P. 1
Ky Thuat Dam Phan Quoc Te

Ky Thuat Dam Phan Quoc Te

|Views: 14|Likes:
Được xuất bản bởiAmy Doremon
Ky Thuat Dam Phan Quoc Te
Ky Thuat Dam Phan Quoc Te

More info:

Published by: Amy Doremon on Jun 30, 2013
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/03/2015

pdf

text

original

1

NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
JkUNC JÂM JPÔNC JlN JPU vlLN
bAl POC OUÔC ClA PA NÔl
Po Nô| - 2001
NGUYÏÎ N XUÊN THÚM (CHUÃ BIÏN) - NGUYÏÎ N VÙN HÖÌ NG
2
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
Muïc luïc
Ioi noi dau
ChuJng 1
ClOl 1HlL| CH|NC VL DAM lHAN
l Khuí níom
2 ßun chut cou qou trình dum phun
2.l. Dum phun íu mot khou hoc
2.2 Dum phun íu mot ngho thout
2.3 Dum phun íu qou trình thou híop vo íoí ïch vu thong nhut
gíou cuc mut doí íup
3 Nhong do xout nghíon coo vu duo tuo
ChuJng 2
CH|AN ßl DAM lHAN
l. Choun bí chíon íooc
l.l Choun bí to doy chíon íooc
l.2 Choun bí thuí do chíon íooc
l.3 Choun bí bíon phup chíon íooc
2. Choun bí ko houch
2.l 1ho thup so ííoo, do ííoo thong tín
2.2 Dou ru gíu thíot
2.3 Xuy dong cuc moc tíoo dum phun
2.4 Choun bí nhun so vu díu díom dum phun
3
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
2.5 1o dunh gíu mình vu doí phoong
ChuJng8
CAC Kl 1H|A1 CAN ßAN 1kONC DAM lHAN 1H|ONC
MAl
l. Kì thout dum phun gíu
l.l 1uí suo íuí phuí dum phun gíu
l.2 Cuc gíuí doun tïnh gíu
l.3 lhun tïch do nhuy cum cou doí phoong
l.4 Du dung hou phoong thoc dum phun gíu
l.5 Kì thout thoyot phoc trong dum phun gíu
l.6 Kì thout do nghí tron goí
l.7 Kì thout so ío
l.8 Kì thout doí pho voí so khung gíu cou doí phoong
2. Cuc ky thout tríon khuí co bun
2.l Khí tu gup mot doí phoong but trí
2.2 1ìm phoong thoc do booc doí phoong dou ru do nghí trooc
2.3 Dou do nghí vu kíon trì buo vo do nghí du dou ru
2.4 1ìm phoong thoc tíot kíom thoí gíun dum phun
2.5 Doí pho voí tho thout dou do nghí chot cou doí phoong
2.6 Kì thout íuc do
2.7 Kì thout rot do nghí
2.8 Kì thout chînh íï moc tíoo bun duo khí tíon hunh dum phun
4
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
2.9. Ky thout xo íy ho dou trong dum phun
2.l0. Ky thout xo íy nhoong bo
3. Ky thout chong xuo choí trong dum phun
3.l. Ky thout chong thuí do íung trunh trong dum phun
3.2. Ky thout chong thuí do do dou trong dum phun
3.3. Ky thout chong phun buc cou doí phoong
3.4. Ky thout chong so íun toí cou doí phoong
3.5. Ky thout chong “on uo mu khong co thou thoun”
4. Ky thout gíuo tíop trong dum phun thoong muí
4.l. Cuc choc nung vu duc díom cou gíuo tíop dum phun
thoong muí
4.2. Cuc ky thout gíuo tíop cun bun
4.3. Vuí tro cou phíon dích trong dum phun thoong muí
5. Ky thout kot thoc dum phun
5.l. Khí nuo tu non bo dum phun
5.2. Ky thout kot thoc dum phun khí dut dooc thou thoun
5.3. Nhong díoo khoun thou thoun non co
5.4. Nhong ky thout kot thoc dum phun khí khong dut dooc
thou thoun
ChuJng ív
VAN HOA 1kONC DAM lHAN 1H|ONC MAl Ç|OC 1L
l. Nhong khuc bíot vo vun hou: lhoong Dong vu lhoong 1uy
doí chíoo.
5
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
l.l. Cho nghìu cu nhun vu cho nghìu tup tho.
l.2. Co cho tung buc.
l.3. 1ïnh ky íout vu thoí gíun ru qoyot dính
l.4. Vuí tro cou Chïnh pho
2. 1rong Çooc
2.l. Counxí
2.2. 1ho díon
2.3. So kïnh trong doí voí ngooí cuo tooí
2.4. Nhong íoo y khuc
3. Nhut ßun
3.l. 1utoshukuí
3.2. Amuo
3.3. \u
3.4. Honno vu 1utumo
3.5. Nunívuboshí
3.6. No 1utukí |rí
3.7. lnshín Donshín
3.8. Nomuvushí
3.9. Shínyo
4. Hou Ky
4.l. So khuo nhong nghíon coo vo dum phun trong nhong num
gun duy o My.
6
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
4.2. Nhong gíu trí vun hou My
ChuJng v
DAM lHAN 1H|ONC MAl VlL1 NAM 1kONC NH|NC
NAM DOl MOl
l. Dum phun thoong muí o Víot Num trong nhong num tíon doí
moí
2. Dum phun thoong muí o Víot Num suo doí moí
7
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Giôùi thieäu
^hung nam |hang cuoí cung cua |hc |, XX voí nhung
|hanh |uu |o íon cua cuoc cach mang |hoa hoc va cong nghc
hícn daí da va dang da, nhanh ·u pha| |rícn cua íuc íuong ·an
xua|, nang cao nang ·ua| íao dong, íam chu,cn bícn manh mc
co cau |ính |c cua cac quoc gía va íam |ha, doí ·au ·ac moí ma|
doí ·ong xa hoí íoaí nguoí. Vícc |ru,cn ba nhanh chong cong
nghc cao, ·u bung no gíao |hong van |aí va |huong maí quoc |c,
|ha nang |hong |ín |uc |hac, |a| ca nhung caí do |hícn cho cac
doanh nghícp dang nga, cang chíu nhícu ·uc cp canh |ranh
|ruoc da, chua |ung co va cang nga, ·uc cp do cang |ang, dc
doa ·u ·ong con cua doanh nghícp, dac bíc| |hí ·uc cp |hong
chì mang |ính |hu vuc ma mo rong |rcn pham ví |oan cau. !c
|hoa| |hoí ngu, co bí díc| vong, cac doanh nghícp, nha| ía cac
doanh nghícp hoa| dong |rcn |huong |ruong quoc |c, phaí hoach
dính chícn íuoc pha| |rícn huu hícu cua mính, xa, dung hang
íoa| cac bícn phap, |rong do co dam phan |huong maí, nham
|ícn hanh cac hoa| dong |huong maí co hícu qua nha|.
Voí |ính nghícm |rcn ba muoí nam pha| |rícn nganh
ngoaí |huong, voí ·u |c |hua cua nhung |hanh |uu ba| |ha chícn
baí cua dam phan ngoaí gíao Víc| ^am |rcn |ruong quoc |c, cac
co quan quan í,, cac doanh nghícp Víc| ^am da gop phan nha|
dính |rong vícc pha| |rícn ncn |ính |c, pha| |rícn nganh ngoaí
|huong va mo rong cac hoa| dong |ính doanh cua mính. Tu,
nhícn, dam phan |huong maí quoc |c voí nhung |, nang va |u
du, dac |hu voí nhung |, xao va nghc |hua| rícng ,voí nhung
quí |rính va |hu phap nha| dính qua |ha| con qua xa ía doí voí
cac |o chuc va doanh nghícp Víc| ^am. !a co nhícu cuoc hoí
|hao quoc |c va Víc| ^am, da co nhung cong |rính, chu,cn dc
nghícn cuu ham chua nhung noí dung |hac nhau vc dam phan
8
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
|huong maí quoc |c voí muc dích gíup cac nha quan í,, cac
doanh nghícp Víc| ^am co quan hc |ính doanh voí nuoc ngoaí
|hoí bo ngo |rong nhung buoc dí ban dau cua qua |rính hoí
nhap ncn |ính |c |hc gíoí. Khong ngoaí muc dích do, cuon ·ach
co |ua dc “|, |hua| dam phan |huong maí quoc |c” ía cong |rính
nghícn cuu |uong doí daí hoí, hc |hong voí nhung |u íícu |ha
phong phu va ·ong dong ·c ía |aí íícu bo ích.
\o| dícu dang chu , ía cac |ac gía dc ía cac can bo
gíang da, o cac |ruong daí hoc, noí ma dam phan |huong maí
quoc |c dang duoc xa, dung voí , nghía |hong chì ía mo| phan
ma ·c ía mo| mon hoc doc íap |rong |uong íaí. Cac |ac gía moí
duoc |u nghícp va duoc cap bang |hac ·, ¹\߬) o nuoc ngoaí.
!ícu na, íam cho cuon ·ach vua mang |ính í, íuan hícn daí co
|c| hop voí |huc |ícn Víc| ^am vua mang |ính “|ruong hoc”. La
mo| cong |rính co |ính cha| nghícn cuu, cac |ac gía chac chan
·c |hong |hc |ranh |hoí nhung |hícm |hu,c| nha| dính vc noí
dung cung nhu hính |huc. Song chung |oí cho rang da, ía cuon
·ach ra| dang |ran |rong. ^o ra| bo ích va ía |aí íícu |ham |hao
|híc| |huc |hong chì doí voí ·ính vícn, gíao vícn ma con doí voí
nhung nha nghícn cuu, quan í,, cac doanh nghícp va cho |a| ca
nhung aí quan |am.
Voí |ính |han do, xín |ran |rong gíoí |hícu cung doc gía
cuon ·ach na,
Ha Noi, thang 10 nam 1997
PGS. PTS Nguycn Th] Mo
Pho hicu truong truong Ðai hoc Ngoai thuong
9
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Lôøi taùc giaû
Kho voc hou vu toun cuo hou kính to, nghíon coo khoynh
hoong noí but cou non kính to tho gíoí trong nhong thup ky chot
cou tho ky XX, íu so tho híon cou qou trình phut tríon co tïnh qoy
íout cou xu hoí íouí ngooí. 1rooc boí cunh do, cuc dounh nghíop
do íu o íình voc nuo, o kho voc nuo doo phuí tíon hunh cuc hout
dong cunh trunh co tïnh kho voc, tïnh toun cuo. Duc bíot íu doí
voí cuc dounh nghíop thum gíu vuo thí troong tho gíoí, mot khí
moon ton tuí vu phut tríon, khong tho khong xuy dong vu phut
tríon mot íout cuc bíon phup cnuh trnuh mung tïnh chíon íooc vu
chíon thout. 1rong ho thong cuc bíon phup do, dum phun, mot
thuo tuc buo gom trong no cuc duc tïnh vou mung tïnh ky thout,
vou mung tïnh khou hoc vu ngho thout, dong vuí tro qoun trong
trong qou trình houch dính vu tíon hunh cu hout dong kính dounh
co híoo qou. Vì vuy, mot íout cuc troong kính dounh tron tho gíoí
du coí dum phun thoong muí nho mot mon hoc doc íup trong
choong trình choyon ngunh cou mình tnho: qoun trí kính dounh,
thoong muí qooc to, qoun trí thong tín...). Ngouí ru, dum phun
con íu choyon do cou nhíoo tup chï vu buo tron tho gíoí. o Víot
Num, dum phun thoong muí íu mot phun trong mon hoc Ky thout
nghíop vo Ngouí thoong.
Do gop phun mình vuo víoc nghíon coo vun do nuy, chong
toí bíon soun vu gíoí thíoo voí qoy doc gíu coon such “Ky thout
Dum phun 1hoong muí Çooc to” nhum trình buy mot so kíon
thoc co bun co ííon qoun toí dum phun thoong muí qooc to co
tïnh toí so khuc nhuo vo moí troong vun hou, phup íout.
1rong khí tho thup tuí ííoo vu houn thíon bun thuo coon
such, cuc tuc gíu du nhun dooc so co vo vu dong gop y kíon cou
cuc thuy, cuc co, cong dong duo cuc dong nghíop tuí Duí hoc
l0
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
Ngouí thoong Hu noí vu Duí hoc Çooc gíu Hu noí. Cuc tuc gíu
nhun díp nuy dooc buy to íong bíot on chun thunh doí voí tup tho
cuc gíuo so troong Duí hoc Ngouí thoong: lCS. l1S. Ngoyon 1hí
Mo, lho Híoo troong troong Duí hoc Ngouí thoong, lCS, NC|1
Dính Xoun 1rình, Cho nhíom Khou Kính to Ngouí thoong, Duí
hoc Ngouí thoong, lCS. l1S. NC|1 Ngoyon Hong Dum, lho
Híoo troong troong Duí hoc Ngouí thoong, Cíum doc Co so ll Duí
hoc Ngouí thoong tuí 1l. Ho Chï Mính, lCS, l1S Lo Dình 1oong,
lho Cho nhíom Khou Kính to Ngouí thoong, Duí hoc Ngouí thoong,
lCS, NC|1 Vo Hoo 1oo, Cho nhíom ßo mon Ky thout Nghíop vo
Ngouí thoong, Duí hoc Ngouí thoong, lCS. l1S. lhum Ngoc 1híot,
lho Cho nhíom Khou Kính to Ngouí thoong, Duí hoc Ngouí thoong,
CS. l1S. Ngoyon Doc Chïnh, lho Cíum doc Duí hoc Çooc Cíu
Hu noí, vu tup tho cuc gíuo so troong Duí hoc Khou hoc Xu hoí vu
Nhun vun, Duí hoc Çooc gíu Hu noí, CS. 1S. Ngoyon Luí, CS.
l1S. Dính Vun Doc, CS. l1S. Ngoyon 1híon Cíup, CS. l1S. Lo
Çoung 1híom, l1S. Ngoyon Hoo Dut, lCS. l1S. 1run Khoyon,
l1S. Lo Dong, cuc dong nghíop Khou Ngon ngo vu Vun hou Anh-
My, 1HS. lhum lhoong Loyon, Cho nhíom Khou NN&VH Anh-
My, 1HS. Lo Hong 1íon, lho Cho nhíom Khou NN&VH Anh-My,
Duí hoc Ngouí ngo, Duí hoc Çooc gíu Hu noí.
Cuc tuc gíu cong xín nhun díp nuy buy to íong cum on
chun thunh doí voí CS.1S. lutrícíu Oyíor, 1HS. lhum Hong Lình,
1HS. Ngoyon Hoy Choong, lCS. l1S. lhun Vun, 1HS. 1run 1hí
lhoong, LS. Ngoyon Doc Hunh, 1HS. 1roong 1hí Duc, LS. 1roong
Anh 1oun, nhong ngooí tuo díoo kíon vo tuí ííoo cho cuc tuc gíu
trong khí choun bí bun thuo vu íoon mong moon cuc tuc gíu co
mot cong trình nghíon coo xong dung.
1oy nhíon, trooc nhong yoo cuo du dung cou doc gíu, voí
trình do con hun cho cou cuc tuc gíu, coon such nuy khong trunh
khoí con co nhong khíom khoyot. Cuc tuc gíu cou coon such rut
ll
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
mong nhun dooc so dong gop y kíon cou qoy doc gíu nhum houn
thíon hon nou vo noí dong vu hình thoc coon such trong nhong
íun xout bun suo.
Xín chan |hanh cam on.
Ha Noi Mua thu nam 1997
Cac tac gia
l2
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
ChuJng í
0iJi thieu chung ve dam µhan
1. khai nicm
Dum phun íu mot híon toong xu hoí, mot hình thoc gíuo
tíop mung tïnh moc dïch cuo nhum gíuí qoyot thou dung cuc
houn cunh co vun do gíou cuc tup tho houc cu nhun voí nhuo
trong sính hout xu hoí houc cong dong. “ßuy gío Mun moí hoí
Duo: Voon hong du co uí vuo huy chou: Mun hoí thì Duo xín
thou: Voon hong co íoí, ...”. Cuo cu duo tron co tho coí íu míoo
tu phun duo cou mot cooc “dum phun” do dí don “thou thoun”.
Dum phun íu mot nho cuo doí voí cooc song xu hoí cou con
ngooí, cun thíot nho com un nooc oong, nho khuo khut tìm híoo.
Díoo kíon do co dum phun phuí íu cong dong, qoí mo nho nho
mot cup tình nhun, qoí mo íon nho mot xu hoí, mot kho voc, mot
chuo íoc, vu íon hon nou, bíot duo suo nuy so co dum phun gíou
cuc hunh tính. Khong co cong dong, nghìu íu khí song don doc
tron houng duo nho kobínson Crosoo, ngooí tu khong tho vu cong
khong cun dum phun.
Dum phun íu mot khuí níom rong. Xot vo mut to ngoyon
trong tíong Víot, dum phun co nghìu íu thuo íoun tdum) vu ru
qoyo t dính chong tphu n). 1rong tío ng Anh, to du m phu n
tnogotíutíon) íu mot to goc Lu tính tnogotíom), co nghìu íu truo doí
kính dounh. ßuch khou toun tho Lncurtu ’96 tHou Ky) dính nghìu
dum phun íu hunh dong:
1/ Hoi dam voi mot hoac nhicu hcn dc di dcn cac
thoa thuan,
2/ Dan xcp phuong thuc trao doi thong qua hop dong,
l3
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
3/ Chuycn giao quycn vo huu thco luat d]nh va trcn
thuc tc cho mot hoac nhicu hcn khac dc doi lay cac gia tr] vc
nhan duoc
4/ Hoan thicn va giai quyct thanh cong cac ton tai cua
qua trinh.
Nho vuy, thoo Lncurtu ’96, dum phun íu mot qou trình
gom nhíoo khuo, but duo bung hoí dum vu kot thoc bung gíuí
qoyot tron von tron thoc to cuc vun do du dooc hoí dum. Díoo nuy
co nghìu, noo cuc vun do hoí dum con chou dooc gíuí qoyot
thunh cong tron thoc to thì qou trình dum phun chou chum dot.
Dính nghìu cou ßuch khou toun tho Lncurtu ’96 co vo rut pho
hop voí goc to ngoyon tíong Anh cou to dum phun tnogotíom: truo
doí kính dounh).
1rong cuc to ííoo nghíon coo vo dum phun, cuc nhu íy
thoyot doo thou nhun mot díoo dum phun íu mot thoc to cooc
song co mut o khup noí cho khong ríong gì trong íình voc truo
doí kính dounh. Do moon huy khong, uí uí cong phuí dum
phun. Do cou tho íu dou tro bo bong noí choyon voí bu no vo
víoc but no dí ngo íoc tum gío goí íu du hop íy chou, co tho íu
cuc cho cun ho bun buc voí bun thunh íy nhu cou vo gíu trí con
íuí cou ngoí nhu, co tho íu ví troong phong bun buc voí cup
tron vo ko houch tung íoong cho nhun víon dooí qoyon. Do
hình thoc co tho khuc nhuo nhong bun chut cou cuc qou trình
doo gíong nhuo, doo íu thoyot phoc. Vu qou trình do dooc goí
íu dum phun. Nho vuy, khuí níom dum phun cun dooc mo rong
do buo hum cu cuc hout dong ííon qoun don so thoyot phoc
trong cooc song hung nguy.
1rong khí dum phun íu mot qou trình pho bíon co y nghìu
qoun trong trong phun íon cuc hout dong phun duo cou con ngooí,
l4
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
hout dong nuy vun ït nhíoo mung muo suc bï híom. Co rut nhíoo
cong trình dunh cho doc gíu pho thong vu cho cuc nhu nghíon
coo, du co gung íum sung to nhong bï híom cou híon toong dum
phun. Song nhong ngooí qoun tum don dum phun - khong phuí
voí to cuch mot ngho - mu íu voí to cuch mot hout dong ho thoong
gup trong cooc song - doo thuy rung thut kho do co tho num dooc
nhong tính toy cot íoí cou híon toong nuy.
Dum phun íu gì: ßun thun khuí níom nuy chou co dính
nghìu nhut qoun. ¦osoph ßornos tl993) coí dam phan ía mo|
cuoc |hao íuan gíua haí ha, nhícu nguoí dc dí dcn mo| muc
dích chung ía da| duoc |hoa |huan vc nhung van dc ngan cach
cac bcn ma |hong bcn nao co du ·uc manh - hoac co ·uc manh
nhung |hong muon ·u dung - dc gíaí qu,c| nhung van dc ngan
cach do. ko rung dính nghìu dum phun cou ßornos coí ngoyon
nhun cou dum phun íu xong dot vu moc dïch cou dum phun íu
gíuí qoyot cuc xong dot bung phoong phup trunh so dong vo íoc.
Khí noí don xong dot, ngooí tu huy nghì don xong dot chïnh trí
houc vo trung tkíoo nho dung díon tru o Aíghunístun híon nuy).
1ron thoc to, xong dot íu mot khuí níom chî so dí bíot vo qoun
díom huy íoí ïch gíou cuc cu nhun huy tup tho.
kogor líshor & \íííum |ry tl99l) íuí nhìn dum phun o
goc do khuc, coí dam phan ía phuong |ícn co ban dc da| duoc
caí |a mong muon |u nguoí |hac. !o ía qua |rính gíao |ícp co dí
co íaí duoc |híc| |c nham da| duoc |hoa |huan |rong |hí gíua |a
va phía bcn |ía co nhung qu,cn íoí co |hc chía ·c va nhung
qu,cn íoí doí |hang. Nho vuy, thoo kogor líshor vu \íííum |ry,
ngoyon nhun cou dum phun íu dong co qoyon íoí hoí thoc vu moc
dïch cou dum phun íu chíu so qoyon íoí trong khí co nhong but
dong.
1rong soot coon such nuy, dam phan duoc hícu ía qua
l5
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
|rính mac ca va |hu,c| phuc |hong qua gíao |ícp, |rao doí |hong
|ín |ruc dícn va |hu,c| phuc |hong qua gíao |ícp, |rao doí |hong
í|n |ruc dícn hoac van ban ví muc |ícu íoí nhuan |ính |c gíua
cac bcn co quan hc mua ban voí nhau nham da| duoc nhung
cam |c| bang van ban duoí hính |huc hop dong dua |rcn co ·o
bính dang va |u ngu,cn gíua cac bcn. Nho so trình buy dum
phun vou íu khou hoc, vou íu ngho thout, vou íu qou trình thong
nhut cuc mut doí íup, dum phun íu mot ngunh nghíon coo rut
rong. Coon such nuy chî tup trong vuo cuc vun do ky thout co bun
nhut trong mot phum ví co tho: Dum phun thoong muí qooc to.
1rong tíoo do tron, thout ngo co bun íu thout ngo thoong muí.
1hout ngo nuy o duy dooc híoo íu víoc mou bun, truo doí hung
hou gíou huí bon tron co so thou thoun mot cuch bình dung to
ngoyon.
Vo co bun, hout dong thoong muí o tut cu moí qooc gíu
doo díon ru dooí huí hình thoc: mou bun noí díu vu mou bun qooc
to. Mou bun noí díu vu mou bun qooc to, vo bun chut, doo íu
nhong hout dong mu trong do ngooí bun co nghìu vo choyon gíuo
hung hou, dích vo cho ngooí mou. Con ngooí mou co nghìu vo
choyon cho ngooí bun mot khoun gíu trí ngung voí gíu trí hung
hou, dích vo dooc truo doí. 1oy vuy, khuc voí mou bun noí díu,
mou bun qooc to íu hout dong:
(1) mua han xuycn hicn gioi, nghia la, hoat dong giua cac
hcn kinh doanh hang hoa va d]ch vu thuoc cac quoc gia khac
nhau.,
(2) mua han co dicu tict, co dicu chính, nghia la, no chí duoc
tricn khai khi co vu cho phcp cua chlnh phu cac quoc gia huu
quan,
l6
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
(3) duoc ticn hanh thco y chl cua cac chu thc dam phan va
ky kct hop dong khong h] rang huoc hoi hat ky hcn thu ha
nao,
(4) duoc dam hao hang cac phuong ticn thanh toan quoc tc.
Nho vuy, so khuc nhuo gíou mou bun noí díu vu mou bun
qooc to íu so khuc nhuo vo díoo kíon hout dong. Nhong trong but
ky díoo kíon nuo, moc tíoo cou nhu dum phun cong but dí but
dích: do íu moc tíoo íoí nhoun. Ngooí tu so khong thum gíu mou
bun qooc to noo no khong tuo ru íoí nhoun so snuh o moc chup
nhun dooc khí so voí mou bun noí díu. 1rong soot coon such nuy,
cuc thout ngo Dum phun/ Dum phun thoong muí/ Dum phun
thoong muí qooc to dooc dong thuy doí vu thuy tho cho nhuo.
2. Ban chat cua qua trinh dam phan
2.1. Ðam pban Ia mot kboa boc:
1rooc hot, dum phun íu mot khou hoc, khou hoc vo phun
tïch gíuí qoyot vun do mot cuch ho thong, thoo phoong chum tìm
gíuí phup toí oo cho cuc bon ííon qoun. 1ïnh phun tïch nhum gíuí
qoyot vun do trong dum phun dooc tho híon trong soot qou trình
dum phun to choun bí cho don kot thoc dum phun. 1ïnh ho thong
doí hoí phuí co so nhut qoun trong toun bo qou trình do.
Moí qoun ho gíou cuc yoo to trong dum phun co tho íu
moí qoun ho toyon tïnh:
l7
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
1rong do moc dïch chí phoí cuc moc tíoo dum phun, noí
dong chí phoí phoong phup dum phun vu phoong phup chí phoí
dunh gíu kot qou dum phun. Nhooc díom cou mo hình dum phun
toyon tïnh íu tïnh up dut cou cuc yoo to dong trooc doí voí cuc yoo
to dong suo. Nhooc díom nuy troí booc nhu dum phun trong phut
hoy tïnh nung dong sung tuo.
1rong íích so, mo hình dum phun toyon tïnh xout híon to
rut íuo vu no con pho bíon don suo Duí chíon tho gíoí tho ll, vì mo
hình nuy dum buo tïnh nhut qoun cuo gíou cuc yoo to. Nhong
cooc dum phun thunh cong cuo nhut íu nhong cooc dum phun co
kot qou trong khop voí moc tíoo. 1rong íy thoyot, mo hình toyon
tïnh con dooc goí íu mo hình moc tíoo íy tïnh trutíonuí ob¡octívo
modoí).
1o thup ky 70 xout híon mot mo hình moí dum buo tïnh
nung dong, sung tuo vu mom doo cou nhu dum phun, do íu mo
hình vong tron tcycíícuí modoí):
l8
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
1rong mo hình tron, cuc yoo to dum phun chí phoí íun
nhuo, díoo chînh íun nhuo trong qou trình dum phun. Mo hình
nuy gut bo tïnh cong nhuc cou mo hình toyon tïnh noí nhu dum
phun ït nhíoo phuí “toun thoo thunh chî” vu íum víoc cho yoo
nho mot xoong ngon víon. No tuo co hoí cho nhu dum phun tro
thunh mot duo díon thoc so do phut hoy hot khu nung cou mình
vu tìm ru gíuí phup dou dum phun don thou thoun. Song mo
hình nuy cong co hun cho cou no: Do íu so thíoo chuc chun
cou nhong qoyot dính toy hong do so cun thíop cou “cuí toí”
cou nhu dum phun.
ßoí vuy, toy trong thoc to ton tuí huí mo hình dum phun,
chou nhu nghíon coo nuo khung dính mo hình nuo hon mo hình
nuo. Co ío mo hình toyon tïnh pho hop voí phop to doy cou nhong
ngooí xout thun to mot non vun hou trong ton tí, tung buc nho
kíoo vun hou Chuo u. 1rong dum phun, no cong tuo íoí tho nho so
trình buy ruí ruc o cuc choong suo cou coon such nuy. Con mo
hình vong tron thïch hop voí phoong phup to doy trong mot non
vun hou trong bình dung vu cho phop con ngooí to do qoyot dính.
1rong dum phun, no cong tuo ru nhong íoí tho nho coo vun bo tuc
dum phun thoo phoong chum dooc ït nhíoo cong goí íu dooc, con
hon khong.
Voí to cuch íu mot khou hoc thoo dong nghìu cou to nuy
tkhou hoc = so qoun sut, nhun bíot, míoo tu, díoo tru thoc nghíom
vu gíuí thïch íy thoyot vo cuc híon toong), dum phun ííon qoun
don nhíoo ngunh khou hoc khuc nho íout, ko toun tuí chïnh, phun
tïch xuc sout, nhum gíop nhu dum phun do buo kot qou dum
phun qou víoc tìm ru kho voc thou thoun turou oí ugroomont)
trong dum phun. Nhong vun do nuy dooc do cup rut chí tíot trong
cong trình cou Hovurd kuíííu tl982) vo khou hoc vu ngho thout
dum phun.
l9
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
2.2. Ðam pban Ia mot ngbc tboat:
Voí to cuch íu mot ngho thout tngho thout = so thuo tuc don
moc thoun thoc díoo íoyon mot so ngoyon tuc vu phoong phup
trong mot mut hout dong nuo do cou con ngooí), dum phun íu mot
qou trình thuo tuc o moc nhoun nhoy cuc ky nung gíuo dích, buo
gom khu nung thoyot phoc vu chup nhun so thoyot phoc, khu
nung so dong cuc tíoo xuo dum phun, so khon khoo íou chon thoí
gíun vu cuch thoc thoc híon nhong tíoo xuo do.
Khuc voí khïu cunh khou hoc cou dum phun íu khïu cunh
moí dooc phut tríon trong tho ky XX, ngho thout dum phun co bo
duy íích so phut tríon khu duy dun, co tho noí to thoí tíon trong co
khí cuc bo íuc ngooí xout híon nho cuo gíuo íoo vu truo doí hung
hou thoo phoong thoc hung doí hung tburtor). 1rong ngoon to ííoo
vo dum phun, so íoong cuc cong trình nghíon coo vo ngho thout
dum phun cong chíom mot ty ío íon. 1rong khí do cup don dum
phun voí to cuch íu mot ngho thout, cuc nhu íy thoyot dum phun
phun bíot 3 tbu) phoong phup dum phun co bun:
2.2.1. lhoong phup dooc phut tríon duy do nhut íu
phoong phup íy thoyot tro choí tgumo thoory). lhoong phup íy
thoyot tro choí íu phoong phup ru qoyot dính dou tron nhong
phun tïch toun hoc vo cunh trunh nhum íou chon phoong thoc
hunh dong toí oo cho bon thum gíu tro choí. Dou tron phoong
phup íy thoyot tro choí, kogor líshor & \íííum |ry tl99l) co
nhong nghíon coo thoyot phoc vo phong cuch dum phun tdum
phun cong, dum phun mom) cho so íou chon íout choí cou nhu
dum phun tdum phun íup troong, dum phun qoyon íoí)
1hoo huí ong, tro choí dum phun díon ru tron huí cup do:
cup do vo chut tííon qoun don cuc díoo khoun cun thou thoun, vï
do vo gíu cu, díoo khoun thunh toun, díoo kíon gíuo hung... ) vu
cup do to choc íout choí tííon qoun don phoong thoc dum phun
20
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
noí dong cuc vun do). Cup do tho huí cou tro choí nuy dooc goí íu
tro choí íon, tro choí cou / houc vo mot tro choí. Moí dong thuí
cou nhu dum phun trong tro choí voí doí phoong khong chî co tuc
dong gíuí qoyot cuc vd thooc noí dong dum phun mu con íu bíoo
híon cou so íou chon íout choí thoo nhong tïnh toun nhum tuo ru
mot híoo qou toí oo. Dong thuí do co tho íu so tíop toc cou mot
íout choí cong co tho íu bíoo híon cou so thuy doí íout choí, thoo
kíoo “tíon cong, phong tho nhunh nho chop” ttho Ho Cho 1ích),
coong nho toy cho, toy íoc.
Choong trình dum phun cou Hurvurd tHurvurd Nogotíutíon
lro¡oct) dou tron co so íy thoyot tro choí, du dou ru khuí níom
“dum phun co ngoyon tuc” tlríncípíod Nogotíutíon) do hoong
dun so íou chon íout choí cho but ky tình hoong dum phun nuo,
buo gom 4 tbon) díom:
* Vo con ngooí: 1uch con ngooí ru khoí vun do, noí cuch
khuc khong dong nhut, nhum íun gíou con ngooí voí vun
do.
* Loí ïch: 1up trong vuo íoí ïch, khong vuo íup troong.
* Cuc phoong un: Dou ru cuc phoong un khuc nhuo trooc
khí qoyot dính.
* 1íoo choun: lhuí dunh gíu kot qou tron co so nhong tíoo
chï khuch qoun du dính sun cho khong phuí tron co so
cho qoun doí khí mung tïnh cum tïnh.
Díom tho nhut dou tron qoun díom nhu dum phun trooc
hot íu mot con ngooí mu con ngooí thì khong phuí íu muy tïnh mu
íu sính vut co íy trï munh, co cum xoc munh, co nhun thoc co khí
truí ngooc nhuo, vu co nhong kho khun trong truo doí thong tín
chïnh xuc vu trong gíuo tíop.
2l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
A u
1rooc gío gíuí íuo
Xoun 1hoy do nghí gíuí íuo. Nhong ong co vun Nhu 1rung
tHonry Kíssíngor) con yoo cuo bo troong gíuí thïch mot cuo ong
noí rung so bun rot qoun cou Víot Num noo huí bon dut dooc thou
thoun.
Kíssíngor hoí:
- Cuc ong so bun voí uí:
Xoun 1hoy:
- Voí uí thì so ííoo.
Lo Doc 1ho:
- Chou thou thoun dooc voí nhuo thì íum suo bíot bun voí uí
Kíssíngor:
- 1oí cho rung ong bo troong con kho tïnh hon toí
Xoun 1hoy:
- 1o khí gup ong don gío, toí sính ru kho tïnh tho duy. 1oí
hoc cuí tïnh uy cou ong duy.
Kíssíngor:
- Nguy to ngu y du o tío n gu p o ng to í du thu y o ng hu c íu m ro í.
Xoun 1hoy:
- Khong tho duo. Chïnh toí co ngho cuí tríot íy qounh co
cou ong non toí moí tro non kho tïnh.
Kíssíngor:
- Chong toí but ngo gup phuí cuc ong íu doí phoong, cho
chong toí khong íou chon. Noo chong toí íou chon thì chong toí
íou chon doí phoong do tïnh hon.
22
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
tNgoon: Cuc cooc thoong íoong Lo Doc 1ho- Kíssíngor
tuí lurís, NXß Cong un Nhun dun, l997)
A
uA u
Moí con ngooí mung tron íong mình mot “cuí toí”. 1uch
con ngooí ru khoí vun do co nghìu íu tron bun dum phun, cuc nhu
dum phun phuí ko vuí sut cunh tun cong vuo vun do chöù khong
tun cong vuo nhuo.
1rong thoc to duy íu vun do khong do thoc híon, vì nho
mot dong nghíop du boc buch, trong cooc song hung nguy, khí
khong ou uí do thì chî cun ngho tíong booc chun cou ngooí uy du
kho chío! Lo thoong, “Yoo uí yoo cu doong dí, Chot uí ghot cu
tong chí ho hung!”
Díom tho huí dooc xuy dong do trunh tup trong vuo íup
troong mu cuc bon dou ru trong khí moc dïch cou dum phun íu
gíuí qoyot íoí ïch cou cuc bon num suo íup troong do. Noí thoo
cuch nghì cou mot nhu íunh duo 1rong Çooc, khong non tup
trong vuo muo íong cou con moo mu non tup trong vuo íoí ïch cou
con moo co tho dou íuí tbut dooc choot).
Díom tho bu gíuí qoyot kho khun cou víoc tìm íoí ïch toí
oo trong khí chío soc op. Khí co mut doí phoong, ït uí co tho tìm
dooc toc thì gíuí phup toí oo. Noí mot cuch hìnhunh, nho ngooí
buc sy dong bon bun mo cun duy do do ngho vì chî cun chum tro
vuo phot íu con bonh chot, nhu dum phun cong phuí co sun gíuí
phup do coo dum phun o nhong gíuy phot qoyot dính.
Díom co bun tho to dou tron tïnh khou hoc cou dum phun,
vì khong co nhu dum phun nuo co qoyon oy cou Chou do chî cun
íuy dut sot íu nun thunh con ngooí. Dut sot íu dut sot vu co gíu cou
23
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
dut sot. 1hí troong co mut bung gíu cou no cho tong íouí hung,
cuc mut hung íuí co nhong bíoo híon tíoo choun dooc xuc mính
boí choyon gíu, roí con nhong ton tuí khuch qoun nou nho íout
phup cou cuc nooc, tut cu do khong pho thooc vuo y moon cho
qoun cou nhu dum phun. Khong nhu dum phun nuo co tho to y
mình thuy doí dooc thoc to khuch qoun do. Vuy, kot qou dum
phun phuí dou tron cuc tíoo choun khuch qoun, cho khong phuí
dou tron díoo cuc bon moon huy khong moon.
2.2.2. Mot phoong phup dum phun khuc íu dum phun
cong co íoí tíntogrutívo nogotíutíng). lhoong phup nuy dooc thíot
ko nhum toí du hou íoí nhoun cho cuc bon thum gíu dum phun
mu khong íum phoong huí don qoun ho gíou cuc bon. Do co tho
up dong dooc phoong phup nuy, cuc nhu dum phun cou cuc bon
phuí nhut trï voí nhuo vo moc tíoo chong, khong gíaáo gíom thong
tín vo nhuo vu up dong phong cuch dum phun nho duo tsoít styío).
Kot qou tho dooc íu cuc bon thum gíu dum phun cong tho dooc íoí
nhoun, cong “thung”. Chïnh vì tho, phoong phup nuy con dooc
goí íu phoong phup “chíon thung tron chíon thung” t\ín/ \ín
Approuch).
2.2.3. Doí íup voí phoong phup “chíon thung tron chíon
thung” cou doí phoong íu phoong phup dum phun cunh trunh
tcompotítívo nogotíutíng) qou muc cu cong run, kíon dính vo íup
troong. Noo o phoong phup “chíon thung tron chíon thung” cou
doí phoong, cuc doí phoong xuc dính dooc moc tíoo chong thì
trong dum phun cunh trunh cuc doí phoong co nhong moc tíoo
khuc nhuo khong tho chíu so nhong íuí pho thooc íun nhuo. Xong
dot vo qoyon íoí gut guo, cuc bon ru soc tìm cuch toí du hou íoí
nhoun but ko huo qou voí doí phoong so ru suo. ßoí vuy, phoong
phup dum phun cunh trunh con dooc goí íu phoong phup “chíon
thung tron thut buí” cou doí phoong t\ín/ Loso Approuch).
24
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
2.3. Ðam pban Ia qoa trìnb tboa bicp vc mat Ioi ícb va tbong
nbat gioa cac mat doi Iap:
1hong thoong, cuc bon thum gíu vuo dum phun thoong muí
co íoí ïch doí íup nhuo, boí ío thoo hoc thoyot vo sun xout hung
hou thì moí ngunh sun xout do dou íuí cho moí bon co ííon qoun
mot íoí ïch nhut dính. Do íu tl) Loí ïch cho ngooí sun xout, duy íu
díoo doong nhíon noo khong thì hung hou so khong dooc sun xout
ru. t2) Loí ïch cho ngooí tíoo dong, duy íu díoo khong tho thíoo
dooc boí vì noo khong co no thì hung hou cong khong tho tíoo tho
dooc. lhun con íuí íu gíunh cho cuc thunh phun khuc thum gíu
vuo qou trình íoo thong hung hou. Cho non khí mu cuc thunh
phun nuy cung nhíoo thì íoí ïch cou ngooí sun xout vu ngooí tíoo
dong cung ït dí, duy chî noí íu ït dí nhong khong tho ït don moc bí
tríot tíoo. Do vuy cuc nhu sun xout, kính dounh chî co tho thoc
híon víoc toí du hou íoí nhoun trong phun hun cho, huy noí cuch
khuc, ho tíon hunh víoc toí du hou íoí nhoun tron co so qou íuí
cuc phun íoí nhouncou nhuo. Vu nho vuy, hunh dong tìm kíom
íoí nhoun cou cuc nhu sun xout, kính dounh vu ngooí tíoo dong
guy unh hoong troc tíop don íoí ïch cou nhuo, nghìu íu noo ngooí
nuy dooc nhíoo thì ngooí kíu dooc ït dí vu ngooc íuí. Cho rung
mot hung hou dooc sun xout ru so tuo cho xu hoí mot khoun íoí
nhoun dooc bíoo díon íu hình qou tuo. Chong tu co tho bíoo díon
díoo nuy bung hình vo suo:
25
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Vu nho vuy, khí mot bon co gung gíunh vo phun mình mot
khoun íoí nhoun íon hon thì bon kíu booc phuí chup nhun phun
nho dí vu ngooc íuí gíu so chî co huí bon thum gíu vuo qou trình
nuy. Noo so íoong ngooí thum gíu íon hon thì tình hình cung kho
khun hon.
Çou qou trình nuy, chong tu thuy rung íoí ïch cou cuc bon
thum gíu vuo qou trình chíu so íoí nhoun íoon íu doí íup nhuo.
Chíoc bunh íoí nhoun khong phuí íu noí com 1huch Sunh do roí
cu bu qoun toong sy un muí mu khong hot. Cong kho mu kíom
dooc mot cuy dun 1huch Sunh trong co tïch do roí khí guy íon
khíon doí phoong “ngun ngo íong”, boong vo khï, bo cooc trunh
gíunh hon thou tron thoong troong huy tron bun dum phun. 1oy
nhíon, cuc bon thum gíu dum phun, noo chî qoun tum don moc
dïch cou mình mu khong qoun tum don íoí ïch cou phïu bon kíu
thì so khong co dooc hop dong vu khí do so chung co bon nuo co
dooc íoí nhoun. Nho vuy, dum phun ky kot hop dong, vo ngoyon
tuc, íu mot qou trình thou híop vo íoí ïch cou cuc bon huy duy íu
so thong nhut gíou cuc mut doí íup.
Cíu so A vu ß íu huí bon thum gíu vuo qou trình dum
phun ky kot hop dong, vu khí do tu co cuc qoun ho vou mung tïnh
doí íup, vou mung tïnh thong nhut gíou cuc bon. 1u co tho mính
hou díoo nuy trong mo hình dooí duy.
26
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
Víoc tíon toí gíuí qoyot on thou cuc qoun ho trong mo
hình tron tuo ru bun thun qou trình dum phun nhum dou cuc bon
dí don thou thoun vu chup nhun mot kho voc hop dong co tho
dup ong dooc moc tíoo cou cu huí bon, trong do: tl) Kho voc l,
nho trình buy trong so do íu kho voc thou thoun íy toong, t2) Kho
voc 2 íu kho voc moc dïch cou A mu ß phuí chup nhun, t3) Kho
voc 3 íu kho voc moc dïch cou ß mu A phuí chup nhun. Chïnh vì
tïnh chut doí hoí nhoong bo íun nhuo vo qoyon íoí gíou cuc bon
thum gíu dum phun trong cuc cooc dum phun noí chong vu dum
phun thoong muí noí ríong, trong ngoon to ííoo vo íy íoun dum
phun, ngooí tu thoong dong thout ngo “muc cu” tburguíníng) thuy
cho thout ngo “dum phun”.
3. Nhung dc xuat nghicn cuu va dao tao:
Dum phun íu mot mon hoc tuí cuc khou choyon ngunh Lout,
Kính dounh, Çoun íy, So phum, Çoun ho Çooc to .... tuí nhíoo
troong duí hoc íon cou cuc nooc co non gíuo doc tíon tíon tron tho
gíoí. 1rong xo tho mo cou non kính to do Dung Cong Sun Víot
Num khoí xoong vu dính hoong duo tuo thoo kíp voí cooc song
kính to, víoc nghíon coo khou hoc vu ngho thout dum phun íu
mot doí hoí boc thíot. Nhong dính hoong co bun cou cong tuc
nghíon coo co tho íu:
(1) Nhung kinh nghicm quy hau vc dam phan kinh tc, chlnh
tr], quan vu, ngoai giao cua nhan dan ta qua cac thoi ky dau
tranh dung nuoc va giu nuoc,
(2) Nhung tinh hoa trl tuc cua nhan loai trong khoa hoc va
nghc thuat dam phan,
27
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
(3) Nhung dac thu cua phong cach dam phan Vict Nam’
(4) Nhung vo vanh giua phong cach dam phan Vict Nam va
phong cach dam phan phuong Tay va phong cach dam phan
cua cac quoc gia khac trong khu vuc, dac hict la khu vuc
Chaâu AÙ - Thai Binh Duong.
Do co tho tung coong trí thoc vu ky nung dum phun cou
tho ho ngooí Víot Num moí trong tho ky XXl, cun co nhong noí
dong vu hình thoc duo tuo moí bo song cho qou trình duo tuo:
(1) Ðua dam phan tro thanh mot mon hoc chlnh thuc o hac
dai hoc, nhat la o cac truong dai hoc dao tao cac chuycn
nganh Iuat, Ngoai ngu, kinh tc va Ðoi ngoai.
(2) Bo tuc vc tri thuc va ky nang dam phan cho cac can ho
hicn dang cong tac tai cac nganh kinh tc cua dat nuoc thong
qua cac lop dao tao ho vung, va cac hoi thao chuycn dc.
28
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
ChuJng íí
Chuan bi dam µhan
Cuc nhu íy íoun vo dum phun thoong muí doo hot soc coí
trong vuí tro cou khuo choun bí dum phun trong dum phun thoong
muí. Ho cho rung chìu khou cou thunh cong trong dum phun íu
choun bí vu íon kot houch. 1uí thoyot phoc cou doí phoong, khu
nung gíuo tíop, so nhunh nhuy trong dum phun vu mot íout cuc ky
nung co bun khuc khong thuy tho dooc so choun bí, thum chï
khong bo dup noí so but íoí do thíoo choun bí guy ru. Nghìu íu,
khong co choun bí, chuc chun khong co hy vong dum phun thunh
cong nguy cu khí nhu dum phun íu ngooí rut thuo víoc. Ngooc íuí,
co choun bí chuc chun, chî cun voí mot so ky nung dum phun
khíom ton, nhu dum phun cong co tho dí don nhong kot qou
chup nhun dooc. Çou trình choun bí dum phun cun díon ru thoo
mot trình to, cun co thoí gíun do thoc híon, vu cun toun tho thoo
mot phoong phup choun bí nhut qoun.
1. Chuan h] chicn luoc
“Chíon íooc” ngoyon íu mot thout ngo qoun so, ííon qoun
don víoc íon ko houch chíon duo cou cuc toong íình ngouí mut
trun, nhong trun díu nghí bính, thoc soon, vo mut. 1rong dum
phun, chíon íooc ííon qoun don mot ko houch co dính hoong. No
xuc dính doong hoong co bun, kot hop doong hoong chng voí cuc
cho troong hunh dong. Chíon íooc, boí vuy co cuc moc tíoo co
tho, ro rung, co qoy dính tíon, thouí cou cuc nhu ru qoyot dính
trooc nhong bíon dong vu thuy doí cou tình hình. Chíon íooc
trong tuy cuc nhu dum phun vï nho cuy bou trong tuy ngooí tho
moc, cuy vot trong tuy ngooí duo bong bun, nghìu íu chong íu
cong co do thoc híon cong víoc. Chíon íooc cung huy, kot qou
cung tot. Nho vuy, chíon íooc co tho dooc híoo íu so tìm kíom íoí
29
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
tho so sunh o nhong kho voc cu huí bon doo co íoí tho toong doí
co tho dí don nhong kot qou co íoí. Loí tho so sunh chî co tho co
dooc tron co so nhong khu nung ríong tdístínctívo compotoncíos),
nhong khïu cunh trong qou trình dum phun mu bon tu troí hon
khí so sunh voí bon doí phoong. Chíon íooc so íum dính hoong
cho mot íout cuc kot qou mu trong do kot qou tot nhut so döôïc
chon.
1.1. Cboan b| to doy cbicn Iooc
Ngooí tu vï rung chíon íooc íu vo díoo trong mou. 1oy
khong tho tuc dong gì don thoí tíot, nghìu íu khong tho íum mou
tunh, nhong chíon íooc íuí co tuc dong tïch coc don con ngooí,
nghìu íu, íum cho ngooí tu houn toun o to thuí trong cooc. Nho
vuy, cuí mu chíon íooc cuí thíon khong phuí íu moí troong mu íu
con ngooí.
Co tho phun bíot to doy chíon íooc tstrugotíc thínkíng) voí
to doy ong bíon tíncromontuí thínkíng). Duc díom cou to doy ong
bíon íu mang |ính doí pho. Nhu dum phun, khí doí mut voí mot
vun do, houc mot tình hoong dot bíot, but ko do íu mot co hoí huy
íu mot do dou, so íou chon mot trong so gíuí phup tíom tung, tïnh
hon thíot vu sup xop chong thoo trut to cong cup íoí nhoun vu
chon gíuí phup cho íoí nhoun cuo nhut o thoí díom híon tuí. Duc
díom cou to doy chíon íooc íu mung tïnh ho thong vu toun díon.
Noí doí hoí nhu dum phun phuí tïnh don moc dïch chong vu moc
dïch co tho. Nhu dum phun phun tïch íoí tho vu hun cho toong
doí cou cuc bon do tìm ru íoí tho cunh trunh. Kot qou cou qou
trình phun tïch íu mot íout cuc gíuí phup voí nhong huo qou co
tho. Cíuí phup dooc chon phuí nhut qoun voí moc dïch vu moc
tíoo moí mut, trong do co bun íu íoí nhoun.
30
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
Chou co nghíon coo nuo vo dum phun noí to doy ong bíon
vu to doy chíon íooc phoong thoc nuo hon hun phoong thoc nuo.
Co ío chî non noí rung moí phoong thoc doo huy, toy tong noí,
tong íoc, tong thoí díom pho hop. 1rong dum phun, chung non
gíuí qoyot xong dot cu tïnh kho chío bung to doy chíon íooc cong
nho khong non íup kot houch tong hop bung to doy ong bíon.
1o doy chíon íooc chî íu phoong thoc to doy trong dum
phun. Nhu dum phun thuo víoc bíot ro khí nuo non dong to doy
chíon íooc, khí nuo non dong to doy ong bíon. 1rong khí to doy
chíon íooc gíop tìm ru nhong gíuí phup íon cho mot vun do dum
phun mot cuch hop íy, to doy ong bíon co tho íu munh dut muo
mo do to do nuy ru nhong phut híon doc duo.
1o doy chíon íooc, muc do mung tïnh sung tuo thình thunh
chíon íooc), tïnh nhut qoun tto hình thunh don dunh gíu chíon
íooc), tïnh tong tho tthoc híon chíon íooc), vun co hun cho cou
no: No khíon nhu dum phun toong mình cho dong tình hình
trong khí chou hun du íu tho. Chíon íooc cung tính ví cung do guy
uo toong chíon íooc vì nhong yoo to chíon íooc tstrugotíc íuctor)
thout híon, thout bíon. Co tuc gíu tluokoy Chomuvut, l99l: 2)
du goí yoo to chíon íooc íu cuí bong mu choí tvííí o’ tho vísp)
1.2. Cboan b| tbai do cbicn Iooc.
Co bu phum tro thuí do chíon íooc trong dum phun: tl)
1huí do don gíun vu thung toot tSímpío und Díroct), t2) 1huí do
thoc buch vu chon op tlross und losh), t3) 1huí do hong ho vu xu
íunh tCooí udn Aíooí)
(1) Thai do don gian va thang tuot:
Lu thuí do “noí cho nhunh, noí cho do ton thì gío”, thuí do
3l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
khong gíuo gíom, op mo khí trình buy vun do huy gíuí phup. 1huí
do thung toot co tuc dong gíuí gíup vo khï doí phoong vu nhunh
chong dí don nghí qoyot. Chî non up dong thuí do nuy khí: tu) 1u
chung íu gì doí phoong vì du íum víoc nhíoo voí ho to trooc, tb)
Dum phun dung ky bo tuc, su íuy nho mo bong bong, go ru dooc
cung som cung tot, tc) Soc op thoí gíun khong cho phop koo duí
dum phun, kot thoc dum phun íu moc tíoo trooc mut.
(2) Thai doc thuc hach va chcn cp:
Lu thuí do do cup munh, xoyon qou cuc vun do nhuy
cum. Do co híoo qou, víoc guy soc op vu thoc buch phuí dum
buo tính to, vì noo phïu bon kíu bíot dooc phïu dum phun voí ho
guy soc op vu thoc buch, ho so vup phuí cum gíuc kho chío. 1hoc
op khong phuí íu mot hình thoc tru tun xuo xu mu íu mot co cho
nhum cho phop houn thunh thou thoun dum phun. 1huí do dooc
so dong khí: tu) lhïu tu o tho munh hon, tb) lhïu bon kíu cun kot
thoc nhunh,tc) lhïu tu moon khounh vong gíoí hun dum phun.
(3) Thai do ho hung, xa lanh:
Lu thuí do so dong tum íy ngooc trovorso psychoíogy) doí
voí doí phoong, trunh cho doí phoong cum gíuc ho honh tvínnor’s
corso), trong khí tron thoc to, dong íu doí phoong dung to bun
mình. Noo tu dí don thou thoun qou nhunh, phïu doí phoong co
tho nghì ho du bí ho houc du un non. Khong non dunh thoc íong
thum cou doí phoong houc cum do ho íoo thung. Non co thuí do
ho hong, xu íunh khí: tu) lhïu bon kíu munh hon, tb) lhïu tu dung
chío soc op thoí gíun, tc) lhïu tu co gíuí phup thuy tho.
1.3. Cboan b| bicn pbap cbicn Iooc
1huí do vu bíon phup chíon íooc toy tong tình hình co tho
mu co nhong hình thoc co tho. o cho nuy, tu dong bíon phup nho
32
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
gíot, dou ru doí hoí tong chot mot do phïu doí phoong do ngun
nguí. o cho khuc, tu dong bíon phup tron goí, dou ru toun bo doí
hoí cong mot íoc, mu vun dum buo dum phun thunh cong. Dooí
duy íu mot so bíon phup chíon íooc thoong dooc so dong trong
dum phun thoong muí:
* a. Kícn nhan: Nghìu íu, do tu co non nong don buo
nhíoo, cong khong dooc boc ío do doí phoong bíot. lhuí cho doí,
nhut íu khí doí phoong chou dính hình gíuí phup. Khí tu dou dum
phun vuo nhíp, tu íu ngooí chí phoí thou thoun.
* b. ^ín nhín: Nghìu íu, khong buo gío tu khooc to dum
phun do víoc dum phun koo duí ío tho, moí vun do chíom mot
íoong thoí gíun qou dung, roí dum phun bí ngut qoung ííon toc.
Nïn nhín íu bíon phup chíon íooc chong íuí thuí do guy soc op vo
thoí gíun.
* c. Co bo ma| íanh: Nghìu íu huo nho khong bíoo ío
qoun tum ru bon ngouí. Dum phun co tho tíon tríon, co tho tun
vo, díoo do khong unh hoong. 1u do nghí mu khong nong nhíot,
dup ong mu khong nong nun, duy cong íu bíon phup guy soc op.
* d. ßoc ío |haí doc chía xc: Nghìu íu tu co qoun tum, co
dut mình vuo ví tho cou phïu bon kíu. Duy íu bíon phup co tuc
dong munh do phu vo bo tuc vu hun gun nhong dí bíot. Khí dut
mình vuo ví tho doí phoong do boc ío thuí do chíu so, cun co thuí
do chun tình nhong khong íum sung phum tro dong cum cu nhun.
Chî boc ío thuí do chíu so khí tu thoc so moon tho.
* c. Chu,cn huong do| ngo|: Nghìu íu, tu tìm cuch do
thout khoí bo tuc, voot qou nhong tro nguí do dí don kot thoc dum
phun thung íoí. Khí dum phun du dí don cho ngon ngo thì khou
33
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
troong, nhíp do thì tuc nghon, choyon hoong dot ngot íu bíon
phup chíon íooc thoo nho cuc nhu íy thoyot dum phun, nhum
thuy choyon huí bon bun chíu nhuo qou tuo dung dut tron bun, tu
rong cuy tuo.
* f. Lam dong |ac gía: Nghìu íu, gíong nho cuo tho bong
du tron sun, tu nghí bính doí phoong dí vo hoong nuy, nhong thoc
to íuí dunh vo hoong khuc. Lum dong tuc gíu íu hunh dong ky
thout boon bun/ thoong muí cho khong phuí íu hunh dong íou
doí. 1u íum dong tuc gíu trong dum phun khí moon buo vo mot
díom co tho nuo do trong thou thoun.
* g. ßo ban dam phan: Nghìu íu tu bo doí phoong íuí mot
mình do dum phun voí chïnh ho. ßíon phup nuy khong hun íu
coc doun nho moí ngooí thout nhìn, vì do suo thì tu cong co tho
mo íuí dum phun.
* h. ßícn |hanh chu,cn da roí: Nghìu íu, mot bon dum
phun don phoong dou ru íoí do dou, dou vun do dum phun thunh
choyon du roí, khong buo gío co tho thuy doí dooc nou. Vï do:
mot cong ty dung gup ruc roí vo tuí chïnh dum phun voí cuc cho
no, moí bon co tho do dou íum tho toc toyon bo cong ty do phu
sun - nghìu íu, choyon tut cu moí qoyot dính sung tuy tou un.
Ngooí tu chî so dong bíon phup nuy khí vup phuí nhong vun do
vo cong guy cun vu cong so dong no mot cuch thun trong.
* í. ßícn phap nha| nhanh: Nghìu íu, cut mot chot o duy,
cut mot chot o kíu, chung muy choc mu cut hot chíoc bunh. o
mot nooc nghoo nho Víot Num, co cuo thunh ngo: “Chuo nong
hop qounh”, nghìu íu kho suí thì suí tong chot mot, roí cong hot.
Mot so nhu dum phun cong íum thoo kíoo nuy, ho moí tong chot
íoí nhoun, tong chot mot thoí, nhong khong bíot buo gío dong.
34
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
* |. Khoanh vung gíoí han: Nghìu íu, tu dut gíoí hun cho
cooc dum phun vu bum chuc vuo gíoí hun do. Duy íu bíon phup
chong íuí thuí do guy up íoc trong dum phun cou doí phoong
* m. Chong |hu dích: Nghìu íu, dong ky thout dum phun
do trunh guy ru so tho dích tron bun dum phun, muc do so tho
dích do co tho do doí phoong co tình guy ru, cong co khí do
khong phuí íu bun chut cou ho. Doí duo khong buo gío íu bíon
phup tot. lhuí tìm kíom so huí hou vu xuy dong moí qoun ho tot
khí tu dum phun. Co cu mot coon such “Xuy dong qoun ho khí tu
dum phun” tkogor líshor & Scott ßrovn tl988), do un Dum
phun cou Duí hoc Hurvurd) noí vo vun do nuy.
2.Chuan h] vc kc hoach
Vuí tro cou cong tuc choun bí vo ko houch dum phun íu
nhum: tl) 1uo moí troong ru qoyot dính un toun trong dum phun,
t2) Choyon trong tum cho y to cuc vun do chong sung cuc vun do
cun gíuí qoyot co tho vo qoun ho, xong dot, qou trình thoc híon
cuc thou thoun, t3) 1uo so híoo bíot íun nhuo, xuy dong qoun ho
íum un hop tuc vu híoo bíot thuy vì qoun ho doí duo. 1hoo cuc
nhu íy thoyot vo dum phun thoong muí, co 4 tbon) booc trong qou
trình choun bí ko houch dum phun nho suo:
2.1. Tbo nbap so Iico/ do Iico tbong tin
Cíuo so lunkoy Chomuvut, khou Kính dounh 1hoong muí
Duí hoc Huvud, co nhun xot hom hînh “1hong tín íu thooc do
cup do um cou so khong chuc chun. Co o duo co so khong chuc
chun, o do co nho cuo gíum no bung cuch tho íoom thong tín”
tChomuvut, l99l: l09). 1rooc moí cooc dum phun, phïu trooc
cuc nhu dum phun íu mot moí troong khong chuc chun cho so
35
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
qoyot dính. Nho cuo tho íoom thong tín vì tho íu doong nhíon.
2.1.1. Tbo tbap tbong tin nban so va so to cboc
1rooc hot, phuí díoo tru ky íoong vo con ngooí huy phuí
doun mu tu so gup tron bun dum phun cong nho cong ty mu tu so
íum un/ boon bun voí ho. 1u phuí num thut ro, cung ro cung tot,
vo hout dong kính dounh/ íum un cou ho, nho cuo tum íy cou ho,
cuch nghì, cuch phun ong, chíon íooc, such íooc, tho toc dum
phun cou ho. Voí nhong so ííoo nuy, to coính booc toí bo cou
cooc dum phun.
lhoong phup don gíun nhut cou nghíon coo vo mot cong
ty khuc, íích so cou no trong qou kho vu chïnh such híon tuí cou
no vu vo cuc nhu dum phun cou cong ty do íu nghíon coo qou cuc
to ííoo xout bun. 1u co tho tho dooc mot boc trunh tong tho vo
hout dong kính dounh cou cong ty qou nghíon coo cuc buo cuo
num, cuc thong tín buo chï, cuc qoung cuo trong tuí ííoo dung ky
qooc gíu houc díu phoong, cuc buo cuo cou cuc nhu phun tïch
duo to kính dounh von, cuc ho so cong ty cou chïnh pho, cuc
hoong dun vo thí troong chong khoun, cuc tup nghíon coo íoo
hunh noí bo, cuc thong tín vo tïn dong cong ty vu cuc buo cuo vo
cuc trunh chup tïn dong vu tuí sun.
1hong tín vo cuc cu nhun tu so gup qou bun dum phun co
tho íuy to cuc tíoo so tNoo íu nhu dum phun My, co tho tìm thuy
tíoo so cou ho trong cuc un phum cup nhut hung num cou Moody’s,
Stundurd und loor’s, Don & ßrudstroot houc dunh bu dunh nhun,
co o cuc tho víon nho tho víon Çooc hoí My, tho víon cuc troong
Duí hoc íon.) o cuc nooc nho nooc tu, víoc íuy thong tín kho hon,
nhong cong khong phuí íu khong íuy dooc qou tíoo so hout dong
kính dounh, boon bun cou chïnh unh tu voí cuc bun hung khuc
36
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
mu unh tu co qoun ho. ßon cunh thong tín tíoo so nhu dum phun,
con co tho qoun tum don cuc phut bíoo, cuc buí buo ííoo qoun
don cuc nhu dum phun do.
Cuc ngoon thong tín duy do vu chí tíot hon co tho don voí
tu qou gup go, phong vun cuc bon so dum phun voí tu vo tình
hình trunh chup, gíuí qoyot xong dot cou cong ty, duc bíot íu gup
go, phong vun voí cuc bon du tong íum víoc khong thunh cong
voí cong ty mu tu so dum phun houc voí nhong bon co ït nhíoo
qoun ho kính dounh voí cong ty do. Do tho íoom thong tín vo cuc
cu nhun mu tu dum phun mu khong dou vuo cuc tuí ííoo du xout
bun, tu cong co tho íum nho du noí o doun tron, khí do cup vo
thong tín tíoo so cou nhu dum phun, nghìu íu noí choyon voí bun
hoc co, ngooí qoon, bun bo, dong nghíop co cou unh tu, cuc
thunh víon cuo íuc bo, hoí ngunh ngho, cong doun mu unh tu
thum gíu.
1rong mot so troong hop nhuy cum, tu co tho mo mot
cooc díoo tru ríong ííon qoun don díu ví xu hoí trong cong ty cou
nhu dum phun, qoyon hun vu phum ví ru qoyot dính, cuc tho
thout dum phun, díom munh, díom yoo, nho cuo tình cum, tïn
ngoong, thum chï cu chî so thong mính cou unh tu. Doí khí tu con
cun tìm híoo ky thom vo tïnh cuch, gíong noí, nhong not ríong to,
so thïch cou unh tu. 1ut cu nhong thong tín tron cong íuí so gíop
nhu dum phun doun trooc phong cuch, to doy vu phun ong cou
ngooí mình so gup qou bun dum phun.
Díoo tru cu nhun íu mot vun do to nhí. 1rong khí díoo tru
khong non thuí qou do cuc vun do choyon y nghìu to kính to sung
duo íy houc phup íy thoo kíoo so dong tình buo cong nghíop,
nghìu íu thoo hun mot “tuy trong” tínsídor) dung song vu íum víoc
trong mot don ví kính to houc cong ty do íuy thong tín noí bo cou
cong ty vu nhong íy do khíon cong ty do thum gíu dum phun.
37
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
1hoo con so cong bo, hung num cuc cong ty My chí khoung 800
ttum trum) tríoo doíu cho víoc nuy.
2.1.2. Tbo tbap tbong tin cbo dam pban tboong mai qooc tc.
1ho thup thong tín cho dum phun thoong muí qooc to
mung tïnh phoc tup vu kho khun hon so voí tho thup thong tín
phoc vo cho mou bun noí díu. Vì ngouí nhong thong tín trình buy
trong moc 2.l.l tron, do con íu cuc thong tín vo: tl) Díoo kíon
díu íy, dun so vu soc mou cou thí troong dïch xu cuch tu co khí
nou vong truí dut, noí co cuc yoo to vun hou tnho phong toc, tup
qoun, thoí qoon tíoo dong) houn toun khuc hun tu, t2) Khu nung
cunh trunh cou hung tu trooc nhong mut hung cong íouí do cuc
ngunh kính dounh bun xo vu cuc thunh víon cho yoo cou thí
troong dïch cong cup, t3) Co so hu tung buo gom cuc dk vo gíuo
thong vun tuí, thong tín ííon íuc, hout dong tïn dong vu ngun
hung, t4) Chïnh pho vu so cun thíop cou chïnh pho qou:
¹a) ^hung doí hoí vc gía, phcp: t1rong díoo kíon Víot
Num, moon íum xout nhup khuo phuí co ït nhut 3 tbu) gíuy
phop khuc nhuo cou ßo 1hoong muí tl) gíuy phop chong cho
phop kính dounh xout nhup khuo, t2) ko houch xout huy nhup
khuo phuí dooc chup thoun trooc khí cong ty co tho dum phun
voí bun hung huy cong ty cong ong nooc ngouí, t3) suo khí
thou thoun xong vo hop dong xout nhup khuo, co khí con cun
thom gíuy phop cho moí dot gíuo hung)
¹b) Thuc quan xua| nhap |hau tNhu kính to hoc Duvíd
ßogg tl993) du co íun thun rung trong tho gíoí kính dounh co
huí díoo chuc chun, do íu thoo cou Nhu nooc vu cuí chot.
Nhong noí trong huí díoo uy cong khong uí bíot mình so chot
vuo íoc nuo vu íoc nuo moc thoo cou Nhu nooc so íon xoong ru
suo. Vuy chup nhun ngho kính dounh thoong muí íu tu chup
38
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
nhun dí vuo mot tho gíoí noí khong co gì íu chuc chun. o Víot
Num nhong num duo thup ky 90, bíoo thoo sout bíon thíon to
0% don l50% voí 28 moc thoo sout khuc nhuo voí moc thup
nhut cho thíot bí co bun, tung dun cho hung tíoo dong vu cuo
nhut doí voí hung xu xî. Don thung 5/l992 vu thung l/l993
bíoo thoo sou doí con 2l moc thoo sout duo dong to 0% don
l50% nho trooc duy. Don thung l/l994 íuí co nhong thuy doí bo
thoo dunh vuo xung duo, phun bon thuy bung pho phï kính
dounh, hu moc thoo dunh vuo xí mung vu cíínkor nhong tung
moc thoo doí voí íính kíon SKD/ CKD, xo muy huí bunh vu bon
bunh, muy moc pho tong co, thoc phum vu my phum.)
¹c) Çuo|a ¹Han ngach): tÇootu íu nhong díoo khoun qoí
dính ro gíoí hun khoí íoong hung hou xout nhup khuo. Co 3 tbu)
íouí qootu: tl) Cum nhup tqootu so khong) up dong cho cum vun
houc hun cho vo díoo kíon khoí íoong nhup khuo t2) Çootu thoo
qoun, cho phop nhup khuo voí so íoong qoí dính vu t3) Çootu to
ngoyon, dooc híoo nho nhong hun cho xout khuo to gíuc).
¹d) ^hung íoaí |huc phu ¹Mot so chïnh pho tho thom mot
so íouí thoo pho nho thoo mon buí, thoo bíon gíoí...)
¹c) ^hung hoa| dong ,cm |ro cua Chính phu: tMot so
chïnh pho tro cup troc tíop vo tïn dong cho cuc hung kính dounh
nhum khoyon khïch mot so hout dong kính dounh co tho nuo do.
o My, co nhong to choc nho Ngun hung Xout- Nhup khuo, Híop
hoí tïn dong hung hou, Hung phut tríon Çooc to íu nhong to choc
thoong tro cup tïn dong cho cuc hung xout khuo).
1om íuí, gíu trí cou toun bo booc nuy tnho du trình buy
trong 2.l.l vu 2.l.2) íu no gíop nhu dum phun híoo ro hon vo boí
cunh mu unh tu sup booc vuo vu con ngooí mu unh tu sup íum
víoc cong. Vì íy do do, booc choun bí nuy con dooc goí íu booc
nhun thoc.
39
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
2.2. Ðoa ra gia tbict:
Suo khí du tup hop dooc cuc so ííoo vu do ííoo thong tín,
nhu dum phun phuí íum mot cong víoc tíop thoo íu íy gíuí so ííoo
vu do ííoo du co. ßooc nuy co tho dooc tíon hunh voí so thum gíu
cou ngooí khuc do nhu dum phun cong chíu so voí ho nhong gíu
thíot vu nhun thoc.
Víoc chíu so cuc gíu thíot nhun thoc voí ngooí khuc co
nhong íoí tho. 1ho nhut, no gíop nhu dum phun íum ro doí voí
bun thun mình vu ngooí cong so vo íy do tuí suo unh tu íuí dí don
nhong gíu thíot nho vuy. 1ho huí, no cho phop nhu dum phun
nhun ro gíu trí khu dong tvuíídíty) cou nhong gíu thíot du dou ru
vu gíop trunh nhong xong dot khong dung co tron bun dum phun
do nhong gíu thíot suí vo doí phoong chou dooc díoo chînh íuí.
Kíom tru gíu thíot íu mot trong nhong cuch nhunh nhut do gíuí
qoyot xong dot.
Khí dou ru gíu thíot, cun phuí phun bíot gíou gíu thíot vu
nhun dính, dunh gíu. Nhong gíu thíot mu tu mung vuo phong
dum phun thoong íu nhong nhun dính co tho vo nhong hunh ví
co tho nhum íum ro nhong dong co num suo nhong hunh ví do vu
do híoo vì suo nhong so kíon nhut díh nuo do du xuy ru. No íu mot
booc qoun trong trong qou trình tìm híom moí qoun ho nhun qou.
1rong khí do, nhong nhun dính dunh gíu thoong íu nhong nhun
dính buo qout, thuo soot voí hum y nho mot dính íy vo mot con
ngooí, no mung tïnh but bíon. Nhong nhun dính nho vuy thoong
duy ngooí bí nhun xot vo phïu phun ong tíoo coc chong íuí tu vu
duy tu vuo tho ví khong nung dong. Chong khong tot cho qou
trình gíuo tíop dum phun.
40
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
2.3. Xay dong cac moc tico dam pban
Suo khí tho thup thong tín vu dou ru cuc gíu thíot, booc
qoun trong nhut trong qou trình choun bí ko houch dum phun íu
xuy dong cuc moc tíoo dum phun, vì noo booc vuo dum phun
khong co moc tíoo co tho, rut do bíon phíon dum phun thunh mot
cooc noí choyon phíom. Dooí duy íu nhong íoí tho cou víoc xuy
dong moc tíoo dum phun:
∗ Xuy dong cuc moc tíoo dum phun booc nhu dum phun
phuí tïnh trooc mình cun gì, tuí suo cun vu phuí bo ru cuí
gì do doí íuí cuí mình cun. Xuy dong cuc moc tíoo cong
gíop nhu dum phun trong víoc qoyot dính cuc thou híop,
cuc nhoong bo trong qou trình dum phun.
∗ Xuy dong cu moc tíoo dum phun gíop ngun chun ky kot
nhong thou thoun but cun, guy thíot huí.
∗ Mot ho thong cuc moc tíoo dooc choun bí cun thun gíop
trunh nhong íoong coong trong dum phun, khong do cho
doí phoong íoí dong nhong íoong coong, nhum íun co tho
xuy ru.
∗ Dum phun tron mot khong moc tíoo co tho gíop tíot kíom
thoí gíun dum phun, nhunh chong dí don thou thoun. lhun
íon nhong ngut qoung trong qou trình dum phun doo co íy
do thíoo choun bí.
∗ Çoun trong hon cu, nhong choun bí vo moc tíoo dum
phun gíop nhu dum phun co íoí tho trong qou trình dum
phun. Doí phoong so bíot díoo hon khí nhu dum phun co
khu nung íum cho doí phoong y thoc dooc nhong nho cuo
vu mong moon cou unh tu. “1hut mîu muí, toun bo moc
dïch cou qou trình dum phun íu dup ong nhong nho cuo
4l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
cu nhun vu to choc. Noo tu khong toyon bo tu doí hoí cuí
gì thì íum suo tu co tho mong moon nhong doí hoí cou tu
dooc dup ong. Chî noí voí ngooí khuc íu tu moon o ho cuí
gì mu khong noí don nhong doí hoí cou tu co tho íum cho
ngooí khuc kho híoo noí tu.” tLovícky: l993)
Nhong doí hoí co tho do íu cuí gì trong dum phun thoong
muí: Moí cooc dum phun so co mot íout cuc díoo khoun cun dooc
buo hum trong khí xuy dong moc tíoo. Nhong nhìn chong, khí
xuy dong moc tíoo cun xom xot nhong cho do suo:
1. Icn gia dlch
Cíu dïch íu gíu tu so tru cho cuí tu doí hoí trong dum phun.
Duy íu moc gíu hop íy thoo tïnh toun cou tu do doí íuí cuí tu nhun
dooc noo dum phun dí don thou thoun dooc ky kot vu thoc híon.
Loo y: thout ngo “gíu” o duy dooc dong voí nghìu pho qout cou no
do duí díon cho gíu trí cou cuí dung dooc truo doí. Co nhíoo cooc
dum phun khong íuy don ví thunh toun tíon to.
Cíu dïch íu gíu tu so tru cho cuí tu doí hoí trong dum phun.
Duy íu moc gíu hop íy thoo tïnh toun cou tu do doí íuí cuí tu nhun
dooc noo dum phun dí don thou thoun dooc ky kot vu thoc híon.
Loo y: thout ngo “gíu” o duy dooc dong voí nghìu pho qout cou no
do duí díon cho gíu trí cou cuí dung dooc truo doí. Co nhíoo cooc
dum phun khong íuy don ví thunh toun tíon to.
2. Xac d]nh pham vi dam phan
lhum ví o duy co tho híoo íu gíoí hun toí thíoo vo íoí nhoun
vu tu co tho chup nhun trong khí xom xot cuc do nghí cou doí
phoong. Cuc nhu íy thoyot dum phun huy dong thout ngo “doong
chun toong” tbottom ííno) do chî khuí níom nuy. Khí tu du rot
xoong “doong chun toong”, tu khong con cho do rot xoong nou,
42
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
chî con doong cho tu rot ru khoí cooc dum phun. Song song voí
“doong chun toong”, tu cong tïnh don “doong kích trun” nghìu íu
doong hun cho mu noo tu voot qou thì doí phoong co tho so rot ru
khoí cooc dum phun. Khoung bíon dong gíou doong chun toong
vu doong kích trun chïnh íu phum ví dum phun trong mot vun do.
lhum ví dum phun con co tho buo hum nhíoo vun do vu cuc vun
do co tho ííon qoun voí nhuo. 1rong troong hop nuy, tu coí toun
bo cuc vun do íu mot ho thong vun do co qoun ho toong tuc voí
nhuo trong mot tong tho. So bo tro choo gíou chong chî co y nghìu
bo phun. Vo tong tho, chong vun phuí dum buo moc íoí nhoun
cou tu to moc chun toong íon moc kích trun.
3. Quyct d]nh nhung nhuong ho:
Do íu qoyot dính vo nhong booc íoí qoyon íoí mu tu so phuí
chup nhun trong dum phun do dí don thou thoun.
4. Ncu co thc, quyct d]nh cai ta phai “tha ra”
Do doí íuy nhong nhoong bo cou phïu bon kíu, cuí tu “thu
ru” tgívo uvuys) khong phuí íu nhong nhoong bo thoo qoun díom
cou nhíoo nhu íy thoyot dum phun. 1hong thoong tu chî co tho
dunh gíu gíu trí do doí íuy gíu trí, nhong doí khí tu co tho khong
mut gì houc mut rut ït do dut dooc cuí gì tu doí hoí. Díoo nuy thout
nhìn co vo khong thoc to, nhong noo tu tïnh don vuí tro cou cuc
toí ttho ogo) trong dum phun thì no íuí íu mot vun do thoc to. Coù
vo thut ru chung co gíu trí gì doí voí tu thì íuí co gíu trí íon doí voí
ngooí khuc. 1rong dum phun thoong muí, díoo nuy ííon qoun don
víoc trunh nhìn nhun gíu trí cou mot chí tíot nuo do thoo qoun
díom cou ríong tu vu víoc tìm ru gíu trí tco tho íu cuo hon cou chí
tíot do) doí voí phïu bon kíu. Luí con mot so chí tíot mu tron thoc
to chong khong dooc dunh gíu tron but ky co so nuo ngouí co so
cum tïnh. 1ut cu cuc hung xu xî dong cho ngooí tíoo dong do
trung trï cuc vun phong duí díon, tro so cou cong ty doo dooc bun
43
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
don thoun tron co so hup dun cum tïnh. 1rong dum phun thoong
muí, so co nhong mut hung tuo ru dooc so hup dun cum tïnh, tu
phuí bíot khuí thuc soc hup dun do vu co khí chî tron co so do
thoí, tu co tho nung cuo ví tho dum phun cou mình.
Nho vuy, tu co tho dunh doí mot cuí “thu ru” thíoo nho mot
booc íoí gíu tuo, dooí hình thoc mot nhoong bo vo huí) do íuy mot
nhoong bo thoc so gíu trí. 1rong ngoon to ííoo nghíon coo vo khou
hoc vu ngho thout dum phun thoong muí, booc íoí gíu tuo nuy
dooc goí íu phop “doí nooc bot íuy buc non” tsíosh íor síívor).
S. Ncu khuon kho han chc vc thoi gian
Do íu so tro tïnh trooc íoong thoí gíun cun thíot do dí don
thou thoun vu cong íu so tro tïnh trooc hun cho vo thoí gíun mu
phïu bon kíu co tho noo ru.
6. Ð]nh v] cac tac dong anh huong tu hcn ngoai
Doí voí qou trình dum phun, cuc nhu bung, cuc co qoun
chïnh pho, cuc to choc cong doun íu mot vuí vï do vo cuc to
choc bon ngouí co tho qoun tum don qou trình vu kot qou cou
cooc dum phun mu ho khong troc tíop thum gíu.
7. Nhan hict nhung dong thai cua tac gia
Co nhong dong tuc gíu mu doí phoong co tho tong ru vu tu
phuí íon ko houch íum tho nuo do voot qou nhong tro nguí do.
8. Tlnh dcn giai phap thao go
Do íu nhong gíuí phup tu co tho dou ru noo cooc dum phun
khong dí don dot khout tVï do nho tu co phoong un huí nuo chung
do boc doong do nghí cou tu:.)
9. Iap danh vach nhan vu tham gia dam phan
44
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
tCho do nuy so dooc trình buy ky íoong dooí duy nho mot
booc choun bí qoun trong). Dunh such tïnh don khong chî cuc
doun víon cou phuí doun mu cu cuc co vun, vï do cuc ko toun,
íout so cong dí do thum khuo y kíon to vun vo cuc vun do co tho,
cuc tro íï, vï do cuc tho kï, phíon dích víon
10. Quyct d]nh cac giai phap thay thc ncu dam phan khong
thanh cong
Doong nhíon khong phuí cooc dum phun nuo cong doí hoí
phuí buo qout l0 tmooí) cho do tron trong khí xuy dong moc tíoo
dum phun. 1oy nhíon, víoc choun bí kì so gíop tu khong buo gío
nhum íun ,boí roí houc ho honh trong dum phun.Soy cho cong,
do phong but ngo buo gío cong íu phoong un un toun,ït nhut
cong íu un toun trong choun bí do roí dí don kot qou dum phun
mot cuch chou chut.
2.4 .Cboan b| nban so va d|a dicm dam pban
2.4.1.Cac tico cbí toycn cbon nban so
a.Ticu chl chuycn mon :
lhoong chum íu dum phun vo íình voc choyon mon nuo thì
cun choyon gíu thooc íình voc choyon mon uy. 1hom vuo do,
phun íon cuc cooc dum phun doí hoí cuc kíon thoc vu kì nung
choyon mon vo íout, ko toun vu vun bun. 1hong thoong, ngooí tu
hun cho qou trình chon nhun so thoo nhong choc nung dooc coí
íu hung duo trong dum buo thunh cong cou dum phun. Ngooí tu
cong moí mot so choyon gíu do thum gíu vuo mot so cong doun
trong qou trình dum phun khí cun, do trunh thunh íup nhong
doun dum phun trong do co nhong thunh víon chío truch nhíom
trong phum ví hop.
45
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
h.Ticu chl tlnh cach
Duy íu tíoo chï qoun trong tho huí suo tíoo chï choyon mon
nhong íuí huy bí xom nho, thum chï mot ngooí nuo do dooc coí íu
co tïnh khï rut kho chío nhong íuí vun dooc chon vì íï do choyon
mon. Mot cuch íou chon nho tho du bo qou mot so thut íu: dum
phun mot qou trình hoong vuo con ngooí, íu cooc thuo íoun chíu
so qoyon íoí cho khong phuí íu mot cooc hop choyon mon. Chon
suí ngooí nhíoo khí guy ru nhong thíot huí khong dung phuí chío.
Vì vuy, huy chon nhong ngooí bíot ong xo nhuy bon, khon khoo,
bíot íoc nuo phut bíoo, íoc nuo ngoí ngho. Hot soc trunh nhong
ong bu to mom, dính kíon cu nhun, nhong ngooí ït co khu nung
phut híon, khuí thuc íoí tho chot híon, chot mut trong qou trình
dum phun. Do tun dong khu nung choyon mon cou nhong choyon
gíu co tïnh cuch khong pho hop voí doí hoí vo tïnh cuch nhu dum
phun thoong muí, tu co tho xín to vun choyon mon cou ho trong
qou trình choun bí dum phun houc nguy cu trong khí dum phun,
thum chï cu suo khí dum phun du kot thoc.
c. Ticu chl to chuc:
1íoo chï co cuo to choc íu tíoo chï khong trunh khoí khí
chon nhun so cho dum phun, nhut íu o cuc don ví íon o phong
bun choc nung noí kot qou dum phun co tho co nhong tuc dong
nhut dính. Doong nhíon nhong phong bun co qoun ho troc tíop
toí kot qou dum phun cun co mot houc huí thunh víon thum gíu
doun dum phun.
1oy nhíon, qoun tum don dum phun co tho con íu nhong
bun nhom noí íu do buo vo qoyon íoí cou ho trong dum phun
nhong thoc chut ho moon thum gíu dum phun don thoun chî vì
gunh dou houc boc boí vì ho khong dooc tïnh don trong dunh
such phuí doun. Duy íu vun do to nhí. 1u huy qoun tum don ngooí
46
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
but don xunh cou ho trong co cuo íunh duo cou don ví. Song cong
cun íoo y rung tu íon ko houch cho mot phíon dum phun cho
khong phuí cho mot cooc tup hop qoun chong cuc pho phuí.
d. Ticu chl chicn luoc:
Mot phuí doun íon cuc tuc dong tum íy doí voí doí phoong
nho mot so bíoo doong soc munh. Do doí pho, doí phoong cong
bíoo doong íuí bung mot phuí doun cuc choyon gíu cou ho. Vuy
vun do íu mot phuí doun o tum co tho nuo íu hop íy. Noo doí
phoong íu phïu tu co tho dum phun do hon voí nhong phuí doun
nho, houc nho nou, tron co so mot- mot, thì rut khong non thunh
íup mot phuí doun íon.
Cooí cong, co nhong cooc dum phun do bun chut cou vun
do dum phun, doí hoí tïnh buo mut. 1rong tình hoong nuy, tu
phuí co gung gíum so íoong doun toí moc thup nhut.
c. Ticu chl chí ticu
1íoo chï nuy dooc up dong khí cuc bon co thou thoun trooc
vo so íoong thunh víon cou moí doun. Do co íoí tho, tu tïnh so gup
uí qou bun dum phun do tron co so do tu chon thunh víon cou
doun mình. Ngouí vun do chî tíoo, cuc vun do khuc nho co so huo
cun tuí díu díom dum phun houc khoung cuch cong íu mot vun
do unh hoong don so íoong doun víon cou phuí doun.
2.4.2. Nbong tico cbí dc cbon troong doan:
1roong doun íu nhu íunh duo doun dum phun. 1roong doun
íu ngooí co tïnh cuch munh ho tro cho thunh cong cou doun dum
phun. Do íu:
∗ Kha nang ra qu,c| dính dung dan |rong dícu |ícn
cang |hang
47
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
∗ Kha nang |hau gop cac quan dícm dan |raí |hanh
mo| |ap hop
∗ Khí cha| ncn na
∗ Tính nang dong dc doí pho |íp |hoí voí |ính hính
∗ Co |aí íam cho nguoí |hac |ín |uong vao mính
∗ Co |aí phan bíc| |ha|, gía
1hom vuo do, troong doun phuí íu ngooí chíom dooc íong
tín houn toun cou cup tron, dooc cup tron oy qoyon huy thuy mut
mình phut bíoo tron bun dum phun voí doí phoong. Xot thoo
qoun díom tïnh cuch nhìn nhun to doí phoong, cong non chon
mot troong doun co tïnh cuch cho phop gíuo tíop tot doí voí phïu
bon kíu.
2.4.3. Ð|a dicm cbo dam pban:
Co íy íoun cho rung cuc íouí dong vut co khu nung to buo
vo cuo nhut khí chong hout dong tron vong íunh tho cou chong.
Con ngooí cong íu íouí dong vut song thoo phun vong íunh tho vu
cong co nhong khu nung toong to tron vong íunh tho cou mình. Vì
vuy, díu díom dum phun tot nhut doí voí nhu dum phun íu nhong
noí unh tu cum thuy gun goí vu qoon thooc, do co tho un ngo doo
dun, thuo íooc thouí muí, tìm ngoon choyon gíu do dung vu thum
khuo y kíon cou cup tron thoong xoyon.
1ruí íuí, khí bí doí noí íum víoc, con ngooí so chío tuc
dong xuo vo tho chut vu tính thun, do nhong thuy doí dot ngot
trong thoí qoon. 1hum chï, víoc dí nhu tum cong tro thunh vun do
khí tu don cho ngooí íu. Huy chî víoc dí don noí qoí dính cong
48
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
íum tu mut nhíoo nung íoong tho chut vu thun kính.
1oy vuy, dum phun o mot díu díom khuc noí íum víoc
hung nguy cong tuo cho nhu dum phun nhong thouí muí ríong.
Do íu co hoí do mut thuy, tuí ngho, doí khí íu co hoí do íích nho
nhoí trong nhong nguy nghî cooí toun huy gíou cuc phíon hop.
1rong íoc guy cun, co tho to choí tru íoí vì íy do khong mung thoo
tuí ííoo duy do.
Dum phun íu mot cong víoc nung nhoc. Khí dum phun o
noí xu, nhu dum phun cun don trooc phíon hop ït nhut íu 24 thuí
mooí bon) gío do co thoí gíun íuy íuí soc.
2.S. To danb gia mìnb va doi pboong
Co nhun co cuo: “ßíot mình íu mính, bíot ngooí íu thong,
bíot mình, bíot ngooí íu coong”. Cuo noí nuy thut co y nghìu trong
choun bí dum phun.
2.S.1. To tìm bico kc boacb tro cboi coa doi pboong:
1ron thoc to, thou thoun íu díoo do dut dooc noo cuc bon
doo íut ngou con buí cou mình, vu co ío phun íon cuc cooc dum
phun doo khong phoc tup íum, vì thoong cuc bon thum gíu dum
phun chup nhun phoong thoc tro choí nuy. 1oy nhíon, vun con co
uí do noí ho moon tho nuy, tho kíu, nhong thoc to khong hun íu
nho vuy. 1rong gíuo dích gíou ngooí bun/ ngooí mou, co nhong
yoo to bo mut íum unh hoong don dum phun. ßoí vuy, trooc khí
dum phun, cun co so phun tïch ky íoong nhong ko houch tro choí
cou doí phoong.
49
NGUYÏÎ N XUÊN THÚM (CHUÃ BIÏN) - NGUYÏÎ N VÙN HÖÌ NG
A u
Mot vï do
Cong ty A dung dum phun do bun cuc mut hung cho cong
ty ß, íu mot khuch hung qoon. Nhu dum phun cou cong ty A rut
nguc nhíon khí thuy cong ty ß do nghí mot moc gíu qou thup so
voí thoong ío o nhong cooc dum phun trooc. Vu muc do du chun
thunh do nghí bon ß xom xot íuí, duí díon cou cong ty ß khong rot
íuí do nghí gíum gíu. Dum phun bí tun vo vì bun voí gíu cong ty
ß doí hoí thì bon A khong tho dooc íoí nhoun gì hot.
Cong ty A suo nuy moí phut híon ru rung cong ty ß du co
don dut hung thuy tho o cong ty X cho mut hung cong chong íouí
co chut íoong kom hon nhong dong thoo moc gíu mu cong ty ß
du bí cong ty A khooc to. Cong ty A cong phut híon cong ty X cho
cong ty ß nhong díoo kíon thunh toun oo duí, díoo mu cong ty A
khong bíot tuí thoí díom dum phun. Mu díoo nuy cong ty A co tho
bíot noo nghíon coo mot chot- íu cong ty ß dung gup kho khun vo
tuí chïnh. ßoí vuy, cong ty ß moon tìm ngooí cong cup voí chí phï
thup hon vu cuc díoo khoun thunh toun do duí hon.
Cong ty A houn toun co khu nung ky mot hop dong toong
to voí cong ty ß bung víoc thuy tho mut hung troyon thong bung
mut hung chut íoong thup hon, nhong gíu ro hon. nhong cong ty
A du bo ío co hoí vì khong bíot dooc kho khun tuí chïnh cou cong
ty ß mu chî bíot kot toí cong ty ß íoí dong qoun ho íum un sun co
gíou huí bon do dou ru nhong doí hoí but hop íy
A u
Vï do nuy cho thuy, nuy cu khí cuc bon dung co qoun ho
íum un voí nhuo, trooc khí dum phun voí nhuo vun cun co nghíon
coo vo nhong thuy doí cou phïu bon kíu, vun cun co nhong phun
50
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
tïch vo nhong thuy doí do do tìm ru ko houch tro choí cou ho.
Khong non y íuí vuo nhong gíu thíot co do booc vuo cooc dum
phun moí.
Mot phoong phup khuc do phut híon ko houch tro choí
cou doí phoong, ngouí víoc tho íoom vu phun tïch thong tín vo
ho: ho mou sun phum cou tu vì gíu, vì chut íoong, vì díoo kíon
thunh toun, díoo kíon gíuo hung huy vì cuc yoo to khuc. Num
dooc cuch nhìn cou doí phoong íu qoun trong vì no so gíop tung
coong íoí tho cou cuc nhu dum phun khí dum phun cuc díoo
khoun co tho cou thou thoun.
2.S.2. So sanb moc tico coa ta va doi pboong:
Khí booc vuo dum phun, moí bon doo mung thoo moc
dïch vu nhong moc tíoo co tho. 1rong troong hop co bun nhut,
bon bun buo gío cong bun voí gíu cuo nhut, bon mou buo gío
cong moon mou voí gïu thup nhut so voí gíu trí cou hung hou.
Nguy trong troong hop co bun nuy du co so khuc bíot gíou cuc
bon. Vì vuy trong choun bí dum phun, víoc so sunh moc tíoo cou
cuc bon íu mot doí hoí tut yoo.
Doong nhíon, trong thoc to, víoc tìm híoo moc tíoo cou
doí phoong khong chî dooc thoc híon trong qou trình tho íoom
thong tín vo doí phoong. 1rong nhíoo troong hop, tu khong tho
xuc dính dooc toun bo moc tíoo cou doí phoong trooc khí dum
phun but duo. Nghìu íu co mot so moc tíoo cou doí phoong chî
híon íon trong bun thun qou trình dum phun. 1hum chï mot so
moc tíoo mu trong soot qou trình dum phun tu cong khong phut
híon ru.
Muc do vuy, cung phut híon ru nhíoo moc tíoo cou doí
phoong cung tuo ru nhíoo íoí tho do dí don thou thoun/ ky kot hop
5l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
dong. Suo khí co cuc díoo kíon, tu tìm cuch gíuí buí toun so cho
co dup so tïch coc. 1u ííot ko cuc moc tíoo chïnh yoo vu tho yoo,
do tïnh nhong nhoong bo co tho vu cuc díoo khoun mong moon
cou cuc bon. 1ron co so do, tu tìm cuc yoo to chong vo qoyon íoí
cho cuc bon. Nhong yoo to nuy tou thunh kho voc tíom nung cho
cuc thou thoun co tho dut dooc.
2.S.3. Tìm bico cac moc tico giao kín
Nho du trình buy o moc 2.5.2., co nhong moc tíoo cou
doí phoong khong buo gío dooc boc ío. Nhong moc tíoo nuy doí
khí chî ííon qoun don phïu doí phoong mu khong íum tro nguí
don qou trình vu kot qou dum phun.
1oy nhíon, khong phuí íoc nuo cuc moc tíoo gíuo kïn cong
íu choyon vo huí. Vï do, mot don ví kính dounh nuo do dong y
gíuo hung cho tu voí mot gíu rut hu. Doong nhíon, mou dooc hung
voí gíu thup íu díoo thoun íoí cho tu tuí thoí díom ky kot. Nhong
co tho tu gup kho khun suo nuy, vï do, hung khong dooc gíuo
dong hun, hung khong dut phum chut, dounh nghíop do co tho
phu sun trooc khí gíuo hung.
1ìm híoo cuc moc tíoo gíuo kïn khong phuí íu choyon don
gíun. Vì tho, do co tho phut híon dooc cuc moc tíoo nuy, ngouí
víoc díoo tru, nghíon coo, tho thup thong tín, nhu dum phun doí
khí con phuí dong don do nhuy cum cou mình do phut híon co
mot cuí gì do khong on trong cuch tíop cun vun do cou mình vu
cou doí phoong vu xo íy kíp thoí.
2.S.4. Tìm bico qoycn ban coa doi pboong
Co nhong cooc dum phun toong nho du dí don kot qou
52
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
bong nhíon tro thunh mot phíon hop tro bí khí doí phoong toyon
bo so xín y kíon chup thoun cou cup tron cou ho. Do trunh nhong
choyon nho vuy, phuí tìm híoo qoyon hun cou doí phoong, ííoo
unh tu co phuí íu ngooí qoyot dính cooí cong tron bun dum phun
huy khong.
Co nhong nhu dum phun co do qoyon qoyot dính nhong
ho vun buo íoo qoyon xín y kíon cup tron, do roí, trooc mot thou
thoun dut dooc, ho co tho sou doí thoo hoong co íoí cho ho. “Xop
cou toí khong chup nhun do nghí nuy, nhong noo cuc nguí nung
íon thouc gíum xoong) mot chot thì toí dum buo tu vun doy trì
dooc thou thoun” íu toyon bo thoong thuy khí gup phuí cuc nhu
dum phun kíoo nuy.
2.S.S. Cboan b| dc xoat giai pbap
Mot so kíoo gíuo dích thoong muí yoo cuo phuí co vun
bun tro bí íum co so cho dum phun. 1um qoun trong cou vun bun
tro bí íon don moc nhíoo khí no qoyot dính co non tíon hunh dum
phun nou huy khong. Noí dong chïnh cou vun bun tro bí buo
gom cuc do xout, gíuí phup. No phuí thou mun yoo cuo suo:
a. Tính chính xac vc íap íuan va ·o íícu
b. Tính da, du nhung ngan gon
c. Tính |hu,c| phuc
d. Tính |huc |c
c. Tính ·ang |ao
f. Tính nha| quan gíua íap íuan va con ·o
53
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
g. Tính phong phu vc ·o íícu
h. Tính phu hop gíua noí dung va phong cach
|rính ba,
í. Tính dc hícu doí voí nguoí doc.
54
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
ChuJng ííí
Cac ky thuat can ban trong
dam µhan thuJng mai
1. ky thuat dam phan gia
1rong qou trình dum phun, dum phun gíu thout nhìn toong
íu cong doun mu cuc bon to ru thut thu voí nhuo. 1u toong toong
mot qou trình mot bon noo moc gíu, bon kíu chup nhun houc do
nghí díoo chînh íon houc xoong roí huí bon dí don hop dong ky
kot, “tíon truo, chuo moc”. Nhong tron thoc to, víoc dính gíu mot
sun phum truo doí tron thí troong dong íu mot “tro choí”, thoo
dong nho dính nghìu cou cuc nhu íy thoyot tro choí, vì gíu cou
mot sun phum khong chî dooc qoyot dính boí mot bon cong cup
houc tíop nhun vu íu boí ït nhut bu yoo to: ¹1) ^ha ·an xua|/ |ính
doanh ¹2) Khach hang va ¹J) Cac nha canh |ranh.
Khuc voí íy thoyot tro choí mu chong tu tong bíot tho híon
trong tho thuo, hoc vun, nhong tro choí cho “tong doong” tposítívo
som), tro choí dính gíu íu tro choí cho tong um tnogutívo som).
Nhong tro choí cho tong doong íu nhong tro choí kot thoc voí kot
qou sính íoí cho ngooí thum gíu. Do vuy, qou trình thum gíu tro
choí cung koo duí, cung cung thung thì phun thoong gíunh cho
ngooí choí cung íon. Çoí mo cou tro choí cong íu mot yoo to
qoyot dính tum co cou phun thoong. Ko chíon thung tìm dooc
vính qoung vu íoí nhoun, ko thou cooc rot dooc kính nghíom moí
mut cho bun thun suo khí thum gíu cooc choí. Vu khong co uí
cum thuy hoí tíoc íu du thum gíu cooc choí, díoo nuy gíuí thïch tuí
suo ngooí tu íuí khong co thuí do tïch coc doí voí tro choí kíoo nuy
trong gíuí trï ttho thuo) nho bong du, trong hoc doong nho thí hoc
sính gíoí cup thunh pho huy thí Oíympíc Çooc gíu, trong kính
55
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
dounh dooc dích vo nho cuc hoí tro tríon íum qooc gíu huy kho
voc. Cuc thunh víon cou cooc choí do vuo cooc thoo tính thun
“khong thunh cong cong thunh nhun”.
Ngooc íuí, víoc bí hup dun vuo nhong tro choí cho tong
um tnogutívo som gumos) so dun don nhong kot qou tíoo coc.
Nhong ngooí thum gíu trong cooc choí tìm cuch hu sut, trong
phut nhuo. 1rong cooc song hung nguy, dso co tho íu mot cu
nhun noí xuo, cho buí suo íong ngooí khuc. 1rong cooc song kính
to chïnh trí xu hoí rong íon, do co tho íu chíon trunh qoun so,
chíon trunh gíu cu, cum vun kính to. 1ut cu íu nhong tro choí cho
tong um, no hu thup to cuch cou ko noí xuo trong con mut ngooí
khuc, no buo mon soc munh kính to cou ko sut phut vu ngooí bí
sut phut. Nhong tro choí kíoo nuy, noo koo duí, thì thum chï ko
thung cooc cong khong chío dooc tho thíot. Chí phï cho ngooí
choí houn toun khong tïnh toun thoo ngoyon tuc cou íoong trí huy
íoí nhoun kính to.
Mot thoc to cou dum phun thoong muí íu nhíoo khí nhu
dum phun toy rut y thoc vo huo qou cou tro choí tong um, nhong
vun bí duy vu tro choí uy. 1rong nhong houn cunh uy, coo cunh
cou nhu dum phun khong gíong nho coo cunh cou nhu chî hoy
chíon dích íu phuí thung trun bung moí gíu mu íu hun cho toí
thíoo do cung thung vu tun so xout híon cou cuc tro choí bung so
khon khoo ngouí gíuo. So khon khoo ngouí gíuo khong phuí íu so
hou houn huy duo hung mu íu ngho thout cun nhuc mot cuch
íunh dum nhong chí phï vu íoí nhoun tho dooc nhum dum buo dí
don moc tíoo dum phun mu khong guy ru nhong xong dot khong
cun thíot.
56
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
1.1. Tai sao pbai dam pban gia:
1rong thup ky 70 vu 80 cou tho ky nuy, xout híon bu yoo
to khíon dum phun gíu tro non cun thíot:
1rooc hot, co so íy íoun cou dum phun gíu íu do co so ton
tuí cou gíu co dính vu gíu thou thoun. 1hoc to thí troong phoong
1uy trong thup ky 70 cho thuy co cuo kíom sout gíu du khíon cho
nhíoo cong ty muc kot gíou mot bon íu gíu co dính sun phum cou
ho, vu mot bon íu chí phï duo vuo cho qou trình sun xout sun
phum tung. Do to buo vo, cuc cong ty du nung vot gíu cong bo
tpobííshod ííst príco) cou sun phum do suo do gíum gíu don chong
mut trong qou trình íoo thong sun phum do tron thí troong. Duo íu
gíu thunh toun thoc to cou mot sun phum/ mot dích vo: Díoo nuy
chî thuy dooc qou dum phun gíu. Duy íu kính nghíom cu nhun
cou tuc gíu: cunh nhu Çooc hoí My o \ushíngton DC, co khuch
sun mung ton Cupítoí Hííí. Khí mo cou booc vou phong don cou
khuch sun, tu nhìn ro bíoo ghí gíu íu 2l9 |SD: dom. Nhong trong
dum phun gíu trooc khí vuo khuch sun, khuch hung du dooc thong
buo ho phuí thunh toun l59 |SD/ dom to cho nhut don tho num
hung toun vu 90 |SD/ dom trong cuc nguy tho suo vu tho buy
hung toun. 1rong troong hop co to 2 thuí) don 4 tbon) ngooí o
chong trong mot phong thì moí ngooí o thom chî phuí tru 20
|SD/ dom. Nghìu íu, noo huí ngooí o chong mot phong don, moí
ngooí chî phuí tru tSl59 + S20) ÷ 2 = S89,5/ dom to cho nhut
don tho num vu tS90 + S20) ÷ 2 = S55/ dom vuo nguy tho suo vu
tho buy. Noo o bon ngooí thì con thup nou. 1hut íu hup dun.
1ho huí, o thup ky 80 sung 90, o cuc nooc phut tríon nho
o My, oc, tron thí troong tíoo tho, soc mou nghíong hun vo cuc
trong tu m bu n ío kho ng ío tnho \uí-Murt, Suíovuy Crocory, Kmurt,
\ooívorth). Soc mou khong ío cou cuc trong tum síoo thí nuy cho
phop ho dum phun gíu thoo hoong co íoí cho ho, thum chï voí cu
57
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
cuc nhu sun xout íon. Nho vuy, íy do do cuc trong tum síoo thí do
co tho dum phun voí cuc nhu sun xout don gíun vì ho íu khuch
hung íon.
1ho bu, o cuc qooc gíu phut tríon thì thí troong cung co
bíoo híon phut tríon don do buo hou, voí toc do tung troong chum,
voí khuch hung co híoo bíot hon, y thoc vo gíu trí sun phum vu
dích vo hon. 1huy vì chînh íy hung íout chïnh such gíu cu vu íoí
nhoun do phun unh chïnh xuc hon moí troong cunh trunh, cuc
cong ty cong ong hung hou vu dích vo thoong xoc tíon víoc cut
gíum gíu tron qoí mo tuí khoun ríong ío. Vu khuch hung nhun
thoc dooc rung cuí gíu mu ho phuí tru cho mot hung hou/ dích vo
nuo do co ííon qoun nhíoo hon don soc munh vu khu nung dum
phun cou ho hon íu gíu trí dïch thoc cou hung hou/ dích vo do.
Kot qou íu qou trình bun hung choyon to qou trình tìm gíuí phup
tot nhut cho khuch hung thoo qoun díom hop tuc sung qou trình
chíu so íoí nhoun mot cuch khong khoun nhoong. 1rong tình hoong
nho vuy, cuc cong ty cong ong hung hou/dích vo thuy rung khí ho
tuo ru nhong hung hou/ dích vo co chut íoong tot hon, khuch
hung cong khong moon tru nhong hung hou/ dích vo tot hon do
thoo gíu cuo toong ong. Vo phïu khuch hung, so nhun thoc vo gíu
trí chut íoong cou hung hou vu dích vo mu ho dooc cong ong chî
íu dum buo do ho don voí nhu cong ong voí íong to tín ho so dut
dooc cuí mìnhmoon. Con mong moon vo gíu cu, ho moon dum
phun do hu gíu xoong cung thup cung tot.
1.2. Cac giai doan tínb gia
Dum phun gíu thunh cong tdoí voí cu bon bun vu bon
mou) khong phuí íu qoyot dính phot choc mu íu kot qou cou mot
qou trình phun tïch, tïnh toun cuc yoo to tïnh gíu cou mot sun
phum houc mot dích vo. Çou trình nuy buo gom 3 tbu) gíuí doun:
58
KYÄ THUÊÅT ÀAÂM PHAÁN THÛÚNG MAÅI QUÖËC TÏË
(1) giai ñoaïn thu löôïm thoâng tin, (2) giai ñoaïn phaân tích thoâng
tin vaø (3) giai ñoaïn quyeát ñònh giaù.
1.2.1. Giai ñoaïn hình thaønh thoâng tin
Cíuí doun nuy doong nhíon dooc tíon hunh trong qou
trình choun bí. Nhu dum phun cun “íum buí tup o nhu” trooc khí
don bun dum phun, vu do phuí íu íouí buí tup tong hop vo thong
tín chí phï íum ru sun phum/ dích vo, thong tín vo khuch hung vu
thong tín vo doí tho cunh trunh.
* Thoâng tin chi phí laøm ra saûn phaåm: Duo íu phun chí phï
tung íon ngouí do kíon tíncromontuí cost) ííon qoun don chí phï
sun xout, dích vo khuch hung vu tro gíop ky thout: Duo íu cuc
pho phï tuddítíonuí oxpondítoros) cho cuc khoun tron:
* Nhaän bieát khaùch haøng: Cíu trí kính to cou sun phum/
dích vo nuy co y nghìu nho tho nuo doí voí khuch hung: Con
nhong yoo to nuo khuc unh hoong don do nhuy cum vo gíu cu cou
khuch hung: tnho so kho khun trong so sunh cuc gíuí phup thuy
tho, nhong íoí tho ííon qoun don víoc mou sun phum/ dích vo
l. 1H| L|OM 1HONC 1lN
ll. lHAN 1lCH 1HONC 1lN
lll. Ç|YL1 DlNH ClA Quyeát ñònh cuoái cuøng
4.lhun tïch
tuí chïnh
5.lhun tïch duc
tho doí phoong
2.Nhun bíot
khuch hung
3.Nhun bíot doí
tho cunh thunh
6. lhun tïch
cunh trunh
l.1ïnh toun
chí phï
59
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
nuy, nhong hun cho vo tuí chïnh/ ngun such, khu nung choyon
toun bo houc mot bo phun cou chí phï cho ngooí khuc)
* ^han bíc| doí |hu canh |ranh: Aí íu doí tho cunh trunh
chïnh híon nuy: Noo cuc doí tho cunh trunh híon dung cunh
trunh tron thí troong thì moc gíu gíuo dích thoc to cou ho íu buo
nhíoo: khuc bíot tho nuo so voí gíu cong bo: Duo íu moc tíoo
chïnh cou doí tho cunh trunh: Loí nhoun huy dounh so bun ru:
1.2.2. Giai doan ra soat pban tícb, tong bop tbong tin:
Cong gíong nho gíuí doun tup hop so ííoo, gíuí doun phun
tïch tup trong vuo bu yoo to co bun: chí phí, |hach hang va canh
|ranh. Nhong khuc voí gíuí doun choun bí, cuc yoo to dooc phun
tïch so dong vuí tro chí phoí íun nhuo. Víoc phun tïch tuí chïnh so
dooc tíon hunh tron co so xom xot moc gíu dup ong nho cuo cou
khuch hung vu dum buo íoí tho cunh trunh. 1rong dum phun gíu,
so phun tïch tuí chïnh cou nhu dum phun íu nhum dum buo tho
dooc íoí nhoun qou bun sun phum/ dích vo dong thoí do doí
phoong noo moc gíu mong moon thoo phun tïch cou ho tron gíu
trí kính to cou sun phum/ dích vo cong íouí tron thí troong.
* |han |ích |aí chính: Loí nhoun tho dooc cho mot don ví
sun phum íu buo nhíoo noo bun voí gíu kích sun: lhuí dum buo
mot íoong bun ru íu buo nhíoo thì moí co íoí nhoun cuo hon khí
hu mot moc gíu: lhuí mut mot íoong bun ru íu buo nhíoo thì moí
trung truí dooc khoun chí phï co dính pho thom tíncromontuí
ííxod costs) nho qoung cuo, gíuo dích, dum phun, ky kot nhum dí
don thou thoun:
* |han |ích |hach hang: Non xuc dính mot moc gíu khuc
bíot nho tho nuo doí voí nhong khuch hung khuc nhuo tkhuc
nhuo vo do nhuy cum gíu, chí phï pho thom khí phoc vo ho):. Lou
60
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
chon phoong thoc do thong buo mot cuch co híoo qou gíu trí kính
to cou sun phum/ dích vo doí voí khuch hung nho tho nuo: 1ìm
bíon phup do tuo ru nhong ruo chun ngun chun thong tín gíou cuc
kho voc thí troong, khuch hung nho tho nuo:.
* |han |ích canh |ranh: Cuc nhu cunh trunh so phun ong
tho nuo doí voí cuc bíon phup gíu du dooc up dong vu ííoo ho con
co nhong bíon phup gíu nuo khuc nou khong: Hunh dong vu
phun ong cou cuc nhu cunh trunh so co tuc dong tho nuo doí voí
íoí nhoun trooc mut vu íuo duí cou cong ty: Cong ty so dut nhong
moc tíoo gì vo íoí nhoun muc do co so phun ong cou cuc nhu
cunh trunh.
1.2.3. Giai doan qoyct d|nb va cong bo gia:
Khí qoyot dính vu cong bo gíu tron bun dum phun, nhu
dum phun phuí hot soc y thoc vuí tro cou gíu thunh trong thunh
cong huy thut buí cou dum phun. 1rong coon “Hoong dun ru
qoyot dính tgíu) thoo hoong íoí nhoun” tNugío. 1.1. vu Hoídon
k.K., l995), cuc tuc gíu phun bíot bu íouí qoyot dính gíu:
a. Gia bot vang (Skim Pricing)
Cíu hot vung íu gíu mung tïnh vo chop co hoí toí du hou
íoí nhoun but ko gíu trí kính to cou íouí hung hou, dích vo truo doí
vu íoong bun ru. Dính nghìu ngun gon, gíu hot vung íu gíu cuo so
voí moc gíu phun íon khuch hung to ngoyon thunh toun.
Cíu hot vung íu íouí gíu chî co tho dooc up dong trong
dum phun gíu khí doí phoong houn toun mut do nhuy cum gíu do
ho dính gíu kính to cou íouí hung hou/ dích vo dooc truo doí qou
cuo, houc do ho co tho choyon chí phï cho ngooí khuc, noí thoo
cuch noí cou ngooí Víot, ho co “tíon chou”.
6l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
b. Ðat gia tbam nbap (Pcncntration Pricing)
Dut gíu thum nhup íu dut gíu dooí moc gíu trí kính to cou
sun phum houc dích vo nhum tho hot vu doy trì co so khuch
hung. Çoyot dính dum phun gíu o moc do thum nhup íu qoyot
dính dí don thou thoun bun ru voí so íoong íon vu hy sính íoí
nhoun cuo. Khong non híoo gíu thum nhup íu gíu ro, mu non híoo
no íu gíu hu so voí gíu trí kính to cou hung hou houc dích vo dooc
truo doí.
Cíong nho gíu hot vung íu íouí gíu chî dooc up dong trong
nhong díoo kíon dum phun co tho, gíu thum nhup íu íouí gíu
nhum hup dun doí phoong thou thoun hop dong vu to bo bun
hung co. 1oy vuy, khong phuí co dum phun gíu thum nhup íu
dum buo thunh cong cou dum phun, vì khong phuí uí cong y thoc
vo so khuc bíot chut íoong vu gíu trí kính to cou sun phum houc
dích vo mu ho dung dum phun. Nhu dum phun, khí y thoc dooc
díoo nuy, so khong dou ru moc gíu thum nhup noo khong cun
thíot.
c. Ðat gia trong tínb (Ncutral Pricing):
1rong tíop thí, ngooí tu híoo gíu trong tïnh íu gíu khong
nhum moc dïch mo rong thí troong bung so hup dun cou gíu cu,
dong thoí, no cong khong phuí íu íouí gíu nhum hun cho thí troong.
1rong dum phun thoong muí, gíu trong tïnh khong phuí íu gíu hup
dun doí phoong xot thoo gíu trí cou hung hou/ dích vo mu gíu
phun unh. 1ron bun dum phun, nhu dum phun dou ru moc gíu
trong tïnh khí khong tho ru qoyot dính vo gíu thoo huí phoong
thoc du do cup, vì thoo phoong thoc tho nhut, doí phoong co tho
bo bun dum phun do dí tìm ngoon cong ong thuy tho, von khong
kho trong mot thí troong gíuo cuc doí tho cunh trunh, houc vì,
thoo phoong thoc tho huí, doí phoong co tho cun co vuo gíu thup
62
KYÄ THUÊÅT ÀAÂM PHAÁN THÛÚNG MAÅI QUÖËC TÏË
do dunh gíu thup gíu trí cou hung hou/ dích vo dung dum phun.
Nhu dum phun cong co tho noo moc gíu trong tïnh chî cot
do doy trì tïnh nhut qoun vo chíon íooc gíu cou cong ty. Cíu trong
tïnh khong co nghìu íu gíu trong bình moc gíu cou cuc nhu cunh
trunh. Vo ngoyon tuc no co tho íu moc gíu cuo nhut, cong co tho
íu moc gíu thup nhut tron thí troong mu vun mung tïnh trong tïnh,
trong tïnh so voí moc gíu trí kính to dooc ghí nhun cou sun phum/
dích vo.
Nhu dum phun o but ky troong hop nuo khí cong bo gíu
sun phum, dích vo, doo phuí cun co vuo gíu trí kính to cou sun
phum, dích vo.
1.3. Phaân tích ñoä nhaïy caûm cuûa giaù cuûa ñoái phöông:
Nhun thoc do nhuy cum vo gíu cou doí phoong gíop nhu
Nhaän thöùc veà cheânh leäch chaát löôïng
Cao
Thaáp
Thaáp
Cao
63
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
dum phun y thoc ro mot díoo: khong phuí doí phoong nuo cong
gíong doí phoong nuo trong vun do dum phun gíu.
Nhong thí troong khuc nhuo sính ru nhong doí phoong
khuc nhuo. 1hum chï nhong thí phun khuc nhuo cou cong mot thí
troong cong co nhong doí phoong khuc nhuo. Co nhong doí phoong
don bun dum phun voí hung íout gíuí phup thuy tho, co doí phoong
chî co cooc dum phun íu gíuí phup. Co nhong nhu dum phun rut
coí trong gíu trí kính to cou sun phum/ dích vo vu rut xoí moí so
chonh íoch gíu trí gíou cuc ngoon cong cup, trong khí co nhong
nhu dum phun chí íí tïnh toun vì ho tíoo “tíon nhu”, co nhong nhu
dum phun rong ruí vì ho tíoo “tíon chou”, huy noí thoo ngon ngo
kính to, ho co tho choyon kính phï cho bon tho bu.
1hoo mo hình tron:
Khuch hung trong gíu cut goc truí phïu tron) íu íouí khuch
hung tìm cuch mou voí gíu thup nhut, voí chut íoong chup nhun
o moc toí thíoo thoo tíoo choun cou nhun huy cou nhu cong cup.
Nhu dum phun thoo qoun díom trong gíu cu so khong dunh doí
mot gíu cuo hon do íuy chut íoong cou hung hou/ dích vo houc oy
tïn cou mut hung.
Khuch hung trong gíu trí tgoc phuí phïu tron) íu íouí khuch
hung voí nhun thoc nguí chí phï cuo vu nhun thoc chonh íoch vo
chut íoong tgíou cuc doí tho cunh trunh) cuo. Nhu dum phun thoo
qoun díom nuy chî sun sung tru, chup nhun mot gíu cuo suo khí
kíom tru kì íoong cuc duc díom cou mut hung vu phun tïch so
chonh íoch chut íoong vu so chonh íoch vo chí phï gíou cuc gíuí
phup thuy tho .
Khuch hung trong tíon íoí tgoc truí phïu dooí ) íu khuch
hung co nhun thoc thup vo chí phï vu chut íoong. Nhu dum phun
64
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
thoo qoun díom nuy thoong chon noí cong cup tíon íoí nhut, khong
so sunh cuc gíuí phup thuy tho do tìm ru chonh íoch vo chí phï vu
chut íoong .
Khuch hung trong thunh tgoc phuí phïu dooí) íu khuch
hung co nhun thoc vo chonh íoch chut íoong cuo vu chonh íoch
chí phï thup. Nhu dum phun duí díon cho nhom khuch hung nuy
thoong íu ngooí sun sung dunh doî chí phï do íuy chut íoong sun
phum, dích vo mu ho bíot ro vo oy tïn tïnh chut vu qou so dong.
1hoong cuc nhu dum phun kíoo nuy íu nhong ngooí tong íum un
voí nhuo trooc vu du co moí qoun ho chut cho trong qou trình
kính dounh.
Do co tho dut gíu suo cho híoo qou nhut, khí dum phun
gíu ,cun dunh gíu xom xot kì doí phoong thooc vuo vong phun
phoí nuo tron mo hình tron .
1.4. Ða dang boa pboong tboc dam pban gia
Cuc thuí do nhuy cum khuc nhuo tuo ru nhong mong moon
vu phun ong khuc nhuo khí qoyot dính gíu sun phum, dích vo
tron bun dum phun. Khí dính gíu co tho mot bon dut co so vuo gíu
trí, tïnh chut, duc díom cou hung hou / dích vo, con bon kíu íuí
dut co so vuo díom khuc, vï do nho gíu thup. Khí gup nhuo tron
bun dum phun,cuc bon dum phun doo co nho cuo but bon kíu
chup nhun doí hoí cou mình. Song, thunh cong cou dum phun íuí
num o cho nhu dum phun co to díoo chînh mình do dí toí thou
thoun chong dooc khong. Mot trong nhong cun co do díoo chînh
íu du dung phoong thoc voí nhong doí phoong khuc nhuo.
1.4.1. Ðam pban voi dai dicn coa kbacb bang trong gia ca
Doí phoong trong gíu cu thoong íu duí díon cou nhong
65
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
cong ty íon,cuc co qoun chïnh pho,co qoun ho rong vu so choun
bí cuc gíuí phup thuy tho íon. Ho tìm cuch mou voí gíu thup nhut
thoo nhong díoo kíon chut íoong o gíu toí thíoo chup nhun dooc.
Khí dum phun voí nhong doí phoong trong gíu co mot víoc kho
nhong non íum, íu tup trong cho y cou ho vuo gíu trí cou hung
hou/ dích vo vu íum tung so to ngoyon cou ho trong chup nhun
mot moc gíu cuo hon cho cuc sun phum/ dích vo co nhong duc
díom gíu trí cun dooc thunh toun thou dung. 1rong troong hop
nhu dum phun cou phïu trong gíu khong thuy doí, cun up dong
tho thout nhup cooc íou chon tsoíoctívo purtícíputíon) nghìu íu
cun nhuc ky gíou moc tíoo ngun hun vu duí hun cou nhong gíuo
dích vu chî chup nhun do nghí cou nhu dum phun trong gíu khí:
tl) 1u vun buo dum co íuí, t2) So chup nhun khong unh hoong
don víoc kính dounh trong toong íuí.
Cuc nhu dum phun cou khuch hung trong gíu thoong íu
nhong ngooí cong run vu kho thoyot phoc nhut, don gíun íu vì ho
mou voí khoí íoong khong ío. Çoy tuc 80/20 phut bíoo rung 80%
so bun ru cou cong ty do pho thooc vuo 20% so khuch hung íon.
Khong dum phun voí duí díon cou khuch hung trong gíu íu díoo ït
uí moon xuy ru.
1.4.2. Ðam pban voi kbacb bang trong gia tr|:
Khuch hung trong gíu trí tvuíoo boyors) khong tìm mut
hung/ dích vo co chut íoong cuo houc ro nhut. 1huy vuo do, ho ru
qoyot dính mou tron co so cun nhuc cuc thooc tïnh cou hung hou/
dích vo, phun tïch nhong bo tro trong qoun ho gíou cuc thooc
tïnh hung hou/ dích vo vu gíu cu cou chong. Nghìu íu ho tup trong
vuo cuc hung hou/ dích vo cho do thou dong cuo tïnh thoo gíu
don ví. Khong gíong cuc nhu dum phun thooc nhom khuch hung
trong gíu cu, nhong ngooí chî cho trong vuo chí phï, nhu dum
66
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
phun thooc nhom khuch hung nuy co tïnh doncuc chí phï cho do
thou dong non co tho chup nhun cuc gíuí phup gíu cuo. Chïnh vì
tho cuc nhu dum phun thooc nhom khuch hung nuy co tho tuo co
hoí cho bun hung cou mình tho íoí nhoun cuo noo ho dooc thoyot
phoc vo gíu trí voot troí hon hun cou hung hou/ dích vo dung dooc
dum phun. Cuí kho khí doí díon voí cuc nhu dum phun thooc
nhom nuy íu mut íuo duí cou nhong gíuo dích vì ho íoon dunh gíu
cuc gíuí phup thuy tho. Mot cuí kho nou, ngouí doy trì qoun ho
íuo duí, íu thong tín gíu trí cou hung hou/ dích vo dung truo doí.
Cooí cong, vì bun dooc gíu cuo, khí dum phun cuc thou
thoun gíu cu, phuí tïnh don khu nung xout híon xong dot vo suo.
Cun íum ro nhong gì du dooc dum phun, truo doí vu nhong gì
khong. Nhong but dong vo cuch thuy doí, nhìn nhun qoun ho gíu
cu - gíu trí hung hou/ dích vo co tho dun huí bon don cho dou ru
nhong qoun díom doí íup mu khong co íoí thout.
1.4.3. Ðam pban voi kbacb bang trong tbanb
Khuch hung trong thunh íu doí coc cou nhom khuch hung
trong gíu cu, nghìu íu ho qoy trong chut íoong du bíot vo hung
hou/ dích vo vu dut íong tín vuo cuc nhu cong cup moc chut íoong
ho yoo cuo. Cuc nhu dum phun thooc nhom khuch hung nuy nguí
so roí ro vu bup bonh co tho xuy ru noo gíuo dích voí cuc nhu
cong cup “chou dooc tho thuch”. Doí voí ho, moc gíu thup tdo
cuc gíuí phup thuy tho tuo ru) khong tho bo dup so thíoo hot nuo
do cou hung hou/ dích vo dooc cong cup. ßoí vuy, ho trong nhong
gíuí phup du co, du dooc tho thuch tron thoc to vu moon doy trì
qoun ho gíuo dích tron co so do.
Khuc voí cuc cooc dum phun mung tïnh chut doí dích
nho trong dum phun voí duí díon nhom khuch hung trong gíu cu,
67
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
cuc cooc dum phun voí duí díon thooc nhom khuch hung trong
thunh mung tïnh chun tình vu tup trong vuo cuc gíuí phup thou
mun moc dïch cou ngooí bun íun ngooí mou.
Muc do vuy, tho gíoí íu mot thong íong duy bíon doí.
Nhíoo khí “truí qou mot cooc bo duo”, nhong díoo von co o khuch
hung trong thunh khong con nou. Vu nhu dum phun cou ho doí
gíong, vì tron thoc to, ho du nghíong sung phun vong hung khuc.
1.4.4. Ðam pban voi kbacb bang trong ticn Ioi
Nhom khuch hung trong tíon íoí, íu nhom khuch hung chî
gup trong houn cunh duc bíot co tho. 1rong cooc song hung nguy,
tu gup ho o cuc “cho vo”, “cho cup”, “cho xuch”, noí ngooí mou,
moc dïch íu vo nhu cho nhunh, vu moon ngooí bun bun cho
nhunh. 1rong thí troong rong íon, do íu nhong thou thoun mou
bun phut sính trong qou trình thoc híon nhong thou thoun tum co
hon. Vï do, víoc chon dut mot bou tíoc íon tuí mot khuch sun co
tho co ngoyon do cuc phuí doun du dut cho trong thoí gíun hoí
nghí tuí khuch sun do.
Cuc nhu dum phun thooc nhom khuch hung nuy, do íuy
moc tíoo chïnh íu so tíon íoí, co y thoc thup vo so sunh chí phï vu
so sunh chut íoong sun phum, dích vo. Cong gíong nho cuc bu dí
“cho vo”, “cho cup”, cuc nhu dum phun qoun tum cho yoo don
víoc thou thoun cung nhunh cung tot. Ho ru do nghí vu ho thoc
gíoc ngooí bun dong y. Ho sun sung “bo qou nhong khuc bíot”, ru
hun chot, toí thíoo hou cuc tro nguí do dí don víoc gíuí qoyot vun
do toc thì. 1o ííoo íy thoyot dum phun goí ho íu cuc nhu dum
phun thoo kíoo “noí nhunh cho dooc víoc” tíot’s got ít dono typo).
Muc do cuc nhu dum phun kíoo “noí nhunh cho dooc
víoc” ït qoun tum don chí tíot, tu cong khong tho coí ho íu nhong
68
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
con ngooí cuo thu. Ho co tho bíot rut ro ho dung íum gì. Mot so
nhu dum phun thum chï íoí dong phong cuch “noí nhunh cho
dooc víoc” vu tum tho sun co cou bon kïu vo duc díom cou íouí
khuch hung tíon íoí do ngoy trung cho nhong cuí buy. Ho moon
hop dong dooc ky kot trooc khí nhong cuí buy do bí phut híon.
Doong nhíon, do to vo, khong non qou hup tup dí don
thou thoun thoo kíoo nho vuy.
1.S. ky tboat tboyct pboc trong dam pban gia
1rong dum phun gíu voí tut cu cuc kíoo khuch hung, do
cho tu co cho gíu cou mình íu hop ísy buo nhíoo dí nou thì phïu
bon kíu vun coí gíu cou tu íu qou cuo. Co huí íy do co bun do soy
nghì nho vuy: tl) Aí cong moon co co hoí kíom íoí vu noo bon nuy
chuo gíu tho nuo, bon kíu chup nhun tho uy, díoo do khíon bon
chup nhun cho rung ho du toí du hou íoí nhoun cou mình. Vun do
íu phuí chíu íoí nhoun tho nuo cho hop íy, nghìu íu phuí gíum gíu
chuo bun duo xoong, t2) 1hoong co gíu thíot cho rung gíu bun duo
chuo buo gío cong íu gíu thoí phong do con tro huo cut gíum trong
dum phun gíu.
A u
Mot trong nhong ky thout gíuí trình trong dum phun gíu
cu íu íum ro cho doí phoong thuy gíu trí kính to toconomíc vuíoo)
cou sun phum vu dích vo mình cong cup.
Cíu trí kính to cou sun phum vu dích vo íu moc gíu mu
khuch hung phuí tru trong díoo kíon co cuc gíuí phup thuy tho
huy nhut tgoí íu gíu thum khuo goc) kot hop voí phun gíu trí
chonh íoch gíou mut hung híon tuí vu mut hung thum khuo tgoí íu
gíu chonh íoch). Nho vuy, gíu trí kính to cou sun phum/ dích vo
69
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
dooc tïnh nho suo:
Cíu trí kính to = Cíu thum khuo goc + Cíu chonh íoch
1rong do:
Cíu thum khuo goc: tkoíoronco vuíoo) íu chí phï cou sun
phum cunh trunh mu khuch hung cho íu gíuí phup tot nhut cho
thoong vo.
Cíu chonh íoch tDíííorontíutíon vuíoo) íu phun gíu trí mu
khuch hung tthom vuo houc bot ru) khí so sunh so khuc nhuo gíou
sun phum thum khuo goc voí sun phum/ dích vo cou thoong vo
híon tuí . 1hout ngo gíu trí o duy dooc híoo íu so thou mun mu
khuch hung co dooc qou so dong sun phum/ dích vo. Cuc nhu
kính to goí no íu gíu trí so dong toso vuíoo) huy do thou dong
totíííty) cou sun phum/ dích vo.
tNgoon: kíchurd Hurmor, ßoston |nívorsíty)
A u
1ron bun dum phun, so phun tïch gíu trí kính to cou sun
phum/ dích vo doí voí khuch hung íu mot cong co bun hung tot,
duc bíot khí khuch hung dung doí mut voí nhong soc op vo chí
phï, vu boí vuy, rut nhuy cum gíu tpríco sonsítívo). ßung 3.2 dooí
duy tom tut cuc booc cun thíot trong víoc qoyot dính gíu trí kính
to cou hung hou/ dích vo.
70
KYÄ THUÊÅT ÀAÂM PHAÁN THÛÚNG MAÅI QUÖËC TÏË
Trong ñaøm phaùn giaù, ñaây laø böôùc caàn thieát trong giaûi trình
giaù vôùi ñoái phöông. Neáu ñoái phöông laø nhöõng nhaø kinh teá thöïc
thuï (economic man & women), nghóa laø nhöõng ngöôøi coù thoâng tin
ñaày ñuû ñeå phaân tích caùc quyeát ñònh mua saûn phaåm/ dòch vuï cuûa
hoï, ñaây laø quaù trình töï chuaån bò veà phía hoï. Thoâng tin veà giaù trò
kinh teá cuûa saûn phaåm/ dòch vuï treân baøn ñaøm phaùn, veà phía ngöôøi
baùn, coù yù nghóa giaûi trình thuyeát phuïc ñoái phöông traû giaù cao hôn
cho thöông vuï.
Caùc böôùc trong quaù trình giaù trò kinh teá cuûa haøng hoaù/
dòch vuï:
Böôùc 1: Naém chi phí cuûa saûn phaåm/ dòch vuï caïnh tranh
maø khaùch haøng ñaøm phaùn cho laø giaûi phaùp thay theá toát nhaát (qua
thu löôïm thoâng tin trong quaù trình chuaån bò ñaøm phaùn).
T
o
ån
g

g
i
a
ù
t
r
ò

k
i
n
h

t
e
á
Giaù trò
cheânh leäch döông
Giaù trò tham
khaûo goác
Giaù trò cheânh leäch
aâm
7l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
ßooc 2: 1rình buy cuc yoo to chonh íoch gíou sun phum
dích vo cou tu vu sun phum/ dích vo cunh trunh: tu) Vo tïnh nung
thon/ kom), tb) Vo cuc duc díom thon/ kom), tc) vo chí phï buo
doong tcuo/ thup), td) vo do tín cuy tcuo/ thup), to) vo chí phï vun
hunh tcuo/ thup), tí) Vo dích vo tnhunh/ chum).
ßooc 3: Khung dính voí doí phoong vo do chonh íoch gíu
trí vu dí don qoyot dính gíu.
1.6. ky tboat dc ngb| tron goi
Khí cho do cou cooc dum phun chî ííon qoun don mot vuí
yoo to cun thuo íoun, cuc nhu dum phun thoong so dong cuch
tïnh tron goí. Nghìu íu: thuy vì dum phun tong phun do dí don
thou thoun cooí cong, ngooí tu dum phun tron co so gop cuc chí
tíot thunh mot tong tho chong vu tïnh toun tron co so tong tho do.
Ly do pho bíon nhut do dum phun tron co so tron goí
chïnh íu tïnh thoc to cou no: Khí cuc vun do doí hoí phuí dí don
nhong thong nhut khong nhíoo thì cong khong non mut nhíoo
thoí gíun cho víoc trunh cuí. Nho vuy, phoong phup tïnh tron goí
gíop trunh nhong but dong thoong xuy ru khí thuo íoun gíu. 1hong
thoong, khí huí bon tìm cuch dí don thou thoun gíu bung cuch
dum phun tong yoo to chí phï ríong ío thoong xout híon nhong do
vo do khong thong nhut dooc vo so hop íy cou gíu tong bo phun
íum non cuí tong tho.
Mot vï do: Huy xom so phun tïch chí phï suo duy:
72
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
Hu y gíu thío t mo c gíu phu í chu ng nu m trong khou ng
S85.000 don S90.000. kut do co khu nung bon mou so dut gíu
num trong khoung do mu khong phuí mut nhíoo cong soc thuo
íoun do dut dooc thou thoun. Nhong cong huy gíu thíot, bon bun
vu bon mou dum phun tong yoo to chí phï ríong bíot do dí don
qoyot dính gíu hop dong, bon mou, suo khí xom xot cuc so ííoo,
dou ru y kíon chí phï vut ííoo tkhoun c) chî khoung S28.000 íu
hop íy. ßon bun íup íoun so S2.000 kíu íu chí phï nguo sính
tcontínoncy) cho cuc khoyot tut vu íup íoun thom rung, noo cut
S2.000 cou chí phï vut ííoo thì chí phï íuo dong troc tíop so tung
l0% tSl.000) do tuí cho csc chí tíot khoyot tut. Huí bon muc cu
dí muc cu íuí mu khong bon nuo chío nhoong bo vo díom nuy
tron ngoyon tuc.
Huy xom xot tuc dong cou víoc cut gíum cuc chí phï vut
ííoo tto S30.000 xoong S28.000) vu tung chí phï íuo dong troc
tíop íon Sl.000 tto Sl0.000 íon Sll.000). 1u co bung suo
73
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Nho vuy, khí gíum S 2.000,00 cuc chí phï vut ííoo vu
tu ng Sl.000,00 chí phï íuo do ng tro c tío p, gíu thuy do í to
S90.533,28 sung 90.477,50 tchonh íoch S55,78). 1rong vï do
nuy, cuc so ííoo thoc khong qoun trong íum, mu qoun trong íu
chong rot ru cuc kot íoun suo:
*5.l. Khí dut vun do tïnh cuc yoo to chí phï ríong ío,
thoong íum xout híon nhong but dong khíon cho kho mu dí don
thou thoun. 1rong nhong troong hop coc doun, dum phun co tho
tun vo.
*5.2. 1ro khí gíu noo íu moc gíu but hop íy, tu non dum
phun tron co so tron goí do trunh nhong duo duo, boí vì, nho
trong vï do tron cho thuy, trunh cuí vo nhong chí tíot chí phï ríong
ío khong mung íuí tuc dong thuy doí gì nhíoo doí voí tong gíu.
*5.3. Cuc yoo to chí phï ríong ío co ííon qoun don nhuo.
*5.4. Doong nho co khoynh hoong bo qou mot so thut íu
cuí tu qoun tum íu gíu cooí cong cho khong phuí yoo to chí phï
nuy huy yoo to chí phï khuc íum thunh tong gíu.
74
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
1.7. ky tboat so Ic
Con so bíot noí. Vu khong ro íuy co so to duo, khí nhìn
vuo nhong con so khuc nhuo ngooí tu thuy nhong do tín cuy khuc
nhuo. Mot con so duí íouí nho Sl09,7l co vo nho co do tín cuy
cuo hon con so ll0. Co ío, vì con so tho nhut co cuí vo chïnh xuc
cou muy tïnh, voí hum y duy khong phuí íu con so toy tíon do mot
nhu dum phun du cum ung ung tong ru. Chïnh vì tho, trong dum
phun, con so ío co íoí tho thoyot phoc hon con so chun.
Moon so dong ky thout so ío trong dum phun, tu chî víoc
chînh con so mong moon cou tu thunh con so ío don moc nho
tíon xo tconts), do tung do dung tín cou con so tu noo ru.
1.8. ky tboat doi pbo voi so kbang gia coa doi pboong
|oc tïnh gíu cu kính to cou sun phum/ dích vo trong dum
phun gíu co y nghìu cun bun trong víoc thoyot phoc doí phoong
chup nhun moc gíu do nghí, song cong chî íu mot mut cou vuí tro
cou gíu trong qoyot dính cou ngooí mou. Con co nhong yoo to
khuc unh hoong don qou trình ru qoyot dính gíu cou doí phoong.
Dooí duy íu nhong yoo to pho bíon nhut:
1.8.1. Yco to tbay tbc:
Noí chïnh xuc hon, do íu yoo to nhun thoc gíuí phup thuy
tho cou doí phoong. Khí doí phoong cung nhun thoc dooc nhíoo
gíuí phup thuy tho, do nhuy cum gíu cou ho doí voí moc gíu dou
ru cung cuo.
Do doí pho voí doí phoong co nhíoo gíuí phup thuy tho,
nhu dum phun tup trong no íoc cou mình vuo víoc gíum tuc dong
cou mut hung thuy tho tgíu trí thum khuo goc) bung cuch gíuí
trình tïnh doc duo cou sun phum/ dích vo cou mình.
75
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
1.8.2. Yco to cboycn doi cbi pbí:
Chí phï choyon doí íu chí phï mu ngooí mou phuí bo ru
khí ho so dong hung hou houc dích vo moí do thuy doí nhu cong
cup. Ly do do yoo to nuy ton tuí íu nhíoo sun phum doí hoí khuch
hung phuí co duo to choyon bíot do so dong chong. Noo nhong
duo to nuy so bí íup íuí khí choyon so íou chon nhu cong cup sun
phum híon tuí sung mot nhu cong cup sun phum moí, thì chí phï
duo to do dooc goí íu chí phï choyon doí. 1rong dum phun, nhu
dum phun so cung ït nhuy cum vo phïu gíu khí nhong chí phï
choyon doí pho nuy cung íon. Vï do, cuc hung hung khong so rut
míon coong khí choyon so íou chon nhu cong cup muy buy to
ßooíng sung Aírbos, boí vì íum nho tho, ho phuí duo tuo íuí tho
muy vu duo to íuí do tro pho tong thuy tho.
1.8.3. Yco to so sanb:
Khuí níom gíu trí kính to gíu thíot rung nhu dum phun co
tho so sunh cuc nhu cong cup sun phum/ dích vo toong ong vo do
chonh íoch thou dong vu gíu cu. Nhong tron thoc to, duy íu mot
víoc íum kho gíuí qoyot vo nhong thooc tïnh cou sun phum/ dích
vo mu ngooí tu chou buo gío so dong. Vuí tro cou kính nghíom vu
tum íy nguí roí ro so duy nhu dum phun don cho tíop toc chup
nhun doí phoong, co tho o moc gíu thou thoun cuo hon moc gíu
thum khuo goc.
1.8.4. Yco to qoan bc gia- cbat Ioong:
Noí chong, khuí níom gíu chî don thoun íu íoong tíon mu
ngooí mou phuí tru gíu cho ngooí bun do doí íuy nhong gíu trí cou
hung hou/ dích vo. Song co nhong sun phum, gíu khong chî íu
thooc do gíu trí kính to.
76
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
Nhong sun phum nuy roí vuo 3 tbu) phum tro: tl) Sun
phum un toong tlmugo lrodoct), t2) Sun phum doc ton tLxcíosívo
prodoct), t3) Sun phum chut íoong tung un tlrodoct víthoot roíutívo
qouííty coos).
Doí voí nhong sun phum nuy, do nhuy cum gíu cou khuch
hung thoong thup, vu ngooí mou thoong co khoynh hoong so dong
gíu íum tïn híoo chut íoong cho sun phum. Luy vï do vo sun phum
guy un toong, nho xo koíís koyco, kho co uí co tho íup íoun dooc
rung íouí xo nuy co do thou dong cuo hon nhong xo sung trong
khuc co gíu thup hon nhíoo. Louí xo nuy, thoo phun tïch ky thout,
dooc íum bung tuy thund-mudo), non do ííon kot gíou cuc íính
kíon kom, nooc son tho vu chí phï buo doong cuo tNugío & kood,
l995:83). Nhong ngooí mou xo koíís koyco khong tïnh don híoo
qou chí phï dí íuí tcost- oííoctívo trunsportutíon), cong nho ngooí
mou chíoc dong ho koíox bung vung khong chî do xom thoí gíun.
Ho mou nhong sun phum nuy do noí voí ngooí khuc rung ho co
do tíon do mou chong. Ho tru gíu cho tho díon cou ho bung cuch
mou mot sun phum co gíu trí nho íu bíoo toong cou so gíuo co.
O nhong troong hop ït coc doun hon, do íu ton nhun vu oy
tïn cou no voí. o Hurvurd |nívorsíty tMy) co mot to hop kính
dounh mung ton: “lhong cuch Hurvurd”, noí ngooí tu bun mot
chíoc cu vut voí gíu S70. o duy, hình unh oy tïn cou Hurvurd
|nívorsíty íu cuí ngooí tu qoun tum, gíong nho khí dí mou qou íoo
níom, ngooí tu qoun tum don díu dunh ghí tron sun phum hon íu
gíu trí cou sun phum.
1.8.S. Yco to pbai cbang
1ho nuo íu gíu phuí chung: ko rung, khuí níom phuí chung
ton tuí nho mot thoc to, nhong ït uí gíuí thïch no. 1hoo cuc nhu íy
thoyot dum phun gíu, so nhun thoc vo tïnh phuí chung trong dum
77
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
phun gíu xout híon to 3 tbu) yoo to:
(1) Ycu to kinh nghicm:
Ngooí tu thoong dom moc gíu híon tuí do so sunh voí moc
gíu trong qou kho. 1ho gíoí doí voí ho íu mot bình nooc íung,
khong song, khong gío, khong íum phut, khong gì hot.
(2) Ycu to d]a phuong:
Ngooí tu dom gíu o noí nuy so sunh voí gíu o noí khuc.
1ho gíoí doí voí ho nho mot mut phung noí tuí ngoyon vu nhun
íoc truí doo.
(3) Ycu to quan nicm:
Ngooí tu tup trong vuo cuc mut hung thíot yoo, nghìu íu
nhong mut hung toí cun thíot do doy trì moc song híon tuí. Doí
gíu cuo doí voí mot mut hung thíot yoo nuo do íu mot víoc íum bí
íon un.
Khí ngoí bon bun dum phun, nhu dum phun cun y thoc
rung tïnh phuí chung cou gíu houn toun khong co ííon qoun gì
don íoí nhoun. o thí troong My, íoí nhoun cong ty xung duo o dooí
moc íoí nhoun trong bình cou non cong nghíop nooc nuy, nhong
cuc cong ty nuy íoon bí íon un vo choyon dou ru moc gíu khong
phuí chung, gíu bop huo. 1rong khí do, o cuc kho voc khuc nho
cong nghíop cho bíon thoc phum tsocoíu Codívu, kom Huugon
Duzs) huy cong nghíop gíuí trï íu nhong ngunh cong nghíop dut
gíu cuo vu co íoí nhoun cuo thì íuí khong bí íon un. 1oong to, o
Víot Num, chî cun so gíu xung duo voí gíu “nooc khoung thíon
nhíon Luvío”, tu cong thuy kính dounh nooc thíon nhíon íuí don
chong nuo. Do doí pho voí nhun thoc vo so phuí chung cou gíu
cu, thoong cuc cong ty phuí íoon díoo chînh gíu do phun unh
qoun ho cong/ cuo. Dut gíu “thoong troc” trogoíur) o moc cuo
78
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
nhut co tho, cho khong phuí dut gíu o moc trong bình huy moc
gíu thong dong. Nho vuy, tron bun dum phun, nhu dum phun co
tho gíum gíu cho but co uí, vuo but co íoc nuo, do dum buo tïnh
phuí chung cou gíu.
1ron duy du trình buy mot so yoo to íum co so khung gíu
cou doí phoong vu ky thout chong khung gíu cou nhu dum phun.
Loí nhoun, gíu trí, dong co cunh trunh, íong kíoo hunh cu nhun
cou khuch hung huy nhu dum phun duí díon cho khuch hung íu
nhong yoo to phuí dooc tïnh don trong ky thout khung gíu.
2. Cac ky thuat tricn khai can han
Houn toun khong gíong nho nhíoo ngooí nghì, mot nhu
dum phun gíoí khong phuí íu ngooí bít mut doí phoong do íuy
tíon cou ho bung cuch but ho phuí ky vuo thou thoun hop dong co
huí cho ho vu co íoí cho mình. Ngooc íuí, nhu dum phun gíoí íu
ngooí co nhong phum chut vu tïnh cuch cun thíot do dum buo
cho thunh cong cou dum phun nho bíot thou híop, bíot kíon nhun,
bíot hop tuc gíuí qoyot vun do...., nhong phum chut vu tïnh cuch
cou ngooí so hoo trï too khon khoo dut moc dïch.
1rong dum phun thoong muí, nhu dum phun íu nhun vut
chïnh, doí toong cou dum phun íu truo doí hung hou, dích vo vu
moc tíoo íoí nhoun. Nhong vì íoí nhoun khong phuí íu íy do bít
mut ngooí khuc mu tho dooc, moon co no, nhu dum phun phuí co
nhong ky thout xo íy tình hoong cun thíot.
2.1. kbi ta gap mot doi pboong “bat tr|”
Khí tu gup mot doí tho but trí, ngoyon nhun co tho íu:
*u. Nhu dum phun kíu co tïnh bop chut vu dom no vuo
79
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
bun dum phun. Nhong ngooí co tïnh nong nuy thoong kho
kíom cho mình khí vup phuí nhong but dong trong dum phun.
Muc do dum phun voí nhong ngooí nho vuy chung tho ví gì,
nhong thoc ru tu íuí co íoí tho. 1hoong nhong ngooí khong kíom
sout dooc tình cum cong íu nhong ngooí khong kíom sout dooc
tình hình, thum chï nguy cu cuc ví tho mu ho dung co troong
íon. Ho do nhum íun. 1u huy bo qou tïnh cuch cou ho vu íoí
dong co hoí cou ho gíunh cho tu.
*b. Mot so nhu dum phun thíoo kính nghíom íum toong
rung up duo doí phoong bung tïnh cuch bop chut trong dum phun
íu nhun to chìu khou do dut dooc thung íoí. 1oy vuy, nhong nhu
dum phun kíoo nuy thoong xoong gíong khí ho nhun thoc dooc
rung tu khong do gì bí mut tính thun mu thou thoun thoo y ho.
*c. Doí khí cuc nhu dum phun so dong phoong phup bop
chut, up duo tum íy vì ho moon tín rung ho co tho ho dou dooc tu.
1hong thoong nhong do díoo nuy xuy ru khí ho booc vuo dum
phun voí nhong do tïnh vo tho munh cou ho vu to cho ho qoyon
dut íout choí. Cío dong íup troong cou tu nguy to duo íu bíon
phup ngun chun uo toong cou nhong nhu dum phun kíoo nuy vu
íum cho ho vo mong.
*d. Doí phoong co tho dong bíon phup ho dou do íup
ííom nhong díom yoo trong ví tho dum phun cou ho. Ho hy vong
rung bop chut híoo chíon co tho íu dong tuc gíu do dunh íuc
hoong tu vuo thuí do cou ho vu khong nghíon coo suo do nghí cou
ho. Noo co doong tu tu dí, khong bí dunh íuc hoong boí tho phup
íou doí tmunoovor) cou ho, víoc cho chun cou doí phoong so mut
tuc dong vu co hoí tu so chop dooc “got chun Asín” cou ho do íuí
ho dí thoo hoong cou tu.
ßut ko íy do nuo, noo so gíun do vu tho dích cou doí
80
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
phoong íon qou ngoong cho phop, vu noo cun thíot, tu huy tum
ngong cooc dum phun. Mot khoung thoí gíun tình tum doí voí ho
so cho ho thuy tu don bon bun dum phun íu do thou thoun, cho
khong phuí do thuch duo. kíong vo gíuí phup cho vun do nuy,
cong trình nghíon coo vo dum phun cou kogor líshor vu \ííííum
|ry tkogor líshor & \ííííum |ry, l99l) co nhong kíon gíuí hot
soc thoyot phoc vu co tho.
2.2. Tìm pboong tboc booc doi pboong doa ra dc ngb| trooc.
Do doí phoong dou ru do nghí trooc so tuo cho tu íoí tho.
1rooc hot, no tuo cho tu so cum nhun vo so cuch bíot vo qoun
níom cou huí bon. Vï do noo do nghí bun duo cou doí phoong qou
cuch xu nhong gì tu cho íu hop íy, tu so nhunh chong tìm ru cuc
gíuí phup do huí bon xïch íuí gun nhuo.
Mut khuc, tu co co hoí do trình buy phun tïch cou tu nhum
hoy bo do nghí bun duo cou doí phoong voí moc tíoo khíon doí
phoong phuí dou ru do nghí khuc. 1rong khí doí phoong vun chou
bíot tï gì vo qoun díom cou tu nho tho nuo. 1ho phup chî kho
thunh cong khí tu gup nhu dum phun sunh soí. Ho so khong do gì
bí do vu víoc thuo íoun do nghí cou ho. Ngooc íuí, ho so do nghí
dou ru y kíon phun buc vu huí bon cong íut ngou qoun buí.
Mot íoí tho khuc cou víoc yoo cuo doí phoong dou ru do
nghí trooc íu tu co co hoí - co tho íu mong munh - nhong vun íu co
hoí do nhun mot do nghí cho tu íoí nhoun cuo hon do nghí mu tu
choun bí dou ru. Noo dooc nho vuy, cooc dum phun tro thunh
mot vun hoí muy mun. 1rooc nhong íoí tho nho vuy, ngooí íon
tíong duo tíon tron bun dum phun thoong íu ngooí yoo cuo phïu
bon kïu dou ru do nghí. Cuch thoc tot nhut do gíunh qoyon do
nghí doí phoong íut qoun buí cou ho íu tu dut nguy cuo hoí suo tho
toc khuí muc dum phun kot thoc.
8l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
2.3. Ðoa ra dc ngb| va kicn trì bao vc dc ngb| da doa ra.
Cuc tình hoong dum phun cho phop tu non nhong do
nghí qou dung khong phuí íu nhong tình hoong pho bíon. Vo co
bun, khí tu dou ru do nghí, tu phuí tïnh toun tho nuo do do nghí
cou tu num trong phum ví thou thoun, nghìu íu trong phum ví mu
doí phoong co tho tïnh don choyon díoo chînh vu tu co mut bung
nhoong bo mu vun dum buo íoí nhoun cuo nhut co tho.
Vo mut ky thout, do tín cuy tCrodíbíííty) cou do nghí bun
duo cou tu íu cuy guy chî hoy dum phun cong tup trong vuo bun
nhuc do cong noí íon mot tíong noí. Co nhong do nghí bun duo
hop íy dooc chup nhun nguy suo khí chînh íy doí chot vu cooc
dum phun dí don thunh cong nhunh chong. Ngooc íuí, noo tu dou
ru do nghí bun duo nhum ngouí vong thou thoun thoo ooc tïnh
cou doí phoong, doí phoong so coí do íu do nghí phí íy. Duy íu
ngoyon nhun khíon cuc bon xu nhuo hon vu dum phun tro thunh
cong víoc kho khun koo duí. Mot trong nhong tro nguí do víoc dou
ru íoí do nghí bun duo but hop íy nou íu no doí hoí phuí co nhong
bíon tuo dooí nhíoo hình thoc nhoong bo do dí don thou thoun-
Díoo nuy co nghìu íu tu phuí nung moc gíu thoo do kíon bun duo
cou tu hot nuc nuy don nuc khuc, co khí nhong nuc duí, noo tu íu
ngooí mou vu ngooc íuí tu phuí hu gíu mong moon bun duo noo tu
ngoí o phïu ngooí bun bon bun dum phun. Do tu íu ngooí mou
huy ngooí bun moí khí tu íoí mot booc vo íoí nhoun, doí phoong
íuí co qoyon dut thom so nghí ngo vo phïu tu, vo qoun díom cou
tu. Vu huo qou íu khí tu íoí du hot nuc, doí phoong vun nghì íu ho
co tho dum phun tíop do tu xoong thung.
1om íuí, khí dou do nghí, tu non dou ru nhong do nghí mu
doí phoong cho íu hop íy vu tu tìm cuch buo vo do nghí du dou ru.
Noo tu du “íum buí tup o nhu”, nghìu íu du co choun bí trong qou
trình choun bí dum phun, víoc buo vo do nghí cou tu khong phuí
82
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
íu víoc kho. Mot so tho thout buo vo do nghí bun duo tron bun
dum phun so dooc do cup trong choong lll cou coon such nuy.
2.4. Tìm pboong tboc tict kicm tboi gian dam pban.
Cooc dum phun nuo cong tho, cung koo duí, cung co ngoy
co kho dí don thou thoun. Do trunh íung phï thoí gíun, tíon cou vu
soc íoc do thoo dooí nhong cooc dum phun koo duí mu co khí
khong thunh cong, tu phuí tïnh don phoong thoc khoyon khïch
doí phoong chup nhun do nghí cou tu cung nhunh cung tot. Co
mot so ky thout dooc so dong do dut dooc moc dïch nuy, buo
gom:
2.4.1. Ðat dico kicn tboi gian
Ky thout nuy nhum ho tro cho víoc chup nhun do nghí
cou tu nhum guy soc op vo phïu bon kíu do ho xom xot khun
troong. Khí up dong ky thout nuy, phuí tïnh don yoo to doí phoong
coí tu “íum phuch” vu co cho cho don hun xom suo. Vì tho, tu
phuí dou ru íy do xuc dung cho víoc un dính díoo kíon thoí gíun.
2.4.2. an d|nb ticn tboong
Duy cong íu ky thout do doí íuí so chup nhun nhunh. Vï
do “Noo chong tu co tho dí don thou thoun trong nguy hom nuy,
phïu chong toí so chío chí phï vun choyon trong qou trình hop
dong”. Cong gíong nho o 4.l., o duy, khí dou ru do nghí, tu cun
nhong íy do hop íy cho víoc vì suo tu íuí do nghí nho vuy. Noo
khong, khí hot hun chot vo thoí gíun cou tu mu dum phun vun tíot
toc, phïu bon kíu so co so nghí ngho vo so tíon thoong tu do nghí
thut ru chî íu xoong thung. Hon nou, khí tu du dou ru mot do nghí
nuo do ííon qoun don gíu trí tvï do: tíon thoong), tu rut kho íoí vu
83
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
rot do nghí trong but co troong hop nuo. Vì tho, trong dum phun,
khong non dou ru nhong hou hon co díoo kíon. Nhong díoo kíon dí
kom co tho khong dooc thoc híon, nhong nhong gì tu du hou thì íuí
dooc coí nho doong nhíon, nho mot bo phun cou thou thoun.
2.S. Ðoi pbo voi tbo tboat doa dc ngb| cbot coa doi pboong:
1rong dum phun, trooc houc suo khí dou ru do nghí, doí
phoong thoong thong buo do íu do nghí cooí cong cou ho. So thut
do nghí cooí cong do chou hun du íu do nghí cooí cong mu chî íu
víoc íon nuc thung tum íy voí hum y noo tu khong chup nhun do
nghí cou ho, dum phun so tun vo. Do doí pho, tu co tho buc bo
“do nghí cooí cong” cou doí phoong vu noo íy do vì suo tu íum
nho vuy. Cuch xo íy nho vut so gíop don bong qouy íuí sun doí
phoong. Noo doí phoong vun tíop toc dum phun thì ro rung tu vun
con co hoí do gíunh dooc do nghí co íoí hon. Mot cuch doí pho
khuc íu tu bo qou do nghí cou doí phoong. Noo ho vun tíop toc
dum phun thì ro so do dou bo bun dum phun cou ho chî don gíun
íu mot tho thout don op.
2.6. ky tboat Iac dc
Moí cooc dum phun doo co cho do ríong. Song, nho du
trình buy o moc 4.8, nhíoo khí víoc mo xo cho do do so guy ru
uch tuc trong dum phun. Mot íoí thout khoí uch tuc íu tu dou ru
mot do nghí dot ngot tuí thoí díom khong ngo. Ky thout nuy dooc
goí íu ky thout íuc do. Ky thout íuc do thoong dooc up dong khí
doí phoong dung nhum vuo cuc díom yoo trong ví tho cou tu. Noo
khong guy dooc tuc dong gì, no cong booc doí phoong phuí dong
íuí xom xot. 1rong nhong troong hop dum phun bo tuc, ky thout
íuc do co tho tuo ru so hup dun thoo mot hoong khuc do thout
khoí bo tuc.
84
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
2.7. ky tboat rot dc ngb|
kot mot do nghí dooc dou ru tron bun dum phun houn
toun khong do, tro khí tu dính bo vo mu khong cun dut thou
thoun. ßuí hoc o duy khong phuí íu: vuy thì tu so dou ru nhong do
nghí mu khí cun rot tu co tho rot do dung. So thut khong phuí íu
nho vuy. Mot do nghí, mot khí du dooc dou ru, so dooc phïu bon
kíu coí nho íu qoun díom cou tu, thum chï nguy cu khí do nghí do
du dooc rot bo.
1oy vuy, vun co mot so co so cun xom xot doí voí víoc rot
do nghí:
2.7.1. Khí tình hình bíon doí, íy do co tho íu so thuy doí
vo tuí chïnh, vo khong khï cunh trunh íum cho do nghí cou tu
thunh mot do nghí thou thíot, booc tu phuí rot do nghí co vu dou
ru do nghí moí do dum phun trong mot houn cunh moí troong moí
du thuy doí. Víoc cun íum íu gíuí thïch co tho so xuc dung cou
ngoyon nhun vì suo tu thuy doí do nghí. 1rong díoo kíon nhong
thuy doí íu tuc dong to bon ngouí, nhong tuc dong tu khong kíom
sout noí, do nghí thuy doí cou tu do dooc chup nhun. 1rong díoo
kíon so thuy doí do bíon doí noí bo cou tu guy ru, doí phoong so
tìm cuch rung booc tu vuo do nghí co.
2.7.2. Khí tu dính íum dong tuc gíu do op doí phoong dí
don thou thoun: Khí tu so dong chíon thout nuy, tu cun phuí choun
bí to thuí do rot khoí bun dum phun vu hy vong phïu bon kíu so
ííon ho íuí. Noo chíon thout thunh cong, doí phoong so dong y voí
nhong díoo khoun moí, houc ït nhut voí nhong chînh íy cou tu,
nhong so voí do nghí co, do nghí moí íu mot gíuí phup tot hon voí
tu.
2.7.3. Khí tu bí su íuy trong bun dum phun: 1rong houn
cunh nuy, tu phuí chon l tmot) trong 3 tbu) gíuí phup:
85
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
u. Kot thoc dum phun voí y dính khong qouy tro íuí
b. Do íuí do nghí tron bun dum phun voí íoí moí doí
phoong ííon ho íuí noo suo nuy ho chup nhun qoyot dính do.
c. kot do nghí vì híoo rung khong rot cong khong dut
dooc cuí gì.
Doong nhíon, suo khí du xom xot ky, tu bo cooc khong tro
íuí do íu mot qoyot dính íogíc. Con so íou chon gíou do íuí tron
bun dum phun huy rot do nghí thì pho thooc vuo víoc tu du dí don
gíuí doun nuo cou dum phun. 1u do íuí do nghí chî khí doí voí tu,
do íu do nghí cooí cong.
2.8. ky tboat cbínb Iy moc tico ban dao trong dam pban.
1hong thoong, cuc cooc dum phun chong íuí íu do cu huí
bon do bum qou chuc moc tíoo bun duo cou mình mu khong tïnh
don ííoo tron nhong co so nho vuy co tho dí don thou thoun dooc
khong. Vuy chînh íy moc tíoo bun duo, tu cun xom xot mot so yoo
to suo:
*l. Khong voí vu chup nhun mot do nghí dot ngot - do
cho do nghí do co vo hup dun - noo do nghí do khuc xu voí nhong
gì du dính ru trong moc tíoo bun duo.
*2. Khong voí vu chînh íy but ky moc tíoo nuo noo chou
phun tïch ky tuc dong huo qou mu moc tíoo chînh íy do guy ru.
*3. Khong thuy doí qoun díom don gíun chî vì tu dung o
tình trung bo tuc. 1u huy dunh gíu cun thun ííoo thuy doí moc tíoo
bun duo cot do dí don thou thoun co tot hon íu khong dut dooc
thou thoun huy khong.
86
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
2.9. ky tboat xo Iy bo doa trong dam pban.
So ho dou voí to cuch íu mot tho thout dum phun co tho
mung don thunh cong, nhong cong co tho mung don thut buí. Khí
tro ho dou bí íut tuy, ngooí ho dou chî con cuch íu dong thon do
mut. 1rong dum phun, thunh cong cou víoc ho dou khong pho
thooc vuo khí tong ru íoí ho dou mu íu khu nung xo íy íoí ho suo
khí bí thuch do. Ly do thut don gíun, khí bí ho dou, doí phoong co
tho thuch thoc houc bo qou coí nho khong ngho thuy vu cho xom
bon ho dou phun ong tho nuo. Noo dum phun vun tíop toc bình
thoong, so ho dou co gíu trí bung khong t= 0)
Ngoyon nhun íum cho ho dou thunh cong íu khu nung
kom phun bíot cou con ngooí vo duo íu ho dou, duo íu thut. Noí
cuch khuc, do íu so mo thong tín voí tuc dong tíoo coc cou no íu
íum cho nun nhun bí troí trong mot mo bong bong trong gu hou
cooc. Do phun bíot, ngooí tu thoong dut ru cuc cuo hoí:
* Lícu phía bcn |ía co gap |ho |han gí ncu ho |huc hícn
íoí dc doa cua ho·
* Lícu ho co gíaí phap |ha, |hc ncu dam phan |ha| baí·
* Tính cach cua cac nha dam phan phía bcn |ía va nhung
dícu ho |u,cn bo íícu co nhung íícn hc gí·
2.10. ky tboat xo Iy nbong nboong bo
Mot trong nhong díoo cun íoo y trong khí dunh doí cuc
nhoong bo íu tu phuí dum buo chuc cchun tu doí mot tho gì do co
gíu trí toong doong to phïu doí phoong. Co nhíoo so nhoong bo,
nhìn tron bo mut thì co vo íu chut, nhong trong thoc to íuí ït co y
nghìu houc thum chï vo nghìu. Co 3 tbu) vun do tu cun qoun tum
khí xo íy nhoong bo:
87
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
*l. Líoo cuí mu doí phoong truo cho tu co phuí íu tho co
gíu trí khong: 1ho gíun thut gíu íun íon, nhut íu tron bun dum
phun noí uí cong moon dooc nhíoo mut ït. Cuí bo ngouí co tho
dunh íou tu. Mut khuc, khí booc vuo dum phun, bon nuo cong do
tïnh íu so phuí co nhoong bo. 1ho íu, do choun bí cho nhoong bo,
ho thoí phong moc tíoo bun duo íon. Kot qou íu trong qou trình
dum phun cuc bon co tho “dut dooc” nhong nhoong bo cou phïu
bon kíu, nhong thoc to do chî íu so cut xon nhong qou dung cou
moc tíoo do dou cuí khong tho dut dooc don cuí khu thí.
*2. Doí phoong doí íuí cuí gì khí truo nhoong bo: Mot
trong nhong cuí buy khu pho bíon íu khí truo nhoong bo íu doí
mot do íu tSl) íuy mot do íu tSl). Díoo nuy duc bíot co y nghìu
khí qoun díom cou huí bon khuc nhuo qou xu. Vï do: S200.000 íu
gíu cuo nhut tu moon tru. Ngooí bun do nghí tu cou doí moc gíu
cooí cong cou ho íu S300.000. 1u so phuí truS225.000. Díoo co
y nghìu o duy íu nhong dunh doí co cong gíu trí nhíoo khí cong
guy thíot huí. Vì vuy, khí xom xot nhoong bo cou tu mu doí phoong
doí hoí, phuí xom xot no trong khoon kho moc tíoo chong cou tu,
cho khong phuí chî tron co so l tmot) doí l tmot).
*3. Líoo nhoong bo co dooc thoc híon nghíom chînh vu
duy do khong: Nhíoo nhoong bo co nhong chí tíot num nguy
trong noí dong thoc híon cou thou thoun hop dong. Khí híon toong
nuy xuy ru, tu phuí tuch noí dong co tho cou nhoong bo thunh
mot vun bun dïnh kom. Noo khong, doong nhíon íu co so nhoong
bo nhong no khong dooc thoc híon.
3. ky thuat chong xau choi trong dam phan
1rong cong trình nghíon coo noí tíong vo dum phun cou
kogor líshor & \ííííum |ry tl9l: l29-l43) cuc tuc gíu phun íouí
88
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
cuc kíoo xuo choí trong dum phun thunh 3 tbu) phum tro:
* Co |ính íua doí doí phuong ¹Dcííbcra|c Dcccp|íon)
* Chícn |ranh |am í, ¹|·,choíogícaí Varfarc)
* Thu doan ga, ap íuc vc íap |ruong ¹|o·í|íonaí |rc··urc
Tac|íc·)
1ron thoc to, doí khí tu gup phuí cuc nhu dum phun khong
to but ky tho doun nuo míon íu ho dut dooc moc tíoo íoí nhoun
cou ho. Dooí duy, mot so ky thout chong xuo choí trong dum
phun so dooc trình buy:
3.1. ky tboat cbong tbai do Iang tranb trong dam pban:
1rong qou trình dum phun, tu co tho phut híon ru duo
híoo cho thuy doí phoong dung íung trunh, cuc duo híoo do íu:
Ho khong dou ru cuc to ííoo chong mính khí dooc yoo
cuo
Ho khong co phoc dup toc thì cho cuc phut vun
Ho dou ru nhong íoí hon soong nho íu “Chong toí so co
gung íum díoo do” houc “Co khu nung chong toí so tïnh don
díoo do”.
Ho khong dou ru cuc cum kot dot khout
Ho toyon bo suí vo nhong gì ho co tho vu khong tho íum.
Ho muo thoun vo íup troong trooc cuc vun do
Ho tru íoí cuo hoí o dung chong chong vu khong tru íoí co
tho.
Ho thou nhun chou num ro nhong khïu cunh co bun cou
cho do dum phun.
Nhong bíoo híon ríong ío tron khong hun du íu bung
chong do kot íoun doí phoong moon íou doí, cuc tu cun khí
89
NGUYÏÎ N XUÊN THÚM (CHUÃ BIÏN) - NGUYÏÎ N VÙN HÖÌ NG
phut híon doí phoong co bíoo híon íung trunh íu tìm xom doí
phoong moon cho duo cuí gì. Dut vun do duo doc cou doí
phoong sung mot bon, tthoo phoong chum “tuch so víoc ru khoí
con ngooí” cou kogor líshor & \ííííum |ry, l99l) tu tup trong
vuo víoc tìm cuc cuo tru íoí cho nghí ngo cou tu bung cuch:
Dut cho doí phoong cuc cuo hoí mu tu du bíot ro cuo tru
íoí. 1u dut cuo hoí mot cuch tình co vu khong chînh íy cuc cuo
tru íoí suí houc íuc do cou doí phoong.
Khong cong kïch thuí do cou doí phoong khí phut híon
cuc chí tíot tru íoí doí tru do khong dou doí phoong vuo tho
phong tho.
Suo khí co kot íoun co co so vo doí phoong, noo dong doí
phoong co co chî íou doí, tu co tho thong buo thung cho doí
phoong vo nghí ngo cou tu vu choun bí do phong nhong íou doí
khuc trong qou trình thoc híon hop dong, noo huí bon dí don thou
thoun hop dong.
3.2. Kyõ thuaät choáâng thaùi ñoä ñe doaï trong ñaøm phaùn:
Noí chong, khí gup phuí thuí do do dou trong dum phun,
tu huy co gung bo qou noo tu íum dooc nho vuy. Noo khong, tu
huy phun tïch dong co cou doí phoong khí dou ru do dou vu ngo
y cou doí phoong nhum op tu íum gì voí íoí do dou do.
Do dou trong dum phun xuy ru dooí mot so hình thoc:
*1. Qui ñònh thôøi haïn choùt
1ho doun nuy dooc dong thoo nhíoo cuch voí hum y do
dou ngum. Khí dum phun bo tuc, tho doun nuy dooc dong do
booc tu phuí nhoong bo trooc. Khí doí díon voí tho doun nuy, uí
khong bíot so, bíot cho doí phoong ngooc íuí cuí ho dung tìm
kíom, ngooí do so runh tuy mu thung cooc.
90
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
*2. Dung phcp “giuong dong klch tay”
1ho doun nuy dong do op uí do phuí thou thoun thoo
nhong díoo khoun mu ío ru khong non chup nhun. Mot bíon tho
khuc cou tho doun nuy íu do dou “to ííoo cong víoc”. Noo dong íu
doí phoong co tho “to ííoo” dooc cong víoc, ho du chung mut thoí
gíun vu tíon cou do dum phun voí tu.
Vo co bun, “gíoong dong kïch tuy” íu kíoo do dou huo,
cuch tot nhut íu tu phun ong thoo kíoo “toy cuc nguí” tsoít yoorsoíí).
Noo tu qoun tum, nghìu íu tu du moí doí phoong op tu nhoong bo
xu hon.
*3. Dung phcp rut dc ngh] o phut chot
Mot kíoo do dou khoo íoo hon do íu doí phoong khung
dính mot so ngooí trong to choc cou ho phun doí dí don thou
thoun. Do do, don phot chot, thou thoun co tho íuí bí houn. 1ho
doun nuy dooc dong do thoc op uí do chup nhun nhong díoo
khoun co íoí cho bon do dou tdo thou thoun nuy dooc thong qou).
ko rung, trooc tho doun nuy, cuí tu cun íum íu khong phuí so thou
thoun khong dooc thong qou. 1u chî so tu thou thoun thoo nhong
díoo khoun co huí cho tu.
3.3. ky tboat cbong pban bac coa doi pboong
Nho du trình buy o l.l cou choong nuy, trong dum phun
cuí tu thuy nhíoo khí chî íu nhong tïnh cuch tkhong tho sou doí)
houc phong cuch dum phun choun moc cou doí phoong. ßoí vuy,
noo tu phun buc ho- cong chou hun du guy dooc tuc dong gì, mu
co khí con kïch thïch doí phoong tìm cuch tru dou, guy cung
thung cho dum phun. lhoong thoc chong phun buc íu tu bíot
kíom cho vu khong buo gío y kíon phun buc cou ho thunh noí
dong thuo íoun.
9l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
3.4. ky tboat cbong so Ian toi coa doi pboong
Do doí phoong dong but ky tho doun nuo, mot trong nhong
yoo to chìu khou do tu tro vong trong dum phun íu tïnh nhut qoun.
1u co hut muí mot díop khoc. Vu víoc tu co hut muí mot díop
khoc so dun doí phoong toí cho tín rung tu khong do gì nhoong bo
o mot so díom. Çou do, tu co tho chî thoc híon nhoong bo o cho
nuo tu moon vu booc phïu bon kíu dou ru cuc gíuí phup mu tu co
tho chup nhun. Doí phoong khong tho íun toí do gíunh thom íoí
nhoun cou ho dooc.
3.S. ky tboat cbong “so on ao ma kbong co tboa tboan”
1rong dum phun cong co choyon “íum thuy nhíoo mu,
íum chu con kho íuy chong”. Khong dut dooc thou thoun vì on uo
qou. Nhíoo y kíon qounh bun dum phun khíon cho thou thoun tro
thunh xu voí.
Do gíuí qoyot, nhong vun do thon chot non dooc dum
phun tuí noí yon tình, gíou huí troong doun. Choong “Dum phun”
cou coon “Nghí thoc kính dounh Nhut ßun” tDíunu kovíund,
l985) co nhíoo kíon gíuí huy cho vun do nuy.
4. ky thuat giao ticp trong dam phan thuong mai.
4.1. Cac cboc nang dam pban va dac dicm coa giao ticp dam
pban:
4.1.1. Cboc nang:
1hoo kogor líshor & \ííííum |ry tl99l), dum phun íu so
truo doí y kíon qou íuí nhum dut dooc thou thoun trong khí bun vu
92
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
phïu bon kíu co mot so íoí ïch chong vu mot so íoí ïch doí khung.
1ron thoc to, huo nho moí hout dong tron bun dum phun doo íu
hout dong gíuo tíop noo thout ngo gíuo tíop dooc híoo thoo nghìu
rong nhum buo hum nhong truo doí vo thong tín, qoun díom, thuí
do, co chî gíou cuc bon trong dum phun.
Cíuo tíop tbuo gom gíuo tíop ngon bun vu vun bun) íu
phoong tíon do truo doí cuc do nghí vu phun buc, cuc thou thoun
vu nhoong bo thoong thuy trong qou trình dum phun. Cíuo tíop
con íu phoong tíon ghí nhun kot qou dum phun.
Ngouí choc nung truo doí vu ghí nhun, gíuo tíop dum
phun con íu phoong tíon tuc dong qou íuí gíou cuc bon dum phun
nhum thoc duy qou trình dum phun tíon tríon houc thuo go cuc
uch tuc co tho co.
4.1.2. Cac dac dicm coa giao ticp dam pban
Do nhong choc nung noo tron, gíuo tíop trong dum phun
co nhong duc díom nhut dính. Dooí duy íu mot so duc díom:
a. Tlnh hc thong:
1ïnh ho thong trong gíuo tíop dum phun doí hoí ngooí gíuo tíop
phuí tïnh don tut cu cuc yoo to unh hoong troc tíop don híoo
qou gíuo tíop. Yoo to qoun trong nhut dum buo híoo qou gíuo
tíop íu khu nung gíuo tíop cou nhu dum phun. ßun thun khuí
níom khu nung gíuo tíop tcomonícutívo compotonco) cong íu
mot ho thong cuc khu nung, buo gom khu nung ngo phup, khu
nung ngon ngo - xu hoí, khu nung ngon bun vu khu nung chíon
íooc.
A u
Khu nung gíuo tíop
93
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Ho thong cuc khu nung tuo thunh khu nung gíuo tíop cou
nhu dum phun co tïnh pho thooc toong doí voí nhuo. Khong tho
tuch hun khu nung ngo phup ru khoí khu nung ngon ngo xu hoí vu
toong to gíou khu nung ngon ngo xu hoí voí khu nung ngon bun...
Khu nung gíuo tíop íu co so vun bun do hình thunh ky nung gíuo
tíop dum phun tnogotíutíon/ commonícutíon skííís) cou nhu dum
phun.
l. Kha nang ngu phap ¹gramma|ícaí compíc|cncc): Do
íu khu nung íum cho cuc qoí tuc ngon ngo tíoí noí vu co chî), cuc
don ví to vong, cuc qoí tuc ngo um, cuc don ví ngo nghìu tnghìu
híon ngon, nghìu hum ngon...), cuc bíon phup to to. Khong non
nghì rung khu nung ngo phup chî íu vun do doí voí nhong ngooí
noí ngouí ngo.
2. Kha na ng ngo n ngu - xa ho í ¹·ocío-íínguí·|íc
compc|cncc): Do íu khu nung íum cho cuc phop so dong ngon
ngo suo cho pho hop voí ngo cunh, khí nuo thì dong ngon ngo
soong su, khí nuo thì dong ngon ngo trung trong. Noí mot cuch
hình unh, do íu khu nung bíot to díoo chînh do dong muc com-ío,
cu vut thuy cho qoun uo tum tron buí tum vu ngooc íuí dong muc
qoun uo tum trong phong hoí nghí. Khu nung ngon ngo xu hoí con
buo hum cu khu nung kot hop gíou noí dong thong buo voí co chî,
thuí do, ngo díoo nhum tuo ru híoo qou toí oo cho noí dong ngon
ngo dooc choyon tuí.
J. Kha nang ngon ban ¹Dí·cour·c Compc|cncc): Do íu
khu nung vun dong, kot hop cuc tïn híoo ngon ngo thunh mot
chînh tho thong nhut, gun bo chut cho, íogïc gíou noí dong vu
hình thoc qou so dong cuo to noí, cuo choyon y, cuc bíon phup
díop ngo, cuo troc doun, cuo troc buí, so bum sut cho do, dut dun
vun do, so chut cho trong íup íoun...
94
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
4. Kha nang chícn íuoc ¹S|ragc|íc compc|cncc): Do íu
khu nung íum ro noí dong thong tín cun troyon dut trong gíuo tíop
qou so dong cuc bíon phup “chíon íooc” nho gíuí nghìu khuí
níom, dính nghìu thout ngo, ngon ngo co chî ho tro houc tung
coong híoo qou gíuo tíop qou co y gíum toc do íoí noí, so dong
ngon to bong buy nhum tung tïnh hong bíon.
A u
So kot hop nhoun nhoyon gíou khu nung tron trong gíuo
tíop vuo dum phun íu dum buo toí oo hou duo vuo trong qou trình
gíuo tíop dum phun. 1rong qou trình gíuo tíop dum phun, so cup
konh gíou cuc khu nung tron íu ngoyon nhun cou lCD tlntornutíonuí
Commonícutíon Dísordor), co nghìu íu so roí íoun gíuo tíop qooc
to.
h. Tlnh muc dlch:
Dum phun íoon co moc dïch cou no. Vuy gíuo tíop trong
dum phun cong phuí co moc dïch: tho íoom vu truo doí thong tín,
dong hou cuc moc tíoo doí khung, tìm ru kho voc thou thoun co
íoí vu gíuo koo, ky kot hop dong. Noí cuch khuc, gíuo tíop trong
dum phun thoong muí íu nhum gíuí qoyot mot huy mot so vun do
íoí nhoun ííon qoun gíou cuc bon. Ngouí moc tíoo íoí nhoun,
dum phun thoong muí qooc to trong boí cunh gíuo tíop choo vun
hou con co moc tíoo trunh guy houc bí “soc vun hou” tcoítoro
shock).
A u
Nhong ky nung gíuo tíop cun cho y
Mot so cong trình nghíon coo du tìm cuch xuc dính, trong
95
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
chong moc co tho, nhong ky nung gíuo tíop co tho up dong thunh
cong trong tut cu cuc non vun hou. Dooí duy íu suo ky nung dooc
tuc gíu coon “Çoun íy” t¦orry Kínurd: l988) coí íu mung tïnh pho
dong cho tut cu cuc non vun hou:
l. 1on trong doí phoong: Díoo nuy co y nghìu íu khí gíuo
tíop cun doí xo voí doí phoong bình dung, khong mut sut, hu thup
doí phoong o tut cu cuc phoong díon. Khong noí trong khong mu
non dong cuc choc dunh trong xong ho.
2. Dum buo tïnh mom doo: Khí doí phoong co hunh ví
but cup, nhu dum phun bíot cuch cho gíuo so kho chío cu nhun
cou mình
3. 1híon cum: Nhu dum phun chong to cho doí phoong
bíot mình rut qoun tum don vun do vu coí doí phoong íu ngooí co
tum qoun trong song con doí voí cooc dum phun.
4. Khuch qoun: nhu dum phun khong chop mo doí phoong
5. Xuc dính so ííoo: Nhu dum phun khong soy díon tron
co so nhong thong tín chou duy do vu khong dính kíon.
6. ßíot mình bíot ngooí: Nhu dum phun nhìn nhun vun
do to qoun díom cou ngooí khuc, cou doí phoong. Duy íu ky nung
toí cun thíot trong gíuo tíop choo vun hou.
A u
lhoong thoc trình buy noí dong gíuo tíop co tho mung
tïnh huí hooc, nhong phuí dooc díoo tíot o dong íoong vou phuí.
1rong houn cunh gíuo tíop choo vun hou, cong xín nho rung: cuí
co tho guy cooí trong non vun hou nuy co tho houn toun khong
guy cooí trong non vun hou kíu. 1oy vuy, to doy íogíc cou nhun
96
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
íouí nhìn chong íu gíong nhuo.
A u
1íong cooí
Coo pho tong thong My A.\. ßurkíoy tl887-l956) íu ngooí
noí tíong huí hooc. Ong íu dung víon dung Dun cho. 1rong mot
chíon dích vun dong trunh co gho 1ong thong cou Dung mình,
ong du “tîu” dung Cong hou bung mot choyon dï dom nho suo:
No sì Doruthy Díx du nhun dooc boc tho nho suo cou mot
ngooí khong qoon bíot: “1hou co Díx, toí dung yoo mo mot mot
co guí dop toyot trun vu toí moon cooí co tu íum vo. Nhong toí íuy
íum ho thon vo íy íích cou mình. Nung bíot ro toí co om guí íum
guí gíung ho, co om truí dung bí to, co ong buc dung o truí tum
thun. Nhong nung khong bíot rung toí co huí ngooí unh íu Dung
víon Dung Cong hou. Líoo toí co non noí cho nung bíot díoo do
khong:”
tNgoon: Hoo Ngoc, Ho so vun hou My, NXß 1ho gíoí,
l997, tr. 509-5l0)
A u
Moc dïch gíuo tíop so qoí dính phoong thoc tíon hunh
gíuo tíop tbung tho tïn, bung íux, bung omuíí huy gup troc tíop...)
1rong troong hop gup troc tíop qounh bun dum phun, tïnhmoc
dïch cong qoí dính tïnh cuch noo vun do cou nhu dum phun.
c. Tlnh ngoai canh:
Khong cunh cou cooc dum phun chïnh íu ngouí cunh cou
gíuo tíop dum phun, buo gom thoí gíun, khong gíun, díu díom,
97
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
phong toc tup qoun, doí toong chío so tuc dong cou gíuo tíop dum
phun. Ngouí cunh cou dum phun thoc so íu mot vun do dooc xom
xot trong gíuo tíop, thum chï nguy doí voí thunh víon trong mot
cong dong ngon ngo, vï do nho cong dong Anh ngo. Cuc cong
trình nghíon coo nhong khuc bíot gíou tíong Anh Anh tßrítísh
Lngíísh), voí tíong Anh My tAmorícun Lngíísh), huy tíong Anh oc
tAostruííun Lngíísh) bun thun nhong khuc bíot du noí íon díoo
nuy. “Nhup gíu toy toc” co ío íu cuo noí thunh ngo huy nhut khí
nghì vo tïnh ngouí cunh cou gíuo tíop trong dum phun.
A u
1o phong hop don rostroom tphong nghî)
1rong tíong Anh- My, to “toííot” tnhu vo sính), dooc thuy
bung to “rostroom) vu hung íout cuc oyon ngo khuc. Nhong to vu
com to dooí duy co tho coí íu nhong “duc ngo My” nhum chî
“toííot” o Anh vu Chuo Ao.
kostroom
\ushroom
Sundbox
1hrono
1ho convoníoncíos
Contíomon/ íudíos
Kníghts/ íudíos
Covboys/ cov gírís
98
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
1ho uítur
Cíoukroom
1ho ¡ohn
1ho gonts
lovdor room
1ho oothooso
buthroom
mon’s room/ íudíos’s room
boy’s room/ gírís’ room
commodo
tho íucííítíos
íuds/ íussíos
goys
doíís
tho osor boor dopurtmont
bíííy
índoor píombíng
tho cun
íuvutory
99
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
tho íutríno
Vu cong trong tíong Anh My, khí moon so dong toííot, ngooí
tu so dong cuc oyon ngo, duí íouí:
\ush my hunds
Vísít tho rostroom
1uko u tínkío
|so tho íucííítíos
Huvo u vush
Spond u ponny
|so tho píombíng
Muko u pít stop
Hít tho houd
lovdor my noso
Muko u cuíí oí notoro
1uko u poo
Stop my buck tooth írom ííoutíng
Co Nombor Ono/ Nombor 1vo
Co voo voo
l00
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
Co cuo choyon voí ko rung mot nhu dum phun My o 1rong
Dong dung íum víoc thì bong hoí doí tuc cou mình vo “phong
nghî” trostroom) o duo. Çounh phong íum víoc, chuc chun co
“phong nghî” thoo nghìu trong cuo hoí cou nhu dum phun My.
Nhong trong cuch híoo cou doí tuc 1rong Dong, unh tu khong
híoo tuí suo nhu dum phun My íuí tìm nhu nghî trong íoc dum
phun. Kho khun thuy.
tNgoon: kogor L. Axtoíí: l995)
A u
d. Tlnh thuyct phuc:
Khí booc vuo dum phun, moí bon thum gíu doo mung
thoo “mot om” nhong moc tíoo chïnh yoo, tho yoo vu cu nhong
moc tíoo gíuo kïn. 1rong dum phun thoong muí, ngouí cuc moc
tíoo khuc, co tho íu moc tíoo thum nhup, mo rong thí troong, doy
trì khuch hung, dum buo chut íoong houc do tíon íoí... moc tíoo
chïnh yoo buo gío cong íoon íu íoí nhoun kính to. Mu íoí nhoun
kính to thì do gì uí du to bo. 1ïnh thoyot phoc cou gíuo tíop dum
phun chïnh íu yoo to muo chot do cuc bon dum phun tìm ru “so
thong nhut gíou cuc mut doí íup” nho du noo trong choong l cou
coon such nuy.
A u
Cuo choyon vo huí chung nghíon thooc íu
1rong mot booí ngho gíung duo, co huí chung nghíon thooc
íu ngoí íun nhuo trong dum con chíon. Mot chung thun nhíon
ngoí hot thooc trong khí ngho gíung. Con mot chung thom thooc
l0l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
qou mu khong dum hot. Cho muí cho don khí buí gíung kot thoc,
chung khong dooc hot thooc trong gío gíung duo moí tíon don
bon unh chung khí nuy hot thooc trong gío gíung duo vu hoí:
“Nuy unh bun, íum tho nuo mu unh co tho hot thooc trong
khí chu dung gíung duo mu vun khong bí chu nhuc”
“Co gì duo, toí xín phop chu”
“1ho suo toí cong xín phop chu mu khong dooc! 1hum
chï chu con noí cuo!”.
“Anh xín phop chu tho nuo:”.
“1oí noí: 1hou chu, con co tho hot thooc trong khí ngho
chu gíung duo dooc khong u:”
“Anh xín phop tho thì don toí cong noí cuo”
“1ho unh xín phop nho tho nuo mu chu khong noí cuo:”
“1oí noí: 1hou chu, con co tho ngho gíung duo nguy cu
khí con hot thooc dooc khong u: Vu Chu du rut voí vo dong y!”.
A u
Çou cuo choyon vou ko tron, tu thuy “hot thooc trong khí
ngho gíung duo” vu “ngho gíung duo nguy cu khí dung hot thooc”
íu huí phoong thoc trình buy vo cong mot vun do voí cong mot
moc dïch. Nhong qou huí cuch dut vun do, tu thuy hình nho trong
troong hop tho nhut tdo nghí dooc hot thooc trong khí ngho gíung
duo), ngooí noo vun do íum mot chíon khong song duo, khong
nghíom toc, con o troong hop tho huí ttroong hop con íuí) ngooí
noo vun do íu mot con chíon ngoun duo.
l02
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
Co so munh mo nhut do dum buo tïnh thoyot phoc íu nhu
dum phun to dut mình vuo houn cunh vu mong moon cou doí
phoong. Noí cuch khuc, nhu dum phun phuí “bíot mình, bíot
ngooí” trong íup íoun vu do xout gíuí qoyot vun do, co tho íu vun
do chíu so chíoc bunh íoí nhoun nho tho nuo cho doí phoong
chup nhun dooc.
c. Tlnh xa giao:
1ïnh xu gíuo íu mot duc díom khong tho thíoo cou gíuo
tíop dum phun. 1ïnh xu gíuo íum cho noí dong dum phun do
dooc chup nhun hon. Noí dong co tho cou cooc dum phun doí
hoí hình thoc gíuo tíop phuí pho hop voí noí dong do. Song, gíou
noí dong vu hình thoc vun co tïnh doc íup toong doí. Nhu dum
phun co tho to chon hình thoc pho hop vu híoo qou nhut cho noí
dong mu mình troyon dut. Noí cuch khuc, trong gíuo tíop dum
phun, nhu dum phun khong tho co thung toon toot “doí doc chum
nooc cuy”, “chom to kho do” khí trình buy, cong khong tho nguy
tho nhìn vuo hình thoc cuo cho, thuy íup íunh nghìu íu vung.
A u
Nhu thouí
Nhu thouí tmotu-tuík) íu hình thoc gíuo tíop trong do cuí
noí ru chou hun du íu cuí ngooí noí dïch thoc dính noí. Cuí dính
noí íu “víon dun boc doong”, co thoc chut gho gom hon hình thoc
bon ngouí cou no nhíoo. Nhong phut ngon nuy doí hoí phuí dooc
gíuí mu ky íoong. 1rong gíuo tíop dum phun, nhu thouí íu mot
hình thoc xu gíuo ngon ngo qoun trong. Cuc hình thoc cou nhu
thouí co tho íu:
Vo nbon minb (faIsc bomiIitics)
- ln my nombío opíníon.../ 1hoo thíon y cou toí ...
l03
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
- l’íí do tho bost l cun.../ 1oí so rung hot soc mình ...
- lur bo ít írom mo to suy .../ 1oí xín munh dun noí rung
...
- As yoo uro uvuro .../ Nho nguí du bíot ...
- As yoo voíí knov... / Nho nguí du bíot ro
Nhong phut ngon co cuc com to tron thooc íouí phut ngon
hou mo, noí cot do tung boc ngooí ngho íon. Cuc com “1hoo
thíon y cou toí...”, “1oí thut buo gun khí noí rung... “ hum y ngooí
ngho co cuo kíon hon ngooí noí, ngooí ngho co tum híoo bíot síoo
dung hon ngooí noí. Cuc com “Nho nguí du bíot...”, “Nho nguí
du ro...” co hum y ngooí noí khong co y íoí dong díon dun do xoc
phum so oyon buc cou ngooí ngho bung cuch noí íuí nhong díoo
ngooí ngho du bíot. 1rong khí tron thoc to, ngooí noí co tho noí
“Nho nguí du bíot...” trong khí bíot ro “Nguí hun chou bíot rung...”
Xoa d|o (softcncrs)
Xou dío íu hình thoc gíuo tíop ngon ngo tïch coc hou vuí
tro cou ngooí ngho, xou dío phun ong cou ngooí ngho trooc díoo
sup dooc trình buy.
- lt goos víthoot suyíng .../ Vun do híon nhíon íu...
- \ooíd yoo bo kínd onoogh to .../ Xín nguí íum on...
- l um soro somoono us íntoííígont us yoo.../ 1oí tín mot
ngooí thong mính nho nguí...
- Yoo uro vory porcoptívo uboot .../ Nguí qou íu nhuy cum
vo...
l04
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
- \hut ís yoor oxport opíníon oí my .../ 1ho con y kíon
choyon mon suo cou nguí vo ...
Xí xoa (forcbordcrs)
Xï xou íu hình thoc gíuo tíop ngon ngo phun unh ngooc
thoc tuí:
- Nothíng ís vrong/ khong co choyon gì suí sot duo.
- lt doosn’ts muttor... / Choyon nuy khong thunh vun do
- l huvo nothíng moro to suy. / 1oí khong con gì do noí
nou.
Xoc tac cbo y (intcrcstcrs)
Xoc tuc cho y íu hình thoc gíuo tíop ngon ngo kïch thïch
so qoun tum cou ngooí ngho.
- And do yoo knov vhut ho suíd: / Anh co bíot ong tu vou
noí gì khong:.
- \hut do yoo thínk oí .../ Nguí nghì gì vo...
- l cooíd suy somothíng uboot thut./ 1oí xín co chot y kíon
vo vun do do.
Vo vinb/ danb Iac boong (scIf- doobt)
Vo vình/ dunh íuc hoong íu hình thoc gíuo tíop ngun chun
ngooí ngho qoun tum don tïnh chun thoc cou nhong díoo so trình
buy
- l’íí do my bost / 1oí so co gung hot soc
l05
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
- l’íí try/ 1oí so tho xom
- ßoííovo mo/ Xín huy tín toí
- l’m not kíddíng/ 1oí khong noí dou.
- l huvo to toíí yoo.../ 1oí phuí noí thut rung...
- l vooídn’t íío to yoo/ 1oí khong ho noí doí .v.v...
Suo phut ngon “1oí so co gung hot soc” co tho so khong co
gì xuy ru trong cong víoc vì bun thun ngooí noí co tho thíoo nung
íoc íum díoo unh tu du hou hon. Suo cuc phut ngon “1oí khong
dou”, “1oí khong ho noí doí”, co tho ngooí ngho so “dooc” ngho
nhíoo díoo khong dong so thut. 1oong to, khí mot “sop” noí: “l
vunt thoro to bo compíoto írunknoss botvoon os ut uíí tímos/ 1oí
moon gíou chong tu íoon íoon íu mot so thung thun”, thì trong
íong dung thoc so dính noí: “Don’t toíí mo unythíng l don’t vunt
to hour./ Dong noí voí toí nhong díoo toí khong moon ngho.”
Houc khí mot “sop” khuc noí: “On tho vhoío, yoor ídous soond
uíí ríght. Lot mo síoop on ít.: Vo tong tho, y kíon cou unh ngho rut
dooc. 1oí so nghì thom vo vun do nuy toí nuy”, thì dong tín rung
“sop” so mut ngo vì y kíon cou bun. Noo bun cho mot díoo gì
toong to nho vuy vu sung hom suo, bun so rut do bí thut vong duy.
Fba dam (dowcrs)
lhu dum íu hình thoc gíuo tíop boc ío so yoo tho:
- Mínd yoor ovn bosínoss/ Huy coí chong.
- Stuy oot oí thís/ 1hoí xop vun do nuy sung mot bon.
- 1ho muttor ís cíosod/ Míon bun tíop
l06
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
- l don’t vunt to hour uny moro/ 1oí khong moon ngho
nou.
tNgoon: Corurd Níoronborg & Honry Cuíoro, trong
Lovícky: l993)
Nhu thouí thoong díon ru trong cuc houn cunh gíuo tíop
khí khong co so phun bo toong doong vo qoyon íoc vu soc munh,
houc khí thíoo so thut coí mo gíou cuc bon thum gíu gíuo tíop
A u
f. Tlnh thicn cam:
Çounh bun dum phun íu nhong cu nhun duí díon cho cuc
bon, co khí íu doí phoong cou nhuo, do thuí do bon trong thoc to
íu tho nuo, trong gíuo tíop dum phun vun phuí dum buo tïnh thíon
cum. Vung no, cooc gíuo tíop thunh trun duo khuo vu dum phun
tro thunh mot cong víoc duo duo.
Cong nho trong cooc song hung nguy, co nhong ngooí
thoc to chung co bong du tum díu gì, nhong nhong íoí ío cou ho
ngho “do so” qou, houc co nhong ko tình cum co khí duy chun
thoc, nong nun mu íuí co huy “buc khuo”, tron bun dum phun
cong co khí co nhong ngooí “chom to kho mun”. Cuc nhu dum
phun thuo víoc íoon íu nhong ngooí bíot chon hình thoc thïch
hop do cho phut ngon cou mình mung muo suc thíon cum hon.
Hình nho cuo “1oí khong nghì nguí dong” tl don’t thínk yoo uro
ríght) do ngho hon cuo “Nguí nhum” tYoo uro vrong), houc nho
cuo “Xín nguí gíuí thïch thom dooc khong” t\hut do yoo moun)
do ngho hon cuo “1hut khong híoo nguí dính noí gì” t1hut doosn’t
muko uny sonso!). Ngooí Víot co mot cuo cu duo huy trong troong
l07
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
hop “chon íoí” - “Loí noí chung mut tíon mou, Lou íoí mu noí cho
vou íong nhuo.
A u
Nhong guo nooc íunh doí vuo qou trình gíuo tíop:
1. ka cbí tb|
Yoo most ... tCuc nguí phuí...)
l oxpoct yoo to ... t1oí mong cuc nguí non... )
Yoo cunnot ... tCuc nguí khong tho...)
2. Ðc doa ngam
Yoo hud bottor .. t1ot hon íu cuc nguí ...)
lí yoo don’t ... tNoo cuc nguí khong ... thì ....)
3. kbycn bao
Yoo shooíd ... tCuc nguí non...)
lt’s yoor doty to ... tCuc nguí co nghìu vo)
lt’s yoor rosponsíbíííty to ... tCuc nguí co truch nhíom...)
4. Goi y kbi cbang ai yco cao
Lot mo soggost... tCho toí xín goí y cuc nguí...)
lt vooíd bo bost íí yoo ... tVoí cuc nguí thì tot nhut íu....)
S. Tìm cacb day bao doi pboong
l08
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
Lot mo gívo yoo tho íucts ... tCho phop toí trình buy voí
cuc nguí cuc so ííoo... )
Lxporíonco toíís os thut... tKính nghíom cho chong toí
thuy...)
6. Nban xct cbc bai doi pboong
Yoo uro not thínkíng struíght tCuc nguí soy nghì vong vo)
Yoo uro vrong tcuc nguí nhum)
7. kbcn mía
Yoo uro un íntoííígont porson tNguí íu ngooí thong mính
duy)
Yoo huvo moch potontíuí tNguí qou íu du tuí)
8. Cbop mo
Yoo uro u síoppy vorkor tNguí íu ngooí khong thung thun)
Yoo rouííy gooíod on thís ono tNguí dính no trunh cho
nuy duy)
9. ßìnb Ioan tam Iy
Yoo uro ¡ouíoos tNguí muc chong ghon roí duy)
Yoo huvo probíom víth uothoríty tNguí gup ruc roí voí
sop roí)
10. Coi nbc van dc coa pbía bcn kia bang cacb noi cbong
cbong:
l09
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
1híngs vííí got bottor tMoí tho roí so on)
ßohínd tho cíood, thoro’ s síívor ííníng tSuo con mou íu
nguy dop troí uy mu)
11. Coi nbc van dc coa pbía bcn kia bang cacb noi doa
1hínk uboot tho posítívo sído tlhuí to doy tïch coc íon
cho)
Yoo thínk yoo’vo got tho probíoms tCuc nguí chî toong íu
mình co vun do duy thoí)
12. kc ca
\hy díd yoo do thut: t1uí suo cuc nguí íuí íum tho:)
\ho hus ínííooncod yoo tAí íu ngooí guy unh hoong don
cuc nguí vuy:).
tNgoon: Mury 1rumoí & Hoíon koynoíds: l993)
A u
g. Tlnh hai chicu hoac da chicu
Cíuo tíop bun thun no íu mot qou trình huí chíoo houc du
chíoo. 1hunh cong trong gíuo tíop dum phun trooc hot co nghìu íu
dum buo so íoo thong thong tín gíou cuc chíoo khong bí muc íoí.
Do vuí tro vo cong qoun trong cou gíuo tíop trong cooc song kính
to, ngooí Hy Lup co duí íu nhong ngooí duo tíon nghíon coo qou
trình huí chíoo cou gíuo tíop dum phun. Nhong khuí níom cou
ngooí Hy Lup co vo Logïc, thoyot phoc, trình buy vun bun, íoí ío
cho don nuy, suo hon huí mooí nhum tho ky, vun con nhong gíu
trí khou hoc.
A u
110
KYÄ THUÊÅT ÀAÂM PHAÁN THÛÚNG MAÅI QUÖËC TÏË
Moâ hình giao tieáp cuûa ARISTOTLE
Cuõng gioáng nhö caùc lyù thuyeát hai chieàu veà giao tieáp trong
thôøi hieän ñaïi, lyù thuyeát cuûa Aristotle taäp trung vaøo caùc yeáu toá caên
baûn cuûa quaù trình giao tieáp: ngöôøi noùi, thoâng ñieäp, thính giaû. Moâ
hình veà giao tieáp cuûa Aristotle mieâu taû döôùi ñaây cho thaáy giao tieáp
laø moät quaù trình caáu truùc ñôn giaûn trong ñoù ngöôøi giao tieáp (ngöôøi
phaùt thoâng tin) truyeàn moät yù nghó, moät tö töôûng, tình caûm cho moät
ngöôøi khaùc (ngöôøi tieáp thu)
A a
Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, moâ hình naøy ñaõ ñöôïc chænh lyù
ñeå coù theå tieáp thu theâm caùc phaùt hieän khoa hoïc cuûa caùc nhaø haønh
vi hoïc vaø taâm lyù hoïc hieän ñaïi. Trong moâ hình giao tieáp döôùi ñaây,
giao tieáp ñaøm phaùn ñöôïc xem nhö moät heä thoáng phöùc taïp bao
goàm tö töôûng, tình caûm, quan heä, thaùi ñoä, kyõ naêng, muïc ñích giao
tieáp cuõng nhö quaù trình chænh lyù vaø tieán trieån cuûa giao tieáp.
A a
Moâ hình giao tieáp ñaøm phaùn
Thuyeát minh cho moâ hình:
Ngöôøi nghe
(Ngöôøi nhaän tin)
Ngöôøi giao tieáp
(Ngöôøi phaùt tin)
Thoâng ñieäp
BEÂN A BEÂN B
Cöû chæ
lll
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
1rong mo hình nuy, cu nhun cuc nhu dum phun vou phut,
vou tho thong tín. Cu ngooí phut thong tín íun ngooí tho thong tín
doo co mot khong thum chíoo ríong tdo íu nhong moc dïch, moc
tíoo cou ríong ho, cuc tíoo choun, cuc gíu trí kính to vun hou mu
ho thoo dooí cong nho cuc do kíon chíon íooc, such íooc, cuc ko
houch, cuc phong cuch cou ríong ho ...) Moí nhu dum phun thum
gíu vuo qou trình hout dong trong mot “mung ngo nghìu” tsomuntíc
not) cho phop unh/ chí tu gíuí mu vu moc noí thum chíoo cuc
thong díop nhun dooc. Moí nhu dum phun cong so dong cuc ky
nung gíuo tíop cou mình nho cuc khu nung ngho híoo, doc híoo
tthout ngo qoun trong o duy íu “híoo” vì co khí tu ngho mu khong
híoo, doc mu khong híoo, houc híoo chou hot y cou ngooí noí).
Cuc tïn híoo phí ngon ngo vu cuc tïn híoo dooc gíuí mu to cuc
chooí thong díop íuí íum co so cho qou trình phut thong tín tro íuí
to phïu ngooí nhun thong tín. Çou trình phun hoí thong tín co tho
bung phoong tíon ngon ngo houc phí ngon ngo. So phun hoí bung
phoong tíon ngon ngo co tho íu mot phoc dup ngon bun tnoí houc
víot). So phun hoí bung phoong tíon phí ngon ngo co tho thong
qou mot co chî, mot hunh dong tmot cuí ngup duí, mot no cooí
tngooí tu noí co toí 36 kíoo cooí), mot cuí ííoc nhìn hom hînh ...)
Am thunh nhíoo tnoíso) huy con goí íu tíong on íu yoo to cun
thíop tíoo coc to bon ngouí, guy cun tro qou trình gíuo tíop, co khí
bop moo thong tín ngooí nhun dooc.
Moí troong gíuo tíop tmodíu) cong thum gíu troc tíop vuo
qou trình voí to cuch íu mot yoo to ho tro tïch coc. Çou trình gíuo
tíop chî thoc so thunh cong khí ngooí phut thong tín vu ngooí tíop
nhun thong tín tìm híoo thong díop thong tín nho nhuo. Çou trình
phun hoí thong tín cho phop so thoyot mính, gíuí thïch, nhuc íuí,
nhun munh thong díop cho don khí no dooc thong híoo nho dong
ngooí phut thong tín mong moon.
A u
ll2
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
h. Tlnh thoi doan:
1ïnh thoí doun cou gíuo tíop dum phun doí hoí phuí ton
trong tïnh trooc mut, tïnh íuo duí cou moc tíoo dum phun. Çou
kho íu mot non thum khuo tot cho víoc thoc híon cuc gíuo tíop
híon tuí vu híon tuí íu co so cho nhong tot dop vu co tho cho cu
nhong thum hou trong toong íuí. Cuc nhu íy íoun vo dum phun
cho rung cuc nhu dum phun íuo íoyon gíunh rut nhíoo thoí gíun
choun bí cho víoc xom xot cuc khu nung toong íuí cou vun do,
trong khí do, cuc nhu dum phun thíoo kính nghíom íuí chî huy
tup trong vuo cuc moc tíoo trooc mut. Nhu dum phun íuo íoyon
ngoí trooc tình tho cou dum phun nho ngoí trooc mot bun co. Ho
khong dot chuy gíuí doun vu tïnh dooc nhong nooc co xu, do khoí
“thum cuí tum, thíot ong voí”.
Dum buo tïnh thoí doun trong gíuo tíop dum phun con co
nghìu íu ton trong doí phoong, khong dom cuc tíoo choun vo thoí
doun trong dum phun cou mình up dut cho doí phoong. 1rong
dum phun thoong muí, ngooí My thoong thïch phoong phup vuo
do nguy, íut ngou qoun buí, trong khí do ngooí Nhut íuí thoong
but duo qou trình dum phun bung nhong tho toc xu gíuo mu thoo
ngooí My íu room ru, khong cun thíot.
i. Tlnh dong ho:
1ïnh dong bo o duy dooc híoo íu so nhut qoun gíou y
nghì, tình cum bon trong voí íoí noí, thuí do, co chî trong gíuo
tíop dum phun. Noí mot cuch dun du, yoo cuo vo tïnh dong bo
trong gíuo tíop dum phun íu yoo cuo nhu dum phun tthoong muí
vu rong hon, nhu dum phun noí chong) khong non “xunh vo do
íong” nho mot cuo thunh ngo Víot Num du tong kot mot cuch co
hình unh. Co so khou hoc cou yoo cuo nuy íu íy thoyot tro choí
tgumo píuyíng) trong gíuo tíop dum phun. 1ro choí tgumo) o duy
ll3
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
dooc nhìn to khïu cunh phun tïch gíuo tíop t1runsuctíonuí Anuíysís,
goí tut íu 1A). 1hoo 1A, tro choí íu mot chíon íooc gíuo tíop ngum
cho ru mot kot qou tíoo coc. Noí íu “ngum” vì ngooí thum gíu tro
choí ngouí mut thì to ru dung íum mot víoc thíon cum vu co ïch
doí voí doí phoong, nhong thoc ru dong co bon trong do íum víoc
do íuí houn toun ngooc íuí. Vu cuí dong co uy dooc thunh mính,
noí thoo thout ngo cou 1A, bung tum tho cho rung “1u thì tot” tl
um OK), nhong “Doí phoong íu khong tot” t1hoy uro not OK). Vu
tho íu sính ru mot don cong kïch, thoong dooí dung to nhí.
A u
Mot vï do
Mot vï do kính díon vo tro choí gíuo tíop íu tro NlCYSOß
tNov l’vo Cot Yoo, Yoo Son Oí ßítch - lhon nuy cho bíot tuy tu).
Duy íu tro boí íong tìm vot do duy cho doí phoong mot buí hoc.
1rong tro choí nuy, ngooí dong co phut híon mot suí sot nho cou
doí phoong, vï do - don chum, do íum cuí co cho víoc khuí qout
hou so doung ví, so thíoo nghíom toc cou doí phoong. Noo A íu
ngooí dut tro, ß íu nun nhun, A co co so do khong huí íong voí ß,
do trot buo cum xoc don o trong íong. ßoí íong tìm vot duy nhong
A vun íu ko cuo thoong:
A: Lxcoso mo, \hut tímo do yoo huvo:
tXín íoí, thoo dong ho cou ong thì buy gío íu muy gío:)
ß: Aboot ton ííítoon
tKhoung mooí gío mooí íum phot)
A: Dídn’t vo ugroo to moot ut ton on tho noso:
tCo phuí chong tu du dong y chuc chun gup nhuo íoc
ll4
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
mooí gío khong nhî:)
ß: kíght. l’m sorry. Ono oí tho toum got u phonocuíí ut tho
íust mínoto
t1oí xín íoí. Mot doun víon trong doun toí bun mot co díon
thouí nguy phot chot).
A: Lot’s stíck to oor vord thon, und not koop tho mombors
oí my commíttoo uvuy írom uíí thoír othor obíígutíons. l shooíd
cortuíníy hopo thoso nogotíutíon uro us hígh u príoríty íor yoo us
thoy uro to os.
t1u du don hon thì non y hon, vu phuí duo cuc thunh víon
trong phuí bo cou toí khong co nhong nghìu vo khuc. 1oí rut hy
vong rung cooc dum phun nuy cong dooc xop mot trut to oo tíon
cuo o phïu cuc ong cong nho no du dooc coí nho vuy o phïu
chong toí)
tNgoon: koudíng 6-3, Lovícky: l993)
A u
Cuí níom voí mu A du co dooc suo khí íuy mình ru íum
goong do “duy do” ß íu o cho ß co khí toong A nghíom toc thoc so
cho khong nghì don choyon A khíoo khïch mình. Nhong mu do
íum gì: 1rong tro choí gíuo tíop kíoo nuy, soy cho cong, khong co
ko chíon thung.
j. Tlnh tinh huong:
1rong kho tung choyon cooí dun gíun Víot Num co mot
cuo choyon huy vo tïnh tình hoong trong gíuo tíop
A u
ll5
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Choc cho unh chí tot doí
Nhun nguy troí nung dop, chung Ngoc dí choí xoun. Ngoc
qou mot íung no vu thuy trong íung co mot dum cooí íính dình.
Ngoc moon vuo un co cooí íum, nhong vì unh tu íu ngooí xo íu
non khong uí moí, Ngoc dunh vo khong qoun tum, bo dí, nhong
trong bong vun íuy íum boc toc íum. 1oí vo don nhu, Ngoc thun
vun voí vo vo choyon do. Vo Ngoc íu ngooí thong thuo gíoí gíung
moí choyon, uo yom dun Ngoc:
“Mình u, íun suo noo mình moon ngooí tu moí, mình co
thun nhíon booc vuo trong dum mu vu noí to: “Choc cho unh chí
tot doí!”. 1ho nuo mu chu dooc bou chon no xoí chun cho!”.
Ngoc dính nính thooc íoí vo dun.
Hom suo, Ngoc íuí dí choí xoun. Soot doc doong, Ngoc
chî íum bum “Choc cho unh chí tot doí!” vì so bíot duo ío qoon
mut íoí vo dun. Dung íum bum thì thuy co dum ngooí nhon nhíp
chuy ngooc chuy xooí. 1hì ru trong íung dung co dum chuy íon.
Ngoc hoí hu chuy thoo dong ngooí, toí tìm gup cho nhu, roí íon
tíong noí: “Choc cho unh chí tot doí!”. Cho nhu ngho xong, tron
tron mut vì toong “Choc cho unh chí tot doí” íu “Choc cho unh
chí toí dot!”. Ngoc ííon bí mot trun don nho to.
Vou khong dooc un, íuí vou bí dunh, Ngoc hum hum vo
nhu tìm vo...
A u
1ut cu cuc nhu dum phun khong uí íu chung ngoc, truí íuí,
do íu nhong con ngooí thong mính vu co thou kính nghíom duy
dun, nhong con ngooí cong chî vì qoyon íoí doí íup nhong íuí pho
thooc íun nhuo mu ho phuí doí díon nhuo trooc bun dum phun.
ll6
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
1ình hoong dum phun vì tho gíong nho bong muy troí, moon
hình moon dung. Ngon ngo cou con ngooí cong du dung khong
kom. 1ron tho gíun nuy khong ho co choyon huí ngooí noí gíong
hot nhuo.
lm íung cong íu hình thoc gíuo tíop: ím íung khong hun íu
dong y, nho mot cuo thunh ngo vun qoon ngho. lm íung do íung
ngho, do tho íoom thong tín vu xo íy no. Duy cong íu bíoo híon
cou tïnh tình hoong trong gíuo tíop dum phun.
4.2. Cac ky tboat giao ticp can ban
4.2.1. Soc manb coa so im Iang trong dam pban tboong mai:
Díoo gì so xuy ru khí doí phoong ngong noí vu tu phun
ong: 1u noí mot díoo gì do, tu dut cuo hoí, tu phun buc do nghí
cou ho. 1u noo dun chong chong mính qoun díom cou tu íu dong,
doy nhut dong. Do íu choyon thoong tình trong dum phun, vì
thoong co xo hoong chong cho rung ím íung íu khoung thoí gíun
chot mu tu co nghìu vo phuí íum cho no song. lhuí noí, thum chï
phuí noí mot cuí gì do ngo ngun. 1hut khong muy, díoo nuy thoong
dun don mot kot qou khong huy du tong íum cot cho buo nhíoo
cuo choyon cooí, chî co tuc dong gíop ngooí khuc gíuí trï. Cuí huí
sính ru tron co so so nhun thoc vo so dot nut cou ngooí khuc, co
ngooí phut bíoo nho vuy. Con voí moc tíoo cou dum phun, chuc
chun khong co cooc dum phun nuo íuy moc tíoo íu so gíuí trï.
Híom ngooí nhun ru rung so ím íung - to thun no vu trong
no - co tho íu mot cong co co gíu trí. Vu noo dooc thoc hunh phuí
chung, so ím íung nhíoo khí noí nhíoo hon nhong buí phut tríon
duí, buo vo cuc díoo khoun trong dum phun. So ím íung co tho
dooc so dong do thong buo so kho chío, do nhun munh mot díom,
ll7
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
do booc bon kíu tíop toc phut bíoo. Vu khí ngooí tu noí trong khí
chou co choun bí, khong moon, co nhíoo díoo toyot voí co tho xuy
ru, to nhong gì ngooí cunh sut tho dooc qou íoí tho nhun don
nhong gì nhu dum phun dut dooc qou nhoong bo.
lm íung con íu mot vo khï thoyot phoc do choyon tuí so
thut vong. Vï do, khí mot nhu dum phun kot thoc phut bíoo vu hoí
“nguí nghì tho nuo:”, tu chî víoc íuc duo bon no qou bon kíu íu du
noí hot roí. Noo tu do nhíoo gíuy, ím íung mu qouí troí dí, doí
phoong cou tu íuí booc phuí vuo cooc tnoí).
lm íung dooí hình thoc ím íung ngun trong chooí íoí noí
con co tuc dong tho hot so cho y cou doí phoong. 1uí suo to nhíon
íuí co so ngut qoung trong chooí íoí noí cou doí phoong. Doí
phoong cou tu co tho vì moon tìm híoo vu tup trong hon vuo
nhong gì tu noí.
So ím íung con tuc dong bíoo thí so míon coong. Khí tu
dong íuí roí noí tíop, co chî do hum y tu khong moon noí díoo tu
noí. Vu duy íu tïn híoo thíon cum cou tu doí voí ngooí ngho, tïn
híoo do co tho gíop cho phïu bon kíu cum nhun vu mong moon
hop tuc cou tu do dí don thou thoun.
4.2.2. tang ngbc trong dam pban tboong mai:
1rong cooc song hung nguy, ït uí nhun mình íu ngooí nhíoo
íoí. Doong nhíon, toyot duí du so chong tu uí cong to cho tu khu
nung íu bíot íung ngho. Song do co ío íu toyon bo con xu so thut,
boí vì nguy trong cooc song hung nguy, du co khong ït híoo íum.
Vu noo nguy trong cooc song hung nguy, víoc khong bíot
íung ngho ït khí guy ru nhong huo qou nghíom trong cho ngooí
khuc, thì trong dum phun, vun do khong hun íu nho vuy. 1rong
ll8
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
dum phun, íung ngho khong phuí íu chî phop íích so trong gíuo
tíop, mu íu mot yoo to cun thíot, vì nhu dum phun khong tho íum
khuc khí muc cu vo gíu sun phum/ dích vo truo doí.
1rong dum phun, ngouí choc nung tho íoom thong tín,
víoc íung ngho con mot so íoí tho khuc: tl) Do cho phïu bon kíu
noí khí tu íung ngho so gíop tu phut híon so thíoo nhut qoun co
tho co trong qoun díom cou phïu bon kíu, t2) Lung ngho con gíop
phut híon nhong díom thon chot co gíu trí do soy doun do chun
thunh trong phut bíoo vu trình buy cou phïu bon kíu.
Dooí duy íu mot so tho thout nhum tung coong khu nung
bíot íung ngho cou nhu dum phun:
Cho y: Dong íu khong phuí íoc nuo cong tup trong cho y
dooc, nhut íu trong cuc cooc dum phun koo duí. Nhong noo khong
cho y, tu so bo qou cuc vun do qoun trong.
* lhut mot thong díop cho thuy tu dung íung ngho tmot
cuí nhìn, mot no cooí, mot cuí gut duo... )
* Dut cuo hoí mot cuch do ngho tbung mot ngon ngo vu
díoo ngo trong tïnh), trunh guy cum gíuc tu dung houí nghí nhong
díoo tu dung ngho cho doí phoong.
* Çoun sut nhong co chî cou nhu dum phun phïu bon kíu
tvï do: so boí roí cho thuy nhu dum phun khong chuc chun vo
nhong gì mình noí.)
* Khong cut ngung: Mot íoí pho bíon nhut cou nhu dum
phun íu phun buc toc thì nhong cho thíoo nhut qoun trong qoun
díom cou doí phoong. Nhong xín huy nho, moc dïch khong phuí
íu do noí, mu íu do tho íoom y kíon nhum íum cho qoun díom
dum phun cou tu co co so hon.
ll9
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
* Kíon nhun: 1u cong phuí hoc cuch kíom cho so cum do
moon phut bíoo gíop khí nhu dum phun kíu gup nhong kho khun
trong cuch díon dut. 1rooc hot, so gíop do cou tu so íum cho nhu
dum phun kíu boc boí. 1hom nou, hup tup phut bíoo ho co khí íuí
íu noí vo qoun díom cou tu.
* 1híon cum: 1u thíon cum voí phïu bon kíu do nhun íuí
so thíon cum cou ho. Díoo nuy gíop voot qou cuc díom kho khun
trong dum phun mot cuch do dung.
* Yoo cuo gíuí thïch nhong díom tu chou híoo: Khí nhu
dum phun kíu phut bíoo xong, co tho hoí cuo hoí vo nhong díom
mu unh tu chou do cup nhong íuí ííon qoun don hop dong toong
íuí. Xín huy nho, cuí khong dooc noí ru cong qoun trong nho cuí
noí ru.
* 1ìm kho voc thou thoun cho huí bon khí íung ngho y
kíon trình buy cou phïu bon kíu. Díoo nuy gíop tu tho hop phum
ví cuc vun do mu o do rut co tho xuy ru but dong. Cut gíum phum
ví cuc vun do but dong íu íum tung híoo qou cou dum phun.
4.2.3. ky tboat dat cao boi trong dam pban tboong mai:
1ron bun dum phun, ngooí tu khong buo gío íut ngou qoun
buí íon cho tu chon. Ngooc íuí, doí phoong moon tu bíot vo ho
cung ït cung tot vu chî dou ru nhong íup íoun nhum buo vo qoun
díom cou ho. Vì vuy, tu phuí bíot cuch dut cuo hoí do tho íoom
thong tín nhum phun bíot thut gíu. 1ut nhíon, vo tho íoom thong
tín co nhíoo cuch, vï do nho íung ngho tnho du trình buy o moc
l.3. o choong nuy) bung cuch íung ngho, tu phut híon nhong chí
tíot vu nhong díom nghí vun do hoí vuo thoí díom pho hop. 1ho
nuo íu thoí gíun pho hop: 1hong thoong tu khong cut ngung phut
bíoo cou ngooí khuc tdoun khuc) bung cuo hoí cou tu. Ho noí
l20
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
cung duí, cung co co hoí cho tu tho íoom thong tín co gíu trí.
Cong xín nho, khong uí co ím íung mu íuí so ío bï mut. Vì vuy, khí
tu ngho co chun, vun phuí kíon nhun. Do íu so kíon nhun dooc tru
gíu.
Louí cuo hoí tu dut so pho thooc vuo noí dong co tho cou
dum phun. 1hong thoong, tu moon tìm híoo qoun díom dum phun
cou doí phoong, moc tíoo cou ho, tïnh khu dong vo moc gíu cou
ho. Noí cuch khuc tu moon xom doí phoong cun gì, tuí suo vu
nhun dính gì qou thou thoun.
Dooí duy íu mot so íoí ky thout trong cuo hoí dum phun:
* Khong dut cuo hoí co tho tru íoí bung co houc khong, tro
khí do íu díoo tu cun.
* Dut cuo hoí yoo cuo tru íoí bung so ííoo, cho khong phuí
íu gíuí phup.
* Ngo díoo cou cuo hoí íu trong tïnh vu thuí do hoí íu bình
tình. Nhong cong kïch to mom houc up dut khong mung íuí nhong
dup ong tïch coc.
* Noo tu dính íuy thong tín “kho moí”, huy dut mot íout
cuc cuo hoí mom mong trooc do to dong hou cuo tru íoí cou doí
phoong. Suo do tu dut cuo hoí chïnh.
* Noo tu ghí chop chum houc yoo vo ky thout íuy tín, tu
hoí cuo hoí cun mot cuo tru íoí ky thout duí do co thoí gíun tho
nhut thong tín. Co nhong khí doí phoong khong moon truo thong
tín cho tu, ho dou ru íoí hou so qouy íuí vun do, hy vong tu so qoon
chí tíot ho hou. ßoí vuy, tu khong non qoon tbo qou) nhong cum
kot so trình buy suo, vu dum buo thoo dooí nhong cum kot do don
khí tu nhun dooc thong tín.
A u
l2l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Cuc íouí cuo hoí trong dum phun
Chong toí bíot rung nghíon coo cuo hoí íu mot vun do du
dooc tríon khuí toong doí rong ruí trong cuc cong trình nghíon
coo ngo phup, gíuo hoc phup, houc ngon ngo hoc so sunh doí
chíoo. Xot vo mut cuo troc tnho trong cuc nghíon coo ngo phup
hoc troyon thong buy nuy) cuo hoí dooc chíu thunh cuo hoí chong
tYos/ No Çoostíons), cuo hoí duc bíot t\h- Çoostíons), cuo hoí
co dooí t1ug- Çoostíons). 1rong phun dooí duy, chong toí trình
buy tom tut cuc íouí cuo hoí do cup don trong “Hoong dun chíon
íooc vu chíon thout dum phun” tChostor Kurruss: l993). Cuo hoí
trong dun gíuí cou Kurruss dooc xom xot cho yoo to goc do ngo
dong hoc vu up dong cho mot ngo cunh co tho íu dum phun
thoong muí.
1. Cau hoi co d]nh huong (dircct qucvtionv)
Cuo hoí co dính hoong dooc dong khí ngooí ngho khong
thoc so qoun tum houc chun cho trong víoc ru qoyot dính. Vï do
khí ngooí bun hoí ngooí mou moon íuy íouí hung muo nuo, muo
xunh huy muo do vu ngooí mou noí xunh cong dooc, do cong
dooc, muo nuo cong dooc thì do íu thoí díom dut cuo hoí hoong
dun. Cuo hoí co dính hoong íu cuo hoí mung tïnh co tho, yoo cuo
tru íoí vo nhong díom co tho.
Cuc vï do vo cuo hoí co dính hoong:
- \hut huvo yoo boon puyíng: / 1ho ong tbu) vun thoong
mou mut hung nuy voí gíu buo nhíoo:
- \hut príco most l moot: / 1ho toí phuí tru don buo nhíoo:
- \hut vííí thís chungo cost mo: / 1ho toí phuí chí buo
nhíoo cho thuy doí do:.
l22
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
- \hon díd yoo íírst bocomo onhuppy uboot thut íoutoro:/
ong but duo kho chío voí chí tíot do to buo gío:
2. Cauhoi khong d]nh huong (Non-dircctivc qucvtionv)
Cuo hoí khong dính hoong íu nhong cuo hoí khuí qout,
khong rung booc ngooí tru íoí dí vuo cuc noí dong co tho nho
trong cuo hoí dính hoong. Ngooí tru íoí co tho do cup mot noí
dong rong huy hop toy y vu co tho kom so ííoo, nhun dính, dunh
gíu cou mình trong cuo tru íoí. Cuo hoí khong dính hoong dooc
hoí dong íoc nhut khí phïu bon kíu co mong moon boc ío bun
thun.
Cuc vï do vo cuo hoí khong dính hoong:
- Hov do yoo dotormíno u príco on spuco purt: / Lum tho
nuo mu cuc ong dính gíu dooc cuc pho tong:
- \hut roqoíromonts uro most ímportunt to yoo us u boyor
oí ... / Voí to cuch íu khuch mou,... , ong co nhong yoo cuo gì
- Hov do yoo íooí uboot tho qounííty oí oor díscoont goods:
/ Ong cum thuy tho nuo vo chut íoong cuc mut hung hu gíu cou
chong toí:
- \o huvo troutod yoo voíí ín uny círcomstunco, huvon’t
vo: / Do houn cunh nuo thì chong toí vun doí xo tot voí cuc ong
dong khong:
3. Cau hoi trinh hay thong tin (qucvtionv that givcv
information)
Cuo hoî trình buy thong tín íu cuo hoí cong cup thong tín
cho ngooí ngho.
l23
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Cuc vï do vo cuo hoí trình buy thong tín:
- Huvo yoo hud u chunco to íook ut oor nov prodoct: /
Cuc ong du co díp xom sun phum moí cou chong toí chou :
- \ooíd ít bo íuír to suy thut yoo íooí thís vuy...: / Khong
bíot co cong bung khong khí noí cuc ong dung cum thuy...:
- Do yoo knov thut vo chock ouch purt síx vuys: / Cuc
ong co bíot rung chong toí kíom tru toí tong chí tíot bung cu suo
phoong phup khong:
- Yoo uro sorprízod ut oor íov príco, uron’t yoo:/ Cuc ong
nguc nhíon trooc gíu hu cou chong toí phuí khong:
- lí l ondorstund yoo corroctíy, yoo uro stííí hostínutíng
uboot oor prodoct qouííty, uron’t yoo:/ Noo chong toí híoo dong
thì cuc ong vun con ngun nguí vo chut íoong sun phum cou chong
toí, dong khong:
Suo nhong cuo hoí trình buy thong tín thoong íu nhong
íoun gíuí tduí).
4. Cau hoi klch thlch vuy nghi (qucvtionv that vtimulatc
thoughv)
Cuo hoí kïch thïch soy nghì íu nhong cuo hoí khíon ngooí
bí dut cuo hoí phuí xom xot íuí cuch nghì cou mình vu tho soy
nghì thoo hoong khuc.
Cuc vï do vo cuo hoí kïch thïch soy nghì:
- \ooíd yoo consídor u tvo your contruct:/ Cuc nguí co
tho xom xot mot hop dong huí num dooc khong:
l24
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
- Hov doos thís ídou grub yoo: / Cuc nguí dou y toong nuy
tron co so nuo:
- Aro yoo soro: / Cuc nguí co chuc nho tho khong:
- \hut íí vo ordorod tvíco us muny:/ Noo chong toí dut
hung voí so íoong gup doí thì tho nuo:
- lnííutíon ís u probíom, ísn’t ít:/ lhuí tïnh don cu vun do
íum phut nou, dong khong:
- \ooíd yoo consídor u douí ííko thís:/ Cuc nguí tïnh bun
buc tho nuy thoí suo:
S. Nhung cau hoi klch thlch ra quyct d]nh (qucvtionv that
cauvc dccivionv to hc madc)
Duy íu nhong cuo hoí dong do kot thoc vun do. Chong
cong co tuc dong kïch thïch doí phoong xom xot ru qoyot dính vu
kot thoc bun buc.
Cuc vï do vo cuo hoí kïch thïch ru qoyot dính:
- \ííí yoo tuko ít or íouvo ít:/ Cuc nguí chup nhun huy to
bo:
- Hov muny do yoo vunt to ordor:/ Cuc nguí dính dut
hung buo nhíoo:
- Díd yoo knov thut tho príco ís goíng op Monduy: ßottor
uct nov.: Cuc nguí co bíot don tho huí toun suo thì íuí gíu khuc
roí khong: 1ot hon hot íu qoyot dính dí.
- Aro yoo propurod to gívo os tho vhoío ordor íí vo rodoco
tho príco by l0 porcont: / Noo chong toí gíum gíu l0% ííoo cuc
l25
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
nguí co cho chong toí hoong toun bo don dut hung khong:
6. Cau hoi xo xicn (loadcd qucvtionv)
Cuo hoí xo xíon íu cuo hoí chou ngum trong noí dong cou
no mot dính kíon xuo houc mot bíoo híon khính thoong cou ngooí
hoí doí voí ngooí bí hoí.
Cuc vï do vo cuo hoí xo xíon:
- Do yoo stííí bout yoor spooso:/ ong hoí nuy vun huy
dunh vo duy cho:.
- ls yoor uccoontíng systom stííí bud:/ Ho thong ko toun
cou cuc ong hoí nuy vun toí nho trooc phuí khong:
- Aro yoo uskíngmo u íoudod qoostíon uguín:/ Ong íuí dính
hoí xo xíon toí nou huy suo:
- \hon díd yoo íírst soo tho probíom:/ Ong phut híon ru
vun do khí nuo vuy:
7. Cau hoi map mo (amhiguouv qucvtionv)
Cuo hoí mup mo íu cuo hoí co tho dooc híoo bung nhíoo
cuch.
Cuc vï do vo cuo hoí mup mo:
- Hov do yoo pot thís qooto togothor:/ Ong gop buo gíu íuí
tho nuo:
- 1hut doosn’t íook ríght, doos ít:/ 1rong tho khong on,
dong khong:
- 1ho cost íook hígh, don’t thoy:/ 1rong chí phï cuo qou,
l26
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
dong khong:
- Yoo cun do bottor thun thut, cun’t yoo: / Cuc ong con co
tho íum tot hon, dong khong:
8. Cau hoi dan dat (lcading qucvitionv)
Cuo hoí dun dut íu íouí cuo hoí gíop choyon sung mot
hoong tìm híoo khuc houc hoong íup íoun cou ngooí tru íoí tong
booc, tong booc choyon thoo íogïc cou ngooí ru cuo hoí. Cuo hoí
dun dut con co tho íu mot cuí buy trong khí ngooí hoí moon kíom
tru xom ngooí tru íoí co noí thut huy khong:
Cuc vï do vo cuo hoí dun dut:
- Aro yoo soro oí thut íígoro: lt sooms to bo díííoront on
pugo 2. \hích ís ríght: Hov do yoo oxpíuín thut: Nov íook ut
yoor sommury. lt’s díííoront uguín. Lot’s sturt írom my íígoro ín
thut cuso./ Ong co chun chun vo con so do khong: Xom trung 2 íuí
thuy khuc. Cho nuo íu cho dong: Duy íuí con cho tong kot nou.
Con so íuí khuc. 1hoí tho nuy thì but duo íuí thoo con so cou toí
dí.
9. Cau hoi tu tu (rhctorical qucvtionv)
Cuo hoí to to íu cuo hoí thoc to khong cun cuo tru íoí.
Cuc vï do vo cuo hoí to to:
- Do yoo rouííy vunt mo to boííovo thut:/ Co dong íu nguí
moon toí tín nho tho khong:
- Do yoo uívuys como so voíí propurod or uro vo ¡ost
íocky:/ Duy íu do cuc nguí íoon choun bí ky huy chî don thoun íu
tu gup muy:
l27
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
- lsn’t thut u coíncídonco:/ Duy phuí chung íu so trong
hop:
- Nov vhut do yoo thínk my boss vooíd suy to thut:/ Du
tho nuy nguí nghì sop cou toí so noí gì vo choyon nuy:
10. Cau hoi that (candid qucvtionv)
Cuo hoí thut íu cuo hoí ngo y houc gíop tuo ru mot so gun
goí chíu so.
Cuc vï do vo cuo hoí thut:
- \hut ís tho íoust yoo vííí tuko: 1oíí mo. / ït nhut phuí
buo nhíoo thì dooc: Ong noí dí.
- Yoo und l both knov thut’s ríght. kíght:/ Cu cuc nguí vu
toí doo bíot tho moí phuí. Dong khong:
- Cun yoo trost mo: Cuc nguí khong tín toí noí suo:
11. Cau hoi kct luan (clovurc qucvtionv)
Cuo hoí kot íoun íu cuo hoí gíop khop íuí cooc thuo íoun
tum thoí houc vình víon.
Cuc vï do vo cuo hoí kot íoun:
- Cun’t yoo soo: 1hís ís bottor íor yoo./ Nguí khong thuy
suo: Díoo nuy tot hon hun cho nguí.
- ls thut yoor íínuí oííor: / Do íu íoí chuo gíu cooí cong cou
cuc nguí phuí khong:
- Do yoo knov hov good u douí yoo’vo oííorod mo:/ Nguí
co bíot íu nguí du chuo toí mot thoong vo tot don tho nuo khong:
l28
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
- Yoo’vo soon my costs. Cun yoo usk mo to íoso monoy. l
von’t. / Nguí du thuy chí phï cou chong toí bo ru roí. Nguí moon
chong toí ío chung: Khong duo.
tNgoon: Chostor Kurruss: l993)
A u
4.2.4. ky tboat tra Ioi cao boi trong dam pban tboong mai.
Nhu tríot hoc Anh tho ky XVl, Sír lruncís ßucon, noí rung
dum phun íu mot qou trình khum phu. Cuo hoí dooc dou ru vu
dooc dup ong bung cuo tru íoí, roí don toyon bo, buc bo houc díoo
chînh. Nhu dum phun phuí chío mot up íoc íon do co nhong
nhun dính, nhong cuo tru íoí hop íy cho nhong cuo hoí. Vun do o
cho ït uí trong so chong tu co khu nung dou ru cuo tru íoí my mun
mot cuch toc thì. 1hoong nhong cuo tru íoí uy íoo íon suo khí cuo
hoí du íu choyon qou kho, khí ngooí tu ngoí tron xo do dí vo nhu
chung hun.
Nho vuy, moon tru íoí tot phuí co so choun bí. Co ío víoc
qoun trong nhut íu tïnh trooc nhong cuo hoí co tho so dooc doí
phoong noo ru. Moon vuy, tu cun:
* Co thoí gíun soy nghì
* Khong dou ru cuo tru íoí noo khong híoo cuo hoí.
* lhut híon nhong cuo hoí khong dung tru íoí.
* Dou ru nhong cuo tru íoí chî thou mun mot phun noí
dong cuo hoí cho khong phuí íu toun bo cuo hoí.
* 1ìm cuch íung trunh cuo hoí bung cuch dou ru cuo tru
l29
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
íoí íuc do, cuo tru íoí cho mot cuo hoí nuo do khong dooc hoí.
* Houn cuo tru íoí vì íy do chou do tuí ííoo houc khong
nho.
* ßooc phïu bon kíu to tìm cuo tru íoí, do íu, yoo cuo ho
íum ro íuí cuo hoí cou ho.
* Khí co ngooí cut ngung, voí vo chup nhun so cut ngung
do.
Ky thout tru íoí cuo hoí num o cho dong trooc mot cuo hoí
tu xuc dính dooc toc thì cuí gì non noí ru, con cuí gì khong non
noí ru, vu dong íoong cou moí tho íu buo nhíoo. Ky thout tru íoí
cuo hoí trong dum phun khong num o cho dou ru cuo tru íoí dong
huy cuo tru íoí suí. Cuo tru íoí dong trong dum phun chou hun du
íu cuo tru íoí huy, mu con co tho íu nhong cuo tru íoí ngo ngun.
Cuo tru íoí íuc do, thum chï suí íuc hun so voí cuo hoí chou hun íu
bíoo híon cou so hun cho kíon thoc, huy khong híoo cuo hoí tnho
trong cuc gíuí thouí vo cuc hoc sính kom trong cuc íop hoc ngouí
ngo). ßun dum phun khong phuí íu íop hoc huy hoí thuo khou
hoc. Çounh bun dum phun, con ngooí cun dooc thoyot phoc,
nhong cuo tru íoí “vung u”, “thou khong” vì tho rut kho tìm. Co
mot cuí gì do gíong nho gíuí thouí vo nhu ngouí gíuo tKhí nhu
ngouí gíuo bíoo ío so nhut trï thì phuí híoo do íu so co tho, khí nhu
ngouí gíuo noí co tho thì phuí híoo do íu khong, khí nhu ngouí
gíuo noí “khong”, unh tu khong con íu nhu ngouí gíuo nou). Cuc
nhu dum phun thoong muí cong rut thun trong khí tru íoí pho
dính, nguy cu khí booc phuí bo bun dum phun.
4.2.S. ky tboat tra Ioi ma kbong tra Ioi.
Co mot cuo choyon voí ko rung: ‘Huí vo chong nhu no rut
l30
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
yoo nhuo. Mot dom, trooc khí dí ngo, ngooí chong noí voí ngooí
vo: “Anh bíot chong tu rut yoo nhuo. Anh yoo om vu om yoo unh.
Nhong khong híoo vì suo co moí íun unh hoí om díoo gì dso thì
om íuí tru íoí unh bung mot cuo hoí”. Ngooí vo íung ngho chum
cho, roí dup “1hut tho u, unh thun yoo cou om:”. 1rong cooc song
hung nguy, tu co tho tru íoí mot cuo hoí bung mot cuo hoí, vï do:
Hoí “om yoo unh khong:”, Dup: “Suo unh íuí hoí om nho vuy”.
Cuo tru íoí vun íu cuo tru íoí nhong khong tru íoí gì hot.
A u
Nhong cuo tru íoí khong phuí íu nhong cuo tru íoí
1rong dum phun thoong muí, víoc dou ru nhong cuo tru
íoí khong phuí íu cuo tru íoí co tuc dong gíop nhu dum phun co
nhíoo thoí gíun do soy nghì vu phun ong trooc doí phoong, doy trì
tho cho dong vu dunh íuc hoong doí phoong. Dooí duy íu mot so
vï do vo nhong cuo tru íoí nhong khong tru íoí:
- |íca·c, rcpca| |hc quc·|íon ¹Xín ha, nhac íaí cau hoí)
- í don’| quí|c undcr·|and |hc quc·|íon ¹Toí chua hícu
ro cau hoí cua ngaí)
- Tha| dcpcnd· on ... ¹Van dc na, con phu |huoc vao... )
- Tha|’· quí|c ano|hcr ·ub¡cc|. ¹!a, íaí ía mo| chu dc
hoan |oan |hac)
- You’vc go| |o undcr·|and |hc hí·|or,. í| rcaíí, bcgan...
¹^gaí ncn nam van dc cho co ngon nguon. Khoí |hu, van dc...)
- ßcforc í an·vcr |ha| ,ou’vc go| |o undcr·|and |hc
dc|aíícd proccdurc... ¹Trong |hí cho doí |oí cong nhan dung ía
ngaí da hícu |hu |uc chí |íc|...)
l3l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
- í| appcar· |o mc... ¹Thco nhu cho |oí quan ·a| duoc...)
- ¬· í rccaíí í|... ¹Thco nhu |oí con nho...)
- í don’| rccaíí ¹Toí |hong nho)
- í havc no fír·|- hand cxpcrícncc ví|h |ha| bu| havc
hcard... ¹Toí |hong |ruc |ícp nam van dc na,, nhung |hco |oí
duoc bíc|...)
- í| varíc· bccau·c... ¹van dc na, con |u, ví...)
- Somc|ímc· í| doc· vor| |ha| va,. ¹!oí |hí nhu |hc |hí
cung duoc)
- í|’· no| a quc·|íon of ,c· or no. í|’· a quc·|íon of dcgrcc,
morc or íc··. ¹!a, |hong phaí ía van dc dong , ha, |hong dong
,. !a, ía van dc vc muc do, |hcm ícn ha, bo| dí)
- Your vord í· ¡u·| ·píí||íng haír·. You arc íí|c a profc··or
pía,íng ví|h vord·. ¹Cau hoí cua ngaí chang |hac gí chc ·oí |oc
íam |u. ^gaí gíong nhu mo| gíao ·u |hích choí chu)
- You mu·| undcr·|and |hc rca·on. í| va· no| ¡u·| onc
|híng |ha| cau·cd í|. ßu| man,. for cxampíc... ¹^gaí ncn nam
can ngu,cn. Khong phaí chì co mo| ngu,cn nhan ma ía nhícu
ngu,cn nhan ga, ra chu,cn na,...)
- Lc|’· gc| ·pccífíc ¹Chung |a ncn dc cap vao nhung van
dc cu |hc)
- í| gcncraíí, vor|· |ha| va, ¹^hín chung |hí phuong
|huc do cung |ha dí)
- |íca·c brca| |hc quc·|íon dovn ín|o par|· ¹Xín ngaí
l32
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
ncu van dc |hanh |ung muc)
- ^o. í|’· no| |hc va, ,ou ·aíd ¹Khong, noí nhu ngaí
|hong dung)
- í can’| |aí| abou| |ha| bccau·c... ¹Toí |hong |hc ban vc
chu,cn na,, ví...)
- í|’· a ma||cr hov ,ou íoo| a| í| ¹Van dc no nhu |hc ía ví
ngaí nhín |ha, no nhu |hc).
- í don’| mcan |o quíbíc ví|h ,ou bu|... ¹Toí dau co muon
vong vo |ranh íuan voí ngaí, nhung...)
- í can’| agrcc ví|h |hc ·|a|cmcn| par| of ,our quc·|íon
¹Toí |hong |hc |an |hanh phan |hang dính |rong cau hoí cua
ngaí)
tNgoon: ChostorL. Kurruss: l993)
A u
4.2.6. ky tboat xo Iy nbong cao tra Ioi map mo:
Nhong cuo tru íoí mup mo co gíu trí thong tín khong hon
gì so ím íung. Nhong cuo tru íoí mup mo cho thuy phïu bon kíu
khong dooc mính buch íum trong qoun díom vo vun do dooc hoí.
Co huí íy do dun don cuo tru íoí mup mo: tl) Co tho íu cuo hoí cou
tu qou do houc t2) Cuo hoí cou tu huy qou, ït nhut thoo qoun díom
cou doí phoong.
Vì íy do gì dí chung nou, nhong cuo tru íoí mup mo íu
nhong cuo tru íoí dong nghìu voí so íunh íong vu guy cum gíuc
kho chío, vì cuí dïch cou tu khong dooc dup ong. 1rong nhong
troong hop nho vuy:
l33
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
* 1u nhuc íuí cuo tru íoí cou doí phoong vu yoo cuo íum ro
nhong chí tíot chou íum ro.
* ßo qou nhong cuo tru íoí chou pho hop nhong so dut íuí
cuo hoí tmu tu du hoí) vuo mot thoí díom but ngo nuo do. 1ho
thout nuy cho tu mot cuo tru íoí houn toun khuc do yoo to but ngo
íum mut so phong bí cou doí phoong.
* Dut nhong cuo hoí tíop thoo do dou doí phoong vuo
goong cou tu.
* Kíon trì hoí don khí tu tìm dooc cuo tru íoí. 1u khong
nguí khí doí phoong noí cuo. Vì nhong cuo hoí chî íu tho thout
cou doí phoong do trunh tru íoí.
4.2.7. ky tboat giai ma cac tín bico ngon ngo va pbi ngon ngo:
Nhu dum phun nuo cong íu ngooí soy doun y nghì do xom
doí phoong dung nghì gì. Soy cho cong, dum phun chî íu mot
cong víoc nho nhung noo tu bíot doí phoong dung doí xo cong
bung voí tu huy chî hoyon houng toyon troyon do tìm íoí tho.
Song thut gíu kho íoong non tu phuí tìm cuc muo chot do phun
dính. Cuc muo chot do co tho tìm dooc trong tl) 1huí do cou doí
phoong, t2) Díon muo cou doí phoong, t3) Co chî cou doí phoong,
t4) Cíong díoo cou doí phoong.
a. Thai do:
1u xom doí phoong íu ko hunh tíon, thun thíon huy thung
thun. Noo íu ko hunh tíon, cooc dum phun so díon ru trong khong
khï doí dích. Noo doí phoong íu ko co thuí do thun thíon, thouí
muí, dum phun so díon ru trong hop tuc gíuí qoyot vun do. Do
cho cum gíuc bun duo cou tu vo doí phoong íu tho nuo dí nou,
l34
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
cong khong non voí vu tín vuo cuc gíu thíot vo thuí do cou doí
phoong nguy. Co tho doí phoong co thuí do nhu nhun, thun thíon
khí moí gup, nhong chî cun vou but dong voí unh tu, unh tu du
dính ngoum co, moí root tu roí.
h. Dicn mao:
Díon muo co tho íou tu. Nguy to nhong buí hoc vo íong vo
cooc doí, ngooí tu du bíot co nhong con “soí doí íot coo”, co
nhong ko “mut nhun to mu bong híom uc” tlhun ßoí Chuo). Ngooc
íuí, cong co nhong ngooí dong dun, trong thoc nhong hình thoc
bo ngouí thì kho coí. Nhu dum phun dong cu kính nghíom, cu
íính cum, cu thong tín gom dooc do co cuch hunh dong. Noí
cuch khuc, khí gup mot doí phoong co díon muo khuc thoong,
nhu dum phun phuí ííon ho cuí qoun sut dooc voí nhong do ííoo
khuc do dum buo so chïnh xuc cou cum nhun.
c. Cu chí:
Mot no cooí, mot cuí chuo muy, mot cuí ííoc mut hom
hînh co tho íu tïn híoo phun hoí trooc nhong díoo tu noí. Song
cong cun íoo y co nhong nhu dum phun gíu doí huy phut tïn híoo
rom. 1u phuí cun thun do dong qou tín vuo ngon ngo co chî. Co
nhu dum phun mu tu co cum toong noo troí tuy ong tu íuí thì ong
tu khong noí dooc. Cong co nhu dum phun ngoí nguy ngooí tron
gho. Chou hun nhu dum phun “híoo dong” du íu ngooí nung dong
vu chou hun nhu dum phun ngoí nghíom du íu ngooí nghíom
khuc, kho bun buc.
d. Giong dicu:
1oc ngo Ngu co cuo: “Çoun trong khong phuí íu bun noí
cuí gì, mu íu bun noí tho nuo”. Dong vuy, ngooí tu kho mu co tho
gíuo dooc y nghì qou gíong noí. Cuí gíong noí uy co khí qou ro do
l35
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
tu bíot doí phoong moon noí gì voí tu “Do ngo, cuc unh dính íum
gì: Dính un cup cu dounh nghíop cou toí huy suo:. Nhong cong
co khí gíong noí uy rut kho gíuí mu. Khong cun thun, tu rut do bí
íou trooc cuí “ßo ngouí thon thot noí cooí. Mu trong nhum híom
gíot ngooí khong duo” tNgoyon Do), trooc cuí “Míong num mo,
bong mot bo duo gum” cou doí phoong. Vun do o cho nhu dum
phun phuí tính toong, phuí do y do khoí bí nhum. Mot dong
nghíop tum so cong chong toí: “Ngooí thong mính co bu phum
chut: Do y, Nho nhunh, vu 1uo nhunh cuc moí ííon ho bon trong
vu bon ngouí. 1rong bu phum chut uy, “Do y” íu phum chut qoun
trong nhut.”
4.2.8. ky tboat kbac pboc nbong tro ngai giao ticp trong dam
pban.
1ro nguí gíuo tíop pho bíon nhut trong dum phun íu choyon
uí noí nuy ngho. Híon toong nuy xout híon khí bon nuo cong cho
rung qoun díom cou mình íu dong. Do khuc phoc khoynh hoong
nuy, tu cun tînh tuo trooc nhong phut bíoo. 1rong nhong cooc
dum phun koo duí, yoo to mot moí cong íum hun cho so tup trong.
Vì tho, cunphut híon cuc duo híoo mot moí vu noo cun nghî oong
cu pho, nghî un trou houc dí thum phong cunh trong mot nguy.
ßon cunh, cong cun íoo y don mot so ky thout dum buo
thong thoung qou trình gíuo tíop trong dum phun, do íu:
* So dong trï huí hooc: Nhum íum cho khong khï dum
phun thouí muí, thun thíon hon. Dong íoong cun thíot cou huí
hooc cong cun tïnh suo cho hop íy do dong thuí qou, bíon tu vuo
ví tho kom chí phoí vo suo.
* Choyon trong tum: nhong buo cuo tuí chïnh vu ky thout
duí do íum cho ngooí tu boon ngo. Vuy khí phut híon moí ngooí
l36
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
khong cho y íung ngho, tu huy choyon trong tum sung mot vun do
khuc, do íoí vun do dung trình buy vo suo.
* Cíuí nghìu cuc díom nhum íun, nhum dum buo ngooí
ngho híoo nhong gì tu trình buy. 1rong troong hop ngooí ngho
khong híoo khí du co gíuí thïch, tu phuí tìm ngon to khuc do íoun
gíuí.
4.2.9. ky tboat trìnb bay Iap Ioan trong dam pban
Dum phun vo co bun íu mot trun duo khuo. Nhong khu
nung trunh íoun cou tu do tot don duo cong íu vo nghìu noo ngooí
bun khong bun vu ngooí mou khong mou, nghìu íu khong co thou
thoun. Vì tho khí trình buy íup íoun, íoon phuí tïnh don qoun
díom cou phïu bon kíu vu tïnh don muo chot thoc duy phïu bon
kíu chup nhun nhong do nghí.
Dooí duy íu mot so tíoo xuo:
* Chong mính íup íoun cou tu bung dun chong. Nhong
dun chong nuy so co gíu trí thoyot phoc hon nhíoo noo co xuc
nhun cou mot bon tho bu.
* Dun y kíon choyon gíu do buo vo qoun díom. y kíon cou
choyon gíu cung co thum qoyon cung co gíu trí thoyot phoc. 1rong
nhong troong hop co tho, co tho so dong nguy choyon gíu cou
phïu bon kíu do chong mính cho íoun díom cou tu.
* 1runh cuch noí ho hou houc khong co co so. lhïu bon
kíu so chî cho y don nhong íup íoun tron co so so ííoo.
* 1oy khong nhun vuo nhong díom yoo trong do nghí cou
tu nhong cong khong non íung trunh. Noo co tho, tu to noocuc
l37
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
díom yoo do voí nhong thoyot mính vo khïu cunh tut yoo cou no.
Vï do “gíu cou chong tu toy co cuo hon gíu cunh trunh, nhong do
íu vì phuí cong thom cuc pho phï do dum buo chut íoong cuo hon
cou mut hung. Cho phop toí trình buy cuc chong nhun vo chut
íoong mu...”. Cuí tu íum o duy íu to tu noo vun do trooc khí phïu
bon kíu dut vun do díom yoo trong do nghí cou tu, vu vì tho, tu co
tho xo íy vun do tho cuc díoo khoun cou tu cho khong phuí cou
doí phoong. Cong qou do, yoo to tín cuy gíou tu vu doí phoong
dooc tung coong.
4.2.10. Nbong ky tboat tboyct pboc co ban
1ïnh hop íy cou qoun díom dum phun cou tu íu yoo to
qoyot dính trong thoyot phoc phïu bon kíu dí don thou thoun. 1oy
vuy chou hun íoc nuo díoo nuy cong dong. Nghìu vo cou nhu dum
phun íu phuí íum cho phïu bon kíu tín íu ho so dut dooc mot thou
thoun co íoí nho tu moon ho tín.
Dooí duy íu mot so ky thout co bun
l. Loon íoon dong cuo ngun, ro rung, khoc chíot do dum
buo cho ngooí ngho híoo dooc, híoo dong, híoo ro nhong gì dung
dooc trình buy. Cuc nhu vun íon tron tho gíoí doo íu nhong nhu
vun víot do híoo. Ngooí trình buy vun do tot íu ngooí noí díoo kho
híoo thunh do híoo.
2. 1oc do vou phuí do co tou co tho do thoo doí vu ghí
chop. 1hoo Chostor Kurruss, co tho tìm cuc choyon gíu dum phun
su nh so í toxporíoncod proíossíonuí) trong cu c phío n du m phu n nho n
nhíp bung cuch qoun sut toc do cou cuc nhu dum phun tron díon
dun. Nhong ngooí íïnh moí ttun bính) trong mot trun dunh íu nhong
ngooí dí mot íoot hot cu mot bung dun. Nhong ngooí íïnh thíon
chíon íu nhong ngooí bun thong thung co khí chî huí víon mot.
l38
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
3. Loon íoon gío to thuí khung dính vu so dong cuo khung
dính trong ngon to: Noo tu hunh dong, bíoo híon, soy nghì vu
trình buy voí phong thuí houn toun tín toong vuo nhong gì tu trình
buy, to thuí do so tuc dong don doí phoong do ho tín thoo.
4. Nho so ííoo cou tu vu trình buy so ííoo mot cuch thoun
thoc: Do dum phun thunh cong, tu chou hun du dooc doí phoong
yoo thïch nhong dot khout phuí íum cho ho kïnh trong tu.
5. Dum buo chuc chun cho ngooí ngho híoo tu: 1u trình
buy, phun buc, do nghí, sou doí bung ngon to mu doí phoong
cum thuy do híoo. Nghìu íu, tu phuí bình dun hou so oyon buc
cou mình. Nhong thout ngo ky thout cun dooc gíuí thïch. Nhong
khuí níom vu thout ngo kho híoo cun dooc nhuc íuí.
6. Noí choyon voí ngooí ru qoyot dính: ßut ko ngooí ru
cuo hoí íu uí, khí trình buy/ tru íoí cuo hoí, tu phuí hoong vo phïu
ngooí dooc ru qoyot dính. Do moí íu ngooí tu cun thoyot phoc.
7. Khong cong kïch cu nhun doí voí doí phoong, troc tíop
houc gíun tíop: ßoí vì, cu nhun con ngooí ngoí doí díon voí tu tron
bun dum phun íu ngooí duí díon cho cu mot tup doun ngooí, cup
tron, cup dooí vu to choc cou unh tu. kot duy thì dong rong.
8. Noo co tho, dun chong íup íoun cou tu bung so xuc
nhun cou bon tho bu: ßoí vì, díoo nuy íum tung soc thoyot phoc
cou tu. Vï do “Cong ty MNZ du tung 20% sun íoong duo ru do soc
so dong muy cou chong toí”.
9. Chî cho phïu bon kíu cuch tu co tho gíuí qoyot vun do
cou ho: Noo tình hoong dum phun cho phop tu íum tho, víoc dut
tu vuo ví tho cou phïu bon kíu do noo cuch gíuí qoyot so co tuc
dong rut thoyot phoc doí voí ho.
l39
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
l0. Cuch trình buy hup dun: Do do íu do nghí vun bun
huy gíuo tíop duo khuo, cuch trình buy hup dun cong co soc
thoyot phoc. ßun chut con ngooí íu choong hình thoc, nhíoo khí
phuí don moc phuí cun nhuc. 1ut nhíon, cuí not dunh chot cuí
dop. 1rong dum phun, “cuí dop” khong phuí íu doí phoong cou
“cuí chot”.
Cuc cong trình cou 1uko Kuguyukí tl995), Díunu kovíund
tl985) íu nhong cong trình do cup munh vuo vun do nuy trong
gíuo tíop dum phun.
4.3 Vai tro coa pbicn d|cb trong dam pban tboong mai:
1rong dích thout thong thoong, ngooí tu du noí “Dích íu
phun dích”. Vu ngooí tu cong huy noí dou nhong ngooí íum cong
tuc bíon, phíon dích íu nhong “dích gíu”, dích gíu cho khong
phuí íu dích thut.
1rong dum phun thoong muí, víoc so dong phíon dích
nho tho nuo cho híoo qou du tho hot cho y cou nhíoo nhu nghíon
coo. Nhong gíuí thouí vo dích thout vong qounh tho gíoí vo nhong
cuo choyon khong bíot non khoc huy non cooí do dích suí nguy
cung nhíoo thom. Dooí duy xín trïch ngoyon buí buo “Cuí moí
qou nhíoo bun dích”, mot cuo choyon dooc nhíoo ngooí trong
gíoí dích thout bíot don. 1uc gíu buí buo, gíuo so Do 1híon, ngoyon
íu mot choyon gíu vo dích thout.
A u
Cuí moí qou nhíoo bun dích
Aí cong bíot dích to tíong nuy sung tíong khuc íu mot
cong víoc khong don gíun, do dung. ßoí vì noí dooc hot y, díon
l40
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
dut hot to toong, tình cum cou ngoyon bun, choyon dooc cuc suc
thuí to to, hình thuí bíoo dut, ... cou moí tho tíong íu víoc vo cong
phoc tup, chou noí don choyon ngooí dích híoo suí ngoyon vun
dou don nhong kot qou boon cooí. Suo duy íu mot thï nghíom vo
dích mu ngooí tu du íum o Líon Xo do chong mính díoo do. Cuo
choyon co vo khoí huí nhong du dooc tíon hunh mot cuch rut
dong dun. Ngooí tu moí nhíoo dích gíu choyon nghíop, nhíoo
nhu gíuo vu mot so sính víon troong Duí hoc Hoo nghí gíou cuc
dun toc, Duí hoc 1ong hop Lomonoxop, Hoc víon ngouí ngo thum
gíu cooc thï nghíom.
Cuo xout phut do dích íu mot cuo rot ru to troyon ngun
“Cuí moí” cou nhu vun Cogon, <...> tum dích íu:
“¬nh |a muon nhín xcm caí no| mun ma |oí hom qua da
|a, ícn |rcn muí anh |a. ^hung anh vo cung ngac nhícn ví |ha,
o caí muí cua anh |a mo| cho phang í,”.
Ngooí tho nhut dích cuo nuy sung tíong cou Corvuntos vu
Lopo do Vogu vu dích tong to. 1hoo ngo phup tíong 1uy ßun Nhu
dong trooc trung ngo “houn toun” phuí íu mot dong to. Vì vuy,
ngooí dích bon thom vuo cuo ngoyon vun dong to “xout híon”.
Ngooí dích tho huí thong thuo tíong 1uy ßun Nhu vu tíong
lhucsí. 1rong íoí dích cou unh tu, thoo tíong lhucsí, “mot mon
nho” doí thunh “mot cho phong íon kho chío”, “thuy” bíon thunh
“khum phu ru”, “moon” tro thunh “sup sou”.
1íop thoo, mot ngooí khuc dích to tíong lhucsí ru tíong
Nhut. Co ío vì tíong Nhut ngooí tu ou dong nhong to to nhí non
tïnh ngo “kho chío” tcho phong íon kho chío) dooc gíum nho
xoong thunh “khong guy dooc thïch tho thoc so”, to “tuy íon” co
vo thíoo tuo nhu cho non dooc thuy bung “nho íon toí mot do cuo
nuo do”.
l4l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Sung tíong Hu Lun, cho “phong íon” du bíon thunh mot
“mo dut”. Don ngooí dích sung tíong cou dun toc |-o-ío-pho song
o Sonogun thì mo dut du cuo íon thunh “ngon doí”, ngon doí nuy,
thoo ngooí dích, khong tho o “tron moí” mu phuí íu o “trooc moí”
moí hop íogíc. Con “vo cong nguc nhíon” nhoong cho cho hình
unh “nho bí sot dunh”. Vì vuy, don bun dích ru tíong lhup thì cuo
cou Co-gon thunh ru:
“¬nh |a ·ap ·ua nhín ícn doí ma |oí qua da ío mo hícn ra
|ruoc muí, nhung nhu bí ·c| danh anh nhan |ha, ía caí muí cua
anh |a |hong con nua.”
Cong bung mu noí, phuí thou nhun íu nhong ngooí dích
nguy cung dí xu bun goc khong phuí do co y. Ngooí nuo cong co
gung hot soc mình dích cho chïnh xuc vu cong co y moon íu dích
huy hon ngooí trooc doí chot. 1oy nhíon, víoc dích pho thooc vuo
nhíoo duc tïnh cou ngon ngo dích, vuo tïnh cuch ríong cou dun
toc, vuo tïnh tình, so cho y vu cu trung thuí tính thun cou ngooí
dích. Cho non víoc dí xu dun cuo goc co tho tíop toc.
1rong tíong ßonguíí, “sup sou nhìn” bíon thunh “nom mot
cuí nhìn”, sung sính víon ngooí My thuy thunh ngo do bung mot
thunh ngo khuc co tïnh huí hooc “do con mut roí xoong” vu dunh
to “con mut” suo khí choyon sung tíong ßo Duo Nhu dooc nhu
choyon mon dích thunh “ong víon kïnh”.
Suo do, nhong ngooí dích thuo íoun voí nhuo, duí y nho
suo: “cuo vun du dooc dích ru khong ro íum voí cuc to nho “doí”,
“ong víon kïnh”, “sot dunh”, “o cho cuí moí khong con gì cu”...
Chuc phuí co choyon tuo thoyon gì do ty kíon nuy cou mot nhu
choyon mon tíong Nu |y, mot nooc bon bo duí doong). 1ho roí to
do choyon qou tíong 1íop, tíong Y-o-rop vu tíong Nu |y. Vu cuo
vun cou Co gon, khong con íu cuo vun cou Co gon nou, co dung
l42
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
thoc suo:
“Toí qua dung |rcn ngon doí nhín |hang ra phía |ruoc
anh |a bong nhícn danh roí ong vícn |ính: Truoc ma| anh |a
hícn ra mo| con |hu,cn da bí ·c| danh ·a|”.
1rong so nhong ngooí thum gíu vuo cooc thï nghíom ngon
ngo nuy co nhíoo ngooí khong bíot nhíoo tho tíong. Co mot ngooí
bíot tíong Nu |y vu tíong 1ho. Ong tu khong cho phop uí thuy doí
mot to nuo trong cuo vun du dích. Suo do ngooí tu íuí dích íuí to
tíong 1ho sung tíong Num Doong. Co mot díoo trong tíong 1ho vu
tíong Num Doong tcong nho trong nhíoo tho tíong khuc), duí to
nhun xong khong co gíong doc, gíong cuí, “unh”, “chí” doo dooc
thuy bung mot to. Ngooí dích tíong Num Doong nuy ru y nghì :
Chuc chun duy íu mot cuo vun rot gon to mot tuc phum tu mot
cooc tình doyon ko choyon mot thíoo no cho mong ngooí yoo cou
mình íu mot thoy tho nuy du chot vì dum thoyon... Vu nho vuy,
“toí qou” nung dong tron doí mong doí.... Nhong tuí suo íuí toí
qou: kut co tho íu vo booí toí tvì bun nguy nung bun cong víoc)
nung huy íon doí trong bíon cu mong cho, vu cong co tho booí toí
nhuc cho nung mot ky níom nuo do... Vì vuy, cuo dooc dích sung
tíong Num Doong thunh:
“!cm dcm nang ha, |rco ícn mo| mom da |rcn ma|
bícn, nhung hom na, nhín ra xa nang bong roí chícc ong nhom:
Chícc |hu,cn cua chang da bí bao danh dam”.
Cong víoc dích co tho tíop toc mot cuch nghíom toc. Ngooí
dích suo doí mot cuch co íy “mom du tron bíon” thunh “huí dung”
tvì o duo co tho nhìn ro ru bíon trong mot dom toí noo khong phuí
íu tron mot ngon huí dung:). Do tung thom soc díon cum, nhong
ngooí dích nhun munh thom so duo kho cou cooc tình doyon tun
vo bung cuch cho chíoc thoyon dum chî con íuí nhong munh vo.
l43
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
o du y, tío ng no í co u ßyron, co u Omur Khuyyum, co u Adum
Míkíoorvícz, cou Dunto, moí tíong mung thom tïnh chut sung tuo
ngho thout vuo vu khí cuo dích cooí cong dooc choyon tro íuí
sung tíong cou Co-gon thì tu co:
“!ung |rcn ngon haí dang nhín ra phía xa, nang buong
roí chícc |ính vícn vong |hí nhan ra nhung manh vo cua chícc
|hu,cn cua chang.”
Do íu kot coc bí dut cou cuo choyon “Cuí Moí” suo khí
dích cuo vun cou Co gon ru nhíoo tho tíong vu cuí mu thíoo tu
Kovuííov trong troyon do thuy o cho cuí moí cou mình íu ... nhong
munh thoyon vo troí gíut tron mut bíon ...
Cuc co tu xou thoong noí “tum suo thut bun” tbu íun suo
chop thì mut bun goc). Chong tu cong co tho rot ru mot kot íoun
toong to khí dích mot ngoyon bun qou nhíoo tho tíong.
tNgoon: Do 1híon, 1up sun So phum Ngouí ngo, 3/
l976)
A u
Dích thout íu mot nguy choyon mon doí hoí nhíoo ky
nung phoc tup. 1rong íung dích thout cong phun ru íum nhíoo
duí, hung, co ngooí choyon bíon dích, co ngooí choyon phíon
dích. lhío n dích íu í co dích to c thì, qoon go í íu dích cubín
tsímoítunooos íntorprotutíon), nghìu íu ngooí noí vu ngooí dích
íum víoc dong thoí, co tou co tho ngho díon gíu chïnh houc phíon
dích toy thoo khu nung ngon ngo cou mình. Khuc voí dích toc thì
íu dích dooí tconsocotívo íntorprotutíon), nghìu íu díon gíu chïnh
trình buy trong mot khoung thoí gíun ngun, ngooí dích íung ngho,
ghí nho vu tíon hunh dích. Co tho tíop díon cho don hot phut
bíoo cou díon gíu chïnh.
l44
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
Co nhong ngooí íum ngho ngouí ngo soot doí nhong khong
buo gío íum noí cong tuc dích thout, nhut íum nhong vun bun co
tum qoun trong, noí suí mot íy, dí mot dum.
Cuc gíuí thouí trong dích thout ttrunsíutíon unocdotos) dooc
cuc nhu nghíon coo vo dum phun ghí íuí nguy cung nhíoo. Cuc
gíuí thouí co khong gíun to cuc booí gup go ngoyon tho qooc gíu
don cooc duo choí ngouí o cou cuc phuí doun trong nguy nghî.
Choyon ko rung khí tong thong My ¦ímmy Curtor don ßu Lun, ong
dooc díoo mot phíon dích ngooí ßu Lun gun nho o phot chot trooc
khí vuo hop. Khong qoon voí phong cuch ngon ngo cou Curtor,
ngooí phíon dích nuy du ho nhíoo cho. 1huy vì dích Curtor “roí
nooc My” unh tu dích thunh Curtor “to bo nooc My”. 1huy vì dích
Curtor “khuo khut moon bíot thom vo cooc song o ßu Lun”, unh tu
dích thunh Curtor “co doc vong vo ßu Lun”.Vu cooí cong, vun cuí
y Curtor mong moon bíot thom vo dut nooc vu con ngooí ßu Lun,
unh tu dích Curtor “rut íuy íum huí íong co mut tuí ßu Lun do
chíom ngoong cho kïn cou ngooí ßu Lun” t!!!). 1rong mot cooc
duo choí o ngouí o 1hoong Huí, hoong dun víon do íích cou 1rong
Çooc noí voí khuch up íoc dun so trong thunh pho íon don moc
“thunh pho to cu ru vuy” ttho cíty ís pooríng oot to tho skírt) t!) Cu
phuí doun cooí voí vo. 1rong tíong Anh, “to poor oot” co nghìu íu
“trun ru”, “ootskírt” co nghìu íu “ngouí o”. Ngooí hoong dun víon
do íích dính noí “dun thunh pho trun ru ngouí o.
A u
Cuc gíuí thouí vo dích
Cuc thong buo o khuch sun cong íu munh dut muo mo
cho cuc gíuí thouí vo dích. Xín íoo y: chung uí ngo ngun don moc
ru nhong thong buo co noí dong nho nhong thong buo dooí duy.
Nhong do bí dích suí sung tíong Anh, chong du guy ru cuc thum
l45
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
hou, ro rung tron “gíuy trung moc don”
o mot khuch sun lurís:
|íca·c ícavc ,our vaíuc· a| |hc fron| dc·| ¹Xín qu, |hach
dc íaí cua quí o ban |ícp |an)
O mot khuch sun 1hoy Sy:
ßccau·c of |hc ímpropríc|, of cn|cr|aíníng guc·|· of |hc
oppo·í|c ·cx ín |hc bcdroom, í| í· ·uggc·|cd |ha| |hc íobb, bc
u·cd for |hí· purpo·c ¹Do co ba| |ícn |rong vícc cac quí |hach
|hac gíoí vuí |hu |rong phong ngu, xín goí , dung hanh íang cho
muc dích na,)
O mot khuch sun Acupoíco:
¬íí of |hc va|cr ín |hí· ho|cí ha· bccn pcr·onaíí, pa··cd
b, |hc managcr ¹Ta| ca nuoc |rong |hach ·an na, dc ía nuoc
gíaí cua gíam doc)
O mot khuch sun Nhut:
You arc ínví|cd |o |a|c advan|agc of |hc chambcrmaíd
¹Xín moí quí |hach dung co hau phong
o mot khuch sun Num 1o:
Thc fía||cn|íng of undcrvcar ví|h píca·urc í· |hc ¡ob of
|hc chambcrmaíd ¹Vuo| do ío| cua quí |hach mo| cach vuí vc ía
cong vícc cua co hau phong)
Vu con nhíoo vï do nou.
tNgoon: kogor L. Axtoíí: l995)
l46
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
A u
Muc do vuy, trong dum phun thoong muí, víoc so dong
phíon dích do suo cong co nhong íoí tho. Co nhíoo cooc dum
phun, co tho noí, noo khong co phíon dích thì khong tho tríon
khuí dooc vì cuc bon thum gíu ngon ngo but dong. Nhong íoí tho
cou víoc so dong phíon dích trong dum phun co tho íu:
* Ngooí phíon dích, do thong híoo ngon ngo, phong toc,
tup qoun vu vun hou kính dounh tCorporuto Coítoro) cou nooc mu
unh tu nghíon coo, co tho íum co vun tot cho tu khí dum phun.
Ngooí phíon dích co tho gíop tu gíuí mu cuc tïn híoo ngon ngo vu
phí ngon ngo duy do vu chïnh xuc hon.
* Khoung thoí gíun do ngooí dích íum víoc bon bun dum
phun íu khoung thoí gíun yon íung doí voí tu. 1u co tho qoun sut
phun ong cou doí phoong vu co thoí gíun choun bí phun ong íuí.
* Ngooí phíon dích dong vuí tro íum gíum choung vung
vun hou tcoítoro shock) cho tu. Khí choyon cuc tïn híon ngon ngo
to tíong nuy sung tíong khuc, ngooí phíon dích du cun co vuo cuc
duc díom ngon ngo/ vun hou cou tong tho tíong do tìm cuch phut
ngon pho hop tron co so buo toun noí dong thong buo.
* Ngooí phíon dích dum buo do tín cuy cou noí dong vun
bun khí no dooc ky kot bung huí huy nhíoo tho tíong.
* Mot íoí tho nou cou so dong phíon dích íu tu co tho do
íoí so dong so híoo íum íon ngooí phíon dích, thum chï nguy cu
khí íoí íu o cho khuc. Duy íu mot ngon gíuo tíop mu cuc nhu dum
phun thoong so dong trong víoc rot do nghí, chup nhun houc
chînh íy cuc thou thoun.
Co mot choyon cooí vo gíuo tíop dum phun qou so dong
l47
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
phíon dích: Mot phuí doun dum phun cou nooc thooc kho voc
Chuo u, 1huí ßình Doong khí dou ru mot díoo khoun bí phuí doun
Hou Ky khong tun thunh, troong doun noí: “Duy íu bun dích moí
cou díoo khoun” vu ong chînh íy íuí díoo khoun do do do dooc
chup nhun hon.
Vuí tro cou ngooí phíon dích trong dum phun thoong muí
khuc hun vuí tro cou ngooí dích cubín huy dích dooí díon vun tuí
Duí Hoí dong Líon Hop Çooc. 1rong dum phun thoong muí, ngooí
phíon dích thoo doí cooc thuo íoun vu chî íon tíong khí dooc yoo
cuo. Ngooí phíon dích dong vuí tro thoc tho íu tho kï cou cu doun,
dun xop ko houch tíop xoc doí díon houc qou díon thouí. o My,
cong ty A1 & 1 cong cup phíon dích cho hon l40 tho tíong vuo
but ky thoí díom nuo trong nguy houc dom. 1u chî cun thong buo
íích trooc cho A1 & 1 vu yoo cuo ngooí phíon dích mu tu du tïn
nhíom.
S.ky thuat kct thuc dam phan
Cuí gì mo duo cong co kot thoc. Nhìn chong, tut cu tot
dop thì kot thoc tot dop tShukospouro). 1rong cuo noí nuy cou
Shukospouro, to qoun trong nhut íu to “tut cu”. 1ut cu tot dop íu
mot ngoyon nhun íy toong do dí don kot qou tot dop. Song trong
thoc to, khong phuí íoc nuo tu cong co dooc cuí ngoyon nhun íy
toong uy. Cuc cooc dum phun buo gío cong dí don huí kot coc co
bun: tl) Dut dooc thou thoun vu ky kot hop dong, t2) khong dut
dooc thou thoun. 1rong díoo kíon khong dut dooc thou thoun,
trong dum phun, díoo nuy chou hun du íu mot thut buí. Ngooc íuí,
noo dí don thou thoun, nhong nhong thou thoun uy dom íuí íoí
nhoun cho doí phoong vu thou thíot cho tu thì duy chïnh íu thut
buí.
l48
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
S.1. kbi nao ta ncn bo ban dam pban
Co mot so ngoyon nhun khíon cho dum phun khong dí
don thou thoun. Do íu:
*l. lhïu bon kíu khong moon ky kot thou thoun. Suo buo
nhíoo vut vu choun bí vu cung thung tïnh toun, thut kho co tho
toong toong mot cu nhun huy mot tup doun nuo do dí don bun
dum phun mu íuí khong co y dính dí don thou thoun. Song noo
soy tïnh cho ky, víoc phïu bon kíu khong moon ky kot thou thoun
cong co ngoyon do cou no. 1rooc hot, phïu bon kíu co tho thum
gíu dum phun mu chou tïnh don nhong huo qou cou víoc dí don
thou thoun. Díoo nuy do thuy nhut trong troong hop bon nuo do
trong bun dum phun íuy dong co hong tho tình cum íum co so
bun duo cho xout phut díom cou moc tíoo dum phun cou ho, Mot
nhu dounh nghíop chou um híoo thí troong, mot cong ty moí dooc
thunh íup, dung tìm kíom bun hung íu nhong vï do. 1ho huí,
nhong ngooí booc vuo bun dum phun khong phuí do tïnh toun
cou chïnh ho mu íu do up íoc to phïu bon ngouí, do roí don chong
cooc ho phut bíoo duí íouí “chong toí du co gung hot soc nhong
khong dí don thou thoun”
*2. lhïu bon kíu moon kot thoc dum phun bung thou thoun,
nhong tron co so but hop íy mu phïu tu khong tho nuo chup nhun
noí. Co tho, khí booc vuo dum phun, ho cong khong co y dính
thou thoun gì, nhong vun vuo cooc voí hy vong ho dooc do nghí
nhong thou thoun houn toun co íoí cho ho thì cong khong non bo
qou. Noo hí vong do khong thunh so thut, ho so “do bo tong” cuc
gíuí phup vu “íun sun” qoyon íoí khíon doí phoong phuí boc boí
bo dí. Houn cunh duc tho cho chíon íooc dum phun kíoo nuy íu
co mot bon nuo do moon bíon dum phun thunh buí tho nghíom
xom sun phum/ dích vo houc nhong tïnh chut nuo do cou sun
phum/ dích vo do co gíu trí thí troong. 1rong houn cunh nho vuy,
l49
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
moc tíoo cou doí phoong ro rung khong phuí íu thou thoun, mu
chî íu mot cooc thum do doí tru dooí hình thoc mot cooc dum
phun.
*3. Khí nhong gì phïu bon kíu do nghí khong num trong
cuí tu do kíon dou vuo dum phun. Duo íu bíon tho cou chíon thout
“hoo hou vo bính, hoo bính vo hou” trong cooc duo tron bun dum
phun. Noí thoo ngon ngo hung nguy, do íu ky thout dong tuc gíu,
dou tu vuo dum phun do roí dou ru do nghí gíuí phup mu tu chou
tïnh don, duí íouí “mut hung A chong toí khong con sun xout nou,
nhong cuc nguí co tho íuy mut hung ß íu mut hung thuy tho co
chut íoong cuo hon”. Doong nhíon, mut hung ß - íu houn toun
moí voí tu - so co gíu cuo hon rut nhíoo mu chou hun du íu oo víot
hon vo chut íoong thoo qoun díom cou chut íoong cou tu. 1u
moon don bun dum phun íu vì moon co A trong thou thoun, cho
khong phuí íu dí tìm sun phum/ dích vo thuy tho cho A.
*4. Khí co nhong so ííoo, co tho xout híon trong boí cunh
dum phun, co tho do bon ngouí cong cup, mu tu num dooc khíon
cho víoc dí don thou thoun doí voí tu khong con hup dun nou.
Duy co tho íu so thuy doí chïnh such kính to houc cuc díoo kíon
kính to trong xu hoí íum unh hoong don hout dong kính dounh.
1rong dum phun ngouí thoong, cuc chïnh such cum xout, cum
nhup houc cuc chïnh such hun cho xout nhup mot so mut hung íu
nhong vï do.
Vì but ko íy do gì, tu non nhu nhun rot ru khoí cooc dum
phun mu khong hoí tíoc. Nong gíun huy boc toc do íoí cho doí
phoong khong dí don duo cu. Noo kot thoc dum phun vì íy do
kính dounh cou tu cho khong phuí vì nhong hunh dong cou bon
kíu, tu huy dou ru nhong íy gíuí vo víoc tu khong tho tíop toc khí
díoo kíon cho thou thoun bíon no thunh nhong thou thoun but
khu thí, phí thoc to.
l50
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
O nhong troong hop tron, víoc khong dí don thou thoun
khong phuí íu thut buí cou dum phun. 1u huy nhunh chong kot
thoc dum phun vu dung mong íu tu íum dooc víoc do, tu du khong
thou thoun gì hot.
S.2. ky tboat kct tboc dam pban kbi dat dooc tboa tboan:
Suo mot phíon dum phun duy cung thung, cuí but tuy voí
vo buo híoo so ru doí cou thou thoun, nhong díoo do khong co
nghìu íu nhu dum phun du hot ío. 1rong nhíoo troong hop, khí tu
khong cun thun, chïnh vun bun thou thoun íuí íu ngoyon nhun
cou xong dot dun don mot vong dum phun khuc. Díoo nuy co
nghìu íu nghìu vo cou nhu dum phun khong chum dot o thoí díom
ky kot thou thoun dum phun.
S.2.1. Bicn loi hua thanh cam kct
1hum chï nguy cu khí chou ky kot thou thoun dum phun,
khí moí phut bíoo thou thoun bung míong, nhu dum phun cong
cun íoo y dum buo chuc chun mot díoo íu huí bon dung hut chong
mot bun nhuc. Nghìu íu, trooc mot thou thoun, khong tho bon
nuy cho rung vun do du dooc gíuí qoyot thoo cuch nuy con bon
kíu cho rung vun do dooc gíuí qoyot thoo hoong khuc. Noo choyon
do xuy ru mu khong dooc phut híon kíp thoí trooc khí kï kot, no so
íu ngoyon nhun dum phun íuí hop dong.
Do ngun chun nhong cuch híoo khuc nhuo vo cuc díoo
khoun dum phun, khí kot thoc dum phun, tu non gíunh thoí gíun
do tom tut cuc díoo khoun thou thoun, íum ro cuc qoy dính vu
tong tho, xom xot íuí toun bo kot qou dum phun. 1hoo tính thun
“mut íong trooc, dooc íong suo”, tu non kíon trì ru sout toun bo noí
dong ky kot thou thoun nguy cu khí phïu bon kíu toyon bo khong
l5l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
cun thíot phuí íum nho vuy.
Víoc thong nhut hou cuch híoo vu thoc híon cuc díoo
khoun dum phun dooc goí íu qou trình bíon íoí hou thunh cum
kot tcommítmont). Cum kot o duy dooc híoo íu cuch tíop cun nhut
qoun cou cuc bon trooc mot vun do thou thoun nhum tuo ru nhong
rung booc trong thoc híon thoo dong nho cuch híoo khí thou thoun.
S.2.2. Gianb qoycn cbap bot nbong tboa tboan:
Suo khí thong nhut bung míong, víoc gíunh qoyon chup
bot thou thoun khong nhum moc dïch gì ngouí víoc tu cho khong
phuí ngooí khuc qoyot dính cuc gì so doocdou vuo hop dong. Co
nhong chí tíot nho trong qou trình dum phun ït dooc qoun tum
duy do, nhong don khí xom xot íuí moí thuy íu nhong chí tíot uy
co tho guy vun do. Duc bíot trong khí thoc híon hop dong, cuc chí
tíot uy toong íu nho nhong íuí íu nhong hut sun, thut kho noot.
Mot íoí tho nou cou víoc chup bot íu tum íy chong nguí
íouí tro mot cuí gì do khí no du thunh vun bun. Do do, co tho phïu
bon kíu moon phut bíoo mot díoo khoun nuo do khuc dí mot chot,
nhong ho íuí roí vuo tum tho khong moon ngooí khuc nghì mình
íu nhíoo so, houc chong to mot cuí gì do non ho ït co khu nung
phun ong hon. 1hom vuo do, qou buo nhíoo mot moí gío moí dí
don thou thoun, ngooí tu khong moon koo duí cong víoc dum
phun. 1um íy do trong kính to hoc ngooí tu goí íu trung thuí “trunh
toí trunh sung”, nghìu íu suo mot nguy íum víoc mot moí, cuí
ngooí tu nghì don íu ngo ngon, ït uí nghì don phïu trooc tu con cu
mot toun íum víoc.
Cooí cong, cuí gì dooc víot thunh vun bun vu dooc ky kot,
cuí do co nghìu. Noí cuch khuc, thou thoun íu thou thoun vun bun
cho khong phuí thou thoun y nghìu qoun bun dum phun.
l52
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
Vì nhong íy do tron, noo tu íu ngooí chup bot thou thoun,
chïnh cuch híoo cou tu vo thou thoun dí vuo thou thoun. Co nhíon,
tu khong tho bop moo nhong cun bun cou thou thoun, nhong chî
vì mot trong nhong íy do tron thoí cong khíon víoc chup bot íu
víoc thut dung íum.
S.2.3. Nbong tai boa coa nbong tboa tboan cbap bot do
Nho du trình buy o 5.2.2, víoc tu gíunh qoyon chup bot íu
do tum íy nguí roí ro cou tu. Nhong roí ro do cuc thou thoun chup
bot do guy ru co tho íu kíon tong, xong dot guy mut thoí gíun vu
unh hoong xuo don qoun ho cuc bon. Ngouí ru, con co tho xuy ru
nhong troong hop suo duy: tl) Cuc díoo khoun bí bo sot khong ghí
trong hop dong, t2) Ngon to du nghìu guy nhong íy gíuí khong
nhut qoun, t3) Cuc díoo khoun muo thoun nhuo mu khong co qoí
dính ro díoo khoun nuo qoí dính díoo khoun nuo.
S.3. Nbong dico kboan cac tboa tboan ncn co.
ßon cunh cuc díoo khoun ííon qoun don thíot cho hunh
chïnh vu íout phup mu cuc thou thoun booc phuí co, tu cong cun
dum buo so phun unh chïnh xuc nhong gì du dooc dum phun vu
thou thoun trong vun bun ky kot. Dooí duy íu mot so díoo khoun
co bun mu thou thoun non co:
S.3.1. Ðico kboan vc tcn bang:
Díoo khoun nuy gíop huí bon híoo dong ton íouí hung truo
doí. Noo thou thoun ííon qoun don truo doí nhíoo mut hung nhong
chíu thunh nhíoo íouí voí nhong duc díom chut íoong khuc nhuo
thì phuí íup bung ííot ko tbung pho íoc) dïnh kom vu ghí ro trong
hop dong víoc buo íoo bun pho íoc nuy.
l53
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
S.3.2. Ðico kboan vc so Ioong bang boa
Díoo khoun nuy doí hoí phuí noo ro 3 tbu) vun do co bun:
tl) thong nhut chon don ví do íoong cho íouí hung hou, t2) Chon
ngoyon tuc qoí dính so íoong vu t3) up dong ríong cho cuc hop
dong mou bun ngouí thoong, chon ho thong do íoong khí cuc
dounh nghíop o huí qooc gíu co ho thong do íoong khuc nhuo.
S.3.3. Ðico kboan vc cbat Ioong, qoi cacb bang boa
Díoo khoun nuy doí hoí phuí noo ro phum chut, qoí cuch,
tíoo choun ky thout, kïch thooc, muo suc, moí ví, do um, tup
chut... cou hung hou truo doí. 1hong thoong, cuc bon cong thou
thoun víoc xuc dính chut íoong, qoí cuch cou hung hou qou: tl)
ho tíoo choun dooc chon so dong, t2) cuc thooc tïnh, phum chut
cou hung hou, t3) muo hung tdoí voí íouí hung hou co chut íoong
on dính), t4) hum íoong chut trong hung hou, t5) hum íoong thunh
phum tvï do: ßot doong to guo, duo to hut), t6) nhun híoo hung
hou, t7) trong íoong to nhíon, t8) cuc thong so ky thout tghí ro to
choc íup bíoo ko vu cuc chî so co bun cou bíoo ko do), t9) híon
trung hung hou tup dong cho yoo doí cho mut hung tooí song),
tl0) phum chut bình qoun toong doong tnghìu íu so toong doong
gíou hum íoong chut qoí dính trong hop dong voí hum íoong chut
co thut trong hung hou).
S.3.4. Ðico kboan vc bao bì va ky ma bico:
Díoo khoun nuy doí hoí qoí dính ro íouí buo bì tbuo bì
boc ngouí nho hom, buo hop curton, contuínor vu buo bì bon
trong gun ííon voí hung hou) vu qoyon so hoo buo bì tvï do: ngooí
mou co phuí tru íuí buo bì cho ngooí bun huy phuí thunh toun
ríong buo bì cho ngooí bun). Vo kï mu híoo, cong cun qoí dính:
l54
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
tl) nhong duo híoo cun thíot do ngooí mou nhun hung tnho ton
ngooí goí, ngooí nhun, trong íoong tïnh cu bì, so hop dong, so
híoo choyon hung, kíon hung), t2) nhong chí tíot cho víoc to choc
vun choyon, boc do vu buo qoun hung hou tron doong dí.
S.3.S. Ðico kboan tboatboan vc dico kicn giao nban bang:
Díoo khoun nuy doí hoí dooc qoí dính ro: tl) 1hoí gíun
gíuo nhun co tho thoo dot, thoo nguy thung, t2) Díu díom gíuo
nhun co tho, t3) lhoong phup gíuo nhun co tho tÇou cun, dong,
do, dom vu kíom nghíom khí cun thíot thoo cong phoong thoc du
thou thoun gíou duo gíuo vu duo nhun), vu t4) díoo kíon cou ngooí
don nhun hung.
1rong mou bun qooc to do tïnh chut phoc tup hon cou
díoo kíon gíuo nhun hung tduo bun, duo mou o huí qooc gíu cuch
xu nhuo), ngooí tu tuch díoo khoun nuy ru íum 2 thuí) díoo khoun
thou thoun: tl) Díoo khoun thou thoun vo díoo kíon co so gíuo
hung vu t2) 1hoí gíun, díu díom vu phoong tíon gíuo hung.
S.3.6. Ðico kboan tboa tboan vc gia ca:
Díoo khoun nuy doí hoí phuí qoí dính ro: tl) don ví tïnh
gíu cu vu t2) phoong phup dính gíu.
Víoc chon don ví tïnh gíu cun dou thoo tïnh chut cou íouí
hung truo doí vu thong ío boon bun mut hung do tron thí troong
t1ïnh thoo trong íoong, tho tïch huy do duí...). 1rong mou bun
qooc to, díoo kíon gíuo hung co tho unh hoong íon don gíu hung
trong hop dong vu tup qoun mou bun qooc to thì unh hoong víoc
íou chon dong tíon tïnh gíu. 1um íy chong, ngooí xout khuo nuo
cong tïnh gíu bung dong tíon khu on dính, ngooc íuí, ngooí nhup
l55
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
khuo íuí moon tïnh gíu thoo dong tíon bí mut gíu.
Vo phoong phup dính gíu, tron íy thoyot, huí bon thou
thoun dính gíu vuo thou thoun kï kot thou thoun thouc trong thoí
gíun hop dong co híoo íoc, houc tuí thoí díom thoc híon thunh
toun) toy thoo phoong phup tïnh gíu mu up dong cuc íouí gíu suo
cho thïch hop: Cíu co dính, gíu íính hout, gíu troot, gíu qoí dính
suo.
*Cía co dính: Lu gíu thou thoun khí ky kot vu khong thuy
doí trong soot qou trình thoc híon hop dong.
* Cía |ruo|: Lu gíu thou thoun khí ky kot nhong suo do co
tho dooc díoo chînh íuí noo xot thuy co so thuy doí gíu cou mut
hung tron thí troong vuo thoí díom gíuo hung.
* Cía dí dong: Khí kï kot thou thoun hop dong, gíu co so
vu co cuo gíu dooc qoí dính ro, toc íu qoí dính ty trong nhong
khoun chí phï nho íoí nhoun, chí phï íup dut, khuo huo, chí phï
mou ngoyon vut ííoo, chí phï tíon íoong, tong tíon íum phut, dong
thoí con qoí dính phoong phup tïnh troot gíu so dooc up dong
trong thoí gíun thoc híon thou thoun hop dong.
* Cía quí dính ·au: 1oc íu gíu xuc dính trong qou trình
thoc híon hop dong. Chung hun thoo thou thoun huí bon, gíu co
tho dooc xuc dính trooc khí gíuo moí choyon hung, tuí mot díom
thoo so íou chon cou ngooí mou.
ßon cunh nhong phoong phup dính gíu, tuí díoo khoun
nuy cong noo ru moc gíu, dooc xuc dính trong qou trình dum
phun co tïnh don cuc yoo to gíu cong bo, gíu tïnh toun, gíum gíu.
l56
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
S.3.7. Ðico kboan vc tbanb toan.
Doí voí mou bun noí díu, víoc thunh toun dooc qoí dính
toy tïnh chut cou gíuo dích vu cuc qoun ho chí tru thoo mot trong
nhong tho thoc thunh toun suo: tl) thunh toun bung hung doí
hung, t2) thunh toun oy nhíom chí tchoyon tíon), t3) thunh toun
bung soc, t4) thunh toun bung tïn dong .... 1rong mou bun qooc
to, díoo khoun thou thoun vo thunh toun co phoc tup hon, buo
gom cuc qoí dính vo: tl) Louí tíon dooc so dong do thunh toun
tcorroncy oí puymont) íu tíon cou nooc nuo: t2) 1hoí hun thunh
toun co tho, t3) lhoong thoc thunh toun co tho tbung doí hung,
tíon mut, ong trooc, huy thong qou tïn dong), t4)Hình thoc thunh
toun tbung nho tho, tho tïn dong tL/C), ghí so topon uccoont),
bung soc tcíourunco) huy hoí phíoo tbííí oí oxchungo).
S.3.8. Ðico kboan vc dam bao tboc bicn tboa tboan:
1rong gíuo dích thoong muí noí díu, díoo khoun nuy ííon
qoun don víoc qoí dính cuc bíon phup dum bum vut chut cho
víoc thoc híon hop dong, buo gom cum co tho chup, buo dum tuí
sun. 1rong mou bun qooc to, víoc dum buo thoc híon hop dong
dooc cum kot trong cuc díoo khoun vo buo hunh, khíoo nuí.
S.3.9. Ðico kboan vc giai qoyct cac tranb cbap bop dong.
Díoo khoun nuy qoí dính 3 tbu) vun do co bun: tl) Xuc
dính truch nhíom thong buo cho nhuo bíot vo tíon do thoc híon
thou thoun hop dong, t2) 1hou thoun gíuí qoyot trunh chup tnoo
co) gíou huí bon dooí hình thoc thoong íoong, t3) trong troong
hop huí bon khong con khu nung to gíuí qoyot trunh chup, so cun
so cun thíop cou trong tuí vu qoí dính íoon uí so chío chí phï kíom
tru vu chí phï trong tuí tthoo thong ío, uí co íoí ngooí uy phuí gunh
chío chí phï but duc dì nuy).
l57
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
S.3.10. Ðico kboan tboa tboan kbac
S.4. ky tboat kct tboc dam pban kbi kbong dat dooc tboa
tboan:
Ngooí 1rong Çooc co cuo “Mot bun tuy khong íum non
tíong vo”. Muc do tu mong moon, co khí don chuy bong, cho mot
cooc dum phun kot thoc trong thou thoun hop dong, muc do tu du
up dong cuc ky nung dum phun don moc híoo qou nhut, nhong
thoc to khong phuí co cuí gì tu moon cong dut dooc. Ngouí tro
nhong troong hop khí doí phoong moon bíon bun dum phun thunh
noí gíung co vo nghìu, vu tu non bo dum phun, con co nhong
troong hop tu co gung nïo koo mu dum phun vun bo tuc. 1rong
nhong troong hop nho vuy, noo tu co thuí do tìm gíuí phup tïch
coc, chou phuí cuc co hoí dum phun du hot.
S.4.1. Tbong bao cbo pbía bcn kia bict ta da di bct ngoong
gioi ban.
Co nhong cooc dum phun koo duí ío tho mu chung dí don
duo, don gíun íu vì khong co bon nuo chío dou ru gíuí phup kot
thoc so íung phï thoí gíun vo ïch. Vun do mot phun íu o cho cu
huí bon doo cum thuy míon coong dou ru do nghí cooí cong vì
bíot rung co íoí mot booc thì doí phoong íuí tíon mot booc vu tho
íu booc íoí íuí tro thunh vo nghìu. Doí phoong íuí tíop toc guy soc
op vu chïnh do íu thoí díom tu don gíun dong duy vu ru khoí bun
dum phun.
Cuc nhu dum phun co kính nghíom khí doí díon voí so bo
tu c kío o nu y thoo ng so do ng tho thou t “boo c ío í coo í co ng”
tßrínkíngshíp, tíong Anh co nghìu íu bon bo voc, íoí nou thì dí
xoong voc) kom thoo mot thong díop cho doí phoong íu tu du dí
l58
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
hot ngoong gíoí hun. Suo do, tu bo dum phun. Víoc tu bo dum
phun so khíon cho doí phoong y thoc dooc ngoong gíoí hun cho
doí hoí cou ho.
1rong troong hop doí phoong buc bo booc íoí cooí cong vì
ho du hy vong nhum, co tho ho so ííon íuc íuí vu tu so tho dooc kot
qou, co tho, o íun dum phun suo voí ho.
S.4.2. ßo ngo cac giai pbap kbi dam pban bc tac:
Víoc bo ngo cuc gíuí phup khí dum phun bo tuc co khuc
voí tho thout trình buy trong 5.4.l khí tu vun con, tron íoí noí vu
hunh dong, thong buo cho doí phoong bíot vo so qoun tum don
kot qou dum phun. ßo ngo cuc gíuí phup khí dum phun bo tuc co
nghìu íu: tu) 1u co tho noí rung tu khong qoun tum toí víoc tíop toc
dum phun voí ho nou, tb) 1u doí ngoon, tìm mot gíuí phup ngoon
trosoorco uítornutívo) khuc co tho cong cup cho tu sun phum/
dích vo thuy tho vu but duo dum phun voí ngoon moí, tc) 1u choí
bong tron cu huí sun, sun co vu sun moí, vu thong buo cho doí
phoong co vu cu doí phoong moí vo qoyot dính cou tu. Nho vuy,
trong mot chong moc nuo do, bo ngo cuc gíuí phup dum phun co
nghìu íu choyon to dum phun song phoong sung dum phun du
phoong. Do co tho thunh cong khí up dong ky thout nuy, tu phuí
duy nhunh toc do dum phun voí ngoon moí do nhunh chong dí
don do nghí cooí cong. Dong thoí, tu co tho “do bo tong” cooc
dum phun voí ngoon bun duo do co tho tup trong vuo ngoon dum
phun moí. Vun do chíon thout o duy íu khí nuo tu thong buo cho
doí phoong cou tu vo doí tho cunh trunh cou ho. ßoí vì, noo tu du
phuí dum phun voí ngoon moí, vo tum íy, tu khong moon dí don
thou thoun voí ngoon co vu do ngoon moí cot hong. Vu nou, phuí
tïnh don yoo to ngoon moí rot íoí, vu víoc dou tu íuí vo voí con
ngou co, ko mu tu khong tìm thuy co so dum buo nuo so dou tu
l59
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
don thou thoun. Cíuí phup tot nhut, vì vuy, íu tíon nhunh don do
nghí chot to huí bon doí phoong cou tu. Cuc booc tíop thoo íu tl)
1hong buo cho ngoon moí vo do nghí chot cou ngoon co do thum
khuo, t2) 1uo co hoí cho ngoon moí dí don do nghí hop dong suo
khí thum khuo thong tín dum phun cou tu voí ngoon co, t3) 1hong
buo cho ngoon co bíot vo do nghí hop dong cou ngoon moí mu tu
moí dut dooc, t4) 1uí thoí díom nuy, tu do cho doí phoong duo
thuo hop dong voí tu.
S.4.3. Mo Iai dam pban trong tbc dicn
Khí dum phun do vo, cuí tu ngho dooc to phïu bon kíu íu
so ím íung íunh íong tdouíoníng sííonco), nhong do chou hun íu
duo chum hot cho tríon vong mot thou thoun. Díoo cun íum íu
guy mot kïch thïch hoí sính dum phun bung cuch do cho phïu
bon kíu ííon ho íuí, mot mut bíot dooc ííoo ho con qoun tum
nghíom toc don cooc dum phun nou khong, mut khuc tuo cho tu
mot íoí tho chíon íooc: tl) Ho íu ngooí ííon ho íuí, vì tho, ït nhut
tron íy thoyot, ho íu ngooí qoun tum don víoc dut thou thoun hon
tu, t2) 1u íu ngooí co co hoí chon thoí gíun vu díu díom cho cooc
dum phun tro íuí. Noí cuch khuc, co kïch thïch nuy mot mut co
tuc dong gío tho díon vu tuo so cho dong.
1ho díon íu mot vun do to nhí, Chostor Kurruss tl993: 65-
66) íup íoun rung, ngooí tu co toong chî co ngooí Chuo u moí
qoun tum nhíoo toí tho díon con ngooí phoong 1uy thì khong. Do
íu mot so híoo íum vo íy. Ngooí My cong qoun tum don vun do
tho díon nho but ky uí, o but ky duo. Mot thou thoun thou thíot
cho cong ty tmu nhu dum phun duí díon) chou hun du íu thou
thíot cho cu nhun unh tu/ chí tu. Nhong ngooc íuí noo cu nhun
nhu dum phun bí mut tho díon thì duo cho thou thoun dut dooc íu
co íoí cho cong ty, do vun íu thíot huí do íuí cum gíuc cuy dung.
l60
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
Chïnh vì vuy, khu nung mo íuí dum phun chî ton tuí khí huí bon,
suo íun dum phun thut buí, vun gío tho díon cho nhuo.
1rong thoc to, noo phut dong dum phun tro íuí khong co
tïn híoo phun hoí, trong khí tu vun moon dou dum phun don thou
thoun, tu co tho co nhong ííon ho chïnh thoc hon, nho noí choyon
troc tíop. So co huí khu nung: tl) lhïu doí phoong to choí voí íy
do khong qoun tum don dum phun nou, t2) lhïu doí phoong íung
ngho y kíon cou tu vu xom xot íuí íy do dou don dum phun do vo.
Noo vuy, mot vong dum phun moí co tho dooc mo tro íuí vu co
khu nung dí don thou thoun.
l6l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
ChuJng ív
van hoa trong dam µhan thuJng mai
quoc te
Dum phun gíou cuc doí phoong trong cong mot non vun
hou von du íu víoc kho. 1rong dum phun thoong muí qooc to khí
cuc bon dum phun khuc nhuo vo chong toc, tíong noí, muo du, vo
cuc choun moc duo doc vu gíuo tíop, cong víoc gíuo tíop - dum
phun cung tro non phoc tup vu kho khun hon.
Cuí goc cou nhong phoc tup trong gíuo tíop - dum phun
qooc to chïnh íu vun hou. Vun hou o duy dooc híoo íu tup hop cuc
thuí do, so cum nhun, íoí co xo mu cong dong dun toc, qooc gíu
cong chíu xo, cong thoc híon mot cuch to dong hou. Vun hou íu
tong tho kot hop gíou cuc phop ong xo xu hoí choun moc, phoong
phup to doy, thuí do bíoo híon y nghì, to toong, tình cum dooc coí
íu doong nhíon trong phum ví mot cong dong mu noo íum truí so
bí íon un. Mot khí du dooc hình thunh, vun hou co soc song ríong
cou no, co tho troyon to doí nuy sung doí khuc vu tuo thunh troyon
thong. Co nhong troyon thong chong íum non so toong dong cho
cu nhun íouí tíon bo nho tính thun nhun vun, tình thoong yoo
dong íouí, tình yoo dut nooc qoo hoong xo so, yoo noí sính ru vu
nooí doong moí con ngooí chong tu... Nhong troyon thong do
khíon cho moí con ngooí khí booc qou bíon gíoí, don noí “dut
khuch qoo ngooí”, vun co cum gíuc con ngooí tu chî khuc nhuo
vo tíong noí, muo du, con con tím thì o duo cong nho nhuo. Song
noo chî co nho vuy, chong toí khong dum dou vun hou thunh mot
choong moc íon cho coon such nuy. Nhong khuc bíot vo vun hou
guy tro nguí trong gíuo tíop - dum phun íu mot thoc to.
l62
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
1.Nhung khac hict van hoa: phuong dong va phuong tay doi
chicu:
Díoo khong non íum trong khí bun vo vun hou íu dou ru
hình unh dính kíon vo vun hou. 1oy nhíon, cong khong tho pho
nhun so ton tuí khuch qoun cou huí nhom vun hou co bun tron tho
gíoí: vun hou thoo cho nghìu cu nhun tcou lhoong 1uy) vu vun
hou thoo cho nghìu tup tho tcou lhoong Dong). Doí chíoo huí
nhom vun hou nuy so gíop tu nhun bíot mot so cot moc vo vun
hou íum co so cho nhong khuc bíot trong phong cuch dum phun
thoong muí qooc to.
1.1. Cbo ngbia ca nban va cbo ngbia tap tbc
Cuc non vun hou thoo cho nghìu cu nhun íu cuc non vun
hou pho bíon o cuc qooc gíu nho My, Aostruííu, Cunudu, Nov
Zouíund, vu mot bo phun cou 1uy Ao. 1rong cuc non vun hou
nuy, moc tíoo tup tho ío thooc vuo moc tíoo cu nhun vu con ngooí
cu nhun dooc coí íu don ví hut nhun co bun cou xu hoí. Con ngooí
cu nhun dooc khïch ío song to do, chun thoc, thung thun, doc íup
ru qoyot dính vu doc íup hunh dong.
Cuc non vun hou thoo cho nghìu tup tho íu nhong non
vun hou pho bíon o Chuo u, Dong Ao vu Chuo My Lutính, noí
moc tíoo cu nhun chío so chí phoí cou moc tíoo tup tho. Cíu dình
vu noí íum víoc dooc coí íu don ví hut nhun co bun cou xu hoí.
Song co nghìu vo trong so hou hop, tïnh khíom ton, íích so íu doí
hoí qoun trong cho moí thunh víon xu hoí. Cu nhun khong dooc
tuch mình ru khoí tup tho, khong dooc boc ío doc íup bun thun
nho trong vun hou cho nghìu cu nhun.
lho hop voí cuc duc díom chong nhut cou huí nhom vun
hou noo tron, thunh víon cou nhom vun hou thoo cho nghìu cu
l63
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
nhun thoong troí hon trong phut mính sung cho, con thunh víon
cou nhom vun hou tup tho thoong troí hon o cuc no íoc tup tho
nho cho tuo, dích vo. Vo mut tum íy, víoc nhun munh vuo tïnh
hou hop trong cuc non vun hou thoo cho nghìu tup tho khíon
ngooí Chuo u nhuy cum hon vu tính to trong to doy vu hunh dong
hon ngooí phoong 1uy. Ngooí Chuo u cho y don qoun ho nhíoo
hon íu cho y don hop dong trong khí ngooí phoong 1uy íuí cho y
don hop dong nhíoo hon íu nghí thoc xu gíuo.
1.2. Co cbc tang bac:
Díom muo chot tho huí trong doí chíoo vun hou Dong-
1uy íu tïnh tung buc trong cuc moí qoun ho xu hoí thooc vun hou
lhoong Dong. o duy co so phun bíot ro Dong- 1uy, voí nhong
ngooí thooc vun hou phoong Dong nghíong vo phïu ton trong tooí
tuc, thum níon, díu ví vu qoyon íoc hon nhong thunh víon cou
vun hou phoong 1uy. o qoí mo qooc gíu, díoo nuy dooc tho híon
qou tính thun do cuo trut to, ky coong trong cuc xu hoí phoong
Dong. Vo mut íích so, cuc xu hoí phoong Dong íu nhong xu hoí
chío unh hoong cou Khong 1o vu mot so nhu tríot hoc phoong
Dong khuc, nhong ngooí cho rung ngooí tu sính ru von khong
bình dung, “con vou thì íuí íum vou, con suí o chou íuí qoot íu
du”. Huo qou, cong khong bíot non goí duy íu huo qou huy kot
qou íu ngooí dun thooc vun hou phoong Dong co xo hoong nïn
nhín, to kíom cho trong phong cuch gíuo tíop xu hoí thoo kíoo
“mot díoo nhín íu chïn díoo íunh” ttoc ngo Víot Num). Cho do
phong kíon lhoong Dong vì tho co do co so do ton tuí ío tho trong
íích so lhoong Dong. 1rong cuí co cho tung buc Çoun- 1hun-
lho- 1o, ngooí lhoong Dong du yon phun muy ngun num. Nuy
no tro thunh mot duo un vun hou tuc dong gun nho vo thoc íon
con ngooí, do íu so qoun tum don cho dong cou mình trong thung
qoun ho tooí tuc, díu ví, qoyon íoc ... trong gíuo tíop.
l64
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
1rong non vun hou phoong 1uy, do unh hoong cou nhong
díoo kíon íích so vu kính to xu hoí chí phoí tcuc hoc thoyot khuí
sung vu cuc cooc dí dun to Chuo Ao sung Chuo My to suo thoí duí
lhoc hong), ngooí tu co qoun níom: moí ngooí sính ru doo co
qoyon bình dung. Díu ví, vì tho, khong phuí íu yoo to chí phoí
nung no trong gíuo tíop. 1rong booí duo gup tíop xoc voí cuc duí
díon cou phoong 1uy, cuc mon do cou Khong 1o qou kho co tho
chup nhun nhong ví khuch khong chío qoy trooc Houng do bun
tríoo tnho tu du thuy khí xom phím “1o toong Loo go”), huy nhong
ngooí noí tho tíong “goí troí bung no, goí cho bung unh” ttíong
Anh: lt ruíns = 1roí mou tlt = no), nho trong mot cuo cou míong
cou ong noí toí, mot co do, khí toí con bo.
1.3. Tínb ky Ioat va tboi gian ra qoyct d|nb
Khong gíong nho o lhoong 1uy, noí cuc thong ío vun hou
cho phop cu nhun dooc to doy doc íup, dooc phun buc dong
nghíop, thum chï cu ong cho. Chuo u chío unh hoong suo suc cuc
ngoyon tuc cou Khong 1o vo 1rong- 1ïn- Lo- Nghìu, nghìu íu
trong thunh, thoc híon tron von nghìu vo, gío íong tín cou moí
ngooí, ton trong nhong gíu trí cou cong dong. 1rong gíuo tíop vu
dum phun thoong muí, yoo to nuy tuo ru so khuc bíot trong qou
trình ru qoyot dính. 1rong dum phun, cuc doí tuc Chuo u thoong
ru qoyot dính chum vì ho con phuí tïnh toun cho ky tCho bu
qounh moí num, ngooí bu num moí noí- 1oc ngo Víot Num) houc
con cun thoí gíun do thum khuo y kíon dong nghíop ngouí phong
dum phun, thum chï thum khuo y kíon to tro so chïnh cou cong ty
o chïnh qooc cuch xu díu díom dum phun co khí toí hung vun
dum.
l65
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
1.4. Vai tro coa Cbínb pbo:
Do u nh hoo ng co u tïnh tu p tho trong co cho vu n hou lhoong
Dong, Chïnh pho cuc qooc gíu Chuo u dong mot vuí tro ho tro
phut tríon rut íon trong hout dong kính dounh noí chong vu trong
dum phun thoong muí qooc to noí ríong, voí to cuch khong phuí
chî nho mot co qoun díoo phoí mu con voí to cuch mot co qoun
gíum sut. Chïnh híon toong nuy du dun toí cuí goí íu ¦upun lnc-
1ong Cong ty Nhut ßun. Chïnh pho cuc nooc Sínguporo, lndonosíu,
Hun Çooc cong dong vuí tro ho tro toong to trong thunh cong
kính to cou cuc qooc gíu nuy. o Víot Num, nhong thunh cong vo
kính to co dooc nho cong cooc doí moí kính to trong hon mot
thup ky qou íu nhong bung chong thoyot phoc vo vuí tro cou
Chïnh pho trong qoun íy vu díoo tíot non kính to qooc dun.
1ut nhíon o phoong 1uy, Chïnh pho cong dong vuí tro
díoo phoí thoong muí, nhong so cun thíop cou Chïnh pho thoong
bí nghí ngo vu dom íuí nhong boc boí, 1hut tho ví khí cuc tuc gíu
cou coon “Víot Num thoo hoong kong buy” tVíon nghíon coo
phut tríon qooc to Hurvurd) íuí dom cuí boc boí rut duc tho vun
hou phoong 1uy cou ho khí nghì vo so cun thíop cou Chïnh pho
do soy díon vo tình hình Víot Num. 1rongtho gíoí kính dounh
My, cuo noí “1oí íu duí díoncou Chïnh pho. 1oí don duy do gíop
cuc bun” íu cuo noí dou do mou mot tíong cooí. Cho nghìu cu
nhun íu cuí goc vun hou cou tíong cooí do. No cho thuy thuí do
buí xïch so cun thíop cou Chïnh pho vuo kính dounh.
2. TRUNG QUOC:
Nhuc don 1rong Çooc to trooc don nuy ngooí tu huy nhuc
don bu bo phun: 1rong Çooc íoc díu ttoc Cong hou Nhun dun
1rong Hou), Hong Kong tthooc díu, du dooc truo tru cho CHND
l66
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
1rong Hou trong thung 7/l997) vu Duí Loun. Mot so phun chíu
nho tho chî co y nghìu bíon gíoí díu íy. Vo tong tho, cuc gíu trí
vun hou chí phoí bu phun íunh tho nuy vun toong doí thoun nhut.
Co dun cou bu phun íunh tho nuy doo to huo íu con chuo cou mot
do qooc vun hou co duí, cou Khong 1o, ngooí ru doí trooc Chou
Cíoso 55l num. tkogor Axtoíí: l995). Khí dum phun voí ngooí
1rong Çooc, nhong vun do vun hou dooí duy dooc cuc nhu íy
íoun dum phun nhun munh:
2.1. Goanxi:
Counxí, tíong 1rong Çooc, co nghìu íu “qoun ho”. Counxí
íu mot trong nhong yoo to cun bun cou xu hoí 1rong Çooc. Counxí
buo hum mung íooí nhong qoun ho ríong chong chí phoí vu rung
booc con ngooí cu nhun trong cong dong vo to toong, tình cum,
vu nghìu vo. Nhong qoun ho nuy co tho dooc xuy dong tron co so
rung booc vo gíu toc, ngho nghíop, houc tình bun, dong níon,
dong khou, dong ííoo ... Chong co y nghìu khong chî íu qoun ho
tình cum don thoun mu íu nhong co so do gíop do nhuo khí cun.
1rong cooc song hung nguy, do íu so oo tíon cho nhuo trong hoong
íoí, vï do, co qoun ho voí ngooí bun vo o rup hut co tho gíop ngooí
tu mou vo do dung nguy cu khí vo híom, huy co qoun ho voí buc
sy co tho gíop ngooí tu nhun dooc so chum soc y to tot hon to
chïnh buc sy qoon bíot do. Houc, khí mot ngooí ho hung huy bun
bo thun thíot dung íum víoc trong mot co qoun co oy tïn vu nhíoo
duc qoyon duc íoí, ngooí tu co tho nho vu nhong ngooí ho hung
vu bun bo khí cun, vï do, xín víoc cho con chuo ho hung.
Khuí níom “gounxí” co tho do híoo doí voí ngooí Chuo u
noí chong, song khuí níom nuy doí khí kho híoo doí voí ngooí
lhoong 1uy. Duy íu tình hoong dooc noo trong coon “1rong Çooc:
So tuy gíuo tíop choo vun hou” t¦oun ßríck: l99l). ¦ohn, mot nhun
l67
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
víon ngouí gíuo Aostruííu du tong íum víoc tuí ßuc Kính. Suo khí
mun nhíom, ¦ohn vo nooc. Muc do o Aostruííu, ¦ohn cong co rut
nhíoo bun 1rong Çooc, song unh vun nho nhong ngooí bun ßuc
Kính. Vì tho, ¦ohn rut voí khí mot ngooí bun ßuc Kính víot tho buo
unh tu sup sung Aostruííu. ¦ohn khoo voí nhong ngooí bun 1rong
Çooc dung o Aostruííu díoo do. Nhong khong muy, ngooí bun
ßuc Kính cou ¦ohn íuí khong íuy dooc thí thoc vuo Aostruíí. Vu
¦ohn thuy thuí do cou nhong ngooí bun 1rong Çooc cou ¦ohn
bong nhíon bí thuy doí hun dí. Chuc chun phuí co díoo gì troc
truc gíou unh vu ho, ¦ohn boí roí vu khong híoo vì suo cu.
“Counxí” trong xu hoí vun hou 1rong Çooc íu mot phum
tro qoun ho mung tïnh muo suc toong thun toong uí dum du, gíop
nhuo khí cun,cho khong phuí kíoo qoun ho co dí co íuí, thoc
dong, “ong co chun gío thì bu tho chuí rooo”. Çoun ho co dí co
íuí tron thoc to chî íu so doí chuc. 1rong troong hop cou ¦ohn tron
kíu, thuí do cou nhong ngooí bun 1rong Çooc cou unh doí voí unh
thuy doí vì ho nghì ¦ohn co tho gíop ngooí bun ßuc Kính cou unh
íuy thí thoc vuo Aostruííu mu unh íuí khong gíop. ¦ohn du khong
íum thoo ngoyon tuc ong xo dooc coí íu doong nhíon thoo kíoo
“Counxí” trong phop ong xo vun hou 1rong Çooc.
2.2. Tbc dicn
1ho díon, thoo cuch híoo nom nu, íu hình unh tïch coc
cou mot cu nhun huy mot tup tho vo chïnh bun thun ho. Chïnh vì
tho, tho díon íu mot phum tro y thoc vun hou mung dum du muo
suc cho qoun. Cuí íu tho díon o noí nuy chou hun du íu tho díon
o noí khuc. Co nuh íy íoun gíuo tíop dum phun du thun rung dính
nghìu tho díon thì thut íu kho, boí vì kho mu co tho bíot dïch xuc
o tong noí tong cho tho díon chïnh xuc buo hum nhong tho gì, chî
bíot rung tho díon íu mot yoo to trong gíuo tíop dum phun, toy rut
l68
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
qoun trong nhong íuí rut do bí mut t!). Luí co ngooí thun rung hình
nho trong cuc nghíon coo vo gíuo tíop vun hou, ngooí tu chî nhun
munh tho díon nho íu not duc tho cou chî cuc non vun hou lhoong
Dong. 1uí suo ngooí lhoong 1uy íuí bí coí íu khong co hình unh
tïch coc vo chïnh bun thun ho: Ngooí My, vï do, cong co tho díon
nho but ky uí o duo.
Dong vuy, “tho díon” co trong tut cu cuc non vun hou to
Dong sung 1uy, chî nhong tho híon cou tho díon íu khuc nhuo
thoo phun bo díu íï vu vun hou. 1rong xu hoí vun hou 1rong
Çooc, tho díon gun voí oy tïn, unh hoong cou mot cu nhun, mot
tup tho thong qou “gounxí” . ¦oun ßríck tl99l: l29 - 30
)nhuc don mot troong hop “tho díon “ thoo nghìu nuy. Mot tho ky
cong ty gíoí thíoo cho ong cho mot ngooí tho díon 1rong Çooct
mot ngooí bun cou co tu) don do muc mot so doong duy trong co
qoun cong ty. Khí buo gíu thunh toun ngooí tho díon du co tình hu
gíu xoong dooí moc mut bung thunh toun thoc to, do thoo unh tho
díon gíuí thïch “gío tho díon” cho co bun tho kï dung íum víoc tuí
cong ty. Anh cho rung ong cho cong ty so khon ngoí co tho kï,
bun unh vì du goí y thoo dong ngooí, voí gíu ro vu so dunh gíu
cuo híoo qou vu so híoo bíot cou co tho kï. 1ho díon thoo nghìu
nuy buo hum mot cuí gì do thut mong munh, vì no khong pho
thooc vuo cho tho cou tho díon mu vuo khuch qoun ngooí khuc.
1rong troong hop vï do ngooí tho díon noo ngooí tho díon íum
víoc qou kom, nhong íuí doí tíon tho íuo qou cuo chung hun, thì
choyon gì so xuy ru cho ngooí gíoí thíoo: Chuc chun so mut tho
díon vì du gíoí thíoo nhum ngooí.
1ho díon íu mot yoo to gíuo tíop mung tïnh xu hoí. Con
ngooí trong cooc song gíuo tíop hung nguy cong nho gíuo tíop
dum phun thoong muí íoon íoon thum gíu vuo qou trình doy trì vu
truo nhun tho díon trong khí gíuo dích. 1rong xu hoí vun hou
l69
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
1rong Çooc , khong phuí co khon nhuo íu truo tho díon cho nhuo.
Dong íu cho ngooí kho, khon ngooítdo íuy íong cong rut kho). Khí
dou ru íoí khon uí do, cun trunh dou ngooí dooc khon vuo tình
hoong kho xo, vì phun buc íoí khon thì khong moon mu chup
nhun íoí khon thì íuí íu khíom nhu thoo qoun níom vun hou cou
ngooí 1rong Çooc.
1ho díon cong con íu mot yoo to gíuo tíop dum phun mung
tïnh cu nhun. Vo phoong díon nuy, tho díon gun nho dong nghìu
voí dunh do tcu nhun) cou cho tho gíuo tíop dum phun. Mot
ngooí dooc coí íu co tho díon khí dooc cong nhun íu doc do, trong
thoc vu thung thun. Noí cuch khuc, tho díon gun voí to cuch duo
doc cou ngooí gíuo tíop dum phun. 1rong ngoon to ííoo vo gíuo
tíop - dum phun qooc to, cuc vun do dot íot, mou chooc , íou gut,
gíu doí, tho hun trong dum phun thoong muí qooc to, cot do dut
dooc moc tíoo íoí nhoun cho chî ríong mình dooc phum tro hou
trong cuc phun vo qoun ho gíou gíuo tíop - dum phun voí duo doc
thoong muí. 1ho díon, vo phoong díon nuy, íu mot cuí gì do houn
toun khong mong munh, houn toun pho thooc vuo cho tho gíuo
tíop, dum phun, vu chî bí mut khí cho tho gíuo tíop- dum phunví
phum cuc tíoo choun duo doc. 1oy vuy, mut tho díon trong phum
ví nuy thut rut kho íuy íuí.
1rong xu hoí vun hou 1rong Çooc, tho díon íu cuí thoong
dooc nhuc don cong khuí. Chïnh vì tho, co nhu nghíon coo cho
rung tho díon o 1rong Çooc mung tïnh xu gíuo bon ngouí thoong
ngouí) hon íu vun do thooc noí tum thoong noí) . Co nhong vun do
doí voí ngooí phoong 1uy thì gun voí nhun thoc duo doc tdong /
suí), con o 1rong Çooc gun voí tho díon tvính / nhoc). Dong buo
gío vo tình huy hoo y íum íum chum don tho díon cou phuí víon
huy phuí doun 1rong Çooc. So mut tho díon do íu “cuí hon cou to
thun” cho thoong vo dum phun.
l70
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
2.3. So kínb trong doi voi ngooi cao tooi
Co ío thunh du thunh qou qoon thooc voí ngooí Víot cuc
cuo thunh ngo co hình thoc um thunh Hun - Víot : “kïnh íuo duc
tho” , houc cuo thunh ngo thoun Víot :” yoo tro thì tro don nhu.
1rong gíu thì gíu do tooí cho” . Cong nho ngooí 1rong Çooc, kïnh
trong ngooí gíu íu mot not vun hou troyon thong cou ngooí Víot.
1rong gíuo tíop - dum phun ngooí 1rong Çooc xom tooí tuc íu mot
yoo to qoyot dính phong cuch ngon ngo, cuch xong ho mu ho so
chon. 1ruí íuí , trong xu hoí vun hou phoong 1uy tooí tuc khong
phuí íu yoo to qoun trong trong gíuo tíop dum phun. Nhong cuo
hoí duí íouí nho “ong/ bu num nuy buo nhíoo tooí roí u:” íu cuo
hoí khong co cuí díu ví tuo so thun mut gun goí trong gíuo tíop
dum phun o phoong 1uy.
Chong toí ttuc gíu ) du qoun sut thuy tron cuc toyon xo
díon ngum o ßoston tHou Kì) co cuc hung gho gíunh cho ngooí
gíu dut o cho tíon íoí nhut cho víoc íon xoong xo, nguy phïu suo
boong íuí. Nhong cuc hung gho uy nhíoo khí bí bo trong thum
chï khí tron xo co ngooí gíu. Khong uí moon nghì mình íu gíu vu
ngoí vuo cho dunh cho ngooí gíu. Hình nho trong vun hou phoong
1uy, dum nghì vo ngooí khuc íu du gíu íu díoo “qou phum thoong”
, nhut íu doí voí pho no. 1rong tíong Anh, ngooí tu du phuí tuo ru
mot to trong tïnh gíou Mrs tbu) vu Míss tco), íu Ms do “tro hou”
doí toong. Chung dooc un thít un xoí, cong dooc cuch goí cho
ngooí tum íong!.
2.4 Nbong Ioo y kbac
Ngouí nhong vun do tron, khí gíuo tíop - dum phun voí
ngooí 1rong Çooc, cong cun íoo y cuc díoo suo duy:
∗ Co híoo bíot vo 1um gíuo tLuo gíuo/ Khong gíuo/ l hut
gíuo) íu nhong ton gíuo du cum ro suo trong cooc song vun hou
l7l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
1rong Çooc to hung ngun num nuy vu vun con unh hoong munh
mo trong cooc song vun hou híon tuí, nhut íu o Hongkong vu Duí
Loun. Kíon thoc vo tum gíuo so gíop íy gíuí mot so nghí thoc vu
doc tín cou ngooí 1rong Çooc trong choun bí vu tíon hunh dum
phun.
∗ 1rong xu gíuo , cuí but tuy íu co chî vun hou pho
bíon. Song trong tíop xoc voí ngooí hon tooí, nhut íu o Duí Loun,
co tho num tuy phuí, dong tuy truí boc tuy phuí , dou íon ngung
ngoc, dong thoí hoí coí duo. Hong Kong du tong íu trong tum
thoong muí qooc to, noí co dun du ït nhíoo ngooí bí “ qooc to
hou” song mot co chî nho vuy vun dooc chuo don nong nhíot vì
no cho thuy so nhon mình, kïnh trong vu nhu nhun cou tu.
∗ Dong buo gío but ngooí 1rong Çooc phuí to choí thung
thong. Khí to choí, ngooí 1rong Çooc, nhut íu ngooí 1rong Çooc
íoc díu , thoong noí “díoo nuy but tíon” houc “víoc nuy kho íum”.
∗ Ngooí 1rong Çooc tíoc díu) co thoí qoon vun hou íu
vo tuy khí chuo mong huy chíu tuy. 1u huy vo tuy dup íuí ho.
3. NHAT BAN
Nhut ßun íu coong qooc kính to íon tho huí tron tho gíoí,
suo My vu íu qooc gíu dung co duo to íon o Víot Num. Noo trong
phut tríon kính to, Nhut ßun íu mot híon toong doc duo, tuo non
cuí mu cuc nhu phun tïch kính to goí íu “so ky díoo Dong u”, thì
trong gíuo tíop dum phun, Nhut ßun cong co mot phong cuch
ríong rut doc duo. lhong cuch gíuo tíop cou dum phun Nhut khuc
hun so voí nhong qooc gíu íung gíong gun goí vo tum íy vu díu íy
doí voí Nhut ßun nho 1rong Çooc, 1ríoo 1íon, vu cung khuc xu so
voí phong cuch dum phun phoong 1uy. Vì vuy, trong nhong num
l72
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
vou qou, nhíoo cong trình nghíon coo vo gíuo tíop choo vun hou
tcross-coítoro commonícutíon) du do cup rut munh don híon toong
“phong cuch gíuo tíop dum phun Nhut ßun”.
3.1. Tatc Sbakai
1íong Nhut, Ta|c nghìu íu tho buc tron dooí, Sha|aí íu xu
hoí. 1uto Shukuí íu xu hoí tung buc.
Noí chong cuc xu hoí vun hou Chuo u doo íu xu hoí tung
buc. 1rong cuc xu hoí do, hout dong gíuo tíop dum phun doí hoí
phuí tïnh don qoun ho tho buc. 1rong qoun ho gíuo tíop hung
nguy, qoun ho tho buc do cuc yoo to tooí tuc, díu ví, trình do hoc
vun vu gíoí tïnh chí phoí. 1rong dum phun thoong muí, yoo to chí
phoí qoun ho tho buc íu tum co cong ty, oy tïn cu nhu dum phun
huy cou doun dum phun, houc qoun ho uí íu ngooí bun, uí íu
ngooí mou. 1rong dum phun, ngooí mou íu ngooí co qoyon doí
hoí, khuch hung íu “thoong do”, vu ngooí bun co thuí do chíoo
íong ngooí mou.
1rong xu hoí vun hou Nhut ßun, do con íu qoun ho Oyubon-
Kobon tthuy tro). Çoun ho nuy co goc ro to thoí phong kíon cou
xu hoí Nhut ßun tll85-l868). 1rong tíong Nhut, “oyu” co nghìu
íu “chu mo”, vu “ko” co nghìu íu “con”, nhong “oyubon-kobon”
íu com to chî qoun ho thuy tro, vu suo nuy no dooc dong do chî
qoun ho cho tho. Ngooí cho íoc duo íu ngooí duy víoc cho tho, íu
thuy. 1rong cuc cong ty Nhut híon nuy, ngooí tho cu, ngooí duy
víoc vun íu ngooí rut co oy tïn, noí mot cuo bung muy cuo cou
ngooí khuc. Mot kíoo qoun ho tung buc khuc íu qoun ho “Sumpuí-
Kohuí” tthum níon), trong do “Sumpuí” íu ngooí co thum níon
cuo, “Kohuí” íu ngooí co thum níon ït hon. Sumpuí chî buo kính
nghíom cho Kohuí vu dup íuí, Kohuí bo qou nhong díom yoo cou
Sumpuí.
l73
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Çoun ho Sumpuí- Kohuí co khí koo duí don cu doí ngooí.
Cong gíong nho qoun ho Oyubon- Kobon, Sumpuí- Kohuí íu qoun
ho mu thunh cong huy thut buí cou cuc bon doo unh hoong don
phïu bon kíu, gun gíong nho kíoo “xuo chung ho uí” trong xu hoí
vun hou Víot Num.
3.2. Amac
¬mac co nghìu íu dom boc íun nhuo, toong thun toong uí.
Amuo íu nop song vun hou xout híon trong boí cunh íích so cou
mot xu hoí dut chut ngooí dong, phuí cong nhuo chíu xo ngoon tuí
ngoyon ït oí do cong ton tuí. Nhu Nhut ßun hoc ngooí My Díunu
kovíund tl985) khí so sunh vun hou Nhut ßun- phoong 1uy gíuí
thïch: Amuo íu mot khuí níom vun hou khong tho dích troc tíop
sung tíong Anh. Amuo co tho vï nho tình cum cho cho, buo dong
cou ngooí mo dunh cho con vu so buo vïo tín toong cou ngooí con
dup íuí dunh cho ngooí mo. 1rong gíuo tíop hung nguy, bíoo híon
cou Amuo íu thuí do ou ngot cou ngooí Nhut voí nhuo vu so do
chong trooc nhong ngooí nooc ngouí, nhong ngooí mu ho khong
co qoun ho Amuo. Amuo bíoo híon munh nhut trong cuc moí
qoun ho gíu dình, cong dong, cong ty. Chïnh vì Amuo mu ngooí
tu thoong huy noí don mot kíoo hình muo cong ty kíoo Nhut ßun,
hình thoc cong ty noí moí ngooí coí nhuo nho thunh víon mot gíu
dình. Vu thum chï cu Nhut ßun cong dooc ngooí tu goí íu mot
“¦upun lnc.” t1ong cong ty Nhut ßun)
1rong gíuo tíop vu dum phun, ngooí Nhut buo gío cong co
gíuí doun xu gíuo íum qoon, buy to mong moon híoo bíot íun
nhuo, qoun ho, íum un íuo duí, cho khong dí thung vuo víoc nho
ngooí phoong 1uy. Cun nho thunh mot cong thoc dum phun thoo
kíoo Nhut ßun, do íu dum phun qou bon gíuí doun: tl) gíuí doun
muo duo, íum qoon, t2) Cíuí doun vuo víoc dou tron co so híoo
l74
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
bíot íun nhuo, t3) gíuí doun thoyot phoc, t4) gíuí doun thou thoun,
ky kot. 1hum chï, trong gíuo tíop hung nguy, ngooí Nhut cong
khong “vuo do thung”. Mot ngooí Nhut sung hung xom moon cuí
xong, unh tu cong but duo to nhong choyon khuc choyon moon
cuí xong trooc khí booc vuo cho do chïnh. Mot vuí tríot hoc ngon
ngo phoong 1uy du so dong thoc to vun hou nuy do thoyot mính
vo “phop to doy hình xoun oc cou ngooí phoong Dong” cou ho.
Amuo íu mot bun suc vun hou co cuí gì do gun nho cuí
nop “un trong noí, ngoí trong hoong”, do khoí “dooc íong tu xot
xu íong ngooí” trong nop song vun hou Víot Num. Dong íu, trong
gíuo tíop dum phun thoong muí, ngooí mou co íoí tho cou “thoong
do” dooc to do íou chon chut íoong vu gíu cu hung hou, dích vo
thoo nho mong moon. Nhong bon cunh cuí to do uy íu y thoc vo
Amuo, y thoc truch nhíom ngum phuí xom xot qoyon íoí, íoí nhoun
mu ngooí bun xong dooc hoong. Dum phun thoong muí thoo phong
cuch Amuo Nhut ßun vì tho vo ngoyon tuc, khong mung muo suc
sut phut bung moí gíu vu moí cuch.
3.3. Wa
Va, tíong Nhut, co nghìu íu hou. Do gío vu, trong gíuo
tíop dum phun, ngooí Nhut rut nguí to choí thung.
A u
Cío hou
Ngooí Nhut co toí l6 tmooí suo) cuch khooc to khong
dong cho khong mu vun co nghìu íu khong t¦ohn Cruhum &
Yoshíhíro Suno: l9993). Dooí duy íu mot vuí dun chong:
- í’íí chcc| í| and do vha|cvcr í can ¹Toí ·c |ícm |ra íaí
va ·c co gang hc| ·uc)
l75
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
- í’ íí do ma, bc·| af|cr dí·cu··íng ví|h m, ·cníor
cxccu|ívc ¹Toí ·c co gang hc| ·uc ·au |hí |rao doí voí ·cp cua
|oí.
- í’íí |hín| abou| í| ¹Toí ·c ·u, nghí vc van dc na,)
- í’íí handíc í| |hc bc·| í can ¹Toí ·c xu í, van dc na,
bang hc| |ha nang cua mính)
- í|’· vcr, díffícuí| ¹Chu,cn na, |ho íam)
- í’íí con·ídcr í| ín a forvard íoo|íng mancr. ¹Toí ·c xcm
xc| van dc na, |hco huong nhín vc |uong íaí)
- í’íí ma|c an cffor| ¹Toí ·c |hu xcm)
Cong nho Amuo, \u íu mot gíu trí vun hou dooc dunh gíu
cuo trong xu hoí Nhut. Ngooí tu dunh gíu cuo so hou hop, co khí
íu nïn nhín, thoo kíoo cot suo cho kïn tron bon dooí, voí vo to
trong gíu dình tChong gían |hí vo íam íanh; \ícng cuoí |um |ìm
rang: ¬nh gían gí·) don ru ngouí xu hoí tLoí noí chang ma| |ícn
mua; Lua íoí ma noí cho vua íong nhau.) 1hum chï trong xong
dot y kíon t\o| cau nhín ía chín cau íanh) nho trong xu hoí vun
hou Víot Num.
A u
1rong gíuo tíop - dum phun, chïnh cuí y thoc vo \u cou
ngooí Nhut khíon cuc nhu dum phun phoong 1uy thoong huy
thun phíon vo so kho khun trong tho nhun thong tín phun hoí to
phïu Nhut. lhïu Nhut hình nho chî phun hoí y kíon suo khí do
dính phun hoí cho doí phoong du dooc bun buc, thong nhut thouí
muí trong noí bo ho. Doí voí cuc nhu dum phun phoong 1uy, so
khong co tïn híoo phun hoí toc thoí to phïu ngooí Nhut suo khí
l76
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
dum phun íu dong nghìu voí so to choí. Nhong nhíoo khí so thut
khong hun íu nho vuy.
Co nhong cuí gì do gun nho “vun so khoí duo nun” trong
moí qoun ho gíuo tíop dum phun voí ngooí Nhut. Mot khí du co
qoun ho bun hung, ngooí Nhut moon co Nagai Tsokiai, tíong
Nhut, Nuguí íu íuo duí, 1sokíuí íu qoun ho, tình cum bun bo.
Nuguí 1sokíuí íu mong moon qoun ho íum un íuo duí.
3.4. Honnc va Tatamac
Nho tron du trình buy, ngooí Nhut dunh gíu cuo so hou
hop, co khí don moc khíon ngooí gíuo tíop, nhu dum phun qooc
to sunh soí khí dong trooc so chïnh chun cou ngooí Nhut vun phuí
to dut cuo hoí da, ía ·u chan |hanh ha, |huc ·u chì ía buc man
|hoí tDíunu kovíund, l985). Duo íu Honnc tso thut bon trong)
vu duo íu Tatcmac tso thut bon ngouí) vu ííoo huí cuí so thut do co
trong khop íon nhuo khong. 1rong gíuo tíop vu dum phun voí
ngooí Nhut, chî bum íuy Tatcmac tso thut bon ngouí) thoí thì
khong do vì cuí chïnh tu cun íu Honnc tso thut bon trong) cou
cooc gíuo tíop dum phun.
A u
Honno
Duo íu Honnc trong cuc phut ngon suo:
- Do no| hc·í|a|c |o cxprc·· ,our ovn opíníon tDong
nguí buy to y kíon ríong cou bun).
- |íca·c drop b, m, hou·c an, |ímc tko qou nhu toí choí
but ky íoc nuo cong dooc).
l77
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
1rong mot xu hoí vun hou íuy cho Hou íum trong, ngooí
noí chî noí cuí ngooí ngho thïch ngho. ßuy to y kíon ríong: Co
dong thut íu ngooí noí moon ngho y kíon ríong: Vu íoí moí cou
míong cou ngooí Nhut tro qou nhu toí choí but ky íoc nuo cong
dooc) co dong íu íoí moí: Co dong íu íoc nuo cong dooc:. 1hut ru
nhong phut ngon vou trïch co cuí gì duy gíong nho cuo “Anh/ chí/
Ong/ ßu dí duo duy:” trong gíuo tíop vun hou ngooí Víot. Khí phut
ngon, ngooí noí qoun tum don nghí thoc hon íu noí dong phut
ngon.
1oong to duo íu Honnc trong cuc phut ngon suo:
- í am |hc prc·ídcn| of a vcr, ·maíí compan, t1oí íu cho
tích mot cong ty rut nho).
- í hoíd a vcr, ín·ígnífícan| po·í|íon t1oí gío mot choc vo
rut nho).
- í am no| vcr, confídcn| í can do í| t1oí khong chuc íum
íu toí co tho íum dooc díoo nuy).
- í am ·urc í can no| do |hí· ¡ob vcr, vcíí t1oí chuc chun
íu toí íum víoc nuy khong dooc thuo íum).
A u
ko rung, khong tho cun co vuo nghìu don cou cuc phut
ngon vou dun, nghìu íu cun co vuo cuí vo ngon ngo dooc trình
buy, dooc boc ío nho mot 1utomuo, do xo íy thong tín trong cuc
tình hoong gíuo tíop, dum phun cuc phut ngon tron... 1hoo cuc
nhu Nhut ßun hoc, cuc phut ngon kíoo nuy co ngoon goc to so
khíom nhoong, íu not tïnh cuch vun hou troyon thong cou ngooí
Nhut. Chong rut do guy híoo íum nhut íu khí ngooí ngho íu ngooí
phoong 1uy, íu ngooí co cuch gíuo tíop vun hou khuc hun, nhong
l78
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
ngooí co tho co nhong phut ngon kíoo nho: “1oí co mot cong ty
rut íon”, “1oí rut to huo vo...”
3.S. Naniwabosbi
1íong Nhut, Nunívu íu ton goí co cou Osuku nguy nuy,
ßoshí íu gíong noí. Cíuo so Hítomí Musohuru, thooc Duí hoc Lotton
tVoong Çooc Anh) ghí gíuí thïch khuí níom nuy trong phíoo thum
do nho suo: Nunívuboshí íu cum nhun vo gíu trí tình bun, so cun
nhuc vo duo íy do dí don qoyot dính co khí guy thíot huí cho cu
nhun mình.
1rong dum phun, Nunívuboshí íu so tun tình cong cup
thong tín cou ngooí bun. Ngooí bun míoo tu chí tíot cuí ho co vu
díoo ho cun do ngooí mou xom xot vu qoyot dính. Ngooí bun
khong phun doí, cong khong yoo cuo ngooí mou gíuí thïch qoyot
dính cou ho. Çou trình truo doî thong tín houn toun íu mot chíoo,
to ngooí bun don ngooí mou.
3.6. No Tataki Üri
1íong Nhut, Ta|a|í íu gío cuo dunh so , Urí íu bun. ^o
Ta|a|í Urí íu phoong thoc bun hung bung cuch noo gíu thut cuo
roí bun voí gíu hu hon nhíoo. Duy íu cuch thoc bun hung cou
nhong ngooí bun chooí rong tron doong pho Nhut trooc kíu non
duy con dooc goí íu phoong thoc bun chooí. 1rong dum phun,
ngooí Nhut cong up dong phoong thoc bun chooí trong dum phun
gíu.
3.7. lsbin- Dcnsbin
í·hín- Dcn·hín, trong tíong Nhut, co nghìu íu gíuo tíop
l79
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
khong bung íoí, thoo nghìu tïch coc cou to nuy. Híoo mot cuch
don gíun, lshín- Donshín co nghìu íu so ím íung, nhong khong co
nghìu íu phun doí.
3.8. Ncmawasbi
1íong Nhut, ^c íu ro, \ava·hí íu von trong. “Coc ro co
suo bon thì cuy moí xunh tooí”, íu mot cuo thunh ngo cou ngooí
Nhut.
1rong dum phun, ngooí Nhut ío trooc choyon gup go, thuo
íoun y dính cou mình voí ngooí khuc. Cuí díon ru tron bun dum
phun co khí chî mung tïnh tho toc, thong qou nhong gì du dooc
thong nhut.
3.9. Sbinyo
1íong Nhut, Shín,o íu so tín nhuo, gun root, chï tình voí
nhuo vu ro nhuo dí... dunh chon. 1hoo con so cong bo, chí phï
hung num cho voí vo nhuo nhot trong gíuo tíop vu dum phun o
Nhut chíom toí l,5% tong tho nhup qooc noí tCNl) trong khí chí
phï cho qooc phong hung num chî tíoo ton co 0,9% cou CNl
t¦ohn Cruhum & Yoshíhíro Suno: l995). Cíuo tíop - dum phun co
nhuo nhot, tung qou do bíoo ío tình thun íu nop song vun hou xout
phut to mot xu hoí trooc duy nghoo vo vut chut.
4. HOA kY
Hou Ky tton goí duy do : Lío n ßung Hou Ky , huy Ho p
cho ng qoo c Hou Ky ) íu mo t qoo c gíu tro , xou t thu n to ngoo n
go c thoo c díu.
l80
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
Ngu y l2/l0/l942, nhu hu ng hu í ngoo í y Chrístophor
Coíombos, nhun dunh Çooc voong 1uy ßun Nhu, du dut chun
íon Chuo My, noí ong toong nhum íu un Do. ßuy num suo, nhu
hung huí xo líorontíno ton íu Amorígo Vospoccí du don cou song
Amuzon, Num My vu xuc mính duy íu mot chuo íoc moí, cho
khong phuí íu un Do nho Chrístophor du íum toong. Num l507,
cun co vuo nhun dính cou Amorígo Vospoccí, nhu díu íy ngooí
Doc Murtín \uídsoonmooííor du dut ton cho chuo íoc moí dooc
phut híon íu Amorícu t1hoo ton cou Amorígo). Vu cong ko to do,
qou trình thooc díu hou Chuo My but duo. Cuc coong qooc Chuo
Ao cunh trunh nhuo do doí trong cong cooc toyon bo cho qoyon
íunh tho vu thunh íup cuc thooc díu moí o Chuo My. Don cooí tho
ky XVll, so phut tríon cou cuc nooc to bun ßuc My du chum ngoí
cho cooc chíon trunh gíunh doc íup cou mooí bu xo thooc díu
thooc Anh o ßuc My. 1hung 7/l776, toyon ngon doc íup cou
nooc My dooc thong qou vu num l783, Anh ky Híop ooc lurís,
chïnh thoc cong nhun doc íup cou My.
1o mot nooc cong hou tro tooí tgom l3 tíoo bung khoí
ngoyon), nguy nuy Hou Ky tro thunh mot qooc gíu rong íon gom
50 tíoo bung, mot síoo coong kính to tho gíoí. Do íu kot qou cou
qou trình khuí houng mo dut, mo rong bíon gíoí, phut tríon kính
to cou chïnh ngooí dun My cong thom nhong thoun íoí vo mut díu
íy cou nooc My tcuch xu cuc trong tum xong dot cou tho gíoí). Suo
Duí chíon tho gíoí tho Nhut, My noí but íon tro thunh mot gu nhu
gíuo, mot cho no cou cuc coong qooc thung trun Chuo Ao. Suo
Duí chíon tho gíoí tho huí, My tro thunh qooc gíu dong duo phoong
1uy vo kính to.
A u
Nhu tríoo pho My
Chuo Ao du phut híon ru cuí gì moí - nhu tríoo pho My.
l8l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Ong tu sung Chuo Ao voí toí tíon duy up, ong dí do duy nhìn
khup, mom ngum xì gu. Ong gu con guí cho cuc ví cong huo
khong xo dïnh toí. Ong sum thum, mou cuc boc hou, toong, such
híom, íuo duí, ngho thout dop nhut vu xuo nhut, mou chî do mu
mou. Ong nung do nhong ngooí boon bun ngho thout, nhong tuy
phu sun song so, nhong ton bíp bom, nhong chun ngho sy, vu
nhong ko íum gíu nhong ío mot doc trong do go moí. Ngooí tu vo
trunh bíom hou ong, ron ong- nhong ong mou ííon. Nhíoo khí ong
khong ngo ngoc tro con nho vo ngouí, nhong don gíun chî íu ong
bun víoc, íuí íum qou nhíoo tíon, khong bíot tíoo ru suo, chî co y
nghìu ío mo vun mính íu cuí gì do cun phuí mou khí co vï trong
toí. Doí khí, nho luoí Morgun, ong bíot ro mình mou cuí gì, doí
khí khong bíot. Lum íoc, ong bí íou. Nhong cooí cong, do mou
dooc cong don My, vu nhíoo do nho tho íum tung so hoong tho
vu phoc íoí cou nhun dun.
Noí duy cong mo rong mot cuch íu íong y níom My vo
cong íuo vu tíon. Nhong buc duí co pho- toyot duí du so doo cho
rung gíuo nho tho íu chou do. kut nung dong trong cooc doí íum
íong, nhong khí du co tíon, ho cong khong chío ngoí yon mot cho
mu nghî ngoí hoong íuc. Dong tíon khíon ho duy dot, vì noo
khong bíot dooc but kì díoo gì khuc nou thì ho cong bíot dooc tíon
íu qoyon oy. Ho sính ru nghoo kho, chío kíop dun don. Nuy ho co
tho do tíon ru mou cong huo cho con guí, noo ho moon, khong co
choc tooc qoï phuí nuo ho co tho mou cho bun thun. Nhong co
tíon cong phuí íum gì cho!.
tStophon ßonot tl898- l944), phong thoo bun dích cou
Hoo Ngoc, NXß 1ho gíoí, l995).
A u
Doun míoo tu nhu tríoo pho My tron duy íu cou nhu vun
My ßonot dooc nhíoo ngooí cho íu mot boc chun dong nhu tríoo
l82
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
pho My díon hình. Song, nhong hình unh dính kíon vun hou
nhíoo khí chî co gíu trí thoong thoc nhíoo hon íu gíu trí ong dong
trong hout dong thoc tíon. Kho co tho co nhu tríoo pho, huy nhu
dum phun duí díon cho nhu tríoo pho nhíoo tíon don moc “khong
bíot tíoo ru suo, chî co y nghì ío mo vun mính íu cuí gì do khí co
vï trong toí”. Chun dong nhu tríoo pho My thoo míoo tu cou ßonot
qou íu “kho khuo qou, nguy ngo qou, chî bíot “tíoo” thoí, chung
bíot gì”, gíong nho mo tïp nhun vut íung mung trong tho Xoun
Díoo trooc Cuch mung tChî bíot yoo thoí chung bíot gì). Nhong
yoo thì con íu dooc, con co moc dïch, cho tíoo thoo kíoo tru tíon
cho cu kíoo vo trunh bíom hou mình thì thut hot cho noí.
1rong thoc to, to Duí chíon tho gíoí íun tho 2, nooc My du
tro thunh mot trong nhong qooc gíu hung duo vo nghíon coo kính
to vu qoun trí kính dounh. kíong vo nghíon coo dum phun thoong
muí qooc to, nhong thup ky cooí cou tho ky XX, ngooí My co
nhíoo thunh too moí. Ngooí My nghíom toc nhìn íuí mình trong
moí qoun ho íum un voí cuc doí tuc cou ho. Dooí duy, xín trình
buy so íooc nhong “rot kính nghíom” cou cuc nhu phoong phup,
chíon íooc vu such íooc dum phun My thoo cuch nhìn cou ho.
Cuc vun do dooc noo dou tron co so so sunh doí chíoo cuch hunh
ví vun hou trong houn cunh gíuo dích ííon vun hou, ííon qoyon íoí
vu ííon moc dïch.
4.1. So kbao nbong ngbicn coo vc dam pban trong nbong nam
gan day o My.
4.1.1. Tbo tìm mot Iy giai
Co tho noí nhong thup ky cooí cong cou tho ky XX du
chong kíon so mo rong cou nhong nghíon coo vo dum phun.
Ngoyon nhun cou so no ro uy co tho nhíoo, nhong co tho díom ru
l83
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
mot so ngoyon nhun co bun du dun don híon trung nuy:
∗ So kot thoc cou chíon trunh íunh tCoíd vur) du tuo ru
mot cuí tho phuo nho nhom cho cuc gíoí chïnh trí vu kính dounh
von rut nhuy bon voí thoí cooc. Ngooí tu doong nho vo ío ru mot
díoo “khon khong qou nho, khoo khong qou íoí”. Nhong ko to cho
mình íu munh cong to moon co mot trut to tho gíoí tuo ru to so hou
gíuí cuc qoyon íoí xong dot thong qou dum phun cho khong phuí
thoo kíoo ru íonh, up dut. Khong tho dong song dun vu vo íoc do
noí choyon voí nhuo. 1ron qoí mo toun cuo vu tong kho voc xout
híon xo tho íuy doí thouí thuy cho doí duo houc bíon buí chíon
troong thunh thí troong.
∗ Xo tho hoí nhup, xo tho kho voc hou vu toun cuo hou
íu xo tho chong cho mot tho gíoí kính to mu khong co mot qooc
gíu nuo ko cu My, gu khong ío vo kính to, co tho ton tuí mot cuch
houn toun doc íup, khong chío but ky unh hoong nuo to bon
ngouí. 1rong moí qoun ho kính to toong tuc do, dum phun tro
thunh cong co do tìm kíom gíuí phup xuy dong, trunh tuc dong
tíoo coc houc phu houí cou houn cunh khuch qoun trong chong
moc co tho.
∗ Xo tho choyon sung kính to thí troong tron qoí mo
toun cuo suo so sop do cou Líon Xo co vu so tun ru cou cuc non
kính to tup trong ko houch hou o Dong Ao íum cho hout dong thí
troong tron qoí mo toun tho gíoí tro non nhon nhíp hon, sun sính
ru cuc moí qoun ho boon bun duy duc hon. 1rong cuí thí troong
rong íon vu duy but truc do, nhu dounh nghíop, o but ky tum co
nuo trong but ky íình voc nuo, cong doo cun dum phun, ït ru íu do
tìm híoo doí phoong, tìm khu nung vu co hoí íoí nhoun, noo khong
phuí íu do toí du hou íoí nhoun.
So ky díoo Dong A , thoo cuch noí cou cuc nhu kính to
l84
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
hoc híon duí, du dong gop vuo víoc íum noí troí vuí tro cou non
vun hou Chuo u noí chong vu vun hou dounh nghíop Chuo u noí
ríong vu co unh hoong don nho cuo nghíon coo gíuo tíop vu dum
phun doí voí cuc qooc gíu thooc kho voc nuy. Du xout híon nhong
cong trình nghíon coo vu phun tïch kính to noí vung íon tíong noí
cou Chuo u, mot tíong noí duy bun íình vu to tín, duy to huo vo
troyon thong vun hou íuo doí vu vo nhong thunh tïch trong tung
troong kính to khíon cho phoong 1uy khong tho xom thoong.
Xout phut to nhong ngoyon nhun tron, cuc cong trình
nghíon coo vo dum phun xout bun o My trong nhong thup ky vou
qou xouy qounh:
tl). Cuc vun do o bình díon íy thoyot vo dum phun tron
moí phoong díon, trong do co dum phun chïnh trí vu dum phun
kính to thoong muí íu nhong vun do thon chot,
t2). Cuc vun do vo ky thout dum phun tron moí phoong
díon dooc nghíon coo tíon khu thí don nghíon coo khu thí, choun
bí dum phun, tíon hunh dum phun, kot thoc dum phun, gíuí qoyot
cuc vun do suo dum phun,
t3). Cuc vun do kính nghíom dum phun, o moí cup do, to
dum phun o moc so cup dooí nhong nhun do ngo nghình nho:
“Hoong dun dum phun cho nhong ko duí kho” don nhong cong
trình tum co dong íum tuí ííoo gíung duy o khou kính dounh cou
cuc troong Duí hoc íon tnho Hurvurd, Ml1),
t4). Cuc vun do qoun ho gíou dum phun voí íout, voí duo
doc kính dounh, voí thum vong cu nhun vu voí cuc phoc íoí xu
hoí khuc bíot trong cuc xu hoí khuc nhuo,
t5). Cuc vun do thooc phum chut, nung íoc, to cuch vu do
tín cuy cou cu nhun cuc nhu dum phun.
l85
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
4.1.2. Do an dam pban Harvard
Do un dum phun Hurvurd íu mot do un nghíon coo cou
Hurvurd |nívorsíty nhum vuo cuc vun do dum phun, phut tríon
vu troyon bu cuc phoong phup cuch tun vo dum phun vu hou gíuí
tModíutíon). No íu mot bo phun cou choong trình dum phun, mot
to hop nghíon coo to vun cou cuc hoc gíu duí hoc Hurvurd, Ml1
tVíon Cong ngho Musuchosottos) vu nhong noí khuc. Cuc hout
dong cou do un buo gom:
tl). Xuy dong íy thoyot vo dum phun,
t2). Cíuo doc vu duo tuo vo dum phun,
t3). Xout bun cuc nghíon coo vo dum phun,
t4). Nghíon coo thoc díu vo dum phun,
t5). Cong tuc nghíon coo vo dum phun,
Co nhong cong trình thooc do un nuy du dooc dích sung
tíong Víot, vï do “Do dut dooc thou thoun- 1hoong íoong thunh
cong mu khong thou thíot” cou kogor líshor & \íííum |ry tbun
dích cou NXß thunh pho Ho Chï Mính, l994). Cong trình nuy du
dooc xout bun voí so íoong tron 2 tríoo bun, bung l8 tho tíong
khuc nhuo tron tho gíoí.
4.2. Nbong gia tr| van boa My:
Dooí duy, mot so duc trong gíu trí vun hou My co unh
hoong don dum phun dooc do cup thoo tính thun “ßíot mình íu
mính, bíot ngooí íu thong, bíot mình, bíot ngooí íu coong” tChum
ngon co 1rong Çooc).
l86
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
4.2.1. Van boa “Noi bam”
1rong co cuo dun co cou My, 83% íu ngooí du trung, l2%
íu du don vu 5% íu ngooí u du vung. Khuch don My thoong nguc
nhíon vo so du dung vo muo du cou co dun dut nooc nuy, con
ngooí My coí duy íu díoo doong nhíon. Chî cun qou vuí tho ho,
nhong phong toc tup qoun cou “co qooc” mu ngooí dun nhup co
mung don My so bí “nính nho” trong cuí “Noí hum” vun hou My.
Cuí chut moí dooc tuo ru dooc nhu vun My vì duí Murk 1vuín chî
ru khí so sunh khï chut ngooí Anh voí khï chut ngooí My. Ong
míoo tu ngooí Anh íu “Ngooí íum mot cuí gì do vì víoc do du co
ngooí íum roí” con ngooí My íu ngooí “Lum mot cuí gì do vì víoc
do chou co uí íum”. Ngooí My thïch tho soc voí cuí moí vì tín
rung cuí moí hon íu cuí tot hon. Voí to cuch mot dun toc hình
thunh to cuc íoong nhup co koo duí trong soot íích so My toí nuy,
ngooí My dooc thou nhun co tính thun tíon phong. 1rong tho ky
XlX, tính thun nuy soí soc trong cuc cooc sun tìm vung vu khuí
phu dut houng míon 1uy. Khut vong tìm mot cooc song moí íu
mot duc díom vun hou noí but trong tum hon ngooí My. 1hoo con
so thong ko ghí nhun dooc, mot ngooí My trong bình thuy doí cho
o l4 íun trong doí, do cuc íy do tuch ho, choyon víoc, íoí buí houc
phut íon vo kính to, chïnh trí. Nhíoo khí íy do chî íu tïnh phíoo
íoo houc thuy doí, tìm khï huo thïch hop cho bun thun.
4.2.2. Ngbi tbang
1hoo ¦ooí \uííuco vu Cuío Motcuíí tl995) thì to doy duc
trong thoo phong cuch My íu to doy ío gïc toyon tïnh, thoo do tut
cu moí tho tron doí doo co ngoyon nhun co tho khum phu ru
dooc. Noí cuch khuc, moí tho khong to nhíon xuy ru vu doo íu kot
qou cou mot cuí gì do, to A guy ru ß dun don C, vu nhong tho nuy
phuí dooc mính chong bung cuc co so thong so do ííoo co tho.
l87
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Nhu dum phun My ngoí bon bun dum phun coí doí phoong
íu ong thuy ru do kíon do ho gíuí dum phun. Nhong buí toun co
do ííoo bung cum gíuc, íính cum, thíoo co so xuc thoc íu nhong
buí toun vo íy, huy ït ru cong íu vo nghíom doí voí nhu dum phun
My. Nhu dum phun My thoong cum thuy kho chío trooc nhong to
doy mu ho cho íu “ro í ru m”, mo ng íong, kho ng tu p trong vu o
vu n do cu n gíu í qoyo t vu tu n mu n, co khí íu c do . Nho mo t ho c
sính do c íu p íu m bu í, nhu du m phu n My moo n co co so do íío o
du y do , soy nghì tro n nho ng do kío n do , to mình tìm ru du p so
co u bu í tou n vu qoyo t dính hu bo t, do ng khong ko t qou trong ky
ko t ho p do ng.
4.2.3. Noi tbang
lhun íon moí ngooí doo cho rung noí thung íu mot doc
tïnh tot, nhong íoc nuo cong íu díoo chou hun du íu tot trong cuc
non vun hou trong qoun ho tung buc. 1íoo choun vun hou My cho
rung noí thung íoon íoon íu tot, vu tíoo choun nuy cho phop con
cuí trunh íoun voí bo mo, hoc tro co tho buc y kíon cou thuy,
ngooí íum cuí íuí ong cho khí y kíon cou ong cho khong dong.
Nghìu íu, ngooí My khong bí rung booc boí qoun ho tung buc
trong díon dut y kíon, tình cum cou mình.
4.2.4 . Canb tranb
Cuc nhu phun tïch vun hou cho rung cuí noí thung trong
tïnh cuch My cong co ngoon goc cou no: Do íu bun chut thïch
cunh trunh cou ngooí My. Cunh trunh tut nhíon co khïu cunh tot
cou no trong thoc duy vu khïch ío moí ngooí co gung hot soc mình
trong kính dounh cong nho trong cooc song. Nhong khut vong
moon voot íon ngooí khuc tbung moí gíu) do xo duy ngooí tu vuo
cho vo tum.
l88
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
4.2.S. Tínb doc Iap:
Cuc thunh víon cou non vun hou My dooc khïch ío to
trong nhu troong íoí to doy doc íup. Noo tu hoí mot pho hoynh
My ho moon con cuí ho so íum gì o troong, ho so tru íoí duí íouí:
“1oí moon chuo bíot doc íup soy nghì.” , houc “1oí moon chuo
hoc do suo nuy bíot to ru qoyot dính, bíot to dong íon buo vo níom
tín, vu co khu nung doong duo voí nhong thuch thoc cou cooc
song híon duí”. Khuc voí phong cuch gíuo doc My, phong cuch
gíuo doc co troyon phoong Dong trong víoc ghí nho kíon thoc,
trong tïnh cun co chum chî vu du tuo ru nhong nhu dounh nghíop
suo nuy co trï nho tot, bíot chum cho íung ngho, bíot tong kot,
num but vun do runh much don tun tong chí tíot nho, bíot cun
thun vu thun trong trong hunh dong. Mot nhun dính khuí qout
nho tho khong co nghìu My khong co ngooí chum chî, o phoong
Dong khong co ngooí sung tuo, mu chî co y nghìu unh hoong cou
gíuo doc co chí phoí phun nuo cuch nghì cou cuc nhu dum phun
voí to cuch íu nhong cu nhun co tho, con do cou mot non vun hou
co tho, mot non gíuo doc co tho.
4.2.6. Van boa bicn coong
1ïnh doc íup cou ngooí My thoong dooc gíuí thïch nho íu
dí sun cou non vun hou “bíon coong” tírontíor). Vong bíon coong
cuch nuy hon tho ky íu vong dut míon 1uy dun co thou thot, duy
nhong cunh rong houng, nhong ngon thuc noí ngooí dun dí co chî
co íoí mon cou ngooí du do chî íoí. 1híon nhíon khuc nghíot vu
cooc vut íon do sính ton tuo cho ngooí dun dí co nhong phum
chut nho tïnh choong co bup, to íoc, dong cum, dum íum, phíoo
íoo, gunh dou, suy nghío n thu nh du t. Cu c coo c su n vu ng o
Cuíííorníu, sun buc o Montunu, mo mung dut moí míon bíon coong
phïu 1uy du tuo ru buo cot troyon cho buo cooc phíoo íoo don nuy
vun con íum nguy ngut trï toong toong cou ngooí My.
l89
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
4.2.7. Cbo ngbia ca nban.
Mot gíu trí qoun trong cou vun hou bíon coong íu cho
nghìu cu nhun. 1rong houn cunh bíon coong thoí khuí houng mo
dut cuch nuy hon tho ky, con ngooí mot mình tong hounh, doí
díon voí tho thuch, do dou vu to tìm phoong thoc tuo ru chíon
thung cho chïnh mình. Hình unh cou ngooí hong bíon coong
dooc díon unh My dou thunh hoyon thouí trong nhun vut ¦ohn
\uyno. Cuí ton ¦ohn \uyno nuy du tro thunh bíoo trong cho cho
nghìu unh hong cu nhun kíoo My. Dí sun cou cho nghìu cu nhun
khíon cuc thunh víon cou non vun hou nuy nghì mình íu doc duo,
íu mot con ngooí ríong, khong thoo mot hình muo tup tho nuo,
khong gíong but ky uí, trong khí tron thoc to tut cu nhong ngooí
My doong nhíon doo co nhong toong dong.
1rong tho gíoí kính dounh My, co huí to qoun trong: 1o
nhun tprívuto) vu íoí nhoun tproíít). 1hoong troong íu chíon troong
tNooc My khong phuí thíon doong, nooc My cong khong phuí díu
ngoc. Nooc My íu noí qoun duo gíou cuc cu nhun thoo dooí cuc
moc tíoo vu y toong íoí nhoun khuc nhuo). Cho nghìu cu nhun
cong chí phoí tum tho kính dounh cou ngooí My. 1rong tho gíoí
kính dounh My, íoon co so nghí ngo vuo vuí tro cun thíop cou
Chïnh pho vuo kính dounh. Ngooí My tín rung so ton tuí cou
Chïnh pho chî íu do buo vo to do cu nhun cou ho.
4.2.8. Qoy tboi gian.
1íorsky tl990) du víot vo tïnh dong gío, tïnh qoy thoí gíun
cou ngooí My dooí mot tíoo do khu hup dun “Nhunh íon! Nhunh
íon! Nhunh íon!”. “Huy dong gío”, “1hoí gíun íu vung buc”, “Dong
íung phï thoí gíun”, “1hoí gíun khong cho doí uí” íu nhong thunh
ngo ngooí My yoo thïch, phun unh tïnh sut suo vo thoí gíun vu
híoo qou cong víoc cou ngooí My. Voí nhong doc tïnh nho vuy,
l90
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
ho tuo ru cho mình mot khong khï vu nhíp do íum víoc khun
troong, vuo víoc nguy, gíuí qoyot vun do nhunh. 1oy vuy, nhong
nghíon coo so sunh phoong phup íum víoc Dong - 1uy cong chî
ru rung ngooí My ru qoyot dính nhunh nhong thoc híon qoyot
dính, nghìu íu tríon khuí do un chum. Ngooc íuí, ngooí Nhut
chum trong khí ru qoyot dính nhong mot khí du ru qoyot dính thì
víoc tríon khuí do un íuí nhunh.
4.2.9. Ngbi tboc xa giao
Cíong nho trong nhíoo non vun hou khuc, ngooí My so
dong trong gíuo tíop dum phun nhíoo com to mung tïnh nghí thoc
xu gíuo tChong tu so íuí gup nhuo / Hon gup nhuo suo/ Loc nuo do
chong tu cong dí tíoc trou... ). Nhong com to mung tïnh xu gíuo
chî nhum gíop víoc gíuo tíop cho troí chuy. Khong non coí do íu
choyon thut.
Ngooí tu cong thoong ngho thuy huí com to ngooí My huy
noí “Lxcoso mo” tXín íoí) vu “1hunk yoo” tCum on). “Xín íoí”
dooc dong khí ngooí xín íoí phum vong khong gíun “cu nhun”
xong qounh ngooí khuc. Khí mot ngooí don qou gun ngooí khuc,
houc dong phuí ngooí khuc trong dum dong, ngooí uy noí “xín
íoí”. Xín íoí vì ho du ví phum khong gíun cu nhun, thum chï vu
chum, nhong díoo vun hou khong cho phop, nhong cong do bíoo
thí ví phum cou ho íu khong co y. Ngooí My cong huy dong
“Lxcoso mo” khí íum phíon ngooí khuc. Ho so noí “Lxcoso mo”
khí ho moon dut cuo hoí, khí chon vuo trong thuo íoun...
So voí ngooí u, thì ngooí My doong nho huy dong com to
“1hunk yoo” tCum on) hon. Duy co ío íu com to mung tïnh nghí
thoc xu gíuo dooc so dong pho bíon nhut trong von to vong hung
nguy cou but ky mot ngooí My íích so nuo. Cum on chî íu phoong
thoc bíoo thuí do ío íích thíop voí but ky uí, cho khong hun íu thuí
l9l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
do to íong bíot on nho mot nghìu vo tình cum. Nhu dum phun My
so noí “ 1hunk yoo” khí co uí do dí trooc nhoong íoí houc gío cou
to dong gíop cho ong tu/ bu tuvuo phong dum phun houc khí
nhun víon tíop tun mung toí cho ong tu/ bu tu mot íí tru.
Ngooí My cong noí “ 1hunk yoo” khí moon gíum y thoc
vo nghìu vo cou ho trong qoun ho hung nguy houc trong qoun ho
íum un. Ho khong moon bí voong vun voí cuí cum gíuc íu con
mot mon “ no” cun phuí tru vu nhíoo khí gíou huí ngooí My, mot
cuo cum on chun thunh coí nho íu tru xong. Díoo nuy co vo nho
khong on íum trong nhong non vun hou khuc, song phung thoc so
duy, nhong mu suo co tho tru no bung mot cuo cum on:
1rong nhíoo non vun hou, nhìn thung vuo nhuo íu co chî
mung tïnh thuch do. Ngooí tu trunh nhìn thung vuo mut nhuo khí
truo doí, nhut íu doí voí ngooí tron. Song ngooí My khí gup co chî
toong to ttrunh nhìn thung) thì ho íuí cho rung ngooí dung gíuo
tíop voí ho dung cho gíuo díoo gì do, houc ngooí do thíoo thut thu
houc thíoo to tín. Ngooí My trong co chî gíuo tíop bung mut toyo
contuct), moí íun nhìn cho phop to 5 don 7 gíuy, íuo hon íuí
thunh so uo yom qou, nhut íu doí voí ngooí pho no. Doy trì gíuo
tíop bung mut ttrong khoung thoí gíun ngut doun) cho phop tuo
cho ngooí noí/ ngooí ngho íu ngooí My co cum gíuc ngooí gíuo
tíop/ dum phun voí ho íu ngooí chun thunh, qoun tum don vun do
vu to tín.
4.2.10. An oong ticc tong.
1uí cuc cooc dum phun, ngooí My huy co bou un cong
tuc, co tho íu sung t7-9 gío sung) , houc trou tl2- l3 gío) houc toí
tl9- 2l gío). Cuc bou un cong tuc tbossínoss mouís) thoong dooc
to choc o cuc khuch sun houc nhu hung pho hop vu ngooí tu co
tho thuo íoun cong víoc trong khí un. 1rong khí thuo íoun kính
l92
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
dounh, co tho íun mun sung cuc vun do xu hoí ngouí ío. Vun do íu
khí dooc moí khuch non don dong gío.
Doí khí khuch dooc moí don nhu ríong, thoong íu vuo bou
toí, koo duí khoung l9 don22 gío. Khuch non don som hon thoí
gíun trong gíuy moí to 5 don l5 phot. Noo don chum hon thoí
gíun trong gíuy moí, non díon thouí cho cho nhun bíot khí nuo thì
khuch co tho don. 1hoí gíun ru vo houn toun íu do khuch nhong
non íu suo khí du un oong , oong cu pho vu noí choyon doí chot.
Khí thuy vuí ngooí khuch du íuc duc dong íon choun bí ru vo, noo
tu trong dum thoc khuch thì non nhun co hoí do mu rot thoo, noo
tu moon. Dong íum ngooí duo tíon cong dong íum ngooí cooí
cong roí khoí bou tíoc .
1íoc dong íu hình thoc tíoc toong doí pho bíon trong gíuo
tíop kính dounh o My. Moc dïch cou no íu tuo díoo kíon cho thoc
khuch gup go, noí choyon, íum qoon voí nhuo vu voí nhíoo ngooí.
1hoc khuch dí vong qounh, thoo ngoyon tuc “hout dong mung”.
Çoy tuc co bun íu tìm vu noí choyon voí ngooí tu co cum gíuc
thïch noí choyon cong. Aí uí cong co tho noí choyon voí but kì uí.
1hoc khuch co tho qouy vuo mot nhom houc roí ru cho khuc tìm
ngooí noí choyon. Cho do cuo choyon thoong íu nho nhung, num
trong qoun tum chong cou moí ngooí tgíu dình, ngho nghíop, tho
thuo) houc cuc vun do thoí so tkính to ,chïnh trí)
4.2.11 Qoa cap
Khong co qoy dính co tho nuo vo qou cup trong thong ío
vun hou My, nhong nhìn chong thì ngooí My ït tung qou cho
nhuo hon ngooí chuo u. lhun íon qou tung, trong cooc song hung
nguy íu cho bun thun houc ho hung. 1rong tung qou khong co
thong ío co dí co íuí. Dong boon noo khí tu tung qou mu khong
l93
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
nhun dooc qou tung íuí. Khí nhun qou ngooí My thoong mo nguy
vu phut bíoo cum toong vo mon qou kom thoo íoí cum on, houc
noo o xu ho cong thoong co muy íoí qou tho. Ngooí chuo u thoong
huy tung qou do tung coong qoun ho. Ngooí My khong co thong
ío uy, ho tung qou chî don thoun vì thuy mon qou uy num trong so
thïch cou mot ngooí mu ho qoun tum. Khí dooc moí don nhu
ríong ngooí My thoong mung thoo mot mon qou, vï do, chuí rooo
houc mot bo hou houc chot bunh koo, toy tong doí toong.
Cíoí kính dounh My doí khí tung qou khong vì cuí gì
ngouí do qoung cuo. Ho khong qoun níom qou cup íu tho vut chut
nhum gíop thut chut qoun ho . Ngooc íuí ho cho rung khong cun
co qoun ho chut cho vo ‘tình cum’ ngooí tu vun co tho íum un
thoun boom xooí gío voí nhuo, cun gì phuí thoong xoyon qou cup:
nhíoo cong ty My co chïnh such ro rung cum tung houc nhun
nhong mon qou voot qou nhong gíoí hun nhut dính. Nhong mon
qou co gíu trí íon thoong bí nghí ngo íu phoong tíon do “dot íot”
bun hung houc doí tuc kính dounh. y thoc vo víoc nuy so gíop
trunh nhong híoo íum khong cun thíot co tho xuy ru trong khí truo
tung houc tung qou.
A u
Nhong íoí thun o Hurvurd bosínoss schooí
O Hurvurd ßosínoss Schooí, mot trong tum duo tuo cuc
nhu dounh nghíop íon cou My, ngooí tu thou nhun gíuo tíop dum
phun íu huí mut thong nhut cou mot vun do. Chong qoy dính íun
nhuo. Do unh hoong cou qou kho khuí houng, mo dut o My, cuc
nhu dum phun My don bun dum phun thoong voí thuí do “dooc
un cu , ngu vo khong” tu do- or- dío uttítodo). 1rong mot tho gíoí
kính to du dung nho tho gíoí híon nuy, mot thuí do kíoo nho vuy
íu mum mong cou thut buí. Chî bung cuch nhun ru nhong hun
l94
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
cho cou mình vu hoc hoí thom vo cuc non vun hou khuc vu cuc
phong cuch dum phun trong cuc non vun hou do, ngooí My moí
co hy vong cuí thíon dooc thung íoí.
Nhong duc díom cou phong cuch gíuo tíop dum phun
thoo kíoo My dooí duy dooc rot ru to nhong nghíon coo tíoo bíoo
íu: tl) Hoí cuc nhu dum phun nooc ngouí: Xín dong nhum mut
bop co, t2) Dum phun voí mot khuch hung mu tu khong tho ío, t3)
Dum phun voí cuc Chïnh pho thooc tho gíoí tho bu, nhong nghíon
coo du dooc íou chon dou vuo choong trình gíung duy o Hurvurd
ßosínoss Schooí
1. Hay dc no cbo toi:
Cuc nhu dum phun My íoon nghì ho co tho íum cho moí
tình hoong. “ßon tuy Nhut ßun thì du íu cuí gì doí voí mot ngooí
My. 1oí khong cun tro íy. 1o toí co tho dun xop do dí don moc
dïch cou toí vu cong ty”. Do íu cuí tríot íy kíoo My. 1rong khí do,
thou kom vo so íoong doun víon, íuí don thoong doc mu íu mot
but íoí trong but ky tình hoong nuo.
2. Xin co goi toi Ia )obn
Ngooí My khong thïch khuch suo. Vu ho dính dom “cuí
toí” do cou mình do up dut cho ngooí khuc. 1rong gíuo tíop dum
phun, ho bo hot tooc híoo, díu ví vu nhong tho toc “khong cun
thíot” nho gíoí thíoo duí dong. Kot qou íu chî moí mình ho cum
thuy thouí muí con ngooí khuc thì khong.
3. Xin bo qoa cbo cai ngoai ngo coa toi
Ngooí My coí tíong Anh íu qooc to ngo. Dong vuy, ho dí
duo, noí voí uí con híoo non khong cun gíoí ngouí ngo. Çounh
bun dum phun, phuí doun nooc khuc so dong phíon dích thum
l95
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
chï cu khí ho co tho íum víoc bung tíong Anh khong cun phíon
dích. Khí phíon dích noí, nhu dum phun My qouy sung ngooí
phíon dích. lhïu doí phoong co hun mot íoí tho do qoun sut phun
ong cou nhu dum phun My. Khí nhu dum phun My noí, doí phoong
co gup doí íoong thoí gíun do choun bí tru íoí.
4. Can pbai tbam kbao y kicn o nba.
Ngooí My rut to huo vo bun thun ho co duy do qoyon íoc
vu qoyot dính moí tho. Ngooí hong díon unh My t¦ohn \uyno)
huy tuy huí song, xong vuo noí íum choong ngun trong, chung
phuí xín phop uí, mu chî thuy toun chíon thung. 1rong khí do, o
cuc non vun hou khuc, thum qoyon hun cho íu mot ngon dum
phun. “Do dí don thou thoun, nguí khong nhong chî phuí thoyot
phoc toí, mu con phuí thoyot phoc cu xop cou toí, o cuch duy
5000 dum.”
S. Nbap dc ngay di cbo
Ngooí My khong thïch vong vo, íum gì cong dí thung nguy
vuo vun do. Khuc hun, o cuc nooc Chuo u, dum phun buo gío
cong truí qou cuc booc : tl) Xu gíuo tNon-tusk soondíng), t2) 1ruo
doí thong tín cong víoc ttusk - roíutod oxchungo oí íníormutíon),
t3) 1hoyot phoc tporsousíon) vu t4) Nhoong bo vu thou thoun
tConssossíons & Agroomont).
6. Hay Iat ngoa con bai
Ngooí My khong thïch so ím íung trong dum phun vu tho
íu co co khoung trong trong dum phun íu ho noí. 1rong khí do, o
cuc nooc Chuo u, nho Nhut, nguy trong gíuo tíop hung nguy ngooí
tu cong co so ím íung. “Cho bu qounh moí num, ngooí bu num
moí noí”.
l96
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
8. Ðong co bao gio to cboi
Ngooí My dooc gíuo doc to bo tính thun khong bo cooc,
phuí tíon íon, phuí thung. Vu tho íu ho coí bun dum phun íu noí
ho íoon phuí thung. Cíong nho mot cooc choí, cooc dum phun
phuí co mot kot thoc co tho, do íu thou thoun qoy dính phun íoí
nhíoo hon cho ngooí My. Nhong trong thoc to, o nhíoo nooc, bun
dum phun íu noí chíu xo so hop tuc íum un íuo duí, tut cu doo
thung, doo co íoí.
9. Ðooc dao xao day.
Ngooí My tíop cun cuc vun do dum phun thoo toun to, duí
íouí “tu bun thou thoun so íoong, suo do so bun vo gíu”. 1rong
dum phun o My, thou thoun cooí cong vì tho íu tong nhoong bo
vo cuc vun do ríong ío. 1rong khí do o cuc nooc, duc bíot o cuc
non vun hou Víon Dong, kho co tho tìm thuy cuí phong cuch
dooc duo xuo duy kíoo My, thou thoun chî don o díom cooí cou
cooc dum phun.
10. Tboa tboan Ia tboa tboan
Ngooí My ton trong thou thoun, du thou thoun íu íum but
ko houn cunh. 1rong khí do o nhíoo noí tron tho gíoí, to choí yoo
cuo cou ngooí khuc íu mut íích so. Cuí ngooí My toong íu cum kot
thut ru chî íu mot cooc doí thouí thun thíon.
11. Ta day dao pbai rang ai dao ma
1ïnh cuch cou ¦ohn \uyno íu tho, trong hunh dong. ßut
ko tình hoong nuy ¦ohn \uyno cong íu con ngooí hunh dong vu
thung thun. Hunh dong cou ¦ohn \uyno íu nhut qoun vu do doun
dooc. Vu cuc nhu dum phun ngooí My mung tïnh cuch nuy vuo
bun dum phun. 1rong dum phun thoong muí qooc to, rut tíoc, so
cong nhuc co khí íu suí íum chot ngooí.
l97
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
ChuJng v
Bam µhan thuJng mai J viet ham
trong nhung nam doi mJi
1. Ða m pha n thuong ma i o Vic t Nam trong tho i ki tic n
do i mo i:
1rooc thoí ky doí moí, non kính to Víot Num houn toun
mung tïnh tup trong, kot houch hou trong do Nhu nooc num gío
toun bo phoong tíon sun xout vu phun phoí cuc chî tíoo chut
íoong vu sun íoong cho cuc don ví sun xout thooc so hoo Nhu
nooc. Non nong nghíop hop tuc hou dooc coí íu co so tuo gíu trí
thung do cho xu hoí do phut tríon cong nghíop nung. Cuc dích vo
dooc coí íu “phí sun xout” vu hout dong thoong muí ngouí qooc
dounh bí coí íu hout dong cho don. 1rong díoo kíon kính to nho
vuy, gíu cu huo nho khong co y nghìu gì tbun ro nho cho), ngouí
cuc choc nung phoc vo cho cong tuc kot toun.
1rong kho voc cong nghíop, cuc xï nghíop dooc gíuo chî
tíoo vu vut to cun thíot cho sun xout. Ngun hung dong vuí tro tho
dong cup von thoo qoí dính cu ko houch. Noo cuc xï nghíop bí
thou ío do bun hung thoo gíu qoí dính cho qoun tchíu thunh cuc
íouí gíu nho gíu cong cup/ gíu phun phoí) thì cuc xï nghíop íuí
dooc bo ío bung cuc khoun tïn dong tro cup von do doy trì sun
xout. Cuc xï nghíop houn toun yon tum khong phuí tru íoí cuc cuo
hoí “sun xout cuí gì:, sun xout nho tho nuo: vu sun xout cho uí:”,
cung yon tum khong phuí ru ngouí xï nghíop do “dum phun” mou
bun sun phum.
1rong hout dong xout nhup khuo, cuc xï nghíop trong nooc
khong buo gío phuí tïnh don qoun ho gíou moc tíoo sun xout trong
nooc voí xout nhup khuo. Ho khong co dong co do qoun tum don
l98
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
tình hình tuí chïnh cou mình, don qoun ho voí ngooí mou vu
ngooí bun, thum chï ho cong chung qoun tum vo duc tïnh sun
phum mu ho íum ru. Ho chî co nhíom vo ííon ho voí ßo cho qoun
vu coí nho houn thunh nhíom vo khí dup ong nhong yoo cuo ßo
cho qoun thuy mut cho oy bun ko houch Nhu nooc dou ru. 1ut
nhíon, thoo cuc ko houch cou ßo cho qoun vu oy bun ko houch
Nhu nooc, ho cong xout ngouí do dum phun cuc hop dong thoo
cuc díoo khoun thou thoun du dính sun trong ko houch Nhu nooc
vu ko houch ngunh.
Houn toun khuc, trong non kính to thí troong, cuc cong ty
qoun tum trooc hot don khu nung vu thoc to íoí nhoun mu ho co
tho gíunh dooc. Loí nhoun íu tíoo choun song con qoyot dính so
ton tuí vu phut tríon cou mot cong ty. Vu do co íoí nhoun, ho
khong ngong cuí tíon cuc khuo thíot ko vu sun xout gíu cong sun
phum, tìm vu chon ngoon cong ong vut to, thoo moon nhun cong,
qoyot dính so dong cuc trung thíot bí co bun, tìm ngoon tuí chïnh,
un dính vu cuí tíon gíu cu. 1rong íoo thong phun phoí sun phum,
ho phuí tru íoí cuo hoí sun xout cho uí: Vu tìm kíom khuch hung,
coí khuch hung íu mot ngooí mung íuí íoí nhoun cho chïnh mình,
nooí song mình. Khuch hung íu thoong do. Ho khuc hun “nhong
cho gu cong nghíop” cou thoí buo cup, nghìu íu, ho bíot to tìm
kíom cho mình nhong gíuí phup thïch hop, bíot to chon cho mình
vong dut do phut tríon. Khí ho thuy sun phum cou ho do munh do
xout khuo vu tuo ru íoí nhoun cuo hon, ho so tìm cuch do mo rong
thí troong qou xout khuo. Noo khong, ho cong to bíot gíoí hun
hout dong cou mình trong phum ví noí díu, to bíot vun dong tìm
so buo ho cou Chïnh pho doí voí ho nhum chong so cunh trunh
cou hung ngouí nhup. Vu do íum tut cu nhong víoc noí tron, dum
phun tro thunh mot cong víoc íon cou cong ty.
l99
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
2. Ðam phan thuong mai o Vict Nam vau doi moi
Doí moí kính to o Víot Num huy dooc nhuc don íu but duo
to num l986, nhong thoc to, no dooc but duo tron íy thoyot som
hon nhíoo. Nho cuo boc thíot phuí doí moí non kính to dooc do
cup tuí Hoí nghí 1rong oong íun tho suo t8/l979) vu khong íuo
suo do, doí moí tro thunh mot híon toong thoc to voí huí vun bun
phup qoí qoun trong: Chî thí l00 cou ßun chup hunh 1rong oong
tl/l98l) chïnh thoc qoí dính co cho khoun trong nong nghíop vu
nghí dính 25/Cl tho thoc hou co cho bu ko houch trong sun xout
nong nghíop. Voí chî thí l00, nong dun dooc qoyon, suo khí gíuo
nop sun íoong thoo qoí dính tron nhong ío dut nong nghíop dooc
chíu, gío íuí phun con íuí do bun tron thí troong voí gíu ho moon.
Nho vuy, cho do huí gíu du dooc thíot íup. Voí nghí dính 25 Cl,
cong nhun phuí houn thunh ko houch dooc gíuo tko houch l), co
thom phun sun íoong voot ko houch do mou thom vut to sun xout
tko houch 2) vu co tho co cuc hout dong pho khuc tko houch 3).
Cuc xï nghíop qooc dounh thoc híon ko houch 3 mot cuch hung
suy vu híon toong phu ruo nuy, toy doí íoc bí pho phun íu “chun
ngouí duí hon chun trong”, nhong du dou don qou trình thoong
muí hou mot cuc to phut cuc xï nghíop qooc dounh.
Don Duí hoí Dung íun tho Vl tl2/l986), voí nghí qoyot
Vl, Doí moí but duo dí vuo cooc song kính to, xu hoí Víot Num vu
tro thunh mot íun song rong khup. Don 3/l989, cong cooc doí
moí tro thunh mot booc “nhuy vot” tcho dong cou Víon lhut tríon
Kính to Hurvurd), do co cho huí gíu bí xou bo vu Nhu nooc gun
nho chum dot víoc qoí dính gíu. Nguy cu nhong íouí gíu vun con
bí khong cho nho díon, duo, xí mung, sut thop vu vun tuí cong
tung dun toí moc gíu thí troong. 1rong houn cunh do, cuc chïnh
such thoong muí qoí dính cuc vun do thoo qoun, thoo nhup khuo,
hun nguch, thoo xout khuo vu gíuy phop cho phop cuc don ví, cu
nhun dooc phop boon bun kính dounh pho hop voí mot non kính
200
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
to thí troong dung hình thunh vu phut tríon.
1rong non kính to thí troong, cuc don ví sun xout kính
dounh khong con ngooí “cum tuy chî víoc” nho trong non kính to
tup trong ko houch hou nou, mu phuí to ío cho so ton tuí vu phut
tríon cou mình. Cunh trunh so gíop phun bíot gíou mot cong ty
gíoí voí mot cong ty kom trong mot íình voc nuo do. lhu sun
khong dooc coí íu mot so do vo duo don mu chî don thoun íu
choyon qoyon so hoo von vu cuc to ííoo sun xout to tuy mot don ví
íum un toí sung mot don ví íum un gíoí. Cuc don ví sun xout kính
dounh vì so song cou chïnh mình, vì phun thoong vut chut vu tính
thun do íoí nhoun mung íuí, vu nhong hình phut gíung xoong do
íum un thou ío, so phuí to bíot boon truí vu íou chon con doong
íum un cou mình. Noo mot cong ty nghì rung xout khuo íu co íuí,
cong ty do so xout khuo. Noo do íu suí íum, to ho so phuí bíot ííoo
com gup mum, to tìm cho mình mot khoon kho thum vong hop íy
vu mot moí troong ït song gío qou thuy doí cuch íum un. Vì tríon
vong co íuí, cuc cong ty so duo to do tho thup thong tín vo thí
troong, cong ngho sun xout, ho thong tíop thí vu phun phoí sun
phum cong nhong khïu cunh khuc trong choyon ngunh kính dounh
cou ho.
Voí cho troong dong dun cou Dung vu Nhu nooc tu vo
choyon doí kính to to tup trong qoun ííoo buo cup sung non kính
to thí troong co dính hoong xu hoí cho nghìu, cong voí nhong
bíon phup, chïnh such díoo chînh co tïnh khu thí, non kính to
nooc tu du co nhong choyon bíon tïch coc. Non kính to phut tríon
on dính, toc do tung troong cuo, íum phut dooc kíom cho o moc
thup, doí song nhun dun nguy cung dooc cuí thíon, xu hoí vu cu
nhun but duo co nhong tïch íoy, cuc ngunh, cuc íình voc doo co
nhong tíon bo voot buc, cuc dounh nghíop dooc to cho vu to do
hon trong cuc hout dong kính dounh cou mình. Nhu nooc du tho
20l
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
hot tut cu cuc thunh phun kính to thum gíu vuo xuy dong, phut
tríon kính to. Mot íoong von dung ko thum gíu vuo phut tríon non
kính to, ko cu von nooc ngouí, von to nhun, von tup tho. Noo tïnh
ríong víoc tho hot duo to nooc ngouí thì chong tu du dut kot qou
khu khu qoun. 1ïnh don thung l2 num l996, non kính to Víot
Num tho hot mot so von dung ko to nooc ngouí voí trí gíu íu
26.997.l40.335 do íu trong do von phup dính íu l2.040.03l.730
do íu cou l568 do un.
1hoo dunh gíu cou cuc choyon gíu trong vu ngouí nooc,
non kính to Víot Num suo hon mooí num doí moí du co nhong
booc phut tríon nhuy vot. Díoo nuy dooc tho híon trong ho thong
cuc chî tíoo kính to vì mo trong bung l,2 vu 3 suo duy.
202
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
ßung 3 tMícrosoít Lxoí, book l)
Çou mot íout cuc chî tíoo tron chong mính cho chong tu
thuy rung, so doí moí vu choyon hoong non kính to íu pho hop voí
qoí íout phut tríon cou non kính to xu hoí. So on dính vu tung
troong cou non kính to Víot num cong voí mot íout cuc chïnh
such kính to dong dun ko cu chïnh such vo kính to íun chïnh such
ngouí gíuo íum co so vong chuc cho non kính to Víot num tong
booc hou nhup vuo non kính to tho gíoí. 1hung 7 num l995, Víot
num dooc kot nup chïnh thoc íu thunh víon dy do cou Híop hoí
cuc nooc Dong num Chuo u ASLAN vu íu mot trong nhong non
kính to nung dong vu phut tríon voí toc do cuo nhut trong khoí. 1o
num l992 don nuy, toc do tung troong CDl doo voot moc 8,5-
9,5% trong do num l996 tung khoung 9,36% vu thoo do kíon thì
num l997 so tung khoung 9-l0%. 1o cuch thunh víon cou Víot
Num du gop phun nung cuo tíom íoc cou cuc nooc ASLAN.
203
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Voí so phut tríon ííon toc cou non kính to Víot Num cong
voí y thoc cuo trong víoc thum gíu vuo qou trình qooc to hou non
kính to tho gíoí, ngunh kính to doí ngouí cou tu du dut dooc nhong
thunh too dung ko. Xout khuo tung khong ngong, thí troong nooc
ngouí dooc mo rong. Víot Num to mot nooc nhup khuo cho yoo
cuc mut hung do dup ong cho non kính to nuy du tro thunh nooc
xout khuo cho yoo mot so mut hung nho guo, cuo so, cu pho...
Hon nou non kính to du dup ong dooc cuc nho cuo vo hung hou
co bun cou non kính to. So íoong cuc to choc thum gíu vuo hout
dong kính to doí ngouí tung íon cu vo so íoong vu chut íoong, buo
gom cu non kính to qooc dounh vu to nhun. Co cho qoun íy vu
díoo hunh cuc hout dong doí ngouí noí chong vu hout dong xout
nhup khuo noí ríong nguy cung hop íy vu híoo qou hon. Duo to
nooc ngouí tung íon ro rot vo so íoong dong gop vuí tro qoun trong
trong víoc phut tríon non kính to nooc tu. Dooí duy íu kím nguch
xout khuo cou Víot Num trong nhong num vou qou:
Num Kím nguch xout- nhup khuo Kím ngu ch
xout khuo
2.944,2 789,l
3.309,3 854,2
3.795,l l.038,4
4.5ll,8 l.946,0
5.l56,4 2.404,0
4.425,2 2.087,l
5.l2l,4 2.580,7
6.909,2 2.985,2
9.880,l 4.054,3
l2.800,0 5.300,0
l7.000,0 7.256,0
204
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
Voí kính nghíom tron 30 num phut tríon ngunh ngouí thoong
vu so ko thou nhong thunh too but khu chíon buí trong dum phun
ngouí gíuo Víot Num tron troong qooc to cong voí víoc ko thou
troyon thong qoy buo cou dun toc Víot Num cun co, sung tuo vu
nhuy bon, cuc nhu kính dounh Víot Num du dong gop mot phun
qoun trong vuo víoc thoc duy so phut tríon cou non kính to noí
chong vu ngunh ngouí thoong noí ríong.
1rong íình voc dum phun thoong muí gíou cuc nhu kính
dounh Víot Num voí cuc khuch hung nooc ngouí, do íu bun hung
Chuo Ao huy Chuo u, ßuc My huy 1rong Dong... vu do íu dum
phun o duo, tuí Víot Num huy o nooc ngouí khuc noí chong doo
gíunh cho khuo dum phun mot so qoun tum thïch dung. Vun do
trooc tíon íu íou chon nhun so tíon hunh dum phun, yoo to con
ngooí íoon dong vuí tro qoyot dính. ßoí vì dum phun íu mot hout
dong khong chî co tïnh khou hoc vu ky thout mu con buo hum
trong no tïnh ngho thout. Nho chong tu thuy cuc cong ty, cuc
hung thoong íou chon cun bo dum phun thoo cuc chî tíoo suo:
∗ Nhong cun bo co qoyon duí díon cho phup nhun,
cong ty. 1hoong thoong duy co tho íum gíum doc- nhong ngooí
duí díon doong nhíon huy nhong ngooí dooc oy qoyon.
∗ Nhong cun bo co nung íoc, trình do vu kính nghíom
thum gíu vuo cuc hout dong gíuo dích qooc to nho co kíon thoc vo
xout nhup khuo, bíot ngouí ngo, co kíon thoc xu gíuo, doí ngouí,
co kính nghíom trong dum phun thoong muí qooc to.
∗ Nhong cun bo co phum chut duo doc tot, co tính
thun truch nhíom cuo, trong thunh voí íoí ïch dun toc vu qooc gíu,
bíot kot hop íoí ïch cou phup nhun voí íoí ïch cou qooc gíu, íoí ïch
cou cu nhun trong khí thí hunh cong vo.
205
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Duc bíot íu doí voí cuc dounh nghíop thooc cuc thunh
phun kính to qooc dounh thì vun do nuy cung qoun trong boí ío
khí mu khong gun íoí ïch cou cu nhun ngooí dum phun thì nhíoo
khí khong noo cuo dooc truch nhíom cou cun bo dum phun vu do
íum unh hoong toí íoí ïch chong. Con doí voí cuc thunh phun
kính to khuc thì moí hout dong tron bun dum phun doo gun ííon
voí íoí ïch cou chïnh cun bo dum phun. 1oy nhíon do íu dooí goc
do nuo thì nhu dum phun cong cun phuí kot hop tot gíou cuc íoí
ïch co ííon qoun: Nhu nooc, tup tho, cuc nhun, co vuy moí dum
buo ky dooc nhong hop dong mou bun co híoo qou cuo. Hot soc
trunh nhong troong hop chon ngooí dí dum phun vì íy do nghî
hoo, huy vì nhong íy do khong chïnh dung khuc.
Khí doun dum phun chî co mot ngooí thì phuí chon ngooí
toun díon vo moí mut, khí co nhíoo ngooí thì phuí bíot phoí hop
soc munh tup tho do tung íoí tho vu non doun kot, thong nhut
qoun díom vu y kíon trooc, tup trong phut ngon cho mot ngooí.
Huo hot cuc cooc dum phun cou tu voí khuch nooc ngouí
íu dong ngouí ngo. Doí voí cuc cooc dum phun nho thì huo hot
khong dong phíon dích nhong doí voí nhong cooc dum phun íon
thì chong tu doo dong phíon dích, duy íu vun do co tïnh chíon
thout, boí vì qou phíon dích chong tu moí co thoí gíun soy nghì ky
trooc khí phut ngon, dong thoí qou phíon dích chong tu moí co
tho híoo ky tong vun do mu khuch hung do cup muc do huo hot
cun bo ngouí thoong cou tu íu thong thuo ngouí ngo. 1oy nhíon
cun phuí tïnh don mot díooíu khí chong tu du dut toí mot ví trï
nhut dính trong thí troong thì tuí Víot Num non chung dong tíong
Víot do dum phun.
Mot trong nhong díoo qoun trong mu cuc nhu dum phun
Víot Num khu thunh cong íu guy thíon cum cou khuch hung doí
voí mình. 1hoo mot so choyon gíu, noo guy dooc thíon cum thì so
206
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
gíunh dooc thung íoí toí 30% kot qou cou choyon dum phun boí
ío khí co thíon cum thì so co khong khï dum phun thun thíon mu
khí co khong khï dum phun thun thíon thì kot qou cou cooc dum
phun so trong tum tuy boí ío so rut do dung thoyot phoc khuch
hung chup nhun do nghí cou mình. So dì co dooc thíon cum doí
voí cuc nhu kính dounh Víot Num chung nhong íu vì nhun dun cu
tho gíoí bíot Víot Num nho nhong ngooí unh hong khong tho
khout phoc trooc moí tho íoc do qooc mu con o víoc nhu dum
phun Víot Num so dong nhong bíon phup ky thout dum phun íính
hout, thoong thoong co tho so dong cu nhong bíon phup tính
thun nho: phong thuí íích so, hou nhu guy thuí do thun mut coí
mo vu bình dung don nhong bíon phup co tïnh vut chut nho: qou
bíoo, tung phum vu hon nou nhong cooc chíoo duí trong khong
khï thum tình “unh om”. 1oy nhíon, trong khí so dong, phuí tïnh
don yoo to tum íy, vun hou cou tong dun toc, vï do nho ngooí Doc
thì íoon thíon cum voí tïnh chïnh xuc, khí íum víoc thì phuí chïnh
xuc vo gío gíuc, vo noí dong du thou thoun, ngooí thoo duo Hoí
thì coí ro pho no khí do noo ngooí ngoí dum phun íu pho no thì so
rut kho dut dooc kot qou mu cong ty du do ru.
Khí tíon hunh cuc hout dong dum phun cuc nhu kính
dounh Víot Num du so dong íính hout cuc hình thoc dum phun
do nung cuo híoo qou cou hout dong kính dounh noí chong vu
dum phun noí ríong. Nguy nuy, voí so tíon bo cou khou hoc ky
thout con ngooí dooc trung bí nhong phoong tíon thong tín híon
duí nho : díon thouí, muy lAX, díon thouí unh, díon thouí dí
dong... song, doí voí cuc nhu kính dounh thì moí cong víoc do
phuí tïnh toí híoo qou kính to. Do vuy cuc nhu dounh nghíop Víot
Num du bíot khí nuo dong muy lAX: do íu khí cuc bon ky nhong
hop dong gíu trí khong íon, huí bon du híoo bíot nhuo ky íoong,
Khí nuo dong díon thouí: do íu khí cuc díoo khoun khuc cou hop
dong du dooc thou thoun chî con do íuí nhong díoo khoun co tïnh
207
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
thoí so vu ngun gon “nho moc gíu chung hun”, vu khí nuo thì gup
go troc tíop dum phun: do íu khí huí bon ky kot nhong hop dong
phoc tup co gíu trí cuo vu doí hoí phuí thou thoun ky cung nhong
truch nhíom vu nghìu vo cou moí bon huy khí moon kot hop dum
phun ky kot hop dong voí víoc nghíon coo khuch hung vu thí
troong. Cong co khí so dong kot hop nhong hình thoc khuc nhuo
trong khí ky mot hop dong. 1oy nhíon do troong hop nuo thì cong
phuí tun dong toí du nhong oo tho cou tong íouí dum phun vu
num chuc cuc ngoyon tuc phuí toun tho cou tong íouí hình dum
phun do khuí thuc toí du nhong oo tho cou tong íouí dum phun.
Do dooí hình thoc nuo thì moc dïch cooí cong phuí dut dooc íu co
nhong bun hop dong voí cuc díoo kíon thoun íoí nhut, co híoo
qou kính to cuo, buo vo dooc íoí ïch cou cong ty khí bí ví phum.
Mot trong nhong thunh cong nou cou cuc nhu dum phun
Víot Num íu du tíon hunh cuc cong tuc choun bí mot cuch cho
duo. Mot khuo qoun trong íu khuo nghíon coo khuch hung. Lu
mot bon trong hop dong, chong tu phuí num ro dooc thuí do cou
khuch hung cou mình xom ho co thíon chï xuc íup moí qoun ho
kính dounh voí tu huy khong: |y tïn cou bun hung nho tho nuo
tron thí troong: Vì noo tu chon khong dong thì do co bo ru buo
cong soc cong chung dut dooc kot qou gì. Suo do don cuc yoo to
tuí chïnh, no dooc tho híon o cuc chî tíoo nho: ty sout íoí nhoun,
ty ío houn von tkotorn on Lqoíty), tmoc trong bình cho cuc dounh
nghíop íu to l2-l5%), íoong von íoo dong, khu nung tíon mut
tLíqoídíty) ttíon mut vu cuc phoong tíon khuc co tho choyon nhunh
thunh tíon mut), huy chî tíoo tru no nhunh tAcíd- tost kutío) ttrong
bình voí cuc dounh nghíop íu o tron moc l.99)... Dong thoí kot
hop voí cuc chî tíoo khuc nho dunh gíu khu nung tuí chïnh cou
doí tuc tronco so do cuc nhu dounh nghíop Víot Num co tho dou
ru nhong qoyot dính chïnh xuc vo chíon thout cou mình. Dong
thoí chong tu con nghíon coo chíon íooc kính dounh cou cong ty,
208
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
moc dïch chíon íooc cou cong ty doí tuc, co cuo to choc cou cong
ty khuch hung do xuc dính co cho ru qoyot dính, qoyon hun vu
truch nhíom, duc díom vu tïnh cuch cou ngooí troc tíop thum gíu
dum phun, oy tïn cou cong ty doí tuc tron thí troong... tron co so
do cuc dounh nghíop Víot Num dunh gíu nhong díom munh vu
díom yoo cou doí phoong do co mot phoong such thïch hop tron
bun dum phun.
Cong voí víoc nghíon coo khuch hung chong tu du tíon
hunh nghíon coo cuc chî tíoo khuc cou thí troong, nho tình hình
cunh trunh, thí híoo cou khuch hung tron thí troong, tình hình
cong cuo tron thí troong, ví trï cou hung hou tron thí troong, tình
hình duo to duí hun trong ngunh hung, khu nung hung hou thuy
tho, díoo kíon gíuo thong vun tuí, chïnh such qoun íy cou Nhu
nooc so tuí, díoo kíon phup íout vu cuc tup qoun thoong muí tron
thí troong. 1ron co so do xuc dính nhong do dou to moí troong vu
do kíon thoí co mou bun hung tot nhut. Do íum dooc díoo nuy,
cuc cong ty cou tu thoong so dong cuc bíon phup suo:
∗ Co cun bo troc tíop nghíon coo thí troong doí toong
∗ 1ho thup thong tín vo khuch hung vu thí troong qou
co qoun duí díon thoong muí cou Víot Num tuí thí troong doí
toong
∗ Nghíon coo thí troong thoo phoong thoc tuí vun phong
thong qou cuc tuí ííoo co tho tho thup dooc.
∗ Nghíon coo qou cuc dích vo cou cuc cong ty choyon
nghíon coo thí troong.
∗ 1íon hunh mou bun tho tron co so do num dooc tình
hình khuch hung vu thí troong.
209
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Dong thoí voí víoc num vong thí troong vu khuch hung thì
cun bo dum phun phuí bíot dooc nhong díom yoo, díom munh
cou mình, vu cong ty mình vo tut cu cuc mut nho: oy tïn, khu
nung tuí chïnh, trình do cun bo dum phun, ví trï cou tu tron thí
troong, co cuo bo muy to choc... do co tho phut hoy oo tho cou
mình khí co thoí co don tuo ru soc munh up duo doí phoong, booc
doí phoong chup nhun y kíon cou mình dou ru.
1o do suo khí num vong vo thí troong vu khuch hung chong
tu but duo vuo choun bí vu xuy dong ko houch dum phun. 1hoong
thoong cuc nhu dounh nghíop Víot Num xuc dính cho dooc moc
tíoo cou cooc dum phun, moc tíoo chïnh íu gì: cuc moc tíoo bo
tro íu gì: toy chíon íooc cou cong ty trong tong gíuí doun mu xuc
dính moc tíoo co tho khuc nhuo nho: ky hop dong íum un co híoo
qou, thíot íup moí qoun ho íum un íuo duí, nghíon coo, thum do
thí troong, nung cuo oy tïn cou tu tron thí troong doí toong, suo do
chong tu tíon hunh xuy dong ko houch dum phun. Ko houch dum
phun thoong buo gom nhong noí dong suo:
∗ Ko houch vo mut thoí gíun vu díu díom: cooc dum
phun so dooc tíon hunh o duo: thoí gíun nho tho nuo: cuc yoo to
bon ngouí unh hoong nho tho nuo: Do kíon co hoí thoun íoí so
don vuo íoc nuo:
∗ Ko houch vo nhun so thum gíu vuo doun dum phun:
so íoong ngooí thum gíu: 1roong doun íu uí: Co cun phíon dích
khong: lhun cong truch nhíom trong tong íình voc vu moc tíoo
nho tho nuo: Xuc dính ro nhong díom munh, díom yoo cou tu íu
gì: Díom munh, díom yoo cou doí phoong íu gì: Do kíon thoí co
ky hop dong.
∗ Ko houch vo mut tuí chïnh nho tho nuo: Chí phï gíuo
dích, dí íuí vu don tíop ru suo, chí phï un o vu cuc chí phï do
2l0
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
phong khuc íu buo nhíoo:
∗ Ko houch vo cuc phoong un tuc nghíop tron bun dum
phun nho tho nuo: nhong do kíon cou tu, do kíon vo phun ong vu
nhong yoo such cou doí phoong trong qou trình dum phun: nhong
nhoong bo cou tu o moc thup, cuo, vu vou phuí nho tho nuo:
Dong thoí sup xop oo tíon doí voí tong vun do, tong díoo khoun vu
tron co so do dut ru nhong moc tíoo cun phuí dut dooc, nhong
moc tíoo tho yoo do co tho cho dong ru nhong qoyot dính chïnh
xuc vu co híoo qou tron bun dum phun.
∗ Ko houch vo cuc bíon phup rot íoí ru khoí cooc dum
phun khí huí bon khong dí don mot so thong nhut nuo vu trong
troong hop do thì up dong nhong bíon phup nuo do dut dooc
nhong moc tíoo khuc.
∗ Doí voí nhong cooc dum phun qoun trong thì cuc
cong ty non tíon hunh dum phun tho do rot kính nghíom do tron
co so do chong tu co tho cho dong up dong cuc such íooc tron bun
dum phun.
1rong qou trình ky kot hop dong, cuc nhu kính dounh
Víot Num du so dong khu thoun thoc cuc bíon phup ky thout
nhum dut dooc moc dïch cou mình vu nung cuo oy tïn cou tu tron
thí troong tho gíoí. So dì dut dooc nhong kot qou nho vuy íu chung
nhong cuc nhu dum phun du co so choun bí ky íoong nho o phun
tron du do cup toí mu con tho híon trình do kíon thoc cuo vu co
kính nghíom trong íình voc dum phun thoong muí. Huo hot cuc
nhu dounh nghíop Víot Num du phut híon dooc y do chíon íooc
cou doí phoong nguy to nhong gío phot booc vuo cooc dum phun,
boí vì noo num dooc y dính doí phoong vu trong tong díoo kíon,
houn cunh co tho cou cooc dum phun so dong cuc bíon phup ky
thout do gíunh íoí tho. Vï do phoong phup ngho co híoo qou,
2ll
NGUYÏÎ N XUÊN THÚM (CHUÃ BIÏN) - NGUYÏÎ N VÙN HÖÌ NG
phoong phup hoí do tru íoí houc dong hunh dong doí íup huy íu
“gíoong dong kïch tuy”.
1rong qou trình dum phun, chong tu thoong xoyon kíom
tru hunh ví co chî cou mình roí ngho ngong dunh gíu nhong co
chî cou doí phoong do up dong nhong bíon phup thoyot phoc hoo
ïch do doí phoong chup nhun y kíon cou mình vì nho chong tu du
bíot dum phun íu qou trình thoyot phoc. 1hoo Murry Montor, qou
trình thoyot phoc ngooí ngho co tho dooc so dong thoo 4 moc suo
duy:
1oy nhíon, trong qou trình dum phun thoong muí, vun do
qoun trong íu suo cho doí tho chup nhun cuc do nghí cou mình
noo ru vu do do cuc nhu kính dounh thoong so dong cuc moc, l
tuo ru tình hoong cong so vu dong truch nhíom, 2 o moc nuy tu
tìm cuc bíon phup vu goí y do khuch hung thuy íoí ïch do ho chup
nhun cuc y kíon vu do nghí cou mình, 3 o moc nuy chong tu tìm
cuch thoyot phoc khuch hung cou mình bung nhong íoí ïch cou
nhong do nghí tu dou ru vu o moí moc no toy thooc vuo ví tho cou
cuc bon trong dum phun, cuc such chíon íooc mu moí bon so
1hup moc do thum gíu Cuo
1hup
moc do
kíom sout
thong tín
Cuo
4. 1oíí
3. 1oíí
2. 1oíí
l. 1oíí
2l2
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
dong. Nhíoo khí ngooí dum phun co tho dong kot hop nhíoo moc
do khuc nhuo do dut dooc y dính cou mình.
Co nhong cooc dum phun co tho khong dou íuí cho tu
nhong kot qou gì. 1oc íu hop dong khong dooc ky kot song tu
khong non qou bí qoun boí chong tu íu nhong ngooí dum phun vu
íoon íoon phuí tìm dooc nhong cuí dooc trong nhong díoo mut.
Khong non coí duy íu choyon dooc thou do tuo khong khï co tïnh
tíoo coc trong cooc dum phun. Do khong kï dooc hop dong nhong
cuc nhu kính dounh Víot Num íoon íoon tìm ru cuc íoí ïch khuc
nho: thíot íup moí qoun ho íuo duí, nung cuo oy tïn cou tu tron thí
troong... vu nhong díoo nuy do ït nhíoo doo co ïch cho hout dong
kính dounh suo nuy vu co tho co gíu trí cho cuc hout dong khuc
cou cong ty trong thoí gíun toí.
Nhíoo khí trong qou trình dum phun kï kot hop dong chong
tu gup phuí troong hop khuch hung dou ru nhong hop dong goí íu
“hop dong muo” dooc choun bí ky íoong. 1oy nhíon duy khong
phuí íu muo mu chî íu nhong hop dong dooc soun thuo trooc,
phun íon cuc díoo khoun thíon vo íoí ïch cou mot bon do do khí
gup phuí chong tu phuí nghíon coo ky vu sun sung sou doí, bo
song vu dum phun íuí tron co so bình dung thì moí dooc, vu pho
hop voí ngoyon tuc trong dum phun noí chong vu dum phun
thoong muí qooc to noí ríong. 1ron thoc to co nhong hop dong
khuch hung dou ru bí thuo íoun íuí vu guch gun hot, chî con dooc
chup nhun khong toí l/5 so voí bun duo. Houc khí nhong hop
dong mu huí bon du thong nhut, trooc khí ky kot cong phuí xom
íuí do trunh nhong íoí nho ín suí, dunh muy nhum huy co nhong
sou chou mu chou kíp buo. Doí voí nhong hop dong buo gom
nhíoo noí dong, trong qou trình dum phun khong tho thong nhut
nguy dooc thì non bíot íou chon do qoyot dính noí dong nuo cun
dum phun vu gíuí qoyot nguy khí vu co khu nung thong nhut
2l3
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
nguy, noí dong nuo do íuí toí íun suo.
Muc do chong tu du dut dooc nhong thunh too trong íình
voc dum phun nho o tron song cuc nhu dum phun Víot Num cong
con co nhong hun cho cun phuí rot kính nghíom:
∗ Cong tuc choun bí cho dum phun chou co tho, chí
tíot pho hop voí moc dïch cou moí cooc dum phun.
∗ Víoc íou chon nhun so, thunh íup doun dum phun
chou mung tïnh khuch qoun, co nhong cong ty chou dunh gíu
dong moc hout dong dum phun cho non víoc íou chon nhun so
con nhíoo so ho, guy ru nhong thíot huí khong dung co vï do nho:
co cun bo dum phun cou tu du goí gíu díoo nuy guy thíot huí kính
to cho Nhu nooc vu íum mut oy tïn cou cun bo kính dounh cou tu
tron thí troong nooc ngouí.
∗ Mot so cun bo dum phun cou tu chou co kính nghíom,
hong vo kíon thoc vu chou co dooc nhong kíon thoc vu chou co
dooc nhong kíon thoc vo ong xo tong díoo kíon co so khuc bíot vo
vun hou.
∗ Chong tu chou gun íoí ïch cu nhun voí hout dong
dum phun vu chou co nhong chî tíoo co tho dunh gíu mot cooc
dum phun co híoo qou.
∗ Híon tuí o Víot Num vun do dum phun chou dooc coí
trong o cu cuc troong duo tuo vo kính to cong nho xu hoí noí
chong
∗ lhun íon cuc cong ty cou tu chou xuy dong cho mình
mot chíon íooc kính dounh cho non hout dong dum phun nhíoo
khí khong co dính hoong.
2l4
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
∗ Chou coí trong dong moc trong víoc so dong ngon
ngo do dum phun.
∗ Doí voí nhong cooc dum phun qoun trong thì cuc
nhu dum phun non tíon hunh dum phun tho do rot kính nghíom
do co tho cho dong up dong nhong such íooc dum phun thïch
hop.
2l5
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Taøi lieäu tham khaûo
l. ßurry ßormun & ¦ooí Lvuns
Murkotíng
Mucmíííun lobííshíng Compuny, l990
2. ßoívord Noodíos & Honry Andorson, ¦umos Cuídvoíí
lríncípíos oí Accoontíng
Hooghton Míííín Compuny, l990
3. Chostor L. Kurruss
Cívo und tuko, Nogotíutíng Strutogíos und 1uctícs,
Hurpor ßossínoss, l995
4. Duvíd ßogg & Stuníoy líschor kodígor Dornbosch
Kính to hoc tßun dích), tup l & ll
5. Duvíd ¦umos
Asíu lucíííc Commonícutíons. Doíng ßosínoss ucross tho
lucíííc. Kodunsu lntornutíonuí, l995
6. Díunu kovíund
¦unpunoso ßosínoss Ltíqootto
7. Duo Doy Ngoc tCho bíon) Víon qoun ho qooc to
ASLAN vu so hoí nhup cou Víot Num
NXß Chïnh trí Çooc gíu Hu noí, l997
8. lCS. Dính Xoun 1rình
Cíuo trình thunh toun qooc to trong Ngouí thoong.
NXß. Cíuo doc, l993
9. Ldgur Schoín
Orgunízutíon Coítoro
ßuss lobííshor, Sun lruncísco, l992
l0. Lítonmun Stonohííí
Moítínutíonuí ßosínoss línunco, 7th od.
Moííott, l995
ll. lrod k Duvíd
Concopts oí Strugotíc munugomont tßun dích)
2l6
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
l2. Coorgo S.
1otuí Cíobuí Strugoty
Yíp, l992
l3. C.¦. ßorrío
Commorcíuí Luv.
ßottor vorths, l978
l4. lorom t1up chï)
1up chï “díon dun kính to”, so 4/l990
l5. Huíí D.C.L.
Lích so Dong Num u NXß Chïnh trí Çooc gíu, Hu noí, l997
l6. Hurvurd ßosínoss kovíov ßook
Koopíng Costomors.
Hurvurd |nívorsíty lross, l993
l7. Hurvurd lnstítoo íor lntornutíonuí Dovoíopmont
Víotnum: ln sourch oí Drugon’s 1ruíí
Hurvurd |nívorsíty lross, l994
l8. Hovurd kuíííu
1ho Art und Scíonco oí Nogotíutíon
Hurvurd |nívorsíty lross, l982
l9. Hoo Ngoc
A líío on Amorícun Coítoro Ho so vun hou My
NXß 1ho gíoí, Hu noí, l995
20. lntornutíonuí 1rudo Contor lorchuso
Munugomont & Admínístrutíon
2l. ¦oun ßríck A Hundbook ín
lntorcoítoruí Comonícutíon Lungougo und Coítoro- Soríos Ono
Mucqoíro |nívorsíty, l99l
22. ¦ohn Duníos & Loo. H
lntornutíonuí ßosínoss tLnvíronmont und Oporutíons),
kodobuogh, l988
23. ¦ohn Cruhum & Othors
Nogotíutors Abroud Don’t shoot írom tho híp Hurvurd ßosínoss
2l7
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
lobííshíng Co., l995
24. ¦ohn Cruhum & Yoshíhíro Suno
1ho ¦upunoso Nogotíutíon Styío
ln Lovíckí & Othors , l993
25. ¦oshoph k. ßyrnos
Coídoíínos íor Lííoctívo Nogotíutíng
ln Lovíckí & othors, l993
26. Kínurd ¦.
Munugomont
D.C. Houíth und Compuny, l988
27. Míchuoí Ldgumund & Othors
Lconomíc und Contomporury lssoos
Drydon lross, l99l
28. Lovíckí & Othors
Nogotíutíon tCoííoctíon oí Artícíos)
lrvín lst od., l985, 2nd od., l993
29. Looís 1. \oíís
Nogotíutíng víth 1hírd \oríd Covornmonts
Hurvurd ßosínoss kovíov, l996
30. Loo Vun Loí & Ngoyon Anh Vo
Cuc cooc thoong íoong Lo Doc 1ho- Kíssíngor tuí lurís
NXß Cong un Nhun dun, l996
3l. Ngoyon 1hunh Chuo tsoo tum)
lhup íout vo xout nhup khuo
NXß 1l Ho Chï Mính, l995
32. lonku¡ Chomunut
Commítmont
Hurvurd ßosínoss Schooí, l99l
33. kundy Churíos Lppíng
Hoong dun booc vuo thí troong qooc to tbun dích)
Hu noí, l995
34. kogor Axtoíí
Dos & 1uboos oí |síng Lngíísh Aroond tho \oríd
2l8
K¥ JPUÂJ bAM lPAN JPUONC MAl OUÔC JL
¦ohn \ííoy & sons, l995
35. kogor líshor & \ííííum |ry
Cottíng to Yos, Nogotíutíng Agroomont víthoot Cívíng ín
longíon ßooks, l99l
36. kogor líshor & Scott ßrovn
Cottíng 1ogothor, ßoíídíng koíutíonshíp us \o Nogotíuto
longíon ßooks, l989
37. koy Lovíckí & Othors
Nogotíutíon
lrvín, l993
38. Such thum khuo
Mot trum cuo hoí vo cho do dounh nghíop híon duí
NXß Chïnh trí Çooc gíu, Hu noí, l995
39. 1orrono Douí & Othors
Coporuto Coítoros
Addítíon \oísíoy lobííshíng Co., l995
40. 1uko Kuguyuky
Chính phoc doí phoong tbun dích)
NXß 1hunh níon, l995
4l. 1homus Nugío & kood K. Hoídon
A Coído to lroíítubío Docísíon Mukíng
lrontíco Huíí, l995
42. 1íorsky L. & 1íoroky M.
1ho |SA: Costoms und lnstítotíons, 3rd od.
lrontíco Huíí, l990
43. 1homus Koíssor
Nogotíutíng víth u Costomor Yoo cun’t Aííord to Loso
Hurvurd ßosínoss Schooí, l996
44. Vormon Hondorson &\ííííum looío
lríncípíos oí Mucrooconomícs
D.C. Houíth & Compuny, l99l
45. lCS. Vo Hoo 1oo
2l9
NCU¥L N XUÂN JPOM (CPU ßlLN) - NCU¥L N vÀN PÔ NC
Ky thout Nghíop vo Ngouí thoong
NXß Cíuo doc, l996
46. \íor L.k.
A stody Coído to Accompuny Munugomont
D.C. Houíth und Compuny, l988

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->