ch y u là loài “Hydrocotyte vulgaris”.K t qu ñ t ñư c như ngày hôm nay. Em xin g i l i chân thành c m ơn ñ n: Quý th y cô khoa công ngh trư ng ð i H c C n Thơ ñã t o cho em nh ng ki n th c và kinh nghi m b ích. Quý th y cô b môn hóa Khoa Khoa H c ñã giúp ñ nh ng ñi u ki n c n thi t cho em làm lu n văn. ð c bi t là cô Tôn N Liên Hương ñã nhi t tình hư ng d n em t n tình trong su t th i gian th c hi n ñ tài. Xin c m ơn ñ n các b n ñ ng l a ñã giúp ñ thành t t lu n văn này. ng h nhi t tình ñ tôi hoàn

Có ñư c ngày hôm nay là s d y d c a gia ñình, th y cô và giúp ñ c a các b n . Xin bày t lòng c m ơn ñ n t t c .

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

i

Danh m c các b ng

DANH M C CÁC B NG
B ng 1: Thu su t các cao b ng phương pháp chi t pha r n ..........................................25 B ng 2: Thu su t các cao b ng phương pháp chi t l ng-l ng ......................................25 B ng 3: K t qu s c ký c t phân ño n I c a cao etyl acetat .........................................29 B ng 4: Tóm t t k t qu ñ nh tính các h p ch t trong cây ...........................................34

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

ii

Danh M c Các Sơ ð Và Hình nh Minh H a

DANH M C CÁC SƠ ð

VÀ HÌNH NH MINH H A

Sơ ñ 1: Qui trình ñi u ch các lo i m u cao ............................................................... 20 Hình 1: Cây rau má lá sen Hydrocotyle vulgaris L. ...................................................... 2 Hình 2: Cây “Hydrocotyle vulgaris” ............................................................................ 3 Hình 3: Cây “Hydrocotyle bonariensis” ....................................................................... 4 Hình 4: Cây “Centella asiatica” .................................................................................. 5 Hình 5: Rau má lá sen “Hydrocotyle vulgaris” ñã phơi gió và xay nhuy n .................. 18 Hình 6: Ngâm d m b t cây v i metanol ....................................................................... 18 Hình 7: Cao MeOH t ng .............................................................................................. 18 Hình 8: Máy soxhlet dùng chi t pha r n ....................................................................... 19 Hình 9: Bình lóng dùng trích l ng-l ng ....................................................................... 21 Hình 10: C t s c ký cao Ea phân ño n I ....................................................................... 23 Hình 11: Cao PE .......................................................................................................... 26 Hình 12: Cao cloroform .............................................................................................. 26 Hình 13: Cao Ea phân ño n I ....................................................................................... 27

Trung tâm 14: Caoliệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu Hình Học Ea phân ño n II ...................................................................................... 27
Hình 15: Cao Ea ................................................................................................................... 28 Hình 16: Các cao alcol giai ño n sau ........................................................................... 28 Hình 17: Phân ño n 1-4 ............................................................................................... 30 Hình 18: L 41 ............................................................................................................ 30 Hình 19: Phân ño n 43-53 ........................................................................................... 30 Hình 20: Thu c th Bouchardat, Cao PE sau và trư c khi thêm thu c th ................... 31 Hình 21: Cao Ea trư c và sau khi thêm thu c th , thu c th Shibata ........................... 31 Hình 22: Cao PE trư c và sau cho thu c th , thu c th ............................................... 32 Hình 23: Cao metanol .................................................................................................. 32 Hình 24: Cao metanol trư c và sau cho thu c th , thu c th gelatin m n .................... 32 Hình 25: Cao cloroform trư c và sau cho thu c th , thu c th Molish ........................ 33

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

iii

Chương 1: M ð u

CHƯƠNG 1 M ð U

Chúng ta cũng như b n bè trên th gi i ñ u ñánh giá cao s phong phú, ý nghĩa th c ti n, giá tr khoa h c cũng như kinh t c a ngu n tài nguyên cây thu c Vi t Nam. Cây thu c dân t c và ñ c bi t tri th c y h c dân t c c truy n Vi t Nam ñã góp ph n không nh trong vi c duy trì s t n t i và phát tri n c a dân t c chúng ta t xa xưa ñ n nay. Nó ñang và ch c ch n s còn ñóng vai trò quan tr ng trong vi c chǎm sóc s c kh e cho con ngư i và s t n t i m t cách b n v ng c a y h c c truy n Vi t Nam. T nh ng năm 1940, y h c hi n ñ i b t ñ u nghiên c u tác d ng c a rau má. Hi n nay rau má ñã ñư c s d ng r t ña d ng dư i hình th c thu c tiêm, thu c m ñ ñi u tr t t c các ch ng b nh v da như v t b ng, v t thương do ch n thương, do gi i ph u, c y ghép da, nh ng v t l lâu lành, v t l do ung thư, b nh phong, v y n n. Rau má ñư c dùng trong th c ph m như m t lo i rau gia v (ăn s ng), rau ăn (lu c, n u canh) ho c nư c gi i khát (c cây giã nhuy n v i nư c và ñư ng). ð c bi t mi n nam, nhân dân r t ưu chu ng rau má. Có nhi u lo i rau má có ñ c ñi m lá tròn, cu ng lá gi a cùng ñư c g i là rau má lá sen. Nhưng th c ch t chúng là nh ng loài khác nhau và có tên khoa h c riêng bi t, như Hydrocotyle bonariensis, Hydrocotyle vulgaris,…ñ c bi t có v ñ ng hơn loài rau má thư ng. G Trung tâmtrongn yñây,c,loàiĐHc… Tuy Thơ“Hydrocotyle vulgaris “chưaut cùngqua kh o sát cứu Học hliệu “Hydrocotylenhiên @ Tài liệu nghiên tập và nghiên Cần bonariensis” ñã ñư c học c ng nh ng ng d ng sinh h và nghiên c u ñ xác ñ nh thành ph n hóa h c, tìm hi u công d ng c a nó. Nên chúng tôi ti n hành nghiên c u ñ tài “Áp d ng m t s phương pháp phân tích hóa h c ñ i v i cây rau má lá sen ch y u là loài “Hydrocotyle vulgaris”.

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

1

Chương 1: M ð u

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Hình 1: Cây rau má lá sen Hydrocotyle vulgaris L.

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

2

Chương 2: T ng Quan

CHƯƠNG 2 T NG QUAN
2.1. GI I THI U V M T S LOÀI RAU MÁ THƯ NG G P

2.1.1. Rau má lá sen (Hydrocotyle vulgaris) [6,7,8,12,13,14,15,16,17,18,19,20,20,21,22]

Hình 2: Cây “Hydrocotyle vulgaris” 2.1.1.1. Danh pháp và phân lo i Tên khoa h c: Hydrocotyle vulgaris (L) Tên liệu ĐH Marsh pennywort,pennywort.water pennywort , Fairy Trung tâm Họcnư c ngoài: Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu tables, water! white rot, (Ches). Penny rot, (Shrop). Farthing rot, flowkwort, (Norf). Rotgrass, (N'thum). Shilling rot, (Ayr). Sheep rot, War, Cumb, N'thum,… Tên thư ng g i: Rau má lá sen Phân lo i: Gi i: Plantae Phân gi i: Viridaeplantae Ngành: Tracheophyta Phân ngành: Spermatophytina L p: Magnoliopsida B : Araliales H : Apiaceae (Hoa tán) Phân h : Hydrangeoideae Tông: Hydrangeae Chi: Hydrocotyle Loài: vulgaris L. 2.1.1.2. ð c ñi m th c v t C lưu niên, nh n nh i, cây m nh kh nh, khai căn t i các ñ t, cây cao t 0,1 m ñ n 0,5 m, cành non ngăn nh t 4-5 in (1 in=2,54 cm), lá tròn ngang 8-35 mm,
SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng 3

Chương 2: T ng Quan hình khiên, khía tay bèo, không b r ch gi a lá, 6-9 gân lá ñư ng tr c n i rõ m t dư i lá, gân lá t a ra t cu ng lá, lá kèm có khía khô xác, lá m m co l i vào cu n lá, cu n lá th ng dài 25 cm chính gi a lá, có lông lơ thơ, ra hoa t tháng 6-8, nh màu tr ng nh ñư c nhu m màu v i màu h ng và màu xanh l c, 2-5 cánh hoa, th lư ng tính, 1mm, ñài hoa t n t i m t th i gian ng n ho c không có, bao ph n màu vàng, t th ph n, ra qu t tháng 7-10 dài 2 mm, r ng 2,5 mm, dày 0,8 mm, không có cu n lá bào t . 2.1.1.3. Sinh thái L n lên tùy thích trong nh ng ch vũng ñ m l y, trên nh ng mép c a nh ng h và nh ng sông…Cây thích ánh sáng, cát, ñ t sét phì nhiêu và n ng môi trư ng d b n. Cây thích axít, trung tính, ki m. Nó yêu c u ñ t m ư t. 2.1.1.4. Phân b Châu á, b c m , phía tây vùng Caspian, châu âu, g n ñây phát hi n có m c Vi t Nam. 2.1.1.5. Công d ng Thư ng dùng ñ tr ung thư, tr ho gà-phương thu c y h c c truy n M ch. 2.1.2. Rau má lá sen (Hydrocotyle bonariensis) [4,10] 2.1.2.1. Danh pháp và phân lo i ðan

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Hình 3: Cây Hydrocotyle bonariensis L. Tên khoa h c: Hydrocotyte bonariensis L. Tên khác: Hydrocotyte polystachya, Penywort, Large leaf penywort paraguita, rau má lá sen. Phân lo i: Gi i: Th c v t Ngành: Magnoliophyta L p: Magnoliopsida

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

4

Chương 2: T ng Quan Th : Apiales H : Apiaceae Chi: Hydrocotyle Loài: Bonariensis 2.1.2.2. ð c ñi m th c v t Là lo i c lưu niên, nh n, d ng thân r , m c bò, t i m i ñ t có nhi u r và cho ra 1-2 lá vươn th ng lên, c ng lá dài 15-20 cm. Lá hình l ng, phi n tròn, m ng, r ng 3-12 cm, có thùy c n, mép lá khía tai bèo, cu n lá ñính gi a ch không ph i mép như các cây khác; lá kèm khô xác, dài 0,2-0,4 cm.Tán hoa ñư ng kính 1-6 cm g m nhi u tua t t o thành vòng tròn, c ng cu n chính có th dài t i 40 cm, cu ng nh dài 0,2-2 cm. Hoa nh , 5 cánh màu tr ng ho c vàng kem, lá ñài nh n màu l c. Qu hình b u d c, dày 0,5-2 mm, r ng 2,5-3 mm, ñáy và ñ nh có khía s ng lưng và ph n gân n i rõ. S ng d trong nư c nhưng cũng ch u ñư c môi trư ng khô, xu t x M , g n ñây phát hi n m c Vi t Nam. 2.1.2.3. Công d ng ðang nghiên c u t i Khoa Khoa h c. 2.1.3. Rau má [9,11] nam

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Hình 4: Cây “Centella asiatica” 2.1.3.1. Phân lo i khoa h c Danh pháp khoa h c: Centella asiatica Tên khoa h c ñ ng nghĩa: Hydrocotyle asiatica L. Tên khác: Rau má, tích tuy t th o, lôi công th o. Phân lo i: Gi i: Plantae Ngành: Magnoliophyta L p: Magnoliopsida B : Apiales
SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

5

Chương 2: T ng Quan H : Apiaceae (Umbelliferae) Chi: Centella Loài: C.asiatica 2.1.3.2. Mô t Rau má là m t loài cây m t năm thân th o trong h Hoa tán (Umbelliferae). Thân cây rau má g y và nh n, là lo i thân bò lan, màu xanh l c hay l c ánh ñ , có r các m u. Nó có các lá hình th n, màu xanh v i cu ng dài và ph n ñ nh lá tròn, k t c u trơn nh n v i các gân lá d ng lư i hình chân v t. Các lá m c ra t cu ng dài kho ng 5-20 cm. B r bao g m các thân r , m c th ng ñ ng. Chúng có màu tr ng kem và ñư c che ph b ng các lông tơ r . Hoa rau má có màu t ánh h ng t i ñ , m c thành các tán nh , tròn g n m t ñ t. M i hoa ñư c bao ph m t ph n trong 2 lá b c màu xanh. Các hoa lư ng tính này khá nh (nh hơn 3 mm), v i 5-6 thùy tràng hoa. Hoa có 5 nh và 2 vòi nh y. Qu có hình m t lư i dày d c, ñây là ñi m phân bi t nó v i các loài trong chi. Hydrocotyle có qu v i b m t trơn, s c hay gi ng như m n cơm. Qu c a nó chín sau 3 tháng và toàn b cây, bao g m c r , ñư c thu hái th công. 2.1.3.3. Phân b , thu hái và ch bi n Có ngu n g c Australia, các ñ o Thái Bình Dương, New Guinea, Melanesia, Malesia và châu Á. M c liệu i kh p nơi Vi t @ và liệu c vùng nhi t ñ như Lào, Trung tâm Họchoang tĐH Cần Thơ NamTàicác nư học tập và inghiên cứu Campuchia, Indonesia, n ð ... Toàn cây khi tươi có v ñ ng, hơi hăng khó ch u; khi khô ch còn mùi c khô. Thu hái quanh năm. Dùng tươi hay sao vàng. 2.1.3.4. Thành ph n Tuỳ theo khu v c tr ng ho c mùa thu ho ch t l các các ho t ch t có th sai bi t. Thành ph n c a rau má bao g m nh ng ch t sau: beta caroten, sterol, saponin, alkaloid, flavonol, saccharid, Ca, Fe, Mg, Mn, P, K, Zn, các lo i vitamins B1, B2, B3, C và K. 2.1.3.5. S d ng Nó ñư c s d ng như m t lo i rau cũng như trong y h c Ayurveda và y h c c truy n Trung Hoa. Rau má hi n nay còn là m t v thu c dùng trong ph m vi nhân dân, ñ ng th i còn là lo i rau ăn. Nhân dân ta coi v rau má là m t lo i thu c mát, v ng t, hơi ñ ng, tính bình, không ñ c, có tính ch t gi i nhi t, gi i ñ c, thông ti u, dùng ch a th huy t, t l , khí hư, b ch ñ i, l i s a. Theo Trung y, rau má có tính hàn (l nh), tân (cay), kh (ñ ng). Khi ăn d ng tươi như m t lo i rau, ngư i ta cho r ng nó giúp cho vi c duy trì s tr trung.
SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng 6

Chương 2: T ng Quan Nư c s c t lá rau má ñư c coi là có tác d ng h huy t áp. Lo i nư c s c này cũng ñư c coi là m t lo i thu c b dư ng ñ có s c kh e t t (tăng trí nh , th l c). Lo i thu c ñ p t lá cũng ñư c dùng ñ ñi u tr nh ng ch ñau, h s t. Nó còn ñư c dùng trong ñi u tr các ch ng phù; viêm thanh qu n, tĩnh m ch, ph qu n; các b nh trĩ, phong, eczema hay v y n n; gi i ng ñ c s n và l i ti u . M t vài báo cáo khoa h c cho th y kh năng c a rau má trong vi c h tr làm lành v t thương. Khi ñi u tr b ng rau má, s li n s o ñư c kích thích b ng vi c s n xu t ra các ch t keo lo i I. Vi c ñi u tr này cũng cho th y s gi m sút ñáng k c a các tác ñ ng viêm nhi m và vi c t o ra các nguyên bào s i. Các nhà th o m c h c còn cho r ng nó có ch a nhân t trư ng th g i là Vitamin X tr trung có tác d ng b dư ng cho não và các tuy n n i ti t và xác nh n r ng nư c chi t t rau má giúp c i thi n các v n ñ v h tu n hoàn và da. T i m t s nư c, ngư i ta còn nghiên c u rau má ñ tìm tác d ng ch a b nh h i và b nh lao. 2.2. M T S K THU T CHI T TÁCH H P CH T RA KH I CÂY [5] Có nhi u cách ñ chi t tách h p ch t h u cơ ra kh i cây c . Các k thu t ñ u xoay quanh hai phương pháp chính là chi t l ng – l ng và chi t r n – l ng (ngâm d m, chi t ng m ki t, chi t pha r n....). Trong th c nghi m, vi c chi t r n – l ng ñư c áp d ng nhi u hơn. 2.2.1. K thu t chi t ngâm d m (Maceration) Ngâm b t cây trong m t Thơ a ng th y tinh ho b ng thép không g Trung tâm Học liệu ĐH Cần bình ch @b Tài liệu họcctập và nghiên, cứu bình có ñ y n p. Tránh s d ng bình b ng nh a vì dung môi có th hòa tan m t ít nh a, gây nh m l n là h p ch t ñó có ch a trong cây. Rót dung môi tinh khi t vào bình cho ñ n x p x p b m t l p b t cây. Gi yên nhi t ñ phòng trong m t ñêm ho c m t ngày, ñ cho dung môi xuyên th m vào c u trúc t bào th c v t và hòa tan các h p ch t t nhiên. Sau ñó, dung d ch chi t ñư c l c qua m t t gi y l c; thu h i dung môi s ñư c cao chi t. Ti p theo rót dung môi m i vào bình ch a b t cây và ti p t c quá trình chi t m t s l n n a cho ñ n khi chi t ki t m u cây. Ki m tra vi c chi t ki t m u cây b ng s c ký l p m ng ho c nh m t gi t dung d ch chi t lên t m ki ng s ch, ñ b c hơi và xem có còn ñ l i v t gì trên m t ki ng hay không, n u không còn v t gì là ñã chi t ki t. Có th gia tăng hi u qu s chi t b ng cách th nh tho ng ñ o tr n, x c ñ u l p b t cây ho c có th g n bình vào máy l c ñ l c nh (chú ý n p bình b bung ra làm dung d ch chi t b trào ra ngoài). M i l n ngâm dung môi, ch c n 24 gi là ñ , vì v i m t lư ng dung môi c ñ nh trong bình, m u ch t ch hòa tan vào dung môi ñ n ñ t m c bão hòa, không th hòa tan thêm ñư c nhi u hơn; có ngâm lâu hơn ch m t th i gian. Quy t c chi t là chi t nhi u l n, m i l n m t ít lư ng dung môi. ðây là quá trình chi t gián ño n, không ñòi h i thi t b ph c t p, có th d dàng thao tác v i m t lư ng l n m u.

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

7

Chương 2: T ng Quan 2.2.2. K th t chi t ng m ki t

D ng c : G m m t bình ng m ki t b ng th y tinh hình tr ñ ng dư i ñáy bình là m t van khóa ñ ñi u ch nh v n t c c a dung d ch ch y ra, m t bình ch a ñ t bên dư i ñ h ng dung d ch chi t. Phía trên cao c a bình ng m ki t là bình lóng ñ ch a dung môi chi t. Th c hành: B t cây ñư c xay thô, l t ñư c qua l rây 3 mm. M u không nên to hơn vì s chi t không ki t, m u ñư c xay quá m n ho c m u có tính nh y nh a…s c n tr dòng ch y. ðáy c a bình ng m ki t ñư c lót b ng bông th y tinh và m t t gi y l c. B t cây ñư c ñ t vào bình bên trên l p bông th y tinh, lên g n ñ y bình. ð y b m t l p b t b ng m t t gi y l c và ch n lên trên b ng nh ng viên bi th y tinh ñ cho dung môi không làm xáo tr n b m t l p b t. T t rót dung môi c n thi t vào bình cho ñ n khi dung môi ph x p x p phía trên l p m t. Có th s d ng dung môi nóng ho c ngu i. ð yên sau m t th i gian, thư ng là 12-24 gi . M van bình ng m ki t cho dung d ch chi t ch y ra t ng gi t nhanh và ñ ng th i m khóa bình lóng ñ dung môi tinh khi t ch y vào bình ng m ki t. ði u ch nh sao cho v n t c dung môi tinh khi t ch y vào bình ng m ki t b ng v i v n t c dung d ch chi t ch y ra kh i bình ng m ki t. Phương pháp ñư c s d ng ph bi n. So v i phương pháp ngâm d m, phương pháp này ñòi h i thi t b ph c t p hơn m t chút nhưng hi u qu l i cao hơn và ít m t công hơn, vì ñây là quá trình chi t liên t c dung môi trong bình ng m Học bão ĐH Cần ñư liên t c liệu b ng dung môi tinh khi tâm ki t ñã liệuhòa m u ch t sThơc@ Tàithay th học tập và nghiênt nhưng thao tác v i m t lư ng nh m u. 2.2.3. K thu t chi t pha r n Nguyên t c chi t pha r n là tương tác gi a các ch t tan trong m t dung d ch lên trên ch t h p thu (như trong s c ký c t). D ng c : G m m t c t là ph u l c x p b ng th y tinh, bình tam giác, h th ng t o áp su t b ng vòi nư c. H th ng ch ho t ñ ng v i m t áp su t v a ph i, kho ng 2070 mmHg, s d ng áp su t m nh s làm gãy c t h p thu. Th c hành: N p ch t h p thu vào c t: g n ph u l c x p vào bình tam giác và cho h th ng t o áp su t kém ho t ñ ng. Múc t ng lư ng nh ch t h p thu khô cho vào ph u, dùng nút th y tinh có ñáy b ng ñ nén nh và ñ u. V a n p ch t h p thu vào ph u, v a gõ nh vào thành ph u ñ ch t h p thu t o thành m t kh i ñ ng nh t, ch t ch , có b m t b ng ph ng. Chi u cao c a ch t h p thu sau khi n p c t ch ñư c cao kho ng 5cm. N u c n chi t tách m t lư ng nguyên li u ñ u nhi u hơn thì s d ng ph u có ñư ng kính l n hơn. Sau khi n p c t xong, ñ t m t l p bông gòn d y lên trên b m t ch t h p thu ñ tránh cho dung môi sau này làm hư h i b m t ch t h p thu.

Trung

cứu

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

8

Chương 2: T ng Quan R a và cân b ng c t: sau khi n p c t, c t này c n ñư c r a v i dung môi. Thao tác b ng cách rót dung môi lên trên ñ u c t r i hút ho c nén cho dung môi ch y ngang qua c t. N p m u lên c t: ñ t m u lên trên b m t c t sao cho t o thành m t l p m ng trên b m t c t. Lư ng m u n p lên ñ u c t ph i ít hơn kh năng c a ch t h p thu. Gi i ly m u ra kh i c t: L a ch n ñ phân c c c a dung môi gi i ly h p ch t ra kh i c t tùy vào m c ñích c n cô l p h p ch t như th nào. N u mu n thu ñư c t t c s n ph m có trong nguyên li u thành m t dung d ch ñ m ñ c v i lư ng th tích nh s d ng ngay l p t c m t lo i dung môi m nh. Mu n chia nguyên li u ban ñ u thành nhi u phân ño n có tính phân c c khác nhau gi i ly v i dung môi có ñ phân c c tăng theo ki u b c thang Công d ng: ð xác ñ nh m c ñ phân c c c a m t h p ch t chưa bi t Làm ñ m ñ c m t h p ch t ð phân chia cao thô ban ñ u thành các phân ño n có tính phân c c khác nhau

Trung tâm Học liệu lĐH Cần h p ch @ Tài liệu n kh o tập và nghiên cứu ð phân p m t m u Thơ t thiên nhiên c học sát
2.2.4. K thu t chi t l ng-l ng Vi c chi t l ng –l ng ñư c th c hi n b ng bình lóng, trong ñó cao alcol thô ban ñ u ñư c hòa tan vào pha nư c. S d ng các dung môi h u cơ lo i không hòa tan v i nư c ho c lo i có th h n h p ñư c v i nư c, ñ chi t ra kh i pha nư c các h p ch t có tính phân c c khác nhau (tùy vào ñ phân c c c a dung môi). Tùy vào t tr ng so sánh gi a dung môi và nư c mà pha h u cơ n m l p trên ho c dư i so v i pha nư c. Vi c chi t ñư c th c hi n l n lư t t dung môi h u cơ kém phân c c ñ n dung môi phân c c. V i m i lo i dung môi h u cơ, vi c chi t ñư c th c hi n nhi u l n, m i l n m t lư ng nh th tích dung môi, chi t ñ n khi không còn ch t hòa tan vào dung môi (chi t ki t) thì ñ i sang chi t v i dung môi có tính phân c c hơn. Dung d ch các l n chi t ñư c gom chung l i, làm khan nư c, ñu i dung môi thu ñư c cao chi t. K thu t chi t l ng-l ng có như c ñi m là do ph i l c bình lóng nhi u l n, d t o nhũ tương gây khó khăn trong vi c tách pha thành hai l p. 2.2.5. L a ch n dung môi ñ chi t tách: Ch n dung môi ph i có tính trung tính, không quá d cháy, hòa tan ñư c h p ch t c n kh o sát; sau khi chi t tách xong, dung môi ñó có th ñư c lo i b d

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

9

Chương 2: T ng Quan dàng. C n tránh các dung môi ñ c như benzen ho c d cháy do có nhi t ñ sôi th p như dietyl eter,… Ngư i ta thư ng s d ng các dung môi không hòa tan trong nư c như các hydrocarbon (hexan, toluene), alcol (butanol), ceton (metyl etyl ceton), acetate (etyl, butyl), cloroform, clorur metylen. Các lo i dung môi này tương ñ i r ti n, có bán s n, ñ nh t th p, t tr ng tương ñ i khác so v i nư c. 2.2.6. Làm khô m u ch t: Sau khi làm chi t m u cây b ng dung môi, l c, thu h i dung môi có ñư c cao. Cao chi t này c n ñư c s y khô vì các lý do sau: Các h p ch t trong cao s hơn là tr ng thái l ng. n ñ nh b n n u chúng hi n di n tr ng thái khô

ð tính ñúng thu su t c a cao chi t so v i lư ng cây khô ban ñ u (ghi trong báo cáo, ñ khi c n có th l p l i thí nghi m). ð ti p t c tinh ch cao b ng s c ký c t N u m u là h p ch t tinh khi t mu n ño các s li u ph thì m u c n ñư c s y khô, n u còn l n v t nư c, trên ph ñ xu t hi n tín hi u c a nư c, gây khó khăn cho vi c gi i ñoán c u trúc. Các phương pháp làm khô m u ch t: s y khô b ng khí trơ trong máy cô quay chân không, s y khô b ng bình hút m,…

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
2.3. M T S PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH HÓA H C [1, 2,5] 2.3.1. Phương pháp s c ký S c ký là phương pháp phân tích, phân li, phân tích các ch t d a vào s phân b khác nhau c a chúng gi a hai pha ñ ng và pha tĩnh. Khi ti p xúc v i pha tĩnh, các c u t c a h n h p s phân b gi a pha ñ ng và pha tĩnh tương ng v i tính ch t c a chúng (tính t h p ph v.v…). Trong các h th ng s c ký ch có các phân t pha ñ ng m i chuy n ñ ng d c theo h s c kí. Các ch t khác nhau s có ái l c khác nhau v i pha ñ ng và pha tĩnh. Trong quá trình pha ñ ng chuy n ñ ng d c theo h s c kí h t l p pha tĩnh này ñ n l p pha tĩnh khác, s l p ñi l p l i quá trình h p ph , ph n h p ph . H qu là các ch t có ái l c l n v i pha tĩnh s chuy n ñ ng ch m hơn qua h th ng s c kí so v i các ch t tương tác y u hơn v i pha này. Nh ñ c ñi m này mà ngư i ta có th tách các ch t qua quá trình s c kí. 2.3.1.1. S c ký c t C t dùng ñ s c ký là ng buret ñư ng kính kho ng 8-12cm, dài kho ng 2530cm. ð r a s ch và s y khô, k p buret v trí th ng ñ ng trên giá s t. Lót m t l p bông th y tinh ñáy buret. Ch t h p ph ñ nh i vào c t ñư c ch n theo nguyên t c sau: ch n silicagel hay nhôm oxit hay than ho t tính… T l kh i lư ng gi a h n h p các ch t c n s c ký và kh i lư ng ch t h p ph thư ng 1/100.

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

10

Chương 2: T ng Quan S c ký c t h ñư c ti n hành ñi u ki n áp su t khí quy n. Pha tĩnh thư ng là nh ng h t có kích thư c 50-150 µ m ñư c n p trong m t c t th y tinh. M u ch t c n phân tách ñư c ñ t ph n trên c t, phía trên pha tĩnh (có m t l p bông th y tinh che ch ñ l p m t không b xáo tr n), bình ch a dung môi gi i ly ñư c ñ t phía trên cao c t. Dung môi gi i ly ra kh i c t ph n dư i c t, ñư c h ng vào nh ng l nh ñ t ngay ng d n ra c a c t. H th ng này thư ng làm cho s tách ch m, hi u qu th p so v i s c ký l ng hi u năng cao (HPLC). S c ký c t h cũng có ưu ñi m như pha tĩnh và các d ng c thí nghi m r ti n, d ki m có th tri n khai v i m t lư ng l n m u ch t. Có hai phương pháp nh i ch t h p ph vào c t: N p ch t h p thu d ng s t vào c t: g m ch t h p thu và dung môi vào c t cùng lúc. N p ch t h p thu d ng khô vào c t: dung môi ñư c cho vào c t trư c, sau ñó cho ch t h p thu vào. 2.3.1.2. S c ký b n m ng S c ký l p m ng còn g i là s c ký ph ng, d a ch y u vào hi n tư ng h p thu trong ñó pha ñ ng là m t dung môi ho c h n h p các dung môi, di chuy n ngang qua m t pha tĩnh là m t ch t h p thu trơ ví d như silicagel ho c oxit alumin... Pha tĩnh này tráng thành m t l p m ng, ñ u ph lên m t n n ph ng như t m ki ng, t m nhôm, t m plastic. Do ch t h p thu ñư c tráng thành m t l p m ng nên phương pháp này ñư c g i là s c ký l p m ng. Các bư c ti n hành s c ký b n m ng Chu n b vi qu n: vi qu n là m t ng th y tinh có ñư ng kính trong c a ng ph i nh , 1-2mm, m t ñ u ñư c vót nh t. M t ng vi qu n có th s d ng ñ ch m nhi u lo i m u dung d ch khác nhau, ch c n sau m i l n s d ng, r a s ch vi qu n b ng dung môi h u cơ, thí d như aceton. Chu n b t m b n m ng: v i các b n ñ theo dõi s c ký c t có chi u dài 5cm. V i b n dùng ñ ño Rf, ñ sau này công b k t qu , nên có chi u dài 10cm. T t m b n m ng thương m i 20x20cm, dùng kéo c t b n v i kích thư c c n thi t. Chu n b dung d ch: hòa tan h n h p các ch t trong dung môi thích h p ñ ñư c dung d ch có n ng ñ kho ng 2-5% ðưa m u ch t lên b n s c ký: Dùng ng mao qu n nh ñ l y dung d ch các ch t nh lên tuy n xu t phát (cách mép dư i 1 cm) sao cho các v t cách nhau kho ng 1cm và cách mép bên kho ng 1,5cm. Trên m c ti n tuy n dung môi (cách b c nh trên 0,5-1 cm) dùng m t ñ u vi t chì vót nh n v ch m t ñư ng h n xu ng l p h p thu. Làm như th khi dung môi gi i ly ñi lên ñ n ñ u trên s bu c ng ng l i, giúp cho m i b n s có k t thúc gi ng nhau. ði u ch nh lư ng dung d ch nh xu ng sao cho v t xu t phát có kích thư c nh (ñư ng kính v t kho ng 2-5mm). ð ngoài không khí cho dung môi bay h t.

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

11

Chương 2: T ng Quan Ch y s c ký: quá trình ch y s c ký ñư c ti n hành trong bình ñ y kín ch a dung môi làm pha ñ ng. Bình ñư c bão hòa b i dung môi b ng cách d ng m y băng gi y l c (t m dung môi) xung quanh thành bình r i ñ yên kho ng 30 phút. 0 Sau ñó, ñ t b n s c ký vào bình ñ nghiêng kho ng 20-30 sao cho dung môi ti p xúc v i b n m ng dư i tuy n xu t phát r i ñ y bình. Hi n hình v t: khi dung môi dâng lên cách mép trên thì nh nhàng nh c b n s c ký ra kh i bình. Cho bay hơi h t dung môi trong không khí. Khi s c ký nh ng ch t không có màu, ta c n ch n nh ng phương pháp thích h p ñ nh n ra v t ch t. Trong nhi u trư ng h p có th hi n hình nh iot b ng cách ñ t b n s c ký trong bình kín ch a hơi iot. L p ch t h p ph trên b n s c ký s nhu m màu Iot, vùng v t ch t kh o sát không có màu. Có th x lý b ng hơi Brom ho c phun nh ng tác nhân thích h p (axit Sunfuric ñ m ñ c, dung d ch KMnO 4 ,…) ho c quan sát b n s c ký trong ánh sáng t ngo i. Ti n hành s c ký nhanh, s d ng ít ch t, có kh năng làm hi n màu cho các ch t kh o sát.

2.4. ð NH TÍNH CÁC CH T H U CƠ TRONG CÂY [3] 2.4.1. Alcaloid ð i cương Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu Alcaloid là nhóm h p ch t t nhiên hi n di n khá nhi u trong các h th c v t v i c u trúc hóa h c và ho t tính sinh h c r t ña d ng. Các ñ c tính hóa lý c a alcaloid ða s alcaloid không màu, tr ng thái k t tinh r n v i ñi m nóng ch y xác ñ nh ho c có kho ng nhi t ñ phân h y. M t vài alcaloid d ng nh a vô ñ nh hình, m t vài alcaloid d ng l ng (nicotin, conilin) và m t vài alcaloid có màu (berberin màu vàng, betanidin màu ñ ). Alcaloid là nh ng h p ch t base y u, do s có m t c a nguyên t nitơ. Các alcaloid d ng base t do h u như không tan trong nư c, nhưng thư ng tan t t trong dung môi h u cơ như cloroform, dietyl eter, alcol b c th p. Các mu i c a alcaloid thì tan trong nư c, alcol và h u như không tan trong dung môi h u cơ như cloroform, dietyl eter, benzen. Các thu c th ñ ñ nh tính alcaloid Có ba thu c th thông d ng là: Mayer, Dragendorff, Bertrand… a)Thu c th Mayer HgCl 2 Nư c c t KI 6.8g 500ml 2.5g

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

12

Chương 2: T ng Quan b)Thu c th Dragendorff Dung d ch A: Bi(NO 3 ) 3 CHCOOH Nư c c t Dung d ch B: KI Nư c c t 8g 20ml 850mg 10ml 40ml

Khi s d ng l y 20 ml dung d ch h n h p 2 dung d ch (A+B), thêm vào CHCOOH (20ml) và nư c c t (100 ml).

d)Thu c th Bertrand Axit Silicotungstic 5g Nư c c t 2.4.2. Flavonoid ð i cương 100 ml

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
Flavonoid là nh ng h p ch t màu phenol th c v t, t o nên màu cho r t nhi u rau, qu , hoa,… Ph n l n các flavonoid có màu vàng. Tuy v y, m t s s c t có màu xanh, tím, ñ , không màu cũng ñư c x p vào nhóm này vì v m t hóa h c. Các flavonoid thư ng d k t tinh. Flavonoid nào mang nhi u nhóm metoxy -OCH 3 và ít nhóm hydroxyl – OH, có tính phân c c y u, tan t t trong dung môi ít phân c c như: bezen, cloroform, etyl acetat ñôi khi tan m t ph n trong hexan. Flavonoid mang nhi u nhóm hydroxyl, có tính phân c c m nh s hòa tan t t trong dung môi có tính phân c c như aceton, etanol, metanol, butanol, nư c,… Các thu c th ñ ñ nh tính s hi n di n c a flavonoid Thu c th Shibata: HCl ñ m ñ c, b t Mg kim lo i, alcol isoamil 2.4.3. Steroid H u h t các steroid là hydrocarbon có mang m t s nhóm ch c như hydroxyl (-OH), acetyl (-OAc), eter (-O-), carbonyl (C=O ester ho c acid carboxylic), n i ñôi (-C=C-)… nên nói chung là nh ng hơp ch t có tính ít phân c c, có tính thân d u nên tan t t trong eter d u h a, hexan, eter dietyl, cloroform,… ít tan trong nư c ngo i tr khi chúng k t h p v i các phân t ñư ng ñ t o thành glycosid. Thu c th ñ nh tính steroid Ph n ng Liebermann – Burchard
SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng 13

Chương 2: T ng Quan Anhidrid acetic 20ml H 2 SO 4 ñ m ñ c(1 ml) Ph n ng Salkowski: H 2 SO 4 ñ m ñ c

2.4.4. Saponin ð i cương v saponin: Là m t glicosid phân b khá r ng trong th c v t, có m t s tính ch t ñ c trưng: khi hòa vào nư c s có tác d ng làm gi m s c căng b m t c a dung d ch và t o nhi u b t; saponin thư ng d ng vô ñ nh hình có v ñ ng. ð phát hi n s hi n di n c a saponin trong cao chi t c n ph i th tính t o b t. Th nh ĐH Cần Cân b t m u (1g) cho vào tập và ch a s n Trung tâm Họcñliệutính saponin: Thơ @ Tài liệu họcerlen 500mlnghiên cứu 100ml nư c sôi, gi cho sôi nh kho ng 30 phút. L c ñ ngu i và thêm nư c c t ñ n100 ml (nư c s c) 2.4.5. Tanin Tanin là nhóm h p ch t polyphenol phân b r ng rãi trong h th c v t. Ngư i ta g p tanin h ng ngày trong cu c s ng (trà, rư u vang ñ , nhi u lo i trái cây nh t là trong v trái măng c t,…). Các nhóm tanin có tr ng lư ng phân t kho ng 500-3000. Các tanin do mang nhi u nhóm –OH nên ít nhi u (tùy theo tr ng lư ng phân t c a chúng) hòa tan trong nư c t o nên dung d ch nh t. Trong k ngh làm giày da, ngư i ta s d ng tanin làm thu c da vì tanin có tính ch t làm ñông t các protein c a l p da trong: tanin t o các n i hydrogen liên k t phân t gi a các nhóm –OH và -NH 2 c a protein v i các nhóm –OH phenol c a tanin. ð nh tính tanin b ng thu c th sau ñây: Thu c th Stiasny: Formol 36% HCl ñ m ñ c Dung d ch gelatin m n: 20ml 10ml

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

14

Chương 2: T ng Quan Gelatin Dung d ch NaCl bão hòa Dung d ch axetat chì bão hòa: Pb(CH 3 COO) 2 Dung d ch FeCl 3 1% trong nư c. 20gram 100ml

2.4.6. Glicosid ð i cương v glicosid Các glicosid hi n di n trong r t nhi u h th c v t và t t c các b ph n cây: lá, v , h t,… Các glicosid thư ng là ch t k t tinh và có v ñ ng. Glicosid là h p ch t mà c u trúc hóa h c g m có 2 ph n: ph n ñư ng và ph n không ñư ng thư ng ñư c g i là aglycon. Dư i tác d ng c a enzym th c v t ho c acid ho c ki m, glicosid b th y phân thành aglycon và ph n ñư ng.

Trung

C u trúc hóa h c c a glicosid r t ña d ng nên tính phân c c c a m i phân t thay ñ i tùy theo c u Cần aglycon và s phân t học tập và nghiên tâm Học liệu ĐHtrúc c a Thơ @ Tài liệuñư ng g n vào aglycon. Glicosid có tính phân c c khá m nh, nên không tan trong eter d u h a, hexan, benzen, nhưng tan trong cloroform, dietyl eter, tan t t trong alcol, nư c. Thu c th dùng ñ nh tính glicosid Thu c th Molish Dung d ch thymol 2% 1-2 gi t H 2 SO 4 ñ m ñ c 1ml

cứu

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

15

Chương 3: Th c Nghi m

CHƯƠNG 3 TH C NGHI M
3.1. PHƯƠNG TI N VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C U 3.1.1. PHƯƠNG TI N D ng c Máy soxhlet, máy cô quay, c t s c ký. T s y, máy xay b t cây, bình th y tinh, chay ñ ng dung d ch, chay bi, các d ng c khác … Hóa ch t Dung môi metanol (MeOH), eter d u h a, cloroform, etyl acetat, butanol ñ t o ra các cao tương ng và dùng trong quá trình s c ký c t, dùng cho gi i ly b n m ng, dùng trong quá trình chi t pha r n và chi t l ng-l ng. Silica gel 60 (0,04-0,63 mm) dùng trong s c ký c t. Silica gel 60 GF 254 dùng trong chi t pha r n ñ t o ra các phân ño n cao t phân ño n cao t ng metanol. Dung môi dùng cho quá trình ñ nh tính các h p ch t h u cơ có trong cây: CH 3 OH , Pb(CH 3 COO) 2 , HCl, H 2 SO 4 … X lý nguyên li u cây rau má lá sen “Hydrocotyle vulgaris”: Thu hái và làm s ch, làm khô, xay nhuy n. Phương pháp tách chi t: Dùng phương pháp ngâm d m t o cao thô ban ñ u t b t cây và chi t pha r n ñ phân chia cao thô trên thành nh ng phân ño n cao có tính phân c c khác nhau. Chi t l ng-l ng cao MeOH t ng thu ñư c các cao dùng trong quá trình ñ nh tính. ð nh tính các nhóm ch t h u cơ trong cây: T các lo i cao th c hi n các ph n ng ñ nh tính. Phân l p các c u t h u cơ t cao chi t: S c ký l p m ng các cao chi t trên. T cao etyl acetat ti n hành s c ký c t trên silica gel ñ ng th i s c ký l p m ng các cao chi t thu ñư c. 3.2. TH C NGHI M 3.2.1. X lý nguyên li u cây rau má lá sen “Hydrocotyte vulgaris” Cây rau má lá sen “Hydrocotyle vulgaris” sau khi thu hái vào th i gian 10-11 gi sáng ho c 2-4 gi chi u t i 6/8C M u Thân, TPCT. ðem r a s ch, b lá úa, lá sâu, phơi

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
3.1.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C U

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

16

Chương 3: Th c Nghi m
gió cho ñ n héo, sau ñó s y nhi t ñ 45-50 0 C trong t s y. Sau ñó ñư c xay nhuy n t o nguyên li u ban ñ u (b t cây) dùng ngâm d m v i MeOH.

Hình 5: Rau má lá sen “Hydrocotyle vulgaris” ñã phơi gió và xay nhuy n 3.2.2. Phương pháp tách chi t Phương pháp ngâm d m: Lư ng b t cây sau khi x lý nguyên li u ñem ngâm d m (1,5 kg) v i lư ng MeOH v a ñ trong 12 gi m i ngày, d ch chi t ñư c l c qua gi y l c ñem thu h i dung môi thu ñư c cao chi t MeOH t ng có màu xanh ñen. Qúa trình c l p ñi l p l i ñ n khi chi t ki t m u cây. Th i gian ñ th c hi n: 15 ngày ñêm

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Hình 6: Ngâm d m b t cây v i metanol

Hình 7: Cao MeOH t ng

Phương pháp chi t pha r n: T cao MeOH t ng thu ñư c trên ñem chi t pha r n v i dung môi có ñ phân c c tăng d n l n lư t eter d u h a, cloroform, etyl acetat, metanol, sau khi ñu i dung môi thu ñư c nh ng cao chi t tương ng ñ u có màu xanh ñen. Th i gian ñ th c hi n: Cao Th i gian(gi ) eter d u h a 72 cloroform 60 etyl acetat 48 metanol 60

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

17

Chương 3: Th c Nghi m

Hình 8: Máy sohxlet dùng chi t pha r n

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

18

R a s ch,phơi gió s y 45-50 0 C,xay nhuy n

Chương 3: Th c Nghi m B t cây
Ngâm d m v i metanol Cô quay thu h i dung môi Cao metanol t ng Chi t pha r n v i eter d u h a Cô quay thu h i dung môi

Cao eter d u h a

Bã còn l i Chi t pha r n v i cloroform Cô quay thu h i dung môi

Cao cloroform

Bã còn l i

Chi t pha r n v i etyl acetat Cô quay thu h i dung môi Cao etyl acetat Bã còn l i

Sơ ñ 1: Qui trình u Chi Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơñi@ch cácliệum u cao t pha r nnghiên cứu Tài lo i học tập và v i metanol Cô quay thu h i dung môi Cao metanol

Chi t l ng-l ng cao MeOH t ng: Cao MeOH t ng ñem pha v i nư c và ti n hành chi t l ng-l ng v i các dung môi eter d u h a, cloroform, etyl acetat, butanol thu dư c các cao tương ng dùng trong quá trình ñ nh tính.

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

19

Chương 3: Th c Nghi m

Hình 9: Bình lóng dùng chi t l ng-l ng Th i gian ñ th c hi n: Cao Th i gian(gi ) eter d u h a 12 cloroform 48 etyl acetat 12 butanol 12

3.2.3. ð nh tính các nhóm ch t h u cơ trong cây

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu Bertrand…
Th c nghi m L y 2 ng nghi m, cho vào m i ng nghi m 2 ml m u th , 1 ng nghi m làm ñ i ch ng và l n lư t cho t ng gi t các thu c th trên vào các ng nghi m th 2. • Thu c th Mayer cho k t t a màu vàng nâu v i d ch ch a alcaloid • Thu c th Dragendorff Khi s d ng l y 20 ml dung d ch h n h p 2 dung d ch (A+B), thêm vào CHCOOH (20ml) và nư c c t (100 ml). Cho tr m hi n màu vàng cam v i dung d ch ch a alcaloid. • Thu c th Bertrand Cho k t t a màu tr ng ñ c v i d ch ch a alcaloid. ð nh tính s hi n di n c a flavonoid: Thu c th Shibata Cách th : Cho m u th (2ml) vào 2 ng nghi m, ng th nh t làm ñ i ch ng. Trong ng th nhì, thêm HCl ñ m ñ c (5ml), b t Mg, thêm alcol isoamil d c theo thành ng nghi m, ñun nh . N u có m t vòng màu h ng t t xu t hi n r i chuy n sang màu ñ tím thì ph n ng dương tính. ð nh tính steroid Ph n ng Liebermann – Burchard: Ph n ng dương tính là dung d ch ñ i thành màu xanh nh t, l c, h ng ho c ñ .

ð nh tính alcaloid: Có ba thu c th

thông d ng là: Mayer, Dragendorff,

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

20

Chương 3: Th c Nghi m
Ph n ng Salkowski: Hòa tan m u th (1ml) và nh thêm vào H 2 SO 4 ñ m ñ c (1ml). Ph n ng dương tính là dung d ch tách thành 2 l p, l p H 2 SO 4 có màu xanh và l p cloroform có màu ñ v i thu c th Salkowski. ð nh tính saponin Cách th : L y 10 ng nghi m có chi u cao 16 cm, ñư ng kính 16 mm. Cho vào các ng nghi m l n lư t 1,2,3,…10 ml nư c s c (cao chi t l ng). Thêm nư c c t vào m i ng cho ñ 10 ml. B t mi ng ng nghi m r i l c theo chi u d c c a ng trong 15 giây. M i giây l c 2 l n. ð yên trong 15 phút. ðo chi u cao các c t b t. N u c t b t trong các ng th p dư i 1 cm thì ch s b t là dư i 100, nghĩa là không có saponin. ð nh tính tanin : Thu c th stiasny: Ph n ng dương tính có tanin khi xu t hi n tr m hi n màu ñ . Dung d ch gelatin m n: Ph n ng dương tính có tanin khi xu t hi n tr m hi n vô ñ nh hình màu vàng, ñ lâu hóa nâu. Dung d ch acetat chì bão hòa: Ph n ng dương tính có tanin khi xu t hi n tr m hi n màu vàng Dung d ch FeCl 3 1% trong nư c: Dung d ch chuy n sang màu xanh lơ khi có s hi n di n c a tanin

Trung tâm Họctính glicosid Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu ð nh liệu ĐH
Cách th : L y 2 ng nghi m cho vào ng th nh t 2 ml m u th (làm ñ i ch ng). Cho 2ml dung d ch m u th vào ng nghi m th nhì, cho t ng gi t thu c th Molish vào. N u th y xu t hi n màu ñ là ph n ng dương tính 3.2.4. Phân l p các c u t h u cơ t cao chi t S c ký b n m ng các cao: Các cao thu ñư c ñem s c ký b n m ng v i h gi i ly và nhúng vào thu c th thích h p ñ hi n hình v t. Qúa trình s c ký c t: S c ký c t phân ño n I cao etyl acetat (1,2 g) ñ phân l p ch t tinh khi t. Dùng dung môi cloroform là dung môi gi i ly ñ u tiên. Dung d ch gi i ly h ng trong l th y tinh v i th tích như nhau 100ml m i l . Sau ñó ñem cô quay chân không ( thu h i dung môi) t o dung d ch ñ m ñ c hơn và ñư c s c ký l p m ng trên cùng b n m ng. N u các l cho k t qu s c ký l p m ng gi ng nhau thì gom l i chung m t phân ño n, ñu i dung môi áp su t khí quy n và tính thu su t c a nó.

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

21

Chương 3: Th c Nghi m

Hình 10: S c ký c t cao Ea phân ño n I

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

22

Chương 4: K t Qu

Chương 4 K T QU
4.1. Thu su t b t cây so v i cây tươi ð t 1: Cây tươi (13800 g) t o thành b t cây (1350 g) ⇒% ñ m trong cây =
m1 1350 * 100 = * 100 = 9,78 % m2 13800

ð t 2: Cây tươi (9350 g) t o thành b t cây (800 g)

⇒% ñ

m trong cây =

m1 800 * 100 = *100 = 8,56 % m2 9350

Trong ñó: m1 :kh i lư ng b t cây (g)

m2 :kh i lư ng cây tươi (g)
ð m trung bình trong cây: 9,17 %

4.2. Thu su t các lo i cao 4.2.1. Thu su t cao metanol t ng so v i b t cây
(148,54 g) Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu S d ng 1500g b t cây ñem ngâm d m v i metanol ñ ñi u ch cao metanol t ng

⇒ Thu su t: H%=

m3 148,54 * 100 = * 100 =9,90 % m4 1500

Trong ñó: m3 :kh i lư ng b t cây (g)

m4 :kh i lư ng cao metanol t ng (g)

4.2.2. Thu su t các cao b ng phương pháp chi t pha r n
Cao metanol t ng ñ t I (93,6g) ñem chi t pha r n thu ñư c các cao sau:

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

23

Chương 4: K t Qu

Cao Kh i lư ng(g) Thu su t riêng ph n(%) Thu su t t ng(%)

Eter d u h a 35,43

Cloroform 4,78

Etyl acetat 3,00

Metanol 5,83

37,85

5,11

3,21

6,23

52,40

B ng 1: Thu su t các cao b ng phương pháp chi t pha r n 4.2.3. Thu su t các cao b ng phương pháp chi t l ng-l ng
S d ng cao metanol t ng (21 g) pha nư c ñ chi t l ng-l ng v i các dung môi, thu ñư c: Etyl acetat 1,20

Cao Kh i lư ng(g) Thu su t riêng ph n(%) Thu su t t ng(%)

Eter d u h a 1,60

Cloroform 1,70

Butanol 2,10

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
7,62 8,10 5,71 10,00

31,43

B ng 2: Thu su t các cao b ng phương pháp chi t l ng-l ng 4.3. S c ký b n m ng các cao chi t 4.3.1. Cao eter d u h a
S c ký b n m ng cao 2 PE (chi t pha r n và chi t l ng-l ng) v i h gi i ly PE : Ea = 1:1, nhúng b n m ng vào thu c th H 2 SO 4 10% trong metanol

5

6

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

24

Chương 4: K t Qu

5: Phương pháp chi t pha r n 6: Phương pháp chi t l ng-l ng Hình 11:Cao PE 4.3.2. Cao cloroform
S c ký b n m ng 2 cao cloroform (chi t pha r n và chi t l ng-l ng) v i 2 h gi i ly khác nhau hexan:M=3:1; hexan:Ea=3:1, nhúng b n m ng vào thu c th H 2 SO 4 10% trong metanol
5a 6a 5aa 6b

b

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Hình 12: Cao cloroform 5: Phương pháp chi t pha r n 6: Phương pháp chi t l ng-l ng a: H gi i ly Hexan:M=3:1 b: H gi i ly Hexan:Ea=3:1

4.3.3. Cao etyl acetat
Trong quá trình chi t pha r n ñ ñi u ch cao etyl acetat, các ph n thu ñư c có k t tinh khác nhau nên chúng tôi xem là cao etyl acetat phân ño n I (1,2g), cao etyl acetat phân ño n II (1,8g). S c ký b n m ng trong cùng h gi i ly xác th c ñi u này. Tuy nhiên

SVTH: Nguy n 3 Kim Ph ng Th 4

25

Chương 4: K t Qu
do cao phân ño n II cho k t qu không phù h p nên s c ký b n m ng v i h gi i ly M:HCl ñ m ñ c = 20ml:1 gi t. K t qu s c ký b n m ng như sau:

Hinh 13: Cao Ea phân ño n I
3: V i h gi i ly Ea:M=9:1 4: V i h gi i ly C:M=8:2

Hình 14: Cao Ea phân ño n II

Bên c nh ñó: S c ký b n m ng cao Ea phân ño n I (chi t pha r n) v i các h gi i ly Ea:M = 9:1 và C:M = 8:2, nhúng b n m ng vào thu c th H 2 SO 4 10% trong metanol cho th y h gi i ly Ea:M = 9:1 là phù h p hơn c . Ngoài ra s c ký b n m ng cao Ea phân ño n I và cao Ea (chi t l ng-l ng) v i h gi i ly Ea:M = 9:1, nhúng b n m ng vào thu c th H 2 SO 4 10% trong metanol nh n th y có s tương ñ ng: 1 2

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Hình 15: Cao Ea
1: Phương pháp chi t pha r n (phân ño n I) 2: Phương pháp chi t l ng-l ng

4.3.4. Các cao alcol
S c ký b n m ng cao butanol (chi t l ng-l ng) và metanol (chi t pha r n) v i h gi i ly M : HCl ñ m ñ c = 20ml:1 gi t, nhúng b n m ng vào thu c th H 2 SO 4 10% trong metanol

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

26

Chương 4: K t Qu

Cao butanol (chi t l ng-l ng)

Cao metanol (chi t pha r n)

Hình 16: Các cao alcol giai ño n sau 4.4. Quá trình s c ký c t cao Ea phân ño n I
Căn c vào quá trình ki m tra s c ký sơ b b ng s c ký b n m ng các lo i cao, chúng tôi ch n cao Ea phân ño n I ñ th c hi n s c ký c t nh m phân l p nh ng h p ch t riêng bi t. Lư ng cao Ea phân ño n I dùng ñ n p c t (1,2 g), s d ng ch t h p ph trên c t silica gel (25 g) và gi i ly v i dung môi tinh khi t có ñ phân c c tăng d n, k t cloroform ñ n metanol. Trong th i gian có h n ch s d ng ñơn dung môi cloroform. K t qu s c ký ñư c ghi b ng 3, sau ñây:

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

27

Chương 4: K t Qu

TT L

Dung môi gi i ly c t

Tính ch t cao

Dung môi gi i ly b n m ng

Dung d ch nhúng b n m ng

K t qu gi i ly b n m ng

Kh i lư ng (g) 0,057 0,006

1-4

CHCl 3 Tinh th vàng “ D u màu xanh Cao màu xanh Cao màu xanh Cao màu xanh Sáp màu xanh K t tinh vàng Cao màu vàng xanh Cao màu vàng xanh Cao màu vàng xanh K t tinh vàng

C:M=9:1 Ea:M=9:1

H 2 SO 4 10% trong metanol “

1 v t tím 4 v t tím,3 v t h ng 1 v t tím, 1 v t h ng,1 vêt vàng 3 v t h ng,1 v t tím 1 v t tím,1v t h ng 4 v t h ng

5-7

8-11

C:M=9:1

0,012

12-18 19-30 31-40

“ “ “

C:M=9:1 Ea:M=9:1 Ea:M=9:1

“ “ “

0,018 0,004 0,026

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học
42 43-53 54-70 71-126 “ “ “ “ Ea:M=9:1 C:M=9:1 C:M=9:1 C:M=9:1 “ “ FeCl 3 10% FeCl 3 10%

41

C:M=9:1

1v t h ng,1v t tím 0,008 tập và ng h nghiên cứu 2 v t h ng 3 v t h ng 2 v t xanh chàm 4 v t xanh chàm 0,002 0,006 0,035 0,029

B ng 3: K t qu s c ký c t phân ño n I c a cao etyl acetat Thu su t s c ký c t:
H%=

0, 203 *100=16,92 % 1, 2

S c ký b n m ng m t s phân ño n thu ñư c t s c ký c t:

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

28

Chương 4: K t Qu
Phân ño n 1-4 thu ñư c có d ng b t màu vàng l c (0,057 g) ñư c tinh ch nhi u l n, k t qu nh n ñư c tinh th màu vàng nh t (0,053 g).S c ký b n m ng v i h gi i ly C:M =9:1 cho th y v t phân ño n này tròn hơn và s ch hơn.

Hình 17:Ph n ño n 1-4
Ngoài ra, l 41 thu ñư c t s c ký c t cũng có d ng k t tinh màu vàng sáng nên cũng ñư c kh o sát thêm. S c ký b n m ng v i h gi i ly C:M =9:1, nhúng b n m ng vào thu c th H 2 SO 4 10% trong metanol, k t qu th y 2 v t có ñ phân c c chênh l ch nhi u:

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Hình 18: l 41
S c ký b n m ng ph n ño n 43-53 v i h gi i ly C:M =9:1, nhúng b n m ng vào thu c th H 2 SO 4 10% trong metanol

Hình 19: Ph n ño n 43-53 4.5. ð nh tính các cao chi t 4.5.1. Alcaloid

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

29

Chương 4: K t Qu

Hình 20: Thu c th Bouchardat, Cao PE sau và trư c khi thêm thu c th
B ph n cây Thu c th D ng m u Cao eter d u ho Cao cloroform Cây Cao etyl acetat Cao metanol Cao butanol Bouchardat + + Mayer Bertrand Dragendorff + +

V y trong cây có alcaloid 4.5.2. Flavonoid

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
Hình 21: Cao Ea trư c và sau khi thêm thu c th , thu c th Shibata
B ph n cây D ng m u Cao eter d u ho Cao cloroform Cây Cao etyl acetat Cao metanol Cao butanol Ph n ng shibata + + + -

V y trong cây có flavonoid 4.5.3. Steroid

Liebermann-Burchard

Salkowski

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

30

Chương 4: K t Qu
Hình 22: Cao PE trư c và sau cho thu c th , thu c th
Thu c th Liebermann-Burchard + + + Salkowski + + -

B ph n cây

D ng m u Cao eter d u ho Cao cloroform

Cây

Cao etyl acetat Cao metanol Cao butanol

V y trong cây có steroid 4.5.4. Saponin

Hình 23: Cao metanol K t qu : Cao metanol cho k t qu dương tính. Trong cây có saponin.

Trung tâm Tanin liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu 4.5.5. Học

Hình 24: Cao metanol trư c và sau cho thu c th , thu c th gelatin m n

B ph n cây

Thu c th D ng m u Cao eter d u ho Cao cloroform Stiasny + + Gelatin m n + + Acetat chì + + FeCl 3 1% + +

Cây

Cao etyl acetat Cao metanol Cao butanol

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

31

Chương 4: K t Qu
V y trong cây có tanin 4.5.6. Glicosid

Hình 25: Cao clorofrom trư c và sau cho thu c th , thu c th Molish

Thu c th B ph n cây D ng m u Molish

Cao eter d u ho Cao cloroform Cây Cao etyl acetat Cao metanol Cao butanol

+ + + +

V y trong cây có glicosid

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

B ng 4: Tóm t t k t qu ñ nh tính các h p ch t trong cây H p ch t
Steroid Flavonoid Tanin Saponin Glycosid Alcaloid

K t qu
+++ +++ +++ + ++++ ++++

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

32

Chương 4: K t Qu
Trong cây có ch a glycosid, alcaloid phân b r i rác 4 phân ño n cao khác nhau. Steroid, flavonoid, tanin 3 phân ño n cao. Còn saponin ch n m trong 1 phân ño n cao metanol t ng. Trong ñó: Glycosid hiên di n trong cao cloroform, etyl acetat, butanol, metanol t ng. Alcaloid có trong cao eter d u ho , etyl acetat, butanol, metanol t ng. Tanin có trong cao etyl acetat, butanol, metanol t ng. Steroid có trong cao eter d u ho , cloroform, etyl acetat. Flavonoid có trong cao eter d u ho , etyl acetat, metanol t ng.

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

33

Tài Li u Tham Kh o

Chương 5 K T LU N
Qua th i gian hơn ba tháng kh o sát cây rau má lá sen v i loài “Hydrocotyle vulgaris” cho th y: T nguyên li u cây rau má lá sen “Hydrocotyle vulgaris” ñã qua x lý thành b t cây khô ñã xác ñ nh ñư c ñ m tương ñ i c a cây ñ t x p x 9%. ð u tiên, dùng phương pháp ngâm d m b t cây v i metanol thu ñư c cao metanol t ng. Sau ñó, t cao metanol t ng trên ñem ñi u ch các cao có ñ phân c c khác nhau ñư c ti n hành b ng hai phương pháp chi t ly, qua nhi u công ño n v i các dung môi khác nhau. ðã ti n hành chi t pha r n thu ñư c các cao eter d u h a, cloroform, etyl acetat, metanol. Bên c nh ñó chi t l ng-l ng thu ñư c các cao eter d u h a, cloroform, etyl acetat, butanol. Ti n hành s c ký b n m ng so sánh các cao nh n th y v t s c ký ñ i v i cao chi t l ng-l ng nhi u hơn, nên s d ng các cao này ñ ñ nh tính. Trong quá trình ñi u ch các cao ñã t n th i gian khá dài ñ thu su t m t lư ng cao c n thi t (ñ c bi t giai ño n làm khô các cao). So sánh 2 phương pháp chi t pha r n và chi t l ng-l ng b ng s c ký b n m ng cao etyl acetat và cao cloroform th y chi t pha r n s ch hơn chi t l ng-l ng và có s khác nhau v thành ph n các ch t. Thu su t các cao chi t l ng-l ng th p hơn chi t pha tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên r n. Thu su t so cao metanol t ng so v i b t cây ch ñ t g n 10%. Thu su t t ng các cao so v i cao metanol t ng ñ t 52%. Chi t l ng-l ng thu ñư c các cao metanol, eter d u h a, cloroform, etyl acetat, butanol dùng cho quá trình ñ nh tính bư c ñ u ñã xác ñ nh s hi n di n các ch t có trong cây g m: steroid, flavonoid, tanin, glycosid, saponin, alcaloid. ðã s c ký c t cao etyl acetat thu ñư c 11 phân ño n khác nhau. S c ký ñi u ch phân ño n 1-4 ñư c ch t tinh khi t (V). Do th i gian có h n nên không xác ñ nh c u trúc hóa h c ch t này (0,057g). Ti n hành s c ký c t, s c ký b n m ng các cao chi t, tinh ch các h p ch t có trong cây c n s theo dõi ch t ch , t m trong công vi c. Chúng tôi hy v ng các nghiên c u ti p theo s tìm hi u sâu hơn thành ph n hóa h c và công d ng c a cây “Hydrocotyle vulgaris”.

Trung

cứu

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

34

Tài Li u Tham Kh o

TÀI LI U THAM KH O
[1] Nguy n Duy Ái, Nguy n Tinh Dung, Tr n Thành Hu , Tr n Qu c Sơn, Nguy n Văn Tòng. M t s v n ñ ch n l c c a hóa h c. T p ba. NXB Giáo d c. [2] Hoàng Minh Châu, T Văn M c, T V ng Nghi. C S Hóa H c Phân ích. NXB KHKT Hà N i. [3] Nguy n Văn ðàn, Nguy n Vi t Th . Các phương pháp khoa h c nghiên c u cây thu c. NXB Y H c TPHCM,1985. [4] Ths Tôn N Liên Hương. Lu n Án Th c Sĩ. [5] Nguy n Kim Phi Ph ng. Phương pháp cô l p h p ch t h u cơ. NXB ð i H c Qu c Gia TP H Chí Minh, 2007. [6] http://www.ars-grin.gov/%7Esbmljw/cgi-bin/taxon.pl?414426 [7] http://www.timjohnson.info/herbage/files/H722.htm [8] http://zipcodezoo.com/Plants/H/Hydrocotyle_vulgaris.asp# [9] http://vi.wikipedia.org/wiki/Rau_m%C3%A1
[10] http://members.iinet.net.au/~weeds/western_weeds/plant_images_a-

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
[11] http://hanoi.vnn.vn/gocyte/details.asp?topic=36&id=BT3130550840

m/hydrocotyle_bonariensis.jpg

[12] http://www.spookspring.com/Umbels/Hydro.html [13] http://www.ibiblio.org/pfaf/cgi-bin/arr_html?Hydrocotyle+vulgaris [14] http://wetwebmedia.com/PlantedTksSubWebIndex/hydrocotyle.htm [15] http://en.wikipedia.org/wiki/Hydrocotyle_vulgaris [16] http://www.plantoftheweek.org/week321.shtml [17] http://pagesperso-orange.fr/erick.dronnet/hydrocotyle_vulgaris2.htm [18] http://www.irishwildflowers.ie/pages/332a.html [19] http://aquaflora.dk/plant-e/besk/hydr-vul.html [20] http://www.mobot.org/gardeninghelp/plantfinder/Plant.asp?Code=A639 [21] http://glass-wasserpflanzen.de/Uferpflanzen/Hydrocotyle-vulgaris.jpg [22] http://images.21wh.com/newcms/wewh/????/101709.jpg

SVTH: Nguy n Th Kim Ph ng

35

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->