1

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM. Tên đề tài: “ MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY BỒI DƯỠNG THỰC HÀNH MÔN SINH HỌC LỚP 8 TRONG TRƯỜNG THCS ” I/Đặt vấn đề: 1/Lí do chọn đề tài: Ở trường THCS , mỗi môn học đều có vai trò quan trọng đối với học sinh. Môn Sinh học có ý nghĩa và tầm quan trọng rất lớn đối với các em, làm cho các em có sự gần gũi hơn với thiên nhiên và thực tế trong cuộc sống hằng ngày, giải thích được một số hiện tượng thường xảy ra xung quanh ta. Là người thầy ai cũng muốn mình được mọi người tôn vinh, kính trọng; ai cũng muốn mình là niềm tin là chỗ dựa vững chắc cho học sinh của mình, ai cũng muốn học sinh đạt được kết quả cao, vận dụng tốt kiến thức của bộ môn mình giảng dạy, vận dụng tốt lý thuyết vào các bài thực hành và thực tế cuộc sống. Đặc biệt đối với môn Sinh học – môn khoa học thực nghiệm, một khoa học mở, luôn luôn mới và rất trừu tượng. Mỗi một tiết học, một kiểu bài lên lớp đòi hỏi phải có những phương pháp khác nhau, phù hợp với mục tiêu, yêu cầu của bài. Làm sao để phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. Đặc biệt hơn nữa là “ bài thực hành” trong chương trình sinh học nói chung và sinh học lớp 8 nói riêng là một vấn đề rất khó, để dạy thành công một bài thực hành hay một nội dung nào đó đòi hỏi người giáo viên phải tìm tòi, nghiên cứu phương pháp phù hợp và qua thử nghiệm mới có thể thành công. Tuy nhiên khả năng thành công của mỗi tiết dạy còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: Sự nhiệt tâm và cần mẫn của người thầy, sự nổ lực vượt khó của mỗi học sinh Qua thực tế giảng dạy bồi dưỡng thực hành môn sinh học lớp 8 nhiều năm liền, tôi xin được trình bày lại một số biện pháp bồi dưỡng thực hành môn sinh học 8 theo tôi là hiệu quả, có thể coi là kinh nghiệm để bạn bè, đồng nghiệp cùng tham khảo và đóng góp ý kiến để việc bồi dưỡng thực hành cho học sinh lớp 8 tại các trường THCS trong huyện thành công theo mong muốn. Đích cuối cùng của chúng ta là làm thế nào để học sinh nhận thức và vận dụng tốt kiến thức các em đã học được vào thực hành và thực tế cuộc sống. Do vậy tôi chọn đề tài “Một số biện pháp dạy bồi dưỡng thực hành môn sinh học lớp 8 trong trường THCS” để nghiên cứu.

Đây là những chủ nhân tương lai được giác ngộ lí tưởng cách mạng. Thầy phải là người có trình độ chuyên môn. lí tưởng XHCN. Nội dung các bài thực hành trong chương trình như: Làm tiêu bản mô cơ vân . nghiệp vụ vững vàng. tìm hiểu chức năng của tuỷ sông.Tại phòng Giáo dục & Đào tạo Đại Lộc.Tại trường THCS Phan Bội Châu .Qua những bài thực hành này giúp các em được hiểu rõ hơn về vai trò của con người trong tự nhiên. từng nội dung kiến .Đại Lộc – Quảng Nam.. . sự thông minh. với đối tượng học sinh lớp 8 của trường THCS Phan Bội Châu . 3/Giới hạn đề tài: Do thời gian và không gian không cho phép. nâng cao nghiệp vụ chuyên môn trong việc dạy thực hành cho học sinh khối 7. đề tài chỉ dừng lại nghiên cứu về nội dung và một số biện pháp bồi dưỡng thực hành.Đại Lộc –Quảng Nam cũng đã có nhiều chuyên đề về môn sinh học cấp huyện cũng như cấp trường bàn về một số biện pháp để dạy tốt tiết thực hành theo chương trình SGK mới cho khối 7. mô cơ trơn. II/Cơ sở lí luận: Nhiệm vụ ở trường THCS là bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành những người làm chủ đất nước trong tương lai. khoa học kỹ thuật toàn diện. cho đối tượng học sinh lớp 8 tại trường THCS Phan Bội Châu do tôi trực tiếp giảng dạy. có lòng nhiệt tình. .Quảng Nam cũng đã có nhiều chuyên đề báo cáo về phương pháp sử dụng đồ dùng dạy học.2 2/Lịch sử vấn đề: . phương pháp giải phẫu trên một số đối tượng động vật theo nội dung chương trình SGK mới vào năm 2005-2006 để đội ngũ giáo viên cùng nhau học tập. rèn được kỹ năng quan sát. tâm huyết với nghề nghiệp. Tìm hiểu vai trò của Enzim trong nước bọt. Với điều kiện CSVC hiện có.8. sáng tạo để xây dựng XHCN. có trình độ văn hoá. . cần cù.8 . bên cạnh đó thầy phải biết vận dụng phù hợp các phương pháp dạy – học với từng kiểu bài.Để có được điều đó thì phảỉ cần đến vai trò quan trọng của người thầy.Công tác bồi dưỡng thực hành là một vấn đề đã được nghiên cứu và thực hiện trong các nhà trường THCS và các trường thực nghiệm từ những năm 1960. mô cơ tim.. phải cần có sự hướng dẫn chu đáo của người thầy.. và thường xuyên có sự thay đổi nhỏ theo định hướng của nội dung sách giáo khoa theo hướng đổi mới .Với chương trình môn sinh học lớp 8 hiện nay thì có nhiều nội dung cần phải thực hành để nắm rõ hơn các đặc điểm cấu tạo và chức năng sinh lí của cơ thể người. khả năng tư duy và vận dụng vào đời sống hằng ngày một cách hiệu quả.Đây là những bài thực hành đối với học sinh lớp 8 rất khó thực hiện. có sức khoẻ.Nay tôi muốn được tìm hiểu sâu hơn ở việc bồi dưỡng thực hành môn Sinh học 8 như thế nào cho hiệu quả. .

Đó là cơ sở lý luận mà tôi chọn vấn đề này .. khả năng tư duy trong lúc thực hành. tế bào mô cơ trơn. trăn trở lựa chọn nghiên cứu vấn đề này. tạo cho các em có một kỹ năng thực hành tốt. lí thuyết kết hợp với thực tiễn. Phù hợp với phương châm: Học đi đôi với hành. giáo viên đã hướng dẫn cho các em thực hành trên mẫu mổ.3 thức để giúp học sinh vận dụng tốt kiến thức lí thuyết vào thực hành và thực tiễn trong cuộc sống. Đó là cơ sở thực tiễn. Vậy mà học sinh lại gặp khó khăn trong vấn đề này thì quả đây là một điều rất đáng quan tâm.. vì nó liên quan trực tiếp đến sự phát triển trí tuệ của cả một thế hệ tương lai. bộc lộ hết khả năng tư duy của mình.Mổ và quan sát nội quan của cá. Kết quả qua các kì thi học sinh giỏi thực hành của những năm trước chưa cao. tôm. mô cơ tim. thao tác thực hiện của các em chưa cao. rèn kỹ năng quan sát. cơ thể người vào thực tiễn một cách khoa học.Kiến thức sinh học mà các em đã học được muốn khắc sâu thì phải thực hành trên mẫu vật.. .Trong các tiết thực hành này. Là một người giáo viên nếu chúng ta nhiệt tình. Lí giải các vấn đề sinh học. . Với giáo viên. kiến thức sinh học chủ yếu được hình thành bằng phương pháp quan sát.). bồi dưỡng thực hành môn sinh học lớp 8 trong nhiều năm liền tôi nhận thấy việc vận dụng lý thuyết học tập của học sinh vào các bài thực hành và thực tiễn cuộc sống gặp rất nhiều khó khăn: Kỹ năng thực hành. tìm tòi thực nghiệm. Thực tế hiện nay về việc bồi dưỡng thực hành với môn sinh học lớp 8 tại các trường THCS trong huyện nói chung và trường THCS Phan Bội Châu nói riêng có những ưu khuyết điểm như sau : 1/ Ưu điểm: a/ Với giáo viên: . III/ Cơ sở thực tiễn: Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy. làm và quan sát các tiêu bản dưới kính lúp. chưa tạo cơ hội để các em có điều kiện rèn luyện kỹ năng thực hành. chỉ mới thực hiện hoàn thành nội dung các tiết thực hành trong chương trình. các quá trình sinh lí diễn ra trong cơ thể động vật. nhiệt tâm vì học sinh thì nhất định mục đích chúng ta sẽ đạt được. mô tả. ếch đồng. các đặc điểm cấu tạo. còn nhiều lúng túng. là lí do chủ quan thôi thúc tôi quan tâm. tế bào mô sụn. kính hiển vi (Tế bào mô cơ vân. Sinh học là môn khoa học thực nghiệm. chính xác.Giáo viên bộ môn đã thực hiện đảm bảo theo yêu cầu các tiết thực hành trong phân phối chương trình đã quy định.. khoa học mở luôn luôn mới...Từng bước giáo viên cũng đã rèn cho các em thao tác thực hành trên các loại vật mẫu..

chưa đảm bảo yêu cầu để mọi học sinh có cơ hội thực hành. Vẽ hình và chú thích trên hình vẽ thì chưa đẹp.Với học sinh.Khả năng viết tường trình của các em sau khi thực hành còn hạn chế.. chưa đảm bảo kỹ thụât làm ảnh hưởng đến tiến trình thực hành và kết quả thực hành ( nếu chọc tuỷ ếch không đúng vị trí mà gặp phải động mạch làm máu ra nhiều ếch sẽ nhanh chết. .4 . 2/Tồn tại: .Qua nhiều năm liền trong kì thi học sinh giỏi thực hành ở huyện cho thấy: Nhiều học sinh đã có kỹ năng thực hành tốt.Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu.Nhiều giáo viên chỉ mới dừng lại trong việc đầu tư cho các tiết thực hành trong chương trình. chưa có điều kiện để học sinh rèn luyện kỹ năng và thao tác thực hành của mình. trình bày mẫu mổ và làm tiêu bản theo yêu cầu. b/ Với học sinh: . thì nhiều em có sự ham thích trong những tiết học thực hành.Khi đi vào bồi dưỡng thì còn nhiều lúng túng. cấu tạo trong của xương. Đặc biệt hơn là qua tiết thực hành. cấu tạo các loại mô. Chỉ mới thực hành theo nhóm. chỉ thực hiện được những gì mà thầy cô giáo đã hướng dẫn còn khi gặp phải đề ra khác thường thì các em lúng túng.Do thời gian và số tiết thực hành còn ít.. ít nhiều đã vận dụng vào trong thực tiễn hằng ngày. như tiêu bản cấu tạo trong của tim. chưa biết phải bắt đầu từ đâu ? .vẽ hình được. chế phẩm cơ thần kinh. kính hiển vị còn hạn chế ở nhiều học sinh.Kỹ năng sử dụng và quan sát kính lúp. . nói chính sát hơn là làm chưa thành công.Trên cơ sở những học sinh có kỹ năng và thao tác thực hành tốt mà giáo viên chọn ra học sinh để tiếp tục bồi dưỡng cho các em dự thi học sinh giỏi thực hành hằng năm do phòng giáo dục tổ chức.Học sinh chỉ dừng lại ở cách giải phẫu động vật và quan sát các nội quan.. viết tường trình đảm bảo nội dung đã thực hành. tường trình một cách máy móc. Nếu đi sâu vào thực hiện các tiêu bản chi tiết thì các em gặp phải lúng. theo tổ . biết được đặc điểm cấu tạo phù hợp với chức năng của chúng. quan sát vận chuyển máu khó thành công) . từ đó nhớ bài lâu hơn. Khả năng bất động mẫu vật trước khi thực hành ở học sinh còn chậm. chưa khoa học như kết quả mà các em đã quan sát được. . Khi được nhà trường phân công bồi dưỡng thực hành để tạo nguồn cho học sinh tham gia dự thi thì ngại khó . . . nhiều học sinh đã khắc sâu lại những kiến thức mà mình đã học. Các em đã xác định được vị trí của một số nội quan qua mẫu mổ.

2/Biện pháp thực hiện: Để tạo cho học sinh có thao tác và kỹ năng thực hành tốt với môn sinh học lớp 8 trong nhà trường và có học sinh tham gia dự thi thực hành tại huyện đạt hiệu quả theo tôi mỗi giáo viên giảng dạy môn sinh học cần tìm ra cho mình một phương pháp dạy bồi dưỡng thích hợp với đối tượng học sinh theo nội dung sách giáo khoa hiện hành. giáo viên cần giúp cho các em có sự định hướng về môn học. Giáo viên chưa có kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên cho các em. Giáo viên cần có sự giới thiệu khái quát về kiến thức giải phẫu và sinh lí người để học sinh nắm sơ bộ và hứa hẹn với các em sẽ chứng minh những điều này qua các tiết học lí thuyết và thực hành trong chương trình sinh học lớp 8. chưa thực sự học hỏi từ đồng nghiệp để tích luỹ cho mình một vốn kiến thức cơ bản trong việc giảng dạy thực hành cho bộ môn sinh học. Do vậy khi được nhà trường phân công giảng dạy bồi dưỡng thực hành cho học sinh sẽ gặp phải khó khăn nhất định. cơ hội để các em rèn kỹ năng và thao tác thực hành chưa nhiều. Thời gian để các em tham gia thực hành qua các tiết thực hành theo phân phối chương trình còn ít. nên học sinh và giáo viên chưa có điều kiện để phát huy hiệu quả của tiết thực hành.Giáo viên bộ môn sinh học chưa chịu khó đầu tư nhiều cho các tiết thực hành. biết rõ mục đích yêu cầu môn học.5 IV/ Nội dung: 1/Lý do có những thực trạng trên: . Dưới đây là một số biện pháp mà bản thân tôi đã áp dụng trong công tác bồi dưỡng thực hành môn sinh học 8 trong những năm qua theo tôi là hiệu quả: a/Tạo cho học sinh yêu thích môn sinh học: . ngại sờ mó động vật. lúng túng trong phương pháp bồi dưỡng. . giáo viên khéo léo dẫn dắt các em đến với việc giải thích các hiện tượng sinh lí cũng như các đặc điểm .Với học sinh thì nhiều em chưa ham thích với bộ môn.Do điều kiện CSVC của nhà trường còn thiếu nên sự đầu tư của nhà trường vào phòng bộ môn còn hạn chế như: kính hiển vi.Qua từng tiết học tiếp theo trong chương trình. chưa có phương pháp quan sát tìm tòi trên mẫu mổ nên hiệu quả chưa cao. việc bồi dưỡng còn theo đợt theo pha mang tính thời vụ . bộ đồ mổ.. một số loại hoá chất. Trong từng tiết học giáo viên chưa tạo cho các em sự tò mò. nghiên cứu về môn học. .Trong bài học mở đầu của môn học sinh học nói chung và sinh học lớp 8 nói riêng.. Qua nhiều năm được nhà trường phân công dạy bồi dưỡng thực hành môn sinh học lớp 8 bước đầu đem lại kết quả đáng kể.

Đối tượng học sinh cần tuyển chọn để tiến hành bồi dưỡng phải đảm bào các tiêu chí sau đây: Ham thích với môn học. +Trong các câu hỏi tiếp theo. hạnh kiểm tốt.. cách ghi chú thích trên hình vẽ. hoá chất cần thiết để làm thí nghiệm chứng minh. Dự đoán trước các tình huống có thể xảy ra trong quá trình hướng dẫn thực hành. . phân nhóm thực hành.Với giáo viên: Chuẩn bị các vật mẫu. khi ra đề giáo viên phải làm sao đó để sơ bộ kiểm tra được lý thuyết mà các em đã học. thao tác làm các tiêu bản từ đơn giản đến phức tạp. dạn dĩ với các loại động vật. biết được những kỹ năng cơ bản về thực hành. từ đó các em sẽ yêu thích môn học hơn. Trong quá trình thực hành. chữ viết và khả năng vẽ hình phải đẹp. các dụng cụ cần thiết cho buổi thực hành.. xác định nội dung. c/Tổ chức tuyển chọn học sinh để tiếp tục bồi dưỡng tham gia dự thi ở huyện : Đây là bước hết sức quan trọng đòi hỏi giáo viên bồi dưỡng phải có sự tập trung cao. tìm tòi ở các em qua môn học. b/Tổ chức tốt các tiết thực hành theo phân phối chương trình sinh học 8: . giáo viên sẽ phát hiện những học sinh có kỹ năng thực hành tốt để tiếp tục bồi dưỡng. giáo viên cần theo dõi từng nhóm. Lập kế hoạch cụ thể khi lên lớp ( Giáo án).6 cấu tạo phù hợp với chức năng của các hệ cơ quan trong cơ thể người. tranh ảnh.Qua từng tiết học. đặc biệt là câu hỏi khó để kiểm tra khả năng tư duy của các em khi gặp vấn đề nảy sinh trong quá trình thực hành. Ví dụ: hãy vẽ hình về cấu tạo trong của ếch đồng. giáo viên giúp các em việc vẽ hình. học lực từ khá trở lên. từng cá nhân để rèn kỹ năng thực hành và thao tác thực hành cho các em như: Cách quan sát kính hiển vi. Trong những năm qua. . quan sát kính lúp. củng như chữ viết của các em. Đây cũng là yếu tố quyết định thành công sau này. Đề khảo sát mà giáo viên nêu ra phải đảm bảo hai nội dung: +Kiểm tra được kỹ năng vẽ hình. .Để rút ra được học sinh bồi dưỡng theo những tiêu chí trên thì giáo viên bồi dưỡng phải tổ chức buổi kiểm tra khảo sát để chọn lại đối tượng cho chính sát. thời lượng và quy trình bồi dưỡng sao cho thích hợp? Chọn đối tượng nào để bồi dưỡng ? . Từ đó sẽ kích thích sự tò mò.. . Đây cũng là cơ hội mà giáo viên phát hiện ra những học sinh có năng khiếu vẽ hình đẹp. là một tiêu chí cần phải có trong khi viết tường trình và vẽ hình khi thực hành sau này. kỹ năng bất động vật mẫu. Qua các tiết thực hành này. Khi học sinh làm bài thì giáo viên kịp thời theo dõi để phát hiện đối tượng ngay trong khi làm bài.Yêu cầu sự chuẩn bị của học sinh trước khi lên lớp phải đảm bảo: Vật mẫu. đối tượng học sinh tham gia khảo sát khá nhiều từ 25 em trở lên.

đơn giản đối với học sinh mà lại tiến hành được nhiều tiêu bản trong quá trình thực hành. ếch nhái. . Với việc khảo sát này sẽ giúp cho giáo viên bước đầu chọn ra được những học sinh có kỹ năng vẽ hình tốt. màng treo ruột...Sau khi đã chọn ra đối tượng học sinh để bồi dưỡng thì giáo viên bồi dưỡng phải xác định lại những nội dung nào cần đưa ra để bồi dương cho các em ? Nội dung nào cần phải đi sâu để rèn kỹ năng. Cũng như hệ tiêu hoá . cá chép.Với môn sinh học lớp 8 theo chương trình sách giáo khoa mới là đi sâu vào tìm hiểu đặc điểm giải phẫu và sinh lí người. mô cơ tim. máu mô mạch ở động vật và ở người. thú. máu tĩnh mạch. Từ kết quả khảo sát này. Qua đó phân biệt được máu động mach. màng bơi. Câu 2:Trình bày cấu tạo của tim phù hợp với chức năng vận chuyển máu đi nuôi cơ thể ? Vì sao khi cắt tim ếch ra ngoài mà tim vẫn còn tiếp tục hoạt động được ? . đối tượng hiện nay thường được chọn để nghiên cứu là ”ếch đồng”. * Quan sát sự vận chuyển máu qua hệ mạch trên ván đục lỗ: vận chuyển máu ở lưỡi ếch. vận chuyển máu ở vây đuôi cá chép. . thao tác thực hành ? Thời gian tiến hành bồi dưỡng trong bao lâu ? Qua nhiều năm liền được phân công bồi dưỡng thực hành cho học sinh lớp 8 dự thi.7 Ví dụ: Câu 1:Vì sao ếch đồng chỉ thích nghi lại thích nghi với đời sống vừa nước vừa cạn ? Hãy giải thích câu nói ”Lăn lóc như cóc bôi vôi”. giáo viên giáo viên sẽ chọn ra 6-8 em để bồi dưỡng và sau đó chọn lại 2 em để tham gia dự thi . để nắm lại các đơn vị kiến thức này thì các em sẽ thực hành trên đối tượng các động vật như: cá. * Mổ và quan sát cấu tạo nội quan của ếch đồng. Vì ếch đồng dễ tìm kiếm. Trong qua trình thực hành. Biết vận dụng những kiến thức đã học vào việc giải thích được các hiện tượng trong thực tế ( Đây là khả năng tư duy của các em). chữ viết và trình bày bài đẹp. phổi ếch. Còn kỹ năng về thực hành nếu còn yếu về mặt nào đó thì giáo viên có thể tiếp tục sửa sai cho các em trong quá trình bồi dưỡng tiếp theo. Trong đó chú trọng kiến thức sinh lý nên phải đề xuất nội dung thích hợp. * Làm các tiêu bản : Mô cơ vân . mô cơ trơn. theo tôi cần tiến hành theo những nội dung cơ bản sau: * Thực hành tốt các bài thực hành theo chương trình sinh học lớp 8 hiện nay. chim . Có thể nói. d/Xác định nội dung và chương trình cần bồi dưỡng các em theo yêu cầu chung: .

. thậm chí không thành công: Biểu hiện sau khi bất động xong mà ếch vẫn còn nhảy được trong phòng thi hoặc máu chảy ra nhiều mà ếch vẫn còn nhảy. khoa học mới là vấn đề cần quan tâm.. kính lúp trên mẫu vật. chế phẩm cơ thần kinh đùi. sau đó lột da đầu ếch nhất đầu ếch theo hướng lên xuống để các em xác định vị trí hố khớp. Theo tôi. Về lý thuyết bất động ếch bằng cách chọc tuỷ thì giáo viên nào củng đã làm và hướng dẫn cho học sinh thực hiện. trên tiêu bản.8 * Làm các tiêu bản về mô sụn.. . như: Cấu tạo và chức năng các bộ phận trong kính hiển vi. .Phân tích lại cho các em hiểu vai trò và chức năng của từng loại dụng cụ trong bộ đồ mổ. mẫu mổ đẹp. làm tiêu bản cấu tạo trong của tim để biết cấu tạo trong của tim phù hợp với chức năng co bóp và đẩy máy đi nuôi cơ thể ở người.Làm bất động mẫu vật ( ếch đồng) trước khi giải phẫu và làm các tiêu bản theo yêu cầu của đề ra. thì giáo viên cần cho học sinh nắm lại lí thuyết cách chọc tuỷ ếch: Tay trái cầm ếch... nhưng làm thế nào cho nhanh. chính sác. cấu tạo trong của xương để biết cấu tạo phù hợp với chức năng của chúng. Đây là việc mà các em đã làm qua các tiết thực hành trong chương trình.Qua thực tế ở nhiều năm.. dùng kim nhọn. còn chậm. xác định vị trí hố khớp. rồi bội giác lớn. cách sử dụng dao lam khi làm các tiêu bản . * Làm tiêu bản về hệ thần kinh như não cá. não ếch... quan sát ở bội giác bé. kim mũi mác để tách nội quan.. Cách sử dụng của từng loại dụng cụ sao cho khoa học.Trước hết giáo viên phải rèn cho các em kỹ năng quan sát kính hiển vi . e/Rèn kỹ năng thực hành cho học sinh: . cách đặt kính. ở ếch. Ví dụ: Cách cầm kéo. Tiếp theo cho các em nhận biết dấu hiệu khi đã choc đúng vị trí của tuỷ sống là ếch đưa hai chi trước lên che mặt lại và khi đã phá tuỷ thành công thì dấu hiệu tiếp theo là hai chi sau run run duỗi thẳng rồi ếch mềm nhũn ra. .( có phần phụ lục) Điều quan trọng là phải cho học sinh xác định vị trí hố khớp thực tế qua tranh vẽ bộ xương ếch. cách hướng mũi kéo khi cắt da và cắt cơ. mô xương. không làm hỏng các tiểu bản. cách đặt tiêu bản khi có sử dụng tấm ván đục lỗ.. cách lấy ánh sáng qua gương phản chiếu...Trong thực tế thì nhiều học sinh thực hiện chưa tốt. *Tiến hành phương pháp mổ lộ tim. tay phải cầm kim mũi nhọn.. Giải thích và chứng minh tính tự động của tim. khi vào thi có em không lấy được ánh sáng qua gương phản chiếu ở kính hiển vi thì các bước tiếp theo sẽ không có kết quả.

Giải thích và chứng minh tính tự động của tim. cấu tạo trong của xương để biết cấu tạo phù hợp với chức năng của chúng. Cũng như hệ tiêu hoá . lúc đó sẽ gây khó khăn cho quá trình làm tiêu bản cũng như quá trình quan sát trên kính hiển vi. Sau khi đặt ếch nằm sấp trên ván đục lỗ thì cần xác định lại vị trí vết cắt và kích thước vết cắt sao cho phù hợp không quá lớn.. .Trong từng tiêu bản. + Làm các tiêu bản về mô sụn. Qua đó phân biệt được máu động mach. nếu vết cắt lớn quá thì các nội quan sẽ tràng hết ra ngoài. sau đó cắt và gỡ bỏ khối cơ đùi .. não ếch. vận chuyển máu ở vây đuôi cá chép. . máu mô mạch ở động vật và ở người. + Làm tiêu bản cấu tạo trong của tim để biết cấu tạo trong của tim phù hợp với chức năng co bóp và đẩy máy đi nuôi cơ thể ở người.. + Làm các tiêu bản : Mô cơ vân . giáo viên luôn đặt ra các vấn đề để học sinh lý giải được đặc điểm cấu tạo luôn phù hợp với chức năng và hoạt động sinh lý diễn ra trong cơ thể. nhuộm đỏ từ 3 đến 5 phút ( 3giọt mực đỏ với 7 giọt nước) sau đó vớt ra. Ví dụ: Vì sao thành ngăn tim của tâm thất lại dày hơn tâm nhĩ ? Sự khác nhau giữa cấu tạo của hai đầu xương với thân xương sẽ có ý nghĩa gì? Sự vận chuyển máu ở động mạch lại khác với tĩnh mạch như thế nào ?. +Làm các tiêu bản hệ thần kinh như não. Mổ lộ tim ếch. khoa học. Dưới đây là một số nội dung cần được bồi dưỡng thêm cho học sinh: * Kỹ năng mổ và quan sát cấu tạo nội quan của ếch đồng...Hướng dẫn học sinh mổ và quan sát các nội quan. chế phẩm cơ thần kinh. +Dùng dao lam cắt từng lát mỏng ở đầu sụn(chú ý bỏ một số lát ở chỏm đầu). Ví dụ 1: Khi làm tiêu bản tìm hiểu sự vận chuyển máu trong màng treo ruột của ếch đồng. * Kỹ năng làm các tiêu bản để tìm hiểu đặc điểm cấu tạo bên trong như: +Quan sát sự vận chuyển máu qua hệ mạch trên ván đục lỗ: vận chuyển máu ở lưỡi ếch. mô cơ trơn.9 . ở ếch. phổi ếch. Cách tiến hành làm các tiêu bản cụ thể theo yêu cầu. màng treo ruột. + Đem những lát cắt đó cho vào đĩa đồng hồ. mô cơ tim. Tác dụng của từng loại hoá chất đối với từng loại tiêu bản để quá trình quan sát được thuận lợi hơn.Trong quá trình hướng dẫn học sinh thực hành... mô xương. máu tĩnh mạch. cho lên lam kinh để quan sát . giáo viên phải hướng dẫn học sinh cách tiến hành sao cho nhanh chóng. màng bơi. cá chép.( Phụ lục) Ví dụ 2: + Để quan sát được cấu tạo mô sụn ở đầu xương thì ta phải tiến hành cắt da ở đùi ếch. rữa sạch cơ để được mẫu xương đùi.

. hình vẽ cắt da.Trên hình vẽ cần sử dụng bút chì. Nhì toàn đoàn + Năm học 2006-2007 : 1 giải Ba . bộ đồ mổ. các em cũng cố và khắc sâu được những kiến thức đã học về các động vật. tác dụng của việc đánh răng sau khi ăn . vai trò của sự rèn luyện nhịp tim của người. hoá chất gồm. Nhì toàn đoàn + Năm học 2007-2008 : 2 giải khuyến khích . Ví dụ : Vật mẫu ếch đồng. cân đối chứng minh được kết quả mà mình đã thực hành được. V/Kết quả : Với những biện pháp đã nêu trên. Với cách dùng màu của mình các em đã phân biệt được vị trí và cấu tạo của các nội quan trong cơ thể. làm các tiêu bản(đặc biệt là các tiêu bản tìm hiểu cấu tạo bên trong).10 g/ Hướng dẫn cách làm tường trình với nội dung vừa thực hành xong : . thể hiện qua hình vẽ. cách ghi chú thích.Qua tường trình cần thể hiện được các thao tác trong khi thực hành và kết quả những gì đã quan sát được trong quá trình thực hành. khoa học và đẹp mắt. kính hiển vi. Nhất toàn đoàn .Nội dung viết tường trình cần thể hiện bằng nội dung chữ viết và bằng hình vẽ minh hoạ. .. cắt cơ.Với những học sinh được học bồi dưỡng tiếp đã có kỹ năng thực hành và thao tác thực hành tốt: Kỹ năng sử dụng kính lúp.Khi viết tường trình thì các em đã thể hiện rõ được những nội dung đã thực hành bằng cách dùng lời. Nội dung cần ngắn gọn. Từ đó các em lí giải được những vấn đề thường xảy ra trong tự nhiên.. 1 giải Ba .Trong quá trình thực hành. đảm bảo yêu cầu của đề ra. bất động vật mẫu.. vì sao ếch luôn sống nơi ẩm ướt. Nhì toàn đoàn + Năm học 2008 -2009 : 1 giải Nhì.. kết quả hình vẽ về đôi dây thần kinh đùi .Thể hiện rõ khi tổ chức khảo sát để chọn học sinh bồi dưỡng thực hành thì có nhều học sinh đăng kí tham gia. có phương pháp học tập tốt trong các tiết thực hành tại phòng bộ môn. .) . .Trong những năm gần đây( 2005-2010).Nhiều học sinh đã có sự ham thích với môn học. bút màu để thể hiện vị trí các nội quan. về con người. . trong cuộc sông con người ( như : tiếng kêu của êch khi trời sắp mưa.. . Nhì toàn đoàn + Năm học 2009 -2010 : 1 giải Nhất. khi áp dụng với đối tượng học sinh lớp 8 tại trường THCS Phan Bội Châu từ năm 2005.2010 đã đem lại những kết quả như sau : . 1 giải Nhì . học sinh lớp 8 trường THCS Phan Bội Châu dự thi thực hành môn sinh học luôn đạt kết quả cao : + Năm học 2005-2006 : 2 giải khuyến khích .. Thể hiện kích thước phải chính xác. các thao tác khi tiến hành trên mẫu mổ thể hiện chính xác.

Sau mỗi lần thi nếu kết quả chưa đạt. để đạt được những kết quả nêu trên theo tôi cần có những bài học kinh nghiệm như sau: . Trong các tiết thực hành nhất thiết giáo viên phải thực hiện đúng quy trình. khoa học và đẹp mắt. Trong quá trình thực hành các em đã được cũng cố lại các phần lí thuyết đã học. Tuy nhiên việc thực hiện một số tiêu bản để lý giải về các quá trình sinh . bước đầu đã đạt được những kết quả đáng kể. cẩn thận trong lúc thực hành. khả năng vẽ hình đẹp.Trong lúc bồi dưỡng. từ đó mới củng cố lại lí thuyết đã học. Các em đã có sự phân tích đề và thực hiện phần tường trình ngắn gọn.Việc bồi dưỡng thực hành cho các em thì giáo viên phải tiến hành thường xuyên trong quá trình dạy học của mình. Thường xuyên học hỏi từ đồng nghiệp. chọn ra đối tượng học sinh theo những yêu cầu mà giáo viên đã đặt ra( Có kĩ năng thực hành. khả năng tư duy cũng tốt hơn khi lý giải về một hiện tượng trong thực tiễn và đời sống. Tạo cho các em tâm lý học tập và dự thi thoả mái để đem lại kết quả cao hơn.Giáo viên phải cho các em thấy tác dụng của sự tỉ mỉ. .. . Những học sinh được chọn bồi dưỡng thêm thì kỹ năng thực hiện các tiêu bản chính xác. giáo viên xem đây là bài học để tiếp tục nghiên cứu và học tập thêm. Các em càng yêu thiên nhiên hơn sau các tiết thực hành. theo dõi và giúp đỡ các em để rèn kĩ năng trong quá trình thực hành . linh hoạt và tư duy trong học tập. VII/Kết luận: Qua thời gian giảng dạy và áp dụng một số biện pháp trong việc bồi dưỡng thực hành cho đối tượng học sinh lớp 8 tại trường THCS Phan Bội Châu bước đầu đem lại một số kết quả đáng kể.. Học sinh phải trực tiếp thực hành trên mẫu vật. giáo viên chỉ giới thiệu và hướng dẫn cách thực hiện.) . hướng các em đến với sự yêu thích môn sinh học để kết quả học tập cao hơn. .Trong quá trình giảng dạy môn sinh học nói chung và sinh học 8 nói riêng giáo viên cần phải kích thích. sau đó giáo viên sẽ kiểm tra và sửa sai cho các em. đảm bảo theo yêu cầu đề ra. học tập thêm về chuyên môn nghiệp vụ để tích luỹ kinh nghiệm cho mình trong nhiệm vụ dạy học nói chung cũng như công tác bồi dưỡng thực hành nói riệng. Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện.11 VI/Bài học kinh nghiệm: Với những biện pháp mà bản thân tôi đã áp dụng trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành môn sinh 8. . Nhiều học sinh đã có kỹ năng và thao tác thực hành tốt.. Giáo viên luôn đặt câu hỏi để các em giải thích các hiện tượng qua mẫu vật.Để chọn học sinh bồi dưỡng dự thi thực hành thì giáo viên phải tiến hành khảo sát.

qua từng năm học thì kết quả học tập và kỹ năng thực hành của các em được nâng cao. ngày 10 tháng 3 năm 2010 Người thực hiện Đỗ Đổng . Vấn đề này cần được tiếp tục bồi dưỡng thêm. Rất mong được sự góp ý chân thành của quí đồng nghiệp để đề tài càng được hoàn thiện hơn. áp dụng được rộng rãi hơn. Xin chân thành cảm ơn ! Đại Cường.12 lý luôn diễn ra trong cơ thể người thì còn hạn chế. có thời gian rèn luyện thêm. Trên đây là một số biện pháp mà bản thân tôi đã áp dụng trong những năm qua khi bồi dưỡng thực hành cho các em.

13 VIII/ ĐỀ NGHỊ: Do thời gian và không gian không cho phép nên đề tài chỉ mới đi sâu vào áp dụng cho đối tượng là học sinh lớp 8 ở tại trường THCS Phan Bội Châu . .Cho phép đề tài được tiếp tục nghiên cứu sâu hơn vào thời gian đến. nghiên cứu cho tổ chức một chuyên đề tại trường THCS Phan Bội Châu Trong thời gian đến. . đề nghị hội đồng khoa học xem xét.Để đề tài được áp dụng rộng rãi hơn trên địa bàn toàn huyện. .

14 IX/PHỤ LỤC: Hình vẽ minh hoạ về phương pháp làm một số tiêu bản .

. sách giáo khoa môn sinh học lớp 8 . 4/ Một số chuyên đề dạy thực hành sinh học đã tổ chức trong huyện Đại Lộc từ năm 2005 đến nay.Nhà xuất bản giáo dục năm 2004 2/ Giáo trình dạy thực hành động vật không xương sống – Nhà xuất bản giáo dục năm 1980.15 X/CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO 1/ Sách giáo viên. 3/ Tài liêu bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành ở trường THCS.

16 XI/ MỤC LỤC I/Đặt vấn đề: 1/Lí do chọn đề tài: 2/Lịch sử vấn đề: 3/ Giới hạn đề tài: II/Cơ sở lớ luận: III/ Cơ sở thực tiễn: IV/ Nội dung: 1/Lý do có những thực trạng trên: 2/Biện pháp thực hiện: V/Kết quả : VI/Bài học kinh nghiệm : VII/ Kết luận: VIII/ ĐỀ NGHỊ: IX /PHỤ LỤC: X/CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO XI/ MỤC LỤC XII/PHIẾU CHẤM DIỂM Trang 1 Trang 1 Trang 1 Trang 2 Trang 2 Trang 3 Trang 5 Trang 5 Trang 5 Trang 10 Trang 11 Trang 11 Trang 13 Trang 14 Trang 15 Trang 16 Trang 17 .

17 PHềNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO ĐẠI LỘC TRƯỜNG THCS PHAN BỘI CHÂU  SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Tên đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY BỒI DƯỠNG THỰC HÀNH MÔN SINH HỌC 8 TRONG TRƯỜNG THCS Người thực hiện: Đỗ Đổng Chức vụ : Giáo viên .

18 Tháng 2 năm 2010 .