1

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM. Tên đề tài: “ MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY BỒI DƯỠNG THỰC HÀNH MÔN SINH HỌC LỚP 8 TRONG TRƯỜNG THCS ” I/Đặt vấn đề: 1/Lí do chọn đề tài: Ở trường THCS , mỗi môn học đều có vai trò quan trọng đối với học sinh. Môn Sinh học có ý nghĩa và tầm quan trọng rất lớn đối với các em, làm cho các em có sự gần gũi hơn với thiên nhiên và thực tế trong cuộc sống hằng ngày, giải thích được một số hiện tượng thường xảy ra xung quanh ta. Là người thầy ai cũng muốn mình được mọi người tôn vinh, kính trọng; ai cũng muốn mình là niềm tin là chỗ dựa vững chắc cho học sinh của mình, ai cũng muốn học sinh đạt được kết quả cao, vận dụng tốt kiến thức của bộ môn mình giảng dạy, vận dụng tốt lý thuyết vào các bài thực hành và thực tế cuộc sống. Đặc biệt đối với môn Sinh học – môn khoa học thực nghiệm, một khoa học mở, luôn luôn mới và rất trừu tượng. Mỗi một tiết học, một kiểu bài lên lớp đòi hỏi phải có những phương pháp khác nhau, phù hợp với mục tiêu, yêu cầu của bài. Làm sao để phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. Đặc biệt hơn nữa là “ bài thực hành” trong chương trình sinh học nói chung và sinh học lớp 8 nói riêng là một vấn đề rất khó, để dạy thành công một bài thực hành hay một nội dung nào đó đòi hỏi người giáo viên phải tìm tòi, nghiên cứu phương pháp phù hợp và qua thử nghiệm mới có thể thành công. Tuy nhiên khả năng thành công của mỗi tiết dạy còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: Sự nhiệt tâm và cần mẫn của người thầy, sự nổ lực vượt khó của mỗi học sinh Qua thực tế giảng dạy bồi dưỡng thực hành môn sinh học lớp 8 nhiều năm liền, tôi xin được trình bày lại một số biện pháp bồi dưỡng thực hành môn sinh học 8 theo tôi là hiệu quả, có thể coi là kinh nghiệm để bạn bè, đồng nghiệp cùng tham khảo và đóng góp ý kiến để việc bồi dưỡng thực hành cho học sinh lớp 8 tại các trường THCS trong huyện thành công theo mong muốn. Đích cuối cùng của chúng ta là làm thế nào để học sinh nhận thức và vận dụng tốt kiến thức các em đã học được vào thực hành và thực tế cuộc sống. Do vậy tôi chọn đề tài “Một số biện pháp dạy bồi dưỡng thực hành môn sinh học lớp 8 trong trường THCS” để nghiên cứu.

nâng cao nghiệp vụ chuyên môn trong việc dạy thực hành cho học sinh khối 7. mô cơ trơn.Tại trường THCS Phan Bội Châu .. phương pháp giải phẫu trên một số đối tượng động vật theo nội dung chương trình SGK mới vào năm 2005-2006 để đội ngũ giáo viên cùng nhau học tập. II/Cơ sở lí luận: Nhiệm vụ ở trường THCS là bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành những người làm chủ đất nước trong tương lai. . Tìm hiểu vai trò của Enzim trong nước bọt. . và thường xuyên có sự thay đổi nhỏ theo định hướng của nội dung sách giáo khoa theo hướng đổi mới .8 . với đối tượng học sinh lớp 8 của trường THCS Phan Bội Châu .. có trình độ văn hoá. nghiệp vụ vững vàng.Đại Lộc – Quảng Nam. rèn được kỹ năng quan sát. có lòng nhiệt tình.Tại phòng Giáo dục & Đào tạo Đại Lộc. Với điều kiện CSVC hiện có. khả năng tư duy và vận dụng vào đời sống hằng ngày một cách hiệu quả. .8. sự thông minh. sáng tạo để xây dựng XHCN. tìm hiểu chức năng của tuỷ sông.Để có được điều đó thì phảỉ cần đến vai trò quan trọng của người thầy. mô cơ tim.Nay tôi muốn được tìm hiểu sâu hơn ở việc bồi dưỡng thực hành môn Sinh học 8 như thế nào cho hiệu quả.Công tác bồi dưỡng thực hành là một vấn đề đã được nghiên cứu và thực hiện trong các nhà trường THCS và các trường thực nghiệm từ những năm 1960.2 2/Lịch sử vấn đề: . cần cù. Nội dung các bài thực hành trong chương trình như: Làm tiêu bản mô cơ vân .Đại Lộc –Quảng Nam cũng đã có nhiều chuyên đề về môn sinh học cấp huyện cũng như cấp trường bàn về một số biện pháp để dạy tốt tiết thực hành theo chương trình SGK mới cho khối 7.Qua những bài thực hành này giúp các em được hiểu rõ hơn về vai trò của con người trong tự nhiên.Với chương trình môn sinh học lớp 8 hiện nay thì có nhiều nội dung cần phải thực hành để nắm rõ hơn các đặc điểm cấu tạo và chức năng sinh lí của cơ thể người. phải cần có sự hướng dẫn chu đáo của người thầy. từng nội dung kiến . Thầy phải là người có trình độ chuyên môn. bên cạnh đó thầy phải biết vận dụng phù hợp các phương pháp dạy – học với từng kiểu bài. tâm huyết với nghề nghiệp. có sức khoẻ. lí tưởng XHCN.Quảng Nam cũng đã có nhiều chuyên đề báo cáo về phương pháp sử dụng đồ dùng dạy học.Đây là những bài thực hành đối với học sinh lớp 8 rất khó thực hiện. Đây là những chủ nhân tương lai được giác ngộ lí tưởng cách mạng. .. cho đối tượng học sinh lớp 8 tại trường THCS Phan Bội Châu do tôi trực tiếp giảng dạy. 3/Giới hạn đề tài: Do thời gian và không gian không cho phép. đề tài chỉ dừng lại nghiên cứu về nội dung và một số biện pháp bồi dưỡng thực hành. khoa học kỹ thuật toàn diện.

làm và quan sát các tiêu bản dưới kính lúp. Là một người giáo viên nếu chúng ta nhiệt tình. trăn trở lựa chọn nghiên cứu vấn đề này. lí thuyết kết hợp với thực tiễn. là lí do chủ quan thôi thúc tôi quan tâm. III/ Cơ sở thực tiễn: Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy. . tôm. tế bào mô cơ trơn. tế bào mô sụn. Vậy mà học sinh lại gặp khó khăn trong vấn đề này thì quả đây là một điều rất đáng quan tâm.3 thức để giúp học sinh vận dụng tốt kiến thức lí thuyết vào thực hành và thực tiễn trong cuộc sống. kiến thức sinh học chủ yếu được hình thành bằng phương pháp quan sát. còn nhiều lúng túng. Kết quả qua các kì thi học sinh giỏi thực hành của những năm trước chưa cao. khoa học mở luôn luôn mới. các quá trình sinh lí diễn ra trong cơ thể động vật.Từng bước giáo viên cũng đã rèn cho các em thao tác thực hành trên các loại vật mẫu. chỉ mới thực hiện hoàn thành nội dung các tiết thực hành trong chương trình. Với giáo viên. Phù hợp với phương châm: Học đi đôi với hành. bộc lộ hết khả năng tư duy của mình.. Thực tế hiện nay về việc bồi dưỡng thực hành với môn sinh học lớp 8 tại các trường THCS trong huyện nói chung và trường THCS Phan Bội Châu nói riêng có những ưu khuyết điểm như sau : 1/ Ưu điểm: a/ Với giáo viên: . kính hiển vi (Tế bào mô cơ vân. tìm tòi thực nghiệm... các đặc điểm cấu tạo. bồi dưỡng thực hành môn sinh học lớp 8 trong nhiều năm liền tôi nhận thấy việc vận dụng lý thuyết học tập của học sinh vào các bài thực hành và thực tiễn cuộc sống gặp rất nhiều khó khăn: Kỹ năng thực hành. giáo viên đã hướng dẫn cho các em thực hành trên mẫu mổ. rèn kỹ năng quan sát. thao tác thực hiện của các em chưa cao. ếch đồng. Lí giải các vấn đề sinh học. Đó là cơ sở lý luận mà tôi chọn vấn đề này .Giáo viên bộ môn đã thực hiện đảm bảo theo yêu cầu các tiết thực hành trong phân phối chương trình đã quy định. .Mổ và quan sát nội quan của cá..)... Sinh học là môn khoa học thực nghiệm. cơ thể người vào thực tiễn một cách khoa học. Đó là cơ sở thực tiễn. khả năng tư duy trong lúc thực hành. vì nó liên quan trực tiếp đến sự phát triển trí tuệ của cả một thế hệ tương lai. mô cơ tim. tạo cho các em có một kỹ năng thực hành tốt. nhiệt tâm vì học sinh thì nhất định mục đích chúng ta sẽ đạt được. chưa tạo cơ hội để các em có điều kiện rèn luyện kỹ năng thực hành. chính xác.Kiến thức sinh học mà các em đã học được muốn khắc sâu thì phải thực hành trên mẫu vật..Trong các tiết thực hành này. mô tả.

b/ Với học sinh: . Các em đã xác định được vị trí của một số nội quan qua mẫu mổ. . chưa biết phải bắt đầu từ đâu ? ..Kỹ năng sử dụng và quan sát kính lúp. cấu tạo trong của xương. Nếu đi sâu vào thực hiện các tiêu bản chi tiết thì các em gặp phải lúng.Nhiều giáo viên chỉ mới dừng lại trong việc đầu tư cho các tiết thực hành trong chương trình. Khả năng bất động mẫu vật trước khi thực hành ở học sinh còn chậm. .Với học sinh. chưa đảm bảo kỹ thụât làm ảnh hưởng đến tiến trình thực hành và kết quả thực hành ( nếu chọc tuỷ ếch không đúng vị trí mà gặp phải động mạch làm máu ra nhiều ếch sẽ nhanh chết. như tiêu bản cấu tạo trong của tim.Do thời gian và số tiết thực hành còn ít. trình bày mẫu mổ và làm tiêu bản theo yêu cầu.vẽ hình được. Đặc biệt hơn là qua tiết thực hành. nhiều học sinh đã khắc sâu lại những kiến thức mà mình đã học. quan sát vận chuyển máu khó thành công) . chỉ thực hiện được những gì mà thầy cô giáo đã hướng dẫn còn khi gặp phải đề ra khác thường thì các em lúng túng.Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu. chưa có điều kiện để học sinh rèn luyện kỹ năng và thao tác thực hành của mình. chưa khoa học như kết quả mà các em đã quan sát được.Khả năng viết tường trình của các em sau khi thực hành còn hạn chế. từ đó nhớ bài lâu hơn.4 . Khi được nhà trường phân công bồi dưỡng thực hành để tạo nguồn cho học sinh tham gia dự thi thì ngại khó .Trên cơ sở những học sinh có kỹ năng và thao tác thực hành tốt mà giáo viên chọn ra học sinh để tiếp tục bồi dưỡng cho các em dự thi học sinh giỏi thực hành hằng năm do phòng giáo dục tổ chức. 2/Tồn tại: . cấu tạo các loại mô. . ít nhiều đã vận dụng vào trong thực tiễn hằng ngày. chế phẩm cơ thần kinh.Khi đi vào bồi dưỡng thì còn nhiều lúng túng. biết được đặc điểm cấu tạo phù hợp với chức năng của chúng. thì nhiều em có sự ham thích trong những tiết học thực hành. Vẽ hình và chú thích trên hình vẽ thì chưa đẹp. Chỉ mới thực hành theo nhóm. tường trình một cách máy móc. chưa đảm bảo yêu cầu để mọi học sinh có cơ hội thực hành. theo tổ . kính hiển vị còn hạn chế ở nhiều học sinh. ..Qua nhiều năm liền trong kì thi học sinh giỏi thực hành ở huyện cho thấy: Nhiều học sinh đã có kỹ năng thực hành tốt..Học sinh chỉ dừng lại ở cách giải phẫu động vật và quan sát các nội quan. viết tường trình đảm bảo nội dung đã thực hành. nói chính sát hơn là làm chưa thành công. .

Do vậy khi được nhà trường phân công giảng dạy bồi dưỡng thực hành cho học sinh sẽ gặp phải khó khăn nhất định. Giáo viên cần có sự giới thiệu khái quát về kiến thức giải phẫu và sinh lí người để học sinh nắm sơ bộ và hứa hẹn với các em sẽ chứng minh những điều này qua các tiết học lí thuyết và thực hành trong chương trình sinh học lớp 8. việc bồi dưỡng còn theo đợt theo pha mang tính thời vụ . chưa thực sự học hỏi từ đồng nghiệp để tích luỹ cho mình một vốn kiến thức cơ bản trong việc giảng dạy thực hành cho bộ môn sinh học. nghiên cứu về môn học. lúng túng trong phương pháp bồi dưỡng. . giáo viên cần giúp cho các em có sự định hướng về môn học. một số loại hoá chất. Trong từng tiết học giáo viên chưa tạo cho các em sự tò mò. biết rõ mục đích yêu cầu môn học. bộ đồ mổ.. Dưới đây là một số biện pháp mà bản thân tôi đã áp dụng trong công tác bồi dưỡng thực hành môn sinh học 8 trong những năm qua theo tôi là hiệu quả: a/Tạo cho học sinh yêu thích môn sinh học: . 2/Biện pháp thực hiện: Để tạo cho học sinh có thao tác và kỹ năng thực hành tốt với môn sinh học lớp 8 trong nhà trường và có học sinh tham gia dự thi thực hành tại huyện đạt hiệu quả theo tôi mỗi giáo viên giảng dạy môn sinh học cần tìm ra cho mình một phương pháp dạy bồi dưỡng thích hợp với đối tượng học sinh theo nội dung sách giáo khoa hiện hành.Trong bài học mở đầu của môn học sinh học nói chung và sinh học lớp 8 nói riêng. giáo viên khéo léo dẫn dắt các em đến với việc giải thích các hiện tượng sinh lí cũng như các đặc điểm .Giáo viên bộ môn sinh học chưa chịu khó đầu tư nhiều cho các tiết thực hành. cơ hội để các em rèn kỹ năng và thao tác thực hành chưa nhiều.5 IV/ Nội dung: 1/Lý do có những thực trạng trên: . Thời gian để các em tham gia thực hành qua các tiết thực hành theo phân phối chương trình còn ít. . Qua nhiều năm được nhà trường phân công dạy bồi dưỡng thực hành môn sinh học lớp 8 bước đầu đem lại kết quả đáng kể.Với học sinh thì nhiều em chưa ham thích với bộ môn. ngại sờ mó động vật.Do điều kiện CSVC của nhà trường còn thiếu nên sự đầu tư của nhà trường vào phòng bộ môn còn hạn chế như: kính hiển vi. Giáo viên chưa có kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên cho các em.Qua từng tiết học tiếp theo trong chương trình.. nên học sinh và giáo viên chưa có điều kiện để phát huy hiệu quả của tiết thực hành. chưa có phương pháp quan sát tìm tòi trên mẫu mổ nên hiệu quả chưa cao.

Qua từng tiết học. giáo viên cần theo dõi từng nhóm. . dạn dĩ với các loại động vật. giáo viên giúp các em việc vẽ hình.6 cấu tạo phù hợp với chức năng của các hệ cơ quan trong cơ thể người. hạnh kiểm tốt. Đề khảo sát mà giáo viên nêu ra phải đảm bảo hai nội dung: +Kiểm tra được kỹ năng vẽ hình..Đối tượng học sinh cần tuyển chọn để tiến hành bồi dưỡng phải đảm bào các tiêu chí sau đây: Ham thích với môn học. thao tác làm các tiêu bản từ đơn giản đến phức tạp. . là một tiêu chí cần phải có trong khi viết tường trình và vẽ hình khi thực hành sau này. quan sát kính lúp. hoá chất cần thiết để làm thí nghiệm chứng minh. phân nhóm thực hành. tranh ảnh. Đây cũng là cơ hội mà giáo viên phát hiện ra những học sinh có năng khiếu vẽ hình đẹp. +Trong các câu hỏi tiếp theo.Để rút ra được học sinh bồi dưỡng theo những tiêu chí trên thì giáo viên bồi dưỡng phải tổ chức buổi kiểm tra khảo sát để chọn lại đối tượng cho chính sát. b/Tổ chức tốt các tiết thực hành theo phân phối chương trình sinh học 8: . Trong những năm qua.Với giáo viên: Chuẩn bị các vật mẫu. . Từ đó sẽ kích thích sự tò mò. tìm tòi ở các em qua môn học.. Lập kế hoạch cụ thể khi lên lớp ( Giáo án). từng cá nhân để rèn kỹ năng thực hành và thao tác thực hành cho các em như: Cách quan sát kính hiển vi. giáo viên sẽ phát hiện những học sinh có kỹ năng thực hành tốt để tiếp tục bồi dưỡng. Đây cũng là yếu tố quyết định thành công sau này. . xác định nội dung. thời lượng và quy trình bồi dưỡng sao cho thích hợp? Chọn đối tượng nào để bồi dưỡng ? . khi ra đề giáo viên phải làm sao đó để sơ bộ kiểm tra được lý thuyết mà các em đã học.Yêu cầu sự chuẩn bị của học sinh trước khi lên lớp phải đảm bảo: Vật mẫu. kỹ năng bất động vật mẫu. biết được những kỹ năng cơ bản về thực hành. học lực từ khá trở lên. cách ghi chú thích trên hình vẽ. Khi học sinh làm bài thì giáo viên kịp thời theo dõi để phát hiện đối tượng ngay trong khi làm bài. Dự đoán trước các tình huống có thể xảy ra trong quá trình hướng dẫn thực hành. Trong quá trình thực hành. đặc biệt là câu hỏi khó để kiểm tra khả năng tư duy của các em khi gặp vấn đề nảy sinh trong quá trình thực hành. củng như chữ viết của các em. Qua các tiết thực hành này. từ đó các em sẽ yêu thích môn học hơn. đối tượng học sinh tham gia khảo sát khá nhiều từ 25 em trở lên.. các dụng cụ cần thiết cho buổi thực hành. c/Tổ chức tuyển chọn học sinh để tiếp tục bồi dưỡng tham gia dự thi ở huyện : Đây là bước hết sức quan trọng đòi hỏi giáo viên bồi dưỡng phải có sự tập trung cao. chữ viết và khả năng vẽ hình phải đẹp. Ví dụ: hãy vẽ hình về cấu tạo trong của ếch đồng.

* Làm các tiêu bản : Mô cơ vân . màng treo ruột. Biết vận dụng những kiến thức đã học vào việc giải thích được các hiện tượng trong thực tế ( Đây là khả năng tư duy của các em). mô cơ trơn.7 Ví dụ: Câu 1:Vì sao ếch đồng chỉ thích nghi lại thích nghi với đời sống vừa nước vừa cạn ? Hãy giải thích câu nói ”Lăn lóc như cóc bôi vôi”. ếch nhái. cá chép.. Cũng như hệ tiêu hoá . Vì ếch đồng dễ tìm kiếm. phổi ếch. . mô cơ tim. d/Xác định nội dung và chương trình cần bồi dưỡng các em theo yêu cầu chung: . * Quan sát sự vận chuyển máu qua hệ mạch trên ván đục lỗ: vận chuyển máu ở lưỡi ếch. Còn kỹ năng về thực hành nếu còn yếu về mặt nào đó thì giáo viên có thể tiếp tục sửa sai cho các em trong quá trình bồi dưỡng tiếp theo. giáo viên giáo viên sẽ chọn ra 6-8 em để bồi dưỡng và sau đó chọn lại 2 em để tham gia dự thi . màng bơi. Câu 2:Trình bày cấu tạo của tim phù hợp với chức năng vận chuyển máu đi nuôi cơ thể ? Vì sao khi cắt tim ếch ra ngoài mà tim vẫn còn tiếp tục hoạt động được ? . Từ kết quả khảo sát này. để nắm lại các đơn vị kiến thức này thì các em sẽ thực hành trên đối tượng các động vật như: cá. theo tôi cần tiến hành theo những nội dung cơ bản sau: * Thực hành tốt các bài thực hành theo chương trình sinh học lớp 8 hiện nay. máu tĩnh mạch. chữ viết và trình bày bài đẹp. Trong qua trình thực hành. thao tác thực hành ? Thời gian tiến hành bồi dưỡng trong bao lâu ? Qua nhiều năm liền được phân công bồi dưỡng thực hành cho học sinh lớp 8 dự thi.Với môn sinh học lớp 8 theo chương trình sách giáo khoa mới là đi sâu vào tìm hiểu đặc điểm giải phẫu và sinh lí người. Qua đó phân biệt được máu động mach. Có thể nói. * Mổ và quan sát cấu tạo nội quan của ếch đồng. chim . thú. Trong đó chú trọng kiến thức sinh lý nên phải đề xuất nội dung thích hợp. . Với việc khảo sát này sẽ giúp cho giáo viên bước đầu chọn ra được những học sinh có kỹ năng vẽ hình tốt. đơn giản đối với học sinh mà lại tiến hành được nhiều tiêu bản trong quá trình thực hành. máu mô mạch ở động vật và ở người. đối tượng hiện nay thường được chọn để nghiên cứu là ”ếch đồng”..Sau khi đã chọn ra đối tượng học sinh để bồi dưỡng thì giáo viên bồi dưỡng phải xác định lại những nội dung nào cần đưa ra để bồi dương cho các em ? Nội dung nào cần phải đi sâu để rèn kỹ năng. vận chuyển máu ở vây đuôi cá chép.

Giải thích và chứng minh tính tự động của tim.. dùng kim nhọn. não ếch. kính lúp trên mẫu vật. thậm chí không thành công: Biểu hiện sau khi bất động xong mà ếch vẫn còn nhảy được trong phòng thi hoặc máu chảy ra nhiều mà ếch vẫn còn nhảy.. Về lý thuyết bất động ếch bằng cách chọc tuỷ thì giáo viên nào củng đã làm và hướng dẫn cho học sinh thực hiện.Trước hết giáo viên phải rèn cho các em kỹ năng quan sát kính hiển vi . Tiếp theo cho các em nhận biết dấu hiệu khi đã choc đúng vị trí của tuỷ sống là ếch đưa hai chi trước lên che mặt lại và khi đã phá tuỷ thành công thì dấu hiệu tiếp theo là hai chi sau run run duỗi thẳng rồi ếch mềm nhũn ra. chế phẩm cơ thần kinh đùi. chính sác. Đây là việc mà các em đã làm qua các tiết thực hành trong chương trình. Theo tôi. cách lấy ánh sáng qua gương phản chiếu. Ví dụ: Cách cầm kéo. khoa học mới là vấn đề cần quan tâm. nhưng làm thế nào cho nhanh. khi vào thi có em không lấy được ánh sáng qua gương phản chiếu ở kính hiển vi thì các bước tiếp theo sẽ không có kết quả. sau đó lột da đầu ếch nhất đầu ếch theo hướng lên xuống để các em xác định vị trí hố khớp. cách hướng mũi kéo khi cắt da và cắt cơ. xác định vị trí hố khớp. mẫu mổ đẹp.( có phần phụ lục) Điều quan trọng là phải cho học sinh xác định vị trí hố khớp thực tế qua tranh vẽ bộ xương ếch.. Cách sử dụng của từng loại dụng cụ sao cho khoa học.. cấu tạo trong của xương để biết cấu tạo phù hợp với chức năng của chúng.Phân tích lại cho các em hiểu vai trò và chức năng của từng loại dụng cụ trong bộ đồ mổ..Qua thực tế ở nhiều năm. rồi bội giác lớn.. *Tiến hành phương pháp mổ lộ tim.Trong thực tế thì nhiều học sinh thực hiện chưa tốt..Làm bất động mẫu vật ( ếch đồng) trước khi giải phẫu và làm các tiêu bản theo yêu cầu của đề ra.... không làm hỏng các tiểu bản. cách sử dụng dao lam khi làm các tiêu bản . tay phải cầm kim mũi nhọn. cách đặt tiêu bản khi có sử dụng tấm ván đục lỗ. còn chậm.. mô xương. . ..8 * Làm các tiêu bản về mô sụn. * Làm tiêu bản về hệ thần kinh như não cá. . làm tiêu bản cấu tạo trong của tim để biết cấu tạo trong của tim phù hợp với chức năng co bóp và đẩy máy đi nuôi cơ thể ở người. trên tiêu bản. kim mũi mác để tách nội quan. như: Cấu tạo và chức năng các bộ phận trong kính hiển vi. cách đặt kính. e/Rèn kỹ năng thực hành cho học sinh: . thì giáo viên cần cho học sinh nắm lại lí thuyết cách chọc tuỷ ếch: Tay trái cầm ếch. ở ếch.. quan sát ở bội giác bé.

Ví dụ 1: Khi làm tiêu bản tìm hiểu sự vận chuyển máu trong màng treo ruột của ếch đồng. vận chuyển máu ở vây đuôi cá chép. Giải thích và chứng minh tính tự động của tim. +Dùng dao lam cắt từng lát mỏng ở đầu sụn(chú ý bỏ một số lát ở chỏm đầu). mô xương.Trong quá trình hướng dẫn học sinh thực hành. cấu tạo trong của xương để biết cấu tạo phù hợp với chức năng của chúng. Ví dụ: Vì sao thành ngăn tim của tâm thất lại dày hơn tâm nhĩ ? Sự khác nhau giữa cấu tạo của hai đầu xương với thân xương sẽ có ý nghĩa gì? Sự vận chuyển máu ở động mạch lại khác với tĩnh mạch như thế nào ?. Cũng như hệ tiêu hoá .Trong từng tiêu bản.. . . Qua đó phân biệt được máu động mach. mô cơ trơn. Sau khi đặt ếch nằm sấp trên ván đục lỗ thì cần xác định lại vị trí vết cắt và kích thước vết cắt sao cho phù hợp không quá lớn. + Làm các tiêu bản về mô sụn.. phổi ếch. màng treo ruột. Tác dụng của từng loại hoá chất đối với từng loại tiêu bản để quá trình quan sát được thuận lợi hơn.. + Làm tiêu bản cấu tạo trong của tim để biết cấu tạo trong của tim phù hợp với chức năng co bóp và đẩy máy đi nuôi cơ thể ở người.. ở ếch. + Đem những lát cắt đó cho vào đĩa đồng hồ. Cách tiến hành làm các tiêu bản cụ thể theo yêu cầu. cho lên lam kinh để quan sát . máu tĩnh mạch. Mổ lộ tim ếch. +Làm các tiêu bản hệ thần kinh như não.9 .. máu mô mạch ở động vật và ở người.( Phụ lục) Ví dụ 2: + Để quan sát được cấu tạo mô sụn ở đầu xương thì ta phải tiến hành cắt da ở đùi ếch. lúc đó sẽ gây khó khăn cho quá trình làm tiêu bản cũng như quá trình quan sát trên kính hiển vi. mô cơ tim.Hướng dẫn học sinh mổ và quan sát các nội quan. giáo viên phải hướng dẫn học sinh cách tiến hành sao cho nhanh chóng. rữa sạch cơ để được mẫu xương đùi. cá chép. Dưới đây là một số nội dung cần được bồi dưỡng thêm cho học sinh: * Kỹ năng mổ và quan sát cấu tạo nội quan của ếch đồng. * Kỹ năng làm các tiêu bản để tìm hiểu đặc điểm cấu tạo bên trong như: +Quan sát sự vận chuyển máu qua hệ mạch trên ván đục lỗ: vận chuyển máu ở lưỡi ếch. sau đó cắt và gỡ bỏ khối cơ đùi . não ếch. khoa học. nhuộm đỏ từ 3 đến 5 phút ( 3giọt mực đỏ với 7 giọt nước) sau đó vớt ra.. + Làm các tiêu bản : Mô cơ vân . giáo viên luôn đặt ra các vấn đề để học sinh lý giải được đặc điểm cấu tạo luôn phù hợp với chức năng và hoạt động sinh lý diễn ra trong cơ thể. màng bơi.. nếu vết cắt lớn quá thì các nội quan sẽ tràng hết ra ngoài. chế phẩm cơ thần kinh.

đảm bảo yêu cầu của đề ra. làm các tiêu bản(đặc biệt là các tiêu bản tìm hiểu cấu tạo bên trong). kết quả hình vẽ về đôi dây thần kinh đùi .. Nhì toàn đoàn + Năm học 2007-2008 : 2 giải khuyến khích . bút màu để thể hiện vị trí các nội quan. . Với cách dùng màu của mình các em đã phân biệt được vị trí và cấu tạo của các nội quan trong cơ thể. kính hiển vi. Nhì toàn đoàn + Năm học 2006-2007 : 1 giải Ba . cắt cơ.2010 đã đem lại những kết quả như sau : . 1 giải Nhì . Từ đó các em lí giải được những vấn đề thường xảy ra trong tự nhiên.Trong những năm gần đây( 2005-2010). học sinh lớp 8 trường THCS Phan Bội Châu dự thi thực hành môn sinh học luôn đạt kết quả cao : + Năm học 2005-2006 : 2 giải khuyến khích .. cân đối chứng minh được kết quả mà mình đã thực hành được. khoa học và đẹp mắt.Qua tường trình cần thể hiện được các thao tác trong khi thực hành và kết quả những gì đã quan sát được trong quá trình thực hành. vai trò của sự rèn luyện nhịp tim của người. .Trong quá trình thực hành. có phương pháp học tập tốt trong các tiết thực hành tại phòng bộ môn.10 g/ Hướng dẫn cách làm tường trình với nội dung vừa thực hành xong : . tác dụng của việc đánh răng sau khi ăn . Nội dung cần ngắn gọn. bộ đồ mổ.. Ví dụ : Vật mẫu ếch đồng. thể hiện qua hình vẽ. cách ghi chú thích. Nhì toàn đoàn + Năm học 2009 -2010 : 1 giải Nhất. 1 giải Ba . trong cuộc sông con người ( như : tiếng kêu của êch khi trời sắp mưa.Thể hiện rõ khi tổ chức khảo sát để chọn học sinh bồi dưỡng thực hành thì có nhều học sinh đăng kí tham gia.Khi viết tường trình thì các em đã thể hiện rõ được những nội dung đã thực hành bằng cách dùng lời..Nội dung viết tường trình cần thể hiện bằng nội dung chữ viết và bằng hình vẽ minh hoạ. Nhì toàn đoàn + Năm học 2008 -2009 : 1 giải Nhì. V/Kết quả : Với những biện pháp đã nêu trên. về con người..Với những học sinh được học bồi dưỡng tiếp đã có kỹ năng thực hành và thao tác thực hành tốt: Kỹ năng sử dụng kính lúp. vì sao ếch luôn sống nơi ẩm ướt. các em cũng cố và khắc sâu được những kiến thức đã học về các động vật.) . . hình vẽ cắt da. hoá chất gồm. bất động vật mẫu. khi áp dụng với đối tượng học sinh lớp 8 tại trường THCS Phan Bội Châu từ năm 2005. .Trên hình vẽ cần sử dụng bút chì... .Nhiều học sinh đã có sự ham thích với môn học. Nhất toàn đoàn . các thao tác khi tiến hành trên mẫu mổ thể hiện chính xác. Thể hiện kích thước phải chính xác.

Việc bồi dưỡng thực hành cho các em thì giáo viên phải tiến hành thường xuyên trong quá trình dạy học của mình. học tập thêm về chuyên môn nghiệp vụ để tích luỹ kinh nghiệm cho mình trong nhiệm vụ dạy học nói chung cũng như công tác bồi dưỡng thực hành nói riệng. Thường xuyên học hỏi từ đồng nghiệp. Học sinh phải trực tiếp thực hành trên mẫu vật. giáo viên xem đây là bài học để tiếp tục nghiên cứu và học tập thêm. khả năng tư duy cũng tốt hơn khi lý giải về một hiện tượng trong thực tiễn và đời sống. Giáo viên luôn đặt câu hỏi để các em giải thích các hiện tượng qua mẫu vật. Tuy nhiên việc thực hiện một số tiêu bản để lý giải về các quá trình sinh . Trong các tiết thực hành nhất thiết giáo viên phải thực hiện đúng quy trình. Trong quá trình thực hành các em đã được cũng cố lại các phần lí thuyết đã học. . bước đầu đã đạt được những kết quả đáng kể. để đạt được những kết quả nêu trên theo tôi cần có những bài học kinh nghiệm như sau: .Trong lúc bồi dưỡng. Tạo cho các em tâm lý học tập và dự thi thoả mái để đem lại kết quả cao hơn. giáo viên chỉ giới thiệu và hướng dẫn cách thực hiện. theo dõi và giúp đỡ các em để rèn kĩ năng trong quá trình thực hành . đảm bảo theo yêu cầu đề ra. linh hoạt và tư duy trong học tập.Giáo viên phải cho các em thấy tác dụng của sự tỉ mỉ. cẩn thận trong lúc thực hành.) . hướng các em đến với sự yêu thích môn sinh học để kết quả học tập cao hơn. khoa học và đẹp mắt.11 VI/Bài học kinh nghiệm: Với những biện pháp mà bản thân tôi đã áp dụng trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành môn sinh 8.Để chọn học sinh bồi dưỡng dự thi thực hành thì giáo viên phải tiến hành khảo sát. chọn ra đối tượng học sinh theo những yêu cầu mà giáo viên đã đặt ra( Có kĩ năng thực hành.Trong quá trình giảng dạy môn sinh học nói chung và sinh học 8 nói riêng giáo viên cần phải kích thích. . Những học sinh được chọn bồi dưỡng thêm thì kỹ năng thực hiện các tiêu bản chính xác.Sau mỗi lần thi nếu kết quả chưa đạt.. Các em càng yêu thiên nhiên hơn sau các tiết thực hành. . từ đó mới củng cố lại lí thuyết đã học.. khả năng vẽ hình đẹp. sau đó giáo viên sẽ kiểm tra và sửa sai cho các em.. Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện. Các em đã có sự phân tích đề và thực hiện phần tường trình ngắn gọn. Nhiều học sinh đã có kỹ năng và thao tác thực hành tốt. . VII/Kết luận: Qua thời gian giảng dạy và áp dụng một số biện pháp trong việc bồi dưỡng thực hành cho đối tượng học sinh lớp 8 tại trường THCS Phan Bội Châu bước đầu đem lại một số kết quả đáng kể.

Vấn đề này cần được tiếp tục bồi dưỡng thêm. ngày 10 tháng 3 năm 2010 Người thực hiện Đỗ Đổng . Xin chân thành cảm ơn ! Đại Cường. Rất mong được sự góp ý chân thành của quí đồng nghiệp để đề tài càng được hoàn thiện hơn. Trên đây là một số biện pháp mà bản thân tôi đã áp dụng trong những năm qua khi bồi dưỡng thực hành cho các em.12 lý luôn diễn ra trong cơ thể người thì còn hạn chế. qua từng năm học thì kết quả học tập và kỹ năng thực hành của các em được nâng cao. áp dụng được rộng rãi hơn. có thời gian rèn luyện thêm.

13 VIII/ ĐỀ NGHỊ: Do thời gian và không gian không cho phép nên đề tài chỉ mới đi sâu vào áp dụng cho đối tượng là học sinh lớp 8 ở tại trường THCS Phan Bội Châu . . nghiên cứu cho tổ chức một chuyên đề tại trường THCS Phan Bội Châu Trong thời gian đến.Để đề tài được áp dụng rộng rãi hơn trên địa bàn toàn huyện. . .Cho phép đề tài được tiếp tục nghiên cứu sâu hơn vào thời gian đến. đề nghị hội đồng khoa học xem xét.

14 IX/PHỤ LỤC: Hình vẽ minh hoạ về phương pháp làm một số tiêu bản .

4/ Một số chuyên đề dạy thực hành sinh học đã tổ chức trong huyện Đại Lộc từ năm 2005 đến nay.15 X/CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO 1/ Sách giáo viên.Nhà xuất bản giáo dục năm 2004 2/ Giáo trình dạy thực hành động vật không xương sống – Nhà xuất bản giáo dục năm 1980. 3/ Tài liêu bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành ở trường THCS. . sách giáo khoa môn sinh học lớp 8 .

16 XI/ MỤC LỤC I/Đặt vấn đề: 1/Lí do chọn đề tài: 2/Lịch sử vấn đề: 3/ Giới hạn đề tài: II/Cơ sở lớ luận: III/ Cơ sở thực tiễn: IV/ Nội dung: 1/Lý do có những thực trạng trên: 2/Biện pháp thực hiện: V/Kết quả : VI/Bài học kinh nghiệm : VII/ Kết luận: VIII/ ĐỀ NGHỊ: IX /PHỤ LỤC: X/CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO XI/ MỤC LỤC XII/PHIẾU CHẤM DIỂM Trang 1 Trang 1 Trang 1 Trang 2 Trang 2 Trang 3 Trang 5 Trang 5 Trang 5 Trang 10 Trang 11 Trang 11 Trang 13 Trang 14 Trang 15 Trang 16 Trang 17 .

17 PHềNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO ĐẠI LỘC TRƯỜNG THCS PHAN BỘI CHÂU  SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Tên đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY BỒI DƯỠNG THỰC HÀNH MÔN SINH HỌC 8 TRONG TRƯỜNG THCS Người thực hiện: Đỗ Đổng Chức vụ : Giáo viên .

18 Tháng 2 năm 2010 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful