P. 1
87/2005/QĐ-BTC Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kiểm toán, kế toán VN

87/2005/QĐ-BTC Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kiểm toán, kế toán VN

|Views: 1,937|Likes:
Được xuất bản bởiMr. Hành

More info:

Published by: Mr. Hành on Apr 14, 2009
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/11/2014

pdf

text

original

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.

vn

B

TÀI CHÍNH

C NG HOÀ XÃ H I CH NGHĨA VI T NAM

ð c l p - T do - H nh phúc
S : 87/2005/Qð-BTC

Hà N i, ngày 01 tháng 12 năm 2005

QUY T ð NH V vi c ban hành và công b Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán Vi t Nam

B

TRƯ NG B

TÀI CHÍNH

- Căn c Lu t K toán s 03/2003/QH11 ngày 17/6/2003; - Căn c Ngh ñ nh s 128/2004/Nð-CP ngày 31/5/2004 c a Chính ph quy ñ nh chi ti t và hư ng d n thi hành Lu t K toán trong lĩnh v c k toán nhà nư c, Ngh ñ nh s 129/2004/Nð-CP ngày 31/5/2004 c a Chính ph quy ñ nh chi ti t và hư ng d n thi hành Lu t K toán trong ho t ñ ng kinh doanh và Ngh ñ nh s 185/2004/Nð-CP ngày 08/11/2004 c a Chính ph v x ph t vi ph m hành chính trong lĩnh v c k toán; - Căn c Ngh ñ nh s 105/2004/Nð-CP ngày 30/3/2004 c a Chính ph v Ki m toán ñ c l p và Ngh ñ nh s 133/2005/Nð-CP ngày 31/10/2005 c a Chính ph v vi c s a ñ i, b sung m t s ñi u c a Ngh ñ nh s 105/2004/NðCP ngày 30/4/2004 c a Chính ph v ki m toán ñ c l p; - Căn c Ngh ñ nh s 77/2003/Nð-CP ngày 01/7/2003 c a Chính ph quy ñ nh ch c năng, nhi m v , quy n h n và cơ c u t ch c c a B Tài chính; Nh m nâng cao s tín nhi m c a xã h i v h th ng thông tin k toán, ki m toán; t o l p s công nh n v tính chuyên nghi p c a ngư i làm k toán, ngư i làm ki m toán và ñ m b o ch t lư ng d ch v k toán, ki m toán; Theo ñ ngh c a V trư ng V Ch ñ k toán và Ki m toán và Chánh Văn phòng B , QUY T ð NH: ði u 1: Ban hành kèm theo Quy t ñ nh này "Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán Vi t Nam" áp d ng cho t t c ngư i làm k toán,
1

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn ngư i làm ki m toán và công ty k toán, ki m toán. Vi c áp d ng cho t ng ñ i tư ng ñư c quy ñ nh c th trong n i dung Chu n m c. ði u 2: Quy t ñ nh này có hi u l c thi hành sau 15 ngày, k t ngày ñăng công báo. ði u 3: Các công ty k toán, ki m toán, ki m toán viên hành ngh , ngư i hành ngh k toán và các ñơn v k toán trong c nư c có trách nhi m tri n khai th c hi n Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán trong ho t ñ ng c a m i ñơn v . Giao H i K toán và Ki m toán Vi t Nam (VAA) hư ng d n và ki m tra vi c th c hi n chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán cho nh ng ngư i làm k toán và ngư i hành ngh k toán. Giao H i Ki m toán viên hành ngh Vi t Nam (VACPA) hư ng d n và ki m tra vi c th c hi n chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán cho ki m toán viên và ki m toán viên hành ngh . V trư ng V Ch ñ K toán và Ki m toán, Chánh văn phòng B và Th trư ng các ñơn v liên quan thu c B Tài chính có trách nhi m hư ng d n, ki m tra và thi hành Quy t ñ nh này./.
Nơi nh n:
- Th tư ng, các Phó Th tư ng (ñ báo cáo) - Văn phòng TW ð ng - Văn phòng Qu c h i - Văn phòng Ch t ch nư c - Văn phòng Chính ph - Các B , cơ quan ngang B - Tòa án Nhân dân t i cao - Vi n Ki m sát Nhân dân t i cao - Cơ quan TW c a các ñoàn th - C c Ki m tra văn b n (B Tư pháp) - S Tài chính, C c thu các t nh, thành ph tr c thu c TW - Các công ty k toán, ki m toán - Các Trư ng ðH KTQD, ðH Kinh t TP.HCM - Các T ng công ty 91 - Công báo - H i K toán và Ki m toán Vi t Nam (VAA) - H i Ki m toán viên hành ngh Vi t Nam (VACPA) - Các ñơn v thu c B Tài chính - V Pháp ch (B Tài chính) - Lưu: VT, V CðKT.

KT. B TRƯ NG TH TRƯ NG
(ñã ký)

Tr n Văn Tá

2

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn

H TH NG CHU N M C KI M TOÁN VI T NAM

CHU N M C ð O ð C NGH NGHI P K TOÁN, KI M TOÁN
(Ban hành và công b theo Quy t ñ nh s 87/2005/Qð-BTC ngày 01/12/2005 c a B trư ng B Tài chính)

QUY ð NH CHUNG
01. M c ñích c a Chu n m c này là quy ñ nh các nguyên t c, n i dung và hư ng d n áp d ng các tiêu chu n ñ o ñ c ngh nghi p c a ngư i hành ngh k toán, ki m toán viên hành ngh và ngư i làm k toán, ki m toán trong các doanh nghi p và t ch c nh m ñ m b o ñ t ñư c nh ng tiêu chu n cao nh t v trình ñ chuyên môn, v m c ñ ho t ñ ng và ñáp ng ñư c s quan tâm ngày càng cao c a công chúng. Chu n m c này ñ t ra b n yêu c u cơ b n sau: a) S tín nhi m: Nâng cao s tín nhi m c a xã h i ñ i v i h th ng thông tin c a k toán và ki m toán; b) Tính chuyên nghi p: T o l p s công nh n c a ch doanh nghi p, t ch c, khách hàng và các bên liên quan v tính chuyên nghi p c a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán, ñ c bi t là ngư i hành ngh k toán và ki m toán viên hành ngh ; c) Ch t lư ng d ch v : ð m b o ch t lư ng d ch v k toán, ki m toán ñ t ñư c các chu n m c cao nh t; d) S tin c y: T o ra s tin c y c a ngư i s d ng d ch v k toán, ki m toán v kh năng chi ph i c a chu n m c ñ o ñ c ñ i v i vi c cung c p các d ch v ñó. 02. N i dung c a Chu n m c này quy ñ nh m c ñích, các nguyên t c ñ o ñ c cơ b n; tiêu chu n ñ o ñ c áp d ng chung cho t t c nh ng ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán; tiêu chu n ñ o ñ c áp d ng riêng cho ki m toán viên hành ngh , nhóm ki m toán và công ty ki m toán; tiêu chu n ñ o ñ c áp d ng cho ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán làm vi c trong các doanh nghi p, t ch c. 03. Chu n m c này áp d ng cho t t c ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán, g m:

3

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
a) Ngư i làm k toán, làm k toán trư ng, làm ki m toán n i b trong các doanh nghi p và các ñơn v k toán nhà nư c; b) Nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm k toán, làm k toán trư ng, ki m toán n i b , ch doanh nghi p ho c công vi c khác trong các doanh nghi p, t ch c; c) Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang ñăng ký hành ngh trong các doanh nghi p d ch v k toán, ki m toán; d) Doanh nghi p k toán, ki m toán ph i th c hi n các quy ñ nh c a Chu n m c này trong su t quá trình ho t ñ ng. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán trong các lĩnh v c khác cũng ph i áp d ng các quy ñ nh c a Chu n m c này trong quá trình ho t ñ ng ngh nghi p. Ph m vi áp d ng Chu n m c này cho t ng ñ i tư ng ñư c quy ñ nh c th trong ph n "N i dung Chu n m c". 04. ðơn v ñư c cung c p d ch v k toán, ki m toán, các doanh nghi p và t ch c s d ng ngư i làm k toán, ngư i làm ki m toán, các t ch c và cá nhân có liên quan ñ n công tác k toán và ki m toán ph i có nh ng hi u bi t c n thi t v Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán này ñ l a ch n và s d ng ngư i làm k toán, làm ki m toán ho c cung c p d ch v k toán, ki m toán và ñ có cơ s s d ng thông tin k toán, ki m toán và ph i h p trong ho t ñ ng ngh nghi p k toán, ki m toán. Các thu t ng trong Chu n m c này ñư c hi u như sau: 05. Báo cáo tài chính: Là các báo cáo ñư c l p theo chu n m c k toán và ch ñ k toán hi n hành ph n ánh các thông tin kinh t , tài chính ch y u c a ñơn v k toán. Báo cáo tài chính g m: B ng cân ñ i k toán, báo cáo k t qu ho t ñ ng kinh doanh, báo cáo lưu chuy n ti n t và b n thuy t minh báo cáo tài chính. 06. Các bên liên quan: Các bên ñư c coi là liên quan n u m t bên có kh năng ki m soát ho c có nh hư ng ñáng k ñ i v i bên kia trong vi c ra quy t ñ nh tài chính và ho t ñ ng. Các bên có liên quan là bên có m t trong các m i quan h sau v i khách hàng: a) Có s ki m soát tr c ti p ho c gián ti p ñ i v i khách hàng v i ñi u ki n khách hàng có tính tr ng y u ñ i v i bên ñó; b) Có l i ích tài chính tr c ti p trong khách hàng v i ñi u ki n là bên ñó có nh hư ng ñáng k ñ n khách hàng và l i ích trong khách hàng là tr ng y u ñ i v i bên ñó; c) Bên mà khách hàng có s ki m soát tr c ti p ho c gián ti p; d) Bên mà khách hàng ho c m t t ch c liên quan ñ n khách hàng theo m c (c) nói trên có l i ích tài chính tr c ti p t o ra nh hư ng ñáng k ñ i v i t ch c này và l i ích tài chính ñó là tr ng y u ñ i v i khách hàng và t ch c liên quan ñ n khách hàng theo m c (c). 07. Công khai: Là công b thông tin cho công chúng v ngư i hành ngh k toán và ki m toán viên hành ngh , nhưng không nh m m c ñích qu ng cáo cho ngư i ñó. 08. Công ty ki m toán: Là m t t ch c có th g m:
4

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
a) M t doanh nghi p cung c p d ch v ki m toán ñ c l p theo quy ñ nh c a pháp lu t (như công ty ki m toán A, công ty ki m toán B có tư cách pháp nhân ñ c l p); và b) M t t ch c ki m soát các ñơn v nêu và ñi m (a) (như T ng công ty, công ty m ); ho c/ ñi m (a) (như chi nhánh công ty,

c) M t t ch c ch u s ki m soát c a các ñơn v nêu văn phòng ñ i di n).

- Doanh nghi p k toán, ki m toán: Là m t doanh nghi p, công ty chuyên cung c p d ch v k toán, ki m toán và các d ch v chuyên nghi p khác cho công chúng. 09. Chi nhánh: Là ñơn v riêng bi t c p dư i công ty, ñư c t ch c theo v trí ñ a lý hay lĩnh v c cung c p d ch v . 10. D ch v k toán, ki m toán: Là các d ch v ñòi h i chuyên môn k toán, ki m toán ho c các k năng có liên quan, do m t ngư i hành ngh k toán ho c ki m toán viên hành ngh th c hi n, g m d ch v k toán, ki m toán, thu , tư v n qu n lý và các d ch v tư v n khác. 11. ðơn v niêm y t: Là ñơn v có ch ng khoán ñư c niêm y t chính th c trên sàn giao d ch ch ng khoán, ho c ñư c mua, bán theo quy ñ nh c a sàn giao d ch ho c các t ch c tương ñương như: công ty c ph n, t ch c kinh doanh ch ng khoán, công ty qu n lý qu ñ u tư ch ng khoán và công ty ñăng ký giao d ch ch ng khoán. 12. ðáng k (Tr ng y u): Là thu t ng dùng ñ th hi n t m quan tr ng c a m t thông tin, m t s li u mà n u thi u ho c không có thông tin ñó s nh hư ng ñ n quy t ñ nh c a ngư i có liên quan. Thông tin ñáng k th hi n v s lư ng ho c b n ch t c a thông tin. 13. Giám ñ c (Thành viên Ban Giám ñ c): Là nh ng ngư i có trách nhi m v qu n tr công ty (k c các ch c danh khác có trách nhi m qu n tr công ty). - Giám ñ c ph trách h p ñ ng ñ m b o (H p ñ ng ki m toán): Là ngư i ch u trách nhi m chính trong hai ngư i ch u trách nhi m ký Báo cáo ki m toán báo cáo tài chính ho c báo cáo tài chính h p nh t c a khách hàng ki m toán, và cũng có th ch u trách nhi m ký Báo cáo ki m toán báo cáo tài chính các c u ph n c a báo cáo tài chính h p nh t n u yêu c u phát hành m t Báo cáo ki m toán ñ c l p. 14. H p ñ ng ki m toán (H p ñ ng ñ m b o): Là s th a thu n b ng văn b n gi a doanh nghi p ki m toán v i khách hàng v các ñi u kho n và ñi u ki n th c hi n ki m toán, trong ñó xác ñ nh m c tiêu, ph m vi ki m toán, quy n và trách nhi m c a m i bên, hình th c báo cáo ki m toán, th i gian th c hi n, các ñi u kho n v phí, v x lý khi tranh ch p h p ñ ng. H p ñ ng ki m toán là h p ñ ng cung c p d ch v ki m toán. D ch v ki m toán là d ch v cung c p m t m c ñ ñ m b o cao v vi c các báo cáo tài chính không còn ch a ñ ng các sai sót tr ng y u ho c n u còn sai sót tr ng y u thì ñã ñư c phát hi n. H p ñ ng ki m toán là m t lo i h p ñ ng ñ m b o. 15. H p ñ ng ñ m b o (D ch v ñ m b o): Là h p ñ ng d ch v , theo ñó ki m toán viên hành ngh ñưa ra ý ki n k t lu n nh m nâng cao m c ñ tin c y c a ngư i s d ng thông tin. H p ñ ng ñ m b o ñư c th c hi n ñ cung c p: a) S ñ m b o m c ñ cao các v n ñ phù h p v i các tiêu chu n ñư c ñ t ra t trư c xét trên các khía c nh tr ng y u; ho c b) S ñ m b o m c ñ v a ph i các v n ñ h p lý trong các trư ng h p c th .

5

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
H p ñ ng ñ m b o bao g m h p ñ ng tuân th các Chu n m c ki m toán Vi t Nam, ñư c xây d ng trên cơ s các chu n m c qu c t chung v ho t ñ ng ñ m b o, do B Tài chính ban hành, ho c tuân th các chu n m c c th v h p ñ ng ñ m b o do B Tài chính ban hành, ví d cu c ki m toán báo cáo tài chính ho c soát xét báo cáo tài chính theo các Chu n m c Ki m toán Vi t Nam. 16. K toán viên (Ngư i làm k toán): Là nh ng ngư i c a doanh nghi p ho c t ch c (có ho c không có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán) ch u trách nhi m th c hi n công vi c k toán c a ñơn v ñó. Ngư i làm k toán bao g m c ngư i hành ngh k toán. 17. K toán viên chuyên nghi p: Là nh ng ngư i có Ch ng ch hành ngh k toán c a Vi t Nam hay c a nư c ngoài nhưng làm vi c trong các doanh nghi p và t ch c. 18. Ngư i hành ngh k toán: Là nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán có ñăng ký kinh doanh d ch v k toán, hành ngh cá nhân ho c hành ngh trong các doanh nghi p k toán, ki m toán. 19. Khách hàng ki m toán: Là các doanh nghi p, ñơn v và t ch c ñư c doanh nghi p ki m toán cung c p d ch v ki m toán theo yêu c u. Khách hàng ki m toán còn bao g m c các bên có liên quan, nh t là khi khách hàng ki m toán là công ty niêm y t. 20. Khách hàng s d ng d ch v ñ m b o (d ch v ki m toán): Là các doanh nghi p và t ch c ñư c doanh nghi p ki m toán cung c p d ch v ñ m b o (d ch v ki m toán) theo yêu c u. 21. Ki m toán viên: Là nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên nhưng chưa ñăng ký hành ngh ki m toán ho c ñã ñăng ký hành ngh ki m toán nhưng chưa ñư c công ty ki m toán giao trách nhi m ký báo cáo ki m toán (là ngư i có ñ tiêu chu n và ñi u ki n theo quy ñ nh c a pháp lu t cho ngư i hành ngh ki m toán nhưng chưa ñư c công ty ki m toán giao trách nhi m ký báo cáo ki m toán). - Ki m toán viên hành ngh : Là nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ñã ñăng ký hành ngh t i m t doanh nghi p ki m toán ñư c thành l p và ho t ñ ng theo pháp lu t Vi t Nam và ñư c công ty ki m toán giao trách nhi m ký báo cáo ki m toán. 22. Ki m toán viên ti n nhi m: Là ki m toán viên hành ngh ñã th c hi n h p ñ ng ki m toán ho c ñã th c hi n công vi c k toán, thu , tư v n cho khách hàng kỳ trư c ho c các kỳ trư c. - Ki m toán viên hi n th i: Là ki m toán viên hành ngh hi n ñang th c hi n m t h p ñ ng ki m toán ho c ñang th c hi n công vi c k toán, thu , tư v n ho c d ch v chuyên nghi p cho m t khách hàng. - Ki m toán viên ñư c m i: Là ki m toán viên hành ngh (Ki m toán viên hi n th i ho c ki m toán viên ti n nhi m) ñư c khách hàng m i th c hi n các d ch v liên quan ñ n ki m toán, k toán, thu , tư v n ho c các d ch v tương t , ho c ngư i ñư c yêu c u cung c p d ch v tư v n nh m m c ñích ñáp ng yêu c u c a khách hàng. - Tr lý ki m toán viên: Là nh ng ngư i cùng tham gia nhóm ki m toán nhưng chưa có Ch ng ch ki m toán viên. 23. Ngư i làm ki m toán: Là nh ng ngư i g m: Ki m toán viên hành ngh , ki m toán viên và tr lý ki m toán.
6

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
24. Nhóm ki m toán (Nhóm cung c p d ch v ñ m b o): Là nhóm bao g m: a) Ki m toán viên hành ngh , các ki m toán viên và tr lý ki m toán tham gia h p ñ ng ki m toán (h p ñ ng ñ m b o); b) T t c các nhân viên khác trong công ty ki m toán có nh hư ng tr c ti p ñ n k t qu c a báo cáo ki m toán, g m: - Ngư i ñ xu t phí ki m toán ho c giám sát tr c ti p, qu n lý ho c th c hi n các ho t ñ ng giám sát khác ñ i v i Giám ñ c ph trách h p ñ ng ñ m b o trong quá trình th c hi n h p ñ ng ñ m b o. ð i v i h p ñ ng ki m toán, nh ng ngư i này còn g m t t c các nhân viên c p cao, t Giám ñ c ph trách cu c ki m toán cho t i nh ng ngư i ñi u hành c a công ty ki m toán; - Nh ng ngư i tham gia tư v n v các v n ñ , nghi p v ho c s ki n có tính ch t k thu t ho c liên quan ñ n các chuyên ngành c th c a h p ñ ng ñ m b o; và - Nh ng ngư i ph trách ki m soát chuyên môn các h p ñ ng ñ m b o, k c ngư i soát xét quy trình ki m soát ch t lư ng d ch v . c) ð i v i khách hàng ki m toán, nhóm ki m toán bao g m t t c nh ng ngư i trong m ng lư i c a công ty có nh hư ng tr c ti p ñ n ý ki n ki m toán. - Nhóm cung c p d ch v : Là toàn b nh ng ngư i tr c ti p và gián ti p tham gia th c hi n m t d ch v , k c các chuyên gia do công ty ki m toán thuê ñ th c hi n d ch v ñó. 25. L i ích tài chính: Là các kho n ñ u tư v v n ho c các ch ng khoán, gi y n , kho n n ho c các công c n khác c a ñơn v , bao g m các quy n và nghĩa v ñ mua các kho n l i ích tài chính ñó cũng như các công c phát sinh liên quan tr c ti p ñ n nh ng l i ích này. 26. L i ích tài chính tr c ti p: Là l i ích tài chính: a) Thu ñư c do s h u tr c ti p ho c do có quy n ki m soát c a m t cá nhân hay t ch c; ho c b) Thu ñư c t các hình th c s h u thông qua vi c ñ u tư vào qu ñ u tư tài chính, ñ u tư b t ñ ng s n, y thác ho c các hình th c trung gian khác mà cá nhân ho c t ch c ñó có quy n ki m soát. 27. L i ích tài chính gián ti p: Là l i ích tài chính thu ñư c t các hình th c s h u thông qua vi c ñ u tư vào qu ñ u tư tài chính, ñ u tư b t ñ ng s n, y thác ho c các hình th c trung gian khác mà cá nhân ho c t ch c ñó không có quy n ki m soát. 28. M ng lư i công ty: Là các t ch c ch u s ki m soát, quy n s h u ho c qu n lý chung c a m t công ty ho c b t c t ch c nào mà bên th ba d dàng k t lu n ñư c ñó là m t ph n c a công ty trong ph m vi qu c gia ho c qu c t , như công ty m , công ty, chi nhánh, văn phòng ñ i di n. 29. Quan h gia ñình ru t th t: Là nh ng ngư i trong m i quan h : B , m , v , ch ng, con, anh, ch , em ru t. - Quan h gia ñình tr c ti p: Là v , ch ng và nh ng ngư i trong m i quan h b , m , con, anh, ch , em ru t và nh ng ngư i khác ch u s ph thu c v kinh t .

7

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
30. Qu ng cáo: Là ho t ñ ng cung c p thông tin, hình nh t i công chúng v doanh nghi p và các d ch v k toán, ki m toán, v ki m toán viên, ngư i hành ngh k toán trong th c hành k toán, ki m toán và các d ch v khác nh m m c ñích lôi kéo khách hàng, ñ y m nh ho t ñ ng kinh doanh c a doanh nghi p k toán, ki m toán. 31. S lôi kéo khách hàng: Là vi c m t ki m toán viên hành ngh ho c ngư i hành ngh k toán ti p c n v i khách hàng ti m năng (khách hàng hi n th i c a doanh nghi p ki m toán khác, doanh nghi p chưa bao gi ki m toán ho c m i thành l p) nh m m c ñích ñ ñư c cung c p các d ch v k toán, ki m toán cho khách hàng ñó. - Soát xét quy trình ki m soát ch t lư ng d ch v : Là quy trình ñư c thi t k nh m ñánh giá m t cách khách quan v các ñánh giá quan tr ng mà nhóm cung c p d ch v ñã th c hi n và các k t qu mà h ñưa ra trong quá trình l p báo cáo ki m toán trư c khi phát hành chính th c. 32. Ti n c a khách hàng: Là b t c kho n ti n nào - g m ti n m t và các gi y t có giá tr , ví d trái phi u, c phi u, tín phi u và các gi y t có giá khác có th chuy n thành ti n (như trái phi u có ghi tên) thu c quy n s h u c a khách hàng. 33. Tính ñ c l p: Tính ñ c l p bao g m: a) ð c l p v tư tư ng - Là tr ng thái suy nghĩ cho phép ñưa ra ý ki n mà không ch u nh hư ng c a nh ng tác ñ ng trái v i nh ng ñánh giá chuyên nghi p, cho phép m t cá nhân hành ñ ng m t cách chính tr c, khách quan và có s th n tr ng ngh nghi p, và b) ð c l p v hình th c - Là không có các quan h th c t và hoàn c nh có nh hư ng ñáng k làm cho bên th ba hi u là không ñ c l p, ho c hi u là tính chính tr c, khách quan và th n tr ng ngh nghi p c a nhân viên công ty hay thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o không ñư c duy trì. 34. Tính khách quan: Là s k t h p gi a tính công b ng, trung th c, tôn tr ng s th t và không có các xung ñ t v l i ích. 35. Nguyên t c cơ b n c a Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán, g m: a) ð c l p (áp d ng ch y u cho ki m toán viên hành ngh và ngư i hành ngh k toán); b) Chính tr c; c) Khách quan; d) Năng l c chuyên môn và tính th n tr ng; e) Tính b o m t; f) Tư cách ngh nghi p; g) Tuân th chu n m c chuyên môn. 36. ð c l p: ð c l p là nguyên t c hành ngh cơ b n c a ki m toán viên hành ngh và ngư i hành ngh k toán. Trong quá trình ki m toán ho c cung c p d ch v k toán, ki m toán viên hành ngh và ngư i hành ngh k toán ph i th c s không b chi ph i ho c tác ñ ng b i b t kỳ l i ích v t ch t ho c tinh th n nào làm nh hư ng ñ n s trung th c, khách quan và ñ c l p ngh nghi p c a mình.

8

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
Ki m toán viên hành ngh và ngư i hành ngh k toán không ñư c nh n làm ki m toán ho c làm k toán cho các ñơn v mà mình có quan h kinh t ho c quy n l i kinh t như góp v n, cho vay ho c vay v n t khách hàng, ho c là c ñông chi ph i c a khách hàng, ho c có ký k t h p ñ ng gia công, d ch v , ñ i lý tiêu th hàng hóa. Ki m toán viên hành ngh và ngư i hành ngh k toán không ñư c nh n làm ki m toán ho c làm k toán nh ng ñơn v mà b n thân có quan h gia ñình ru t th t (như có b , m , v , ch ng, con, anh, ch , em ru t) là ngư i trong b máy qu n lý di u hành (H i ñ ng qu n tr , Ban Giám ñ c, k toán trư ng, các trư ng, phó phòng và các c p tương ñương) trong ñơn v khách hàng. Ki m toán viên hành ngh không ñư c v a làm d ch v k toán, như ghi s k toán, l p báo cáo tài chính, ki m toán n i b , ñ nh giá tài s n, tư v n qu n lý, tư v n tài chính, v a làm d ch v ki m toán cho cùng m t khách hàng. Ngư c l i, ngư i làm d ch v k toán không ñư c làm ki m toán cho cùng m t khách hàng. Trong quá trình ki m toán ho c cung c p d ch v k toán, n u có s h n ch v tính ñ c l p thì ki m toán viên hành ngh , ngư i hành ngh k toán ph i tìm m i cách lo i b s h n ch này. N u không th lo i b ñư c thì ph i nêu rõ ñi u này trong Báo cáo ki m toán ho c Báo cáo d ch v k toán. 37. Chính tr c: Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i th ng th n, trung th c và có chính ki n rõ ràng. 38. Khách quan: Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i công b ng, tôn tr ng s th t và không ñư c thành ki n, thiên v . 39. Năng l c chuyên môn và tính th n tr ng: Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i th c hi n công vi c ki m toán, k toán v i ñ y ñ năng l c chuyên môn c n thi t, v i s th n tr ng cao nh t và tinh th n làm vi c chuyên c n. Ki m toán viên có nhi m v duy trì, c p nh t và nâng cao ki n th c trong ho t ñ ng th c ti n, trong môi trư ng pháp lý và các ti n b k thu t ñ ñáp ng yêu c u công vi c. 40. Tính b o m t: Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i b o m t các thông tin có ñư c trong quá trình ki m toán; không ñư c ti t l b t c m t thông tin nào khi chưa ñư c phép c a ngư i có th m quy n, tr khi có nghĩa v ph i công khai theo yêu c u c a pháp lu t ho c trong ph m vi quy n h n ngh nghi p c a mình. 41. Tư cách ngh nghi p: Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i trau d i và b o v uy tín ngh nghi p, không ñư c gây ra nh ng hành vi làm gi m uy tín ngh nghi p. 42. Tuân th chu n m c chuyên môn: Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i th c hi n công vi c k toán, ki m toán theo nh ng k thu t và chu n m c chuyên môn ñã quy ñ nh trong chu n m c k toán, chu n m c ki m toán Vi t Nam, quy ñ nh c a H i ngh nghi p và các quy ñ nh pháp lu t hi n hành. 43. M c tiêu và các nguyên t c cơ b n c a Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán là ñưa ra các quy ñ nh nh m ñ gi i quy t các v n ñ v ñ o ñ c c a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán trong các trư ng h p c th . Các quy ñ nh trong Chu n m c này cung c p các hư ng d n v m c tiêu và các tiêu chu n ph bi n ñ áp d ng trong hành ngh ñ i v i các trư ng h p ñi n hình c th x y ra trong ngh nghi p k toán, ki m toán. Chu n m c này ch quy ñ nh và hư ng

9

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
d n phương pháp ti p c n ch không li t kê t t c các trư ng h p có th gây ra nguy cơ không tuân th và các bi n pháp x lý c n th c hi n. 44. N i dung Chu n m c này g m 3 ph n sau: a) Ph n A: Áp d ng cho t t c ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán; b) Ph n B: Áp d ng cho ki m toán viên hành ngh , nhóm ki m toán và công ty ki m toán; c) Ph n C: Áp d ng cho ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c trong các doanh nghi p, t ch c. Tuỳ theo ho t ñ ng th c t , m t ngư i có th v a ph i tuân th các quy ñ nh t i Ph n A v a ph i tuân th các quy ñ nh Ph n B ho c Ph n C. Ví d : M t ngư i có Ch ng ch ki m toán viên, n u cung c p d ch v ki m toán thì ph i th c hi n quy ñ nh t i Ph n A và quy ñ nh t i Ph n B, n u làm k toán trong các doanh nghi p, t ch c thì ph i th c hi n quy ñ nh t i Ph n A và quy ñ nh t i Ph n C.

N I DUNG CHU N M C
- PH N A ÁP D NG CHO T T C NGƯ I LÀM K TOÁN VÀ NGƯ I LÀM KI M TOÁN

Cách ti p c n v m t nh n th c 45. Môi trư ng làm vi c c a nh ng ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th t o ra m t s nguy cơ trong vi c tuân th các nguyên t c cơ b n c a chu n m c ñ o ñ c. Không th xác ñ nh ñư c toàn b nh ng trư ng h p có th d n ñ n nh ng nguy cơ ñó ñ xác ñ nh các bi n pháp b o v thích h p trong t ng trư ng h p. Do b n ch t c a t ng d ch v và công vi c có th khác nhau nên các nguy cơ cũng khác nhau ñòi h i ph i áp d ng các bi n pháp b o v khác nhau. Cách ti p c n v nh n th c, mà theo ñó l i ích c a công chúng ñư c ñ cao, ñòi h i ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i xác ñ nh, ñánh giá và x lý các nguy cơ ñe d a s tuân th các nguyên t c cơ b n ch không ch ñơn thu n tuân th các quy ñ nh m t cách máy móc. Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p này ñưa ra m t khuôn kh nh m h tr nh ng ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán xác ñ nh, ñánh giá và x lý nh ng nguy cơ ñe d a vi c tuân th các nguyên t c cơ b n. N u các nguy cơ ñư c xác ñ nh là ñáng k , thì ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n áp d ng các bi n pháp b o v thích h p ñ lo i b hay làm gi m nh các nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c ñ vi c tuân th các nguyên t c cơ b n không b nh hư ng. • Khi ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán bi t ñư c ho c có căn c h p lý ñ ph i bi t v các trư ng h p ho c các m i quan h có th làm nh hư ng ñ n vi c tuân th các nguyên t c cơ b n, nh ng ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có nghĩa v ñánh giá b t c nguy cơ nào ñ i v i vi c tuân th các nguyên t c cơ b n c a chu n m c ñ o ñ c. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n xem xét ñ n các y u t ñ nh tính và ñ nh lư ng khi ñánh giá m c ñ c a m t nguy cơ. N u không th áp d ng các bi n pháp b o
10

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
v thích h p, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n khư c t ho c d ng không ti p t c cung c p d ch v chuyên nghi p có liên quan, khi c n thi t ph i t ch i cung c p d ch v cho khách hàng (áp d ng cho ki m toán viên hành ngh , nhóm ki m toán và công ty ki m toán) hay t ch i làm vi c cho t ch c s d ng lao ñ ng (áp d ng cho ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c). • Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th vô ý vi ph m quy ñ nh c a Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p này. Tùy thu c b n ch t và m c ñ quan tr ng c a v n ñ , n u vi ph m m t cách vô ý có th không làm nh hư ng t i vi c tuân th các nguyên t c cơ b n v i ñi u ki n là khi phát hi n ra vi ph m thì ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i s a ch a ngay các vi ph m ñó và áp d ng các bi n pháp b o v c n thi t.

46. Các Ph n B và C c a Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p này ñưa ra các ví d v i m c ñích minh h a cách th c áp d ng cách ti p c n v nh n th c. Nh ng ví d minh h a này không ph i và cũng không ñư c coi là toàn b các trư ng h p t o ra nh ng nguy cơ v s tuân th các nguyên t c cơ b n mà ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th g p ph i. Do v y, vi c ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ch làm theo nh ng ví d ñó là không ñ y ñ mà ph i tham chi u ñ n khuôn kh c a chu n m c trong t ng trư ng h p c th . Các nguy cơ và bi n pháp b o v 47. Vi c tuân th các nguyên t c cơ b n có th b ñe d a trong r t nhi u trư ng h p. Các nguy cơ có th ñư c phân lo i như sau: a) Nguy cơ do tư l i: Nguy cơ này có th x y ra do vi c ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ho c thành viên trong quan h gia ñình ru t th t hay quan h gia ñình tr c ti p c a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có các l i ích tài chính hay l i ích khác; b) Nguy cơ t ki m tra: Nguy cơ này có th x y ra khi ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i xem xét l i các ñánh giá trư c ñây do mình ch u trách nhi m; c) Nguy cơ v s bào ch a: Nguy cơ này có th x y ra khi ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ng h m t quan ñi m hay ý ki n t i m c ñ mà tính khách quan có th b nh hư ng; d) Nguy cơ t s quen thu c: Nguy cơ này có th x y ra khi, do các m i quan h quen thu c mà ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán tr nên quá ñ ng tình ñ i v i l i ích c a nh ng ngư i khác; và e) Nguy cơ b ñe d a: Nguy cơ này có th x y ra khi ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th b ngăn c n không ñư c hành ñ ng m t cách khách quan do các ñe d a (các ñe d a này có th là có th c ho c do c m nh n th y). Ph n B và C c a Chu n m c ð o ñ c Ngh nghi p này ñưa ra các ví d v các trư ng h p các ki m toán viên hành ngh , nhóm ki m toán và công ty ki m toán hay nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c có th g p ph i các nguy cơ nói trên. 48. Các bi n pháp b o v có th lo i b hay làm gi m nh các nguy cơ xu ng m c ch p nh n ñư c bao g m hai nhóm l n như sau:
11

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
a) Các bi n pháp b o v do pháp lu t và chu n m c quy ñ nh; và b) Các bi n pháp b o v do môi trư ng làm vi c t o ra. • Các bi n pháp b o v do pháp lu t và chu n m c quy ñ nh bao g m nhưng không gi i h n các bi n pháp sau: - Yêu c u v h c v n, ñào t o và kinh nghi m làm ngh k toán và ki m toán. - Các yêu c u v c p nh t chuyên môn liên t c. - Các quy ñ nh v b máy qu n lý ñi u hành doanh nghi p. - Các chu n m c ngh nghi p và quy ñ nh v th t c soát xét. - Các quy trình ki m soát c a H i ngh nghi p hay c a cơ quan qu n lý nhà nư c và các bi n pháp k lu t. - Ki m soát t bên ngoài do m t bên th ba ñư c y quy n h p pháp ñ i v i các báo cáo, t khai, thông báo hay thông tin do ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán l p. • Ph n B và C c a Chu n m c này s quy ñ nh v các bi n pháp b o v trong môi trư ng làm vi c c a các ki m toán viên hành ngh , nhóm ki m toán, công ty ki m toán và nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c. M t s bi n pháp b o v có th nâng cao kh năng phát hi n hay ngăn c n hành vi vi ph m ñ o ñ c ngh nghi p. Nh ng bi n pháp b o v ñó có th do H i ngh nghi p hư ng d n ho c quy ñ nh c a pháp lu t, ho c quy ñ nh c a t ch c s d ng lao ñ ng, bao g m nhưng không gi i h n nh ng bi n pháp sau: - Các h th ng khi u n i h u hi u, ñư c qu ng bá r ng rãi, ñư c t ch c s d ng lao ñ ng, H i ngh nghi p k toán hay cơ quan qu n lý nhà nư c th c hi n. Nh ng h th ng này t o ñi u ki n cho các ñ ng nghi p, ch doanh nghi p và công chúng chú ý ñ n các hành vi thi u tính chuyên nghi p hay vi ph m ñ o ñ c ngh nghi p. - Quy ñ nh rõ ràng trách nhi m báo cáo các vi ph m v ñ o ñ c ngh nghi p. • B n ch t c a các bi n pháp b o v c n ñư c áp d ng s thay ñ i tùy thu c vào hoàn c nh. Khi ñưa ra các xét ñoán chuyên môn, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n cân nh c áp d ng các bi n pháp b o v ñ không b m t bên th ba v i hi u bi t ñ y ñ v t t c các thông tin liên quan k c m c ñ quan tr ng c a nguy cơ và các bi n pháp ñư c áp d ng cho là không phù h p.

Tính chính tr c và tính khách quan 49. Tính chính tr c không ñơn thu n ch tính trung th c mà còn nh n m nh ñ n s công b ng và s tín nhi m. Nguyên t c v tính khách quan nói ñ n nghĩa v c a t t c ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i công b ng, trung th c trong tư tư ng và không có xung ñ t v l i ích. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán trong các lĩnh v c khác nhau c n th hi n tính khách quan c a h trong các hoàn c nh khác nhau. Ki m toán viên hành ngh tham gia vào các h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o, d ch v kê khai thu và các d ch v tư v n
12

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
qu n lý khác. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán khi chu n b báo cáo tài chính, th c hi n ki m toán n i b ho c tham gia qu n lý tài chính trong các doanh nghi p và ñơn v k toán. B t k d ch v hay quy n h n như th nào, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán cũng c n ph i b o v tính chính tr c khi làm vi c ho c cung c p các d ch v chuyên nghi p và gi tính khách quan trong nh ng ñánh giá c a h . 50. Khi l a ch n và áp d ng các tiêu chu n v ñ o ñ c có liên quan ñ n tính khách quan, c n có s quan tâm ñáng k ñ i v i các nhân t sau: a) Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán, trong các trư ng h p ph i ch u áp l c m nh, có th d n ñ n vi c vi ph m tính khách quan. b) Do không th ñ nh nghĩa và quy ñ nh ñư c t t c các trư ng h p ph i ch u áp l c nên ph i quy ñ nh các tiêu chu n ñ xác ñ nh các m i quan h có kh năng d n ñ n vi c vi ph m tính khách quan c a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán. c) C n tránh các m i quan h d n ñ n s thành ki n, thiên v ho c b nh ng ngư i khác có th d n ñ n vi ph m tính khách quan. nh hư ng c a

d) Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có nghĩa v ñ m b o tôn tr ng tính khách quan ñ i v i các quan h cá nhân liên quan ñ n d ch v chuyên nghi p. e) Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không nên nh n quà ho c t ng quà, d chiêu ñãi ho c m i chiêu ñãi ñ n m c có th làm nh hư ng ñáng k t i các ñánh giá ngh nghi p ho c t i nh ng ngư i h cùng làm vi c. Quà t ng ho c chiêu ñãi là quan h tình c m c n thi t nhưng ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán nên tránh các trư ng h p có th nh hư ng ñ n tính chính tr c, khách quan ho c d n ñ n tai ti ng ngh nghi p. • Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không nên có liên quan ñ n các báo cáo, t khai, các trao ñ i hay các thông tin khác n u h tin r ng nh ng thông tin này: - Có các nh n ñ nh sai l ch ho c gây hi u nh m m t cách tr ng y u; - Có các thông tin hay s li u ñư c cung c p m t cách c u th ; hay - B sót hay che ñ y thông tin ñư c yêu c u cung c p trong trư ng h p s b sót hay che ñ y như v y làm l ch l c thông tin. • Ngư i làm ki m toán không b coi là ñã vi ph m ñi u trên n u ngư i làm ki m toán này ñưa ra ý ki n ki m toán không ph i là ý ki n ch p nh n toàn ph n do các v n ñ ñã ñ c p trong ñi u ñó.

Xung ñ t v ñ o ñ c 51. Trong n n kinh t th trư ng, càng ngày càng có nhi u tình hu ng có th d n ñ n các xung ñ t v l i ích trong ngh nghi p k toán, ki m toán. Nh ng xung ñ t này có th n y sinh t nhi u con ñư ng khác nhau, t nh ng tình hu ng khó x , không quan tr ng cho ñ n nh ng trư ng h p gian l n và vi ph m pháp lu t ñ c bi t nghiêm tr ng. Khó li t kê h t danh sách các trư ng h p có nguy cơ x y ra xung ñ t l i ích. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n ph i thư ng xuyên t nh táo, có s hoài nghi ngh nghi p và c nh báo v các nhân t có th n y sinh xung ñ t v l i ích. S khác nhau v ý ki n trung th c gi a m t ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán v i m t bên khác

13

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
không ch là v n ñ ñ o ñ c. Tuy nhiên, th c t và hoàn c nh c a t ng trư ng h p c n ñư c các bên liên quan xem xét c th . 52. Các nhân t c th có th x y ra khi trách nhi m c a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán b xung ñ t v ñ o ñ c: a) Áp l c t cơ quan qu n lý, ñơn v c p trên, giám ñ c, ngư i lãnh ñ o công ty ki m toán; ho c khi có các quan h gia ñình hay cá nhân. Các m i quan h hay l i ích có th có nh hư ng trái ngư c, làm vi ph m hay ñe d a ñ n tính chính tr c c a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán thì c n ñư c lo i b ho c h n ch . b) Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th b yêu c u hành ñ ng trái v i các chu n m c ngh nghi p và chuyên môn. c) Có th có v n ñ v lòng trung thành gi a m t bên là c p trên và m t bên là yêu c u c a chu n m c ngh nghi p mà ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n tuân th . d) Xung ñ t có th n y sinh khi thông tin không trung th c ñư c công b có th nh hư ng ñ n l i ích c a ch doanh nghi p ho c khách hàng, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán. 53. Khi áp d ng chu n m c ñ o ñ c, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th g p khó khăn trong vi c xác ñ nh hành vi vi ph m ñ o ñ c ho c gi i quy t các xung ñ t v l i ích. Khi ñ i m t v i các v n ñ v ñ o ñ c, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n ph i làm theo các chính sách c a doanh nghi p nơi h làm vi c ñ tìm ki m cách gi i quy t xung ñ t. N u nh ng chính sách này không gi i quy t ñư c các xung ñ t v ñ o ñ c thì c n ph i xem xét các v n ñ sau: a) Xem xét l i v n ñ xung ñ t v i c p trên tr c ti p. N u không th gi i quy t ñư c thì ph i báo cáo v i c p qu n lý cao hơn sau khi ñã báo cáo v i c p trên tr c ti p v quy t ñ nh này. N u c p trên cũng có liên quan ñ n v n ñ xung ñ t thì ph i báo cáo lên c p qu n lý cao hơn n a. C p trên tr c ti p có th là trư ng phòng, c p trên cao hơn là giám ñ c chi nhánh, cao hơn n a là giám ñ c công ty ho c ð i h i c ñông. b) Trao ñ i v i chuyên gia (H i ngh nghi p, cơ quan nhà nư c ho c chuyên gia tư v n pháp lu t). c) N u xung ñ t v ñ o ñ c v n còn và là tr ng y u sau khi ñã báo cáo t t c các c p soát xét n i b , ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ch còn cách cu i cùng ñ không vi ph m ñ o ñ c ngh nghi p là ph i t ch i làm vi c ñó ho c t ch c và nói rõ lý do. • N u các xung ñ t v ñ o ñ c là tr ng y u thì tuỳ theo yêu c u c a pháp lu t và các quy ñ nh, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i thông báo trong th i gian s m nh t hành vi ñó cho cơ quan ch c năng có liên quan sau khi trao ñ i v i H i ngh nghi p, chuyên gia ho c chuyên gia tư v n pháp lu t. Chuyên gia tư v n ph i là ngư i có năng l c và ph i ñ m b o tính b o m t cho ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán khi trao ñ i v các xung ñ t v ñ o ñ c. • Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán khi v trí lãnh ñ o công ty ki m toán thì c n n l c th c thi các chính sách c a doanh nghi p ñ gi i quy t ñư c các xung ñ t v ñ o ñ c.
14

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
• Trư ng h p có xung ñ t trong n i b m t t ch c ho c v i m t t ch c khác, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n tham kh o ý ki n c a nh ng ngư i ch u trách nhi m v b máy qu n lý ñi u hành c a t ch c ñó như Ban giám ñ c hay b ph n ki m toán n ib . Vì quy n l i c a mình, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán nên ghi l i b ng văn b n b n ch t c a xung ñ t và n i dung c a b t c cu c trao ñ i nào ñã ñư c th c hi n hay b t c quy t ñ nh nào ñã ban hành liên quan ñ n v n ñ ñó.

Năng l c chuyên môn và tính th n tr ng 54. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không ñư c th hi n là có nh ng kh năng và kinh nghi m mà b n thân không có. 55. Nguyên t c v năng l c chuyên môn và tính th n tr ng yêu c u ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có các nghĩa v sau: a) Duy trì ki n th c và nghi p v chuyên môn ñ t yêu c u quy ñ nh ñ m b o cung c p d ch v chuyên môn t t nh t cho khách hàng hay ch doanh nghi p; b) Hành ñ ng ñúng m c, phù h p v i các chu n m c v k thu t và ngh nghi p khi cung c p d ch v chuyên nghi p. M t d ch v chuyên nghi p t t yêu c u ngư i làm k toán và ki m toán có các xét ñoán ñúng ñ n khi áp d ng ki n th c và k năng chuyên môn ñ th c hi n d ch v ñó. Năng l c chuyên môn có th chia thành hai giai ño n: a) ð t ñư c trình ñ chuyên môn: Là ñ t ñư như: trung c p, cao ñ ng, ñ i h c, th c s Ch ng ch hành ngh k toán… Trình ñ nghi m làm vi c (th i gian th c t làm ngh b) Gi v ng ñư c trình ñ chuyên môn: (i) Gi v ng ñư c trình ñ chuyên môn là yêu c u s liên t c c p nh t nh ng thay ñ i trong ngh nghi p k toán, ki m toán, k c nh ng công b qu c gia và qu c t v k toán, ki m toán, các quy ñ nh phù h p và các yêu c u khác c a lu t pháp. (ii) Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n ph i tham gia, ít nh t là chương trình c p nh t ki n th c hàng năm theo lu t ñ nh ñ ñ m b o ki m soát ch t lư ng trong ho t ñ ng cung c p d ch v chuyên nghi p, nh t quán v i các quy ñ nh c a qu c gia và qu c t phù h p. • Vi c duy trì năng l c chuyên môn yêu c u quá trình nh n th c liên t c và hi u rõ các phát tri n v k thu t chuyên môn và các phát tri n trong kinh doanh. S phát tri n chuyên môn liên t c giúp xây d ng và duy trì các năng l c ñ ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán th c hi n công vi c m t cách hành th o trong các môi trư ng chuyên nghi p. Tinh th n làm vi c th n tr ng bao hàm c trách nhi m ph i hành ñ ng theo ñúng các yêu c u c a d ch v m t cách c n th n, k lư ng và k p th i. c b ng c p xác nh n trình ñ ñư c ñào t o , ti n s ho c Ch ng ch ki m toán viên, chuyên môn có th còn yêu c u v kinh ).

15

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
• Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n th c hi n các bi n pháp ñ b o ñ m r ng nh ng ngư i làm vi c v m t chuyên môn dư i quy n c a mình ph i ñư c ñào t o và giám sát thích h p.

Tính b o m t 56. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có nghĩa v tôn tr ng nguyên t c b o m t các thông tin v khách hàng ho c c a ch doanh nghi p thu ñư c trong quá trình ti n hành các ho t ñ ng chuyên nghi p và ph i tôn tr ng nguyên t c b o m t ngay c trong các m i quan h gia ñình và xã h i. Trách nhi m b o m t ph i ñư c th c hi n k c sau khi ch m d t m i quan h gi a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán v i khách hàng ho c ch doanh nghi p, t ch c. 57. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n ph i th c hi n nguyên t c b o m t tr khi thông tin c n ñư c cung c p cho cơ quan ch c năng có liên quan ho c trách nhi m ngh nghi p ho c lu t pháp yêu c u ph i báo cáo. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có nghĩa v ñ m b o các nhân viên dư i quy n và nh ng ngư i ñư c m i tư v n cũng tôn tr ng nguyên t c b o m t. 58. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n duy trì tính b o m t ngay c trong các m i quan h xã h i. C n c nh giác v i kh năng vô tình ti t l thông tin, nh t là trong các trư ng h p có s c ng tác lâu dài v i công ty liên k t, v i ngư i thân hay thành viên trong quan h gia ñình tr c ti p. 59. Tính b o m t không ch bi u hi n vi c không ñư c ti t l thông tin. Nguyên t c b o m t cũng yêu c u ngư i thu ñư c thông tin trong quá trình làm k toán, ki m toán không ñư c s d ng các thông tin này ñ thu l i cá nhân ho c thu l i cho bên th ba. 60. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không ñư c công b thông tin b o m t v khách hàng, doanh nghi p, t ch c hi n t i và khách hàng, doanh nghi p ho c t ch c ti m năng, k c thông tin khác, n u không ñ c s ñ ng ý c a khách hàng, ch doanh nghi p ho c t ch c. ði u này không áp d ng cho vi c công b thông tin ñ hoàn thành trách nhi m cam k t trong h p ñ ng d ch v theo quy ñ nh c a các chu n m c ngh nghi p. 61. Công chúng và nh ng ngư i trong ngành k toán, ki m toán c n hi u bi t v b n ch t và ph m vi c a trách nhi m b o m t trong các chu n m c ngh nghi p và các trư ng h p c m ti t l thông tin thu ñư c trong quá trình cung c p d ch v chuyên nghi p. 62. Nguyên t c b o m t ñư c quy ñ nh trong các văn b n pháp lu t. Chu n m c ñ o ñ c hư ng d n chi ti t v tính b o m t s ph thu c vào văn b n pháp lu t c a Nhà nư c và quy ñ nh c a t ch c ngh nghi p trong t ng th i kỳ. 63. Ví d v nh ng n i dung c n hi u bi t khi xác ñ nh thông tin b o m t có th ñư c công b hay không: a) Khi ñư c phép công b . Khi khách hàng ho c ch doanh nghi p cho phép công b thông tin thì c n xem xét l i ích c a t t c các bên, bao g m c bên th ba có th b nh hư ng. b) Khi pháp lu t yêu c u công b , như:
16

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
(i) Cung c p tài li u ho c b ng ch ng trong quá trình ti n hành ki n t ng; và (ii) Cung c p tài li u ho c b ng ch ng trong quá trình ñi u tra, thanh tra vi ph m pháp lu t. c) Khi quy n l i và trách nhi m ngh nghi p yêu c u công b thông tin: (i) ð tuân th các chu n m c k thu t và tiêu chu n ñ o ñ c, như khi ñưa ra ý ki n v s trung th c và h p lý c a báo cáo tài chính, trong ñó có ý ki n ngo i tr , ý ki n không ch p nh n vì có s h n ch và s y u kém c a doanh nghi p. (ii) ð b o v l i ích ngh nghi p c a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán trong các v ki n t ng. (iii) ð tuân th vi c ki m soát ch t lư ng (ho c ki m tra ñ nh kỳ) c a t ch c c p trên, cơ quan nhà nư c hay h i ngh nghi p. (iv) ð ñáp ng yêu c u ñi u tra c a cơ quan pháp lu t. 64. Khi ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán xác ñ nh là thông tin b o m t có th ñư c công b thì c n chú ý: a) Có ph i t t c thông tin s công b ñ u rõ ràng ho c ñã ñư c ch ng minh hay không; Khi có tình hu ng liên quan ñ n th c t ho c ý ki n chưa ñư c ch ng minh thì ph i s d ng kh năng xét ñoán ngh nghi p ñ xác ñ nh m c ñ và hình th c công b phù h p; b) Nên trao ñ i thông tin v i nh ng bên có trách nhi m ñ i v i v n ñ s công b ; c) Xét ñoán xem li u ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có ph i ch u trách nhi m pháp lý ñ i v i vi c trao ñ i thông tin và nh ng thông tin s công b không. Trong t t c nh ng trư ng h p k trên, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán nên xem xét s c n thi t ph i xin ý ki n c a H i ngh nghi p, chuyên gia ho c chuyên gia tư v n pháp lu t. Tư v n thu ho c kê khai thu 65. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán khi cung c p d ch v tư v n thu có quy n ñ xu t gi i pháp áp d ng các lu t thu có l i nh t cho khách hàng, ho c ch doanh nghi p, mi n là d ch v ñư c cung c p v i trình ñ chuyên môn cao, tuân th pháp lu t v thu và không vi ph m tính chính tr c và tính khách quan. 66. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không nên ñưa ra ñ m b o cho khách hàng ho c ch doanh nghi p là vi c tư v n thu không có nh ng h n ch th c t . Ngư c l i nên ñ m b o ñ khách hàng ho c ch doanh nghi p nh n th c ñư c nh ng gi i h n liên quan ñ n d ch v tư v n thu ñ h không hi u nh m r ng ý ki n tư v n là m t s xác nh n v thu th c t . 67. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán th c hi n d ch v kê khai thu nên ch rõ cho khách hàng ho c ch doanh nghi p ñ h nh n th c ñư c r ng vi c kê khai thu ñúng ñ n là trách nhi m c a khách hàng ho c ch doanh nghi p. Ki m toán viên và ngư i hành ngh k toán chuyên nghi p ph i ñ m b o vi c kê khai thu ñư c th c hi n ñúng trên cơ s các thông tin nh n ñư c.
17

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
68. Ý ki n tư v n v thu hay ý ki n v các s ki n tr ng y u tư v n cho khách hàng ho c ch doanh nghi p c n ñư c ghi chép l i, dư i d ng thư ho c b n ghi nh ñ lưu h sơ. 69. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không nên tham gia vào d ch v kê khai thu hay trao ñ i thông tin nào, n u có cơ s ñ tin r ng: a) Vi c ñó có ch a ñ ng thông tin sai ho c gian l n; b) Có thông tin ñư c cung c p thi u th n tr ng ho c không có ki n th c th c s ñ xác ñ nh thông tin ñó là ñúng hay sai; ho c c) B cung c p thi u thông tin; thông tin không rõ ràng ho c nh ng thông tin này có th làm cho cán b thu hi u nh m. 70. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th ph i chu n b b n kê khai thu liên quan ñ n vi c s d ng s li u d phòng ho c ư c tính k toán. Khi s d ng s li u d phòng và các ư c tính k toán nên trình bày v i phương châm tránh x y ra s m t chính xác l n hơn th c t ho c có l i cho khách hàng ho c doanh nghi p. Ngư i tính toán ph i th y th a mãn r ng nh ng s li u d phòng ho c ư c tính ñ u là th a ñáng. 71. Khi chu n b b n kê khai thu , ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th tin tư ng vào các thông tin do khách hàng ho c ch doanh nghi p cung c p mi n là th y th a ñáng. M c dù không yêu c u vi c ki m tra hay xem xét l i các tài li u ho c các b ng ch ng khác ñ h tr cho các thông tin, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán nên khuy n khích vi c cung c p thông tin ñó m t cách phù h p. Ngoài ra, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n ph i: a) Trao ñ i v i khách hàng ho c ch doanh nghi p thông tin v nh ng năm trư c; b) Yêu c u có s gi i trình th a ñáng khi xét th y thông tin trình bày có v sai ho c không ñ y ñ ; và c) Tích c c nghiên c u, tham kh o văn b n pháp lu t và h sơ v ho t ñ ng c a doanh nghi p. 72. Khi ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán bi t ñư c các sai sót ho c b sót tr ng y u trong vi c kê khai thu ho c hoàn thu c a năm trư c, có th liên quan ho c không liên quan ñ n mình thì ph i: a) K p th i trình bày v i khách hàng ho c ch doanh nghi p v sai sót ho c l i b sót và ñưa ra l i khuyên v vi c c n thông báo v i cơ quan thu liên quan. Thông thư ng, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không b t bu c ph i thông báo v i cơ quan thu , tr khi mình có liên quan và ñư c khách hàng ñ ng ý. b) N u khách hàng ho c ch doanh nghi p không t s a ch a các sai sót, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i: (i) Thông báo cho khách hàng ho c ch doanh nghi p bi t r ng không th ti p t c cung c p d ch v tư v n thu ho c l p b ng kê khai thu cho h ; và (ii) Xem xét xem có nên ti p t c cung c p cho khách hàng ho c ch doanh nghi p các d ch v khác có liên quan v i trách nhi m ngh nghi p không.

18

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
c) N u ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán cho r ng có th ti p t c m i quan h ngh nghi p v i khách hàng ho c ch doanh nghi p thì c n ph i th c hi n t t c các th t c h p lý ñ ñ m b o các sai sót không b l p l i l n tư v n ho c kê khai thu ti p theo. d) ð i v i trư ng h p pháp lu t yêu c u ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i thông báo cho cơ quan thu thì ph i thông báo v i khách hàng ho c ch doanh nghi p rõ tình hình trư c khi thông báo cho cơ quan thu và không nên thông báo thêm các thông tin mà khách hàng ho c ch doanh nghi p chưa bi t. Áp d ng chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p cho các ho t ñ ng chuyên nghi p xuyên qu c gia 73. Khi áp d ng các tiêu chu n ñ o ñ c ngh nghi p trong các ho t ñ ng chuyên nghi p xuyên qu c gia, có th n y sinh m t s v n ñ . ð i v i ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán là thành viên c a t ch c ngh nghi p qu c t ñ ng th i cũng là thành viên c a t ch c ngh nghi p t i Vi t Nam (ho c có Ch ng ch ki m toán viên, Ch ng ch hành ngh k toán c a Vi t Nam) thì khi cung c p d ch v chuyên nghi p t i Vi t Nam ph i tuân th chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p c a Vi t Nam. 74. M t k toán viên chuyên nghi p ngư i nư c ngoài ñư c công nh n m t nư c khác nhưng chưa có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán c a Vi t Nam có th cư trú ho c ch ñ n Vi t Nam m t th i gian t m th i ñ th c hi n d ch v . Trư ng h p k t qu d ch v ñư c s d ng Vi t Nam thì ngư i k toán viên chuyên nghi p này c n ph i tuân th các chu n m c k thu t phù h p và các yêu c u v ñ o ñ c ngh nghi p c a Vi t Nam khi cung c p các d ch v chuyên nghi p. Tuy nhiên, xét trên m i khía c nh, ngư i k toán viên chuyên nghi p này c n ph i th c hi n các hư ng d n v ñ o ñ c trong ño n 75 dư i ñây. 75. Khi ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c a Vi t Nam cung c p d ch v t i nư c ngoài ho c k toán viên chuyên nghi p nư c ngoài cung c p d ch v t i Vi t Nam và có nh ng quy ñ nh khác bi t v tiêu chu n ñ o ñ c gi a hai nư c thì c n th c hi n các hư ng d n sau: a) Khi tiêu chu n ñ o ñ c c a Vi t Nam không ch t ch b ng chu n m c ñ o ñ c c a Liên ñoàn K toán qu c t (IFAC) thì ph i áp d ng theo chu n m c ñ o ñ c c a IFAC. b) Khi tiêu chu n ñ o ñ c c a Vi t Nam ch t ch hơn chu n m c ñ o ñ c c a IFAC thì ph i áp d ng theo chu n m c ñ o ñ c c a Vi t Nam. c) Khi tiêu chu n ñ o ñ c c a qu c gia mà ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c a Vi t Nam cung c p d ch v chuyên nghi p ch t ch hơn c tiêu chu n ñ o ñ c c a Vi t Nam và c a chu n m c ñ o ñ c c a IFAC thì ph i th c hi n theo chu n m c ñ o ñ c c a qu c gia ñó. Qu ng cáo 76. Trong ho t ñ ng ti p th và qu ng bá v doanh nghi p và công vi c c a mình, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không ñư c:

19

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
a) S d ng các phương ti n có th làm nh hư ng t i hình nh và danh ti ng ngh nghi p; b) Phóng ñ i v nh ng công vi c h có th làm ho c d ch v h có th cung c p, các b ng c p hay kinh nghi m c a h ; và c) Nói x u ho c ñưa thông tin sai v công vi c c a doanh nghi p và c a ngư i làm k toán, ngư i làm ki m toán khác.
- PH N B ÁP D NG CHO KI M TOÁN VIÊN HÀNH NGH , NHÓM KI M TOÁN VÀ CÔNG TY KI M TOÁN
TÍNH ð C L P

77. ð c l p là nguyên t c hành ngh cơ b ngh nghi p k toán, ki m toán yêu c viên nhóm ki m toán cung c p d ch v toán ph i ñ c l p v i các khách hàng s

n c a ki m toán viên. Chu n m c ñ o ñ c u m i ki m toán viên hành ngh và thành ki m toán (d ch v ñ m b o), công ty ki m d ng d ch v ki m toán.

78. D ch v ki m toán nh m m c ñích nâng cao ñ tin c y c a các thông tin ñã ñư c ki m toán b ng cách ñánh giá xem các thông tin ñó có tuân th các tiêu chu n phù h p xét trên các khía c nh tr ng y u không. Chu n m c ki m toán s 210 "H p ñ ng ki m toán" ñã quy ñ nh rõ m c tiêu và n i dung d ch v , trách nhi m c a m i bên và các n i dung khác c a h p ñ ng nh m cung c p m t m c ñ ñ m b o v a ph i ho c cao. B Tài chính cũng ban hành các chu n m c c th ñ i v i các d ch v ki m toán c th , như các chu n m c ki m toán báo cáo tài chính (ñ m b o m c ñ cao), Chu n m c ki m toán s 910 "Công tác soát xét báo cáo tài chính" (ñ m b o m c ñ v a ph i). Các ño n t 79 ñ n 82 dư i ñây hư ng d n b n ch t c a d ch v ki m toán (d ch v ñ m b o). ð hi u ñ y ñ m c tiêu và n i dung c a d ch v ki m toán ph i xem xét quy ñ nh c a Chu n m c s 210 và t ng chu n m c ki m toán c th . 79. M t h p ñ ng có ph i là h p ñ ng ki m toán báo cáo tài chính (h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o) hay không còn ph thu c vào vi c nó có nh ng y u t sau ñây không: a) M i quan h ba bên có liên quan t i: (i) Ki m toán viên hành ngh ; (ii) ð i tư ng ch u trách nhi m l p báo cáo tài chính; và (iii) ð i tư ng s d ng thông tin c a báo cáo tài chính ñã ñư c ki m toán; b) Lo i d ch v ki m toán (theo quy ñ nh t i ño n 81); c) Lu t ñ nh và chu n m c phù h p; d) Quá trình th c hi n h p ñ ng; và e) K t lu n: Ý ki n xác nh n c a ki m toán viên trong báo cáo ki m toán. ð i tư ng ch u trách nhi m l p báo cáo tài chính và ñ i tư ng s d ng thông tin c a báo cáo tài chính ñã ñư c ki m toán thông thư ng là các t ch c riêng bi t nhưng cũng có th là m t. Ví d , m t doanh nghi p c n s ñ m b o v thông tin c a m t b ph n c a chính
20

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
doanh nghi p ñó. M i quan h gi a ñ i tư ng ch u trách nhi m l p báo cáo tài chính và ñ i tư ng s d ng thông tin báo cáo tài chính ñã ñư c ki m toán c n ñư c xem xét trong b i c nh t ng h p ñ ng c th . 80. Trong d ch v ñ m b o, ki m toán viên, ngư i cung c p d ch v ñ c l p ñưa ra ý ki n k t lu n nh m nâng cao m c ñ tin c y c a ngư i s d ng thông tin. D ch v ñ m b o có th cung c p m c ñ ñ m b o cao ho c v a ph i, ho c có th : a) Liên quan ñ n các thông tin tài chính ho c phi tài chính; b) Báo cáo tr c ti p ho c ch ng th c; c) Báo cáo n i b ho c báo cáo ra bên ngoài; và d) Cung c p cho khu v c tư nhân ho c khu v c công. 81. D ch v ki m toán có th g m: a) Ki m toán báo cáo tài chính (Ví d , ki m toán báo cáo tài chính, ki m toán báo cáo tài chính vì m c ñích thu , soát xét báo cáo tài chính); b) Ki m toán ho t ñ ng (Ví d , ki m toán, ñánh giá h th ng ki m soát n i b , ki m toán d án); ho c c) Ki m toán tuân th (Ví d , ki m toán, ñánh giá s tuân th pháp lu t v thu , các v n ñ v nhân s ). Ki m toán báo cáo tài chính là lo i d ch v ñ m b o ñưa ra s ñ m b o cao. Ki m toán ho t ñ ng, ki m toán tuân th cũng là d ch v ñ m b o ñưa ra s ñ m b o cao ho c v a ph i tuỳ theo t ng trư ng h p. 82. Không ph i t t c các h p ñ ng do ki m toán viên hành ngh th c hi n ñ u là h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. Các h p ñ ng do ngư i hành ngh k toán th c hi n không ph i là h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. Các d ch v không ph i là d ch v ki m toán (không là d ch v ñ m b o) là các d ch v : a) Ki m tra thông tin tài chính trên cơ s các th t c th a thu n trư c; b) T ng h p thông tin tài chính và các thông tin khác; c) L p b n kê khai thu ho c tư v n thu không ñưa ra k t lu n ch c ch n; d) Tư v n qu n lý; và e) Các d ch v tư v n khác. 83. Các ño n t ño n 77 ñ n ño n 124 c a Chu n m c này (dư i ñây g i chung là ph n này) quy ñ nh và hư ng d n vi c xác ñ nh, ñánh giá và bi n pháp b o v ñ i v i nh ng nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p. Các quy ñ nh này giúp các thành viên c a công ty và nhóm cung c p d ch v b o ñ m s d ng ñ xác ñ nh các nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p, ñánh giá t m quan tr ng c a các nguy cơ, và n u các nguy cơ này là quan tr ng thì h ph i xác ñ nh và áp d ng các bi n pháp b o v ñ lo i b ho c làm gi m nguy cơ t i m c có th ch p nh n ñư c. C n s d ng các ñánh giá ñ xác ñ nh nh ng bi n pháp b o v nào c n áp d ng. M t s bi n pháp có th lo i b nguy cơ; m t s bi n ph i có th làm gi m nguy cơ t i m c có th ch p nh n ñư c. Ph n này yêu c u các thành viên c a công ty ki m toán và nhóm cung c p d ch v ñ m b o xem xét và áp d ng các quy ñ nh này trong t ng trư ng h p c th . Các ví d ñưa ra dư i ñây ch nh m minh h a cho vi c áp d ng các
21

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
quy ñ nh trong ph n này. Các ví d này không nh m li t kê ñ y ñ các trư ng h p có th d n ñ n nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p. Do ñó, thành viên c a công ty ki m toán và nhóm cung c p d ch v ñ m b o không nên ch tuân theo các ví d ñư c trình bày mà nên áp d ng phù h p các quy ñ nh trong ph n này trong t ng trư ng h p c th . Cách ti p c n v m t nh n th c ñ i v i tính ñ c l p 84. Tính ñ c l p bao g m: a) ð c l p v tư tư ng - Là tr ng thái suy nghĩ cho phép ñưa ra ý ki n mà không ch u nh hư ng c a nh ng tác ñ ng trái v i nh ng ñánh giá chuyên nghi p, cho phép m t cá nhân hành ñ ng m t cách chính tr c, khách quan và có s th n tr ng ngh nghi p, và b) ð c l p v hình th c - Là không có các quan h th c t và hoàn c nh có nh hư ng ñáng k làm cho bên th ba hi u là không ñ c l p, ho c hi u là tính chính tr c, khách quan và th n tr ng ngh nghi p c a nhân viên công ty hay thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o không ñư c duy trì. 85. Tính ñ c l p không ñòi h i ngư i ñưa ra ý ki n ñánh giá ngh nghi p ph i hoàn toàn ñ c l p v các quan h kinh t , tài chính và các m i quan h khác vì các thành viên trong xã h i ñ u có m i quan h v i nhau. Các m i quan h v kinh t , tài chính và các quan h khác c n ñư c ñánh giá th a ñáng xem có nh hư ng ñ n tính ñ c l p hay không. Khi thông tin nh n ñư c xét th y có nh hư ng ñ n tính ñ c l p thì các m i quan h ñó không ch p nh n ñư c. 86. M t ho c nhi u trư ng h p c th có th phù h p ho c không phù h p v i tính ñ c l p nên không th quy ñ nh t ng trư ng h p c th có th t o ra nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p và quy ñ nh c th các th t c phù h p c n th c hi n làm gi m nh hư ng ñ n tính ñ c l p. Ngoài ra, b n ch t c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o r t ña d ng, nên nguy cơ làm nh hư ng ñ n tính ñ c l p cũng r t ña d ng, và c n áp d ng các bi n pháp b o v khác nhau. Chu n m c ñ o ñ c yêu c u các doanh nghi p ki m toán và ki m toán viên cung c p d ch v ñ m b o ph i xác ñ nh, ñánh giá và ch ra các nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p ch không quy ñ nh c th t ng trư ng h p nh hư ng ñ n tính ñ c l p ñ th a mãn nhu c u c a công chúng. 87. Ph n này quy ñ nh và hư ng d n cách ti p c n, ñánh giá, xem xét các nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p, các bi n pháp b o v ñư c ch p nh n và s quan tâm c a công chúng. D a trên các quy ñ nh c a Chu n m c ñ o ñ c, các công ty ki m toán và nhóm cung c p d ch v ñ m b o có nghĩa v xác ñ nh và ñánh giá các trư ng h p c th , các m i quan h có th d n ñ n nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p và có nh ng hành ñ ng phù h p ñ lo i b ho c làm gi m các nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c b ng cách áp d ng các bi n pháp b o v c n thi t. Bên c nh vi c xác ñ nh và ñánh giá các m i quan h gi a công ty ki m toán, nhóm cung c p d ch v ñ m b o và khách hàng ki m toán, c n quan tâm t i vi c xác ñ nh các m i quan h gi a các cá nhân không thu c doanh nghi p cung c p d ch v ñ m b o và khách hàng ki m toán có th d n ñ n nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p. 88. Ph n này c a Chu n m c ñ o ñ c quy ñ nh các nguyên t c và phương pháp mà ki m toán viên, nhóm ki m toán và công ty ki m toán cung c p d ch v ñ m b o c n s d ng ñ xác ñ nh các nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p (k c ñ c l p v tư tư ng và ñ c l p v
22

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
hình th c), ñánh giá t m quan tr ng c a chúng và n u các nguy cơ này là ñáng k thì ph i xác ñ nh và áp d ng các bi n pháp b o v phù h p ñ lo i b ho c làm gi m các nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c. 89. Các nguyên t c quy ñ nh trong ph n này áp d ng cho t t c d ch v ki m toán (d ch v ñ m b o). B n ch t c a các nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p và các bi n pháp b o v phù h p c n thi t ñ lo i b ho c làm gi m các nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c r t ña d ng, tùy thu c vào ñ c ñi m c a t ng h p ñ ng c th là h p ñ ng ki m toán hay h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o khác không ph i là h p ñ ng ki m toán. ð i v i h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o không ph i là h p ñ ng ki m toán thì ñi u quan tr ng là ph i quan tâm ñ n m c ñích c a d ch v và nh ng ngư i s d ng thông tin c a báo cáo. Vì v y, công ty c n ñánh giá các trư ng h p phù h p, b n ch t c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o và các nguy cơ ñ i v i tính ñ c l p trong vi c quy t ñ nh có nên ch p nh n ho c ti p t c th c hi n h p ñ ng hay không, xác ñ nh b n ch t c a các bi n pháp b o v c n thi t và xét xem li u m t công ty ki m toán, m t ki m toán viên c th có th là thành viên th c hi n h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o ñó không. 90. H p ñ ng ki m toán cung c p s ñ m b o cho nhi u ngư i s d ng thông tin tài chính. Vì th , bên c nh s ñ c l p v tư tư ng, s ñ c l p v hình th c là ñ c bi t quan tr ng. ð i v i m t khách hàng ki m toán c th , m t công ty ki m toán hay m t nhóm ki m toán ph i ñ c l p v i khách hàng ki m toán. Tương t ñ i v i trư ng h p h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o khác không ph i là h p ñ ng ki m toán (h p ñ ng phi ki m toán), công ty ki m toán và nhóm ki m toán cũng ph i ñ c l p v i khách hàng d ch v ñ m b o phi ki m toán. Trư ng h p này, c n xem xét m i nguy cơ có kh năng nh hư ng ñ n tính ñ c l p, do l i ích t các m i quan h . 91. Trư ng h p có hai ho c nhi u công ty ki m toán cùng th c hi n m t h p ñ ng ki m toán, t c là có nhi u bên ch u trách nhi m v m t d ch v ñ m b o thì công ty ch u trách nhi m chính ph i xem xét các m i quan h c a các thành viên nhóm ki m toán. Các y u t c n xem xét g m: a) M c ñ tr ng y u c a t ng ph n vi c thu c trách nhi m c a t ng công ty ki m toán; b) M c ñ quan tâm c a công chúng ñ i v i d ch v ñó. Trư ng h p n i dung d ch v do m t công ty ki m toán th c hi n là không ñáng k thì không ph i áp d ng ph n này cho ki m toán viên c a công ty ñó thu c nhóm ki m toán. 92. Trong trư ng h p m t báo cáo ki m toán (báo cáo d ch v ñ m b o) ñư c báo cáo riêng cho khách hàng d ch v ñ m b o phi ki m toán và nh ng ngư i s d ng thông tin nh t ñ nh, nh ng ngư i s d ng báo cáo c n có ñ hi u bi t v m c ñích c a báo cáo ki m toán, n i dung tr ng tâm và h n ch c a báo cáo thông qua vi c tham gia c a h vào vi c thi t l p tính ch t và ph m vi các hư ng d n c a công ty khi ti n hành cung c p d ch v . Ki n th c và kh năng c a công ty ki m toán trong vi c trao ñ i thông tin v các bi n pháp b o v v i t t c nh ng ngư i s d ng báo cáo tài chính s làm tăng tính hi u qu c a các bi n pháp b o v ñ i v i tính ñ c l p v hình th c. Các trư ng h p này có th ñư c công ty xem xét ñ ñánh giá nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p và xem xét các bi n pháp b o v c n thi t có th áp d ng ñ lo i b ho c làm gi m chúng xu ng ñ n m c có th ch p nh n ñư c. Các công ty ki m toán c n áp d ng các quy ñ nh ph n này trong vi c ñánh giá tính ñ c l p c a các ki m toán viên cung c p d ch v ñ m b o và
23

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
quan h gia ñình ru t th t c a h . Hơn n a, n u công ty có l i ích tài chính tr ng y u tr c ti p ho c gián ti p khách hàng ki m toán thì nguy cơ tư l i s là tr ng y u và không có bi n pháp b o v nào có th làm gi m nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c. C n xem xét b t c nguy cơ nào có th x y ra do các m i quan h và l i ích c a công ty, các chi nhánh và các ki m toán viên khi tham gia h p ñ ng ki m toán. 93. Như v y: a) ð i v i m t h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o cho m t khách hàng ki m toán, công ty ki m toán và nhóm cung c p d ch v ñ m b o ph i ñ c l p v i khách hàng ñó; b) ð i v i h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o phi ki m toán, khi báo cáo không ch ñư c s d ng cho nh ng ñ i tư ng nh t ñ nh, công ty ki m toán và nhóm cung c p d ch v ñ m b o ph i ñ c l p v i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o phi ki m toán; và c) ð i v i h p ñ ng cung c p d ch v ñ d ng cho nh ng ñ i tư ng nh t ñ nh, ñ m b o cũng ph i ñ c l p v i khách ích tài chính tr c ti p ho c gián ti p tr m b o phi ki m toán, khi báo cáo ch ñư c s công ty ki m toán và nhóm cung c p d ch v hàng ñó. Ngoài ra, công ty không ñư c có l i ng y u khách hàng.

Yêu c u v tính ñ c l p ñ i v i h p ñ ng ki m toán (h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o) ñư c minh h a như sau: Lo i h p ñ ng d ch Ki m v ñ m b o toán Khách hàng Khách hàng ki m toán Phi ki m toán - Báo cáo s Phi ki m toán - Báo cáo s d ng r ng rãi (không h n d ng h n ch (s d ng cho ch ) m t s ñ i tư ng xác ñ nh)

Công ty ki m toán và nhóm ki m toán ph i ñ c l p Công ty ki m toán và nhóm Công ty ki m toán và nhóm cung c p d ch v ñ m b o cung c p d ch v ñ m b o ph i ñ c l p ph i ñ c l p

Khách hàng s d ng d ch v ñ m b o phi ki m toán

94. Các nguy cơ và bi n pháp b o v thư ng ñư c xem xét trong ph m vi l i ích ho c quan h gi a công ty ki m toán và nhóm ki m toán (nhóm cung c p d ch v ñ m b o) v i khách hàng s d ng d ch v b o ñ m. Trư ng h p khách hàng ki m toán là công ty niêm y t trên th trư ng ch ng khoán thì công ty ki m toán và nhóm ki m toán càng ph i quan tâm ñ n l i ích và các m i quan h có liên quan ñ n khách hàng và các ñơn v liên quan c a khách hàng. Các m i quan h này c n ph i ñư c xem xét t trư c khi ký h p ñ ng ki m toán. ð i v i t t c các khách hàng s d ng d ch v ñ m b o, n u nhóm ki m toán có ñ lý do ñ tin r ng m t ñơn v liên quan nào ñó c a khách hàng có th có nh hư ng ñ n tính ñ c l p c a công ty v i khách hàng thì nhóm ki m toán ph i xem xét ñ n c ñơn v liên quan ñó khi ñánh giá tính ñ c l p và khi áp d ng các bi n pháp b o v . 95. Vi c ñánh giá các nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p và các bi n pháp b o v sau ñó c n ph i có ñ b ng ch ng trư c khi ch p nh n h p ñ ng và trong khi th c hi n h p ñ ng, công ty ki m toán và nhóm ki m toán ph i ñưa ra các ñánh giá và th c hi n các bi n pháp b o v khi có th ñoán bi t các trư ng h p ho c các m i quan h có th vi ph m tính ñ c l p. N u s vi ph m tính ñ c l p ch là vô tình thì nó không làm m t ñi
24

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
tính ñ c l p ñ i v i khách hàng s d ng d ch v b o ñ m n u công ty có nh ng chính sách ki m soát ch t lư ng phù h p và áp d ng các th t c ch t ch ñ nâng cao tính ñ c l p và, khi phát hi n ra s vi ph m tính ñ c l p s ñư c s a ch a và áp d ng ngay các bi n pháp b o v c n thi t. 96. Các quy ñ nh ph n này có th giúp ñ xác ñ nh các nguy cơ tr ng y u và không tr ng y u trong vi c ñánh giá tính ñ c l p. Khi xem xét t m quan tr ng c a các quan h c th , c n quan tâm t i nhân t ñ nh tính và ñ nh lư ng. M t quan h ch ñư c coi là không tr ng y u n u nó không nh hư ng ñáng k và không có tính liên t c. M c tiêu và c u trúc c a ph n quy ñ nh v tính ñ c l p 97. M c tiêu c a các quy ñ nh v tính ñ c l p là h tr các công ty ki m toán, ki m toán viên và nhóm ki m toán cung c p d ch v ñ m b o trong vi c: a) Xác ñ nh các nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p; b) ðánh giá xem các nguy cơ này là tr ng y u hay không tr ng y u; và c) Trư ng h p các nguy cơ là không tr ng y u thì giúp xác ñ nh và áp d ng các bi n pháp b o v phù h p ñ lo i b ho c làm gi m các nguy cơ này ñ n m c có th ch p nh n ñư c. Trư ng h p không có bi n pháp b o v nào có th làm gi m các nguy cơ này ñ n m c có th ch p nh n ñư c thì bi n pháp duy nh t là lo i b các ho t ñ ng ho c l i ích t o ra nguy cơ, t ch i ch p nh n h p ñ ng ho c ch m d t th c hi n h p ñ ng d ch v ñ m b o. 98. C u trúc c a ph n quy ñ nh v tính ñ c l p, g m: a) Các nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p (t ño n 105 ñ n ño n 110); b) Các bi n pháp b o v có th lo i b ho c làm gi m các nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c (t ño n 111 ñ n ño n 120); c) Ví d v vi c v n d ng tính ñ c l p trong các m i quan h và các trư ng h p c th . Ví d trình bày các nguy cơ có th nh hư ng ñ n tính ñ c l p trong nh ng m i quan h và nh ng trư ng h p c th . Các ñánh giá chuyên môn ñư c s d ng ñ xác ñ nh các bi n pháp b o v phù h p ñ lo i b ho c làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Trong nh ng ví d c th , các nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p quan tr ng ñ n m c cách duy nh t là lo i b các ho t ñ ng, l i ích d n ñ n nguy cơ, ho c t ch i ch p nh n ho c ti p t c th c hi n h p ñ ng d ch v ñ m b o. Trong các ví d khác, nguy cơ có th ñư c lo i b ho c làm gi m xu ng m c có th ch p nh n ñư c b ng cách áp d ng các bi n pháp b o v . Các ví d này không ch ra t t c các trư ng h p có th x y ra trên th c t . 99. Khi xác ñ nh ñư c là các nguy cơ nh hư ng không l n ñ n tính ñ c l p, công ty ki m toán có th quy t ñ nh ch p nh n ho c ti p t c th c hi n h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o, quy t ñinh này c n ñư c lưu l i trong tài li u. Tài li u này bao g m b n mô t v các nguy cơ ñư c xác ñ nh và các bi n pháp b o v áp d ng ñ lo i b ho c làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. 100. Vi c ñánh giá t m quan tr ng c a các nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p và các bi n pháp b o v c n thi t ñ làm gi m nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c c n xét ñ n s quan tâm c a công chúng. Công chúng có th r t quan tâm t i m t s ñơn v nh t ñ nh
25

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
do công vi c kinh doanh, quy mô và s lư ng c ñông c a nh ng ñơn v này. Ví d , công ty niêm y t trên th trư ng ch ng khoán, các t ch c tín d ng và các công ty b o hi m. Do công chúng ñ c bi t quan tâm ñ n báo cáo tài chính c a các công ty niêm y t trên th trư ng ch ng khoán, m t s ño n trong ph n này s quy ñ nh rõ thêm m t s v n ñ liên quan ñ n vi c ki m toán các công ty niêm y t. Vi c áp d ng các quy ñ nh ph n này c n ñư c xem xét trong m i quan h v i vi c ki m toán các công ty niêm y t trên th trư ng ch ng khoán và các khách hàng ki m toán khác ñư c s quan tâm l n c a công chúng. Quan ñi m qu c gia 101. Các ño n t ño n 77 ñ n ño n 124 c a Chu n m c này quy ñ nh và hư ng d n các yêu c u c a nguyên t c ñ c l p ñ i v i các h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o theo chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán c a Vi t Nam. Chu n m c ñ o ñ c này không áp d ng nh ng tiêu chu n ít ch t ch hơn chu n m c ñ o ñ c c a qu c t (IFAC). Không t ch c và cá nhân nào ñư c phép áp d ng ít ch t ch hơn nh ng quy ñ nh trong ph n này. Khi các quy ñ nh khác c a pháp lu t có nh ng ñi u kho n ch t ch hơn thì th c hi n theo quy ñ nh khác c a pháp lu t và v n ph i tuân theo nh ng ñi m còn l i trong ph n này. 102. Các ví d trong ph n này ñư c áp d ng ñ i v i các h p ñ ng ki m toán cho khách hàng là công ty niêm y t trên th trư ng ch ng khoán và công ty không niêm y t trên th trư ng ch ng khoán. 103. Khi công ty ki m toán ti n hành m t h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o theo Chu n m c H p ñ ng ki m toán ho c theo m t s chu n m c c th ñ i v i h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o do B Tài chính ban hành như m t cu c ki m toán ho c soát xét báo cáo tài chính theo Chu n m c ki m toán, các thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ñ m c n ph i tuân th các quy ñ nh c a ph n này, tr trư ng h p có quy ñ nh khác c a pháp lu t ch t ch hơn m t s ñi u c a ph n này. Trong trư ng h p như v y, các thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o và công ty ki m toán c n tuân th t t c các ñ m còn l i c a ph n này. 104. Trư ng h p n i dung c a Chu n m c này có s khác bi t v i Chu n m c ñ o ñ c c a qu c t và các quy ñ nh khác c a pháp lu t thì công ty ki m toán và nhóm cung c p d ch v ñ m b o c n nh n th c ñư c s khác bi t ñó và ph i tuân th nh ng quy ñ nh ch t ch hơn c a pháp lu t, c a Chu n m c này ho c chu n m c c a qu c t . Nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p 105. Tính ñ c l p có nguy cơ b nh hư ng do tư l i, t ki m tra, s bào ch a, quan h ru t th t, quan h khác và s ñe d a. 106. “Nguy cơ do tư l i” di n ra khi công ty ki m toán ho c m t thành viên nhóm ki m toán có th thu ñư c l i ích tài chính ho c các xung ñ t l i ích cá nhân khác v i khách hàng s d ng d ch v b o ñ m. Ví d v các trư ng h p có th t o ra "Nguy cơ do tư l i": a) L i ích tài chính tr c ti p ho c l i ích tài chính gián ti p có tính ch t tr ng y u t i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o;

26

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
b) M t kho n n , kho n b o lãnh ho c quà t ng nh n t khách hàng s d ng d ch v ñ m b o ho c t giám ñ c hay nhân viên c a h ; c) Quá ph thu c vào phí d ch v c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; d) Lo l ng v kh năng m t h p ñ ng; e) Có quan h kinh doanh m t thi t v i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; f) Có kh năng tr thành nhân viên c a khách hàng s d ng d ch v b o ñ m trong tương lai; g) Phát sinh phí b t thư ng liên quan ñ n d ch v ñ m b o. 107. “Nguy cơ t ki m tra” di n ra khi: a) B t kỳ s n ph m hay ñánh giá t m t h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o ho c phi ñ m b o nào trư c ñây c n ñư c ñánh giá l i ñ có ñư c k t lu n c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o; b) Khi m t thành viên c a nhóm ki m toán trư c ñây ñã t ng là Giám ñ c c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o, ho c là nhân viên có ch c v , có nh hư ng ñáng k và tr c ti p ñ i v i v n ñ tr ng y u c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. Ví d v các trư ng h p có th t o ra "Nguy cơ t ki m tra": a) M t thành viên c a nhóm ki m toán g n ñây ñã ho c ñang là Giám ñ c ho c nhân viên có nh hư ng ñáng k c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. b) . c) M t thành viên c a nhóm ki m toán g n ñây ñã ho c ñang là nhân viên c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o, có ch c v có nh hư ng ñáng k và tr c ti p ñ i v i v n ñ tr ng y u c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o; d) Ti n hành các d ch v cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o có nh hư ng tr c ti p ñ n ñ i tư ng c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o; và e) Ghi s k toán ho c l p báo cáo tài chính là ñ i tư ng c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. 108. “Nguy cơ v s bào ch a” x y ra khi công ty ki m toán ho c m t thành viên nhóm ki m toán xúc ti n, ho c nh n th c ñư c vi c xúc ti n các giao d ch c a m t khách hàng s d ng d ch v ñ m b o ho c ý ki n có th ñư c hi u là vi ph m tính khách quan. ðây là trư ng h p công ty ki m toán ho c m t thành viên c a nhóm ki m toán b ph thu c vào khách hàng trong vi c ñưa ra ý ki n. Ví d v các trư ng h p có th t o ra "Nguy cơ v s bào ch a": a) Là ngư i trung gian giao d ch ho c xúc ti n bán các lo i c phi u, các ch ng khoán khác c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; và b) ðóng vai trò là ngư i bào ch a ñ i di n cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o trong v ki n ho c khi gi i quy t các tranh ch p v i bên th ba. 109. “Nguy cơ v quan h ru t th t” x y ra khi công ty ki m toán ho c thành viên c a nhóm ki m toán thông c m v i l i ích c a khách hàng vì có quan h ru t th t v i khách hàng

27

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
(như thành viên Ban Giám ñ c, thành viên H i ñ ng qu n tr , k toán trư ng và tương ñương c a khách hàng) s d ng d ch v ñ m b o. Ví d v các trư ng h p có th t o ra "Nguy cơ v quan h ru t th t": a) M t thành viên c a nhóm ki m toán có quan h gia ñình ru t th t v i Giám ñ c ho c thành viên Ban Giám ñ c c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; b) M t thành viên c a nhóm ki m toán có quan h gia ñình ru t th t v i nhân viên gi ch c v có nh hư ng ñáng k và tr c ti p ñ i v i v n ñ tr ng y u c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; c) Trong m t s trư ng h p có các m i quan h khác không là quan h ru t th t nhưng có nh hư ng ñ n tính ñ c l p, như các ví d sau ñây: Giám ñ c trư c ñây c a công ty ki m toán ñang là Giám ñ c ho c là thành viên Ban Giám ñ c c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o ho c là nhân viên gi ch c v có nh hư ng ñáng k và tr c ti p ñ i v i v n ñ tr ng y u c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o; Có trên 3 năm gi ch c v trư ng nhóm cung c p d ch v ñ m b o c a cùng m t khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; và Nh n quà t ng, d chiêu ñãi ho c nh n s ưu ái t khách hàng s d ng d ch v ñ m b o, ho c t Giám ñ c, thành viên Ban Giám ñ c ho c nhân viên c a h (tr trư ng h p giá tr quá nh ).

-

110. “Nguy cơ b ñe d a” x y ra khi m t thành viên c a nhóm ki m toán b ñe d a (ñe d a th t ho c c m th y b ñe do ) nh m ngăn c n hành ñ ng theo ñúng nguyên t c khách quan và hoài nghi ngh nghi p c n thi t t phía Giám ñ c, thành viên Ban Giám ñ c ho c nhân viên gi ch c v có nh hư ng ñáng k c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. Ví d v các trư ng h p có th t o ra "Nguy cơ b ñe d a": a) ðe d a s thay th khi có b t ñ ng v vi c áp d ng m t nguyên t c k toán; và b) Áp l c làm gi m ph m vi c a d ch v ñã cam k t nh m gi m phí. Các bi n pháp b o v 111. Công ty ki m toán và nhóm ki m toán có trách nhi m gi gìn tính ñ c l p b ng cách xem xét hoàn c nh th c t c a các nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p và áp d ng các bi n pháp b o v ñ lo i b ho c làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. 112. Khi xác ñ nh ñư c nguy cơ có tính tr ng y u, c n xác ñ nh và áp d ng các bi n pháp b o v ñ lo i b ho c làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Quy t ñ nh này c n ñư c lưu trong tài li u. Tính ch t c a các bi n pháp b o v áp d ng không gi ng nhau trong m i trư ng h p. C n t p trung xem xét và gi i quy t nh ng v n ñ mà b t c bên th ba nào khi ñư c thông báo v chúng và các bi n pháp b o v ñ u k t lu n là không th ch p nh n ñư c. Xem xét này ch u nh hư ng c a các v n ñ như t m quan tr ng c a nguy cơ, tính ch t c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o, nh ng ngư i d ñ nh s d ng thông tin c a báo cáo d ch v ñ m b o và c u trúc c a công ty.
28

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
M t s bi n pháp b o v có th làm tăng kh năng phát hi n và ngăn ch n các hành vi vi ph m ñ o ñ c ngh nghi p. Các bi n pháp này có th do cơ quan pháp lu t, các h i ngh nghi p ho c các công ty ki m toán ñưa ra. 113. Có 2 lo i bi n pháp b o v : a) Các bi n pháp b o v do pháp lu t và chu n m c ngh nghi p quy ñ nh; b) Các bi n pháp b o v do môi trư ng làm vi c t o ra, g m: - Các bi n pháp b o v c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; và - Các bi n pháp b o v trong các quy ñ nh và th t c c a công ty ki m toán. Công ty ki m toán và nhóm ki m toán c n l a ch n các bi n pháp thích h p ñ lo i b ho c làm gi m các nguy cơ tr ng y u nh hư ng ñ n tính ñ c l p xu ng ñ n m c có th ch p nh n ñư c. 114. Các bi n pháp b o v do pháp lu t và chu n m c ngh nghi p quy ñ nh, g m: a) Các yêu c u v trình ñ chuyên môn và kinh nghi m ngh nghi p c a ki m toán viên; b) Các yêu c u v vi c liên t c c p nh t, b sung ki n th c, kinh nghi m cho ki m toán viên; c) Các quy ñ nh v cơ c u b máy qu n tr doanh nghi p; d) Các chu n m c ngh nghi p và quy ñ nh v th t c soát xét; e) Ki m soát t bên ngoài do m t bên th ba ñư c u quy n h p pháp ñ i v i h th ng ki m soát ch t lư ng ki m toán c a công ty ki m toán; và f) Lu t pháp liên quan ñ n vi c ki m tra các yêu c u v tính ñ c l p c a ki m toán viên và c a công ty ki m toán. 115. Các bi n pháp b o v c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o (b1), g m: a) Khi m t nhà qu n lý c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o ñ xu t công ty ki m toán thì ngư i ñ xu t ñó không th là ngư i phê chu n s ñ xu t này. b) Các nhà qu n lý c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o ph i có ñ trình ñ ñưa ra quy t ñ nh qu n lý; c) Ph i có chính sách và các th t c n i b ñ ñ m b o không l a ch n các d ch v phi ki m toán có nh hư ng ñ n tính ñ c l p v i d ch v ki m toán; và d) Ph i có cơ c u b máy qu n lý ñi u hành (Ví d t ch c ki m toán n i b ) và năng l c qu n lý ñ ñ ki m soát và trao ñ i v các d ch v v i công ty ki m toán. 116. T ch c ki m toán n i b (Ban ki m soát ho c t ch c tương ñương) có vai trò quan tr ng trong b máy qu n lý ñi u hành vì nó ñ c l p v i Ban Giám ñ c khách hàng s d ng d ch v ñ m b o và có th h tr Ban Giám ñ c trong vi c ñ m b o là công ty ki m toán gi vai trò ki m toán ñ c l p. C n có s trao ñ i thông tin thư ng xuyên gi a công ty ki m toán v i t ch c ki m toán n i b (ho c t ch c ki m soát khác n u không có t ch c ki m toán n i b ) c a các công ty niêm y t trên th trư ng ch ng khoán v các quan h ho c v n ñ khác mà theo ý ki n c a công ty ki m toán là có th nh hư ng ñ n tính ñ c l p.
29

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
117. Các công ty ki m toán c n thi t l p chính sách và th t c v vi c trao ñ i thông tin v tính ñ c l p v i t ch c ki m toán n i b , ho c các t ch c qu n lý khác. Trư ng h p ki m toán công ty niêm y t trên th trư ng ch ng khoán, công ty ki m toán c n trao ñ i ít nh t m i năm m t l n v các m i quan h ho c v n ñ gi a công ty, m ng lư i công ty và khách hàng ki m toán mà theo ñánh giá ngh nghi p c a công ty, có s vi ph m tính ñ c l p. Các v n ñ ñư c trao ñ i r t ña d ng, ph thu c vào t ng trư ng h p c th và do công ty ki m toán quy t ñ nh, nhưng thư ng ch bao g m nh ng v n ñ phù h p v i nh ng ñi u quy ñ nh ph n này. 118. Các bi n pháp b o v trong các quy ñ nh và th t c c a công ty ki m toán (b2) g m: a) Lãnh ñ o công ty ki m toán nh n m nh ñ n t m quan tr ng c a tính ñ c l p và yêu c u thành viên c a nhóm ki m toán ph i ký cam k t và hành ñ ng phù h p v i cam k t và s quan tâm c a công chúng; b) Chính sách và th t c th c hi n giám sát ch t lư ng h p ñ ng ki m toán; c) Chính sách v tính ñ c l p ñư c quy ñ nh trong tài li u v cách xác ñ nh nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p; cách ñánh giá t m quan tr ng c a các nguy cơ này và vi c xác ñ nh và áp d ng các bi n pháp b o v ñ lo i b ho c làm gi m các nguy cơ tr ng y u nh hư ng ñ n tính ñ c l p xu ng ñ n m c có th ch p nh n ñư c; d) Chính sách và th t c n i b ñ giám sát vi c tuân th các chính sách và th t c c a công ty có liên quan ñ n tính ñ c l p; e) Chính sách và th t c t o ñi u ki n cho vi c xác ñ nh các l i ích; các m i quan h gi a công ty ki m toán ho c gi a các thành viên c a nhóm ki m toán và các khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; f) Chính sách và th t c ñ qu n lý và giám sát s ph thu c vào doanh thu nh n ñư c t khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; g) S d ng thành viên Ban Giám ñ c và các nhóm cung c p d ch v khác nhau và ñ m b o các tuy n báo cáo ñ c l p khi cung c p d ch v phi ñ m b o cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; h) Chính sách và th t c c m các thành viên không ph i là thành viên c a nhóm ki m toán gây nh hư ng ñ n k t qu c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o; i) Trao ñ i thông tin k p th i v các chính sách và th t c c a công ty ki m toán cũng như b t kỳ s thay ñ i nào, k c v n ñ giáo d c và ñào t o ti p theo cho Ban Giám ñ c và nhân viên chuyên nghi p; j) Phân công m t thành viên Ban Giám ñ c ch u trách nhi m xem xét t ng th s phân công trong b máy qu n lý và các bi n pháp b o v ; k) Các phương th c thông báo cho Ban Giám ñ c và nhân viên chuyên nghi p v các khách hàng s d ng d ch v ñ m b o và các ñơn v liên quan mà h c n ph i gi tính ñ c l p; l) Cơ ch k lu t nh m nâng cao s tuân th các chính sách và th t c; và m) Chính sách và th t c khuy n khích nhân viên trao ñ i thông tin v i các c p qu n lý trong công ty v các v n ñ v tính ñ c l p và tính khách quan có liên quan ñ n h ;
30

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
bao g m c vi c thông báo cho nhân viên các quy n và nhi m v c a h liên quan ñ n tính ñ c l p. 119. Các bi n pháp b o v trong các quy ñ nh và th t c c a công ty ki m toán (b2) có th còn g m nh ng bi n pháp c th sau ñây: a) Có thêm m t ki m toán viên khác ñ soát xét l i các công vi c ñã làm và tham kh o ý ki n n u c n thi t. Ngư i này có th là m t ngư i ngoài công ty ki m toán ho c m t ngư i c a công ty hay m ng lư i công ty nhưng không tham gia vào nhóm ki m toán; b) Xin ý ki n tư v n t bên th ba, như t ch c ngh nghi p, chuyên gia, chuyên gia tư v n pháp lu t ho c m t ki m toán viên hành ngh khác; c) Luân chuy n ngư i ch u trách nhi m soát xét; d) Th o lu n v i ngư i ho c b ph n khác có ch c năng ki m soát (ví d t ch c ki m toán n i b ) v các v n ñ liên quan ñ n tính ñ c l p; e) Th o lu n v i ngư i ho c b ph n khác có ch c năng ki m soát v tính ch t d ch v và giá phí c a d ch v cung c p; f) M i m t công ty ki m toán khác th c hi n l i toàn b ho c m t ph n h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o; g) M i m t công ty ki m toán khác th c hi n l i toàn b ho c m t ph n h p ñ ng cung c p d ch v phi ñ m b o trong ph m vi c n thi t ñ h cùng ch u trách nhi m v d ch v ñó; và h) Chuy n m t thành viên kh i nhóm ki m toán khi các l i ích tài chính ho c các m i quan h c a thành viên ñó có nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p. 120. Khi ñã có các bi n pháp b o v như ñã nêu trên nhưng v gi m các nguy cơ tr ng y u nh hư ng ñ n tính ñ c l p xu ñư c, ho c khi doanh nghi p ñư c ki m toán quy t ñ nh ho c l i ích d n ñ n các nguy cơ này, cách duy nh t là t h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. Th i kỳ h p ñ ng 121. Thành viên c a công ty ki m toán và nhóm ki m toán c n ñ c l p v i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o trong su t th i kỳ th c hi n h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. Th i kỳ h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o b t ñ u khi nhóm ki m toán b t ñ u ti n hành các d ch v ñ m b o và k t thúc sau khi báo cáo ki m toán ñư c phát hành chính th c, tr trư ng h p h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o là h p ñ ng l p l i cho nhi u năm. N u h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o th a thu n cho nhi u năm thì th i kỳ h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o s k t thúc khi c hai bên ñ u thông báo mu n ch m d t h p ñ ng ho c phát hành báo cáo ki m toán cu i cùng, tùy thu c vi c nào phát sinh sau. 122. Khi doanh nghi p tr thành khách hàng ki m toán trong ho c sau kỳ l p báo cáo tài chính thì công ty ki m toán c n xem xét kh năng có nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p gây ra b i: n không th lo i b ng ñ n m c có th không lo i b các ch i th c hi n ho ho c làm ch p nh n ho t ñ ng c rút kh i

31

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
a) Các quan h kinh doanh ho c tài chính v i khách hàng ki m toán trong ho c sau th i kỳ l p báo cáo tài chính, nhưng trư c khi ch p nh n h p ñ ng ki m toán; ho c b) Các d ch v trư c ñây ñã cung c p cho khách hàng ki m toán. Trư ng h p h p ñ ng d ch v ñ m b o không ph i là h p ñ ng ki m toán, công ty ki m toán cũng c n xem xét li u các quan h kinh doanh và tài chính ho c các d ch v ñã ti n hành trư c ñây có th d n ñ n nguy cơ làm nh hư ng ñ n tính ñ c l p. 123. N u các d ch v phi ñ m b o ñư c cung c p cho khách hàng ki m toán trong ho c sau th i kỳ l p báo cáo tài chính nhưng trư c khi b t ñ u th c hi n d ch v ki m toán và nh ng d ch v này b c m trong th i kỳ th c hi n h p ñ ng ki m toán thì c n xem xét k v các nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p có th n y sinh t các d ch v này (n u có). N u các nguy cơ này là tr ng y u, các bi n pháp b o v c n ñư c xem xét và áp d ng ñ gi m nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v có th bao g m: a) Th o lu n v tính ñ c l p liên quan ñ n vi c cung c p d ch v phi ñ m b o v i nh ng nhân viên qu n lý c a khách hàng; b) Thu th p xác nh n c a khách hàng ki m toán v trách nhi m ñ i v i k t qu c a d ch v phi ñ m b o; c) Không ñ nh ng nhân viên ñã tham gia d ch v phi ñ m b o tham gia vào h p ñ ng ki m toán; và d) M i m t công ty ki m toán khác soát xét l i k t qu c a d ch v phi ñ m b o ho c ti n hành l i các d ch v phi ñ m b o trong ph m vi c n thi t ñ h cùng ch u trách nhi m v nh ng d ch v này. 124. Các d ch v phi ñ m b o cung c p cho khách hàng ki m toán chưa niêm y t trên th trư ng ch ng khoán s không vi ph m tính ñ c l p c a công ty ki m toán khi khách hàng tr thành công ty niêm y t trên th trư ng ch ng khoán, mi n là: a) D ch v phi ñ m b o trư c ñây là ñư c phép th c hi n ñ i v i khách hàng ki m toán chưa niêm y t trên th trư ng ch ng khoán theo quy ñ nh ph n này; b) Các d ch v s ch m d t trong m t th i gian h p lý khi khách hàng tr thành công ty niêm y t trên th trư ng ch ng khoán, n u chúng không ñư c phép ñ i v i khách hàng ki m toán niêm y t trên th trư ng ch ng khoán theo quy ñ nh ph n này; và c) Công ty áp d ng các bi n pháp b o v phù h p ñ lo i b các nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p n y sinh t các d ch v trư c ñây ho c làm gi m chúng xu ng m c có th ch p nh n ñư c.
ÁP D NG NGUYÊN T C ð C L P TRONG CÁC TRƯ NG H P C TH

Các l i ích tài chính 125. Các l i ích tài chính khách hàng s d ng d ch v ñ m b o có th t o ra các nguy cơ tư l i. Khi ñánh giá t m quan tr ng c a nguy cơ, các bi n pháp b o v c n áp d ng ñ lo i b ho c làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c, c n ki m tra b n ch t và quy mô c a l i ích tài chính. Vi c này bao g m ñánh giá vai trò c a ngư i n m
32

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
gi l i ích tài chính, t m quan tr ng c a l i ích tài chính và lo i l i ích tài chính (là tr c ti p ho c gián ti p). 126. Khi ñánh giá lo i l i ích tài chính, c n chú ý r ng các l i ích tài chính bao g m c nh ng trư ng h p trong ñó cá nhân không ki m soát phương ti n ñ u tư ho c các l i ích tài chính n m gi (ví d qu ñ u tư tài chính, t ch c ñ u tư b t ñ ng s n, y thác ho c các hình th c trung gian khác) cho ñ n nh ng trư ng h p cá nhân ki m soát các l i ích tài chính (ví d ngư i ñư c y thác qu n lý tài s n) ho c có th tác ñ ng t i các quy t ñ nh ñ u tư. Khi ñánh giá t m quan tr ng c a nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p, c n xem xét ñ n m c ñ nh hư ng ho c quy n ki m soát có th ñư c th c hi n ñ i v i hình th c trung gian, các l i ích tài chính n m gi , ho c chi n lư c ñ u tư. Khi có quy n ki m soát, các l i ích tài chính ñư c coi là tr c ti p. Ngư c l i, khi ngư i n m gi l i ích tài chính không có quy n ki m soát thì l i ích tài chính ñó ñư c coi là gián ti p. Các ñi u kho n áp d ng ñ i v i t t c khách hàng s d ng d ch v ñ m b o 127. N u thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ho c thành viên gia ñình tr c ti p (có quan h ru t th t) c a h có các l i ích tài chính tr c ti p, ho c l i ích tài chính gián ti p ñáng k trong khách hàng s d ng d ch v ñ m b o, nguy cơ tư l i tr nên ñáng k . Do ñó, bi n pháp b o v duy nh t áp d ng ñ lo i b ho c làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c có th là: a) Chuy n như ng toàn b l i ích tài chính tr c ti p trư c khi cá nhân ñó tr thành thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o; b) Chuy n như ng toàn b ho c m t ph n ñáng k các l i ích tài chính gián ti p sao cho l i ích còn l i không còn ñáng k trư c khi cá nhân ñó tr thành thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o; c) Tách cá nhân ñó ra kh i nhóm cung c p d ch v ñ m b o. 128. N u thành viên c a nhóm cung c p d ch v b o ñ m ho c thành viên gia ñình tr c ti c a h nh n ñư c, ví d , m t kho n th a k , quà bi u hay do k t qu c a vi c sáp nh doanh nghi p mà nh n ñư c l i ích tài chính tr c ti p ho c l i ích tài chính gián ti ñáng k trong khách hàng s d ng d ch v ñ m b o, có th t o ra nguy cơ tư l i. Các bi pháp b o v sau ñây c n ñư c áp d ng ñ lo i b ho c làm gi m các nguy cơ xu ng m có th ch p nh n ñư c: a) Chuy n như ng các l i ích tài chính trong th i gian s m nh t; ho c b) Tách cá nhân ñó ra kh i nhóm cung c p d ch v ñ m b o. Trong th i kỳ trư c khi chuy n như ng l i ích tài chính ho c tách cá nhân ñó kh i nhóm cung c p d ch v ñ m b o c n xem xét li u có c n các bi n pháp b o v b sung ñ làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Nh ng bi n pháp b o v này bao g m: a) Th o lu n các v n ñ v i nh ng ngư i ph trách công vi c qu n tr , ví d t ch c ki m toán n i b ; ho c b) M i thêm m t ki m toán viên hành ngh soát xét l i công vi c ñã làm ho c ñưa ra ý ki n tư v n n u c n thi t.
33

p p p n c

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
129. Khi thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o bi t là thành viên trong quan h gia ñình tr c ti p c a mình có l i ích tài chính tr c ti p ho c l i ích tài chính gián ti p ñáng k trong khách hàng s d ng d ch v ñ m b o, nguy cơ tư l i có th x y ra. Khi ñánh giá t m quan tr ng c a nguy cơ, c n xem xét b n ch t c a m i quan h gi a thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o, thành viên gia ñình tr c ti p và s ñáng k c a l i ích tài chính. Khi t m quan tr ng c a nguy cơ ñã ñư c th m ñ nh, các bi n pháp b o v c n ñư c xem xét áp d ng n u c n thi t. Các bi n pháp b o v có th bao g m: a) Thành viên trong quan h gia ñình tr c ti p chuy n như ng t t c ho c m t ph n ñáng k l i ích tài chính trong th i gian s m nh t; b) Th o lu n v n ñ v i nh ng ngư i ph trách công vi c qu n tr , ví d như b ph n ki m toán n i b ; c) M i thêm m t ki m toán viên hành ngh không tham gia th c hi n h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o xem xét l i công vi c c a các thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o cùng v i m i quan h gia ñình tr c ti p ho c ñưa ra ý ki n tư v n n u c n thi t; ho c d) Tách cá nhân ñó ra kh i nhóm cung c p d ch v ñ m b o. 130. Khi công ty ki m toán ho c thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o n m gi l i ích tài chính tr c ti p ho c l i ích tài chính gián ti p ñáng k trong khách hàng s d ng d ch v ñ m b o v i tư cách là ngư i ñư c y thác qu n lý, nguy cơ tư l i có th phát sinh do nh hư ng c a qu y thác ñ i v i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. Do ñó, l i ích này ch có th gi nguyên khi: a) Thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o, thành viên trong quan h gia ñình tr c ti p c a h và công ty ki m toán không ph i là ñ i tư ng hư ng l i c a qu y thác; b) L i ích n m gi b i qu y thác c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o không ñáng k ñ i v i qu y thác; c) Qu y thác không th t o ra nh hư ng ñáng k ñ i v i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; và d) Thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ho c c a công ty ki m toán không có nh hư ng ñáng k ñ n b t c quy t ñ nh ñ u tư nào liên quan ñ n l i ích tài chính trong khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. 131. C n xem xét ñ n vi c li u có th có hay không nguy cơ tư l i do l i ích tài chính c a các cá nhân trong nhóm cung c p d ch v ñ m b o và thành viên trong quan h gia ñình tr c ti p c a h . Các cá nhân này bao g m: a) Thành viên Ban Giám ñ c - nh ng ngư i không ph i là thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o và các thành viên trong quan h gia ñình tr c ti p c a h ; b) Thành viên Ban Giám ñ c và các nhân viên qu n lý cung c p d ch v phi ñ m b o cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; và c) Các cá nhân có quan h g n gũi v i thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o.

34

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
Xem xét vi c các cá nhân này n m gi l i ích có th d n ñ n nguy cơ tư l i ph thu c vào các y u t sau: a) Cơ c u, t ch c ho t ñ ng và báo cáo c a công ty ki m toán; và b) B n ch t c a m i quan h gi a cá nhân và thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o. T m quan tr ng c a nguy cơ c n ñư c th m ñ nh và, n u nguy cơ này rõ ràng là ñáng k , các bi n pháp b o v c n ñư c xem xét và áp d ng ñ làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v có th bao g m: a) Các chính sách h n ch vi c n m gi nh ng l i ích ñã nêu (n u phù h p); b) Th o lu n v n ñ v i nh ng ngư i ph trách công vi c qu n tr , như t ch c ki m toán n i b ; ho c c) M i thêm m t ki m toán viên hành ngh không tham gia th c hi n cung c p d ch v ñ m b o xem xét l i công vi c ñã làm ho c ñưa ra ý ki n tư v n n u c n thi t. 132. Nh ng vi ph m không c ý ñư c nói trong ph n này như vi c liên quan ñ n l i ích tài chính trong khách hàng s d ng d ch v ñ m b o không nh hư ng ñ n tính ñ c l p c a công ty, m ng lư i công ty ki m toán ho c thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o khi: a) Công ty, m ng lư i công ty ki m toán ñã thi t l p các chính sách và th t c yêu c u các nhân viên chuyên nghi p báo cáo k p th i v i công ty b t c s vi ph m nào di n ra t vi c mua bán, th a k ho c các hình th c khác có ñư c l i ích tài chính trong khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; b) Công ty, m ng lư i công ty ki m toán k p th i nh c nh các nhân viên chuyên nghi p v vi c c n chuy n như ng l i ích tài chính này; và c) S chuy n như ng c n di n ra trong th i gian s m nh t sau khi phát hi n ra v n ñ , ho c nhân viên chuyên nghi p ñó ph i ñư c chuy n ra kh i nhóm cung c p d ch v ñ m b o. 133. Khi x y ra vi ph m không c ý liên quan ñ n l i ích tài chính trong khách hàng s d ng d ch v ñ m b o quy ñ nh trong ph n này, công ty ki m toán c n xem xét li u có c n áp d ng các bi n pháp b o v không. Các bi n pháp b o v có th bao g m: a) M i thêm m t ki m toán viên hành ngh không tham gia th c hi n cung c p d ch v ñ m b o xem xét l i công vi c c a các thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o; ho c b) Tách cá nhân ñó ra kh i b t kỳ quá trình ra quy t ñ nh ch y u nào liên quan ñ n h p ñ ng d ch v ñ m b o. Các ñi u kho n áp d ng ñ i v i khách hàng ki m toán 134. N u công ty ho c m ng lư i công ty ki m toán có l i ích tài chính tr c ti p trong khách hàng ki m toán c a công ty, nguy cơ tư l i có th ñáng k ñ n m c không có bi n pháp b o v nào có th làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Do ñó, bi n pháp thích h p duy nh t ñ công ty ki m toán có th th c hi n h p ñ ng là chuy n như ng các l i ích tài chính này.
35

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
135. N u công ty ho c m ng lư i công ty ki m toán có l i ích tài chính gián ti p ñáng k trong khách hàng ki m toán c a công ty, cũng có th x y ra nguy cơ tư l i. Các bi n pháp thích h p duy nh t ñ công ty ki m toán có th th c hi n h p ñ ng là chuy n như ng t t c ho c m t ph n ch y u l i ích tài chính gián ti p ñ ph n l i ích còn l i không còn ñáng k . 136. N u công ty ho c m ng lư i công ty ki m toán có l i ích tài chính ñáng k trong ñơn v có c ph n chi ph i trong khách hàng ki m toán thì nguy cơ tư l i cũng có th ñáng k ñ n m c không có bi n pháp b o v nào có th làm gi m chúng xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Các bi n pháp thích h p duy nh t ñ công ty có th th c hi n h p ñ ng là chuy n như ng toàn b ho c m t ph n ñáng k l i ích tài chính gián ti p ñ ph n l i ích còn l i không còn ñáng k . 137. N u các ho t ñ ng phúc l i c a công ty ho c m ng lư i công ty ki m toán có l i ích tài chính trong khách hàng ki m toán, có th x y ra nguy cơ tư l i. Do ñó, t m quan tr ng c a b t c nguy cơ nào t o ra c n ñư c th m ñ nh và n u nguy cơ này rõ ràng là ñáng k , các bi n pháp b o v c n ñư c xem xét và áp d ng n u c n thi t, nh m lo i b ho c làm gi m nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c 138. N u các thành viên Ban Giám ñ c khác, k c các thành viên không th c hi n h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o, ho c thành viên gia ñình tr c ti p c a h , trong văn phòng nơi mà thành viên ban Giám ñ c ph trách h p ñ ng ki m toán có gi l i ích tài chính tr c ti p ho c l i ích tài chính gián ti p ñáng k trong khách hàng ki m toán ñó, nguy cơ tư l i có th ñáng k ñ n m c không có bi n pháp b o v nào có th làm gi m chúng xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Do ñó, các thành viên Ban Giám ñ c này ho c thành viên gia ñình tr c ti p c a h không ñư c gi b t c l i ích tài chính nào trong khách hàng ki m toán như v y. 139. Văn phòng nơi mà thành viên Ban Giám ñ c ph trách h p ñ ng ki m toán không nh t thi t là văn phòng mà thành viên ñó ph trách. Do ñó, khi thành viên Ban Giám ñ c ph trách h p ñ ng ki m toán t i m t văn phòng khác v i văn phòng c a các thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o, c n có ñánh giá ñ xác ñ nh văn phòng nào là văn phòng mà thành viên Ban Giám ñ c hành ngh liên quan ñ n cu c ki m toán. 140. N u các thành viên Ban Giám ñ c khác và các nhân viên qu n lý cung c p d ch v phi ñ m b o cho khách hàng ki m toán, tr nh ng ngư i tham gia không ñáng k vào vi c này, ho c thành viên gia ñình tr c ti p c a h , n m gi l i ích tài chính tr c ti p ho c l i ích tài chính gián ti p ñáng k trong khách hàng ki m toán, nguy cơ tư l i có th ñáng k ñ n m c không có bi n pháp b o v nào có th làm gi m chúng xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Do ñó, nh ng ngư i này ho c thành viên gia ñình tr c ti p c a h không ñư c gi b t c l i ích tài chính nào trong khách hàng ki m toán. 141. L i ích tài chính trong khách hàng ki m toán ñư c n m gi b i thành viên gia ñình tr c ti p c a (a) m t thành viên Ban Giám ñ c làm vi c t i văn phòng nơi thành viên ban Giám ñ c ph trách h p ñ ng ki m toán, ho c (b) m t thành viên Ban Giám ñ c ho c nhân viên qu n lý cung c p d ch v phi ñ m b o cho khách hàng ki m toán, không ñư c coi là t o ra nguy cơ không ch p nh n ñư c v i ñi u ki n là l i ích ñó ch là quy n l i c a nhân viên (ví d quy n mua, bán c ph n) và n u c n thi t, các bi n pháp b o v

36

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
thích h p ñư c áp d ng ñ làm gi m các nguy cơ ñ i v i tính ñ c l p xu ng m c có th ch p nh n ñư c. 142. Nguy cơ tư l i có th x y ra n u công ty ki m toán và thành viên nhóm cung c p d ch v b o ñ m có l i ích trong m t ñơn v , và khách hàng ki m toán ho c Giám ñ c, nhân viên ho c ch s h u n m quy n ki m soát c a khách hàng ki m toán cũng có kho n ñ u tư vào ñơn v ñó. Tính ñ c l p ñ i v i khách hàng ki m toán không b vi ph m n u l i ích tương ng c a công ty, m ng lư i công ty ki m toán ho c thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o, và khách hàng ki m toán, ho c Giám ñ c, nhân viên ho c ch s h u n m quy n ki m soát c a khách hàng ki m toán không ñáng k và khách hàng ki m toán không th có nh hư ng ñáng k ñ i v i ñơn v ñó. N u l i ích là ñáng k ñ i v i c công ty, m ng lư i công ty ki m toán ho c khách hàng ki m toán, và khách hàng ki m toán có th có nh hư ng ñáng k ñ i v i ñơn v thì s không có b t c bi n pháp b o v nào có th làm gi m nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Khi ñó, công ty, m ng lư i công ty ki m toán c n chuy n như ng l i ích tài chính ho c t ch i h p ñ ng ki m toán. B t c thành viên c a nhóm cung c p d ch v b o ñ m nào có l i ích ñáng k c n: a) Chuy n như ng l i ích; b) Chuy n như ng m t ph n l i ích thích h p sao cho ph n l i ích tài chính còn l i là không còn ñáng k ; ho c c) Rút kh i cu c ki m toán. Các ñi u kho n áp d ng cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o phi ki m toán 143. N u công ty ki m toán có l i ích tài chính tr c ti p trong khách hàng s d ng d ch v ñ m b o không ph i là khách hàng ki m toán, nguy cơ tư l i v n có th ñáng k ñ n m c không có bi n pháp b o v nào có th làm gi m chúng xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Do ñó, bi n pháp thích h p duy nh t ñ công ty có th th c hi n h p ñ ng là chuy n như ng l i ích tài chính. 144. N u công ty ki m toán có l i ích tài chính gián ti p ñáng k trong khách hàng s d ng d ch v ñ m b o không ph i là khách hàng ki m toán, nguy cơ tư l i v n có th ñáng k ñ n m c không có bi n pháp b o v nào có th làm gi m chúng xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Do ñó, bi n pháp thích h p duy nh t ñ công ty có th ti n hành h p ñ ng là chuy n như ng toàn b ho c m t ph n thích h p l i ích tài chính sao cho ph n còn l i là không còn ñáng k . 145. N u công ty ki m toán có l i ích tài chính ñáng k trong ñơn v có quy n ki m soát khách hàng s d ng d ch v ñ m b o không ph i là khách hàng ki m toán, nguy cơ tư l i v n có th ñáng k ñ n m c không có bi n pháp b o v nào có th làm gi m chúng xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Bi n pháp thích h p duy nh t ñ công ty có th ti n hành h p ñ ng là chuy n như ng toàn b ho c m t ph n thích h p l i ích tài chính sao cho ph n còn l i là không còn ñáng k . 146. Khi phát hành báo cáo s d ng h n ch ñ i v i h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o không ph i là d ch v ki m toán, nh ng trư ng h p ngo i l ñ i v i các quy ñ nh trong các ño n t 127 ñ n 131 và t 143 ñ n 145 ñư c nêu ra trong ño n 92. Vay và b o lãnh
37

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
147. M t kho n vay ho c b o lãnh m t kho n vay c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o là ngân hàng hay t ch c tài chính tương t cho công ty ki m toán s không t o ra nguy cơ ñ i v i tính ñ c l p v i ñi u ki n là kho n cho vay ñư c th c hi n theo các th t c, ñi u kho n, và yêu c u cho vay thông thư ng và kho n vay là không ñáng k ñ i v i c công ty và khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. N u kho n vay là ñáng k ñ i v i khách hàng s d ng d ch v b o ñ m ho c công ty ki m toán thì có th s d ng các bi n pháp b o v ñ làm gi m các nguy cơ tư l i xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v này có th bao g m c vi c m i m t ki m toán viên hành ngh ngoài công ty xem xét l i công vi c ñã th c hi n. 148. M t kho n vay ho c b o lãnh m t kho n vay c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o là ngân hàng hay t ch c tài chính tương t cho thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ho c thành viên gia ñình tr c ti p s không t o ra nguy cơ ñ i v i tính ñ c l p n u kho n cho vay ñư c th c hi n theo các th t c, ñi u kho n, và yêu c u cho vay thông thư ng và kho n vay này là không ñáng k ñ i v i c công ty ki m toán và khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. Ví d v nh ng kho n vay này như vay th ch p nhà ñ t, h n m c th u chi, vay mua ôtô và s dư th tín d ng. 149. Tương t , ti n g i ho c các tài kho n thanh toán c a công ty ki m toán ho c c a thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o t i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o là ngân hàng, công ty môi gi i hay t ch c tài chính tương t s không t o ra nguy cơ ñ i v i tính ñ c l p n u kho n ti n g i ho c tài kho n ñư c th c hi n theo các ñi u kho n thương m i thông thư ng. 150. N u công ty ki m toán ho c thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o không ph i là ngân hàng hay t ch c tài chính tương t vay ti n ho c b o lãnh vay ti n, thì nguy cơ tư l i có th ñáng k ñ n m c không có bi n pháp b o v nào có th làm gi m chúng xu ng m c có th ch p nh n ñư c, tr trư ng h p kho n vay ho c b o lãnh ñó không ñáng k ñ i v i c công ty ho c thành viên c a nhóm cung c p d ch v b o ñ m và khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. 151. Tương t , n u công ty ki m toán ho c thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ch p thu n vay ti n ho c ñư c b o lãnh vay t khách hàng s d ng d ch v ñ m b o không ph i là ngân hàng hay t ch c tài chính tương t , nguy cơ tư l i có th ñáng k ñ n m c không có bi n pháp b o v nào có th làm gi m chúng xu ng m c có th ch p nh n ñư c, tr trư ng h p kho n vay ho c b o lãnh ñó là không ñáng k ñ i v i c công ty ho c thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o và khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. 152. Các ví d t ño n 147 ñ n 151 liên quan ñ n các kho n vay và b o lãnh gi a công ty ki m toán và khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. Trong trư ng h p h p ñ ng ki m toán, các quy ñ nh c n ñư c áp d ng cho công ty, m ng lư i công ty ki m toán và khách hàng ki m toán. Các quan h kinh doanh m t thi t v i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o 153. M i quan h kinh doanh m t thi t gi a công ty ki m toán ho c thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o và khách hàng s d ng d ch v ñ m b o ho c ban lãnh ñ o c a khách hàng, ho c gi a công ty, m ng lư i công ty ki m toán và khách hàng ki m toán s

38

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
kéo theo l i ích tài chính thương m i ho c l i ích tài chính chung và có th t o ra nguy cơ tư l i và nguy cơ b ñe d a. Ví d v các m i quan h này như sau: a) Có l i ích tài chính ñáng k trong m t liên doanh v i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o ho c ch s h u n m quy n ki m soát, Giám ñ c, nhân viên cao c p ho c các cá nhân khác th c hi n các ch c năng qu n lý c p cao cho khách hàng; b) Th a thu n k t h p m t ho c m t s d ch v ho c s n ph m c a công ty ki m toán v i m t ho c m t s d ch v ho c s n ph m c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o và ñưa ra th trư ng. Gói d ch v ho c s n ph m này có s tham gia c a c hai bên; và c) Phân ph i ho c dàn x p vi c ti p th trong ñó công ty ki m toán ñóng vai trò nhà phân ph i ho c nhà ti p th c a s n ph m ho c d ch v c a khách hàng s d ng d ch v b o ñ m, ho c khách hàng s d ng d ch v b o ñ m ñóng vai trò nhà phân ph i ho c nhà ti p th c a s n ph m ho c d ch v c a công ty ki m toán. Trư ng h p khách hàng ki m toán, tr khi l i ích tài chính và m i quan h rõ ràng là không ñáng k ñ i v i công ty, m ng lư i công ty ki m toán và khách hàng ki m toán, không bi n pháp b o v nào có th làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Trong trư ng h p khách hàng s d ng d ch v ñ m b o không ph i là khách hàng ki m toán, tr khi l i ích tài chính và m i quan h rõ ràng không ñáng k ñ i v i công ty, m ng lư i công ty ki m toán và khách hàng ki m toán, không bi n pháp b o v nào có th làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Do ñó, trong c hai trư ng h p, bi n pháp duy nh t là: a) Ch m d t quan h kinh doanh; b) Làm gi m t m quan tr ng c a m i quan h ñ l i ích tài chính không còn là ñáng k và m i quan h rõ ràng là không quan tr ng; ho c c) T ch i ti n hành h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. Tr trư ng h p l i ích tài chính và m i quan h rõ ràng là không ñáng k ñ i v i thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o, bi n pháp duy nh t là rút cá nhân ñó ra kh i nhóm cung c p d ch v ñ m b o. 154. Trư ng h p khách hàng ki m toán, các quan h kinh doanh liên quan ñ n l i ích do công ty, m ng lư i công ty ki m toán và thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o ho c thành viên gia ñình tr c ti p trong ñơn v n m gi , ho c khi khách hàng ki m toán, Giám ñ c, ho c nhân viên qu n lý c a khách hàng ki m toán, ho c b t c nhóm nào khác, cũng có l i ích tài chính trong ñơn v ñó ñ u không t o ra nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p, mi n là: a) M i quan h rõ ràng là không quan tr ng ñ i v i công ty, m ng lư i công ty ki m toán và khách hàng ki m toán; b) L i ích tài chính n m gi là không ñáng k ñ i v i nhà ñ u tư, ho c m t nhóm các nhà ñ u tư; và c) L i ích tài chính không ñem ñ n cho nhà ñ u tư ho c nhóm các nhà ñ u tư kh năng ki m soát ñư c ñơn v có t ch c ch t ch .

39

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
155. Vi c công ty ki m toán ho c thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o mua hàng hóa và d ch v t khách hàng s d ng d ch v ñ m b o (ho c m ng lư i công ty ki m toán s d ng d ch v t khách hàng ki m toán) thư ng không t o ra nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p, n u như các giao d ch này n m trong ho t ñ ng kinh doanh bình thư ng và theo các ñi u ki n c a th trư ng. Tuy nhiên, nh ng giao d ch này, xét v b n ch t và t m quan tr ng, có th t o ra nguy cơ tư l i. N u nguy cơ t o ra rõ ràng là ñáng k , các bi n pháp b o v c n ñư c xem xét và áp d ng n u c n thi t ñ làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v có th bao g m: a) Lo i b ho c gi m quy mô giao d ch; b) Rút cá nhân ra kh i nhóm cung c p d ch v ñ m b o; ho c c) Th o lu n v n ñ v i nh ng ngư i ph trách công vi c qu n tr , như t ch c ki m toán n i b . Các quan h cá nhân và gia ñình 156. Quan h cá nhân và gia ñình gi a thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o và Giám ñ c, nhân viên qu n lý c p cao ho c nhân viên khác, tùy theo vai trò c a h , c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o, có th t o ra nguy cơ tư l i, nguy cơ xu t phát t quan h ru t th t, quan h khác ho c b ñe d a. Vi c c g ng miêu t chi ti t t m quan tr ng c a các nguy cơ mà các quan h này có th t o ra là không th c t . T m quan tr ng c a chúng có th ph thu c vào các nhân t bao g m trách nhi m cá nhân ñ i v i h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o, s thân thi t c a m i quan h và vai trò c a thành viên gia ñình ho c các cá nhân khác trong ph m vi khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. Do ñó, m t lo t các trư ng h p c n ñư c th m ñ nh và các bi n pháp b o v c n ph i áp d ng ñ làm gi m các nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c. 157. Khi m t thành viên trong quan h gia ñình tr c ti p c a thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o là Giám ñ c, nhân viên qu n lý c p cao ho c nhân viên c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o ñang v trí có nh hư ng tr c ti p và ñáng k ñ i v i ñ i tư ng c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o, ho c v trí ñó trong su t th i kỳ th c hi n h p ñ ng, các nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p ch có th ñư c gi m xu ng m c có th ch p nh n ñư c b ng cách rút cá nhân ñó ra kh i nhóm cung c p d ch v ñ m b o. Quan h này g n gũi ñ n n i không có bi n pháp b o v nào khác có th làm gi m nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p xu ng m c có th ch p nh n ñư c ñ i v i m i quan h này. N u không áp d ng ñư c các bi n pháp b o v nào khác, bi n pháp b o v duy nh t là rút kh i h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. Ví d , trong trư ng h p ki m toán báo cáo tài chính, n u v ho c ch ng c a thành viên nhóm cung c p d ch v b o ñ m là nhân viên có ch c v có th nh hư ng tr c ti p và ñáng k ñ i v i vi c chu n b h sơ k toán ho c báo cáo tài chính c a khách hàng ki m toán, nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p ch có th gi m xu ng m c có th ch p nh n ñư c b ng cách rút cá nhân ñó ra kh i nhóm cung c p d ch v b o ñ m. 158. Khi m t thành viên trong quan h gia ñình tr c ti p c a thành viên thu c nhóm cung c p d ch v ñ m b o là Giám ñ c, nhân viên qu n lý c p cao ho c nhân viên c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o có nh hư ng tr c ti p và ñáng k ñ i v i ñ i tư ng c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o, nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p có th phát sinh. T m quan tr ng c a các nguy cơ này ph thu c vào các y u t sau:
40

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
a) Ch c v c a thành viên trong quan h gia ñình tr c ti p ñang gi t i công ty khách hàng; và b) Vai trò c a thành viên trong nhóm cung c p d ch v ñ m b o. T m quan tr ng c a nguy cơ này c n ñư c th m ñ nh và, n u nguy cơ này rõ ràng là ñáng k , thì các bi n pháp b o v c n ñư c xem xét và áp d ng ñ làm gi m nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v có th bao g m: a) Rút cá nhân ñó ra kh i nhóm cung c p d ch v ñ m b o; b) N u có th , cơ c u l i trách nhi m c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ñ thành viên ñó không ph i làm các vi c liên quan ñ n trách nhi m c a thành viên trong quan h gia ñình tr c ti p; ho c c) Các chính sách và th t c ñ trao quy n cho nhân viên trao ñ i thông tin v i các c p qu n lý c p cao trong công ty v các v n ñ v tính ñ c l p và tính khách quan có liên quan ñ n h . 159. Ngoài ra, nguy cơ tư l i, nguy cơ xu t phát t quan h ru t th t ho c b ñe d a có th x y ra khi m t ngư i không ph i là thành viên trong quan h gia ñình tr c ti p c a thành viên thu c nhóm cung c p d ch v ñ m b o nhưng có m i quan h g n gũi v i thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o và là Giám ñ c, nhân viên c p cao ho c nhân viên c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o có ch c v có th gây nh hư ng tr c ti p và ñáng k ñi v i ñ i tư ng c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. Vì v y, các thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o có trách nhi m xác ñ nh b t c cá nhân nào có quan h như v y và trao ñ i ý ki n theo ñúng các th t c c a công ty. Vi c th m ñ nh t m quan tr ng c a nguy cơ có th x y ra và các bi n pháp b o v phù h p ñ lo i b và làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c s bao g m vi c xem xét các v n ñ , như m c ñ thân thi t c a m i quan h và vai trò c a cá nhân ñó ñ i v i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. 160. C n xem xét ñ n nguy cơ tư l i, quan h gia ñình ru t th t ho c b ñe d a có th x y ra do quan h cá nhân ho c quan h gia ñình gi a Giám ñ c ho c nhân viên c a công ty ki m toán không ph i là thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o v i Giám ñ c, nhân viên c p cao ho c nhân viên c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o có nh hư ng tr c ti p và quan tr ng ñ i v i ñ i tư ng c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. Vì v y, Giám ñ c và nhân viên c a công ty ki m toán có trách nhi m xác ñ nh các m i quan h như v y và trao ñ i ý ki n theo ñúng các th t c c a công ty. Vi c th m ñ nh t m quan tr ng c a nguy cơ có th x y ra và các bi n pháp b o v phù h p ñ lo i b và làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c s bao g m vi c xem xét các v n ñ , như m c ñ c a m i quan h ru t th t, m i tương tác gi a nhân viên chuyên nghi p c a công ty và nhóm cung c p d ch v ñ m b o, ch c v ñang gi trong công ty và vai trò c a cá nhân ñó t i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. 161. Nh ng vi ph m không c ý do có quan h gia ñình ru t th t, quan h cá nhân nêu trên không nh hư ng ñ n tính ñ c l p c a công ty ki m toán ho c thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o, khi: a) Công ty ki m toán ñã thi t l p các chính sách và th t c yêu c u t t c các nhân viên chuyên nghi p báo cáo k p th i v i công ty b t c s vi ph m nào di n ra do

41

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
các thay ñ i v tình hình công vi c c a các thành viên trong quan h gia ñình tr c ti p ho c các m i quan h cá nhân khác có th nh hư ng ñ n tính ñ c l p; b) Trách nhi m c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o c n ñư c quy ñ nh l i sao cho nhân viên chuyên nghi p không ph i x lý các v n ñ trong ph m vi trách nhi m c a ngư i mà nhân viên chuyên nghi p ñó có h hàng ho c có quan h cá nhân, ho c n u không th làm ñư c vi c này, công ty c n k p th i rút nhân viên chuyên nghi p ñó ra kh i nhóm cung c p d ch v ñ m b o; và c) Quan tâm k hơn ñ i v i vi c soát xét l i công vi c c a nhân viên chuyên nghi p. 162. Khi x y ra vi ph m không c ý liên quan ñ n quan h gia ñình ru t th t và quan h cá nhân nêu trên, công ty ki m toán c n xem xét các bi n pháp b o v c n áp d ng. Các bi n pháp b o v có th bao g m: a) M i thêm m t ki m toán viên hành ngh không ph i là thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o xem xét l i công vi c ñã th c hi n c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o; ho c b) Rút cá nhân ñó ra kh i b t c quá trình quy t ñ nh ch y u nào liên quan ñ n h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. Làm vi c t i doanh nghi p khách hàng s d ng d ch v ñ m b o 163. Tính ñ c l p c a công ty ki m toán ho c thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o có th b ñe d a n u Giám ñ c, nhân viên c p cao ho c nhân viên c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o có nh hư ng tr c ti p và quan tr ng ñ i v i h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o như ñã t ng là thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ho c ñã t ng là Giám ñ c c a công ty ki m toán. Nh ng trư ng h p này có th d n ñ n nguy cơ tư l i, nguy cơ xu t phát t s quen thu c ho c b ñe d a, ñ c bi t khi v n duy trì s liên h ñáng k gi a cá nhân và công ty cũ c a cá nhân ñó. Tương t , tính ñ c l p c a thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o có th b nh hư ng khi cá nhân ñó tham gia vào h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o khi bi t r ng ho c có ñ lý do ñ tin r ng cá nhân ñó có th s gia nh p khách hàng s d ng d ch v ñ m b o trong tương lai. 164. N u thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o, Giám ñ c ho c Giám ñ c trư c ñây c a công ty ki m toán ñã t ng làm vi c t i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. T m quan tr ng c a nguy cơ tư l i, nguy cơ xu t phát t quan h gia ñình ru t th t, quan h khác ho c b ñe d a có th x y ra ph thu c vào nh ng y u t sau: a) Ch c v mà cá nhân ñó ñã t ng gi t i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; b) Ph m vi công vi c c a cá nhân ñó trong nhóm cung c p d ch v ñ m b o; c) Kho ng th i gian ñã làm vi c c a cá nhân ñó t i nhóm cung c p d ch v ñ m b o ho c công ty ki m toán; và d) Ch c v trư c ñây c a cá nhân ñó trong nhóm cung c p d ch v ñ m b o ho c trong công ty ki m toán. T m quan tr ng c a nguy cơ c n ñư c th m ñ nh và n u nguy cơ rõ ràng là ñáng k , thì các bi n pháp b o v c n ñư c xem xét và áp d ng ñ làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v có th bao g m:

42

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
a) Xem xét s phù h p ho c c n ñi u ch nh l i k ho ch cung c p d ch v ñ m b o; b) Phân công cho nhóm cung c p d ch v ñ m b o các h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o ti p theo phù h p v i kinh nghi m c a cá nhân tham gia t i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; c) Tăng cư ng thêm m t ki m toán viên hành ngh , không ph i là thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ñ rà soát l i các vi c ñã làm ho c ñ tham kh o ý ki n khi c n thi t; ho c d) Ki m soát ch t lư ng công vi c khi th c hi n h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. Trong m i trư ng h p, t t c các bi n pháp b o v sau là c n thi t ñ gi m thi u nguy cơ ñ n m c có th ch p nh n ñư c; a) Cá nhân có liên quan không ñư c nh n ti n hay b t kỳ m t l i ích ho c kho n thanh toán nào t doanh nghi p khách hàng tr khi ñư c th a thu n trư c. Ngoài ra, cá nhân ñó không ñư c có b t kỳ m t kho n n nào v i khách hàng, n u là ñáng k ñ n n i có th làm nh hư ng ñ n tính ñ c l p c a công ty; và b) Cá nhân có liên quan không ñư c ti p t c tham gia vào ho t ñ ng kinh doanh c a công ty hay các ho t ñ ng ngh nghi p khác. 165. Nguy cơ v s tư l i hình thành khi m t thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o có th gia nh p công ty khách hàng s d ng d ch v ñ m b o trong tương lai. Nguy cơ này có th ñư c gi m xu ng ñ n m c ch p nh n ñư c n u áp d ng các bi n pháp sau: a) Áp d ng các nguyên t c hay th t c yêu c u cá nhân ph i thông báo v i công ty ki m toán trư c khi th o lu n n i dung h p ñ ng lao ñ ng v i khách hàng; và b) Rút cá nhân ñó ra kh i nhóm cung c p d ch v ñ m b o. Ngoài ra, nên cân nh c th c hi n vi c rà soát ñ c l p m i ñánh giá quan tr ng c a cá nhân ñó khi th c hi n công vi c. Nh ng d ch v g n ñây v i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o 166. Vi c có m t nhân viên, Giám ñ c hay ngư i lao ñ ng c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o trư c ñây là thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o có th t o ra s tư l i, t ki m tra và các nguy cơ xu t phát t s quen thu c. ði u này ñ c bi t ñúng khi thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ph i làm báo cáo v nh ng v n ñ mà chính h ñã làm hay báo cáo v nh ng y u t c a báo cáo tài chính mà h ñã l p ra khi còn là nhân viên c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. 167. N u trong su t th i kỳ c a báo cáo tài chính, thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ñã t ng là nhân viên hay Giám ñ c c a khách hàng, ñã t ng s d ng v trí c a mình ñ gây nh hư ng tr c ti p và ñáng k lên ñ i tư ng cung c p d ch v ñ m b o, thì s t o ra nguy cơ nghiêm tr ng t i m c không bi n pháp b o v nào có th làm gi m nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Nh ng cá nhân như v y không th tham gia vào nhóm cung c p d ch v ñ m b o. 168. N u trư c th i kỳ c a báo cáo tài chính, thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ñã t ng là nhân viên hay Giám ñ c c a khách hàng, ñã t ng s d ng v trí c a mình ñ gây nh hư ng tr c ti p và ñáng k lên ñ i tư ng cung c p d ch v ñ m b o, thì s t o ra
43

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
s tư l i, t ki m tra các nguy cơ xu t phát t s quen thu c. Ví d nh ng nguy cơ như v y có th ñư c t o ra n u các quy t ñ nh hay vi c làm c a cá nhân ñó khi còn làm vi c cho khách hàng trong giai ño n trư c ñư c ñánh giá l i trong giai ño n này như là m t ph n c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o hi n nay. Tính nghiêm tr ng c a các nguy cơ s ph thu c vào các y u t như: a) Ch c v mà cá nhân ñã gi trong t ch c c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; b) Kho ng th i gian cá nhân ñó r i kh i doanh nghi p khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; và c) Vai trò c a cá nhân ñó trong nhóm cung c p d ch v ñ m b o. Tính nghiêm tr ng c a nguy cơ c n ñư c th m ñ nh và, n u nguy cơ này rõ ràng là ñáng k , thì các bi n pháp b o v c n ñư c áp d ng ñ gi m thi u nguy cơ ñ n m c có th ch p nh n ñư c. Nh ng bi n pháp b o v có th bao g m: a) Tăng cư ng m t ki m toán viên, không ph i là thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ñ soát xét l i các vi c ñã làm hay ñ tham kh o ý ki n khi c n thi t; hay b) Th o lu n v n ñ v i nh ng ngư i ph trách công vi c qu n tr , ví d t ch c ki m toán n i b . Nhân viên công ty ki m toán là thành viên H i ñ ng qu n tr ho c Giám ñ c c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o 169. N u thành viên Ban Giám ñ c ho c nhân viên cung c p d ch v (nhân viên chuyên nghi p) c a công ty ki m toán ñóng vai trò là thành viên H i ñ ng qu n tr ho c thành viên Ban Giám ñ c c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o thì s t o ra nguy cơ tư l i và t ki m tra nghiêm tr ng t i m c không bi n pháp b o v nào có th gi m ñư c nguy cơ ñó xu ng m c có th ch p nh n ñư c (ñ c bi t là trư ng h p cung c p d ch v ki m toán). Trư ng h p này cách duy nh t là t ch i th c hi n, ho c rút kh i h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. 170. N u ngư i c a công ty ki m toán có nh hư ng ñáng k ñ n công vi c qu n lý nhân s , lưu gi h sơ, s sách ho c các công vi c khác như ñ m b o cho m i ho t ñ ng c a khách hàng tuân th theo các quy ñ nh hay ñưa ra ý ki n v b máy qu n lý ñi u hành (như tr lý Giám ñ c, k toán trư ng) có th t o ra nguy cơ t ki m tra và s bào ch a. 171. N u thành viên Ban Giám ñ c ho c nhân viên cung c p d ch v c a công ty ki m toán gi vai trò có nh hư ng ñáng k c a khách hàng ki m toán thì các nguy cơ t ki m tra và s bào ch a nói chung s nghiêm tr ng t i m c không bi n pháp b o v nào có th gi m ñư c nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. 172. N u ngư i c a công ty ki m toán làm công vi c hành chính và thư ký hàng ngày c a khách hàng thì không làm nh hư ng ñ n tính ñ c l p, v i ñi u ki n là Ban Giám ñ c c a khách hàng ñưa ra t t c các quy t ñ nh. Nhân viên cao c p c a công ty ki m toán có quan h lâu dài v i khách hàng s d ng d ch v ñ mb o Quy ñ nh chung
44

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
173. M t ki m toán viên ho c m t thành viên Ban Giám ñ c c a công ty ki m toán cung c p d ch v ñ m b o cho cùng m t khách hàng trong m t th i gian dài có th s t o ra nguy cơ xu t phát t s quen thu c. Nguy cơ này s tuỳ thu c vào các y u t như: a) ð dài th i gian mà cá nhân ñó là thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o; b) Vai trò c a cá nhân ñó trong nhóm cung c p d ch v ñ m b o; c) Cơ c u t ch c c a công ty ki m toán; và d) Tính ch t c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. Nguy cơ này c n ñư c th m ñ nh và, n u nguy cơ ñó rõ ràng là ñáng k , các bi n pháp b o v c n ñư c áp d ng ñ gi m thi u nguy cơ ñ n m c có th ch p nh n ñư c. Nh ng bi n pháp b o v g m: a) Luân phiên ki m toán viên hành ngh trong nhóm cung c p d ch v b o ñ m và thành viên Ban Giám ñ c t i ña là 3 năm m t l n; b) Tăng cư ng m t ki m toán viên hành ngh không ph i là thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ñ soát xét l i các vi c ñã làm hay ñ tham kh o ý ki n khi c n thi t; hay c) Ti n hành ki m soát ch t lư ng m t cách ñ c l p trong n i b công ty ki m toán. Khách hàng ki m toán là công ty ñư c niêm y t trên th trư ng ch ng khoán 174. Khi m t thành viên Ban Giám ñ c và m t ki m toán viên hành ngh ph trách h p ñ ng ki m toán k c ngư i ph trách soát xét quy trình ki m soát ch t lư ng d ch v cho m t khách hàng trong m t th i gian dài có th t o ra nguy cơ xu t phát t s quen thu c, ñ c bi t là khi ki m toán công ty ñư c niêm y t trên th trư ng ch ng khoán. Trư ng h p ki m toán công ty niêm y t trên th trư ng ch ng khoán, các bi n pháp b o v g m: a) Thành viên Ban Giám ñ c và ki m toán viên hành ngh ph trách h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o và ngư i ph trách soát xét quy trình ki m soát ch t lư ng d ch v ph i ñư c luân phiên theo th i h n quy ñ nh, t i ña không quá 3 năm; và b) Thành viên Ban Giám ñ c và ki m toán viên hành ngh ñư c luân phiên theo th i h n quy ñ nh t i ñi m (a) có th tr l i ph trách h p ñ ng ki m toán ñó ít nh t là sau 2 năm. Khi khách hàng ki m toán tr thành công ty niêm y t trên th trư ng ch ng khoán thì kho ng th i gian mà Thành viên Ban Giám ñ c và ki m toán viên hành ngh ph trách h p ñ ng ki m toán và ngư i ph trách soát xét quy trình ki m soát ch t lư ng d ch v c n ñư c luân phiên s m hơn quy ñ nh. 175. Khi thành viên Ban Giám ñ c và ki m toán viên hành ngh ph trách h p ñ ng ki m toán và ngư i ph trách soát xét quy trình ki m soát ch t lư ng d ch v ñư c luân phiên theo h n ñ nh, th i h n luân phiên có th linh ho t tuỳ theo t ng trư ng h p, như: a) Trư ng h p m t thành viên Ban Giám ñ c ho c ki m toán viên ph trách h p ñ ng ki m toán ho c ngư i ph trách soát xét quy trình ki m soát ch t lư ng d ch v ti p t c ph trách h p ñ ng ñó là ñ c bi t quan tr ng ñ i v i khách hàng ki m toán, như

45

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
có s thay ñ i l n trong t ch c khách hàng trùng v i th i ñi m luân phiên nh ng ngư i này; b) Trư ng h p do quy mô c a công ty ki m toán mà vi c luân phiên không th th c hi n ñư c hay không ph i là m t bi n pháp b o v . Trong m i trư ng h p, n u trong 3 năm vi c luân phiên chưa ñư c th c hi n thì m i bi n pháp b o v c n ñư c áp d ng ñ gi m thi u nguy cơ ñ n m c có th ch p nh n ñư c. 176. Khi công ty ki m toán ch có 2 thành viên Ban Giám ñ c thì ngoài vi c ph i luân phiên, bi n pháp b o v có th b ng cách ph i tăng cư ng thêm ki m toán viên không ph i là thành viên nhóm ki m toán ñ soát xét l i công vi c ki m toán ho c tham kh o ý ki n khi c n thi t. 177. Khi công ty ki m toán ch có m t Giám ñ c ph trách ki m toán có ñ kinh nghi m và ki n th c c n thi t ñ ph trách h p ñ ng ki m toán công ty niêm y t trên th trư ng ch ng khoán thì bi n pháp b o v ñ gi m thi u nguy cơ ñ n m c có th ch p nh n ñư c c n ñư c th c hi n như sau: a) Sau 3 năm ki m toán ph i chuy n ñ i khách hàng cho công ty ki m toán khác; b) H p tác v i công ty ki m toán khác ñ cùng th c hi n h p ñ ng ki m toán v i ñi u ki n thành viên Ban Giám ñ c công ty ki m toán khác s là ngư i ký báo cáo ki m toán. Cung c p d ch v phi ñ m b o cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o 178. Các công ty ki m toán thư ng cung c p cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o nhi u d ch v phi ñ m b o phù h p v i trình ñ chuyên môn và kinh nghi m c a h . Khách hàng s d ng d ch v ñ m b o s coi tr ng nh ng l i ích nh n ñư c t công ty, nơi có s hi u bi t ñ y ñ v ho t ñ ng kinh doanh, mang ki n th c và k năng ñ sinh l i trong nh ng lĩnh v c khác. Hơn n a, vi c cung c p các d ch v phi ñ m b o s giúp cho nhóm cung c p d ch v ñ m b o có ñư c các thông tin v ho t ñ ng kinh doanh c a khách hàng có th có ích cho h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. Càng bi t nhi u v ho t ñ ng kinh doanh c a khách hàng, nhóm cung c p d ch v ñ m b o s càng hi u rõ hơn nh ng th t c và cách th c ki m soát cũng như các r i ro kinh doanh và r i ro tài chính mà khách hàng ph i ñương ñ u. Tuy nhiên, vi c cung c p các d ch v phi ñ m b o cũng có th t o ra các nguy cơ ñ i v i tính ñ c l p c a công ty, m ng lư i công ty hay các thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o, ñ c bi t là có th nh n th c ñư c các nguy cơ ñe d a tính ñ c l p. Do v y, c n ph i th m ñ nh ý nghĩa c a b t kỳ nguy cơ nào n y sinh t vi c cung c p các d ch v như v y. Trong m t s trư ng h p, các nguy cơ ñó có th ñư c lo i b ho c gi m thi u b ng cách áp d ng nh ng bi n pháp b o v . Trong các trư ng h p khác, không có m t bi n pháp b o v nào có th gi m nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. 179. Sau ñây là các ho t ñ ng s gây ra các nguy cơ tư l i, ho c t ki m tra ñáng k t i m c ch có cách tránh th c hi n các ho t ñ ng ñó hay t ch i th c hi n h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o thì m i có kh năng gi m nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c: a) Có quy n cho phép th c hi n hay hoàn thành m t giao d ch, ho c ñ m trách công vi c lãnh ñ o thay khách hàng, ho c s có quy n như v y;

46

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
b) Có quy n quy t ñ nh xem khuy n ngh nào c a công ty ki m toán c n ñư c th c hi n; c) ðư c báo cáo lên ngư i ph trách công vi c qu n tr v i vai trò ngư i qu n lý. 180. Các ví d t ño n 186 ñ n ño n 225 là các trư ng h p cung c p d ch v phi ñ m b o cho khách hàng. Nguy cơ ti m tàng ñe d a ñ n tính ñ c l p thông thư ng s n y sinh khi m t d ch v phi ñ m b o ñư c cung c p cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. Các báo cáo tài chính c a m t ñơn v cung c p nh ng thông tin tài chính v hàng lo t các giao d ch và các s ki n nh hư ng t i ñơn v ñó. Tuy nhiên, v b n ch t, thông tin liên quan ñ n ñ i tư ng c a các d ch v ñ m b o khác có th b gi i h n. Tuy nhiên, nguy cơ ñe d a tính ñ c l p v n có th n y sinh khi công ty ki m toán cung c p m t d ch v phi ñ m b o liên quan ñ n ñ i tư ng c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o phi ki m toán. Trong nh ng trư ng h p như v y, nên xem xét m c ñ liên quan c a công ty ki m toán v i ñ i tư ng c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o phi ki m toán, xem li u các nguy cơ t ki m tra có th n y sinh không và li u các nguy cơ ñe d a ñ n tính ñ c l p có th gi m thi u t i m c có th ch p nh n ñư c không khi áp d ng các bi n pháp b o v hay li u có nên t ch i h p ñ ng cung c p d ch v phi ñ m b o ñó không. Khi d ch v phi ñ m b o không liên quan ñ n ñ i tư ng c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o phi ki m toán, thì nói chung các nguy cơ ñ i v i tính ñ c l p s là không ñáng k . 181. Các ho t ñ ng sau cũng có th làm n y sinh các nguy cơ tư l i và t ki m tra: a) Qu n lý tài s n c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; b) Giám sát ho t ñ ng thư ng ngày c a nhân viên c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o; và c) Chu n b tài li u g c dư i hình th c ñi n t hay các hình th c khác, làm b ng ch ng cho s x y ra c a giao d ch (ví d l p hóa ñơn, ch ng t cho khách hàng). T m quan tr ng c a các nguy cơ nên ñư c th m ñ nh và, n u nguy cơ rõ ràng là ñáng k , các bi n pháp b o v c n ñư c áp d ng ñ gi m thi u nguy cơ ñ n m c có th ch p nh n ñư c. Nh ng bi n pháp b o v có th g m: a) S p x p công vi c sao cho nhân viên ñang th c hi n nh ng d ch v như v y s không tham gia vào h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o; b) Tăng cư ng m t ki m toán viên hành ngh ñ tư v n v các nh hư ng ti m tàng c a h p ñ ng cung c p d ch v phi ñ m b o ñ n tính ñ c l p c a thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o hay c a công ty ki m toán; c) Các bi n pháp b o v khác tùy theo quy ñ nh. 182. S phát tri n m i trong ho t ñ ng kinh doanh, s tăng trư ng c a th trư ng tài chính, các thay ñ i nhanh chóng trong công ngh tin h c, và các h qu ñ i v i công tác qu n lý và ki m soát nên không th ñưa ra m t danh sách ñ y ñ các tình hu ng có th t o ra nguy cơ ñe d a tính ñ c l p khi cung c p d ch v phi ñ m b o cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o cũng như danh sách các bi n pháp b o v ñ lo i b hay gi m thi u các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Tuy nhiên công ty ki m toán có th cung c p các d ch v ngoài h p ñ ng cung c p d ch v b o ñ m v i ñi u ki n m i nguy cơ ñe do ñ n tính ñ c l p ñã ñư c gi m t i m c có th ch p nh n ñư c.

47

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
183. Các bi n pháp b o v sau ñây ñ c bi t thích h p ñ gi m thi u các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c khi cung c p d ch v phi ñ m b o cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o: a) Có các chính sách hay th t c không cho phép ki m toán viên hành ngh ñưa ra các quy t ñ nh qu n lý thay cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o ho c nh n trách nhi m v các d ch v này; b) Th o lu n các v n ñ v tính ñ c l p liên quan ñ n vi c cung c p d ch v phi ñ m b o v i nh ng ngư i ph trách công vi c qu n tr , ví d t ch c ki m toán n i b ; c) Có các chính sách ñ i v i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o liên quan ñ n trách nhi m cung c p d ch v phi ñ m b o c a công ty ki m toán; d) Tăng cư ng m t ki m toán viên hành ngh ñ tư v n v các nh hư ng ti m tàng c a h p ñ ng cung c p d ch v phi ñ m b o ñ n tính ñ c l p c a thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o hay c a công ty ki m toán; e) Tăng cư ng thêm m t ki m toán viên hành ngh không thu c công ty ki m toán ñ cung c p s ñ m b o v khía c nh riêng c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o; f) ð khách hàng s dung d ch v ñ m b o công nh n trách nhi m c a h ñ i v i k t qu làm vi c c a công ty ki m toán; g) Thông báo v i b ph n ph trách công tác qu n tr , ví d như t ch c ki m toán n i b , v b n ch t và m c phí ki m toán; h) S p x p sao cho ki m toán viên nào ñang th c hi n d ch v phi ñ m b o s không tham gia vào h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o. 184. Trư c khi ch p nh n h p ñ ng cung c p d ch v phi ñ m b o cho khách hàng s d ng d ch v b o ñ m, công ty nên cân nh c li u ñi u ñó có làm n y sinh các nguy cơ ñe d a ñ n tính ñ c l p c a công ty hay không. Trư ng h p nguy cơ n y sinh rõ ràng là ñáng k thì nên t ch i m t trong hai h p ñ ng tr khi có th áp d ng các bi n pháp b o v ñ lo i b ho c gi m thi u các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. 185. Vi c cung c p d ch v phi ñ m b o cho khách hàng ki m toán có th s t o ra các nguy cơ ñe d a ñ n tính ñ c l p nghiêm tr ng t i m c không có m t bi n pháp b o v nào có th lo i b ho c gi m nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Tuy nhiên, vi c cung c p m t ph n ho c toàn b d ch v phi ñ m b o cho ñơn v có liên quan, m t b ph n ho c m t ph n c a báo cáo tài chính cho khách hàng ñó có th ñư c phép n u các nguy cơ ñe d a tính ñ c l p c a công ty có th ñư c gi m xu ng m c có th ch p nh n ñư c b ng cách ñ cho công ty khác ki m toán các ph n còn l i hay cung c p l i d ch v phi ñ m b o trong ph m vi c n thi t ñ h ch u trách nhi m cho d ch v ñó. Cung c p d ch v ghi s k toán và l p báo cáo tài chính cho khách hàng ki m toán 186. Vi c giúp khách hàng ki m toán làm m t s vi c như ghi s k toán hay l p báo cáo tài chính có th làm n y sinh nguy cơ t ki m tra khi báo cáo tài chính ñó ñư c chính công ty th c hi n ki m toán. 187. Trách nhi m c a khách hàng là ghi s k toán và l p báo cáo tài chính m c dù h có th yêu c u công ty ki m toán giúp ñ . N u công ty, m ng lư i công ty ho c ki m toán viên ñã tr giúp như v y mà l i ra các quy t ñ nh mang tính qu n lý thì không m t bi n pháp

48

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
b o v nào có th làm gi m nguy cơ t ki m tra xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Ví d v các quy t ñ nh mang tính qu n lý như sau: a) ð nh kho n hay s a ñ i các bút toán ghi s k toán hay các ghi chép k toán khác chưa có s ñ ng ý c a khách hàng ki m toán; b) Cho phép ho c phê duy t các giao d ch; và c) So n th o ho c thay ñ i tài li u g c (bao g m c các quy t ñ nh v ñ nh giá). 188. Quy trình ki m toán có các cu c trao ñ i gi a công ty ki m toán và ban lãnh ñ o c a khách hàng. Trong quy trình này, ban lãnh ñ o yêu c u và nh n ñư c nhi u d li u liên quan ñ n các v n ñ như: các nguyên t c k toán, các thông tin trình bày trên báo cáo tài chính, s phù h p c a các th t c ki m soát và cách th c tính các s li u tài s n và công n . Các h tr k thu t ki u này hay tư v n chuyên môn liên quan ñ n nguyên t c k toán là m t bi n pháp thích h p ñ nâng cao tính trung th c c a báo cáo tài chính. Vi c tư v n như v y nói chung không de d a ñ n tính ñ c l p c a công ty. Tương t , quy trình ki m toán cũng có th bao g m vi c tr giúp khách hàng ki m toán gi i quy t các v n ñ ñ i chi u tài kho n, phân tích và t p h p thông tin báo cáo, h tr chu n b báo cáo tài chính h p nh t (bao g m vi c chuy n ñ i các tài kho n c a công ty con sang tài kho n c a t p ñoàn, hay chuy n sang m t khuôn m u báo cáo khác), so n th o thông tin trình bày trên báo các tài chính, ñ xu t các bút toán ñi u ch nh cũng như tr giúp và tư v n vi c l p báo cáo theo quy ñ nh c a công ty con. Các d ch v này ñư c coi là m t ph n thông thư ng trong quy trình ki m toán và trong các trư ng h p thông thư ng s không ñe d a ñ n tính ñ c l p. Quy ñ nh chung v khách hàng 189. Các ví d t ño n 190 ñ n ño n 193 ch ra r ng nguy cơ t ki m tra có th n y sinh n u công ty ki m toán tham gia vào vi c ghi s k toán ho c l p báo cáo tài chính và nh ng báo cáo này sau ñó l i tr thành thông tin liên quan ñ n ñ i tư ng c a h p ñ ng ki m toán c a công ty. Quy ñ nh này cũng có th ñư c áp d ng tương ñương trong trư ng h p ñ i tư ng chính c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o không ph i là báo cáo tài chính. Ví d , nguy cơ t ki m tra có th n y sinh n u công ty ñã l p báo cáo tài chính và sau ñó l i cung c p d ch v ñ m b o chính các thông tin trong báo cáo tài chính ñó. Do ñó, công ty c n th m ñ nh t m quan tr ng c a nguy cơ t ki m tra có th n y sinh t vi c cung c p các d ch v như v y. N u nguy cơ t ki m tra rõ ràng là ñáng k , các bi n pháp b o v c n ñư c áp d ng ñ gi m thi u nguy cơ ñ n m c có th ch p nh n ñư c. Khách hàng ki m toán không ph i là công ty niêm y t trên th trư ng ch ng khoán 190. Công ty hay chi nhánh công ty ki m toán có th cung c p cho khách hàng ki m toán là các doanh nghi p không niêm y t trên th trư ng ch ng khoán các d ch v k toán và ghi s k toán theo th t c th a thu n trư c v i ñi u ki n các nguy cơ t ki m tra có th ñư c gi m xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Ví d cho các d ch v ñó như sau: a) Vào s các giao d ch mà khách hàng ki m toán ñã quy t ñ nh ho c ñã phê duy t ñ nh kho n tài kho n thích h p; b) Ghi các giao d ch ñã ñư c ñ nh kho n vào S Cái c a khách hàng ki m toán; c) L p báo cáo tài chính t ng h p d a trên các báo cáo ñã l p c a các ñơn v ; và
49

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
d) Ghi nh n các bút toán ñã ñư c khách hàng ki m toán phê duy t vào B ng cân ñ i k toán. T m quan tr ng c a các nguy cơ nên ñư c th m ñ nh và, n u nguy cơ rõ ràng là ñáng k , các bi n pháp b o v c n ñư c áp d ng ñ gi m nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Nh ng bi n pháp b o v có th g m: a) S p x p sao cho thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o không th c hi n các d ch v như v y; b) Th c thi các chính sách và quy trình ñ c m cá nhân ñang th c hi n các d ch v như v y s không ra b t c m t quy t ñ nh nào mang tính ñi u hành trên danh nghĩa c a khách hàng ki m toán; c) Yêu c u khách hàng ki m toán t ñưa ra s li u và ñ nh kho n cho các bút toán; d) Yêu c u các s li u gi ñ nh ph i do khách hàng ki m toán l p và phê duy t; ho c e) Khách hàng ki m toán ph i phê duy t m i bút toán không có ch ng t g c (như d phòng, ư c tính, phân b , chuy n s ...) hay b t kỳ thay ñ i nào nh hư ng ñ n báo cáo tài chính. Khách hàng ki m toán là công ty ñư c niêm y t trên th trư ng ch ng khoán 191. Vi c cung c p các d ch v k toán, ghi s k toán, l p báo cáo tài chính hay l p các thông tin tài chính là cơ s c a báo cáo tài chính mà t ñó ñưa ra báo cáo ki m toán, v i tư cách thay m t cho khách hàng ki m toán là công ty ñư c niêm y t trên th trư ng ch ng khoán, có th nh hư ng ñ n tính ñ c l p c a công ty, m ng lư i công ty ho c ít nh t cũng là bi u hi n nh hư ng ñ n tính ñ c l p. Do ñó, ngoài vi c c m các d ch v như v y, thì không m t bi n pháp b o v nào có th làm gi m nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c tr khi trong trư ng h p kh n c p và d ch v này thu c ph m vi ki m toán ñ c l p ñư c phép. Vì th , tr các ngo i l r t h n ch , công ty, m ng lư i công ty ki m toán không ñư c cung c p các d ch v như v y cho khách hàng ki m toán là các công ty ñư c niêm y t. 192. Vi c cung c p d ch v k toán, ghi s k toán theo cách máy móc, không có quy n quy t ñ nh cho b ph n hay công ty con c a khách hàng ki m toán ñư c niêm y t trên th trư ng ch ng khoán s không b coi là làm gi m tính ñ c l p c a công ty ki m toán ñ i v i khách hàng ki m toán n u ñ m b o ñư c các ñi u ki n sau: a) D ch v không liên quan ñ n vi c ñưa ra các ý ki n, xét ñoán; b) Toàn b các b ph n hay công ty con ñư c cung c p d ch v rõ ràng là không ñáng k ñ i v i khách hàng ki m toán hay toàn b các d ch v ñó ñư c coi là không ñáng k ñ i v i công ty con hay công ty m ; c) Toàn b phí d ch v tr cho công ty, chi nhánh công ty ki m toán rõ ràng là không ñáng k . N u cung c p các d ch v như v y thì các bi n pháp b o v sau ph i ñư c áp d ng: a) Công ty, m ng lư i công ty không ñư c ñ m nh n b t kỳ vai trò qu n lý nào hay ra b t kỳ quy t ñ nh nào mang tính ñi u hành;

50

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
b) Khách hàng ki m toán ñư c niêm y t ph i ch p nh n ch u trách nhi m cho k t qu c a d ch v ; và c) Cá nhân ñã th c hi n d ch v s không ñư c tham gia vào vi c ki m toán. Các trư ng h p kh n c p 193. Vi c cung c p d ch v k toán, ghi s k toán cho khách hàng ki m toán trong trư ng h p kh n c p hay trong các tình hu ng b t thư ng khác khi khách hàng ki m toán khó có th tìm ñư c gi i pháp khác s không ñư c coi là ñưa l i các nguy cơ không th ch p nh n ñư c v tính ñ c l p n u ñ m b o các ñi u ki n sau: a) Công ty, m ng lư i công ty ki m toán không ñư c ñ m nh n b t c v trí ñi u hành hay ñư c quy n ra b t c m t quy t ñ nh mang tính ñi u hành nào; b) Khách hàng ki m toán ch p nh n ch u trách nhi m ñ i v i k t qu c a d ch v ; và c) Cá nhân th c hi n d ch v không ph i là thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o. D ch v ñ nh giá cho khách hàng ki m toán 194. Vi c ñ nh giá là vi c ñưa ra các giá tr gi thi t trong tương lai, là vi c áp d ng các phương pháp và k thu t, và k t h p c hai y u t ñó ñ tính ra m t giá tr nào ñó ñ i v i m t tài s n, m t kho n n hay cho toàn b ho t ñ ng kinh doanh. 195. Nguy cơ do vi c t ki m tra có th n y sinh khi công ty, m ng lư i công ty ki m toán th c hi n vi c ñ nh giá cho khách hàng mà vi c ñ nh giá này, ñư c th hi n trong báo cáo tài chính c a khách hàng. 196. N u d ch v ñ nh giá bao g m c vi c ñánh giá các v n ñ tr ng y u ñ i v i báo cáo tài chính, vi c ñ nh giá có tính ch quan ñáng k thì không m t bi n pháp b o v nào có th làm gi m nguy cơ t ki m tra xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Do ñó, không nên th c hi n d ch v ñ nh giá ho c n u th c hi n thì ph i rút ra kh i h p ñ ng ki m toán. 197. Khi th c hi n d ch v ñ nh giá mà t ng d ch v hay toàn b các d ch v là không tr ng y u ñ i v i báo cáo tài chính ho c d ch v ñó không có tính ch quan ñáng k , thì nguy cơ t ki m tra n y sinh s có th ñư c gi m xu ng m c có th ch p nh n ñư c b ng cách áp d ng các bi n pháp b o v c n thi t. Các bi n pháp b o v ñó g m: a) Tăng cư ng m t ki m toán viên hành ngh , không ph i là thành viên c a nhóm cung c p d ch v b o ñ m ñ rà soát l i các vi c ñã làm hay ñ ñưa ra ý ki n tư v n khi c n thi t; b) Xác nh n l i s hi u bi t c a khách hàng ki m toán v các gi ñ nh cơ b n c a vi c ñ nh giá, phương pháp s d ng và ph i có ñư c s ñ ng ý c a khách hàng; c) Nh n ñư c s công nh n c a khách hàng ki m toán v các trách nhi m c a h ñ i v i k t qu công vi c do công ty ki m toán th c hi n; d) Thu x p sao cho nhân viên nào th c hi n d ch v này s không tham gia vào h p ñ ng ki m toán. ð xác ñ nh li u các bi n pháp b o v trên ñây có hi u qu không, c n ph i cân nh c t i các v n ñ sau:

51

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
a) Ph m vi hi u bi t, kinh nghi m và kh năng c a khách hàng ki m toán ñ ñánh giá các v n ñ liên quan và m c ñ tham gia c a h vào vi c xác ñ nh và phê duy t các v n ñ quan tr ng c n c n nh c; b) M c ñ áp d ng các phương pháp ñã thi t l p và ch d n chuyên nghi p khi th c hi n các d ch v ñ nh giá ñ c bi t; c) M c ñ ch quan c h u trong các kho n m c có liên quan khi vi c ñ nh giá ph i s d ng ñ n các chu n m c và phương pháp ñã thi t l p; d) ð tin c y và ph m vi c a s li u cơ b n; e) M c ñ ph thu c vào các s ki n di n ra trong tương lai mà v b n ch t có th t o ra bi n ñ ng ñáng k c h u trong các s li u có liên quan; và f) Ph m vi và phân lo i rõ ràng các thông tin công b trên báo cáo tài chính. 198. Khi công ty, m ng lư i công ty ki m toán ti n hành d ch v ñ nh giá cho khách hàng ki m toán nh m m c ñích lưu vào h sơ ho c ñ n p cho cơ quan thu , tính toán s thu ph i n p c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o, ho c v i m c ñích l p k ho ch thu , phát hành c phi u, s không t o ra nguy cơ ñáng k nh hư ng ñ n tính ñ c l p vì nh ng ñ nh giá này thư ng ch u s xem xét l i c a các ñ i tư ng bên ngoài, ví d cơ quan thu , trung tâm giao d ch ch ng khoán. 199. Khi công ty ki m toán ti n hành d ch v ñ nh giá là m t ph n thông tin liên quan ñ n ñ i tư ng c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o không ph i là h p ñ ng ki m toán, công ty c n xem xét nguy cơ t ki m tra, tr khi nguy cơ này rõ ràng là không ñáng k . Các bi n pháp b o v c n ñư c áp d ng ñ lo i b ho c làm gi m nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Cung c p d ch v thu cho khách hàng ki m toán 200. Công ty ki m toán có th ñư c yêu c u cung c p d ch v thu cho khách hàng ki m toán. D ch v thu bao g m m t lo t các d ch v , như xem xét vi c tuân th pháp lu t v thu , l p k ho ch thu , cung c p ý ki n thu chính th c và h tr trong vi c gi i quy t các tranh cãi v thu . Nh ng d ch v này nhìn chung không b coi là t o ra nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p, tr trư ng h p ñ c bi t như m c phí tư v n l n làm n y sinh nguy cơ tư l i. Cung c p d ch v ki m toán n i b cho khách hàng ki m toán 201. Nguy cơ t ki m tra có th hình thành khi công ty, m ng lư i công ty ki m toán cung c p d ch v ki m toán n i b cho khách hàng ki m toán. D ch v ki m toán n i b có th bao g m ph m vi r ng hơn các yêu c u c a chu n m c ki m toán ñ c l p. Khi th m ñ nh nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p, c n xem xét b n ch t c a d ch v ki m toán n i b là không bao g m d ch v ki m toán ho t ñ ng mà không liên quan ñ n h th ng ki m soát n i b , h th ng tài chính ho c báo cáo tài chính. 202. Các d ch v liên quan ñ n vi c áp d ng b sung các th t c so v i chu n m c ki m toán ñ c l p s không b coi là nh hư ng ñ n tính ñ c l p ñ i v i khách hàng ki m toán n u nhân s c a công ty, m ng lư i công ty ki m toán không ñóng vai trò ho c v hình th c

52

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
không ñóng vai trò tương ñương v i v trí c a thành viên ban lãnh ñ o khách hàng ki m toán. 203. Khi công ty, m ng lư i công ty ki m toán cung c p d ch v ki m toán n i b ho c m t ph n c a d ch v này cho khách hàng ki m toán ñ c l p, nguy cơ t ki m tra có th ñư c gi m xu ng m c có th ch p nh n ñư c b ng cách ñ m b o có s phân tách rõ ràng gi a các th t c qu n lý và ho t ñ ng ki m soát c a ban lãnh ñ o khách hàng ki m toán và b n thân ho t ñ ng ki m toán ñ c l p. 204. Vi c ti n hành ph n l n các ho t ñ ng ki m toán n i b c a khách hàng ki m toán ñ c l p có th t o ra nguy cơ t ki m tra và công ty ho c m ng lư i công ty ki m toán c n xem xét các nguy cơ m t cách c n th n trư c khi ti n hành các ho t ñ ng này. Các bi n pháp b o v phù h p c n ñư c ñ t ra và ñ c bi t là công ty ho c m ng lư i công ty c n ñ m b o r ng khách hàng ki m toán hi u ñư c trách nhi m c a h trong vi c thi t l p, duy trì và ñi u hành h th ng ki m soát n i b . 205. Các bi n pháp b o v c n ñư c áp d ng trong t t c các trư ng h p ñ làm gi m nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c, g m: a) Khách hàng ki m toán ch u trách nhi m ñ i v i ho t ñ ng ki m toán n i b và h cũng nh n th c ñư c trách nhi m c a h trong vi c thi t l p, duy trì và ñi u hành h th ng ki m soát n i b ; b) Khách hàng ki m toán ch ñ nh m t nhân viên có năng l c, thông thư ng là nhân viên qu n lý c p cao, ch u trách nhi m v các ho t ñ ng ki m toán n i b ; c) Khách hàng ki m toán (t ch c ki m toán n i b ho c b ph n giám sát) phê chu n ph m vi, r i ro và t n s công vi c ki m toán n i b ; d) Khách hàng ki m toán ch u trách nhi m ñánh giá và xác ñ nh nh ng góp ý nào c a công ty ki m toán nên ñư c áp d ng; e) Khách hàng ki m toán ñánh giá s ñ y ñ c a các th t c ki m toán n i b và nh ng phát hi n sau khi ti n hành các th t c này b ng cách thu th p và làm vi c trên các báo cáo t công ty ki m toán; và f) Các phát hi n và góp ý thu ñư c t các ho t ñ ng ki m toán n i b ph i ñư c báo cáo m t cách h p lý cho t ch c ki m toán n i b ho c b ph n giám sát. 206. C n xem xét, b trí vi c th c hi n các d ch v phi ñ m b o ph i là các nhân viên không tham gia vào h p ñ ng ki m toán và ph i ñư c thông báo theo các kênh khác nhau v ho t ñ ng này trong công ty ki m toán. Cung c p d ch v thi t k và cài ñ t ph n m m k toán cho khách hàng ki m toán 207. Vi c công ty ho c m ng lư i công ty ki m toán cung c p cho khách hàng ki m toán các d ch v thi t k và tri n khai h th ng công ngh thông tin tài chính (chương trình ph n m m k toán) s d ng ñ t o ra các thông tin trên báo cáo tài chính c a khách hàng có th t o nên nguy cơ t ki m tra. 208. Nguy cơ t ki m tra có th s r t ñáng k n u cho phép cung c p các d ch v này cho khách hàng ki m toán tr khi có các bi n pháp b o v thích h p sau:

53

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
a) Khách hàng ki m toán nh n th c ñư c trách nhi m c a h trong vi c thi t l p và ñi u hành h th ng ki m soát n i b ; b) Khách hàng ki m toán ch ñ nh m t nhân viên có năng l c, thư ng là nhân viên qu n lý c p cao, ch u trách nhi m ñưa ra các quy t ñ nh qu n lý v vi c thi t k và tri n khai h th ng ph n m m k toán và ph n c ng; c) Khách hàng ki m toán ñưa ra các quy t ñ nh qu n lý v vi c thi t k và quá trình tri n khai; d) Khách hàng ki m toán ñánh giá s ñ y ñ và k t qu c a vi c thi t k và tri n khai h th ng; e) Khách hàng ki m toán ch u trách nhi m ñ i v i ho t ñ ng c a h th ng (ph n c ng và ph n m m) và d li u t o ra ho c ñư c s d ng b i h th ng. 209. C n xem xét xem li u vi c ti n hành d ch v phi ñ m b o có ph i ch ñư c ti n hành b i các nhân viên không tham gia vào h p ñ ng ki m toán và theo các kênh thông báo khác nhau trong công ty không. 210. Vi c công ty ho c m ng lư i công ty ki m toán cung c p cho khách hàng ki m toán các d ch v thi t k và tri n khai h th ng công ngh thông tin tài chính s d ng ñ t o ra các thông tin trên báo cáo tài chính c a khách hàng cũng có th t o nên nguy cơ t ki m tra. C n xem xét t m quan tr ng c a nguy cơ tr khi nguy cơ này rõ ràng là không ñáng k . N u nguy cơ t ki m tra là ñáng k thì các bi n pháp b o v c n ñư c áp d ng ñ lo i b và làm gi m các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. 211. Vi c cung c p các d ch v liên quan ñ n vi c ñánh giá, thi t k và tri n khai các bi n pháp ki m soát công vi c k toán và ki m soát công vi c qu n lý r i ro không b coi là t o ra nguy cơ nh hư ng ñ n tính ñ c l p v i ñi u ki n là nhân s c a công ty ho c m ng lư i công ty không th c hi n các ch c năng qu n lý. C nhân viên ñ n làm vi c t m th i cho khách hàng ki m toán 212. Vi c công ty ho c m ng lư i công ty ki m toán c nhân viên ñ n làm vi c t m th i cho khách hàng ki m toán có th t o ra nguy cơ t ki m tra khi nhân viên này ñ m nh n v trí có kh năng gây nh hư ng ñ n vi c ghi s sách và l p báo cáo tài chính c a khách hàng. Trong th c t , s h tr này có th ñư c th c hi n trong các trư ng h p kh n c p nhưng ch trên cơ s là nhân viên ñó không tham gia vào vi c: a) ðưa ra các quy t ñ nh qu n lý; b) Phê duy t ho c ký k t các th a thu n hay các tài li u tương t khác; ho c c) Th c thi các th m quy n nh m ràng bu c khách hàng. Các trư ng h p c th c n ñư c phân tích k lư ng nh m xác ñ nh li u có b t kỳ nguy cơ nào n y sinh và li u các bi n pháp b o v thích h p có ñư c th c hi n hay không. Các bi n pháp b o v ph i ñư c áp d ng trong m i trư ng h p nh m làm gi m các r i ro này xu ng m c có th ch p nh n ñư c, g m: a) Các nhân viên ñã ñư c c ñ n làm vi c cho khách hàng không ñư c giao trách nhi m ki m toán b t kỳ ho t ñ ng nào mà h ñã th c hi n hay giám sát trong quá trình ñư c phân công làm vi c t m th i t i khách hàng; và
54

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
b) Khách hàng ki m toán ph i nh n th c ñư c trách nhi m c a mình trong vi c ñi u hành và giám sát các ho t ñ ng c a công ty, m ng lư i công ty hay nhân viên c a h . Cung c p d ch v h tr gi i quy t tranh ch p pháp lý cho khách hàng ki m toán 213. Các d ch v h tr gi i quy t tranh ch p pháp lý có th bao g m các ho t ñ ng như làm chuyên gia tư v n (lu t sư), nhân ch ng, tính toán ti n b i thư ng thi t h i ho c các kho n ph i thu, ph i tr do tranh ch p hay các b t ñ ng pháp lý khác, và h tr trong vi c qu n lý và thu th p tài li u liên quan ñ n b t ñ ng hay tranh ch p pháp lý. 214. Nguy cơ t ki m tra có th phát sinh khi cung c p cho khách hàng ki m toán các d ch v h tr gi i quy t tranh ch p pháp lý như vi c ư c tính k t qu có th ñ t ñư c làm nh hư ng t i các thông tin ho c các gi i trình s ñư c ph n ánh trong các báo cáo tài chính. M c ñ c a nguy cơ t o ra s ph thu c vào các y u t như: a) Tính tr ng y u c a các thông tin liên quan; b) M c ñ ch quan ti m n trong v n ñ ñư c x lý; và c) B n ch t c a công vi c. Công ty ho c m ng lư i công ty ki m toán c n ñánh giá m c ñ c a nguy cơ t o ra, và n u nguy cơ này rõ ràng là ñáng k , c n áp d ng các bi n pháp b o v c n thi t ñ lo i tr ho c làm gi m nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v ñó có th g m: a) ð t ra các chính sách và quy trình ngăn c m các cá nhân h tr khách hàng ki m toán không ñưa ra quy t ñ nh mang tính qu n lý thay cho khách hàng; b) S d ng các nhân viên chuyên nghi p không ph i là thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ñ th c hi n các d ch v này; và c) B sung các thành viên khác, ví d các chuyên gia ñ c l p. 215. N u công ty ho c m ng lư i công ty ki m toán ñ m nh n vai trò liên quan ñ n vi c thay m t khách hàng ki m toán ñưa ra các quy t ñ nh qu n lý, các nguy cơ t o ra không th gi m ñư c xu ng m c có th ch p nh n ñư c nh vi c áp d ng các bi n pháp b o v . Do ñó, công ty ho c m ng lư i công ty không ñư c th c hi n lo i d ch v này cho khách hàng ki m toán. Cung c p d ch v pháp lý cho khách hàng ki m toán 216. Các d ch v pháp lý ñư c ñ nh nghĩa là các d ch v mà ngư i cung c p d ch v ñó ph i ñư c ch p nh n hành ngh trư c các tòa án xét x ho c ñư c ñào t o ñ hành ngh lu t sư. D ch v pháp lý bao g m r t nhi u lĩnh v c (doanh nghi p và thương m i) như h tr v ký k t h p ñ ng, tư v n và h tr v gi i quy t tranh ch p, h p nh t kinh doanh, mua l i doanh nghi p và h tr cho b ph n ph trách v lu t pháp c a khách hàng. Vi c công ty hay m ng lư i công ty cung c p d ch v pháp lý cho khách hàng ki m toán có th gây ra c nguy cơ t ki m tra và nguy cơ t s bào ch a. 217. Các nguy cơ ñe d a tính ñ c l p c n ñư c xem xét tùy thu c vào tính ch t c a d ch v cung c p, li u ngư i cung c p d ch v có tách riêng ra kh i nhóm cung c p d ch v ñ m b o hay không và m c ñ tr ng y u c a các v n ñ liên quan ñ n báo cáo tài chính c a khách hàng. Các bi n pháp b o v ñưa ra trong ño n 183 có th thích h p ñ gi m b t c nguy cơ nào ñe d a tính ñ c l p xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Trong các trư ng h p
55

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
mà nguy cơ ñe d a tính ñ c l p không th gi m xu ng m c có th ch p nh n ñư c, bi n pháp duy nh t là t ch i cung c p các d ch v ñó ho c rút kh i h p ñ ng ki m toán. 218. Vi c cung c p d ch v pháp lý cho khách hàng ki m toán liên quan ñ n các v n ñ d tính s không có nh hư ng ñáng k ñ n báo cáo tài chính, thì không ñư c coi là gây ra nguy cơ ñe d a tính ñ c l p không th ch p nh n ñư c. 219. Có s khác bi t gi a s bào ch a và tư v n. Các d ch v lu t pháp h tr m t khách hàng ki m toán trong vi c th c hi n m t giao d ch (ví d , h tr ký k t h p ñ ng, tư v n pháp lý, rà soát v pháp lý, và tái cơ c u) có th t o ra nguy cơ t ki m tra; tuy nhiên, có th có các bi n pháp b o v làm gi m các nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c. D ch v này thư ng không làm gi m tính ñ c l p, n u: a) Các thành viên c a nhóm cung c p d ch v b o ñ m không tham gia cung c p các d ch v tư v n pháp lý này; và b) Liên quan ñ n d ch v tư v n ñã cung c p, trong ñó khách hàng là ngư i ñưa ra quy t ñ nh cu i cùng ho c b n ch t d ch v tư v n ch là tri n khai th c hi n nh ng gì mà khách hàng ki m toán ñã quy t ñ nh. 220. ð i di n cho khách hàng ki m toán gi i quy t b t ñ ng hay tranh ch p trong tình hu ng x lý có liên quan ñ n nh ng kho n ñáng k ñ i v i báo cáo tài chính c a khách hàng ki m toán có th t o ra nguy cơ t ki m tra và nguy cơ t s bào ch a ñáng k ñ n m c không có bi n pháp b o v nào có th làm gi m các nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Do ñó, công ty ki m toán không nên nh n th c hi n lo i d ch v này cho m t khách hàng ki m toán. 221. Khi công ty ki m toán ñư c yêu c u th c hi n vai trò bào ch a gi i quy t cho m t khách hàng ki m toán m t b t ñ ng hay tranh ch p trong nh ng tình hu ng liên quan ñ n nh ng kho n không ñáng k ñ i v i báo cáo tài chính c a khách hàng ki m toán, công ty ki m toán nên ñánh giá v t m quan tr ng c a các nguy cơ t s bào ch a và nguy cơ t ki m tra t o ra, và n u nguy cơ này rõ ràng là ñáng k , c n áp d ng các bi n pháp b o v ñ lo i tr ho c làm gi m nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v có th g m: a) ð t ra các chính sách và quy trình ngăn c m các cá nhân h tr khách hàng ki m toán không ñưa ra quy t ñ nh mang tính qu n lý thay cho khách hàng; ho c b) S d ng các nhân viên chuyên nghi p không ph i là thành viên c a nhóm cung c p d ch v b o ñ m ñ th c hi n các d ch v này. 222. Vi c b nhi m m t thành viên Ban Giám ñ c hay m t nhân viên c a công ty hay m ng lư i công ty ki m toán làm trư ng b ph n pháp lý cho m t khách hàng ki m toán s t o ra m t nguy cơ t ki m tra và nguy cơ t s bào ch a ñáng k ñ n m c không có bi n pháp b o v nào có th làm gi m các nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c. V trí chuyên viên tư v n chung thư ng là v trí qu n lý c p cao có trách nhi m l n trong các ho t ñ ng pháp lý c a m t công ty và k t qu là, không m t thành viên nào trong công ty hay m ng lư i công ty ki m toán nên nh n s b nhi m v trí này cho m t khách hàng ki m toán. Tuy n d ng nhân viên qu n lý c p cao cho khách hàng ki m toán

56

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
223. Vi c tuy n d ng nhân viên qu n lý c p cao cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o, ví d v trí có th nh hư ng ñ n thông tin liên quan ñ n ñ i tư ng c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o có th t o ra các nguy cơ hi n t i ho c tương lai v tư l i, v s thân thu c và v s ñe d a. M c ñ tr ng y u c a nguy cơ này s ph thu c vào các y u t như: a) Vai trò c a ngư i s ñư c tuy n; và b) B n ch t c a s h tr c n ñ n. Thông thư ng, công ty có th cung c p d ch v như rà soát b ng c p chuyên môn c a ngư i d tuy n và ñưa ra l i khuyên v s phù h p c a nh ng ng viên này v i v trí ñó. Ngoài ra, công ty ki m toán có th ñưa ra danh sách các ng viên ñư c sơ tuy n ñ d vòng ph ng v n, mi n là danh sách sơ tuy n này ñư c ñưa ra d a trên các tiêu chí ñ nh trư c b i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. C n ñánh giá t m quan tr ng c a nguy cơ này và n u nguy cơ này th t s là ñáng k , c n áp d ng các bi n pháp b o v ñ gi m b t nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c. Trong m i trư ng h p, công ty ki m toán không nên ñưa ra các quy t ñ nh tuy n d ng ai, và quy t ñ nh cu i cùng là tuy n ai ph i do khách hàng ñưa ra. Cung c p d ch v tài chính doanh nghi p và các ho t ñ ng tương t cho khách hàng ki m toán 224. Vi c cung c p d ch v tài chính doanh nghi p, tư v n hay h tr khách hàng s d ng d ch v b o ñ m có th gây ra các nguy cơ t ki m tra và nguy cơ v s bào ch a. Trư ng h p cung c p các d ch v tài chính doanh nghi p nh t ñ nh, các nguy cơ ñe d a s ñ c l p n y sinh s r t l n mà không th áp d ng bi n pháp b o v nào ñ làm gi m các nguy cơ t i m c có th ch p nh n ñư c. Ví d vi c qu ng bá, trao ñ i ho c b o lãnh phát hành c phi u c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o là không phù h p v i vi c cung c p d ch v ñ m b o. Ngoài ra, vi c thay m t khách hàng th c hi n các giao d ch c a khách hàng cũng t o ra nguy cơ ñ i v i s ñ c l p ñáng k ñ n m c không th áp d ng m t bi n pháp b o v nào có th làm gi m nguy cơ này ñ n m c có th ch p nh n ñư c. Trong trư ng h p là m t khách hàng ki m toán, vi c cung c p các d ch v tài chính doanh nghi p ñ c p trên c a m t công ty hay m ng lư i công ty ki m toán s t o ra nguy cơ ñ i v i s ñ c l p ñáng k ñ n m c không th áp d ng m t bi n pháp b o v nào có th làm gi m nguy cơ này ñ n m c có th ch p nh n ñư c. 225. Các d ch v tài chính doanh nghi p khác có th t o ra nguy cơ t ki m tra ho c nguy cơ t s bào ch a; tuy nhiên, có th có các bi n pháp b o v làm gi m nguy cơ này ñ n m c có th ch p nh n ñư c. Ví d , d ch v h tr khách hàng xây d ng chi n lư c kinh doanh, ho c gi i thi u khách hàng v i các ngu n v n có th ñáp ng các tiêu chí và ñ c ñi m c a khách hàng, và ñưa ra l i khuyên v cơ c u và h tr khách hàng phân tích các nh hư ng c a giao d ch ñ ra. Các bi n pháp b o v có th g m: a) ð t ra chính sách và th t c ngăn c m các cá nhân h tr khách hàng s d ng d ch v ñ m b o không th ñưa ra quy t ñ nh mang tính qu n lý thay cho khách hàng; b) S d ng nhân viên chuyên nghi p không ph i là thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ñ cung c p các d ch v này; và

57

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
c) ð m b o là công ty ki m toán không ñưa khách hàng s d ng d ch v ñ m b o vào các cam k t v i các ñi u kho n c a m t giao d ch ho c thay m t khách hàng th c hi n m t giao d ch c a khách hàng. Phí d ch v ki m toán M c phí khá l n 226. Khi t ng m c phí t m t khách hàng s d ng d ch v b o ñ m chi m m t ph n l n trong t ng doanh thu c a công ty ki m toán, s ph thu c vào khách hàng hay lo ng i v kh năng m t khách hàng có th t o ra nguy cơ tư l i. M c ñ c a nguy cơ này ph thu c vào các y u t như: a) C u trúc c a công ty; và b) Công ty ñã ho t ñ ng quy c hay m i thành l p. C n ñánh giá kh năng x y ra nguy cơ này và n u nguy cơ này th t s là ñáng k thì c n xem xét và áp d ng các bi n pháp b o v c n thi t ñ gi m b t nguy cơ ñ n m c có th ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v có th là: a) Th o lu n v i Ban Giám ñ c, k toán trư ng ho c t ch c ki m toán n i b v m c ñ và b n ch t c a phí; b) Ti n hành các bư c ñ gi m s ph thu c vào khách hàng ñó; c) Rà soát h th ng qu n lý ch t lư ng do bên ngoài th c hi n; và d) Tham kh o ý ki n c a bên th ba, ví d H i ngh nghi p, cơ quan qu n lý chuyên ngành ho c m t ki m toán viên hành ngh khác. 227. Nguy cơ tư l i có th n y sinh khi m c phí c a m t khách hàng s d ng d ch v ñ m b o chi m ph n l n trong t ng doanh thu c a m t thành viên Ban Giám ñ c công ty. C n ñánh giá kh năng x y ra nguy cơ này và n u kh năng nguy cơ này th t s là ñáng k thì c n áp d ng các bi n pháp b o v ñ gi m b t nguy cơ ñ n m c có th ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v có th là: a) Có các chính sách và th t c ñ ki m soát và áp d ng bi n pháp ki m soát ch t lư ng các h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o; và b) Yêu c u thêm m t ki m toán viên hành ngh không ph i là thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ñ rà soát l i công vi c ñã th c hi n ho c tham gia ý ki n tư v n khi c n thi t. Phí quá h n 228. Nguy cơ tư l i có th n y sinh khi s phí ñ n h n cho các d ch v chuyên nghi p c a m t khách hàng s d ng d ch v ñ m b o không ñư c thanh toán trong m t th i gian dài, ñ c bi t là ph n l n m c phí không ñư c thanh toán trư c khi phát hành báo cáo ki m toán c a năm ti p theo. Thông thư ng phí d ch v ph i ñư c thanh toán trư c ho c ngay sau khi phát hành báo cáo k t qu d ch v . Có th áp d ng các bi n pháp b o v sau: a) Th o lu n v m c phí chưa thanh toán v i Ban Giám ñ c, k toán trư ng c a khách hàng; và

58

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
b) Yêu c u thêm m t ki m toán viên hành ngh không ph i thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o ñ tư v n ho c soát xét công vi c ñã th c hi n. Công ty nên xem xét li u s phí quá h n có ñư c coi là m t kho n cho khách hàng vay và do ñ l n c a kho n phí quá h n, li u có h p lý khi công ty ki m toán ñư c tái b nhi m cung c p d ch v ki m toán m t l n n a. ð t phí th p 229. Khi công ty ki m toán nh n m t h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o v i m c phí th p hơn nhi u so v i m c phí c a công ty ki m toán trư c ñó, ho c so v i m c phí c a các công ty khác ñưa ra, kh năng x y ra nguy cơ do tư l i là ñáng k , tr khi: a) Công ty ñó có th ch ng minh là h ñã c ki m toán viên hành ngh ñ kh năng th c hi n công vi c trong m t th i gian h p lý; và b) T t c các chu n m c ki m toán (th t c ki m toán) s ñư c áp d ng, các hư ng d n và quy trình qu n lý ch t lư ng d ch v s ñư c tuân th .

Phí chưa xác ñ nh
230. Phí chưa xác ñ nh (phí tuỳ thu c vào k t qu ) là m c phí ñư c tính toán trên cơ s s n ph m, k t qu c a giao d ch ho c k t qu công vi c th c hi n. N u m c phí là do tòa án hay cơ quan có th m quy n khác ñưa ra thì không ñư c coi là phí chưa xác ñ nh. 231. Phí chưa xác ñ nh cho m t h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o s t o ra nguy cơ tư l i và nguy cơ t s bào ch a, và không th gi m ñư c t i m c có th ch p nh n ñư c dù ñã áp d ng các bi n pháp b o v . M t công ty ki m toán không nên ký k t h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o trong ñó kho n phí là chưa xác ñ nh mà tùy thu c vào k t qu cung c p d ch v ñ m b o. 232. Phí chưa xác ñ nh cho m t d ch v phi ñ m b o cung c p cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o có th t o ra nguy cơ tư l i và nguy cơ t s bào ch a. N u kho n phí cho h p ñ ng cung c p d ch v phi ñ m b o này ñư c th a thu n, ho c d tính trong quá trình ti n hành h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o và ph thu c vào k t qu c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o ñó, các nguy cơ này s không th gi m t i m c có th ch p nh n ñư c dù ñã áp d ng các bi n pháp b o v . Cách gi i quy t duy nh t ch p nh n ñư c là không ch p nh n các dàn x p như v y. ð i v i các dàn x p phí chưa xác ñ nh ki u khác, kh năng x y ra nguy cơ s ph thu c vào các y u t như: a) M c ñ dao ñ ng c a m c phí này; b) M c ñ thay ñ i m c phí; c) Cơ s xác ñ nh m c phí; d) S n ph m hay k t qu c a giao d ch có ñư c rà soát l i b i m t bên th ba ñ c l p hay không; và e) nh hư ng c a s ki n hay giao d ch ñ i v i h p ñ ng cung c p d ch v ki m toán. C n ñánh giá kh năng x y ra nguy cơ và n u kh năng x y ra nguy cơ là ñáng k thì c n áp d ng các bi n pháp b o v ñ gi m b t nguy cơ ñ n m c có th ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v có th là:

59

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
a) Gi i trình v i Ban Giám ñ c, k toán trư ng ho c t ch c ki m toán n i b c a khách hàng v m c ñ và b n ch t c a phí d ch v ; b) M i m t bên th ba không có liên quan rà soát ho c xác ñ nh m c phí cu i cùng; và c) Áp d ng ñ y ñ các chính sách và quy trình ki m soát ch t lư ng. Quà t ng và chiêu ñãi 233. Vi c nh n quà t ng ho c chiêu ñãi c a khách hàng s d ng d ch v ñ m b o có th t o ra nguy cơ v s thân thu c và tư l i. Khi thành viên Ban lãnh ñ o công ty ho c thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o nh n quà hay nh n chiêu ñãi, tr khi giá tr là th t s nh , các nguy cơ v tính ñ c l p không th gi m ñư c t i m c có th ch p nh n ñư c dù ñã áp d ng các bi n pháp b o v . Công ty hay thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o không ñư c nh n quà hay chiêu ñãi như v y.

Tranh ch p ho c nguy cơ x y ra tranh ch p pháp lý
234. Khi tranh ch p pháp lý x y ra ho c có kh năng x y ra gi a công ty ki m toán hay m t thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o v i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o, có th n y sinh nguy cơ tư l i ho c nguy cơ b ñe d a. M i quan h gi a ban lãnh ñ o c a khách hàng và các thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o ph i hoàn toàn vô tư và rõ ràng theo m i khía c nh c a ho t ñ ng kinh doanh c a khách hàng. Công ty ki m toán và ban lãnh ñ o khách hàng có th lâm vào tình th ñ i ngh ch nhau do tranh ch p, làm nh hư ng ñ n thi n ý c a ban lãnh ñ o và các gi i trình, làm n y sinh nguy cơ tư l i. Kh năng x y ra nguy cơ tư l i ph thu c vào các y u t như: a) M c ñ tr ng y u c a tranh ch p; b) B n ch t c a h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o; và c) Tranh ch p có liên quan ñ n h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o trư c ñó hay không. Khi ñã ñánh giá ñư c kh năng x y ra nguy cơ ñó, nên áp d ng các bi n pháp b o v sau ñây ñ gi m các nguy cơ này t i m c có th ch p nh n ñư c, n u c n: a) Gi i trình v i Ban Giám ñ c công ty ki m toán, v i Ban Giám ñ c, k toán trư ng ho c t ch c ki m toán n i b c a khách hàng v m c ñ và b n ch t c a tranh ch p; b) N u tranh ch p có liên quan ñ n thành viên nhóm cung c p d ch v ñ m b o thì ph i lo i ngư i ñó ra kh i nhóm cung c p d ch v ñ m b o; ho c c) Yêu c u thêm m t ki m toán viên hành ngh không ph i là thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o rà soát l i công vi c ñã th c hi n và tham gia ý ki n tư v n khi c n thi t. N u các bi n pháp b o v này không gi m ñư c r i ro ñ n m c h p lý, cách t t nh t là rút kh i ho c t ch i không nh n h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o này. Kh năng chuyên môn và trách nhi m khi s d ng chuyên gia không ph i là ki m toán viên hành ngh 235. Các ki m toán viên hành ngh không ñư c nh n th c hi n các d ch v chuyên môn khi xét th y không ñ năng l c th c hi n tr khi có s giúp ñ ñ có th ti n hành t t các d ch v ñó. N u m t ki m toán viên hành ngh không có ñ năng l c th c hi n m t ph n c th nào ñó c a d ch v chuyên môn, h c n tìm ñ n s h tr k thu t c a các chuyên
60

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
gia như ki m toán viên khác, các lu t sư, chuyên viên k thu t, k sư, nhà ñ a ch t, chuyên viên ñ nh giá. 236. Trong các trư ng h p này, cho dù ki m toán viên hành ngh d a vào năng l c k thu t c a chuyên gia - nh ng ngư i không th ngay l p t c có ñư c ki n th c v ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán. Trách nhi m cu i cùng v chuyên môn thu c v ki m toán viên hành ngh , do ñó h c n ph i xem xét ñ ñ m b o các yêu c u v ñ o ñ c ngh nghi p ph i ñư c các chuyên gia th c hi n. 237. Khi s d ng d ch v c a chuyên gia không ph i là ki m toán viên hành ngh , ki m toán viên hành ngh ph i ti n hành các th t c ñ ch c ch n là các chuyên gia này bi t và th c hi n các yêu c u cơ b n v ñ o ñ c ngh nghi p quy ñ nh trong ño n 36 c a Chu n m c này. Nguyên t c này s ph i áp d ng cho b t c công vi c nào c n chuyên gia tham gia th c hi n. 238. M c ñ và quy mô c n hư ng d n và giám sát chuyên gia th c hi n ph thu c vào các cá nhân tham gia công vi c chuyên môn và b n ch t c a công vi c. Ví d v hư ng d n và giám sát này có th là: a) Yêu c u cá nhân chuyên gia ñ c các quy ñ nh cơ b n v ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán; b) Yêu c u xác nh n b ng văn b n s hi u bi t v các yêu c u ñ o ñ c ngh nghi p; và c) ðưa ra l i khuyên, tư v n khi mâu thu n có th n y sinh. 239. Ki m toán viên hành ngh ph i t nh táo trư c các yêu c u c th v tính ñ c l p ho c các r i ro khác ñ c thù ñ i v i công vi c này. Các trư ng h p ñ u ñòi h i s lưu ý ñ c bi t và hư ng d n/giám sát ñ th y r ng các yêu c u v ñ o ñ c ñư c chuyên gia ñáp ng. Ví d , t ño n 78 ñ n ño n 124 c a Chu n m c này yêu c u t t c các nhân viên chuyên nghi p tham gia vào h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o ph i ñ c l p v i khách hàng s d ng d ch v ñ m b o. 240. N u t i m t th i ñi m nào ñó ki m toán viên hành ngh không th th a mãn yêu c u là các hành vi ñ o ñ c ngh nghi p ñúng ñ n ñư c tôn tr ng và ñ m b o tuân theo, thì không ñư c nh n công vi c ñó; ho c n u công vi c ñã b t ñ u thì ph i d ng l i. Phí d ch v tư v n 241. Các ki m toán viên hành ngh khi cung c p các d ch v tư v n chuyên nghi p cho m t khách hàng ph i có trách nhi m ti n hành các d ch v ñó v i s chính tr c, khách quan và tuân theo các chu n m c k thu t chuyên môn. Trách nhi m ñó ñư c th c hi n khi áp d ng các k năng và ki n th c ngh nghi p mà các ki m toán viên hành ngh ñã tích lũy ñư c thông qua ñào t o và kinh nghi m làm vi c. ð i v i các d ch v ñã cung c p, các ki m toán viên hành ngh ñ u ñư c tr thù lao. 242. Phí tư v n c n ph n ánh h p lý giá tr d ch v cung c p cho khách hàng, trong ñó có tính ñ n: a) K năng và ki n th c ñòi h i ph i có ñ th c hi n lo i hình d ch v tư v n; b) M c ñ ñào t o và kinh nghi m làm vi c c a nh ng ngư i c n tham gia th c hi n d ch v tư v n này;
61

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
c) Th i gian c n thi t cho m i ngư i tham gia cung c p d ch v tư v n này; d) M c ñ trách nhi m mà vi c th c hi n d ch v tư v n ñòi h i. 243. Phí d ch v tư v n thông thư ng ph i ñư c tính toán d a trên cơ s các m c giá h p lý cho m i gi hay m i ngày cho m i ngư i tham gia th c hi n d ch v tư v n. Các m c giá ph i d a trên gi ñ nh căn b n là vi c t ch c và ti n hành công vi c c a các ki m toán viên và các d ch v cung c p cho khách hàng ñư c l p k ho ch h p lý, ki m soát và qu n lý ch t ch . Các m c giá ph i tính ñ n các y u t ñã ñ ra trong ño n 242 và ch u nh hư ng c a các ñi u ki n v lu t pháp, kinh t và xã h i c a t ng th i kỳ. Vì th t ng ki m toán viên hành ngh ph i xác ñ nh ñư c các m c giá h p lý. 244. Ki m toán viên không ñư c tuyên b là các d ch v tư v n c th hi n t i hay trong tương lai s ñư c th c hi n v i m c phí ñã ñưa ra ho c phí d tính t i th i ñi m tuyên b , n u các m c phí này s có kh năng tăng lên ñáng k và khách hàng ti m năng không ñư c thông báo v kh năng này. 245. Khi th c hi n các d ch v tư v n cho m t khách hàng, c n thi t và nhanh chóng ph i th a thu n m c phí trư c. C n ư c tính m t m c phí trong ñó ñã tính ñ n các y u t ñã quy ñ nh trong các ño n t 242 ñ n 244. 246. Không có gì là không phù h p n u ki m toán viên hành ngh tính cho khách hàng m c phí th p hơn m c phí trư c ñó ñã tính cho d ch v tương t , mi n là m c phí ñó ñã ñư c tính toán theo các y u t ñã ñ c p ñ n trong các ño n t 242 ñ n 244. Th c t là ñ nh n ñư c m t công vi c ki m toán, ki m toán viên c n ñưa ra m t m c phí th p hơn ngư i khác m t cách h p lý. Tuy nhiên, n u ki m toán viên hành ngh nh n công vi c v i m c phí th p hơn nhi u so v i m c phí c a ki m toán viên ti n nhi m hay m c phí ñưa ra b i ki m toán viên khác, ph i nh n th c ñư c là có r i ro và nguy cơ là ch t lư ng d ch v có th b gi m. Khi quy t ñ nh m t m c phí d ch v cho khách hàng, ki m toán viên hành ngh ph i th a mãn r ng, v i m c phí ñó: a) Ch t lư ng d ch v không b nh hư ng, ñ ñi u ki n áp d ng m t cách th n tr ng, h p lý t t c các chu n m c ki m toán và các quy trình ki m soát ch t lư ng d ch v ñó, và b) Khách hàng s không b hi u nh m v ph m vi c a d ch v theo m c phí ñưa ra. 247. Theo quy ñ nh t i ño n 231: M t h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o không nên ñư c ti n hành v i m c phí chưa xác ñ nh mà còn tùy thu c vào k t qu cung c p d ch v ñ m b o. ðo n 232 ñưa ra ch d n v các nguy cơ có th n y sinh n u h p ñ ng cung c p d ch v phi ñ m b o ñư c cung c p cho khách hàng s d ng d ch v ñ m b o v i m c phí chưa xác ñ nh, và các bi n pháp b o v có th gi m các nguy cơ này ñ n m c có th ch p nh n ñư c. Các m c phí không ñư c coi là chưa xác ñ nh n u m c phí này do toà án hay cơ quan có th m quy n khác ñưa ra. Phí ñư c tính trên cơ s ph n trăm (%) doanh thu hay cơ s tương t ñư c coi là m c phí chưa xác ñ nh, tr khi t l ph n trăm (%) này ñã ñư c lu t ñ nh hay t ch c có th m quy n phê duy t, như phí ki m toán báo cáo quy t toán v n ñ u tư hoàn thành, ho c phí ñ nh giá doanh nghi p.

62

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
248. Các ño n quy ñ nh v phí d ch v không bao g m các chi phí hoàn l i. Các chi phí hoàn l i, như chi phí ñi l i, ăn, liên quan tr c ti p ñ n d ch v c a nhóm cung c p d ch v cho m t khách hàng c th thông thư ng ñư c tính cho khách hàng ñó, thêm vào phí d ch v chuyên môn. 249. Vì l i ích c a khách hàng và ki m toán viên, m c phí, các chi phí hoàn l i và các th a thu n v phát hành hóa ñơn c n ñư c xác ñ nh trư c, t t nh t là b ng văn b n trong h p ñ ng ki m toán ký, trư c khi b t ñ u công vi c ñ tránh hi u nh m v phí. Hoa h ng 250. Theo quy ñ nh c a pháp lu t hi n hành, ho t ñ ng tư v n, k toán và ki m toán ñ c l p không ñư c phép tr và nh n hoa h ng. 251. Theo quy ñ nh t i ño n 250, ki m toán viên hành ngh và công ty ki m toán không ñư c tr hoa h ng ñ có ñư c khách hàng; Không ñư c nh n hoa h ng ñ gi i thi u khách hàng cho bên th ba, ho c ñ gi i thi u d ch v c a các ki m toán viên khác. 252. Thanh toán ho c nh n ti n phí gi i thi u c a các ki m toán viên khác khi không cung c p d ch v ñư c coi như hoa h ng theo quy ñ nh t i ño n 251. 253. M t ki m toán viên hành ngh có th mua toàn b ho c m t b ph n c a m t công ty k toán, ki m toán, và ph i thanh toán cho các cá nhân s h u trư c ñây ho c ngư i th a k c a h . Các kho n thanh toán ñó không ñư c coi là hoa h ng theo quy ñ nh t i ño n 251. Các ho t ñ ng không phù h p v i ngh nghi p k toán, ki m toán 254. M t ki m toán viên hành ngh không nên ñ ng th i tham gia vào ho t ñ ng kinh doanh, ngh nghi p hay ho t ñ ng nào không phù h p v i ngh nghi p k toán, ki m toán ñ có th làm gi m tính chính tr c, khách quan hay tính ñ c l p, ho c danh ti ng c a ngh nghi p và do do không phù h p v i vi c cung c p d ch v chuyên môn. 255. Vi c cung c p hai hay nhi u lo i hình d ch v chuyên môn cùng lúc không t nó làm gi m tính chính tr c, s khách quan hay ñ c l p. 256. Vi c tham gia ñ ng th i vào ho t ñ ng kinh doanh, ngh nghi p hay ho t ñ ng không liên quan ñ n d ch v k toán, ki m toán có th làm nh hư ng ñ n ki m toán viên làm cho ki m toán viên hành ngh ti n hành khó trôi tr y công vi c chuyên môn c a mình và khó tuân theo chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán nên ñư c coi là không phù h p v i thông l chung.

Ti n c a khách hàng
257. Theo quy ñ nh c a pháp lu t hi n hành, ki m toán viên hành ngh không ñư c gi ti n c a khách hàng. Ki m toán viên thu c nhóm cung c p d ch v cho khách hàng cũng không nên tr c ti p nh n ti n phí d ch v do khách hàng tr , tr khi ñư c công ty ki m toán gi i thi u b ng văn b n. 258. M t ki m toán viên hành ngh ñư c y thác nh n ti n phí d ch v c n: a) Gi ti n ñó tách riêng v i ti n c a cá nhân;

63

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
b) Không ñư c s d ng ti n ñó cho m c ñích nào khác là ph i n p ngay vào qu c a công ty; c) Công ty ki m toán ph i h ch toán ngay kho n ti n này vào s k toán c a công ty theo quy ñ nh. Quan h v i ki m toán viên hành ngh khác Nh n các công vi c m i 259. Doanh nghi p khách hàng có th thành l p chi nhánh các t nh, thành ph mà công ty ki m toán hi n th i chưa có văn phòng ho t ñ ng. Trư ng h p này, ki m toán viên hành ngh hi n t i sau khi tham kh o ý ki n c a khách hàng có th yêu c u ki m toán viên hành ngh t i ñ a phương m i thay mình cung c p d ch v chuyên môn. 260. Vi c gi i thi u công vi c có th phát sinh khi khách hàng có yêu c u cung c p các d ch v ho c lĩnh v c ñ c thù ñòi h i các k năng ñ c bi t. Ph m vi d ch v ki m toán ngày càng ñư c m r ng và ñòi h i nh ng ki n th c chuyên sâu và k năng ñ c bi t. Vì không thông d ng nên không ph i công ty ki m toán nào cũng có b ph n có k năng ñ c bi t có th ñáp ng ñư c yêu c u riêng c a khách hàng. 261. Ki m toán viên hành ngh ch nên nh n các d ch v mà h có th hoàn thành v i ñ y ñ k năng, trình ñ ngh nghi p. Do ñó, v n ñ quan tr ng ñ i v i ngh nghi p k toán, ki m toán là vi c ki m toán viên ñư c khuy n khích s d ng d ch v tư v n t nh ng ngư i có ñ kh năng cung c p d ch v tư v n. 262. M t ki m toán viên hành ngh khi thi u m t k năng nào ñó có th không s n lòng gi i thi u khách hàng cho m t ki m toán viên khác có k năng ñó, làm cho khách hàng không ñư c hư ng l i t s tư v n mà h có quy n ñư c nh n. 263. Mong mu n hàng ñ u c a khách hàng là l a ch n ñúng chuyên gia tư v n chuyên nghi p, nh t là khi d ch v tư v n c n k năng ñ c bi t. Do ñó, ki m toán viên hành ngh không nên tìm cách gi i h n s l a ch n tư v n ñ c bi t c a khách hàng, và khi có th , ki m toán viên hành ngh nên khuy n khích khách hàng làm như v y. 264. D ch v tư v n c n ki m toán viên có k năng ñ c bi t có th ñư c yêu c u b ng m t trong các cách sau: a) Do khách hàng t tìm; i) Sau khi th o lu n ho c h i ý ki n c a ki m toán viên hi n t i; ii) Theo yêu c u ho c gi i thi u c a ki m toán viên hi n t i; và iii) Không có s gi i thi u c a ki m toán viên hi n t i; ho c b) Do ki m toán viên hi n t i gi i thi u. 265. Khi m t ki m toán viên hành ngh ñư c khách hàng yêu c u cung c p d ch v hay xin ý ki n tư v n, ki m toán viên c n h i khách hàng xem li u khách hàng ti m năng này ñã có m t ki m toán viên nào chưa. Trư ng h p ñã có m t ki m toán viên hành ngh ñang cung c p d ch v chuyên nghi p thì ki m toán viên hành ngh c n tuân th các th t c quy ñ nh trong các ño n t 266 ñ n 272. N u vi c b nhi m ki m toán viên d n ñ n vi c

64

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
m t ki m toán viên khác b thay th , c n tuân th các th t c quy ñ nh trong các ño n t 273 ñ n 284. 266. Ki m toán viên hành ngh ñư c m i nên gi i h n các d ch v cung c p ñ i v i công vi c nh n ñư c do gi i thi u t ki m toán viên ti n nhi m ho c t khách hàng tr khi chưa có ki m toán viên ti n nhi m. Ki m toán viên ñư c m i có nghĩa v ti n hành các bư c h p lý ñ h tr m i quan h ñang có c a ki m toán viên ti n nhi m v i khách hàng và không nên ñưa ra b t c phê bình nào v các d ch v chuyên môn c a ki m toán viên ti n nhi m mà không t o cơ h i cho ki m toán viên ti n nhi m ti p t c cung c p các d ch v có liên quan. 267. Ki m toán viên hành ngh ñư c khách hàng m i nh n công vi c khác bi t v i công vi c do ki m toán viên ti n nhi m th c hi n hoăc khác v i công vi c ñã ch p nh n ban ñ u do gi i thi u t ki m toán viên ti n nhi m ho c t khách hàng, thì ñư c coi là yêu c u cung c p d ch v hay tư v n riêng r . Trư c khi ch p nh n công vi c lo i này, ki m toán viên ñư c m i nên thông báo cho khách hàng v nghĩa v ngh nghi p ph i liên h v i ki m toán viên ti n nhi m và nên làm vi c này ngay, t t nh t là b ng văn b n, thông báo v cách ti p c n c a khách hàng, b n ch t chung c a yêu c u và yêu c u ki m toán viên ti n nhi m cung c p các thông tin có liên quan c n ñ th c hi n công vi c (n u có). 268. Trư ng h p khách hàng nh t ñ nh không mu n thông báo v i ki m toán viên ti n nhi m thì ki m toán viên ñư c m i ph i xét xem li u các lý do khách hàng ñưa ra có h p lý hay không. Trư ng h p khách hàng không thích liên h v i ki m toán viên ti n nhi m thì không ñư c coi là m t lý do h p lý. 269. Ki m toán viên ñư c m i nên: a) Tuân theo ch d n c a ki m toán viên ti n nhi m ho c c a khách hàng n u các ch d n này không trái v i quy d nh c a pháp lu t hay các quy ñ nh c a H i ngh nghi p; và b) Trong ñi u ki n có th c n thông báo cho ki m toán viên ti n nhi m n i dung và b n ch t c a các d ch v s th c hi n. 270. Khi có 2 ho c nhi u ki m toán viên hành ngh thu c các công ty ki m toán khác nhau cùng cung c p d ch v chuyên môn cho m t khách hàng thì ch c n thông báo cho các ki m toán viên có liên quan tùy theo d ch v c th s cung c p. 271. Ngoài vi c ñưa ra các ch d n v công vi c ñư c gi i thi u, ki m toán viên ti n nhi m nên duy trì liên l c v i ki m toán viên ñư c m i và h p tác v i h trong các yêu c u c n h tr . 272. Khi có yêu c u tham gia ý ki n c a ki m toán viên hành ngh không ph i là ki m toán viên hi n t i v vi c áp d ng các chu n m c hay nguyên t c k toán, ki m toán, báo cáo hay các nguyên t c khác ñ i v i các tình hu ng c th , ki m toán viên c n tham gia ý ki n sao cho không t o ra s c ép không ñáng có lên nh ng ñánh giá hay s khách quan c a ki m toán viên hi n t i. Khi ý ki n c a ki m toán viên ñưa ra không d a trên thông tin ñ y ñ và xác ñáng có th gây khó khăn cho ki m toán viên ñư c m i n u sau ñó các ý ki n này b ch t v n ho c ki m toán viên ñư c m i ñư c khách hàng b nhi m cung c p d ch v . Ki m toán viên ñư c yêu c u tham gia ý ki n nên tìm cách gi m thi u nguy cơ ñưa ra các hư ng d n không phù h p b ng cách c n ti p c n ñư c các thông tin liên quan. Khi ñư c yêu c u ñưa ra ý ki n trong các tình hu ng trên, c n trao ñ i v i ki m toán viên ti n nhi m. Khi ñư c
65

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
khách hàng ñ ng ý, ki m toán viên ti n nhi m nên cung c p cho ki m toán viên ñư c m i t t c các thông tin có liên quan v khách hàng. N u ñư c khách hàng ñ ng ý, ki m toán viên ñư c m i nên cung c p cho ki m toán viên ti n nhi m m t báo cáo b ng văn b n. N u khách hàng không ñ ng ý cho ki m toán viên ti n nhi m cung c p thông tin thì ki m toán viên ñư c m i không nên th c hi n h p ñ ng này. Thay th m t ki m toán viên hành ngh khác 273. Ch doanh nghi p có quy n l a ch n hay thay th chuyên gia tư v n cho h . Khi m t ki m toán viên hành ngh ñư c yêu c u thay th b ng m t ki m toán viên hành ngh khác thì ki m toán viên ñư c m i c n xác ñ nh xem li u có lý do ngh nghi p nào ñ ki m toán viên ti n nhi m không ti p t c công vi c ñó. ði u ñó s không th th c hi n ñư c n u không trao ñ i tr c ti p v i ki m toán viên ti n nhi m. Trư ng h p không có yêu c u c th , ki m toán viên ti n nhi m không nên t ñ ng cung c p thông tin v công vi c kinh doanh c a khách hàng. 274. Các liên h , trao ñ i nói trên giúp cho ki m toán viên ñư c m i xác ñ nh rõ lý do b nhi m ñ quy t ñ nh ch p nh n hay không ch p nh n công vi c này. Các liên h , trao ñ i này còn giúp duy trì m i quan h h u h o gi a các ki m toán viên ñư c khách hàng nh tư v n. 275. Ki m toán viên ti n nhi m có th th o lu n v tình hình c a khách hàng v i ki m toán viên ñư c m i, n u: a) ðã ñư c khách hàng ñ ng ý; ho c b) Phù h p v i quy ñ nh c a pháp lu t. 276. Ki m toán viên ñư c m i ph i b o m t thông tin và s d ng m t cách h p lý các thông tin do ki m toán viên ti n nhi m cung c p. 277. Các thông tin do ki m toán viên ti n nhi m cung c p có th cho th y lý do khách hàng ñưa ra v s thay ñ i ki m toán viên là không ñúng v i th c t . ð ngh thay ñ i ki m toán viên có th do ki m toán viên ti n nhi m gi ý ki n c a mình và ñã th c hi n ñúng các trách nhi m c a m t ki m toán viên hành ngh cho dù có ý ki n khác bi t tr ng y u v nguyên t c v i khách hàng. 278. Các liên h , trao ñ i nói trên s giúp: a) B o v ki m toán viên hành ngh ñ không nh n s b nhi m trong trư ng h p không bi t t t c các thông tin liên quan; b) B o v ch s h u góp v n nh , ngư i có th không ñư c cung c p ñ y ñ thông tin v các tình hu ng d n ñ n ñ ngh thay ñ i ki m toán viên; và c) B o v quy n l i c a ki m toán viên ti n nhi m khi th c hi n nghiêm túc trách nhi m c a ki m toán viên hành ngh . 279. Trư c khi nh n cung c p d ch v chuyên môn thay th ki m toán viên ti n nhi m, ki m toán viên ñư c m i c n: a) Xác ñ nh vi c khách hàng ti m năng ñã thông báo cho ki m toán viên ti n nhi m và ñ ng ý cho h ñư c th o lu n v tình hình c a khách hàng v i ki m toán viên ñư c m i.
66

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
b) Khi yêu c u ñư c liên h v i ki m toán viên ti n nhi m b t ch i, ki m toán viên ñư c m i c n t ch i công vi c tr khi bi t ñ y ñ lý do chính ñáng b ng cách khác. c) Yêu c u ki m toán viên ti n nhi m, sau khi ñư c khách hàng ñ ng ý, cung c p b ng văn b n: i) Lý do chuyên môn trư c khi quy t ñ nh ch p nh n hay t ch i s b nhi m; và ii) Cung c p các thông tin c n thi t ñ có th ñưa ra quy t ñ nh. 280. Khi nh n ñư c yêu c u trao ñ i quy ñ nh s m: ño n 279(c), ki m toán viên ti n nhi m c n

a) Tr l i b ng văn b n các lý do ngh nghi p khi n ki m toán viên ti n nhi m không ti p t c ch p nh n s b nhi m. b) N u có lý do khác c n ñư c gi i thích, ñ m b o là khách hàng ñã ñ ng ý cho cung c p thông tin cho ki m toán viên ñư c m i. N u không ñư c khách hàng ñ ng ý, ki m toán viên ti n nhi m nên nói rõ ñi u này v i ki m toán viên ñư c m i. c) Khi ñư c khách hàng ñ ng ý cho cung c p thông tin cho ki m toán viên ñư c m i ñ có th quy t ñ nh ch p nh n hay t ch i ñ ngh b nhi m, ki m toán viên ti n nhi m nên th o lu n v i ki m toán viên ñư c m i t t c các v n ñ có liên quan ñ n vi c b nhi m mà ki m toán viên ñư c m i c n bi t. 281. N u ki m toán viên ñư c m i không nh n ñư c câu tr l i c a ki m toán viên ti n nhi m trong m t th i gian h p lý mà không có lý do chính ñáng thì ki m toán viên ñư c m i c n c g ng liên h v i ki m toán viên ti n nhi m b ng m i cách. N u v n không nhân ñư c ý ki n ph n h i thì ki m toán viên ñư c m i c n g i thư nói rõ là không có lý do chuyên môn ñ không nh n cung c p d ch v ñó. 282. Vi c khách hàng n phí d ch v c a ki m toán viên ti n nhi m không ph i là lý do chuyên môn ñ ki m toán viên ñư c m i t ch i s b nhi m. 283. Ki m toán viên ti n nhi m nên cung c p cho ki m toán viên ñư c m i các s sách và gi y t c a khách hàng mà h ñang gi sau khi vi c thay ñ i ñã có hi u l c và nên thông báo cho khách hàng bi t v vi c này, tr các gi y t và s sách thu c quy n s h u c a ki m toán viên ti n nhi m. 284. Các trư ng h p ph i t ch c ñ u th u theo quy ñ nh c a pháp lu t ho c yêu c u khác cho các d ch v chuyên nghi p do các ki m toán viên cung c p trên phương ti n thông tin công c ng thì m i ki m toán viên ñ ñi u ki n ñ u có quy n n p th u. N u vi c trúng th u có th d n ñ n vi c thay th m t ki m toán viên khác thì ki m toán viên n p th u nên nói rõ trong tài li u th u là trư c khi ch p nh n, c n có cơ h i liên h v i ki m toán viên ti n nhi m ñ có th hi u rõ lý do ngh nghi p trư c khi ch p nh n s b nhi m này. N u h sơ th u thành công, ki m toán viên nên liên h v i ki m toán viên ti n nhi m theo quy ñ nh t ño n 273 ñ n 283.

Qu ng cáo và gi i thi u
285. Ki m toán viên và công ty ki m toán không ñư c làm qu ng cáo v ki m toán viên, v công ty ho c các d ch v c a mình.

67

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
286. Ki m toán viên và công ty ki m toán ñư c phép trình bày, gi i thi u v ki m toán viên, v công ty và các d ch v c a mình m t cách khách quan, ñúng ñ n, trung th c, xác th c, l ch s và tinh t . 287. Nghiêm c m ki m toán viên và công ty ki m toán có các ho t ñ ng gi i thi u: a) T o ra s mong ñ i gi t o, có tính l a d i hay không ñúng v k t qu d ch v ; b) Ám ch kh năng gây nh hư ng ñ n các tòa án, h i ñ ng xét x , các cơ quan lu t pháp hay quan ch c tương t ; c) T ca ng i không d a trên các thông tin có th ch ng th c ñư c; d) ðưa ra s so sánh v i các ki m toán viên ho c các công ty ki m toán khác; e) ðưa ra nh ng l i ch ng th c hay xác nh n c a t ch c, cá nhân có nh hư ng ñáng k ; f) ðưa ra các tuyên b làm ngư i khác hi u nh m ho c b l a; và g) ðưa ra các xác nh n không ch ng minh ñư c r ng mình là chuyên gia trong m t lĩnh v c d ch v nh t ñ nh. 288. Ki m toán viên và công ty ki m toán ñang ho t ñ ng Vi t Nam không ñư c phép qu ng cáo trên báo hay t p chí xu t b n t i các nư c cho phép qu ng cáo. 289. Trư ng h p trong các ho t ñ ng qu c t , ki m toán viên vi ph m quy ñ nh t i ño n 288, t ch c ngh nghi p nư c x y ra vi ph m ñó c n thông báo cho t ch c ngh nghi p Vi t Nam ñ x lý vi ph m này. 290. ð giúp công chúng bi t ñ n các d ch v mà m t ki m toán viên có th cung c p, H i ngh nghi p có th ñưa thông tin này ra trư c công chúng trên nguyên t c trung th c và bình ñ ng. Hư ng d n v 291. n ph m trình bày, gi i thi u c a ki m toán viên và công ty ki m toán

n ph m gi i thi u, trình bày v ki m toán viên và công ty ki m toán là ñư c ch p nh n n u: a) Vi c gi i thi u ch nh m m c ñích thông báo v i công chúng v tình hình th c t v ki m toán viên, công ty và các d ch v c a công ty; b) Vi c gi i thi u ñư c trình bày m t cách tinh t ; c) Vi c gi i thi u là nghiêm túc, khách quan và chuyên nghi p; và d) Vi c gi i thi u ph i tránh s l p ñi, l p l i thư ng xuyên và n i b t thái quá ñ i v i tên tu i c a ki m toán viên.

292. Các ví d dư i ñây minh h a cho các tình hu ng n ph m t gi i thi u ñư c ch p nh n: a) S b nhi m và khen thư ng: Vì quy n l i c a công chúng và ngh nghi p k toán, ki m toán, vi c b nhi m hay khen thư ng t m qu c gia ho c ñ a phương, hay s trao t ng danh hi u cao quý cho m t ki m toán viên, m t công ty ki m toán nên ñư c qu ng bá. Tuy nhiên, ki m toán viên không nên t n d ng nh ng b nhi m hay các ho t ñ ng nêu trên cho l i th ngh nghi p cá nhân.

68

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
b) Ki m toán viên tìm ki m vi c làm hay công vi c kinh doanh chuyên nghi p: M t ki m toán viên có th thông báo cho các bên quan tâm trên các phương ti n thông tin v vi c mình ñang tìm ki m vi c làm k toán, ki m toán hay cơ h i kinh doanh. M t ki m toán viên có th vi t thư hay tr c ti p ti p c n m t ki m toán viên khác khi tìm vi c làm hay công vi c kinh doanh chuyên nghi p. c) Danh b công c ng: M t ki m toán viên có th ghi tên c a mình vào danh b công c ng, tr các danh b có tính qu ng cáo cho nh ng tên tu i n i ti ng. Vi c ghi tên vào danh b ch nên h n ch v i tên, ñ a ch , s ñi n tho i, tóm t t ngh nghi p và các thông tin c n thi t khác cho phép ngư i s d ng danh b liên l c ñư c v i cá nhân ho c doanh nghi p ghi trên danh b . d) S xu t hi n trên sách báo, các cu c ph ng v n, bài gi ng, ñài phát thanh và truy n hình: Ki m toán viên là tác gi vi t sách hay báo v các ch ñ liên quan ñ n ngh nghi p có th ñưa ra tên và ch ng ch ngh nghi p và tên c a doanh nghi p mình làm vi c nhưng không ñư c ñưa quá chi ti t v các d ch v mà doanh nghi p ñó cung c p. Các quy ñ nh h n ch c a ño n này cũng không áp d ng cho ki m toán viên khi gi ng bài, tr l i ph ng v n trên báo, t p chí, ñài phát thanh ho c truy n hình v ch ñ liên quan ñ n ngh nghi p. Tuy nhiên nh ng gì ki m toán viên vi t ra hay nói ra không ñư c mang tính qu ng cáo v b n thân mình hay doanh nghi p mình mà ph i có cái nhìn khách quan v ch ñ xem xét. Các ki m toán viên có trách nhi m c g ng t i ña ñ ñ m b o r ng nh ng gì cu i cùng ñư c ñưa ra trư c công chúng ñ u tuân th theo các quy ñ nh này. e) Các khóa ñào t o, h i th o: Ki m toán viên và công ty ki m toán có th m i khách hàng, ngư i quan tâm và nhân viên ho c các ki m toán viên khác tham d các khóa ñào t o ho c h i th o. Tuy nhiên không nên t o ra s n i b t thái quá cho tên tu i c a ki m toán viên trong các cu n sách gi i thi u hay các tài li u phát hành liên quan t i ki m toán viên. f) Sách gi i thi u và các tài li u ch a ñ ng các thông tin k thu t: Sách gi i thi u và các tài li u khác có tên c a ki m toán viên và có các thông tin k thu t ñ h tr nhân viên hay khách hàng có th ñư c phát hành cho nh ng cá nhân và t ch c có quan tâm hay các ki m toán viên khác. g) Tuy n nhân viên: Các v trí thi u nhân viên th t s có th ñư c thông báo cho công chúng thông qua b t c phương ti n thông tin nào thư ng th y các v trí nhân viên tương t . Vi c thông báo tóm t t v công vi c ho c v m t ho c nhi u d ch v mà ki m toán viên cung c p cho khách hàng là ch p nh n ñư c, nhưng không nên ch a ñ ng các y u t mang tính ch t qu ng cáo. Không nên có b t c g i ý nào r ng các d ch v mình cung c p là t t hơn các d ch v do ki m toán viên và các công ty ki m toán khác cung c p vì b t kỳ lý do nào. Trong các n ph m xu t b n cung c p cho các trư ng h c, các t ch c ñào t o khác ñ thông báo cho sinh viên, cá nhân ñã t t nghi p v các cơ h i ngh nghi p k toán, ki m toán có th mô t chi ti t hơn các d ch v cung c p cho xã h i. Các quy ñ nh này có th ñư c n i r ng hơn n u thông báo tuy n d ng ñư c th hi n trong m t t báo chuyên dành cho tuy n nhân viên.
69

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
h) Qu ng bá cho khách hàng: Ki m toán viên có th ti n hành công vi c qu ng bá cho khách hàng nhưng ph i ñ m b o m c ñích qu ng bá ñ u vì l i ích c a khách hàng. i) T rơi: Ki m toán viên và công ty ki m toán có th phát hành t gi i thi u v ki m toán viên và công ty ki m toán cho khách hàng ho c t ch c, cá nhân t nguy n chưa ph i là khách hàng: - M t b n tóm t t th c t và khách quan v các d ch v cung c p; và - M t cu n danh b ñưa ra tên c a các thành viên Ban Giám ñ c, nhân viên c p cao, ñ a ch văn phòng, tên và ñ a ch c a các chi nhánh. j) Văn phòng ph m và bi n tên: Văn phòng ph m và gi y t làm vi c c a ki m toán viên c n phù h p v i chu n m c ngh nghi p, yêu c u c a pháp lu t và t ch c ngh nghi p v tên công ty, tên Giám ñ c và nh ng ngư i tham gia vào công vi c; vi c miêu t v ngh nghi p, lôgô và các ch cái l a ch n, các ñ a phương và ñ t nư c ñang hành ngh ; ñ a ch ñ i di n cho công ty... Không ñư c mô t chi ti t các d ch v cung c p. Bi n tên c a công ty cũng c n tuân theo các quy ñ nh này. k) Thông báo trên báo chí: Có th s d ng các t báo hay t p chí thích h p ñ thông báo v i công chúng v vi c thành l p công ty hay chi nhánh m i, v s thay ñ i trong t ch c công ty, thay ñ i ki m toán viên, thay ñ i ñ a ch công ty. Nh ng thông báo như v y nên h n ch dư i d ng m t gi i thi u v a ñ ñưa ra các thông tin và nên xét ñ n tính thích h p c a khu v c phát hành báo hay t p chí này và s l n ñăng báo. l) Vi c ñưa tên c a ki m toán viên vào tài li u do khách hàng phát hành: Khi khách hàng ñ ngh xu t b n Báo cáo ki m toán c a m t ki m toán viên liên quan ñ n các ho t ñ ng kinh doanh hi n t i c a khách hàng ho c liên quan ñ n s hình thành m t d ch v m i, ki m toán viên c n ti n hành các bư c ñ ñ m b o r ng b i c nh mà báo cáo xu t b n ra s không d n ñ n vi c công chúng b nh m l n v b n ch t và ý nghĩa c a b n báo cáo. Trong trư ng h p này, ki m toán viên c n thông báo cho khách hàng bi t trư c khi xu t b n báo cáo này c n ph i ñư c ki m toán viên ñ ng ý trư c. ði u này ñư c th c hi n tương t ñ i v i các tài li u khác do khách hàng xu t b n có tên c a ki m toán viên ho t ñ ng v i tư cách chuyên nghi p ñ c l p. Vi c này không lo i tr vi c ñưa tên c a ki m toán viên vào Báo cáo thư ng niên c a khách hàng. Khi các ki m toán viên v i tư cách cá nhân c a mình liên k t v i, ho c làm vi c m t t ch c c n s d ng tên c a ki m toán viên trên văn phòng ph m ho c các tài li u khác, ki m toán viên c n ñ m b o r ng thông tin này không ñư c s d ng theo cách có th khi n công chúng tin r ng có m i liên h khác v i t ch c này v i tư cách chuyên nghi p ñ c l p.
- PH N C ÁP D NG CHO NGƯ I CÓ CH NG CH KI M TOÁN VIÊN HO C CH NG CH HÀNH NGH K TOÁN LÀM VI C TRONG CÁC DOANH NGHI P, T CH C

70

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
Các quy ñ nh dư i ñây áp d ng cho nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c có Ch ng ch hành ngh k toán nhưng làm vi c trong các doanh nghi p và t ch c không ph i là doanh nghi p k toán, ki m toán. Ngoài vi c ph i áp d ng các quy ñ nh trong Ph n A h còn ph i áp d ng các quy ñ nh trong ph n C. Các quy ñ nh này ñư c áp d ng cho các tình hu ng c th . N u th y khó khăn khi th c hi n thì các ñ i tư ng nói trên có th nh cơ quan qu n lý Nhà nư c ho c H i ngh nghi p c a h h tr . V trí và trách nhi m 293. Các nhà ñ u tư, các nhà cung c p, ch doanh nghi p và nh ng ñ i tư ng khác trong c ng ñ ng doanh nghi p cũng như Chính ph và công chúng nói chung ñ u d a vào công vi c c a nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c. Nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c có th ch u trách nhi m m t cách ñ c l p ho c liên ñ i v vi c l p và báo cáo các thông tin tài chính và các thông tin khác mà các t ch c s d ng lao ñ ng và các bên th ba s d ng. H cũng có th ch u trách nhi m v vi c ñ m b o h th ng qu n lý tài chính hi u qu và ñưa ra nh ng l i khuyên ñúng ñ n liên quan ñ n hàng lo t các v n ñ v ho t ñ ng kinh doanh. 294. Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c có th là m t ngư i làm công ăn lương, m t thành viên h p danh, giám ñ c (có th là giám ñ c ñi u hành ho c không ñi u hành), ch m t hãng riêng, m t ngư i tình nguy n hay là m t ngư i làm vi c cho m t hay nhi u t ch c c th . Hình th c pháp lý c a m i quan h gi a ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c v i t ch c thuê lao ñ ng, n u có, không có nh hư ng t i trách nhi m v ñ o ñ c ngh nghi p c a nh ng ngư i này. 295. M t ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c có trách nhi m th c hi n các m c tiêu chính ñáng c a doanh nghi p, t ch c ñó. Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p này không c n tr ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c trong vi c hoàn thành t t các trách nhi m ñó. Tuy nhiên chu n m c yêu c u ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c xem xét các trư ng h p mà vi c th c hi n các trách nhi m này có th gây xung ñ t v i trách nhi m tuy t ñ i c a h là ph i tuân th nh ng nguyên t c cơ b n c a chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p. 296. M t ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c thư ng gi v trí cao c p trong m t t ch c. Khi v trí càng cao thì h càng có nhi u kh năng và cơ h i ñ gây nh hư ng ñ n các s ki n, thông l và các quan ñi m trong t ch c. Như v y, công chúng mong mu n ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c ph i khuy n khích phát tri n văn hóa doanh nghi p d a trên cơ s ñ o ñ c ngh nghi p trong t ch c s d ng lao ñ ng theo ñó các lãnh ñ o c p cao c a doanh nghi p luôn coi tr ng cách hành x ñúng ñ n.

71

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
297. Các ví d dư i ñây ch nh m minh h a cách th c áp d ng khuôn kh nh n th c chung. Các ví d này không ph i và cũng không nên ñư c coi là toàn b các tình hu ng có th t o ra nh ng nguy cơ v s tuân th các nguyên t c mà ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c có th g p ph i. Do v y, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c không th ch làm theo nh ng ví d này mà ph i tham chi u ñ n khuôn kh c a chu n m c trong t ng trư ng h p c th . Các nguy cơ và bi n pháp b o v 298. Vi c tuân th các nguyên t c cơ b n c a chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p có th b ñe d a trong r t nhi u trư ng h p. Các lo i nguy cơ ñư c phân lo i như sau: a) Nguy cơ do tư l i; b) Nguy cơ t ki m tra; c) Nguy cơ v s bào ch a; d) Nguy cơ t s quen thu c; và e) Nguy cơ b ñe d a. Các nguy cơ này ñã ñư c quy ñ nh trong Ph n A c a Chu n m c ð o ñ c này. 299. Ví d v các trư ng h p có th gây ra nguy cơ do tư l i ñ i v i m t ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c bao g m nhưng không gi i h n nh ng trư ng h p sau: a) Các l i ích tài chính, kho n cho vay hay b o lãnh. b) Các th a thu n ho c các kho n thù lao có tính ưu ñãi. c) S d ng tài s n t p th cho m c ñích cá nhân không phù h p. d) Lo l ng v s m t vi c làm. e) Áp l c thương m i t bên ngoài t ch c s d ng nhân viên. 300. Các trư ng h p có th t o ra nguy cơ t ki m tra bao g m nhưng không gi i h n các quy t ñ nh kinh doanh hay s li u c n ñư c soát xét hay gi i trình b i chính ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c ch u trách nhi m ñưa ra nh ng quy t ñ nh ñó hay chu n b nh ng s li u ñó. 301. Khi th c hi n các m c tiêu chính ñáng c a t ch c s d ng lao ñ ng, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c có th qu ng bá v th c a t ch c ñó. Nhìn chung, nh ng hành ñ ng như v y thư ng không gây ra nguy cơ t s bào ch a v i ñi u ki n ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c không ñưa ra b t c m t tuyên b nào không chính xác hay ch a ñ ng nh ng thông tin sai l ch. 302. Ví d v các trư ng h p có th gây ra nguy cơ t s quen thu c bao g m nhưng không gi i h n vi c:
72

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
• Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k cho các doanh nghi p, t ch c ñang gi v trí có th gây nh hư tài chính ho c báo cáo phi tài chính ho c các quy t ñ nh kinh viên trong quan h gia ñình ru t th t hay quan h gia ñình tr c ti trí có th tư l i t s nh hư ng ñó. toán ñang làm vi c ng ñ n các báo cáo doanh l i có thành p c a h gi các v

• Có s c ng tác lâu dài v i các m i quan h kinh doanh có nh hư ng ñ n các quy t ñ nh kinh doanh. • Nh n quà bi u hay ñ i x ưu ñãi, tr khi giá tr c a món quà ñó th c s là không ñáng k . 303. Ví d v các trư ng h p có th t o ra nguy cơ b ñe d a bao g m nhưng không gi i h n vi c: • Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c ho c thành viên trong quan h gia ñình ru t th t hay quan h gia ñình tr c ti p c a h b ñe d a cho thôi vi c hay b thay th do b t ñ ng v vi c áp d ng nguyên tác k toán hay cách th c báo cáo thông tin tài chính. • Ngư i có kh năng chi ph i c g ng gây nh hư ng ñ n quá trình ra quy t ñ nh, ví d , trong vi c ký h p ñ ng hay vi c áp d ng m t nguyên t c k toán. 304. Trong m t s trư ng h p nh t ñ nh, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c cũng g p ph i các nguy cơ ñ c bi t ñ i v i s tuân th m t ho c nhi u nguyên t c cơ b n c a chu n m c ñ o ñ c. Nh ng nguy cơ ñ c bi t này không th phân lo i ñư c. Trong t t c các m i quan h ngh nghi p hay quan h kinh doanh, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c luôn ph i c nh giác ñ i v i nh ng trư ng h p và nguy cơ như v y. 305. Các bi n pháp b o v có th lo i b hay làm gi m nh các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c ñư c phân thành hai lo i l n sau ñây: a) Các bi n pháp b o v do pháp lu t và chu n m c quy ñ nh; và b) Các bi n pháp b o v do môi trư ng làm vi c t o ra. 306. Ví d v các bi n pháp b o v do pháp lu t và chu n m c quy ñ nh ñư c trình bày chi ti t trong ño n 48 c a Ph n A trong Chu n m c này. 307. Các bi n pháp b o v do môi trư ng làm vi c t o ra bao g m nhưng không gi i h n : • H th ng giám sát doanh nghi p c a t ch c s d ng lao ñ ng hay các cơ ch giám sát khác. • Các chu n m c ñ o ñ c và chương trình th c hi n c a t ch c s d ng lao ñ ng. • Th t c tuy n ngư i trong t ch c thuê d ch v và t m quan tr ng ph i tuy n các nhân viên c p cao có năng l c. • H th ng ki m soát n i b m nh. • Các bi n pháp k lu t thích h p.

73

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
• S quan tâm c a Ban lãnh ñ o ñ n hành vi ñ o ñ c ngh nghi p và kỳ v ng vào nhân viên s hành ñ ng theo ñ o ñ c ngh nghi p. • Các chính sách và th t c th c hi n và theo dõi ch t lư ng làm vi c c a nhân viên. • Trao ñ i k p th i cho t t c nhân viên v các chính sách và th t c c a t ch c s d ng lao ñ ng và nh ng thay ñ i trong các chính sách và th t c này. Có chương trình giáo d c và ñào t o phù h p v nh ng chính sách và th t c ñó. • Nh ng chính sách và th t c t o ñi u ki n và khuy n khích nhân viên trao ñ i thông tin v i các c p cao hơn trong n i b t ch c s d ng lao ñ ng v b t c v n ñ ñ o ñ c ngh nghi p nào làm h lo l ng mà không lo s b trù d p. • Tham v n v i ngư i làm ngh k toán và ki m toán thích h p khác. 308. Trong các trư ng h p, khi ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c tin r ng v n còn hành vi vi ph m ñ o ñ c ngh nghi p c a các nhân viên khác trong doanh nghi p và t ch c thì ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñó c n xin ý ki n tư v n v pháp lu t. Trong trư ng h p hành vi vi ph m là ñáng k m c dù t t c các bi n pháp b o v ñã ñư c áp d ng mà v n không làm gi m m i nguy cơ ñó t i m c có th ch p nh n ñư c thì ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñó có th ph i quy t ñ nh thôi vi c. Các xung ñ t ti m năng 309. Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c có trách nhi m tuân th các nguyên t c cơ b n c a chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p. Tuy nhiên, ñôi khi v n x y ra mâu thu n gi a trách nhi m c a ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c v i t ch c thuê h và nghĩa v ngh nghi p ph i tu n th các nguyên t c cơ b n. Thông thư ng, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán c n ng h các m c tiêu chính ñáng và ñúng ñ n c a ch doanh nghi p và các quy t c và th t c ñã quy ñ nh ñ ñ t ñư c nh ng m c tiêu ñó. Tuy nhiên, trư ng h p s tuân th các nguyên t c cơ b n có nguy cơ b nh hư ng, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c ph i cân nh c cách gi i quy t nh ng tình hu ng này. 310. Do ph i có trách nhi m ñ i v i doanh nghi p, t ch c thuê mình, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán có th b gây áp l c bu c ph i hành ñ ng hay x s theo cách có th nh hư ng tr c ti p hay gián ti p ñ n vi c tuân th các nguyên t c cơ b n c a chu n m c ñ o ñ c. Nh ng áp l c này có th ñư c th hi n m t cách tr c ti p hay gián ti p t ngư i giám sát, trư ng phòng, giám ñ c hay cá nhân khác trong n i b t ch c mà h làm vi c. Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c có th ph i: • Hành ñ ng trái v i pháp lu t hay các quy ñ nh. • Hành ñ ng trái v i các chu n m c k thu t hay chu n m c ngh nghi p.

74

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
• T o ra l i ích chi n lư c không phù h p v i pháp lu t và chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p. • Nói d i, gi im l ng hay c tình làm cho ngư i khác, ñ c bi t là ki m toán viên c a doanh nghi p, t ch c ho c cơ quan qu n lý chuyên ngành, hi u nh m. • ðưa ra ho c có liên quan ñ n báo cáo tài chính, báo cáo phi tài chính th hi n sai l ch m t cách cơ b n các s ki n, bao g m c các công b , như: Báo cáo tài chính; Báo cáo kê khai n p thu ho c quy t toán thu ; Báo cáo v vi c tuân th pháp lu t; hay Báo cáo theo yêu c u c a U ban Ch ng khoán Nhà nư c.

311. T m quan tr ng c a các nguy cơ phát sinh t các áp l c, như nguy cơ b ñe d a, c n ñư c ñánh giá và, n u nh ng nguy cơ ñe d a ñó là ñáng k , thì ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c c n xem xét và áp d ng các bi n pháp b o v c n thi t ñ lo i b hay gi m nh các nguy cơ ñó xu ng m c ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v có th bao g m: • Xin ý ki n tư v n ngay trong n i b doanh nghi p, t ch c thuê lao ñ ng, c a chuyên gia tư v n chuyên nghi p ñ c l p hay c a t ch c ngh nghi p có liên quan. • Xây d ng và th c hi n quy trình gi i quy t tranh ch p trong n i b t ch c thuê lao ñ ng. • Xin ý ki n tư v n c a chuyên gia pháp lu t. Chu n b và báo cáo thông tin 312. Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c thư ng tham gia vào vi c chu n b và báo cáo nh ng thông tin ñ công b ra công chúng hay ñư c s d ng b i ngư i khác trong và ngoài t ch c thuê h . Nh ng thông tin này có th bao g m thông tin tài chính hay thông tin qu n lý, như thông tin d toán, báo cáo tài chính, th o lu n và phân tích ph c v cho m c ñích qu n lý, và thư gi i trình c a Ban Giám ñ c cung c p cho các ki m toán viên trong quá trình ki m toán báo cáo tài chính. Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c l p hay trình bày nh ng thông tin này m t cách công b ng, trung th c và phù h p v i các chu n m c chuyên môn liên quan sao cho thông tin ñư c hi u theo ñúng ng c nh c a nó. 313. Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c ch u trách nhi m l p ho c phê duy t báo cáo tài chính thông thư ng cho m c ñích công b ra bên ngoài c a t ch c thuê lao ñ ng c n ñ m b o r ng nh ng báo cáo tài chính này ñư c trình bày theo ñúng các chu n m c và quy ñ nh v báo cáo tài chính. 314. Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c có trách nhi m ñ m b o các thông tin thu c trách nhi m c a ngư i ñó ph i:
75

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
a) Ph n ánh rõ ràng, trung th c b n ch t th c c a các giao d ch kinh doanh, tài s n hay công n ; b) Phân lo i và ghi nh n m t cách k p th i và ñúng ñ n; và c) Báo cáo m t cách chính xác và ñ y ñ trên các khía c nh tr ng y u. 315. Nguy cơ vi ph m các nguyên t c cơ b n c a chu n m c ñ o ñ c có th x y ra (ví d , nguy cơ do tư l i, b ñe d a ñ i v i tính khách quan hay năng l c chuyên môn và tính th n tr ng) khi ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c b gây áp l c t bên ngoài, do tư l i d n ñ n làm sai l ch ho c có liên quan ñ n vi c ñưa ra các thông tin sai l ch. 316. M c ñ nghiêm tr ng c a các nguy cơ này ph thu c vào các y u t như ngu n gây áp l c và m c ñ mà thông tin ñó b làm sai l ch ho c có th b làm sai l ch. M c ñ nghiêm tr ng c a các nguy cơ c n ñư c ñánh giá và, n u nh ng nguy cơ này rõ ràng là ñáng k , ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c c n xem xét và áp d ng các bi n pháp b o v c n thi t ñ lo i b hay gi m nh các nguy cơ ñó xu ng m c ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v có th bao g m vi c báo cáo v i Ban Giám ñ c, trao ñ i v i b ph n ki m toán n i b , ban ki m soát hay t ch c ngh nghi p có liên quan. 317. Khi không th gi m nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c c n t ch i vi c liên quan ñ n nh ng thông tin sai l ch ho c gây nh m l n. N u ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán bi t r ng vi c ñưa ra các thông tin sai l ch là nghiêm tr ng hay l p l i nhi u l n c n thông báo cho cơ quan h u quan theo quy ñ nh. Trư ng h p này, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán có th trao ñ i v i chuyên gia pháp lu t hay quy t ñ nh thôi vi c. Hành ñ ng v i ñ y ñ k năng chuyên môn 318. Nguyên t c cơ b n v năng l c chuyên môn và tính th n tr ng ñòi h i ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c ch nên ñ m ñương các tr ng trách mà ngư i ñó t cho là ñ năng l c, kinh nghi m ho c ñư c ñào t o c th . Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c không ñư c c ý làm ch doanh nghi p hi u nh m v trình ñ chuyên môn hay kinh nghi m c a mình, khi c n thi t cũng c n ph i xin ý ki n tư v n và h tr c a chuyên gia có trình ñ cao hơn. 319. Các trư ng h p làm cho ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c không th c hi n ñư c nhi m v v i năng l c chuyên môn và tính th n tr ng phù h p bao g m: • Không ñ th i gian. • Thông tin không hoàn ch nh, không ñ y ñ . • Không ñ kinh nghi m và hi u bi t. • Không ñ ngu n l c ñ th c hi n nhi m v m t cách ñúng ñ n.
76

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
320. M c ñ nghiêm tr ng c a các nguy cơ này s ph thu c vào các y u t như th i gian công tác c a ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c; m c ñ giám sát c a c p qu n lý và ñi u ki n làm vi c trong doanh nghi p, t ch c. M c ñ nghiêm tr ng c a các nguy cơ nên ñư c ñánh giá và, n u nh ng nguy cơ này là ñáng k , ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c c n xem xét và áp d ng các bi n pháp b o v c n thi t ñ lo i b hay gi m nh các nguy cơ ñó xu ng m c ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v có th ñư c xem xét bao g m: • ðào t o b sung ho c có chuyên gia tư v n. • ð m b o ñ th i gian th c hi n nhi m v ñư c giao. • Tìm ki m s h tr t nh ng ngư i có chuyên môn thích h p. • Thư ng xuyên: Báo cáo v i ban giám ñ c; Trao ñ i v i chuyên gia ñ c l p; hay Trao ñ i v i t ch c ngh nghi p có liên quan.

321. Khi không th lo i b hay làm gi m nh các nguy cơ xu ng m c có th ch p nh n ñư c, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c c n xem xét li u có nên t ch i th c hi n nhi m v ñư c giao, ho c quy t ñ nh thôi vi c. L i ích tài chính 322. Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c có th có l i ích tài chính tr c ti p, hay l i ích tài chính cho ngư i trong quan h gia ñình ru t th t hay quan h gia ñình tr c ti p. Trong m t s trư ng h p, nh ng l i ích tài chính này có th làm phát sinh các nguy cơ ñ i v i s tuân th các nguyên t c cơ b n. Ví d , nguy cơ tư l i làm nh hư ng ñ n tính khách quan, các thông tin nh y c m v giá c . Ví d v nh ng trư ng h p có th t o ra các nguy cơ v s tư l i bao g m nhưng không gi i h n nh ng tình hu ng sau ñây mà ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c hay ngư i thân trong gia ñình hay h hàng thân thi t c a h : • N m gi l i ích tài chính tr c ti p hay gián ti p trong doanh nghi p, t ch c và giá tr c a l i ích tài chính ñó có th b nh hư ng tr c ti p b i các quy t ñ nh do ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñưa ra; • ðư c hư ng các kho n ti n thư ng d a trên l i nhu n và giá tr c a kho n ti n thư ng ñó có th b nh hư ng tr c ti p b i các quy t ñ nh do ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñưa ra; • N m gi tr c ti p hay gián ti p quy n mua c ph n trong doanh nghi p, t ch c và giá tr c a quy n mua c ph n ñó có th b nh hư ng tr c ti p b i các quy t ñ nh do ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c ch ng ch hành ngh k toán th c hi n; • N m gi tr c ti p hay gián ti p quy n mua c ph n trong doanh nghi p, t ch c; ho c
77

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
• Có ñ ñi u ki n ñ ñư c quy n mua c ph n, quy n huy ñ ng v n cho doanh nghi p. 323. Khi ñánh giá m c ñ nghiêm tr ng c a nguy cơ và các bi n pháp b o v thích h p ñ lo i b hay làm gi m nh nguy cơ này xu ng m c ch p nh n ñư c, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c ph i xem xét b n ch t c a l i ích tài chính ñó, b ng cách ñánh giá m c ñ c a l i ích tài chính và ñây là l i ích tr c ti p hay gián ti p. 324. N u các nguy cơ ñư c ñánh giá là ñáng k , thì ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c c n cân nh c và áp d ng các bi n pháp b o v c n thi t ñ lo i b hay làm gi m nh các nguy cơ này xu ng m c ch p nh n ñư c. Các bi n pháp b o v có th bao g m: • Chính sách và th t c tr lương, tr thư ng cho ban lãnh ñ o doanh nghi p, t ch c ph i có s ki m soát ch t ch hơn. • Công khai t t c các lo i l i ích liên quan, các k ho ch bán c phi u cho nh ng ngư i trong b máy qu n lý ñi u hành trong doanh nghi p, t ch c. • Thư ng xuyên báo cáo v i Ban Giám ñ c, trao ñ i v i chuyên gia ñ c l p hay t ch c ngh nghi p có liên quan. • Th c hi n ki m toán n i b hay ñ c l p theo quy ñ nh. • ðào t o, c p nh t v các chu n m c ngh nghi p, các văn b n pháp lu t m i và các quy ñ nh khác xung quanh v n ñ mua bán c phi u. 325. Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c không ñư c cung c p thông tin hay s d ng thông tin bí m t ñ thu l i cá nhân. H il Ch p nh n các ưu ñãi 326. Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c hay ngư i thân trong quan h gia ñình ru t th t ho c quan h gia ñình tr c ti p có th ñư c ñ ngh nh n các ưu ñãi. Các ưu ñãi có th ñư c th hi n dư i nhi u hình th c khác nhau như quà bi u, chiêu ñãi, ñ i x ưu ñãi, quan h tình b n hay lòng trung thành theo cách th c không phù h p. 327. Vi c nh n ñư c các ñ ngh ưu ñãi có th t o ra các nguy cơ ñ i v i s tuân th các nguyên t c cơ b n c a chu n m c ñ o ñ c. Khi ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c hay ngư i thân trong quan h gia ñình ru t th t ho c quan h gia ñình tr c ti p c a h ñư c ñ ngh nh n các ưu ñãi, vi c này c n ñư c cân nh c c n th n. Các nguy cơ do tư l i làm nh hư ng ñ n tính khách quan hay tính b o m t x y ra khi kho n ưu ñãi ñư c ñưa ra nh m c g ng gây nh hư ng m t cách không ñúng ñ n t i các hành ñ ng hay quy t ñ nh; ho c ñ khuy n khích hành vi b t h p pháp hay không trung th c; hay ñ có ñư c thông tin bí m t. Các nguy cơ b ñe d a làm nh hư ng ñ n tính khách quan hay tính b o m t x y ra n u ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c hay ngư i thân trong quan h gia ñình ru t th t ho c quan

78

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
h gia ñình tr c ti p c a h ch p nh n ưu ñãi và sau ñó b ñe d a công b chuy n nh n ưu ñãi này nh m gây thi t h i cho danh ti ng c a h . 328. M c ñ nghiêm tr ng c a nh ng nguy cơ này s ph thu c vào b n ch t, giá tr và d tính ti m n ñ ng sau s m i chào ñó. N u m t bên th ba ñư c cung c p toàn b các thông tin liên quan nh n xét vi c nh n ưu ñãi này là không nghiêm tr ng và không nh m m c ñích khuy n khích các hành vi vi ph m ñ o ñ c ngh nghi p, thì ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c có th k t lu n r ng các ưu ñãi ñư c ñưa ra là phù h p v i thông l kinh doanh và nói chung có th k t lu n r ng không có nguy cơ ñáng k ñ i v i s tuân th các nguyên t c cơ b n c a chu n m c ñ o ñ c. 329. N u các nguy cơ ñư c ñánh giá là ñáng k , thì ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c c n cân nh c và áp d ng các bi n pháp b o v thích h p ñ lo i b hay làm gi m nh các nguy cơ này xu ng m c ch p nh n ñư c. Khi không th lo i b hay làm gi m nh các nguy cơ này xu ng m c ch p nh n ñư c thông qua áp d ng các bi n pháp b o v , thì ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c không nên nh n các s ưu ñãi này. Do các nguy cơ th c s hay mang tính hình th c t i s tuân th các nguyên t c cơ b n phát sinh không ch có khi ñã ch p nh n m t s ưu ñãi mà ñôi khi nguy cơ này x y ra ngay khi m i ñưa ra l i m i chào ưu ñãi, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c c n áp d ng các bi n pháp b o v b sung. Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c c n ñánh giá r i ro ñi kèm v i t t c các ki u m i chào như v y và xem xét li u có nên áp d ng các bi n pháp sau: a) Thông báo cho các c p lãnh ñ o cao hơn hay nh ng ngư i trong b máy qu n lý ñi u hành c a t ch c thuê lao ñ ng ngay khi nh n ñư c các ñ ngh ưu ñãi; b) Thông báo cho bên th ba v vi c m i chào ñó, ví d , t ch c ngh nghi p hay ch doanh nghi p c a ngư i th c hi n vi c m i chào ñó; tuy nhiên, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c c n xin ý ki n tư v n c a các chuyên gia pháp lu t trư c khi th c hi n bi n pháp nói trên; và c) Thông báo cho ngư i thân trong quan h gia ñình ru t th t hay quan h gia ñình tr c ti p bi t v các nguy cơ và các bi n pháp b o v trong trư ng h p nh ng ngư i này ñang trong các tình hu ng có th d n ñ n vi c nh n ñư c các ñ ngh ưu ñãi, ví d , do v trí công vi c c a h ; và d) Thông báo cho các c p lãnh ñ o cao hơn hay nh ng ngư i trong b máy qu n lý ñi u hành c a t ch c thuê mình trong trư ng h p ngư i thân trong quan h gia ñình ru t th t ho c quan h gia ñình tr c ti p c a mình làm vi c cho ñ i th c nh tranh hay nhà cung ng ti m năng c a t ch c ñó. ðưa ra các ưu ñãi 330. Trong m t s trư ng h p, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c có th b cho r ng hay ch u áp l c

79

Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn
ph i ñưa ra các kho n ưu ñãi ñ thay ñ i ý ki n c a cá nhân hay t ch c khác, gây nh hư ng ñ n quá trình ra quy t ñ nh hay ñ l y thông tin bí m t. 331. Áp l c như v y có th xu t phát t chính t ch c thuê h , ví d , t ñ ng nghi p hay c p trên. Áp l c cũng có th xu t phát t vi c các cá nhân hay t ch c bên ngoài g i ý các hành ñ ng hay quy t ñ nh kinh doanh có th làm l i ñ i v i t ch c thuê d ch v nhưng có nh hư ng không ñúng ñ n ñ n ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c. 332. Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c trong các doanh nghi p, t ch c không nên ñưa ra các ñ ngh v s ưu ñãi có nh hư ng không ñúng ñ n lên quy t ñ nh chuyên môn c a bên th ba. 333. Trong trư ng h p b áp l c ph i ñưa ra các ñ ngh ưu ñãi không phù h p v i chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p t chính n i b t ch c thuê mình, ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c c n tuân theo các nguyên t c và hư ng d n liên quan ñ n vi c gi i quy t xung ñ t v ñ o ñ c ngh nghi p quy ñ nh trong Ph n A c a Chu n m c ð o ñ c Ngh nghi p này./.

80

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->