P. 1
Chuyen de May Tinh CASIO

Chuyen de May Tinh CASIO

|Views: 15|Likes:
Được xuất bản bởiNguyễn Hải Linh Chi

More info:

Published by: Nguyễn Hải Linh Chi on Jun 09, 2013
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/26/2014

pdf

text

original

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG TRI

10 - 2010
Chuyên đề sử dụng máy
tính CASIO fx570ES trong
dạy học vật lý


Nguyễn Hoàng Nam
Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn

Chuyên đề sử dụng máy tính CASIO fx570ES trong dạy học vật lý 2010

1

A. Mở đầu:
Máy tính CASIO fx570ES là loại máy tính cầm tay dùng trong tính toán khoa học. Máy
tính có nhiều tính năng dùng cho các tính toán khoa học và các tính toán trong vật lý. Máy
tính cho phép thực hiện đựơc nhiều loại phép tính:
- Các phép tính thông thường cộng, trừ, nhân, chia
- Các phép tính với các hàm siêu việt sin, cos, tan, log, ln, e
x
, x
n
...
- Giải các phương trình thông thường như phương trình bâc 2, bậc 3, hệ phương trình 2, 3
ẩn
- Giải một phương trình bất kỳ với chức năng SOLVE
- Tính toán với một biểu thức có tối đa 6 biến số với chức năng CALC
- Phép tính đạo hàm, tích phân
- Phép tính số phức
- Phép tính ma trận
- Phép tính Vec tơ
- Phép tính thống kê
- Cho phép tạo một bảng số từ một chức năng
Ngoài ra máy tính còn lưu 40 hằng số khoa học, cho phép hiển thị (biểu thức) phép tính như
sách giáo khoa
Như vậy ngoài việc tính toán thông thường còn có thể sử dụng máy tính để hổ trở giải nhanh
một số bài toán vật lý.
Việc khai thác và sử dụng máy tính phụ thuộc nhiều vào kiến thức vật lý và kỹ năng sử dụng
máy tính. Hiện nay hầu hết các học sinh sử dụng máy tính cầm tay loại CASIO fx570ES. Tuy
loại máy tính này có rất nhiều chức năng nhưng học sinh cũng chỉ sử dụng một số ít chức năng
để tính toán và chưa khai thác được nhiều các lợi thế của máy tính cho công việc học tập.
Ngược lại đa số giáo viên không dùng loại máy tình này, do nhiều nguyên nhân trong đó có
nguyên nhân là hệ thống bài vật lý phổ thông của chúng ta là loại bài tập giả định, không thực
tế các số liệu đều được cho tròn số, khác hẳn với hệ thống bài tập Vật lý của các nước có nền
giáo dục phát triển. Nhưng không phải vì vậy mà giáo viên không cần biết cách sử dụng máy
tính. Việc tìm hiểu và sử dụng loại dụng cụ này trong dạy học sẽ mang lại một số lợi ích như
giúp nâng cao năng lực của giáo viên trong việc thiết kế các loại bài kiểm tra, đề trắc nghiệm.
và giúp nâng cao uy tín của giáo viên trong day học.
Phạm vi bài viết này chỉ đề cập đến loại máy tính CASIO fx570ES với hai nội dung:
1. Sử dụng chức năng CALC để giải một số bài toán vật lý:
2. Sử dụng phép tính số phức để giải một số bài toán tổng hợp dao động và một số bài
toán điện xoay chiều
Hy vọng với bài viết này các thầy cô giáo sẽ làm quen với cách sử dụng máy tính cho dạy học
vật lý đồng thời làm cơ sở để khai thác thêm các chức năng khác của máy tính vào công việc
dạy học của mình. Làm tăng năng lực tính toán vật lý và tăng uy tín của thầy cô đối với học
sinh.

Chuyên đề sử dụng máy tính CASIO fx570ES trong dạy học vật lý 2010

2

B. Nội dung:
I dng chức nng tính ton một iu thức:
iểm đc trưng của CALC là cho phép nhập vào biểu thức phép tính toán bao gồm các biến,
sau đó đưa các giá trị vào các biến và thực hiện phép tính toán:
Có thể sử dụng CALC trong Mode COMP (
MODE
,
1
), hoc trong Mode COMP (
MODE
,
2
)
 c oại iu thức đc h tr ởi :
o c iu thức ao gm cc in:
Ví dụ: 2x+3y, 5B+3i, 2Ax+3By+C, X =
sin sin
cos cos
A X B Y
A X B Y
+
+

o c iu thức vi một in
Ví dụ: A = x
3
+ 2x + 1
 ng dng trong tính ton vật :
o ính toán kết quả với các công thức xây dựng sẳn,
 c ví d:
o Ví d 1:
Mạch điện xoay chiều gồm = 100Ω, L = 10
-2
H, C = 4.10
-4
nối tiếp. t vào hai đầu đoạn
mạch một điện áp xoay chiều u = 200 2 cos2πft (V).
a. ính f để dòng điện trong mạch đạt cực đại?
b. Vẽ đồ thị sự phụ thuộc của cường độ dòng điện theo tần số f:













Chuyên đề sử dụng máy tính CASIO fx570ES trong dạy học vật lý 2010

3

ii: ii trên m tính
a. ính f để dòng điện trong
mạch đạt cực đại?
ổng trở của mạch điện:
2 2
2 2
( )
1
(2 )
2
L C
Z R Z Z
R fL
fC
t
t
= + ÷
= + ÷

Cường độ dòng điện trong mạch
chính:
2 2
1
(2 )
2
U
I
R fL
fC
t
t
=
+ ÷

ể dòng điện trong mạch đạt
cực đại thì
L
= Z
C
=>
1
2
f
LC t
=



















a. ính f để dòng điện trong mạch đạt cực đại?
Gán: f → X; L →A, C → B
ức
1
2
X
AB t
=
Nhập giá trị cho A, và tính được là giá trị của f.
hay các giá trị khác nhau của A, tính được các giá trị f
tương ứng
hao tác mẫu trên máy tính:
(X)
(π) (A)
(B)



Nhập giá trị của L




Nhập giá trị của C

ALPHA
) =
1 2
SHIFT
10
x
×
ALPHA
(--)
ALPHA
0
’ ”

CALC
1 0
x
±
-
2

=
4
10
x
× -
4
B?

100
A?
10
-2

A?


1
2
X
AB t
=
Chuyên đề sử dụng máy tính CASIO fx570ES trong dạy học vật lý 2010

4








b. Vẽ đồ thị sự phụ thuộc của
cường độ dòng điện theo tần số
f:
hay các giá trị khác nhau của f
tính I đưa vào bảng giá trị và vẽ
đồ thị




Kết quả f = 79.57747155 (Hz)
b. Vẽ đồ thị sự phụ thuộc của cường độ dòng điện theo tần
số f:
Nhập vào máy tính biểu thức:
2 2 2
4
200
1
100 (100 .10 )
100 .4.10
X
A
A
t
t
÷
÷
=
+ ÷

Với: f→A, →I
Nhập các giá trị khác nhau của f tính được các giá I trị
tương ứng
ưa các giá trị vào bảng:
f(Hz)
I(A)
Vẽ đồ thị I = (f)
Ví d 2: Chiếu vào tấm kim loại có giới hạn quang điện λ
0
một bức xạ điện từ có bước
sóng λ. ính vận tốc cực đại của elẻcton thoát ra khi tấm kim loại.
ii: ii trên m tính:
Công thức Einstein:
2
0max
0
0max
0
2
2 1 1
mv hc hc
hc
v
m
ì ì
ì ì
= +
| |
¬ = ÷
|
\ .


Gán = v
0max
, A = λ, = λ
0
Nhập biểu thức:
2 1 1 hc
X
m A B
| |
= ÷
|
\ .

ấm CALC nhập các hằng số h, c, m
e
và giá trị của A,
tính được
(Chú ý: Các hằng số vật lý có thể nhập trực tiếp từ máy
băng chức năng Const
hao tác nhập hằng số: (CONS) . Sau đó
bấm các số từ 01 đến 40 để nhập hằng số vật lý tương ứng
ảng hằng số ở v máy
u điểm của việc sử dụng CALC là xây dựng công thức với 6 biến A,, C, , , sau đó
nhập các giá trị cho các biến, và có thể thay thế các giá trị khác nhau của biến. hường được
sự dụng trong các loại bài toán:

=

SHIFT

7
1
2
X
AB t
=

79.57747155
Vẽ đồ thị sự phụ thuộc
của cường độ dòng điện
theo tần số f:

B?
4.10
-4

Chuyên đề sử dụng máy tính CASIO fx570ES trong dạy học vật lý 2010

5

- Khảo sát sự phụ thuộc gia các đại lượng vật lý.
- Bài toán sử dụng một công thức tính nhều lần với các giá trị khác nhau.
- Tính kết quả thực hành
II dng cc php tính số phức đ gii một số ài ton vật :
Máy tính CASIO fx570ES có thể thực hiện được các phép tính số phức sau đây:
- Cộng, trừ, nhân, chia số phức
- Các phép tính đối số và giá trị tuyệt đối
- Các phép tính hàm thuận nghịch, bình phương, lập phương
- Các phép tính số phức liên hợp
Có thể sử dụng phép tính số phức trong Mode COMP (
MODE
,
2
)
ịnh dạng hiển thị phức:
ạng a + bi: ( COMPX) (a + bi)
ạng re

: ( COMPX) (r Zφ)
1. Dùng số phức đ gii ài ton tng hp dao động điều hòa:
Nguyên tắcdùng số phức để biểu diễn các đại lượng dao động điều hòa:
ố phức: ại ng dao động điều hòa
Số phức:
z =a + bi với i
2
= -1
iếu diễn le: z =r(cosφ+isinφ)= r.e

,

2 2
r a b = + , tan
b
a
¢ =
iểu diễn hình học:
φ
y
x
a
b

ổng hai số phức:
z = z
1
+ z
2
=
1 2
1 2
i i
Ae A e
¢ ¢
+
là một số phức:
iểu thức dao động điều hòa:

x = A cos(ωt+φ)


iểu diễn véc tơ:
φ
y
x
A

ổng hợp hai dao động điều hòa:
x = x
1
+ x
2
= A
1
cos(ωt+φ
1
)+A
2
cos(ωt+φ
2
)
là một dao động điều hòa cùng tần số
SHIFT

MODE
3
1
SHIFT

MODE
3

2
Chuyên đề sử dụng máy tính CASIO fx570ES trong dạy học vật lý 2010

6

z =A.e


rong đó:
2 2
1 2 1 2 2 1
2 cos( ) A A A A A ¢ ¢ = + + ÷
1 1 2 2
1 1 2 2
sin sin
tan
cos cos
A A
A A
¢ ¢
¢
¢ ¢
+
=
+

x = A cos(ωt+φ)
rong đó:
2 2
1 2 1 2 2 1
2 cos( ) A A A A A ¢ ¢ = + + ÷
1 1 2 2
1 1 2 2
sin sin
tan
cos cos
A A
A A
¢ ¢
¢
¢ ¢
+
=
+

Như vậy có thể dùng phép tổng hai số phức để tổng hợp hai dao động điều hòa:
Ví d1: ìm phương trình dao động tổng hợp của hai dao động sau:
x
1
= 4 cos(5πt+π6) (cm) và x
2
=8 cos(5πt+5π6)(cm)
ii thng thng dng php cng số phức:
ính biên độ dao động tổng hợp:
2 2
1 2 1 2 2 1
2 cos( ) A A A A A ¢ ¢ = + + ÷
hay số: A = 4 3 (cm)
ính pha ban đầu:
1 1 2 2
1 1 2 2
sin sin
tan
cos cos
A A
A A
¢ ¢
¢
¢ ¢
+
=
+

hay số:
tanφ = - 3
1 1 2 2
sin sin 3
sin
2
A A
A
¢ ¢
¢
+
= =
Suy ra:
2
3
t
¢ =
Phương trình dao động tổng hợp
x =4 3 cos(5πt+2π3)(cm)

iểu diễn các dao động điều hòa sang dang
phức
x
1
= 4 cos(5πt+π6) 
6
1
4.
i
z e
t
=

(4
6
t
Z )
x
2
=8 cos(5πt+5π6) 
5
6
2
8.
i
z e
t
=

(8
5
6
t
Z )
hực hiện phép tổng hai số phức
z = z
1
+ z
2
=
6
4.
i
e
t
+
5
6
8.
i
e
t
=
2
3
4 3.
i
e
t

(4
6
t
Z )+(8
5
6
t
Z )=(
2
4 3
3
t
Z )
Suy ra phương trình dao động
x =4 3 cos(5πt+2π3)(cm)
Thao tác thực hiện:





MODE

2

4

SHIFT

(--)

SHIFT

10
x
×


6

+

8

SHIFT

(--)

SHIFT

5

SHIFT
M CMPLX R MATH
4
6
t
Z +
M CMPLX R MATH

Chuyên đề sử dụng máy tính CASIO fx570ES trong dạy học vật lý 2010

7











Vậy phương trình dao động là:
x = 4 3 cos(5πt +
2
3
t
) cm
Ví d 2: ao động tổng hợp của hai dao động điều hòa cùng phương cùng tần số có phương
trình ly độ x = 10cos(10πt -
3
t
) (cm). iết dao động thứ nhất có phương trình li độ x
1
=
5cos(10πt -
2
3
t
) (cm). ìm phương trình li độ của dao động thứ 2.
ii thng thng dng php cng số phức:
iểu diễn các dao động x và x
1
bằng véc tơ
quay tương ứng

x = x
1
+ x
2
x
2
= x

- x
2

=

-

iểu diễn các dao động điều hòa sang dang
phức
x
1
= 5 cos(10πt-5π6) (5
5
6
t
Z÷ )
5
6
1
5.
i
z e
t
÷
=
x =10 cos(10πt-π3) (10
3
t
Z÷ )
3
10.
i
z e
t
÷
=
hực hiện phép tính:

10
x
×


6

=

SHIFT

2

3

=
M CMPLX R MATH
4 3Z
2
3
t

M CMPLX R MATH
1: arg 2: conjg
3: r Zθ 4: a + bi
M CMPLX R MATH
4
6
t
Z
+8
5
6
t
Z
i
--2 3 +6i
M CMPLX R MATH
4
6
t
Z
+8
5
6
t
Z

Chuyên đề sử dụng máy tính CASIO fx570ES trong dạy học vật lý 2010

8


ựa vào giản đồ véc tơ xác định được véc tơ

và suy ra phương trinh li độ của dao động
thứ 2
Cách khác:
em dao động thứ hai(x
2
là tổng hợp của dao
động ngược pha với động thứ nhất(x
3
= -x
1
)
với dao động tổng hợp x
x
2
= x + x
3
rong đó
x
3
= -x
1
= - 5cos(10πt -
2
3
t
) = 5(10πt +
3
t
)
x
3
= 5(10πt +
3
t
)

z
2
= z – z
1
=
3
10.
i
e
t
÷
-
5
6
5.
i
e
t
÷
=
6
5 3.
i
e
t
÷

(10
3
t
Z÷ )-(5
5
6
t
Z÷ ) =( 5 3
6
t
Z÷ )
Suy ra phương trình dao động
x
2
=5 3 cos(10πt - π6)(cm)
hao tác thực hiện:












y
x
A
A
2
A
1
5
6
t
÷
2
3
t
÷
6
t
÷

MODE

2

10

SHIFT

(--)

-

SHIFT

10
x
×


3

-

5

SHIFT

(--)

-

5

SHIFT

10
x
×

6

=

SHIFT

2
M CMPLX R MATH
1: arg 2: conjg
3: r Zθ 4: a + bi
M CMPLX R MATH
10
3
t

- 5
5
6
t
Z

15 5 3
2 2
i ÷
M CMPLX R MATH
10
3
t

- 5
5
6
t
Z

M CMPLX R MATH
10
3
t

-
M CMPLX R MATH

Chuyên đề sử dụng máy tính CASIO fx570ES trong dạy học vật lý 2010

9



Vậy phương trình dao động điều hòa là:
x = 5 3 cos(5πt -
6
t
) cm
2. Dùng cc php tính phức đ gii cc ài ton đin oa chiều:
Nguyên tắc dùng số phức để giải toán xoay chiều:
òng điện xoay chiều và các đại lượng của
mạch điện xoay chiều
iểu diễn phức
Cường độ dòng điện xoay chiều:
i = I
0
cos(ωt + φ
1
)
iện áp xoay chiều:
u = U
0
cos(ωt + φ
2
)


iện trở thuần: R

Cảm kháng: Z
L
= Lω
ung kháng:
1
C
Z
C e
=

ổng trở:

2 2
( )
L C
Z R Z Z = + ÷

i
*
= I
01
+j.I
02
=I
0
e

,
2 2 02
0 01 02
01
, tan
I
I I I
I
¢ = + =

u
*
= U
01
+j.U
02
=U
0
e

,
2 2 02
0 01 02
01
, tan
U
U U U
U
¢ = + =


R
*
= R
*
2
j
L
Z j L Le
t
e e = =

*
2
1 1
j
C
Z j e
C C
t
e e
÷
= ÷ =

* * *
L C
Z R Z Z = + +
Sau khi phức hóa các đại lượng của dòng điện xoay chiều thì cách giải các bài toán điện xoay
chiều hoàn toàn tương tự với cách giải các bài toán điện một chiều. Và việc thực hiện các phép
tính cộng trừ nhân chia phức được thực hiện dễ dàng trên máy tính Casio 570ES
Ví d1:Cho mạch điện như hình vẽ: = 50(Ω),
1
2
L
t
= (H), C thay
đổi được. u
AB
= 100 2 cos100πt (V) iều chỉnh
4
2.10
( ) C F
t
÷
=
. Viết
biểu thức dòng điện qua các nhánh và dòng điện qua mạch chính
ii: Dùng phơng php số phức) Thao tc trên m
òng điện qua nhánh thứ nhất:
ính tổng trở của nhánh thứ nhất:
*
2 2
1
100 . 50 ( )
2
i i
L
Z e e
t t
t
t
= = O

ính tổng trở của nhánh thứ nhất:
Nhập vào máy; 50 + 50Z
2
t
= 50 2 Z
2
t


3

=
M CMPLX R MATH
5 3 Z
6
t
÷

L
C
R
A B
Chuyên đề sử dụng máy tính CASIO fx570ES trong dạy học vật lý 2010

10

* *
4
1
50 2 ( )
i
L
Z R Z e
t
= + = O










ìm biểu thức dòng điện trong nhánh thứ
nhất:
*
*
4
1 *
1
4
100 2
2 ( )
50 2
i
u
i e V
Z
e
t
t
÷
= = =

iểu thức dòng điện:
1
2cos(100 )( )
4
i t A
t
t = ÷













òng điện qua nhánh thứ hai:
Z
π


Lưu giá trị tổng trở nhánh 1 vào biến A
STO A

ìm biểu thức dòng điện trong nhánh thứ
nhất:
Nhập vào máy:
1
100 2
Z



1
2cos(100 )( )
4
i t A
t
t = ÷
Lưu kết quả dòng điện qua nhánh 1 vào biến
số
STO B

ìm dòng điện qua nhánh thứ hai:
5 0
+
5 0 SHIFT
(--) SHIFT
10
x
×
2
=
SHIFT RCL (--)
1 0 0 2
RCL (--)
=
SHIFT RCL (--)
M CMPLX R MATH
AnsB
2
4
t

M CMPLX R MATH
100 2
A

2
4
t


M CMPLX R MATH
AnsA
50 2
4
t
Z

M CMPLX R MATH
50+50
2
t
Z

50 2
4
t
Z

Chuyên đề sử dụng máy tính CASIO fx570ES trong dạy học vật lý 2010

11

*
2 2
4
1
50 ( )
2.10
100
i i
C
Z e e
t t
t
t
÷ ÷
÷
= = O
*
*
2
2 *
2
100 2
2 2 ( )
50
i
i
C
u
i e V
Z
e
t
t
÷
= = =

iểu thức dòng điện:
2
2 2 cos(100 )( )
2
i t A
t
t = +















òng điện qua mạch chính:
4 2 4
1 2
2 2 2 2 ( )
i i i
i i i e e e A
t t t
÷
= + = + =
iểu thức dòng điện:
2cos(100 )( )
4
i t A
t
t = +

Nhập vào máy:

100 2
C
Z

Z
π


2
2 2 cos(100 )( )
2
i t A
t
t = +

Lưu kết quả dòng điện qua nhánh 2 vào biến
số C
STO C

ác định dòng điện trong mạch chính:
Nhập vào máy: i
1
+ i
2
B C


Vậy dòng điện trong mạch chính có biểu thức:
2cos(100 )( )
4
i t A
t
t = +

Việc sử dụng số phức để giải các bài toán liên quan đến quy luật dao động điều hòa có ưu điểm
là không cần phải chuyển sang giản đồ resnel. Việc sử dụng giản đồ véc tơ chỉ cho phép thực
hiện các phép cộng trừ, nhưng không thực hiện được phép nhân hoc chia. Còn đối với số
phức việc cộng trừ nhân chia thực hiện được dễ dàng nhờ vào máy tính.
1 0 0
2
5 0 SHIFT (--)
-
SHIFT
10
x
×
2
=
SHIFT RCL (--)
RCL
0
’ ” +
RCL hyp
=
M CMPLX R MATH
Ans+C
2
4
t
Z

M CMPLX R MATH
AnsC
2 2
2
t
Z

M CMPLX R MATH
100 2
50
2
t


2 2
2
t
Z

Chuyên đề sử dụng máy tính CASIO fx570ES trong dạy học vật lý 2010

12

C. Kt uận:
Việc sử dụng máy vào việc giải quyết các bài toán vật lý là thật sự cần thiết đối với thầy
cô giáo và học sinh:
ối với học sinh:
Việc sử dụng máy tính cần thiết cho công việc học tập, giúp các em tiết kiệm thời gian
tính toán các biểu thức phức tạp. Máy tính như là một dụng cụ học tập cần thiết, khoa
học, hiện đại . o đó các em học sinh rất cần được học cách sử dụng thật hiệu quả. Sự
dụng máy tính hiệu quả là bước đầu làm quen với thiết bị hiện đại, việc sử dụng máy
tính hiệu quả giúp học sinh có thói quen tìm hiểu và sử dụng các thiết bị hiện đại mà sau
này các gp phải trong cuộc sống và học tập, giúp học sinh có cách nhìn khoa học về
các loại công cụ và thiết bị các em gp phải và bước đầu hình thành nhu cầu chiếm lĩnh
khoa học.
ối với giáo viên:
Việc khai thác sử dụng máy tính hiệu quả sẽ giúp nhiều cho công việc giảng dạy, tiết kiệm thời
gian, tăng hiệu quả công việc đồng thời giúp tăng năng lực của của giáo viên, và tăng uy tín
của giáo viên đối với học sinh.

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->