P. 1
eBooks Huong Dan Hoc Thai Cuc Quyen

eBooks Huong Dan Hoc Thai Cuc Quyen

|Views: 19|Likes:
Được xuất bản bởiHùng Leo
Hướng dẫn tự học Thái Cực Quyền
Hướng dẫn tự học Thái Cực Quyền

More info:

Categories:Types, Resumes & CVs
Published by: Hùng Leo on Jul 28, 2013
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/08/2014

pdf

text

original

MỤC LỤC
Lời giới thiệu ................................................................................................ 4 PHẦN THỨ NHẤT ..................................................................................... 6 I. TÍNH ƯU VIỆT VỀ HOẠT ĐỘNG TĂNG CƯỜNG SỨC KHỎE CỦA THÁI CỰC QUYỀN ........................................................................ 6 1. Rèn luyện hệ thần kinh : ................................................................. 6 2. Hỗ trợ hoạt động của hệ thống tuần ho àn, khí quản, huyết quản v à các hệ mạch : ......................................................................................... 6 3. Tăng cường sự dẻo dai của cơ bắp, rèn luyện các khớp xương toàn cơ thể : ................................................................................................... 6 4. Hít thở từ từ, “Khí tồn đan điền”: ................................................... 7 II. NHỮNG ĐIỀU CẦN CHÚ Ý KHI TẬP THÁI CỰC QUYỀN ........... 7 PHẦN THỨ HAI ......................................................................................... 9 I. NHỮNG YẾU LĨNH CƠ BẢN TRONG LUYỆN THÁI CỰC QUYỀN ..................................................................................................... 9 II. PHƯƠNG PHÁP LUYỆN VẬN ĐỘNG THỞ BỤNG SÂU ............. 13 III. NHỮNG YÊU CẦU CỦA THÁI CỰC QUYỀN ĐỐI VỚI T Ư THẾ CỦA CÁC BỘ PHẬN CƠ THỂ............................................................... 18 1. Bộ phận đầu ................................................................................. 19 a- Đầu .......................................................................................... 19 b- Đỉnh ......................................................................................... 19 c- Gáy .......................................................................................... 20 2. Chi trên ........................................................................................ 21 a- Vai ........................................................................................... 21 b- Khuỷu tay................................................................................. 22 c- Cổ tay....................................................................................... 22 d- Tay :......................................................................................... 22 e- Nắm tay :.................................................................................. 24 f- Câu .......................................................................................... 24 3. Phần trên của thân người: ............................................................. 25 a- Ngực : ...................................................................................... 25 b- Xương sống: ............................................................................. 25 c- Bụng : ...................................................................................... 26 d- Eo ............................................................................................ 27 e- Mông ....................................................................................... 28 4. Chi dưới : ..................................................................................... 29 a- Háng : ...................................................................................... 29 b- Vùng ch ậu – đùi : ..................................................................... 30 c- Đầu gối : .................................................................................. 31 d- Chân :....................................................................................... 32 5. Khớp : .......................................................................................... 33 IV. MẤY PHƯƠNG PHÁP LUYỆN TẬP THEN CHỐT ....................... 36 1. Thân pháp (phương pháp luy ện tập thân) ...................................... 36 2. Bộ pháp (phương pháp luyện bước chân) ..................................... 38 3. Thủ pháp và nhãn pháp (Ph ương pháp luy ện tay và mắt) .............. 39 4. Lực háng ...................................................................................... 41 5. Động tác h ình cung ki ểu xoáy ốc với sự vận động của khí lực b ên trong. ................................................................................................... 43 6. Năm quy luật đối xứng h ài hòa..................................................... 45  Muốn lên trên , trước tiên phải ở dưới ...................................... 45  Muốn sang trái , trước tiên cần qua phải ................................... 46

 Trong khi đẩy lên là có kéo l ại.................................................. 46  Trên - dưới, phải - trái cuốn hút lẫn nhau và liên hệ với nhau ... 46  Giằng kéo trái ngược, “Khúc trung cầu trực” (trong cái cong t ìm cái thẳng) ......................................................................................... 46 7. Sự kết hợp tự nhiên gi ữa khai hợp – hư thực với hít thở. .............. 47 a- Khai – hợp, hư – thực ................................................................... 47 1) Khai và h ợp là từ trong điều khiển ngo ài, từ ngoài đưa vào trong. 47 2) “Khai trung hữu hợp, hợp trung hữu khai” .................................. 47 3) “Hư trung hữu thực, thực trung hữu hư”...................................... 48 4) Khai – hợp, hư – thực thay đổi từ từ. ........................................... 48 b- Sự khai – hợp, hư – thực và hô hấp .............................................. 49 1) Sự kết hợp tự nhi ên giữa khai – hợp, hư – thực và hô hấp ......... 49 2) Hợp - hư , tích là lấy hơi vào; khai, thực, phát là thở ra............. 50 3) Khi đi và vung tay th ì khai, th ở ra và hợp, lấy hơi vào là một ... 51 4) Toàn bộ bài thái c ực quyền với các thế, về phân loại thứ tự th ì hô hấp và động tác l à một ..................................................................... 52 V. Các ví dụ về hô hấp trong thế quyền ................................................. 54 PHẦN THỨ BA ......................................................................................... 64 Phụ lục ....................................................................................................... 64 I. Thiết thực dạy tốt, học tốt môn “Thái cực quyền giản hóa" .............. 64 II. Những bộ h ình cơ bản trong “Thái cực quyền giản hóa” .................. 65 III. Bộ pháp liên hoàn c ủa Thái cực quyền giản hóa ............................... 74

Lời giới thiệu
Thái c ực quyền l à một trong những môn phái v õ thuật cổ truyền phong phú và n ổi tiểng của Trung Quốc. Ng ày nay Thái c ực quyền ở Trung Quốc được phổ biến rộng r ãi vì nó có tác d ụng thiết thực nhằm luyện tập củng cố v à tăng cường sức khỏe cho mọi người. Ở Việt Nam cũng có nhiều ng ười hâm mộ và tập luyện môn n ày, nhất là ở các câu lạc bộ sức khỏe ngoài trời. Bác Hồ muôn vàn kính yêu c ủa chúng ta trước đây đ ã được võ sư Cố Lưu Hinh, người am hiểu sâu sắc về Thái cực quyền , được Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc giới thiệu sang Việt Nam trực tiếp h ướng dẫn người tập luyện trong nh ững năm 1955 – 1957 tại Hà Nội. Tôi cũng may mắn được cùng một số đồng chí khác tham gia các buổi tập đó. Bình sinh Bác H ồ rất quan tâm tự tập luyện theo nhiều ph ương pháp sinh động do Người sáng t ạo. Thật bình dị mà vĩ đại, từ Nh à Rồng ra đi t ìm đường cứu nước, qua lao động v à tham gia v ận động cách mạng ở nhiều nước, những lúc bình an c ũng như gian khổ nhất, trong sinh hoạt hàng ngày, Bác H ồ không bao giờ sao nhãng tập luyện giữ g ìn sức khỏe Sau Cách mạng Tháng 8 năm 1945 về Hà Nội dù bận rộn công việc đến đâu, từ mờ sáng kể cả lúc m ưa phùn gió bấc, Người vẫn ra sân tập thể dục đều đặn. Cuối tháng 3 năm 1946, Bác Hồ đã ra lời kêu gọi “Toàn dân tập thể dục” đến nay vẫn c òn nguyên giá tr ị chỉ đạo, cổ vũ động vi ên vang vọng mãi cho các th ế hệ của chúng ta. Khi kháng chi ến chống Pháp, d ù ở chiến khu trong r ừng sâu, Người vẫn cùng mọi người tập thể dục, chơi bóng chuyền hoặc bơi ở con sông gần cơ quan; nhiều lần sau phi ên họp của Chính ph ủ Kháng chiến, Người vui vẻ thoái mái huy động các vị bộ trưởng, thứ trưởgn ra sân cùng chơi bóng chuyền hoặc tập quyền. Năm 1955 h òa bình lập lại, được võ sư Cố Lưu Hinh hướng dẫn tập luyện, Người rất trọng nhân tài và quan tâm đến mọi người xung quanh n ên chỉ thị cho chúng tôi tổ chức th ành lớp học có gần 20 anh, chị em c ùng tham gia học Thái cực quyền. Chính tại cái sân r ộng rãi chếch phía sau b ên phải ngôi nhà m ột tầng nơi Người đã từng ở và làm vi ệc gần 10 năm sau giải phóng Th ủ đô, sáng sáng Người dậy rất sớm để c ùng lớp học nghi êm túc theo từng động tác của l ão võ sư. Người còn cùng l ớp học, không bỏ buổi n ào nghe võ sư Cố Lưu Hinh giảng giải về lý thuyết v õ học, võ đạo. Người thường ân cần hỏi han trân trọng v à nhiều lần giữ l ão võ sư ở lại cùng ăn sáng và trao đổi ý kiến rất cởi mở, thân mật. Qua tập uyện của Bác Hồ những năm 1955 – 1957 so sánh v ới trước đó, chúng tôi th ấy Thái cực quyền l à bài tập mà Người ưa thích nhất, có lẽ vì nó hấp dẫn, mang lại kết quả tích cực, rất thích hợp với mọi người, đăc biệt với người lớn tuổi. Năm 1975, v õ sư Cố Lưu Hinh gửi tặng tôi về cuốn sách Thái cực quyền, do chính ông biên soạn, để kỷ niệm những ng ày ở Việt Nam không bao giờ quên mà chúng tôi có d ịp quan biết nhau nay có l ẽ lão võ sư cũng đã gần 90 tuổi. Đây là cuốn sách rất quý của kho t àng võ thu ật, đặc biệt l à Thái cực quyền của Trung Quốc. Phần lý thuyết đ ược trình bày một cách k hoa học có tính tổng kết sâu sắc, phần thực h ành có các hình ảnh minh họa đầy đủ , tỷ mỉ các động tác của b ài tập. Nay do y êu cầu của phong trào “Thể thao cho mọi người” đang phát triển, tôi xin trân trọng giới thiệu cuốn sách quý n ày với bạn đọc xa gần tham khảo, t ìm hiểu tập luyện theo Thái cực quyền. Nếu các bạn muốn có sức khỏe dồi d ào, tinh th ần sảng khoái xin h ãy thường xuyên tập theo đúng lời khuyên và hướng dẫn của tác giả. TẠ QUANG CHIẾN Chủ tịch Ủy ban Olimpic Việt nam nguyên T ổng cục trưởng Thể dục Thể thao

PHẦN THỨ NHẤT
I. TÍNH ƯU VIỆT VỀ HOẠT ĐỘNG TĂNG C ƯỜNG SỨC KHỎE CỦA THÁI CỰC QUYỀN
Thái c ực quyền là môn “quyền thuật” đ ã lưu hành từ lâu đời của Trung Quốc (động tác phối hợp của thủ pháp, nh ãn pháp, thân pháp, b ộ pháp), “thuật thổ nạp” (vận động hít khí sâu thả cũ thu mới), “thuật đạo dẫn” (vận động c ơ thể và khí công). Sự kếp hợp chặt chẽ của ba thứ : ý chí, hít thở, động tác (theo thuật ngữ gọi là : luyện ý, luyện khí, luyện thân) tạo ra môn thể dục v õ thuật mới để chữa bệnh, tăng cường thể chất v à bảo vệ sức khỏe l à kếp hợp chặc chẽ giữa nội ngoại toàn thân đ ã cấu thành tính th ống nhất trong ngoài và tính t ổng thể của phương pháp rèn luyện Thái cực quyền, nó v à quan ni ệm tổng thể của trị liệu trong Y học Trung Quốc l à một. Kết hợp đạo dẫn v à thổ nạp, trong khi t ập Thái cực quyền không chỉ tiến hành các ho ạt động của cơ bắp và khớp xương mà c òn kết hợp giữa động tác và hít th ờ, từ đó tăng cường rèn luyện của nội tạng. Những ưu việt của hoạt động r èn luyện Thái cực quyền hiện nay : 1. Rèn luyện hệ thần kinh : Hoạt động đa dạng vô c ùng phức tạp của con người là dựa vào điều tiết sự ức chế và hưng phấn của thần kinh đại n ão. Thái c ực quyền dùng phương pháp luyện tập “Tĩnh tâm dụng ý”, đầu tiên cho ho ạt động vỏ đại n ão được nghỉ ngơi. Trung tâm thần kinh sẽ chỉ huy động tác phối hợp của các c ơ quan chức năng to àn thân và luy ện tính linh hoạt của hệ thống thần kinh. Do đó, khi luyện Thái cực quyền tuy tốc độ châm nhưng lại rất nhạy cảm v à thích ứng đối với sự biến đổi của thế giớ i bên ngoài. 2. Hỗ trợ hoạt động của hệ thống tuần ho àn, khí quản, huyết quản v à các hệ mạch : Lý luận Trung Quốc cho rằng c ơ thể con người có mố i quan h ệ thống nhất giữa sức khỏe v à sự lưu thông của các hệ thần kinh v à khí huyết trong mỗi con người. Sau một thời gian luyện Thái cực quyền , sẽ có cảm giác bụng k êu, đó chính là phản ứng của sự lưu thông các hệ thống khí huyết v à thần kinh. Trong quá trình luy ện tập, các mạch máu của động mạch sẽ hoạt động điều độ, thúc đẩy quá tr ình tuần hoàn máu, đẩy nhanh quá trình cung c ấp khí và cũng tăng cường quá tr ình trao đổi của khí quản. 3. Tăng cường sự dẻo dai của cơ bắp, rèn luyện các khớp xương toàn cơ thể : Vận động không thể tách rời các hoạ t động có liên quan gi ữa cơ bắp, các khớp xương và các cơ quan liên quan. Động tác vòng tròn xoáy trôn ốc của Thái cực quyền có thể khiến to àn bộ các cơ bắp và các đường gân trong cơ thể phải tham gia hoạt động, khiến các khả năng của chúng th êm phong phú uy ển chuyển mà có tính độc lập. Các cơ quan chức năng của cơ thể có thể hướng

tới tới mọi hướng, hoạt động của nó mềm mại m à lại có ảnh hưởng lớn. Hệ thống xương cốt và các cơ quan khác hoạt động chịu sự chi phối của cơ bắp, song có tác d ụng tự mình điều tiết, nó hỗ trợ cho sự mạnh mẽ của hệ thống xương cốt, đảm bảo tính linh hoạt của các cơ quan khác trong cơ thể. 4. Hít thở từ từ, “Khí tồn đan điền”: Trạng thái đầu ti ên của Thái cực quyền phải duy tr ì là “Bụng đầy ngực rỗng”, trạng thái căng thẳng của phần ngực đ ược chuyển sang phần bụng, l àm cho phổ thoải mái, phần bụng tĩnh nh ưng lại đầy, và phải duy tr ì trọng tâm. Khi luyện Thái cực quyền, hít từ từ đ ưa khí đến khắp cơ thể : hít sâu, hít d ài, hít đều và chậm tăng dần số lượng hít vào cơ thể. Với những ưu điểm trên, việc luyện tập Thái cực quyền rất thích hợp với những người lao động trí óc, người bệnh và người có cơ thể yếu, người trung niên và ph ụ nữ. Người tập phải căn cứ v ào tình tr ạng thể chất, tiến h ành tập một cách có tr ình tự. Tùy điều kiệ n thời gian và thể lực cho phép , mỗi buổi sáng hàng ngày luy ện tập một lần, mỗi lần t hời gian khoảng trên dưới 20 phút. Nhiều người qua một thời gian r èn luyện đã chứng mình Thái c ực quyền có tác dựng chữa bệnh đối với một số bệnh m ãn tính nh ất định như : suy nhược thần kinh, của huyết áp, đau tim , đau phổi, đái đường, ho lao, khớp, cảm mạ o, lú lẫn … Nhưng nếu bệnh t ình nặng quá phải luyện tập một cách khoa học, mức độ luyện tập phải theo sự h ướng dẫn của các nhân vi ên y tế thì kết quả sẽ tốt hơn.

II. NHỮNG ĐIỀU CẦN CHÚ Ý KHI TẬP THÁI CỰC QUYỀN
Với quan điểm tăng cường hoạt động thể dục ph òng bệnh, tăng cường sức khỏe vì sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, phong tr ào luyện tập Thái cực quyền đã được đông đảo mọi người tham gia. Khi học Thái cực quyền phải chú ý: ph ương pháp luyện tập phải chính xác, tư thế động tác đúng như hướng dẫn, như vậy mới nâng cao được hiệu quả r èn luyện. Nếu bắt đầy đ ã luyện tập không chu ẩn, động tác đ ã thành định hình, sau đó khắc phục rất khó khăn. Thái c ực quyền là môn phái do động tác tạo th ành, các yêu c ầu không nhiều, khi luyện tập cũng dễ tiếp thu, chỉ cần ng ười luyện tập phải bền bỉ v à tận tâm. Để l àm mọi việc phải có sức khỏe, muốn vậy n ên quyết tâm, tin tưởng tăng cường luyện tập Thái cực quyền. Nh ư thế sẽ có tác dụng tăng cường thể chất và đảm bảo sức khỏe. Khi luyện tập Thái cực quyền n ên hít không khí trong lành, thông qu a đó sẽ kích thích hệ thần kinh , kích thích toàn b ộ các cơ quan chức năng trong cơ thể, đặc biệt là các cơ quan tiêu hóa và h ệ tuần hoàn. Người có bệnh khi tập Thái cực quyền ở ngo ài trời nên tránh nắng gắt, gió và mưa, sau khi tập các lỗ ch ân lông và huy ết quản đang mở, n ên ngồi mát một lúc để tránh sinh b ênh về sau. Buổi tối sau khi tập luyện, n ên nghỉ, đi dạo. Như vậy sẽ ngủ ngon. Khi đói và khi vừa ăn cơm xong đều không n ên tập, sau khi ăn khoảng một giờ có thể tập luyện được. Quần áo mặc khi tập Thái cực quyền phải gọn g àng, thoải mái, thắt lưng quần chặt vừa phải. Sau khi tập xong nếu cảm thấy khô họng, chỉ n ên uống nước đung sôi vừa đủ, không được uống nhiều.

Khi học Thái c ực quyền đầu ti ên phải chú ý “Tĩnh tâm”, “Dụng ý”, “Thể trạng”, “Thân thẳng” . Sau khi động tác đ ã thành th ục phải chú ý : “Nhu hòa”, “Viên hoạt”, “Liên quán”, “Hiệp điều”.

PHẦN THỨ HAI

I. NHỮNG YẾU LĨNH CƠ BẢN TRONG LUYỆN THÁI CỰC QUYỀN
Những yêu cầu đối với to àn bộ các động tác trong Thái cực quyền c òn được gọi l à những yếu lĩnh trong luyện Thái cực quyền. T ùy mỗi dạng Thái cực quyền đều có những đặc tr ưng riêng, song yếu lĩnh luyện tập về cơ bản là thống nhất (cái chung nằmg trong cái ri êng). Ở đây chỉ giới thiệu một cách khái quát nội dung của nó để giúp ng ười mới học lần đầu có được một khái niệm ri êng. Khi luyện Thái cực quyền, từ đầu chí cuối buổi tập, ng ười tập luyện phải giữ thăng bằng tâm khí, th ư giãn thoải mái. Trước tiên phải “thả lỏng” trong khu thần kinh đại n ão, thả lỏng cơ bắp toàn thân, th ả lỏng các khớp xương và các cơ quan nội tạng. Thân người phải thằng một cách tự nhi ên, đỉnh đầu và hận môn luôn luôn thẳng đứng, tr ên dưới thống nhất. Tránh hiện t ượng ngực ưỡn, bụng phưỡn, đầu cúi, lưng khom, mông cong, hít th ở phải tự nhi ên – dần dần áp dụng phương pháp thở bụng, phải luôn luôn giữ đ ược tư thế bụng rắn ngực nở. Khi vận động cũng phải giữ đ ược trạng thái thân thẳng, các c ơ thả lỏng, bụng rắn ngực nở, khiến cho thân d ưới có thể trụ vững, thân tr ên linh hoạt. Luôn luôn ph ải tập trung tinh thần, điều khiến các động tác bằng ý thức , động tác phải nhẹ nhàng, mềm mại uyển chuyển, không vận lực một cách thô bạo, cứng nhắc, động tác phải v ùng tròn theo hình cung ho ặc hình tròn, d ần dần khiến cho tất cẩ các c ơ bắp và các kh ớp xương đều được vận động, động tác hài hòa khi ến các cơ bắp được rèn luyện dần từ lớp ngo ài vào t ới lớp trong, động tác phải li ên hoàn, liên t ục; mọi tư thế và động tác đều phải được thực hiện một cách đầy đủ, ho àn hảo, không được cái nặng cái nhẹ, không được khiếm khuyết và đứt đoạn. Phải lấy vận động quanh trục của eo l ưng làm chính, ph ần eo phải thẳng và được thả lỏng, không lắc lư, xương chậu – đùi phải vững để có thể ổn định được trọng tâm, khi vận động tứ ch i chỉ cần xoay nhẹ phần eo. Đầu phải thẳng, huyệt Bách hội luôn luôn phải h ướng lên; khi c ử động, muốn hướng về phương nào th ì thần nhãn phải được hướng đi trước, ánh mắt phải được đánh đi trước cùng với sự vận động của tay; khi dừng thế, ánh mắt nhìn ra xa theo h ướng đầu ngón tay trỏ hoặc ngón giữa, thần nh ãn phải chú ý tới hai bên trên dưới, cổ phải thẳng, thả lỏng v à chuyển động theo ánh mắt; miệng ngậm tự nhiên, hàm dưới hơi thu vào, đầu lưỡi hơi cuốn lên chạm nhẹ vào hàm trên, nh ằm tăng cường khả năng tiết nước bọt, như vậy khi luyện tập cổ họng không cảm thấy khô, tạo thói que n thở bằng mũi, đảm bảo vệ sinh hô hấp. Vai phải thả lỏng, hai vai cân đối, không đ ược bên cao bên th ấp; khuỷu tay hải được thả lỏng, khớp khuỷu tay h ơi cong tập trung ý thức vào đầu khuỷu khiến cho cánh tay khi co v ào duỗi ra được nhẹ nh àng, linh ho ạt mà vẫn có lực, cẳng tay trụ vững theo thế (c òn gọi là “tọa uyển”), các ngón tay duỗi ra, khi bàn tay hoàn thành động tác đánh về phía trước, gốc b àn tay cũng đánh mạnh về phía trước theo quán tính, vận lực nhiều ở ngón giữa v à ngón áp út. Khi cánh tay v ận động, cổ tay cũng phải vận động theo , tay xoay ra hướng ngo ài gọi là cuộn thuận, xoay vào hướng trong gọi l à cuộn ngược. Trên đây là những yêu cầu đối với chi tr ên.

Phải “Hàm hung bạt bối”, có nghĩa là xương quai sanh tương đ ối cố định, hơi chìm xuống, cổ ngự c thả lỏng, lồng ngực hơi thu vào, khiến các bộ phận bên trong c ảm thấy thoải mái, thuật ngữ gọi l à “Hàm hung”; các cơ lưng c ũng phải thả lỏng, hai xương bả vai vương ra ngoài, đồng thời cố định lại, dưới tác động của cơ lưng các đốt xương sống cũng phải t hẳng và thả lỏng, khớp xương giữ hai vai (đốt lớn) hơi nhô lên khiến lớp da ở bộ phận nầy có cảm giác căng ra , thuật ngữ gọi là “Bạt bối”, khiến giữa hau đốt x ương hai vai có sự tghông liền, đồng thời hau đốt x ương này lại hơi cong về phía trước, tọa thuận lợi cho việc “H àm hung b ạt bối”. Vận dụng phương pháp hít thở bung tự nhi ên, sự dụng hoạt động l ên xương của cơ hoành để “Khí trầm đan điền” (Dồn khí xuống bụng d ưới) khiến bụng dưới được điều dưỡng tốt, không đang lên, như vậy khi luyện tập sẽ không th ở gấp vì thiếu oxi, đồng thời có thể ổn định đ ược trọng tâm. “H àm hung bạt bối” là tạo điều kiện để “khí trầm đan điền”, các c ơ ngực và cơ lưng trong trạng thái thả lỏng dần dần thu xuống d ưới, khiến vùng quanh eo càng rắn chắc, xương chậu – đùi trụ vững, đồng thời khiến cho phần bụng vô c ùng căng chắc trong trạng thái thả lỏng. Đốt xương cùng luôn luôn phải chiếu thẳng đường chính giữa của phần bụng vả ngực, như là đỡ bụng dưới, đường chính giữa của phần bụng muốn quay sang hướng nào đốt xương cùn g phải qua y thẳng sang hướng đó, có tác dụng như bánh lái điều khiến hướng vận động, bảo đảm giữ cho thân thẳng ở mọi góc độ trong khi vận động, gọi l à “Xương cùng chính giữa”. Đáy hô ng vùng kh ớp chậu – đùi phải mở, cơ ở bộ phận hậu môn hơi co lại (không n ên co quá), gọi là treo háng, có m ối quan hệ tương hỗ với “Hư lĩnh đỉnh kình”. Việc cố định xương quai sanh trong “hàm hung” đ ối xứng trên dưới với việc “khí trầm đan điền”, việc dốt sống lớn nhoo l ên trong “bạt bối” đối xứng tr ên dưới với việc khớp chậu - đùi có lực. Cố định xương quai sanh là chuẩn bị lực tĩnh cho “hàm hung”, đót sống lớn nhô l ên là chu ẩn bị lực tĩnh cho “bạt bối”. Khi vận động, eo l à bộ phận quyết định, cơ bụng vận động, cơ lưng cũng vận động theo, đưa đến sự vận động của tứ chi. Trên đây là những yêu cầu về “hàm hung b ạt bối”, “khí trầm đan điền”, “eo thẳng thả lỏng”, “xương cùng chính giữa”, “lỏng hông treo háng”, “lực hợp về trước” của phần thân. Hai đùi phải phân định r õ thực hư, khớp chậu – đùi phải lỏng, khớp gối luôn hơi chùng. Khi vận động đùi, trước tiên phải thực hiện xong vị êc chuyện dịch của một bên eo, đáy hông hơi thu vào (chuy ển dịch vào trong), d ồn trọng tâm vào m ột đùi, cơ đùi vạn lực, vai bằng với gỏt chân, lực ở vai phải đ ược đưa xuống tận gót chân, nhằm tăng tính bền vững m à lại không làm m ất tính linh hoạt của khớp gối bên đùi thực, khiến chân bước vững ch ãi thân người hơi xổm xuống, sau đó chân kia từ từ duỗi ra, khớp gối không quá thẳng , rồi vận lực cơ đùi; dùng mũi chân vận lực để bước, giữa chừng lại hơi thẳng người lên để tăng thêm lượng vận động m à lại không cứng nhắc; bước đi phải nhẹ nhàng linh ho ạt, cùng với sự chuyển dịch từ từ của trọng tâm, hai chân phải thay nhau nâng đỡ trọng tâm, để giữ thăng bằng cho to àn thân. Khi th ực hiện động tác , ngón chân, bàn chân, gót chân áp thẳng xuống đất, lực của b ên chân thực đè xuống, như được cắm xuống đất, khiến b ước chân vững chắc, còn bên châm h ư thì thay đổi linh hoạt. Đó là những yêu cầu về phân định r õ hư thực, chùng gối lỏng khớp chậu – đùi, điều chỉnh trọng tâm của chi d ưới. Khi mỗi thế đ ã vào đúng vị trí, phần eo trong khi thả lỏng phải h ơi đè xuống, các đốt sống thả lỏng ch ìm xuống, khiến khớp xương chậu – đùi có lực; đốt sống lớn hơi nhô lên, khiến xương chậu – đùi như bị kéo giằng theo hai chiều lên và xu ống. Khớp chậu – đùi được mở gọi l à treo háng; hai g ối hơi

thu vào, gọi là khép háng. Ng ực nở, bụng thả lỏng mà căng chắc. Ý nghĩ phải được tập trung tới ngón tay và đầu ngón chân. Cánh tay vươn ra hướng ngoài vài hơi thả chìm xuống, như thả lỏng m à không th ả lỏng, phải luô n thể hiện được tư tưởng “nhu trung hữu cương” của Thái cực quyền. Như vậy dần dần có thể tăng cường được nội lực, động tác sẽ nhẹ nhàng linh ho ạt, có lực m à lại không cứng nhắc. Chính v ào lúc thế trước như dừng mà không phải là dừng, thế sau đ ã được hình thành. Vai phải luôn luôn vuông góc với hông, khuỷu tay t ương ứng trên dưới với gối, đầu ngón tay phải t ương ứng trên dưới với đầu ngón chân, đầu ngón tay của tay trước có mối quan hệ hô ứng với đầu ngón tay của tay sau, mũi chân trước và mũi chân sau, gót chân trước và gót chân sau c ũng phải có mối quan hệ hô ứng với nhau, trên dưới, phải trái, trước sau phải hô ứng với nhau và hợp lại. Muốn hợp lại đ ược với nhau một cách tự nhi ên, thần khí phải được hợp lại. Kiểu thế phải vi ên mãn, nghiêm túc, không t ản mạn, không khô cứng, yếu ớt, không nghi êng ngả, khi mở thế không được tiến hành tản mạn, khi các thế được tiến hành liên tực phải thể hiện được uy lực,không được ẻo lả yếu ớt. Thân ph ải ngay thẳng, tinh thần phải đ ược dồn tích v ào trong. Phàm nh ững tư thế mà đầu ngón tay trước trên thì đối chóp mũ, dưới thì đối mũi chân th ì thuật ngữ gọi là “Tam tiên tương đối”. Bất kỳ tư thế nào cũng đều phải vai hợp với hông, khuỷu tay hợp với gối, tay hợp với chân thuật ngữ gọi là “Ngoại tam hợp”. Ý hợp với khí, khí hợp v ới lực, thuật ngữ gọi là “Nội tam hợp”. Mỗi một động tác , tr ước tiên dùng ý th ức để điều h ành sự vận động bên trong, đồng thời b ên ngoài c ũng thoe đó m à vận động, từ ngo ài vào trong , dùng ngoài điều khiển trong. Mỗi tư thế có 4 giai đoạn : khởi, thừa, ch uyển, hợp (phát thế gọi l à khởi, tiếp theo gọi l à thừa, biến đổi gọi l à chuyển, thành thế gọi là hợp). “Thực hiện (trước trước) quán xuyến” giữa thế n ày với thế kia, vào lúc như dừng mà không ph ải dừng, nội lực dần dần đ ược vận đủ, tinh thần tập trung gọi là “Trước trước quán xuyến”; các đốt thả lỏng, đ ưa ý thức vào chúng, hình thành lực toàn thân m ột cách tự nhi ên mà linh ho ạt gọi là các đốt thả lỏng; nói tụ hợp – khi một thế đ ã hình thành thì t ứ chi phải có sự hợp lực tr ên dưới, phải trái, trước sau một c ách tự nhiên. Trong đó ta phải biết được cái nào trước cái nào sau, khi ến động tác được tiến hành một cách tuần tự. Trong quá tr ình thực hiện động tác không được đứt qu ãng, trong ngoài, trên d ưới, phải trái, trước sau phải hài hòa th ống nhất; phải thực hiện được “Nội ngoại hợp nhất”, “Nhất khí quán xuy ến” , “Nhất khí kha thành” (trong ngoài thống nhất, một hơi một mạch không đứt đoạn). Khi tập quyền, thế n ày nối tiếp thế kia, li ên hoàn, liên t ục, càng tập càng lỏng, c àng chậm, khiến cho việc hít v ào thở ra được càng nhỏ, càng sâu, càng dài và càng đều, nội tạng dần dần săn chắc, lực chân dần dần bền vừng, thể lực được tăng cường, có thể qiù được thăng bằng cơ thể ở mọi góc độ, lại có thể biến hóa linh hoạt, nhanh chóng. Tư thế thân người cao, vừa hay thấp, điều này phải căn cứ vào điều kiện thể lực và mực đồ th ành thục của người tập m à quyết định. Lượng vận động lớn hay nhỏ được quyết định bởi tư thế thân người. Phương pháp luyện tập cao mà nhanh thì l ượng vận động nhỏ, c òn thấp mà chậm thì lượng vận động lớn. Việc tăng lượng vận động phải tiến h ành từ từ. Phải căn cứ v ào khả năng của mỗi người để xác định lượng vậ động cho mình, đồng thời phải luôn điều chỉnh cho ph ù hợp với tiến độ luyện tập. Khi tập toàn bài, ph ải xác định tư thế thân người ngay từ đầu, v à phải luôn luôn giữ ở một mức độ, không được thay đổi giữa chừng, l àm ảnh hướng tiết tấu toàn bài.

Đối với những người luyện tập để chữa bệnh phải tuân thủ nguy ên tắc nhẹ nhàng, thải mái, tự nhi ên, tập với mức độ hơi ra mồ hôi. Khi bắt đầu tập với t ư thế cao, nếu thấy khớp gối đau không chịu đ ược thì nên ngh ỉ, sau tập tiếp. Không nên t ập theo phương pháp khổ luỵên của những người muốn đạt tới trình độ kỹ thuật cao.

II. PHƯƠNG PHÁP LUYỆN VẬN ĐỘNG THỞ BỤNG SÂU
Vận động thở bụng sâu trong Thái cực quyền l à áp dụng “Thuật thổ nạp” và “Thuật đạo dẫn”. Bởi v ì phương pháp thở này và phương pháp thở “Khí công liệu pháp” trong chẩn trị lâm s àng là cùng m ột nguồn gốc. Có điều, Thái cực quyền là “tìm cái tĩnh trong cái động”, tư thế của Thái cực quyền rất phức tạp, khi mới luyện tập trước tiên cần phải luyện tập một cách chính xác những nét đại thể của tư thế, móc nối các động tác th ành một thể liên hoàn , có th ể thở tự nhiên, chỉ cần tập ý nghĩ tư tưởng vào vùng đan điền , sau khi đ ã luyện tập thành thục thì sẽ kết hợ p thở bụng sâu. Còn “khí công liệu pháp” th ì lại “tìm cái động trong cái tĩnh”, tư thế đơn giản vì vậy khi mới tập cũng có thể tiến hành “điều khí”. Đối với phương pháp hít thở, Thái cực quyền chủ trương thực hiện “Hư lĩnh đỉnh kình”, “Khí trầm đan điền”. “Hư lĩnh đỉnh kình” là huyệt Bách hội hơi hướng lên, kích thích tinh th ần toàn thân. Phương pháp “khí tr ầm đan điền” là thân thẳng bụng rắn, ngực nở, điều khiển hít thở bằng ý thức, khiến có cảm giác không khí v ào bụng từ từ, không được dùng lực để ép bụng dưới . Yêu cầu phải “dĩ ý hành khí” (dùng ý thức để điều hành khí), “Thân động, tâm tĩnh, khí liễm, thần thư” (Than thể vận động, tâm trí tĩnh tại, điều h ành được khí vào mà tinh th ần thoải mái), độ ng tác thực hiện một cách tự nhi ên không cưỡng éo thô bạ o. Động tác to àn thân trong Thái c ực quyền khá phức tạp, khi mới học nói chung nên v ận dụng phương pháp thở tự nhi ên, không nên k ết hợp ngay với vận động thở sâu, nên đợi khi đ ã tập luyện th ành thục các động tác mới kết hợp với vận động thở sâu. Nên chia t hành hai giai đoạn : giai đoạn luyện các động tác quyền thuật và giai đoạn luyện thở sâu, khi hai giai đoạn n ày đã thành th ục, đem kết hợp với nhau th ì sẽ dễ dàng thực hiện được yêu cầu . Vận động thở bụng sâu có hai kiểu luyện tập, đó l à kiểu thuận v à kiểu ngược.

Kiểu ngược được tiến hành như sau : Tư thế chuẩn bị : đứng nghi êm, hai chân khép, m ũi chân hướng về phía trước.

Hình 1

Hình 2

Hình 3 Chân trái bước sang ngang, khoảng cách hai chân bằng độ rộng của vai, mũi chân hướng về phía trước, khớp đầu gối hơi chùng một cách tự nhi ên, sống lưng thẳng, thả l òng, trọng tâm rơi vào giữa hai chân; ngón chân, b àn chân, gót chân áp th ẳng mặt đất , đáy hông v ùng khớp chậu – đùi mở, ngón tay xòe t ự nhiên, đầu ngón tay duỗi thẳng tự nhi ên , áp vào m ặt ngoài đùi, khớp khuỷu hơi khuỳnh tự nhiên, cánh tay không ép sát thân trên, nư ới nách có thể đặt lọt một nắm tay. “Hư lĩnh đỉnh kình”, huyệt Bách hội hơi hướng lên như bị treo, đầu như đang đội một bát nước, cần giữ trạng thái thăng bằng một cách nhẹ nhàng thoải mái. Mắt nhìn ra xa và chú ý sang hai bên, tai l ắng nghe phía sau, c ằm hơi thu vào, môi ngậm nhẹ, hai hàm răng khép nhẹ, lưỡi phẳgn, đầu lưỡi chạm nhẹ h àm trên, tạo thời quen thở bằng mũi, gáy thẳng, thả lỏng , hai vai th ả lỏng, hai đốt xương vai đối nhau , ở giữa như có sự thông liền,

xương quai sanh tương đối cố định. Ngực nở thoải mái, bụng căng chắc. (h ình 2) Đó là tư thế chuẩn bị. Khi kiểm tra t ình hình th ả lỏng toàn thân, n ếu tự cảm thấy cân bằng tâm khí, có ngh ĩa là có thể bắt đầu các động tác. Trước tiên hơi đưa hai tay về phía trước hai hông, gốc bàn tay hơi đè xuống, ngón tay mở tự nhiên, đầu ngón tay tương ứng với các đầu ngón chân. Đồng thời, hai vai h ơi nhô về phía trước, da cơ lưng có cảm giác căng l ên, tạo thành tư thế “hàm hung b ạt bối”, các đốt xương sống thả lỏng, thẳng đứng, khiến x ương chậu có lực, bụng c àng thêm căng chắc, đốt xương sống thứ nhất giữa hai vai h ơi nhô lên, tạo thành tư thế “Trung chính yên thư”, “Thư ợng hạ nhất tuyến”, “hư lĩnh đỉnh kình”, “Khí trầm đan điền”, “Hàm hung b ạt bối”, “Trầm khi ên thùy ch ẩu”, “Tháp y êu tùng khóa”, “Khuất tất viên đang”, do đó thực hiện được những y êu cầu cơ bản trong vận động Thái cực quyền (h ình 3). Khi tư thế này vừa dừng, thực hiện tiếp động tác sau : 1. Từ từ hít sâu, đồng thời hai tay từ từ đưa ra phía trước theo hướng mũi bàn chân, tay cao ngang vai , khủyu hơi khuỳnh khiến cánh tay khi vươn ra phía trước vẫn giữ được hình cung nông, đồng thời bụng dưới dần dần thu lại (hình 4). 2. Từ từ thở ra, đồng thời hai khuỷu tay thu về trước sườn, cánh tay tr ên không áp sát vào thân khi thu v ề tay vẫn ngang vai, vừa thu vừa xoay ra ngo ài, hai lòng bàn tay vát nhau, ngón cái và ngón tr ỏ tạo thành nửa vòng tròn, các ngón tay ch ĩa chếch l ên. (hình 5) 3.

Hình 4

Hình 5

Hình 6

Hai tay t ừ từ hơi xoay vào và từ từ đưa về trước hông theo đường cũ, thở phải đều, đồng thời bụng dưới dần dần nhô ra (tức “Khí trầm đan điền) (h ình 6). Sau đó ngón tay duỗi thẳng, to àn thân th ả lỏng, trở về tư thế chuẩn bị (hình 2). Sau đó làm lại từ đầu. Khi thực hiện thở bụng sâu kiểu ng ược, trạng thái phần ngực v à bụng sẽ thay đổi như hình 7. * Các điểm chú ý : a – Trước tiên phải thả lỏng trung khu thần kinh, tập trung t ư tưởng khiến toàn thân được thả lỏng.

Hình 7 b – Từ đầu tới cuối, phải d ùng ý th ức để điều khiển động tác, động tác phải liên tục, không đứt đoạn, tốc độ phả i đều không được vận lực thô bạo cứng nhắc. c – Hít thở phải dần dần đạt được : sâu, d ài, chậm, đều, tĩnh. Hít thờ phải hài hòa với động tác. d – Mắt phải nh ìn ngang, nhìn ra xa, khi tay nâng lên gi ữ chùng và hạ xuống giữa chừng, mắt phải chú ý tới động tác của tay (đầu luôn luôn “H ư lĩnh đỉnh kình”, không cúi), sau đó tiếp tục nh ìn ngang ra xa, khi ến thần kinh thị giác luôn luôn được rèn luyện, có lợi cho việc khôi phục v à tăng cường thị lực. đ – Nếu có cảm giác tức ngực đau đầu th ì cần kiếm tra lại trạng thái thả lỏng, và sửa lại. Nếu vẫn có những phản ứng không tốt th ì cần phải dừng buổi tập. e – Khi thời tiết quá lạnh hoặc gió to không nên luyện tập ngo ài trời mà chuyển vào tập trong ph òng. *Thuyết minh: 1. Thân pháp , động tác và hít thở kiểu n ày là những yêu cầu cơ bản của Thái cực quyền, nó xuy ên suốt từ đầu tới cuối to àn bộ các động tác. 2. Động tác kiểu này đơn giản dễ tập , khôn g phức tạp, khó tập như toàn bộ bài quyền. Nếu không có thời để học to àn bộ các động tác, hoặc thể chất quá yếu không thể luyện to àn bộ bài quyền thì có thể hàng ngày ch ỉ cần rèn luyện riêng kiểu này và tăng dần thời gian tập luyện mỗi lần l ên khoảng 20 phút, nếu mỗi ng ày luyện được 2 lần v ào buổi sáng và buổi tối th ì hiệu quả càng tốt. Những người đang chữa bệnh nếu sức khỏe cho phép, mỗi ng ày có thể tập vài lần. Nếu thường xuyên luyện tập sẽ có lợi cho việc chữa bệnh bảo vệ sức khỏe, tăng cường thể chất.

3. Người bệnh hoặc du khác h đang trên đường nếu không tiện đứng tập th ì có thể ngồi tập hoặc nằm tập. Nh ưng nếu nằm tập, v ì liên quan t ới trọng lực nên có thể chuyển sang kiểu thở bụng tự nhi ên. 4. Khi luyện toàn bộ bài Thái c ực quyền , có thể luyện li ên tục 3 lần kiểu này để chuẩn bị cho luyện to àn bài. 5. Những người cao huyết áp khi luyện phải chú ý lúc đ ưa tay lên động tác phải nhẹ nh àng, từ từ , lúc hạ tay xuống cần lợi dụng quán tính l àm lực. Những người bị bệnh sa dạ d ày, hoặc các cơ quan nội tạng yếu cần chú ý khi hít vào, b ụng dưới thu vào, cơ hoành dâng lên, c òn khi th ở ra không cần dồn khí vào b ụng dưới, cơ hoành hạ xuống. Còn phương pháp luyện thở bụng sâu kiểu thuận tiến h ành như sau : Đưa hai tay về phía trước, khi cao ngang vai th ì hít vào, từ từ dùng ý th ức đưa khí xuống bụng dưới, khiến bụng dưới nhô ra tự nhi ên, khi thu hai tay v ề vị trí cũ th ì thở ra, bụng dưới thu vào tự nhiên. Kiểu này ngược với động tác hít thở bụng sâu, kiểu ngược, còn những yêu cầu khác th ì như nhau. Phương pháp hít thở sâu “dĩ ý điều khí” này là phương pháp hít th ở rèn luyện trung khu thần kinh cao cấp v à trung khu hô h ấp, có thể lấy v ào nhiều oxi và thải ra nhiều khí cacbonic. Sự l ên xuống liên tục của vách ngăn sẽ thúc đẩy nội tạng vận động, tăng c ường tuần ho àn máu, có th ể chữa trị các bệnh mãn tính. B ằng thực tiễn hàng trăm năm qua, các thầy thuốc đ ã chứng mình được tính hiệu quả của nó . Ngoài ra c ần nói thêm rằng, khi hít thở bụng sâu, sự co v ào giãn ra (th ời gian co vào ng ắn, dãn ra lâu) c ủa cơ quát ước ở hậu môn có thể chữa trị được bệnh trĩ, tăng cường khả năng của hệ thống b ài tiết. Nhờ vậy có thể chữa trị được bệnh di tinh. Khi đã luyện tập th ành thục toàn bộ bài quyền, có thể thực hiện nguy ên tắc hít thở theo thế quyền : “L ên thì hít vào, xu ống thở ra”, “ Hợp lại th ì hít vào, mở ra thì thở ra”, Khiến cho việc thực hiện động tác v à hít thở được kết hợp với nhau một cách tự nhi ên. Nếu trong quá tr ình kết hợp cảm thấy tức ngực đau đầu ắt là có thư thế không chuẩn xác, hoặc việc kết hợp giữa hít thở với động tác không hài hòa, c ần phải điều tiết lại, nếu đ ã điều tiết lại vẫn cảm thấy không tho ải mái, nên trở lại hít thở tự nhi ên, nhất thiết không được cưỡng ép. Sau khi luy ện hít thở sâu đ ã đạt tới một tr ình độ nhất định, sẽ tự nhi ên xuất hiện hiện tượng “bụng k êu”, nhất là trong toàn bài t ập, khi mỗi thế đ ã vào đúng vị trí, hoặc từ thế n ày chuyển sang thế khác do sự vận động của eo v à hông dễ làm xuất hiện hiện tượng bụng kêu. Đây là một hiện tượng sinh lý tự nhiên, là kết quả của việc “Dĩ ý điều khí”, “Khí trầm đan điền”. Hiện tượng bụng kêu trong luy ện khí công xuất hiện sớm h ơn trong Thái c ực quyền, v ì trong luyện khí công, việc “Dĩ ý điều khí” đ ược thực hiện ngay từ đầu. Đã từng có người luyện Thái cực quyền để chữa bệnh, sau khi phục hồi được sức khỏe vẫn tiếp tục kiên trì luyện tập để tăng cường thể chất, nâng cao kỹ thuật. Sau đó thấy xuất hiện hiện t ượng bụng k êu, không hi ểu điều đó tốt hay xấu, nghe có người nói đó l à hiện tượng xấu thế l à sợ không dám luyện tiếp. Đó l à sự sợ hãi không c ần thiết. Hiện tượng bụng kêu là do vi ệc thực hiện “Dĩ ý điều khí”, do thả lỏng eo, c ơ hoành lên xuống, và phần eo xoay tròn khi ến ruột cuộn l ên và c ọ sát với không khí trong bụng l àm phát ra ti ếng kêu. Điều này chỉ có tác dụng đối với các c ơ quan nội tạng, không có g ì lạ. Song nếu không thấy xuất hiện hiện t ượng này thì c ũng không cần thiết phải tìm kiếm nó. Hơn nữa sau khi luyện tập một cách công phu th ì hiện tượng trên cũng giảm dần rồi mất hẳn.

III. NHỮNG YÊU CẦU CỦA THÁI CỰC QUYỀN ĐỐI VỚI TƯ THẾ CỦA CÁC BỘ PHẬN CƠ THỂ
Vận động gắn liền với hoạt động của c ơ, xương và khớp. Sự thay đổi và phối hợp các động tác l à do hệ thần kinh trung ương thống nhất điều khiển. Thái c ực quyền c òn bao gồm phương pháp luyện tập lưu thông khí huyết “Dĩ tâm hành khí”, “Dĩ khí vận thân”, thôn g qua quá trình v ận lực theo đường xoáy ốc từ cột sống v ùng eo t ới đầy bàn tay và đầu bàn chân, khi ến chân tay mẫn cảm, động tác của các bộ phận trong v à ngoài trên toàn cơ thể phối hợp ăn khớp nhịp nh àng, tạo thành một phương pháp vận động có t ình chính thể và tính th ống nhất trong ngo ài. Vì vậy nội dung luyện tập vô c ùng phong phú. Những yêu cầu của Thái cực quyền đối với t ư thế của các bộ phận cơ thể là được đúc kết từ trí tuệ v à kinh nghi ệm thực tiễn của quần chúng. Căn cứ vào kinh nghi ệm luyện tập v à những điều lĩnh hội được trong hơn 40 năm qua, đồng thời tham khảo có chọn lọc quan điểm của nhiều ng ười, tôi xin qui nạp lại như sau : Lúc đầu, Thái cực quyền nặng về tính vũ thuật, do vậy các y êu cầu đề vì vũ thuật, song động tác của vũ thuật tất nhi ên rất hợp với quy luật sinh lý của cơ thể người, chỉ cần nắm được lượng vận động, rồi tuần tự đ ưa vào là có thể đạt được hiểu quả tốt trong việc ph òng bệnh, chữa bệnh, tăng cường thể chất. Điều đó rất đáng để ta bỏ công học tập v à nghiên c ứu để nâng cao sức khỏe cho người luyện tập. Mặc dù nói Thái c ực quyền “không chú ý tới h ình thức mà chú ý t ới thế khí, không chú ý bên ngoài mà chú ý t ới bên trong”, song điều đó chỉ đúng với những người luyện tập công phu th ành thục, các động tác đ ã được định hình vững chắc. Họ không c òn phải tập trung chú ý vào tư thế và động tác nữa, mà chỉ cần lấy vận động bên trong làm thay đổi bên ngoài, khi đ ã đạt được sự thống nhất trong ngo ài, chỉ cần chuy ên tâm rèn luy ệ về thần khí. Đối với những người mới tập, trước tiên cần phải coi trọng về h ình thức rồi mới coi trọng tới ý thức, tr ước tiên phải chú ý tới việc thực hiện t ư thế chuẩn xác, tiếp theo phải luôn giữ đ ược tư thế chuẩn xác trong một chuỗi những động tác phức tạp li ên hoàn, nh ất thiết không được nóng vội cầu to àn. Những người mới tập n ên chú ý các t ư thế phải chính xác, không n ên chỉ chạy theo tiến độ, phải luyện tốt những cái c ơ bản, như vậy sẽ lợi cho việc nâng cao. Qua nhi ều lần sửa chữa uốn nắn, t ư thế các bộ phận dần dần được định hinh, và sau khi đ ã được yêu cầu “dùng sự vận động bên trong làm thay đổi bên ngoài”, mọi hình thức bên ngoài đều do bên trong điều khiến, như vậy lúc đó là đã tạo ra được một môi trường “tự động hóa”, các tư thế sẽ tự nhi ên vào khuôn khổ, người luyện không cần chú ý tới. Yêu cầu đối với tư thế các bộ phận ph ù hợp với đặc điểm “Nhu trung ngụ cương” (trong nhu có cương) c ủa Thái cực quyền, thích hợp với các b ước luyện tập “T ùng nhu nh ập thư” (bắt đầu từ nhu), “Hóa cương vi nhu”, “Tích nhu thành cương”, “Cương ph ục quy nhu” của Thái cực quyền. Ngay từ tên gọi “Thái cực quyền” cũng thấy đ ược đó l à một thể thống nhất bao gồm hai mặt đối lập âm d ương. Đối lập âm dương ở đây là sự đối lập giữa : Khai – hợp, hư – thực, hô – hấp, thuận – nghịch, cương – nhu, nhanh – chậm, cong – thẳng, hóa – đả, vv… đều từ trong ra ngoài, t ừ ngoài vào trong. Vì vậy mọi biểu hiện trên tư thế đều là sự thống nhất trong đối lập mâu thu ẫn, cái này mâu thu ẫn với cái k ia, song l ại liên quan với nhau, r àng buộc nhau, chuyển hóa nhau. Nếu tư thế của một bộ phận nào đó không đúng sẽ ảnh hưởng tới bộ phận khác, ngược lại tư thế của một bộ phận nào đó đúng rồi

cũng có thể dần dần làm cho tư thế của các bộ phận khác đúng theo. V ì thế, khi mới học, nên luyện tập có trọng đỉ êm chuyên tâm u ốn nắn tư thế của một bộ phận, từng bước khắc phục khuyết điểm, tránh t ình trạng vì cái này mà làm mất cái kia, không thực hiện đ ược việc nâng cao to àn diện. 1. Bộ phận đầu
a- Đầu

Đầu thẳng sẽ dễ d àng làm cho thân th ẳng. Đầu và thân th ẳng, điều này đặc biệt quan trọng đôi với người già. Đầu cúi, lưng cong, vai nhô là đặc trưng của người già yếu. Những người luyện Thái cực quyền lâu d ài, khi già có th ể tránh được những khuyết tật trên. Điều này quan hệ tới việc nâng cao sức khỏe. Khi luyện quyền, đầu phải thẳng, không cúi, không ngửa, không lệch, khi vận động phải thẳng tự nhi ên, không được lắc lư. Khi ở tư thế đứng nghi êm hoặc làm động tác, phải giả tưởng rằng đầu đang đội một vật rất nhẹ, như vậy có thể tránh được tật đầu bị cúi, ngửa v à nghiêng. Khi mới học quyền, điều quan trọng l à phải giữ được dung mạo b ình thường, cơ mặt thả lỏng tự nhi ên, không nên c ố ý tạo ra một số dáng vẻ khác thường, mắt phải nh ìn ngang , ánh m ắt nhìn ra xa. Mu ốn quay về hướng nào. Thần nhãn phải đi trước, các động tác của thân, tay, chân vận động theo; khi làm động tác, ánh m ắt phải chuyển động theo tay hoặc chân, khi động tác hoàn thành, ánh m ắt lại chuyển về phía trước. “Mắt chuyển theo tay, ánh mắt nhìn ra xung quanh. Điều này chứng tỏ ánh mắt nên có định hướng song lại không được chỉ nh ìn một hướng 1 cách máy móc , nhãn thần phải chú ý xung quanh. V ận dụng đúng phương pháp luyện này có lợi cho việc luỵện thần kinh nhãn cầu, từ đó có lợi cho việc phục hồi thị lực v à tăng cường thị lực, l àm cho ánh mắt nhạy cảm linh hoạt. Miệng ngậm nhẹ, hai hàm răng khép hờ, đầu lưỡi chạm nhẹ hàm trên, như vậy trong khoang miệng sẽ tiết nhiều n ước bọt, khiến họng luôn luôn ướt, khi thở không cảm thấy khô cổ, đồng th ơi sẽ có nhiều nước bọt vào dạ dày, có l ợi cho tiêu hóa. Luôn luôn hít th ở bằng mũi , hít thở phải tự nhi ên, yêu c ầu phải dần dần kết hợp được một cách h ài hòa gi ữa hít thở với thực hiện động tác. Trong quá trình thực hiện động tác, nếu cảm thấy khó khăn khi hít v ào thì có th ể hít bằng miệng từ từ, hít xong ngậm miệng lại ngay. Hít thở phải thực hiện li ên tục và tự nhiên. Cằm hơi thu vào, không được ngửa về trước, cũng không được thu vào quá, để tránh t ình trạng khi hít thở bằng mũi không đáp ứng đ ược yêu cầy tăng cường lượng vận động, khiến hít thở không tốt, ảnh h ưởng tới tư thế “Hư lĩnh đỉnh kình” và “Bạt bối”. Tai phải chú ý lắng nghe phía sau và hai bên, tư tưởng thoải mái, to àn thân yên tĩnh, thính giác tự nhi ên sẽ mẫn cảm.
b- Đỉnh

“Hư lĩnh đỉnh kình” tức “Đỉnh đầu huyền”, điều n ày được đặc biệt nhấn mạnh trong Thái cực quyền. Y êu cầu của “Đỉnh kình” là huyệt Bạch hội ở đỉnh đầu hơi hướng lên , có cảm giác như đỉnh đầu được treo l ên bằng một sợi dây, tư thế huyệt Bách hội luôn luôn đ ược giữ thẳng đứng với huyệt Hội âm, gọi là “Thượng hạ nhất điều tuyến” (tr ên và dưới nằm tr ên một đường thẳng). Huyệt Bách hội ở đỉnh đầu hơi hướng lên, như vậy ngoài việc điều khiển đầu thẳng tự nhi ên còn có 4 ưu điểm sau :

1. Thuận lợi cho hệ thần kinh trung ương điều tíết hoạt động cơ năng của các cơ quan và các hệ thống khác tr ên toàn thân, phát huy t ốt tác dụng điều khiẻn thăng bằng cơ thể. 2. Do “Đỉnh đầu huyền” (đỉnh đầu có cảm giác nh ư được treo l ên) nên có thể giảm nhẹ áp lực của đầu đối với thân, nhờ vậy động tác của thân sẽ linh hoạt hơn. 3. Trong Thái c ực quyền, “Hư lĩnh đỉnh kình” luôn luôn đi đôi với “Khí trầm đan điền”. “Hư lĩnh đỉnh kình” có lợi cho việc nâng đỡ tinh thần, c òn “Khí trầm đan điền” có lợi cho việc ổn định trọng tâm của thân, khiến tinh thần tự nhiên được nâng l ên, thần kinh nhạy cảm hơn, đưa tới tình trạng toàn thần được thả lỏng tự nhi ên, tạo điều kiện hưng phấn thầ n kinh. Lực đỉnh không n ên thái quá và c ũng không n ên bất cập, m à phải hư hư thực thực , như có như không, không đư ợc kích lực l ên một cách cứng nhắc, cũng như trong “Khí trầm đan điền” không được dồn nén khí xuống một cách cứng nhắc, mà là “Ý chú đan điền” (đưa ý thức xuống đan điền) với mực độ như có như không (“ Ý thủ đan điền” l à tọa công, có nghĩa l à giữ cho đan điền bất động, còn “Ý chú đan điền” là hành công, đưa ý thức xuống đan điền có nghĩa là “động”. Nắm chắc lực đỉnh v à trầm khí (dồn nén khí) sẽ khiến cho động tác to àn thân nhẹ nhàng linh ho ạt, vững chắc. 4. Huyệt Bách hội luôn luôn giữ ở t ư thế “Hư lĩnh đỉnh kình” sẽ có tác dụng nâng toàn thân, đồng thời v ì cằm thu vào nên thuận lợi cho việc hít thở và vận động nội khí. Phía trước huyệt Bách hội là tiền đỉnh. Nếu tiền đỉnh hướng lên trên, s ẽ mang tật bộ phận đầu ngẩng l ên. Nếu hậu đỉnh hướng lên thượng đỉnh sẽ mắc tật để bộ phậ n đầu quá thu v ào bên trong. Ch ỉ có huyệt Bách hội hướng lên hư ảo thì bộ phận phía dưới đầu mới thu v ào bên trong, k ết hợp với khí dán v à xương sống lưng (thiếp tích bối) giống như tác dụng của Đại truy, Li êm tuyền hơi co lại trong phép khí công trị liệu. Nh ưng Thái cực quyền không dùng đến từ “co” để tránh hiểu lầm ảnh h ướng đến “thượng hạ nhất tuyến” dẫn đến hiện tượng không hài hòa.
c- Gáy

Cổ gáy phải thẳng, thả lỏng, không n ên gân c ứng, như vậy khi quay phải trái sẽ được tự nhiên và linh ho ạt. Nếu vậy lực n ên gân hoặc chỉ chú ý tới thả lỏng khiến cổ mềm oặt đều l àm giảm sự linh hoạt của cổ khi quay phải trái v à ảnh hưởng tới tư thế tự nhi ên của “Hư lĩnh đỉnh kình”. Vì vậy, cổ gáy phải t hả lỏng, ngay thẳng, không cứng , không m ềm. Cổ gáy có thẳng, lỏng được hay không ? Điều n ày có liên quan t ới việc “Hư lĩnh đỉnh kình” có thực hiện thỏa đáng hay không. Nếu “đỉnh k ình” thái quá, cổ gáy cũng sẽ bị liên đới cứng theo, cần “đỉnh kình” bất cập , cổ gáy sẽ bị mềm theo. Huyệt Á môn ở sau gáy có mối li ên hệ chặt chẽ với Huyệt Trường Cường ở vùng xương cùng. Á môn t ức đốt quay đầu ti ên của xương cổ, thông qua hoạt động của đốt quay, đầu sẽ trở thành đòn bẩy thăng bằng. “Hư lĩnh đỉnh kình” là sự thăng bằng của đầu gối với cột sống. Thái cực quyền gọi sự hoạt động đàn hồi của cột sống là “Thân cung”. Thái cực quyền kiểu Vũ th ì lấy phần eo làm tay cung, đốt sống lớn và xương cùng là hai đầu cung, c òn kỉểu Trần thì lấy xương cùng và phẩn từ đốt sống lớn trơ lên tới tận huyệt Á môn làm hai đầu cung để tăng cường độ điều tiết v à sức phá ra của nó, điều n ày có quan hệ tới sự tích phát lực khi đẩy tay. “H ư lĩnh đỉnh kình” có tác dụng giữ thăng bằng cột sống, c òn cốt xương cổ có tác dụng điều tiết. Khi tập quyền, mắt chuyển dịch về h ướng nào, thì c ổ gáy cũng chuyển theo.

2. Chi trên
a- Vai

Khi tập quyền, dù là dùng thân điều khiển tay hay dùng tay điều khiển thân cũng đều là chuyển động tr òn theo thể thuận, vì vậy yêu cầu cánh tay khi duỗi ra, co v ào, quay tròn, đều phải mềm mại. Nhưng cánh tay có mềm mại linh hoạt được hay không ? Điều n ày tùy thu ộc vào khớp xương vai có thả lỏng được không. Thả lỏng khớp x ương là do ý thức điều khiển thực hiện. Điều này phải lyện tập lâu d ài mới thực hiện được. Sa u khi luyện tập thành thói quen, khớp xương vai sẽ tự nhiên dần dần được thả lỏng ra v à chìm cuống. Sau khi khớp xương vai đ ã hoàn toàn được thả lỏng , t òan bộ cánh tay có thể duỗi ra, co v ào, cuốn tròn tự nhiên như cánh liễu bị gió thổi. “Trầm kiên thùy ch ẩu” được coi là một trong những phép tăc quan trọng của Thái cực quyền. Thái cực quyền y êu cầu “Trầm kiên” (chìm vai) sau khi đã thả lỏng vai. “Trầm ki ên thủy chẩu” cũng giúp cho tự nhi ên hình thành t ư thế “Hàm hung b ạt bối”. Nếu nhô vai, nâng khuỷu sẽ l àm hỏng tư thế “hàm hung bạt bối” và bất lợi cho việ c thực hiện “khí trầm đan điền” . Chỉ có “hàm hung bạt bối” được thực hiện tốt th ì mới có thể thực hiện “khí trầm đan điền”. Sự thả lỏng v à vận động xoay tròn của vai có tác dụng duỗi thẳng gân v à cơ vai, đồng thời khiến cho cơ hai sườn lưng hình thành “Khí thiếp bối” (khí ép vào lưng). Khi mới tập quyền chỉ nghĩ tới việc “thả lỏng” to àn thân và “thả lỏng” khớp xương vai. Khi luyện được thời gian d ài, hiểu được sự thay đổi của thực hư thì phải nghĩ tới việc “Trầm thân” v à “Trầm kiên”, khiến “Nội hình” từ mềm mại chuển sang “ch ìm lắng”, cánh tay sẽ được nhẹ nh àng linh ho ạt , song lại rất mềm mại v à có lực. Như vậy, cánh tay sẽ dần dần tăng c ường tính đàn hổi như “thả lỏng m à không th ả lỏng”, “cương như h òa quyện”. “Bằng kình” là lực nối liền các lực với nhau rất quan trọng trong Thái cực quyền. Động tác kiểu xoay trôn ốc, quấn quít lấy nhau. Chất l ượng “bằng kình” càng cao tác d ụng gắn lại với nhau lúc đẩy tay lên cao, d ễ dàng dùng khu ỷu tay và nắm tay điều khiển trung tâm đối ph ương. Trong lúc diễn biến cũng không dễ bị bị ép vào thực trạng bị rơi khiến mình ở vào địa vị bất lợi. Khi “trầm kiên thùy ch ẩu” phải chú ý không ép cánh tay v ào sát nách, ph ải cách nách một nắm tay, để cánh tay có chỗ vận động, v à không m ất tính đàn hồi. Khi mỗi thế vào đúng vị trí, vai v à hông ph ải tạo thành đường thẳn g, hai vai thả lỏng, ch ìm xuống và hơi hợp về phía trước, tạo thế “h àm hung b ạt bối”. Hai khớp xương vai như là không liền, quan hệ chặt chẽ với nhau. Nh ư vậy sẽ “trong sự bung ra có đo àn tụ lại”, tăng cường tác dụng hợ p lực. Trong quá trình v ận động, dù tiến lên hay lùi l ại, quay phải hay lượn trái, vai v à hông phải luôn luôn nằm tr ên một đường thẳng, đáp ứng y êu cầu “thượng hạ nhất điều tuyến”. Hai vai ph ải bằng phẳng cân đối, khi vận động không đ ược để xảy ra hiện tượng vai cao vai thấp, l àm hỏng tư thế thẳng thân. Thái c ực quyền kiểu Trần v à Vũ chủ trương 2 đối xương vai hơp hợp về phía trước, tạo điều kiện cho việc h ình thành t ư thế “hàm hung b ạt bối”, kết hợp với việc thả lỏng v à chìm xu ống theo h ình cung và x ương lườn và cơ lườn phần bụng sẽ rất căng chắc, c ơ hai bên bụng cũng hợp về trước, có thể tăng cường khả năng hợp lực.

b- Khuỷu tay

Khi tập Thái cực quyền , khớp khuỷu tay luôn hơi gập lại và có lực kéo xuống, dù khi cánh tay ph ải đưa lên cao hơn vai, đầu khuỷu vẫn phải như có lực kéo xuống. Nếu đầu khuỷu ngóc l ên cũng đầy theo hướng lên. Điều này trái với yêu cầu trong Thái cực quyền. Nếu khuỷu tay cách xa thân, nhô ra phía ngoài thì s ẽ không cản trở việc “trầm ki ên” mà còn ảnh hưởng tới việc “trầm khí”, đồng thời hai s ườn hở quá lớn, đó cũng là điều bất lợi trong v õ thuật. “trầm kiên thùy ch ẩu” cũng có thể tăng th êm sức mạnh cho cánh tay duôi trong khi v ận động. Chỉ có thực hiện “trầm ki ên thùy ch ẩu” mới có thể tăng cường tác dụng của việ “tọa uyển”. Khi mỗi thế vào đúng vị trí, đầu khuỷu tay phải có mối t ương hỗ với khớp gối, hai khuỷu tay cũng phải có sự hợp lực tr ước sau, phải trái, trên dưới.
c- Cổ tay

Cổ tay là bộ phận linh hoạt nhất, có độ xoay lớn nhất trong t òan bộ các khớp. Đối với cổ tay , điều cần chú ý nhất l à “tọa uyển”. Những người tập Thái c ực quyền nói chung đều coi trọng sự quay tr òn của cổ tay, song ph ần đông đều chú ý tới sự linh hoạt mềm mại uyển chuyển của nó, m à xem nh ẹ tầm quan trọng của việc “tọa uyển” , n ên không t ạo được lực cho cổ tay, khiến cổ tay mềm mại như múa, chỉ tạo được vẻ đẹp về sự nhẹ nh àng, linh ho ạt chứ không t ạo được vẻ đẹp “Nhu trung hữu c ương”. Như vậy khó đưa được nội lực ra đầu các ngón tay, ảnh hưởng tới việc tích lực cho cánh tay, tăng tr ưởng sự tích tụ “bằng kình”. Khi đẩy tay khó thực hiện các thế “cầm”, “vỗ”, “ấn”, “tóm” “bắt”. Nếu khuỷu tay thả quá lỏng , không l ực, cánh tay tất cũng không có lực khi đưa ra dễ bị đối phương túm chặt khuỷu. “Tọa uyển” y êu cầu trong qúa trình cánh tay du ỗi ra co v ào, khủyu tay không quá c ứng cũng không được mềm, m à vận động một cách mềm mại v à dẻo dai như gân. Khi vào đúng thế, khuỷu cũng phải được thả ch ìm xuống cùng với sự chìm thân nén khí, đồng thời có định howngs, khiến b àn tay từ từ được đưa lực vào, như vậy gọi là “tọa uyển”. “Tọa uyển” c òn được gọi là “Tháp tuyển”. “Tọa uyển” được thì trong khi v ận động, nội lực b àn tay không b ị đứt đoạn hoặc bị mất. Trong động tác đầy tay, khi khố ng chế lực của đối phương cũng cần phải “tọa uyển” được thì mới có thể khống chế được. Có khống chế được thì mới giải phóng lực của đối phương.
d- Tay :

Tay là b ộ phận khéo léo nhất v à biến hóa nhất. H ình dáng tay trong Thái cực quyền chia l àm 3 dạng : bàn tay, nắm tay và móc câu. Trong vi ệc thao lược, phương pháp nắm (chưởng) là chủ yếu. đặc điểm của chưởng pháp (phương pháp của bàn tay) trong Thái c ực quyền l à các ngón tay du ỗi lỏng, điều này khác với chưởng pháp trong trường quyền (ngón cái cuộn chặt, 4 ngón còn lại duỗi thẳng v à khép ch ặt). Khi mới tập quyền, xuất chưởng và thu chưởng đều phải tự nhi ên, không được vận lực để nắm họăc mở b àn tay. Lòng bàn tay không được trũng. Khi luyện tập đã công phu, ta hi ểu được hư thực của động tác th ì nó sẽ được biểu hiện trên bàn tay. Vì d ụ, động tác vươn tay ra phía trước, khi chưa vươn, bàn tay hơi khum, l ực tích mà không phát, như vậy gọi là hư chưởng; trong quá trình vươn ra, vì động tác vươn ra thực hiện theo đường xoáy ốc n ên dần dần triệt tiêu hình khum c ủa lòng bàn tay, như vậy gọi l à từ hư sang thực. Khi

vươn tới điểm cuối c ùng, hình khum g ần như bị triệt tiêu hoàn toàn ngón tay hơi duỗi, “tọa uyển”, gốc bàn tay hơi nhô về phía trước, giúp cho thế vươn về phía trước dùng ý đưa lực ra đầu ngón tay , như vậy gọi là thực chưởng; khi thu về, vì thu về theo đường xóay ốc, b àn tay dần dần từ mở về khum, nh ư vậy gọi l à từ thực về hư. Động tác của b àn tay là m ột bộ phận của động tác ho àn chỉnh, vì vậy, sự hư thực cảu bàn tay nên k ết hợp với sự thay đổi hư thực của độn g tác hoàn chỉnh – lý luận về quyền có nói : “Gốc của nó ở chân, phát ra ở đ ùi, quyết định ở eo, thể hiện ở ngón tay … tất cả liền trong một h ơi”, có nghĩa là khi đã xuất thủ phải kết hợp với to àn bộ các động tác của eo, đ ùi, chân. Khi đã luyện tới giai đoạn có thể dùng khí để vận lực ở mọi bộ phận, có thể khiến lực ở đầu ngón tay thay đổi theo h ướng của cánh tay. Ví dụ, khi vươn tay ra phía trước, bàn tay nghiêng l ại, lúc này, đầu ngón tay út được lực trước rồi c ùng với động tác vươn ra theo đường xoáy ốc của cánh tay, lực sẽ dần dần được chuyển dần sang đầu ngón áp út, ngón giữa, ngón trỏ v à ngón cái, khi ến nội lực được đưa ra năm ngón tay. Khi đầu ngón tay cái được lực trước, cùng với động tác vươn ra theo đường xoáy ốc của cánh tay, lực cũng dần dần được đưa với tận đầu ngón út. Khi b àn tay đưa lên hạ xuống song song với mặt đất th ì đầu ngón tay giữa được lực trước, khi lực ở đây đ ã đủ nó sẽ đưa tới dần các ngón khác. Khi ngón cái quay ra ngoài g ọi là “Ngoại quyền” (quay ra ngoài) hoặc “Thuận quyền” (quay thuận); khi ngón cái quay v ào trong gọi là “Nội quyền” hoặc “Nghịch quyền” (quay ng ược). Dù quay thu ận hay quay ngược đều phải như thả lỏng m à không th ả lỏng, cương nhu hoà quyện”. Động tác của Thái cực quyền được thực hiện theo đường xoáy ốc, v ì vậy “Cương nhu hòa quyện” là yếu lĩnh không thể thiếu khi luyện tập. Khi đã luyện thành thục, mắt nh ìn theo đầu ngón tay n ào có ngh ĩa là lấy đầu ngón tay đó l àm chính và t ừ từ đưa lực tới. Khi đ ã đưa đủ, các ngón khác cũng dần dần được lực. Trong Thái cực quyền , kiểu Trần th ì tập trung thần nhãn vào đầu ngón giữa, c òn kiểu Dương và Ngô th ì tập trung vào đầu ngón trỏ hoặc đầu ngón cái. Cách đ ưa lần lượt lực vào từng ngón tay chỉ có thể thực hiện trong Thái cực quyền, v ì các động tác tay trong Thái cực quyền đ ược thực hiện theo kiểu xoáy ốc, cuộn t ơ, phàm những chưởng pháp l ên thẳng xuống thẳng đều không làm được điều này. Khi mỗi thế vào đúng vị trí, đầu ngón tay và đầu ngón chân tương hỗ với nhau, đầu hai bàn tay c ũng vậy. Trong phần lớn các t ư thế, đầu bàn tay ngang bằng với chóp mũi. Sự ngang bằng giữa đầu b àn tay, đầu bàn chân và chóp mũi trong phần lớn các tư thế, thuật ngữ gọi là “Tam tiêm tương đối”. Khi thả bàn tay xu ống không được thấp quá đầu gối, nếu thấp quá gối sẽ dễ mất trọng tâm, khi đánh tay ra rất bấ t lợi. Cánh tay không duỗi thẳng để giữ thế tích lực. Khi vung tay, phải phát triển biến hoá mật thiết, không để cứng nhắc và đứt đoạn. Căn cứ vào phương hướng về h ình dáng bàn tay, có th ể quy nạp chương pháp thành 7 lo ại sau : 1) Chính chưởng : đầu ngón tay chĩa thẳng l ên, lòng bàn tay h ướng về phía trước. 2) Lập chưởng : đầu ngón tay chĩa thẳng hoặc chếch l ên, lòng bàn tay không hướng về phía trước mà hướng ra phía khác. 3) Thùy chưởng : đầu ngón tay chúc thẳng hoặc chếch xuống, không tính tới hướng của lòng bàn tay. 4) Ngưỡng chưởng : lòng bàn tay h ướng thẳng hoặc chếch l ên, không tính tới hướng của đầu ngón tay.

5) Trắc chưởng : ngón cái chĩa thẳng l ên, bàn tay th ẳng nghi êng, không tính đến hướng lòng bàn tay. 6) Phủ chưởng : l òng bàn tay úp th ẳng hoặc chếch xuống, không tính tới đầu ngón tay. 7) Phản chưởng : ngón cái nằm bên dưới, bàu tay th ẳng nghi êng.
e- Nắm tay :

Các nắm tay trong Thái cực quyền cũng giống nh ư cách nắm tay thông thường trong các môn quyền thuật khác, tức 4 ngón tay khép lại, d ùng ngón giữa điều khiển các ngón khác c ùng cuộn vào, đầu các ngón tay áp v ào lòng bàn tay, sau đó lấy bụng ngón cái đè lên đoạn giữa ngón trỏ, nắm th ành quả đấm. Tuy Thái cực quyền l à một quyền “Nhu trung hữu c ương”, song nó bắt đầu từ nhu, n ên nắm tay cũng khôn g nên quá ch ặt. Nhưng dù nắm lỏng hay nắm chặt cũng đều phải có ý kết tụ khí lực, khiến nắm tay không bị bung ra khi đánh tay. Khi nắm tay đã đánh chạm tới mục tiêu, lưng nắm tay phải vuông góc với cánh tay dưới, nếu không khi gặp trở lực phần cổ tay rất d ễ bị thương. Đây là kinh nghi ệm chung rút ra từ thực tiễn của các môn quyền. Trong Thái c ực quyền có 5 động tác đánh bằng nắm tay, đó l à “Yểm thủ hoành chùy”, “Phi thân chùy”, “Ch ẩu để chùy”, “Kích địa chùy”, “Chỉ đang chùy”. Cho nên cũng gọi là “Thái cực 5 chùy”. Vì các động tác trong Thái cực quyền vận động theo đường xoáy ốc, nên các tư thế thuận ngược, úp ngửa, ngang d ọc được tiến hành đan chéo nhau, tạo nên các ki ểu động tác, song phần cổ tay vẫn phải thả lỏng mềm mại m à có lực. Khi nắm tay đánh trúng đích, lưng nắm tay phải vuông góc với cánh tay d ưới. Đây là điều cần chú ý. Sau một thời gian d ài tập luyện phải cảm nhận được sự thay đổi điểm nhận lực của nắm tay trong các t ư thế. Ví dụ, khi đánh nắm tay ra ở giai đoạn “lập quyền” (miệng hổ nằm ở tr ên) thì đốt thứ hai của ngón út được lực, khi sang giai đoạn “bình quyền” (lòng bàn tay ở dưới) thì đốt thứ nhất của ngón giữa được lực, khi nắm tay cắm xuống th ì đốt thứ hai của ngón giữa đ ược lực, khi nắm tay đánh lên, đốt thứ nhất của ngón giữa đ ược lực, kh i nắm tay vung tr òn thì đốt hai của ngón cái được lực. Cùng với sự thay đồi phương hướng và tác dụng của năm trong quá tr ình vận động, điểm nhận lực ở các ngón tay cũng thay đổi theo với mục đích đ ưa lực vào nắm tay. Đó là phương pháp nhận lực của nắm tay trong quá trình v ận động.
f- Câu

Tay câu là 5 ngón tay ch ụm lại, gập thẳng xuống hoặc h ơi quập vào, tạo dáng như móc câu. Thông thư ờng thì từ chưởng biến câu (từ tư thế bàn tay chuyển sang thế móc câu). Trong Thái cực quyền tay câu có hai kiểu : kiểu Trần và kiểu Ngô. Điểm chung của hai kiểu n ày là ngón út qu ập trước, tiếp theo đến ngón tay áp út, ngón giữa, ngón trỏ, đầu ngón út áp v ào góc bàn tay, ngón cái áp vào đốt đầu, ngón trỏ, độ quay của đốt ngón tay lớn. Khác nhau l à tay câu kiểu Trần được tạo ra tro ng khi vận động, độ quay của cổ tay khá lớn, còn tay câu ki ểu Ngô th ì sau khi d ừng tay mới trực tiếp tạo th ành, nên độ quay của cổ tay khá nhỏ. Tay câu trong v õ thuật là một thủ pháp tóm bắt, có tác dụng quắp, tóm, khóa. Tay câu là m ột trong những phương pháp luyện tập lực cổ tay v à lực ngón tay. Phương pháp tóm bắt trong Thái cực quyền kiểu Trần khá nhiều. Ví dụ. trong động tác quá độ của “Yểm thủ ho ành chùy” có kiểu tay câu 4 ngón

chụm lại tạo câu để thực hiện động tác quắp, có kiểu ngón út v à áp út chụm quặp lại, ngón trỏ duỗi thẳng về tr ước, đều là phép tóm b ắt của tay. 3. Phần trên của thân người:
a- Ngực :

Trong võ thu ật thế ngực có 3 dạng : vươn ra, thu vào và “hàm hung” (“hàm hung có nghĩa khí h àm chứa trong lồng ngực được điều xuống phần bụng) Trong Thái cực quyền áp dụng phương pháp hít sâu của phần bụng, do vậy ngực phải ở thế “hàm hung”, không ngừng tăng cường độ sâu v à số lần hít thở trong điều kiện tăng số lần hít v ào, nhờ vậy sẽ giảm hiện tượng thở gấp trong quá trình v ận động. “Hàm hung” không thu khí gấp gáp như thế vươn ngực, “hàm hung” tạo ra cả giác khí bao lồng ngực. "H àm hung" có tác d ụng quan trọng về phương diện sức khỏe. Nó l àm lỏng khớp xương quai sanh làm hai vai t ự nhiên buông l ỏng, thông qua động tác khiến hai thế hai mảng x ương sườn hạ thấp, làm cho khoang ng ực mở rộng cơ hoành có thể hạ thấp. "Hàm hung" không th ể thay đổi t ùy tiện theo động tác m à cố định, là tư thế thường xuyên, liên tục của phần ngực tạo thuận lợi côh các c ơ hoành hít sâu, do cơ hoành vận động li ên tục khiến cho khoa ng bụng và phủ tạng chịu sự vận động lúc lỏng lúc căng hỗ trợ tốt cho hoạt động l ưu thông máu và chức năng của nội tạng. Do sự vận động xoay quanh của c ơ ngực, "Hàm hung" có tác dụng quan trọng trong luyện tập. Nếu vận dụng thủ pháp k ình lực (tức kích lực) không thể tách rời sự bổ trợ của "Hàm hung". "Hàm hung" là tư th ế tiềm tàng của phần ngực. Sau khi luy ện quyền cô ng, lấy thân dẫn tay, lấy tay dẫn thân, t ùy thế xoay tròn, ngực dễ dàng cùng tay v ận động khi đó các cơ ngực không chỉ có tác dụng co gi ãn thuần túy, m à còn có th ể tạo nên những chuyện động xoắn tr òn của chính nó, có tác dụng tốt trong r èn luyện sức khỏe v à trong tấn công đối phương. Lúc đầu tập Thái cực quyền , hầu hết mọi ng ười đều thấy rất khó luyện thế "Hàm hung". B ị quan niệm thế vươn ngực lấn áp, trong động tác tọa thân các yêu cầu của thế "H àm hung" t ừng bước thích ứng, sau một thời gian đ ược bổ sung hoàn ch ỉnh dần. Nếu không coi trọng thế "H àm hung" s ẽ dễ bị tất g ù lưng và ngực lép, vì vậy nên chú ý để tránh. Phải chú ý cố định hai xương quai sanh trung gian gi ữa ngực và vai, luôn chú ý ph ương pháp luyện cho các xương sườn nới lỏng, các cơ ngực chùng xuống song luôn vươn ra phía trước; về thân pháp, thần tr ên luôn thẳng không dao động, trọng tâm hạ thấp luôn d ùng thân để duy trì cần bằng toàn cơ thể. Để có thể phát huy hiệu quả chính xác tác dụng tấn công ph òng thủ của hai cánh tay và s ự biến đổi hư thực thì bàn tay d ường như chỉ có quan hệ thực hư với phần ngực, hai xương quai sanh chùng lỏng, ngực hơi thu các cơ ngực khi hoạt động l ên xuống trái phải có thể hỗ trợ nhau bám sát chuyển động xoay tròn. Động tác c àng luyện càng có hiệu quả lớn về sức khỏe và độ chính xác, đẩy nhanh kỹ xảo đôi tay. Chi d ưới cùng với thế "Hàm hung" có quan h ệ hỗ trợ như vậy sẽ có sự thống nhất to àn thân khi ến đôi chân vừa vững chắc v à linh hoạt.
b- Xương sống:

"Hàm hung" và "b ạt bối" quan hệ mật thiết ("bạt bối" có nghĩa l à không khí triêm sát ở lưng) có "hàm hung" th ì có "bạt bối". "Bạt bối" l à khi ngực giảm ngậm khí.

Các cơ lưng luôn chùng, nh ững xương cột sống giữa hai xương đòn vai có thể nâng toàn bộ các cơ trước sau, không chỉ thuần túy hỗ trợ các c ơ phía sau lưng mà c òn có tác d ụng bổ trợ cả phần trước (đặc biệt đối với khớp thứ 3 xương sống). Tác dụng của "H àm hung" là có l ợi cho hóa k ình còn tác d ụng của "Bạt bối" lại có lợi cho quyển k ình và phóng kình. Trong t ấn công cả hai đều có quan hệ tương đồng. Tác dụng của "Bạt bối" trong r èn luyện chủ yếu là độ mở nhỏ của động tác, nhiều nhất không quá 30 o, biến động tủy sống của xương sống có thể l à hoạt động đ iều tiết từ h ình cung tr ước đến hình cung sau, làm cho m ạng lưới thần kinh ở lưng có sự rèn luyện tốt. Hơn nữa trong khi vận động đ ã làm cho cơ bắp bả vai đạt được độ dẻo dai. Tủy sống và xương sống có khỏe v à dồi dào nó s ẽ có lợi ở bốn điểm sau: 1) Có nhiệm vụ hỗ trợ và điều tiết trọng lượng cơ thể; 2) Là cơ sở duy tr ì mối quan hệ giữa phần lưng kết hợp c ùng các ho ạt động của chân tay con người, biến to àn thân "Nh ất động vô hữu bất động". 3) Duy trì tính chính xác c ủa tư thế và động tác, bảo đảm thân được thẳng. 4) Trong quá trình luy ện quan hệ chặt chẽ với to àn phần lưng có tác dụng khơi động, khiến nội công tới được bàn chân, thông suốt sống lưng, đến từng ngón tay. Do v ậy có thể nói “lực do bối phát” tức cột sống đ ược coi l à trụ cột quan trọng nhất. Học thuyết kình lực cho là Đốc mạch có huyệt mạnh ở đoạn cuối x ương cùng trung ương. Huyệt này men theo đường ở mặt phía sau của cổ. N ơi đây lại gặp Dụ mạch. Đó l à noi tổng hội tụ của khí huyết. Tạng, phủ, kinh khí đều thông thương với nhau l à nhờ Dụ mạch (Dụ huyệt). Thái cực quyền khai thông m ọi sự bế tắc, rất có tác dụng tốt v à hiển nhiên với các cơ năng tiêu hóa, hấp thụ và lập ra cái mới, đ ào thải cái cũ. Có thể điều tiết âm dương.
c- Bụng :

Thái c ực quyền luôn y êu cầu phần bụng “Thả lỏng m à tĩnh” đồng thời cũng phải “Khí trầm đan điền” dc thực hiện thong qua ph ương pháp thở bụng sâu. “Thả lỏng m à tĩnh” là nguyên t ắc luyện Thái cực quyền. Đối với phần bụng, đây l à yêu c ầu đặc biệt quan trọng, l à yêu cầu phải có để luyện bụng cùng với "Khí trầm đan điền". Vận đ ộng thở bụng sâu của Thái cực quyền có hai dạng hít thở thuận v à hít thở ngược, hít thở thuận trước khi hít bụng dưới thu lại, khi thở ra bụng dưới nhô ra, c òn hít thở ngược, khi hít v ào bụng dưới nhô ra, khi th ở ra bụng dưới thu lại. Khi bụng dưới nhô ra tức là "Khí trầm đan điền" . Do vậy không phải l à tuyệt đối hóa "Khí trầm đan điền" . Một hít một thở đó chính l à sự tiến hành thay th ế giữa "Khí trầm đan điền" và “Khí bất trầm đan điền”. Có khi áp dụng h ình thức hít thở thuận, cũng có khi áp dụng hình thức hít thở ngược . Do Thái c ực quyền có tính chất chữa bệnh, nếu hít thở tự nhi ên và đảm bảo tính chính xác của tư thế động tác c ùng với sự hít tự nhiên đó th ì nó cũng không có h ại gì. Song nếu nghi ên cứu kỹ hít thở với điều hoà hành động để nâng cao hi ệu quả rèn luyện thì nên áp d ụng hít thở thuận hay hít thở ng ược là tốt nhất. Hít thở bụng có lợi cho sự hoạt động nội tạng, tăng c ường tính độc lập v à tính dẻo dai của các vách ngăn – khi vận động bụng có khi lỏng có khi căng (khi căn cụng phải chú ý “Thả lỏng”), vận lực lên phần bụng dần dần sẽ rắn tròn do có tính độc lập và dẻo dai, nên tăng cường khả năng chống lại được lực bên ngoài tác động.

Khi mới học n ên chú ý th ả lỏng các cơ bụng, đến khi các động tác luyện thành th ục, cũng chỉ cần h ình dung "Khí tr ầm đan điền" mà tiến hành động tác. “Đan điền” tức là phần bụng, thường xuyên ti ến hành vận động hình tròn, lên xuống tría phải, khi lỏng khi căng, có tác dụng ph òng chống bệnh đau dạ dày, chảy máu dạ d ày và c ũng có tác dụng ph òng chữa các bệnh mật, di tinh, đái dắt… "Khí trầm đan điền" chủ yếu có tác dụng d ùng sự vận động cơ hoành để hít thở qua bụng. Nhưng sự phối hợp của tư thế rất quan trọng, thế đó duy tr ì sự cân bằng của đốt xương cụt chính giữa, “H àm hung b ạt bối”, vai trầm xuống, thả lỏng huỷu tay, các cơ lưng thả lỏng, mọi khớp xương sườn thư giãn. Và nh ư vậy đã đạt được yêu cầu của "Khí trầm đan điền". Để luyện tốt "Khí trầm đan điền" của Thái cực quyền đ òi hỏi phải luyện công phu, "Khí tr ầm đan điền" khi phát lực, sẽ có lợi cho việc duy tr ì trọng tâm, tăng cường sức mạnh đôi chân, tạo thế xoay vững chắc, tận dụng đ ược lực phản của đất để tăng sức mạnh khi phát lực, để đạt đến tr ình độ có công lực trong thả lỏng phải có kỹ thuật cao. Cho dù luy ện quyền hay luyện môn phái khác, trong khoảng thờ i gian "Khí trầm đan điền" d ùng ý chí đưa lực đến chân, tuyệt đối không đ ược ở thế khom sẽ gây nên một công lực yếu, đứt đoạn, không tập trung, mất tính li ên hoàn. Duy trì th ế thẳng và thả lỏng của cột sống là điểm mấu chốt của to àn bộ các hoạt động tiềm ẩ m của cơ thể.
d- Eo

Eo là bộ phận then chốt li ên kết hoạt động giữa thân tr ên với thân dưới và có tác d ụng chính trong việc thay đổi động tác to àn thân, điều chỉnh sự ổn định trong tâm và đưa lực tới các bộ phận. Thái cực quyền y êu cầu eo phải lỏng, ch ìm và thẳng. Eo lỏng m à thả chìm là nhằm tạo điều khiện thực hiện tốt việc "Khí trầm đan điền" khiến thân tr ên không b ồng bềnh, thân dưới vững ch ãi có lực mà lại có thể chuyển động linh hoạt. Để tránh t ình trạng trong l õm ngoài l ồi, eo cần phải thẳng chứng tỏ tr ục chuyển động n ày không cong, không l ắc lư, chỉ có những chuyển động m à trục chuyển động , không cong, không lắc l ư mới có thể l àm cho n ội lực linh hoạt, chống đỡ được tám mặt (bát diện), không phiến diện. Do toàn thân th ả lỏng, thể trọng từ eo trở n ên tự nhiên chìm xu ống, toàn bộ trọng lượng do phần eo gánh đỡ, v ì vậy eo cần phải thẳng th ì mới có lực gánh vác, trong lao động cử tạ, trong thể thao đều yêu cầu eo phải thẳng, như vậy mới phát huy được tác dụng, tránh được tai nạn. Khi mỗi thế vào đúng vị trí, eo và hông hơi lỏng và chìm h ỗ trợ cho việc ổn định trọng tâm , khiến nội lực được đưa tới đầu tứ chí nhờ lực ly tâm do chuyển động của trục eo tạo n ên. Phần eo không thả lỏng v à chìm xu ống và không th ẳng đứng, mông sẽ bị nhô ra ngo ài nhiều quá, do vậy phần dưới của cơ thể cũng không thể đứng thẳng, gây những ảnh h ưởng không tốt cho việc “tinh thần xuyên qua đỉnh” và “Lực phát từ sống lưng”. Lý luận về môn quyền đã nói : “Đầu nguồn mệnh ý có ở v ùng thắt lưng”, “thắt lưng” ở đây chính là ch ỉ hai quả thận, gọi nôm na là “mắt lưng”, người xưa cho rằng thận là đầu nguồn khí thể trong c ơ thể người, vì vậy đã nói : “Khí phát từ thận”. Thận tốt th ì chân vững, khí thông, tinh thần sảng khoái v à mắt sáng. Từ đó, lý luận về quyền đ ã nhấn mạnh rẳng : “ Phải luôn luôn lưu giữ vùng lưng”. Khi bắt đầu học Thái cực quyền, trước tiên cần chú ý tới sự mềm lỏng của lưng, và cũng cần chú ý tới độ thẳng v à độ trùng. Chú ý t ới độ thẳng và độ trùng trên cơ sở mềm lỏng, sẽ giúp trành được tất cúi xuống g ò ép và vươn lên

cứng nhắc, làm ảnh hưởng đến tính linh hoạt khi xoay chuyển của l ưng. Khi làm động tác bước hình cánh cung trong Thái c ực quyền kiểu Ngô, mặc d ù thân trên cúi v ề phía trước, nhưng lưng và thân vẫn cần giữ thẳng , tức l à lực từ đỉnh đầu cần được xuyên thẳng tới gót ch ân , tạo thành một đường thẳng trong không gian, đó là m ột kiểu của phép luyện thân trong nghi êng có thẳng. Bất kể bài Thái c ực quyền n ào cũng đều chú ý vận dụng lực ở l ưng, nếu vận dụng lực một cách thích hợp th ì có thể tăng sức phát lực , nâng cao tốc độ phát lực, hơn nữa còn giúp cho l ực của to àn thân t ập trung vào một điểm. Các nhà Thái c ực quyền đ ã từng nói : “L òng bàn tay, c ổ tay, khuỷu tay, v à vai, cánh lưng, sống lưng, háng, đầu gối, chân, lực của chín tiết đó đều phát từ giữa lưng”, phép thuật “ngã người” cũng nhấn mạnh cách “vận l ưng đổi mặt” để chứng minh tầm quan tọng của l ưng trong tấn công. Do việc tập luyện Thái cực quyền bắt đầu đi từ động tác mềm, lỏng v à trùng nên được ứng dụng v ào việc chữa bệnh, chỉ cần điều chỉnh l ượng vận động là đã có hiệu quả rất tốt đối với việc chữa trị bệnh thận. Thái cực quyền trước hết coi trọng phép luyện thân, do vậy hầy hết mọi h ư thực đều có ở phần lưng, sau đó là ở ngực. Khi làm động tác với lưng, thì thắt lưng ở hai bên trái – phải thay nhau l àm công vi ệc phân rõ thực hư. Thắt lưng có liên quan ch ặt chẽ với hai đ ùi, khi một bên thắt lưng là thực thì đúi phía dưới cũng là thực, khi một b ên thắt lưng là hư th ì đúi phía dưới cũng là hư, đó là phương pháp luy ện tập “phía dưới tương liền hai đùi”. Nhưng vẫn cần thực hiện nguy ên tắc “Trong thực có hư, trong hư có thực”, để làm sao th ực mà vẫn không bối rối, hư vẫn không đến nỗi vô ý bị hẫng hụt. Khi có nh ững động tác đ ã hoàn ch ỉnh, định h ình rồi thì lưng cần thấp xuống (tức l à lực ở lưng cần đi xuống), trợ giúp cho khí trầm và lực xuyên tứ tiêu (dầu tay, đầu chân gọi l à tứ tiêu) bước đi cũng vững chắc hơn.
e- Mông

Cấu tạo sinh lý của mông h ơi nhô ra ngoài, như ng trong khi t ập Thái cực quyền, nếu mông quá nhô ra ngo ài, nhất định sẽ mắc phải tật cong l ưng và cúi đầu, các nhà Thái c ực quyền ngày xưa đ ã chỉ ra yêu cầu “thu gọn mông”, giúp những người học Thái cực quyền chú ý không đ ược để mông nhô ra, m à cần thu gọn vào trong, đó là tư thế thu gọn tự nhiên sau khi lưng mềm thẳng v à “phần thân dưới đã đứng thẳng”. Cũng tương tự như tư thế lưng lúc ngồi yênvà mông lúc ng ồi xuống, đều hơi nhô ra một cách tự nhiên. Động tác chủ yếu khi “thu gọn mông” là : dưới sự phối hợp giữa “khí ở d ưới rốn” và háng hội âm “hư” nâng lên (tức háng treo), c ó thể giúp cho phần bụng kết tụ nhiều “thực”, tăng cường tác dụng vận động hô hấp theo ho ành cách mô, có th ể giúp các cơ bụng , ruột non, ruột gi à, hệ bài tiết và thận được luyện tập có quy luật hơn, ngoài ra cũng góp phần nâng cao tính dẻo dai v à đàn hồi của cơ bụng. Tiếp đó, sau khi đã “thu gọn mông” th ì phần mông sẽ dễ d àng duy trì th ế thẳng ở chính giữa , không giống nh ư khi mông nhô ra ngoài nhiều khiến mông bị vẹo, thường ảnh hưởng tới tư thế “phần thân dưới thẳng đứng”. Phần thân dưới ở gần chỗ xương cùng, nó đương nhiều đứng thẳng ở chín h giữa, vì vậy, nó không phải l à một động tác mà là tư thế cố định về mặt sinh lý, tạp thành góc nghiêng 40 – 50o so với xương chậu. Động tác định hướng về phía nào thì ở bên ngoài thì x ương ở phần thân dưới cũng hướng chiếu thẳng với nó, đây chính là hàm ý “phần thân dưới thẳng đứng”. Ngoài ra, thu g ọn mông không những có lợi cho động tác giữ thăng bằng mà còn có l ợi đối với động tác vung tay biến lực v à phóng l ực, có thể giúp trọng tâm cơ thể hạ xuống thấp. V ì thu gọn mông khiến cho phần thân d ưới – đầu dưới của cột sống thu v ào và trầm xuống, nên đã cố định được đầu dưới của cột sống, h ình thành b ệ đỡ cho cả thân trên. Có được bệ đỡ l à phần thân

dưới thẳng đứng, sẽ giúp cho x ương cùng của lưng cố định, góp phần trợ giúp tính linh ho ạt của cột sống v à tính đàn hồi của cơ lưng, có lợi cho quá tr ình “lực phát từ sống lưng”. Nếu mông không thu gọn, đằng sau của phần thân dưới sẽ không thẳng, sẽ biến lực phát trở th ành lực bắp tay lệch hướng một bên , lực đó sẽ l àm mất thăng bằng, không thể thực hiện “chuy ên chú một phương”, bởi vì lực đó không phải l à lực phát từ đ ùi, làm ảnh hưởng tới lực chỉnh thể của sống lưng. Tác dụng tấn công của mông l à để ứng phó với khi áp gần đối ph ương phía sau lưng, hoặc khi di động tiến l ên sẽ lấy mông chạm dín h phần bụng dưới của đối phương, phối hợp phép luyện tay, cúi ng ười để mông nhô cao, làm cho đối phương ngã từ đằng sau lộn ra đằng trước. Mông cùng cơ thể lợi dụng thế để l àm gập mạnh khớp đầu gối v à háng c ủa đối phương từ đằng sau, khiến đồi phương ngã nhào. C ũng cần chú ý tới hình xoáy ốc của động tác, như vậy đối phương sẽ mất thăng bằng và ngã … 4. Chi dưới :
a- Háng :

Háng tức là bộ phận Hội âm. Học thuyết kinh lạc của Trung Y đ ã cho rằng hai mảnh “Nhiệm” và “Đốc” của cơ thể đều bắt đầu từ huyệt Hội âm, t ương ứng với “Lực ở đỉnh đầu do phần hư điều khiển” của huyệt Bách Hội tr ên đỉnh đầu, từ đó xây dựng ph ương pháp tập luyện khí thông tự nhi ên giữa hai mạch đó. Háng c ần viên mãn, và c ũng cần “hư”, không thể thu vào thành háng nh ọn như hình chữ nhân. Háng mở ra, hai đầu gối có xu hướng hơi gập vào bên trong, thì ph ần háng đương nhiên là “tròn”. Kể cả khi hai đầu gối mở ra phía ngoài, mà hai đùi trên từ ngoài hợp vào trong, háng m ở ra thì vẫn có tác dụng làm “háng tròn”. Hội âm thuộc phần hư nâng lên, da ở bộ phận n ày lại có chiều hướng tự rung chuyển xuống d ưới, háng tự nhi ên có th ể thành “hư”. Sự hư và tròn của háng l àm cho kh ớp xương chậu – đùi rộng ra, các dây chằng xung quanh kh ớp xương chậu – đùi sẽ chặt lại, nhất định chân phải cho ãi ra để nâng cao tính linh ho ạt cho sự chu yển vận khi vươn mình và tốc độ hoạt động của nó , và đó cũng là cơ sở duy nhất giúp cho đ ùi có thể chuyển biến từ h ình cong sang hư và thực. Động tác cả đùi và động tác của cánh tay sẽ nhịp nh àng thống nhất, cánh tay sẽ xoay thuận v òng, còn đùi cũng xoay thuận vòng theo, ngược lại, cánh tay xoay ngược vòng thì đùi cũng xoay ngược vòng theo. Ch ỉ khi nào đầu gối qu ì và háng tròn thì m ới có thể từng đợt lực bắt đầu từ gót chân, phát t ừ đùi, nâng lên s ống lưng, hình thành trên đầu ngón tay. “Háng treo” (“Điếu đang”), “Háng điều tiết” (“Điếu đang”) và “háng tòn” (“Viên đang”), tên gọi khác nhau nhưng ý nghĩa là như nhau. Thái cực quyền lấy sự mềm mỏng, vi ên mãn làm ch ủ yếu, do vậy gọi “háng t òn” (“Viên đang”) là thích hợp hơn cả. Khi lưng và háng đ ã chùng và l ỏng, mông đ ã thu gọn, thì lực ở háng sẽ có từ chân. Khi lực từ háng đ ã xuống chân rồi, khớp đầu gối sẽ c àng có s ức mạnh, thì đáy chân sẽ càng bằng phẳng đạp đất, từ đó b ước đi sẽ c àng vững và cố định. Động tác “Ngực dưới háng” và “Khí ở rốn” l à nhịp nhàng với nhau, vì vậy bụng dưới càng “cung thực”, trọng tâm cũng c àng ổn định. Khi háng l à hư thì cũng có nghĩa l à trong th ực có hư, chuyển động lại c àng linh ho ạt. Lực ở háng dưới đã xuống dưới rồi, th ì lực đỉnh ở phần tr ên cũng vững hơn, phép luyện thân tự nhi ên sẽ chính xác ổn định, các nh à Thái c ực quyền trước kia đã bàn chung v ới nhau và chuyện “Dỉnh nâng” và “Háng treo”, coi đó là m ột trong nh ững phép luyện thân.

Khi lực phát trong lúc làm động tác vừa ẩn vừa lộ ra ngo ài, thì cần có sự biến hóa của lưng và háng để làm thế trợ giúp, như vậy mới có lợi cho tính chính xác và s ự trầm tĩnh mềm lỏng của lực phát, cho việc “chuy ên chú nh ất phương”, hơn nữa còn nâng cao t ốc độ trực xạ của tính “trong cong có thẳng” của nó. Sự biến hóa của l ưng và háng có thể có tác dụng tốt đối với việc ổn định trọng tâm, điều chỉnh trọng tâm, đối với sự linh hoạt v à phối hợp giữa phép luyện thân, luyện tay v à luyện bước. Khi thân người ngồi xổm, khung chậu – đùi mở ra thì cửa háng sẽ mở rộng thành hình tròn, d ễ dàng trợ giúp cho lực ở háng từ phần thân dưới nâng lên. Nhưng khi ngồi xổm thì độ cao thấp của háng không đ ược thấp quá đầu gối, nếu không, lượng vận động sẽ giảm xuống, h ình thành háng b ị rung động tương phản với háng nhọn, lực ở háng không thể thu gọn để nâng l ên cao, hai chân hướng ra ngoài cũng từ đó m à trở thanh hư, sự biến hóa hư thực trở n ên không linh ho ạt . Sư hư thực khi thay đổi lưng và sự hư thực khi khai hợp (khép mở) háng phảui phối hợp chặt chẽ với nhau, động tác phải nhịp nh àng. Khi động tác thay đổi, lưng và h áng cũng phải mềm v à linh hoạt, phương hướng của động tác có thể linh hoạt m à không b ị động. Sự thuận bước của hóa lực khi vung tay, sự điều chỉnh trọng tâm, sự thay đổi phương hướng, điểm lực, góc độ, chủ yếu thể hiện ở sự thay đổi l ưng và háng, còn s ự vận động biến hóa của hai tay v à lồng ngực chỉ chiếm vị trí thứ yếu. Khi phát l ực (bất kể khi ẩn ở trong tay hay lộ ra ngo ài), trước hết đặc biệt chú ý thu g ọn háng và xoay vận lưng, khi đó nội lực mới có thể trầm tĩnh nhẹ nhàng th ẩm thấu được. Lưng và háng không chùng, không linh ho ạt, thì sự vận chuyển nội lực sẽ chậm đi rõ rệt: lưng không thấp được háng không gọn được, lực phát sẽ vô hiệu.
b- Vùng chậu – đùi :

Ở chi trên, ba kh ớp cơ bản là vai, khu ỷu tay và cổ tay, trước hết cần phải mở rộng khớp vai; c òn ở chi dưới ba khớp cơ bản là khớp chậu – đùi, khớp đầu gối, và khớp cổ chân, trước hết yêu cầu mở rộng khớp chậu – đùi. Sau khi khớp chậu – đùi mở rộng, động tác của lưng và cổ chân sẽ c àng linh ho ạt nhịp nhàng. Từ háng tr òn đến khớp chậu – đùi dưới chùng, có thể giúp xương mu liên kết với nhau v à các kh ớp ở gần đó được mở rộng, độ vận động từ đó cũng được mở rộng, làm như vậy sẽ giúp vận động h ình cong c ủa đùi thêm linh hoạt , khiến nội lực nâng l ên sống lưng. Như vậy sẽ đạt được mức độ mở rộng khớp chậu – đùi. Nhưng khi mở rộng khớp chậu – đùi, nếu mở rộng quá độ hoặc khi thân ngồi xuống m à khớp chậu – đùi quá thấp so với đầu gối, th ì sẽ tạo thành m ột khuyết điểm “háng rung”, nếu chủ yếu d ùng khớp chậu – đùi mở quá độ để kéo lực lên, ngược lại sẽ hiến thấn ch ân không v ững, lực thu vào đẩy ra không mạnh. Nếu eo không lỏng v à chìm mà b ồng bềnh không vững chãi thì lực co duỗi không mạnh. Nếu khớp chậu – đùi mở quá hẹp, sẽ tạo thành “Háng nhọn”, không thể linh hoạt trong việc tạo đế. Khớp chậu – đùi là bộ phận the n chốt điều khiển động tác của eo với chân, khớp chậu – đùi là nơi chuyển tiếp giữa eo với chân, khớp chậu – đùi không thả lỏng th ì không th ể linh hoạt , eo và chân c ũng khó theo cùng, qua đó ta thấy việc thả lỏng khớp chậu – đùi là vô cùng quan trọng. Khi chuyển động mà lấy eo làm trung tâm thì x ương khớp chậu – đùi cũng chuyển động theo, v ì vậy trên thực tế chuyển động eo l à chuyển động eo v à khớp chậu – đùi. Do khớp chậu - đùi phải gánh đỡ trọng lượng của thân tr ên, vì vậy việc luyện tập

thả lỏng khớp chậ u – đùi phải tiến hành lâu dài hơn luyện tập thả lỏng khớp vai. Nên thường xuyên tập các động tác vận lưng, đứng lên ngồi xuống và đá cao chân, để tạo điều kiện cho việc thả lỏng khớp chậu – đùi, nâng cao tính linh hoạt và tính mềm mại dẻo dai của khớp chậ u – đùi. Đối với những người điều kiện thể lực cho phép, muốn tăng c ường lượng vận động th ì khi bước chân ra đáy chậu – đùi của bên chân th ực phải hơi xoay vào và thả chìm xuống, tiếp theo l à chuyển động eo, đồng thời tư thế hơi hạ thấp xuống (song vẫn phả i đảm bảo trên dưới nằm tr ên một đường thẳng), cùng lúc chân kia t ừ từ duỗi ra đến giữa chừng t ư thế lại nâng l ên, sau khi chân ch ạm đất từ từ chuyển trọng tâm sang chân n ày, khi hoàn thành động tác eo và kh ớp chậu – đùi trở lại bình thường. Đây là phương pháp quan tr ọng nhằm tăng cường lượng vận động, là phương pháp vận động khiến bước chân vững chãi ở mọi góc độ. Trong tư thế “trên dưới nằm tr ên một đường thẳng”, “Hư lĩnh đỉnh kình” và lực, háng nén xuống, lực được đưa xuống tận dưới bàn chân, gi ống như mọt cây đại thụ c ành thì vươn lên, rễ thì cắm xuống. V ì vậy những người tập Thái cực quyền lâu ng ày thường cơ bắp chân phát triển. Song đây là phương pháp luyện tập tốn nhiều công sức, l ượng vận động cực lớn n ên chỉ phù hợp với người trẻ tuổi, có sức khỏe , những người già yếu không n ên áp dụng. Để đảm bảo “trên dưới nằm tr ên một đường thẳng” khi thực hiện các động tác, khi ti ến lên hoặc lùi lại, hai hông phải thẳng đứng, c ùng tiến cùng lùi, trên thì phải thẳng với hai vai, hướng vận động phải thống nhất, lu ôn luôn th ực hiện yêu cầu “vai phải thống nhất với hông”, nh ư vậy sẽ tạo điều kiện để bảo đảm “Xương cùng chính giữa”. Thái c ực quyền kiểu Trần có những động tác phát lực đ ược thể hiện ở b ên ngoài. Để luyện tập cách vận động eo, háng, khiến lực đ ược phát một cách chính xác người ta thường có những động động tác ri êng lẻ để tập phát lực, uốn nắn sự biến đồi của eo, háng. Tr ước tiên yêu c ầu động tác phải chính xác, sau đó lực phát phải tâp trung, nhanh v à mạnh. Đây l à trình t ự tập luyện : luyện kỹ xảo trước khi luyện phát lực. Để tăng cường tính xoay tr ên của lực phát ra, khi phát l ực phải tạo được tiếng gió v ù vù, thì lúc đó mới đạt tới tr ình độ công phu. Ngày nay, Thái c ực quyền kiểu Dương, Vũ, Ngô đã loại bỏ những động tác phát l ực thể hiện ra ngoài của kiể u Trần, nhằm l àm cho Thái c ực quyền phù hợp với yêu cầu chữa bệnh, thích hợp cho đông đảo quần chúng luyện tập. Đây là dòng ch ủ yếu trong ph ong trào ph ổ cập Thái cực quyền . Song những người trẻ khỏe vẫn y êu cầu có thêm những động tác phát lực, v ì vậy những người này khi tập Thái cực quyền kiểu D ương, Vũ, Ngô cũng đều cần tập thêm những động tác ri êng lẻ về phát lực.
c- Đầu gối :

Chân là b ộ phận nâng đỡ trọng lượng toàn thân, trong đó khớp gối là nơi chịu lực lớn nhất, v ì vậy khớp gối cần phải có lực m à vẫn linh hoạt. Khi bước, hai chân ph ải thay nhau nâng đỡ trọng tâm, khi đáy hông xoay động, khớp gối cũng được nhấc lên từ từ bước ra do vậy khớp gối chân kia phải nâng đỡ trọng lượng toàn thân. Khi bước chân ra, trước tiên ohải nâng đ ùi của bên chân hư, tập trung sức mạnh vào khớp gối để nhấc gối để nhấc gót chân l ên. Khi làm động tác đá chân, trước hết phải nâng đ ùi, tập trung sức mạnh v à khớp gối, đầu gối ít nhất phải nâng cao ngang hông, các sợi gân ở hông đ ược kéo căng. Nên thường xuyên luyện tập động tác ha i tay ôm gối, khiến gối ôm sát v ào ngực, thì sẽ có thể nâng gối và đá chân được cao hơn.

Nâng đùi, tập trung sức mạnh vào đầu gối sẽ giúp ta đưa lực của toàn thân tới tận mũi chân, tăng cường phát lực. Sự khai mở của đáy hông, co duỗi của cơ bắp và sự mềm mại dẻo dai của các khớp sẽ tăng c ường việc phát lực . Ví dụ như cầu thủ bóng đá, trước khi đá, chân hơi co lại như vậy lực đá ra sẽ mạnh hơn. Sự thay đổi thực hư của chân l à do sự quay tr òn của khớp chậu – đùi và khớp gối điều khiển. Đ ùi và cánh tay ph ải phối hợp thống nhất, đầy l à điểm mấu chốt để thực hiện liền một mạch việc đ ưa lực từ chân lên đùi, qua cột sống và thể hiện ra ngón tay, đồng thời cũng l à nguyên nhân khi ến khớp chậu – đùi và khớp gối linh hoạt mà giàu tính đàn hồi. Xét về tác dụng v õ thuật của đầu gối, lý luận quyền thuật có câu :”Túc lai đề tất”, “Cận tiện gia tất”. “Tức lai đề tất” (đối ph ương đá chân tới thì mình nâng đầu gối lên) là phép dùng đùi để phá đ ùi, là phép b ảo vệ háng v à là phương pháp vừa tiến công vừa phỏng thủ. “Cận tiện g ia tất” (đánh gận tiện cho việc sử dụng th êm cả đầu gối) , đầu gối hướng lên có tác d ụng dùng gối để tiến công. Khi động tác ho àn thành, kh ớp gối hơi khép vào trong, trước và sau (ho ặc phải và trái) hai g ối phải có mối quan hệ hô ứng, phối hợp với việc mở đáy hông, khoép l ực háng, như vậy gọi là “hợp trung hữu khai” , khiến thân d ưới chìm xu ống, có lực, m à háng c ũng được bảo vệ. Khi chân trước bước ra, mũi đầu gối không đ ược vượt quá mũi b àn chân, để giữ thăng bằng cơ thể, cũng không nên để mũi đầu gối v à cẳng chân tạo thành đường thẳng đứng, như vậy sẽ ảnh hưởng tới tính linh hoạt của động tác tiếp theo.
d- Chân :

Chân là gốc rễ cơ bản của bộ h ình, bộ pháp (thế bước, kiểu bước). Gốc rễ không vững chỉ cần hơi nghiêng lệch là bộ hình, bộ pháp sẽ bị rối loạn. Bộ hình, bộ pháp trong Thái cực quyền không giống nhau, có to có nhỏ, có đ ơn giản có phức tạp, song y êu cầu chung của nó là động tác chân phải chính xác, linh hoạt và vững chãi, Làm cho b ộ hình, bộ pháp có quy luật th ì sẽ có thể điều tiết được sự ổn định của trọng tâm toàn thân. “Thủ tiến tam phân, túc ti ến thất phân”, bước lên chiếm được thế, l ùi lại tránh được đòn thì sẽ không bao giờ thất bại, điều đó đ ã nói lên tầm quan tọng của động tác chân. Trước đây, chân bước lên phải đi theo đường vòng cung, Thái c ực quyền kiểu Ngô ngày nay đ ã sửa lại điều này, không bước theo đường vòng cung nữa. Đây là một sự cải cách nhằm làm cho người tập dễ thao tác, ph ù hợp với người già sức yếu. Khi bước chân ra, trước tiên phải đứng vững v ào một chân, chùng đầu gối, thả lỏng khớp chậu – đùi, ổn định tọng tâm, sau đó chân kia từ từ bước ra theo h ình cung. Mu ốn bước sáng trái, rtước tiên eo bên ph ải co lại, đồng thời khớp chậu – đùi bên phải thu vào thì chân trái b ước ra sẽ linh hoạt , muốn bước sang phải th ì ngược lại. Đây l à sự vận dụng nguy ên lý : mu ốn sang trái, trước tiên phải về phải, muốn sang phải, tr ước tiên phải về trái v ào bộ pháp. Khi hai chân luân phiên v ận động, các thế diễn ra li ên tục, động tác cần phải theo h ìnhc ung, luôn luôn g ắn liền với lực xoáy ốc. Tay vận đ ộng thì chân c ũng tự nhi ên vận động theo, v ì vậy có câu “Túc t ùy thủ vận” (chân vân động theo tay). Về mặt vũ thuật, chân vận động theo h ình cung s ẽ có tác dụng lồng đ ùi, móc chân, thúc g ối, v.v…đồng thời cũng có tác dụng ph òng thủ phá những thế trên của đối phương. Phương pháp luyện đi chân theo đường cung, mũi chân ngóc l ên hoặc quặp xuống, xoay phải hay xoay trái n ày rất có lợi cho khớp v à dây th ần kinh

ở chân, bảo đảm v à phát triển tính linh hoạt v à tính mềm mại dẻo dai của các khớp chân. Sự l ên xuống, xoay rtái, quay ph ải của gót chân v à sự ngóc l ên, quặp xuống của mũi chân li ên tục đan nhau trong to àn bộ động tác, tạo n ên dáng vẻ đẹp về hình thể, không những khiến khớp cổ chân đ ược linh hoạt, m à còn tránh được tình trạng mất cân bằng ở chân, điều n ày đặc biệt quan trọng đói với người già. Qua đó có th ể thấy giữa tính vũ thuật, tính thể dục, tính nghệ thuật và tính ch ữa bệnh bảo về sức khỏe có thể thống nhất đ ược với nhau (khác bi ệt chủ yếu l à ở chỗ lượng vận động lớn hay nhỏ, động tác đ ơn giản hay phức tạp). Khi vận động, hướng của mũi b àn chân có quan h ệ tới lượng vận động v à độ khai mở của khớp chậu – đùi, vì vậy không n ên cho rằng hướng của mũi bàn chân không quan t ọng, cần phải chú ý định h ướng cho mũi b àn chân trong quá trình c ủa mỗi thế v à khi tiếp đất. Cần biết rằng động tác của các chi l à liên quan tới nhau, r àng buộc nhau, chỉ cần không chú ý ở một bộ phận nhỏ n ào đó cũng ảnh hưởng tới tính chính xác của to àn bộ động tác. Động tác của chi tr ên Thái c ực quyền l à lấy cẳng tay điều khiển khuỷu, lấy khuỷu điều khiển tay, động tác của chi d ưới là lấy cẳng chân điều khiển đầu gối, lấy đầu gối điều khiển đ ùi, điểm mấu chốt của nó l à ở chỗ dùng đầu ngón tay và đầu ngón chân nhẹ nhàng điều khiển sự vận động của tay v à chân, ngực và bụng cũng phải vận động theo tay và chân, trên dưới theo nhau. Khi mũi chân chiếu thẳng về phía trước, hướng của hai tay cũng phải chiếu về phía trước, hướng mắt cũng phải tập trung về phía tr ước. Đây cũng l à yêu c ầu “Trên dưới theo nhau”, mục đích l à nhằm làm cho hướng vận động trên, dưới, trái, phải thống nhất, tăng cường tác dụng hợp lực to àn thân. Khi tiến lên hay lùi l ại cần phải chú ý tới sự ổn định của thân, không để xảy ra tình trạng lúc cao lúc thấp, như vậy một mặt làm cho lượng vận động tự nhiên được tăng cường, mặt khá c cũng tránh được tình trạng bước dài, bước ngắn, giữa được cữ bước chân đã định. 5. Khớp : Toàn bộ cơ thể người có 206 chiếc xương chúng được nối với nhau bằng các khớp để nâng đỡ trọng lượng và thực hiện các động tác. Thái cực quyền yêu cầu trong khi thực hiện các động tác phải d ùng ý th ức để thả lỏng các khớp, kéo dài các sợi gân, tăng cường tình đàn hồi và tính linh ho ạt của các khớp, đồng thời y êu cầu các đốt xương phải được khớp đúng v ào nhau, khi ến các khớp được trơn tru mà bền vững, trọng lượng được phân tán xu ống đốt xương một cách hợp lý nhờ đó mà tăng cường sức mạnh v à sức chịu đựng, phát huy được nhiều tác dụng trong lao động sản xuất. Trong Thái cực quyền, khớp được rèn luyện theo phương pháp lúc lỏng, lúc chặt (thời gian thả lỏng dài, thời gian xiết chặt ngắn). Khi mới tập Thái cực quyền n ên nghĩ nhiều tới việc thả lỏng các khớp, trước tiên thả lỏng mấy khớp lớn như khớp vai, khớp chậu - đùi tạo điều kiện tốt cho hoạt động của các khớp tay, khớp chậu, v.v… Việc thả lỏng x ương sống, đặc biệt l à đoạn ngực và eo vô cùng quan tr ọng, huyệt mệnh môn ở xương sống đoạn eo là nơi dồn tụ trọng tâm toàn thân, là điểm then chốt điều tiết động tác, toàn thân, 24 xương sườn ở 2 b ên phải thả lỏng xuống, hợp về phía trước, như vậy sẽ giúp cho việc “Khí trầm đa n điền” được thực hiện dễ dàng và m ạch máu quanh vùng eo được no đủ. Ngoài ra, th ả lỏng toàn thân còn có ngh ĩa là phải dần dần thực hiện thả lỏng từng khớp xương. Vì trong Thái c ực quyền , khi một động tác đ ược thực hiện thì tất cả các bộ phận đều phải đ ược vận động, nhờ động lực li ên hợp của xương sống phần eo, tứ chi có thể tiến h ành các động tác duỗi ra co v ào, sang

phải sang trái, l ên xuống theo đường xoáy ốc, việc giữa các đốt có sự thông suốt đã tạo điều kiện cho việc có thể kéo d ài thân và các chi, vì vậy, thả lỏng các khớp toàn thân là vi ệc có thể thực hiện được. Khi nhiều chỗ các khớp đ ã được thả lỏng cần được đặc biệt chú ý các đốt x ương phải được khớp chuẩn với nhau để tăng cường khả năng chịu lực. Các đốt x ương trên toàn thân phải vừa được thả lỏ ng lại vừa khớp chuẩn với nhau, tr ước tiên phải thả lỏng cột sống và mấy khớp hoạt động chủ yếu, nh ư vậy các đốt tr ên toàn thân m ới có sự thông suốt, lực đủ m à linh hoạt. Đó chính l à yêu c ầu “các đốt thả lỏng v à có thể hợp lại ở bất kỳ chỗ nào”. Khớp tứ chi còn yêu c ầu không được thẳng và không trái ngược, có vậy mới phù hợp với yêu cầu “Kĩnh dĩ khúc sức nhi hữu d ư” (dựa vào chỗ cong mà tích thì s ẽ có thừa). Chỉ có thực hiện ho àn hảo các yêu cầu : những cái cần tĩnh đều được tĩnh, những cái cần động đều đ ược động trong tư thế như vậy và phải chuyển đổi được nội lực theo y êu cầu “khai trung hữu hợp, hợp trung hữu khai” th ì mới có thể coi là đã luyện tới trình độ “đã vận động là các khớp có thể quay tr òn tự nhiên”, sau này khi nâng cao k ỹ xảo đánh tay nó có thể giúp ta đạt tới trình độ chỗ ào cũng là tích thế, chỗ nào cũng có thể vận lực. Khi mỗi thế được thực hiện đúng, to àn thân nh ất tề hợp lại, các khớp hợp lại theo trục đối xứng trên dưới, trái phải, những cái cần mở đều đ ược mở, những cái cần hợp đều được hợp. Trong quá tr ình vận động không ngừng lúc mở lúc hợp, lúc hư lúc thực, dưới tác động của các cơ và gân, các khớp được vận động tới một liều lượng phù hợp lúc thả lỏng, lúc xiết chặt v à có qui luật. Những yêu cầu trên đối với tư thế của các bộ phận cơ thể sẽ xuyên suốt toàn bộ các động tác trong Thái cực quyền, chúng có mối li ên hệ với nhau, ràng buộc nhau, tư thế của mỗi bộ phận nào đó không chính xác sẽ khiến cho tư thế của các bộ phận khác sai theo, khi mới học, cần phải từng b ước luyện tập thành thục tư thế theo một tr ình tự thuận, tập xong tư thế này mới chuyển sang tư thế kia, có nghĩa l à phải xây dựng được cơ sở tốt cho những tư thế cơ bản như : tư thế của tay, chân, thân, mắt .v.v…Khi bắt đầu mỗi t ư thế phải luyện tập đi luyện tập lại, dần dần từn g bước phối hợp chúng lại trong một chuỗi các động tác, phải nắm đ ược tốc độ, đường đi và phương pháp của từng động tác, th ì mới dần dần thực hiện được yêu cầu thân thẳng thoải mái, động tác liên hoàn liên t ục, trên dưới phải trái nhịp nh àng, từ lạ thành quen, từ quen thành kỹ xảo. Đây l à quá trình tât nhiên để dần dần từng bước nâng cao kỹ thuật. Để giúp người mới học dễ nhớ, dễ kiểm tra, tôi quy nạp những y êu cầu của Thái cực quyền đối với t ư thế của các bộ phận cơ thể thành 12 m ục sau : 1. Tâm tĩnh thân thả lỏng; 2. Thân thẳng thoải mái; 3. Hư lĩnh đỉnh k ình; 4. Khí trầm đan điền; 5. Hàm hung b ạt bối; 6. Trầm khiên thủy cẩu; 7. Tọa uyển thư chưởng; 8. Lỏng eo co tay; 9. Xương cùng chính giữa; 10. Chùng gối lỏng hông; 11. Bước chân hư thực; 12. Trên dưới thẳng nhau. Khi luyện tập, vừa tập vừa k iểm tra, kiểm tra rồi uốn nắn, cứ nh ư vậy các tư thế sẽ được thực hiện chính xác. Cổ nhân th ường dậy “Công đáo tự nhi ên thành” (khi công sức bỏ ra đủ, việc sẽ th ành công), không nên luy ện tập một cách bừa bãi, mà phải tuân theo y êu cầu nghi êm ngặt, tuần tự luyện tập, phát

hiện cái sai v à sửa chữa uốn nắn, không ngừng tổng kết v à nâng cao, như vậy sẽ nhất định đạt được yêu cầu.

IV. MẤY PHƯƠNG PHÁP LUYỆN TẬP THEN CHỐT
1. Thân pháp (phương pháp luy ện tập thân) Thân pháp trong Thái c ực quyền chủ yếu là “lập thân cần phải thẳng, thoải mái, chống đỡ được hai mặt”; không được làm cho các b ộ phận bị tản mạn, phải thể hiện được sự ngay ngắn, tự nhi ên, thoải mái, nghi êm túc, hòa thu ận. Khi tiến lên , lùi l ại, quay phải, quay trái, động tác của tứ chi d ù thay đổi thế nào thì t ừ đỉnh đầu xuống phần thân tới tận hậu môn cũng phải luôn luôn thẳng đứng “thượng hạ nhất điều tuyến”. Lý luận về quyền thuật có nói : “Bách hội (đỉnh đầu), trung cực (bụng d ưới), nhất trí quân thông”. Những t ư thế thân phục về trước, ngửa về sau, nghiêng ph ải, ngả trái đều không đúng yêu cầu, đều l à những khuyết điểm về thân pháp, sự cân bằng tr ên dưới giữa hai vai với hai hông, giữa hai vú với hai góc bụng, c ùng tiến cùng lùi, không cái trước cái nào sau là điều then chốt giúp ta thực hiện “t hượng hạ tương tùy”, “thượng hạ nhất điều tuyến” (trên dưới theo nhau, trên dưới nằm tr ên một đường thẳng) trong thân pháp. “Trung chính” trong thân pháp c ủa Thái cực quyền giống h ư thẳng thân khi tĩnh tọa. Giữ cho thân thẳng l à điều đặc biệt quan trọng đố i với người có tuổi, thân trên phục về phía tước, đầu ngả về trước, còng lưng, làm hỏng tư thế “Hư lĩnh đỉnh kình” là đặc trưng của người già. Thế nhưng trong khi tập Thái cực quyền cũng có lúc duỗi lúc co, thân cũng có lúc nghi êng ngả, có lúc độ cong của eo khá l ớn, có điều những lúc đó ta vẫn phải bảo đảm được nguyên tắc “Bách hội – Trung c ực, Nhất khí quân thông” , đó gọi là “Trung chính chi thiên” (nghiêng l ệch trong ngay thẳng). Các động tác của thân muốn thực hiện đ ược nhẹ nh àng linh ho ạt phải nhờ vào sự vận động của phần eo, hông v à ngực, khiến ta luôn luôn giữ đsc thăng bằng toàn thân ở mọi góc độ. Điều kị nhất l à để đầu và thân đổ về phía trước, lưng gù, eo cong. Xương cùng chính gi ữa có tác dụng then chốt trong việc bảo đảm sự “Trung chính” (ngay thẳng) của phần tr ên. Phải coi trọng việc giữ cho thân thẳng, song nếu không kết hợp với việc th ực hiện “H àm hung bạt bối” thì phần ngực của thân tr ên sẽ cứng nhắc không vận động đ ược, khi luyện tập nếu luôn luôn lưu tâm tới việc đưa ý thức xuống bụng dưới , phần eo thả lỏng, chìm thẳng xuống, xương chậu có lực, mạch máu quanh eo no đủ, th ì phần dưới tự nhiên sẽ có cảm giác vững chắc, d ùng ý th ức để điều khiển thả lỏng các đốt xương và các cơ ở phần lưng và phần ngực th ì tự nhiên hình thành được tư thế “Hàm hung bạt bối”, “Lỏng vai ch ìm chẩu” cũng có thể hỗ trợ cho việc hình thành tư thế “Hàm hung b ạt bối”. “Hàm hung bạt bối” khác với bệnh trạng “Lưng gù ngực lép”. Khi “H àm hung b ạt bối”, cơ hoành nở rãn xương phía dưới, tự nhiên hình thành s ự hít thở sâu, có thể hỗ trợ cho việc dồn khí xuống bụng, khiến thân tr ên nhẹ nhàng linh ho ạt, thân dưới vững chắc, nó khác với trạng thái tr ên nặng dưới nhẹ khi ưỡn ngực. Sự nở ra – co lại, nâng lên hạ xuống của vách ngăn. Khiến c ơ hoành có lực, khoang bụng v à gan c ũng vận theo quy luật lúc xiết chặt lúc thả lỏng nhờ áp lực của bụng, điều n ày có lợi cho việc dẫn máu và thúc đẩy hoạt động của gan. Ngược lại, khoang ngực và phổi cũng được rèn luyện , tăng cường khả năng hoạt động của phổi. Nh ư vậy đã làm cho c ơ, xương, gân ở vùng lưng – ngực được rèn luyện. “Lực dồn vào cột sống”, “Lực phát ra từ cột sống”, đó tức l à cách nói v ề “Hàm hung b ạt bối” . Ngoài ra, ta không được lý giải “H àm hung b ạt bối” theo hình th ức, nếu không s ẽ dễ tạo thành tư thế gù lưng không phù hợp với nguy ên tắc thân

thẳng. Cùng với sự thay đổi khai, hợp, h ư, thực của động tác, cột sống cũng hơi vận động co duổi trong trạng thái thân thẳng. Sự kếp hợp giữa ba y êu cầu : thân thẳng th oải mái, nhẹ nh àng linh ho ạt và vững chắc trong thân pháp là đặc điểm của thân pháp trong Thái cực quyền. Các nhà quy ển thuật theo kiểu Trần v à Vũ khi luyện thân pháp chủ tr ương việc thay đổi tích, phát tổng lực to àn thân đ òi hỏi phải “Nhất thân bị ngũ cung” (một thân phải có năm cung). Xin giới thiệu ph ương pháp thao tác cụ thể để những ai thích Thái cực quyền tham khảo, lựa chọn. “Nhất thân bị ngũ cung” nghĩa l à phần thân giống như một cánh cung, hai tay là hai cánh cung, hai chân là hai cánh cung. Ng ũ cung hợp nhất, tức lực tổng thể toàn thân, động vào là lập tực vận động linh hoạt , có thể tích lũy cũng có thể phát lực, li ên tục không ngừng. Trong thân cung l ấy phần eo l àm tay cung, luôn t ập trung ý thức v ào huyệt mệnh môn (tr ên sống lưng đoạn đối diện rốn), khi hoạt động lấy huyệt mệnh môn làm động lực ban đầu, hai thân, hai phía thắt l ưng luôn phiên quay… khiến cơ lưng được thả lỏng theo h ình cung – thay đổi lúc hư lúc thực. Khi mở, hít vào phát l ực, lực dồn về trước, còn huyệt mệnh môn trụ ở phía sau. Khi khép l ại thở ra, huyệt mệnh môn trước tiên được kéo về phía sau. Á môn (đốt đầu tiên của xương cổ) và xường cung là hai đầu cung, đốt đối xương trên - dưới, điều tiết mực độ vận động, tăng c ường thể tích phát của thân cung. Trong th ủ cung lấy khuỷu ta y làm cung, t ập trung ý thức vào đốt chẩu, khiến nó được thả lỏng, ch ìm xuống mà có định hướng. Cổ tay và xương quai sanh là hai đầu cung, đầu cung cần phải cố định đối xứng trước sau; trong trạng thái mềm mại linh hoạt, ta dùng phương thức “Tọa uyển” để cố định tay lại (khớp bàn tay chìm xu ống mà có lực, đốt cổ tay mềm mại m à không yếu ớt gọi là Tọa uyển); d ùng ý th ức để cố định xương quai sanh, khiến nó không lắc lư, xương quai sanh điều khiển động hướng của hai tay, cố định x ương quai sanh là tiền đề cố định hai tay. Trong túc cung, l ấy đầu gối l àm tay cung, kh ớp xương chậu – đùi và gót chân là hai đầu cung. Khớp gối có lực và hơi nhô về trước (không nhô quá mũi chân), khớp chậu – đùi được thả lỏng ch ìm xuống, mông v à gót chân thẳng nhau, lực của mông ph ải được đưa xuống gót chân, ngón chân, b àn chân, gót chân đè xuống mà lại như lật lên, lực chân và eo sẽ tự nhiên theo nhau. “Có trên tất phải có dưới, có tước tất phải có sau, có trái tất phải có phải”, tương phản tương thành. Như vậy khiến ta có thể thực hiện quy tr ình : lực bắt đầu khởi phát từ gót chân, đ ược điều khiển ở phần eo, đ ược thông qua sống lưng và thể hiện ra ở ngón tay. Năm cung hợp lại th ành một cung, lấy thân cung l àm chính, th ủ cung, túc cung là ph ụ, lấy eo l àm trục, trên nối với hai tay, dưới nối với hai chân, tr ên dưới theo nhau th ì giữa cũng tự nhi ên theo nhau. Khi đứng ở mỗi thế, cần phải kiểm tra xem đ ã có đủ năm cung chưa, đã hình thành th ế tích phát vừa có thể trụ đ ược 8 mặt, lại vừa có thể biến hóa ở 8 mặt hay chưa? Trụ 8 mặt có nghĩa là nói tới sự ổn định vững chắc, biế n hóa 8 mặt là nói về sự sự vận động linh hoạt. Việc hư thực toàn thân trong Thái c ực quyền được thực hiện nhờ sự thay đổi của thân, cái quyết định sự thay đổi của thân l à huyệt Mệnh môn. Khi cột sống phần eo vận động thì toàn thân v ận động theo. Nội ngoại hợp nhất m à chủ, thứ vận r õ ràng, nhờ vậy m à các bộ phận đều có sự thông liền v à phối hợp nhịp nh àng. Huyệt Mệnh môn l à then ch ốt của then chốt trong “thân cung”. Khi đánh tay, “Ngũ cung hợp nhất” được biểu hiện như sau : tay v ừa ra, 5 cung đ ã xuất hiện đủ, động lực nguồn do cột sống phần eo cung cấp, to àn thân có l ực; khi tay vận động theo h ình cung thì l ực phát theo đường thẳng,

thể tích phát thay đổi theo nhau li ên hòan liên t ục. Như vậy gọi là “toàn thân đều là quyền”, “toàn thân ch ỗ nào cũng là thái c ực”. “Ngũ cung hợp nhất” l à một quy định cụ thể trong ph ương pháp rèn luyện tổng lực nội ngoại to àn thân. Khi d ừng thế gọi l à tĩnh, “Tĩnh trung hữu động”; khi đổi thế gọi là động, động mà như tĩnh. 2. Bộ pháp (phương pháp luyện bước chân) Mấy tư thế cơ bản trong bộ pháp gọi là “Bộ hình”. Sự thay đổi bộ h ình gọi là “Bộ pháp”. Yêu cầu đối với bộ pháp trong Thái cực quyền l à : thực hiện việc chuyển hóa tiến – lùi, phân rõ h ư, thực. Chân trái hư thì chân phải thực, chân trái thực thì chân ph ải hư. Khi tiến lên lùi lại, phần eo cũng phải dịch chuyển theo. Bước chân phải nhẹ nh àng linh ho ạt; đặt chân phải vững, không lắc l ư run rẩy. Bộ pháp là cơ sở để giữ thăng bằng và nâng đỡ toàn thân, động tác linh hoạt hay chậm chạp, điều này quyết định bởi bộ pháp có chính xác hay không. Bộ pháp trong Thái cực qu yền, giống như thủ pháp, vận động h ình cung và hình tròn, tuy ệt đối không được đi thẳng về thẳng, l ên thẳng xuống thẳng, động tác của chân phải được tiến hành đồng thời với động tá c của tay, chỉ có tay vận động theo chân, chân chuyển động theo tay th ì mới phù hợp với nguyên tắc “Thượng hạ tương tùy” (trên dưới theo nhau). Khi bước ra, trước tiên phải thu một b ên hông vào, ph ần bụng của bên này căng đầy đè xuống một chân, ổn định trọng tâm; sau đó chân kia t ừ từ bước ra theo đường vòng cung, song kh ớp gối phải hơi hơi ra, bảo đảm tính linh hoạt v à thế tích của khớp gối. Phương hướng, góc độ đặt chân v à sự dịch ra, thu v ào khi chuy ển dịch hoặc sự quay phải sang trái của gót chân đều ph ải hiểu được cái nào là chính, cái nào là th ứ, cái nào là hư, là thực, cái nào thực hiện trước, cái nào thực hiện sau. Sự chuyển hóa từ hư sang thực trong bộ pháp của Thái cực quyền phải được tiến h ành dần dần, không được làm đột ngột. Phương pháp luyện để có thể chuyển hóa dần được tiến hành như sau: luân lưu dùng m ột chân để nâng đỡ trọng lượng toàn thân, hai chân được thay nhau nghỉ ngơi, nhưng v ì động tác tiến hành chậm, đều, gần như “tĩnh” , vì vậy trên thực tế, sự chống đỡ của một chân vô c ùng lớn, và lượng vận động cũng rất lớn. Những ng ười tập Thái cực quyền lâu cơ chân đặc biệt phát triển. Song đối với những ng ười mới tập, dù sức khỏe tốt đến mấy cũng cảm thấy không dễ d àng một chân nâng đỡ to àn thân, vì vậy đối với những người này, nhất là những người già yếu, khi bắt đầu không nhất thiết phân r õ bước thực, bước hư, chỉ yêu cầu bước ngắn hơn để giảm bớt lượng vận động, sau đó căn cứ v ào mức độ thành thục và điều kiện sức khỏe mà đặt yêu cầu cao hơn, nhằm từng bước nâng cao lượng vận động, tăng cường lực chân và sức đỡ của khớp gối. Mặc dù phải phân r õ chân h ư – chân th ực, song vẫn cần phải đảm bảo “H ư trung hữu thực”, “Thực trung hữu h ư”. Chỉ có hư thực hòa quyện vào nhau thì mới có thẻ biến hóa linh hoạt . Khi chân ti ến lên, trước tiên phải nhấc đ ùi lên lực tích ở đầu gối kéo gót chân lên, m ũi chân hơi chúc xuống, sau đó duỗi thẳng chân, từ từ b ước lên, mũi bàn chân t ừ từ nâng l ên. Gót chân ti ếp đất trước, sau đó b àn chân và m ũi bàn chân ti ếp đất. To àn bàn chân áp ph ẳng xuống mặt đất. Khi lùi lại, trước tiên phải nhấc đ ùi lên, l ực tích ở đầu gối, kéo gót chân lên, m ũi bàn chân hơi chúc xuống sau đó từ từ duỗi về phía sau, mũi b àn chân hoặc bàn chân ti ếp đất trước, rồi cả b àn chân tiếp đất. Khi “lưỡng túc khai lập”, chân sau h ơi dịch về phía trước cũng đều phải nhấc đùi trước, lực tích ở đầu gối kéo gót chân l ên, mũi chân họăc b àn chân

tiếp đất trước, sau đó gót chân mới tiếp đất. Đối với những động tác khi chân sau bước lên nhưng không bước quá chân trước đều phải để mũi chân hoặc bàn chân tiếp đất trước, vì khoảng cách giữa chân trước và chân sau lúc này không l ớn nên gót chân trước và gót chân sau có th ể nằm trên một đường thẳng. Khi tiến lên hoặc lùi lại bằng những bước dài, thì chân tr ước và sau không nên nằm trên một đường thẳng, mà phải lệch nhau, như vậy khi vận động hoặc khi dừng thế mới có thế đứng vững. Những người muốn tăng cường lượng vận động th ì chi trên chi d ưới cần phải đều cần đưa lực tới, nguồn lực từ cột sống phần eo v à được đưa tới tứ chi. Phương pháp đưa lực vào chi dưới như sau : xương hông ph ải được thả chìm xu ống, mạch máu quanh eo đ ược nó đủ, mông v à gót chân t ạo thành đường thẳng đứng, ch ùng gối mở hông. Lực ở mông phải đ ược đưa tới gót chân, vì tr ọng tâm phân thân và chi trên đè xuống, khớp gối c àng vững chắc có lực, lực của hai chân dường như được cắm xuống đất; chân trước đặt xuống đất, ngón cái có lực, chân sau đặt xuống đất, ngón út có lực, trọng tâm r ơi vào giữa hai chân. Sự biến đổi h ư thực của hai chân ho àn toàn ph ụ thuộc vào sự biến đổi của háng. Những người đã luyện tập lâu th ì trong quá trình v ận động vẫn luôn giữ được thăng bằng, vững chắc cho phần d ưới ở mọi góc độ, giống cây cổ thụ không b ị lay gốc. Khi đánh tay th ì lực được bắt đầu từ gót chân, phát đi từ cột sống, đưa ra tới ngón tay, lực phát khá lớn, khá tập trung và khá nhanh. 3. Thủ pháp v à nhãn pháp (Ph ương pháp luyện tay v à mắt) Thủ pháp trong Thái cực quyền l à cánh tay th ả lỏng mềm mại, vận động theo đường tròn và phải có cả nhu và cương, không cứng nhắc chậm chạp, động tác đi theo đường xoáy ốc, tạ o nên nh ững đường vòng tròn, vòng cung to nhỏ khác nhau. Các động tác ngang – dọc, thuận – ngược, lên – xuống, co – duỗi đều phải đi theo đường vòng cung, làm cho các kh ớp xoay tr òn như ý, các thớ thịt và từng sợi gân đều được vận động. Thuật ngữ “Trầm khi ên thùy chẩu” chính l à yêu c ầu phải thả lỏng khớp vai, khớp khuỷu. “Trầm khi ên thùy chẩu” có thể hỗ trợ cho phần ngực đ ược nở thoải mái, cột sống có lực, khí không b ềnh lên, điều này cũng có lợi cho việc tăng c ường sức mạnh khi duỗi tay – co tay. Th ả lỏng khớp vai, khớp khuỷu không thể tập đ ược trong thời gian ngắn, mà khi khi luy ện tập mỗi một động tác đều phải d ùng ý th ức để tập trung th ả lỏng chúng, nhất l à khi chuy ển đổi tư thế phải d ùng ý th ức để thả lỏng và điều khiển khớp vai khớp khuỷu, chỉ có thả l ỏng khớp vai v à khớp khuỷu trước, thì động tác của cánh tay mới linh hoạt, mềm mại v à xoáy tròn được. Khi luyện tập phải d ùng ý th ức, chứ không d ùng lực, khi vào thế, phải dùng tay để điểu khiển khuỷu, lấy khuỷu điều khiển vai; tr ước khi dừng thế th ì lấy vai điều khiển khuỷu, láy khuỷu điều khiển tay, cánh tay tr ên chuyển động theo cổ tay, cổ tay chuyển động theo b àn tay. Lý lu ận về Thái cực quyền có nói : “Thượng hạ nhất điều tuyến, toàn thân lưỡng thủ chuyển” (trên dưới nằm trên một đường thẳng, tất cả đề u chuyển động theo hai tay). Những ng ười muốn tăng lượng vận động th ì chi trên, chi d ưới đều phải đưa được lực vào. Nguồn lực từ cột sống phần eo v à được đưa tới tứ chi. Cần phải d ùng ý th ức đưa lực vào toàn b ộ cánh tay, c òn điểm nhận lực th ì thay đổi theo sự thay đổi động tác, “Trầm khi ên thùy ch ẩu” thì nội lực được đưa đủ. Không được đưa lực tới hai vai, hai vai được thả lỏng thỏa đáng th ì động tác của cánh tay mới linh hoạt, đồng thời cũng có lợi cho việc “Trầm khí”. Nội lực đ ược thu về sống lưng, đưa xuống vùng eo, đó là từ trên xuống dưới, gọi l à hợp. Nội lực từ vùng eo đưa lên sống lưng, dàn ra hai tay, dẫn tới các ngón tay, đó l à từ từ đưa

lên trên, gọi là khai. Các bước luyện tập công phu được tiến hành như sau : trước tiên phải thả lỏng, rồi từ trạn g thái thả lỏng nhập nhu (bắt đầu bằng động tác mềm mại uyển chuyển), tích nhu th ành cương, từ cương trở lại nhu cứ như vậy cho tới khi không l à nhu cũng không là cương, là nhu mà cũng là cương. Luyện phưong pháp đưa lực tới đó là đặt cơ sở vững chắc cho giai đoạn tích nhu thành cương , tăng cư ờng thể chất, phát triển sức mạnh. Khi đ ã luyện tập lâu ngầy thì tay tự nhiên có cảm giác nặng nề, trong nặng nề có nhẹ nh àng linh hoạt ; trong nhẹ nh àng linh ho ạt có nặng nề; nhẹ nh àng mà không nh ẹ bỗng phi êu diêu, n ặng nề m à không ch ậm chạp cứng nhắc, cánh tay thuần thục thì nội lực giống như thủy ngân vừa nặng chắc lại vừa linh hoạt, có thể tùy ý di chuy ển nhẹ nhàng tới bất kỳ điểm nào. Đó chính là yêu cầu : “Khi vận động thì không ngách nào không t ới”, “Lực như thả lỏng mà không ph ải thả lỏng”, “Như cương mà không ph ải cương”, “Như nhu mà không ph ải nhu”, “Bên ngoài mềm như bông, trong rắn như thép” của Thái cực quyền. Khớp cổ tay phải quay tr òn, ngón tay ph ải được thả lỏng mềm mại, trước khi đánh tay, gốc bàn tay hơi có lực, ngón tay hơi co mà không cứng nếu ngón tay co quá thì khó đưa ý thức tới đầu ngón tay, bụng ngón tay h ơi có lực, nếu tập đã lâu sẽ có cảm giác ngón tay ph ình ra, bụng ngón tay cũng đầy đặn, đó chính là dấu hiệu khí huyết vượng đã được đưa tới đầu ngón tay. Lý lu ận Thái cực quyền đã nói : “Lực đưa tới bốn đầu” : đó là đầu hai bàn tay và đầu hai bàn chân. Phương pháp luyện tậpđưa lực tới bốn đầu n ày khiến cho lực to àn thân được tập trung ra đầu ngón tay v à đầu ngón chân, ph ù hợp với yêu cầu “Khi vận lực thì không ngóc ngách nào không t ới. Khí huyết được chạy tới toàn thân”. Ngày nay chúng ta luy ện tập Thái cực quyền với mục đích chữa bệnh, bảo vệ sức khỏe, tằng c ường thể chất, về phương pháp luyện tậpvẫn áp dụng phương pháp luyện tập của các nh à vũ thuật, tất nhi ên chúng ta không tìm kiếm những tác dụng mang tính vũ thuật của nó, m à là vì giá tr ị tăng cường thể chất của nó. Khớp cổ tay cũng phải linh hoạt v à được thả ch ìm xuống, song không được quá lỏng lẻ o và quá c ứng rắn, chỗ n ào cũng cần phải “Như thả lỏng m à không ph ải thả lỏng”, thuật ngữ gọi l à “Tọa uyển”. Tay v à cổ tay phải nhẹ nhàng linh ho ạt , thả ch ìm và vận động theo đường tròn, như vậy mới ph ù hợp với những phương pháp luyện tập “Tất cả vận động thao hai tay”. Đối với toàn thân yêu c ầu “Thượng hạ nhất điều tuyến”; đối với hai tay yêu cầu “Tất cả vận động theo hai tay” m à không thoát ly đường trung tuyến. Trên dưới nằm tr ên một đường thẳng, đó là đường thẳng từ đỉnh đầu đến xương cùng, c òn đường trung tuyến l à lấy mũi và rốn làm giới hạn. Kh i hai tay vận động, tay trái chịu trách nhiệm về nửa thân b ên trái, tay ph ải chịu trách nhiệm về nửa thân b ên phải còn giữa thì lấy mũi và rốn làm trung tuy ến. Trong quá trình tay trái v ận động sang phải, tay phải vận động sang trái đều phải có một khoảng thời gian ngắn tr ên thì đối với chóp mũi, dưới thì đối với mũi bàn chân, khi ến động tác trong khi quay tr òn vẫn không thoát ly trung tuyến, điều này rất có quan hệ tới việc đảm bảo y êu cầu của thân pháp l à thân thẳng, không tản mạn, không nghi êng ngả. Nhãn pháp yêu c ầu mắt phải nh ìn ngang ra xa theo động tác của tay chính. Khi động tác biến đổi, trước tiên phải dùng ý th ức để điều khiển nội tạng về hướng đã định, nhãn thần phải được đánh về phía định trước, sau đó thân pháp, th ủ pháp, bộ pháp mới thực hiện theo như vậy gọi là: “Nhất chuyển nhãn tắc chu toàn thân động” (mắt thay đổi l à toàn thân v ận động theo). Đây là phương pháp luyện tập nội tạng, sau đó mới vận động ngoại h ình”. Nếu khi tập hiểu được cặn kẽ như vậy thì dần dần có thể thực hiện mọi y êu cầu về Ý, Nhãn, Thân, Th ủ, Bộ. Nói “động” th ì tất cả đều “động”, hô tĩnh th ì tất cả đều tĩnh, “Hình thần hợp nhất” ( ngoại hình và cái th ần bên trong hòa h ợp).

Khi xem luy ện thái cực quyền, l àm thế nào có th ể biết họ đ ã luyện nhãn thần hay chưa ? Trước tiên phải dựa vào nhãn pháp mà đoán. Tục ngữ nói : “Thần tụ ở mắt”, “Mắt l à cửa sổ tâm hồn”, có một số ng ười khi luyện thái cực quyền không không tập trung ánh mắt, hết nh ìn tay trái l ại nhìn tay phải, mà không đưa ánh mắt theo hướng chuyển động của động tá c, như vâỵ sẽ không giúp ích gì cho vi ệc luyện tính linh hoạt v à mở rộng tầm nh ìn của thị lực. Nhãn thần không linh hoạt, khi dừng thế ánh mắt không nh ìn thẳng mà tùy tiện thì lực không vận được đầy đủ, thần không tập trung đ ược, như vậy ta dễ dàng nhận thấy người đó không có th ần khí. Khi tập quyền , ánh mắt phải nh ìn ra xa theo hướng di chuyển của động tác , như vậy phải vừa r èn luyện thần kinh nhãn c ầu, vừa hỗ trợ cho việc khôi phục v à tăng cường thị lực. Luyện tập trong môi trường có nhiều cây xanh v à hoa vừa hít thở không khí trong lành , khi ến cơ thể có thể thíc h ứng với sự thay đổi thời tiết , vừa có lợi cho việc khôi phục v à tăng cường thị lực . Mỗi ng ày dành m ột thời gian nhất định để luyện tập, điều n ày tốt cho việc khôi phục thần kinh đại n ão của người bệnh. Những người hàng ngày ra công viên luy ện tập thường thu được hiệu quả hơn nhưng người tập trong ph òng. Đương nhiên nếu tập trong điều kiện thời tiết không tốt nh ư mưa to gió lớn sương mù th ì lợi ít mà hại nhiều. Những người đã luyện tập c ông phu thì “Ánh mắt như điện”, “Ánh mắt như phóng ra xung quanh”, “Uy th ế mà không d ữ tợn”, điều n ày có tác dụng cả về mặt vũ thuật, ví dụ có thể nh ìn thấu được động hướng của đối phương, dùng ánh m ắt của m ình de d ọa khuất phục đối phương; c òn về mặt hình tượng nghệ thuật th ì ánh m ắt linh hoạt khiến ta gi àu sức sống. Ánh mắt phải nh ìn theo đầu ngón tay trỏ hoặc ngón tay giữa, đ ưa ý thức tới đầu ngón tay, bụng ngón tay có lực, khi ngón trỏ , hoặc ngón giữa có lực thì các ngón tay khác c ũng nhận được lực; khi đầu ngón tay nhận được lực thì đầu ngón chân cũng có lực. Nh ãn thần phải chú ý trên và dưới, phải thể hiện được thần khí phóng túng, nghi êm trang, tr ầm tĩnh. Lực chỉ có thể đ ưa tới chín phần, song thần khí phải đ ưa tới được 10 phần. Khi lực hầu nh ư đã được đưa tới đủ th ì động tác tiếp theo bắt đầu. Trạng thái”Nh ư dừng mà không ph ải dừng, dừng m à không ph ải dừng” khi ho àn thành m ỗi thế là điều kiện tất yếu “Các thế gối nhau” của thái cực quyền. Lực dứt khoát m à ý thức không đứt đoạn có nghĩa l à về mặt hình thức , động tác hầu như dừng lại khi hoàn thành , song ý th ức vẫn phải tiếp tục được đưa vào, nội lực vẫn tiếp tục vận động. Đối với người thần kinh quá yếu , khi bắt ánh mắt phải nh ìn ra xa theo hướng vận động của tay m à sẽ cảm thấy chóng m ặt thì có thể luyện tập theo phương pháp nửa nhắm nửa mở của kiểu “Buông r èm nhắm mắt” khi tĩnh tọa. Phương pháp luyện tập phải ph ù hợp với điều kiện thể lực, nh ư vậy sẽ không xảy ra vấn đề g ì đáng tiếc. 4. Lực háng Các động tác của tứ chi trong thái cực quyền đều lấy eo làm trung tâm. Thực tiễn cho thấy trung tâm của eo l à cột sống ở phần eo, huy êt mệnh môn nằm trên cột sống phần eo là nơi dồn tụ trọng tâm toàn thân, có tác d ụng điều tiết thăng bằng toàn thân , đồng thời cũng l à nguồn phát lực, cột sống phần eo điều khiển eo quay trái quay phải . khi luyện tập phải luôn chú ý tới tác dụng của huyệt mệnh môn th ì chắc chắn sẽ thu được hiệu quả. Eo muốn quay phải quay trái, c ần phải được thả lỏng linh hoạt, nội lực từ cột sống phần eo đ ược đưa ra đầu bàn tay, 2 đầu bàn chân, vì vậy yêu cầu khi luyện tập luôn luôn

phải lưu tâm tới phần eo ..Lực eo phải sử dụng thỏa đáng th ì vừa tạo điều kiện cho việc giữ thăng bằng to àn thân , v ừa có lợi cho việc tập trung v à điều hành nội lực. Cần chú ý: phần eo phải thẳng v à thả lỏng, khô ng lắc lư, khi xoay thi nhẹ nhàng, độ xoay không quá lớn. Nếu eo lắc v à trục eo bị cong th ì tay và chân mất định hướng, vận động không linh hoạt, nếu góc độ vận động của trục eo quá lớn thì động tác của thân v à tứ chi sẽ thái quá. Háng là ph ần giữa hai đáy hông, đáy hông phải thả lỏng .Sự vận động của của eo thông nhất với sự vận động của khớp chậu - đùi, nếu khớp chậu đùi vận động không linh hoạt sẽ ảnh h ưởng tới sự vận động của eo. Khi bước chân ra. Đáy hông của b ên chân th ực hơi thu vào và thả chìm xuống, thân ở bên này c ũng hạ xuống , bụng dưới của bên này c ũng cảm thấy đầy, khớp gối được tăng th êm khả năng chịu lực, b ên chân th ực vững chắc có lực, vừa tăng thêm lượng vận động , vừa khiến b àn chân hư bước ra nhẹ nh àng linh hoạt. Khi vào th ế háng phải mở, khi dừng thế háng phải khép. Nếu háng không m ở thì động tác không linh hoạt . Khi vào th ế , một chân bước ra, hai đầu gối vươn về hai hướng ngược nhau , gọi l à mở háng, có tác dụng duỗi gân cốt, háng không mở th ì khớp xương thả lỏng m à lực khôn g tập trung, khi dừng thế, hơi hợp lại gọi l à hợp háng, hai đáy háng vẫn phải thả lỏng gọi l à “Ngoại hợp nội khai” ( b ên ngoài thì khép bên trong thì m ở). Khi dừng thế, lực đỉnh vận đủ, lực eo đ è xuống , lực háng ch ìm xuống hợp lại, đáy hông mở, xương sống thả lỏng từng đốt, x ương chậu có lực cơ hoành lên xu ống theo nhịp thở “ Khí trầm đan điền” tự nhiên được thực hiện, lực của phần m ông phải đưa xuống tới gót chân , lực của cánh tay tụ về phía trước, huyệt mệnh môn đưa về phía sau, c òn hai chân thì châ n trước cong , chân sau đạp xuống, lực chân như được cắm xuống đất , tr ên -dưới, trướcsau, trái -phải, đối xứng nhau, lực to àn thân t ụ lại tư thế vững ch ãi và hỗ trợ cho việc “trầm khí”. Khi động thế, lực háng từ háng từ trạng thái thả lỏng đ ược dồn về phía trước hoặc phía sau , sang phải hoặc sang trái theo đường hình cung, b ẹt , như vậy sẽ tự nhi ên dùng l ực qua sống lưng ra cánh tay. Phương pháp rèn luy ện phải thật tỷ mỉ, không được thể hiện ra vẻ ngoài động tác. Đây là phương pháp rèn luy ện nâng cao chất lượng được tiến hành sau khi đ ã thành th ục toàn bài, những người mới tập nhất thiết không đ ược vội vàng thực hiện. Cánh tay du ỗi về phía trước, khi d ùng ý th ức dồn nội lực về phía trước, cần phải khép háng vặn eo, khi tới điểm đ ã định đúng vị trí, cần phải thả hông, eo chìm xu ống, háng khép. Hai chân v ững chãi, bụng thả lỏng mà căng đầy, ngực nở, đầu thì “hư linh đỉnh kình”, lực cánh tay phải đưa tới đầu ngón tay . Vậy là hoàn thành yêu c ầu phần dưới cơ thể vững ch ãi phần trên linh hoạt. Nếu háng khôn g thả lỏng th ì nội lực khi vận động sẽ chậm chạp, eo không thả chìm xuống, háng không khép lại, th ì cánh tay không được thả lỏng một cách vững chắc, m à phiêu diêu không l ực . Sự thay đổi “Khai, Hợp, Thực ” của háng có quan hệ tới khả năng linh hoạt của toàn thân và với tốc độ thay đổi của trọng tâm v à điểm nhận lực. Việc thả chìm háng có quan h ệ tới sự phát triển của sức mạnh v à sức chịu đựng . Bước chân dù có v ững chãi như cây cổ thụ , hai chân dù có như cắm chặt xuống mặt đất thì cũng phải dựa v ào sự thay đổi và vững chãi của háng th ì mới không bị

cứng nhắc. Bước chân dù có vững chắc thế n ào, song n ếu cứng nhắc, khô ng linh hoạt thì dễ bị động, “Nhu trung h ữu cương tắc công bất phá” đó cũng l à quy luật cần được áp dụng thỏa đáng vào bước chân. Sự thay đổi của lực háng l à yếu tố then chốt để điều tiết l ượng vận động tăng cường phát lực. Sự kích lực ( kích thích phát l ực) trong Thái cực quyền là một kiểu phát lực đột ngột) , kích l ực có đặc điểm như : tốc độ nha nh, theo đường xoáy ốc, khí đủ , lực mạnh. 5. Động tác hình cung ki ểu xoáy ốc với sự vận động của khí lực b ên trong. Động tác h ình cung trong Thái c ực quyền là biểu hiện bên ngoài c ủa sự vận động cuộn tr òn của khí lực b ên trong. M ọi động tác tiến l ên lùi lại , co vào duỗi ra đều được thực hiện nhờ sự vận động cuộn tròn của khí lực b ên trong, đó chính là cốt lõi tinh hoa của thái cực quyền. Đặc điểm chủ yếu của sự vận động khí lực l à nguồn lực nằm ở cột sống phầ n eo, nh ờ sự vặn eo chuyển động cột sống , lực sẽ thể hiện như sau: vặn cổ tay làm xoay chuy ển cánh tay và thể hiện ra ngón tay , còn ở chi dưới là xoay m ắt cá chân l àm chuyển động chân và được biểu hiện ra ở ngón chân . sự cuộn tr òn liên tiếp theo đường xoáy ốc tạo thành m ột loạt sự vận động xoáy ốc không gian phức tạp d ài vô tận. tay xoay tr òn ra ngoài (lòng bàn tay t ừ phía trong lật ra ngoài) g ọi là xoay thuận (tiến lên kiểu xoáy ốc) tay xoa y vào trong g ọi là xoay ngược (lùi lại kiểu xoáy ốc). Xoay thuận, xoay ng ược luôn luôn không được để mất…. Xoay thu ận là “động” là “phân” là lực ly tâm. Lực đan điền được đưa tới đầu hai bàn tay và hai bàn chân , vai điều khiển khuỷu, khuỷu điều khiển tay, hông điều khiển gối , gối điều khiển chân, hít v ào, phát lực. Xoay ngược là tĩnh là hợp là lực hướng tâm, lực ở đầu hai b àn tay và hai bàn chân tr ở về vùng đan điền, vai dẫn khuỷu, khuỷu dẫn tay, hông dẫn gối ,gối dẫn châ n, hít vào, tích lực. Trước đây một số chuy ên gia về Thái cực quyền h ình dung ph ương pháp này là “Lực cuộn tơ”, “Lực rút tơ”. Vì động tác của Thái cực quyềnlà động tác hình vòng cung theo đường xoáy ốc, lực cũng vận theo đường xoáy ốc, n ên chúng ta c ũng có thể gọi là “Lực xoáy ốc”. phương pháp luyện tập n ày khiến cơ bắp và gân c ốt, cơ quan nội tạng của toàn thân ra ngoài đều được vận động. Phương pháp này yêu cầu “Khúc trung cầu thực” (tìm cái thẳng trong cái cong), ch ỗ nào cũng là cong mà ch ỗ nào cũng là thẳng, cong v à thẳng hòa quyện thống nhất với nhau. Sự vận động h ình tròn c ủa Thái cực quyền có thể ví như sự vận động của trái đất, sự quay tr òn của lực b ên trong lúc quay tròn ví nh ư giống như sự tiến thoái c ủa quay quanh kiểu xoáy trôn ốc tựa nh ư quả đất quay không ngừng. Đó là phần âm dương và âm dương đỡ nhau. Nếu vận động tr òn không được ở giữa quán xuyến th ì như là mặt trăng quay quanh quả đất , chỉ quay m à không tự quay – sự vận động tr òn này vẫn là chạy đường thẳng. Sự xoay tròn “ Khai, Hợp, Hư, Thực” của mỗi động tác đểu đ ược tạo n ên từ một đường tròn. Cái được gọi là “ Diệu thủ nhất trước nhất thái cực” có nghĩa l à một khi có động tác thì đánh một vòng tròn. Trong cái vòng tròn này ph ải có ha i lực âm và dương , phải có nhu - có cương, có hư – có thực, nhu cương , hư thực hòa quyện vào nhau, như vậy mới gọi là “diệu thủ” trong Thái c ực quyền nếu chỉ nghiêng về nhu hoặc về cương th ì không th ể gọi là diệu thủ được bởi vì họ chỉ nghiêng về một mặ t , không có tác d ụng “ âm dương tương phản tương thành”, hỗ trợ nhau c ùng tồn tại. Sự vận động v òng trong này có cái đi hết cả vòng tròn, có cái n ửa vòng tròn, có cái vòng ng ược, có cái v òng thuận, có cá i

vòng thu ận, có cái v òng thẳng, có cái vòng ngang, và chúng đan chéo vào nhau trong c ả bài quyền. những động tác tiến l ên lùi lại, nâng lên h ạ xuống , quay trái quay ph ải đều phải vẽ lên được những h ình cong ho ặc vòng tròn . Sự vận động của tay chân , nhất nhất phải đi theo v òng tròn, không đưa đi thẳng về thẳng, c òn vòng tròn thì có cái th ẳng cái nghi êng cái thu ận , cái đảo tùy theo t ừng tư thế. Nội dung của sự vận động tr òn này có đường thẳng, đường ngang, đường nghiêng, đường cung… nó có m ối liên hệ chặt chẽ với nguy ên lý c ủa lực học và toán h ọc. Sự vận động của nội lực là đi theo đường xoáy ốc từ cốt sống phần eo ra tới đầu ngón tay, ngón chân, có mối li ên hệ mật thiết với thuyết kinh lạc trong đông y. Khi mới tập nên thực hiện những v òng tròn lớn, từng bước thu nhỏ những vòng tròn đó lại , đó là phương pháp luy ện “Trước tiên cần sự mở mang phát triển, sau đó mới cần sự kết hợp”. Động tác thực hi ên theo vòng tròn là ti ền đề tất yếu để thực hiện sự li ên kết thoải mái. Sau khi đ ã thành th ục và dần đạt tới tới trình độ : đã vận động th ì tất cả cả đều vận động, đã tròn thì t ất cả đều tr òn. Trong ngoài trên- dưới phải trái tự nhi ên vận động một cách đồng thời v à nhịp nhàng hài hòa. Chính vì v ậy các nhà Thái c ực quyền cho rằng khi luyện thái cực quyền thì “Toàn thân đều là vòng tròn”, “ Toàn thân ch ỗ nào cũng là thái cực”, “Tinh luyện dĩ cực, cực tiểu diệu khuy ên” đó là kết quả của kỹ thuật cao nhất, trong đó từ v òng tròn l ớn luyện th ành vòng tròn nh ỏ, từ vòng tròn nh ỏ luyện thành không vòng tròn, t ừ có hình luyện thành không có hình. T ừ những vòng tròn c ực nhỏ luyện thành những vòng tròn ch ỉ tồn tại về ý nghĩa chứ không t ồn tại ngo ài hình th ức, không nh ìn thấy ở biểu hiện b ên ngoài, trình độ này chỉ khi nào luyện tập thật công phu mới đạt đ ược. Dù là vòng tròn to, vòng tròn nh ỏ, hay không v òng tròn (vòng tròn chỉ tồn tại trên ý ngh ĩa, không thể hiện ra bên ngoài g ọi là không vòng tròn) c ũng đều phải lấy nội lực l àm chủ đạo. Qua quá tr ình luyện tập lâu d ài nội lực n ày dần dần được luyện th ành một loại nội lực cực kỳ vững chắc m à lại cực kỳ hư linh như “ thả lỏng mà không ph ải thả lỏng”, “ không ph ải cương mà cũng không nhu”, là cương mà cũng là nhu”, “như cương mà không phải cương”, “như nhu mà không ph ải nhu”, “cương nhu h òa quyện”. Luyện tập c àng công phu thì chất lượng của nội lực ng ày càng cao. Nội lực phát ng uồn từ bụng (đan điền). Nếu tích lực v ùng đan điền là 10 phần thì ý thức đưa 6 phần lên hai vai, rồi dẫn xuống cánh tay , khuỷu tay cổ tay, bàn tay, và ra t ới các đầu ngón tay, trước tiên ngón út r ồi lần lượt ngón áp út, ngón tr ỏ và ngón cái. B ốn phần c òn lại đưa xuống hai chi dưới qua hông rồi phân xuống hai đ ùi , xuống đầu gối, chân , ra tới đầu hai b àn chân trước tiên ra ngón út r ồi lần lượt tới ngón cái. Như vậy lực đưa tới dầu hai b àn tay, hai bàn chân theo phương th ức cuộn tr òn và theo s ự vận động của động tác, đó là sự xoay thuận từ trong ra ngo ài, gọi là lực xoáy ốc tiến. Đây chính là quá trình “hô” (hít vào) “thân” (dãn ra) “tiến” ,“phóng” (thả ra), “khai” (mở ra) , phát lực. Khi nội lực v à thần khí đã được đưa đủ, tư thế như dừng mà không phải dừng, những cái đã được mở ra trong quá trình trước chuyển sang tụ lại, nững cái đ ã được dẫn đi nay chuyển sang thu về, khí hít v ào nay được chuyển sang dần dần thở ra, lúc nay nội lực đ ã được đưa ra đầu hai bàn tay và bàn chân theo đường cũ cuộn trở về bụng( đan điền). . Đó l à sự xoay người từ ngoài vào trong, g ọi là xoáy ốc lùi, đây chính là quá trình “hấp” (thở ra), “khuất” (co lại), “thoái”, “thu lại”, “hợp” , tích lực, sở dĩ khi tập Thái cực quyềncần phải từ từ không n ên quá nhanh và c ần phải tuân t hủ phương pháp luyện tập “đã vận lực th ì không ngách nào là không t ới”. Nếu bắt đầu mà đã tập nhanh ngay th ì không th ể thực hiện được yêu cầu này. Chỉ khi nào tập tới

một trình độ nhất định mới bắt đầu từ chậm chuyển sang nhanh , rồi lại từ nhanh về chậm , cứ như vậy lặp đ i lặp lại nhiều lần cho tới khi nhanh chậm đều thành thục thì lúc đó mọi động tác sẽ cực “hư” và cũng cực “linh”, cực nhẹ mà cực nặng, nhanh ch ậm tùy ý. Chất lượng của nộ i lực là vô cùng không giới hạn, nội lực càng nhi ều thì động tác c àng linh ho ạt, tăng cường được hiệu quả “lúc ẩn lúc hiện” khiến đối ph ương không đối phó nổi do vậy m à mất thăng bằng và bị động. Sự nặng nhẹ, cương nhu, nhanh chậm, hư thực của nội lực khi vận động nên là lúc có lúc không, lúc ẩn, lúc hiện, điều này người tập phải hiểu kỹ và vận dụng linh hoạt. phương pháp luyện tập mỗi thế , ta không những để tâm suy nghĩ nghiên cứu mà còn phải quan sát t ìm hiểu, nhờ những người có kinh nghiệm dạy bảo và làm m ẫu thì mới tiến bộ nhanh và tránh được khuyết tật trong quá trình luy ện tập. 6. Năm quy luật đối xứng h ài hòa Sự vận động tr òn liên hoàn liên t ục trong Thái cực quyền là sự vận động có tính th ống nhất, có quy luật , có tổ chức và chính xác c ủa toàn thân dưới sự chỉ đạo của ý thức và được tiến h ành trong tr ạng thái cơ bắp được thả lỏng . Phải tránh sự phân lực l àm hỏng thế thăng bằng do hiện t ượng các bộ phận vận động trái ngược gây ra. Cần phải tạo được các điểm hợp lực trong từng động tác. Thái cực quyền gọi đó là “ Đối xứng hài hòa”, hoặc “ Khí lực đo àn tụ” . Lý thuyết lực học có nói “ Một khi đạt được sự hợp lực th ì nó có thể thay thế được vô số phân lực” . Chỗ nào cũng đạt được sự hợp lực thì vừa tránh được tình trạng “Khí lực tản mạn” lại vừa đạt được yêu cầu đối xứng h ài hòa. Sự vận động tr òn trong Thái cực quyềncần phải đạt được yêu cầu đối xúng h ài hòa. Qui lu ật nội tại của đối xứng h ài hòa trong Thái cực quyền có thể quy kết thành 5 phương diện:      Muốn lên trên , trước tiên phải ở dưới Muốn sang trái , trước tiên cần qua phải Trong khi đẩy lên là có kéo l ại Trên - dưới , phải - trái cuốn hút lẫn nhau v à liên hệ với nhau Giằng kéo trái ngược, “Khúc trung c ầu trực” ( trong cái cong t ìm cái thẳng)

Vì phương pháp luyện tập n ày rất tỉ mỉ , phức tạp, những ng ười học nếu không qua phân tích và làm m ẫu thì khó có th ể nắm bắt được. Dưới đây xin nêu cụ thể về phương pháp thao tác cụ thể của 5 quy luật này để tham khảo
Muốn lên trên , trước tiên phải ở dưới

Ví dụ : Khi hai tay thu về sau, trọng tâm chuyển dịch về sau, h ơi thở ra gần hết đó là “Hợp” ,“Hư”, “Tích thế”. Khi chuy ển sang động tác đẩy tay về phía trước , cơ ngực bên phải và trái làm cho xương sườn được thả lỏng theo hình cung, đồng thời hít vào, xương hông hơi thu vào và th ả lỏng ch ìm xuống, vai khuỷu cũng thả ch ìm theo, cùng với sự tiến l ên của đùi và eo , n ội lực ở hai bên b ụng cũng lập tức được khúc xạ về phía trước theo đường hình cung, thống nhất với hướng vận động về phía trước cảu hai tay , điểm lực giao thoa tập trung v ào một điểm, lực háng đ è xuống. Thân vẫn phải giữ đ ược thẳng không t ụt xuống không vươn lên , không ngh iêng lệch, động tác mềm mại lượn theo đường tròn không c ứng nhắc đứt đoạn. Đó là “khai “, “thực”, phát lực”.

Muốn sang trái , trước tiên cần qua phải

Ví dụ : Muốn bước sang trái , thân b ên phải , trước tiên phải xoay xuống , đáy hông bên phải xoay sang phải , thu vào, trọng tâm chuyển sang chân phải , sau đó chân bên trái kéo đầu gối l ên mở hông ra, từ từ bước chân trái ra , gót chân chạm nhẹ đất, đồng thời từ từ thở ra. Ng ược lại cũng như vậy, khi chuyển động sang trái hoặc sang phải, thân phải ngay th ẳng, động tác phải mềm mại hài hòa nhịp nhàng, hai vai cân đối, không b ên cao bên th ấp.
Trong khi đẩy lên là có kéo l ại

Ví dụ : Khi thân, tay chân đưa về phía trước, thì lực háng ch ìm xuống, bàn chân có l ực , nội lực từ háng đưa lên , qua sống lưng tới ngón tay mà thoát ra trực tiếp (trực xạ). Huyệt mệnh môn ở cốt sống phần eo đ ược đẩy ra sau , nắm tay ấn về phía trước với ý chí vươn xa, lực dài, vơ nắm tay cố ý hút hậu chưởng vào phía trong. Đây là phương pháp luy ện tập đối xứng h ài hòa có trước tất phải c ó sau, nhằm quy trạng thái thăng bằng to àn thân, tăng cường sức phản xạ.
Trên - dưới, phải - trái cuốn hút lẫn nhau v à liên hệ với nhau

Ví dụ : Khi chân trái nhẹ nhàng bước chếch sang trái th ì tay phải mềm mại dang chếch về phía sau, đầu tay phải v à đầu chân phải tạo thành đường thẳng nghiêng, cánh tay trái c ũng đánh sang phải v à dừng ở đuôi vai phải, giữa hai đầu bàn chân c ần có sự tương hỗ bên dưới, trái phải, có ý th u hút và liên h ệ với nhau, khiến động tác khoáng đạt m à không t ản mát, tinh thần vẫn tập trung, như vậy còn gọi là “Khai trung hữu hợp”. Lúc này chân trái là chân hư, cần phải dựa v ào lực đỡ của chân phải (chân thực) th ì mới có thể bước ra linh hoạt, song cũng cần có thể thu hútv à liên hệ với nhau của b ên cạnh ngực phải lảm cho chân giả không đến nỗi hẫng hụt. Đó là thượng, hạ, trái, phải có thu hút và liên h ệ với nhau đem đến hiệp điều đối xứng.
Giằng kéo trái ngược, “Khúc trung cầu trực” (trong cái cong t ìm cái thẳng)

Ví dụ : cột sống thẳng, thả lỏng, x ương chậu có lực, khí dồn xuống bụng dưới, lực háng đ è xuống, lực dưới chân như cắm chặt xuống đất c òn huỵệt Bách Hội trên đỉnh đầu luôn luôn hướng lên, đây là phương pháp luy ện tập “Hư lĩnh đỉnh kình”, "Khí trầm đan điền" , “nâng đỉnh, treo háng”, có tác dụng trên kéo lên, dưới kéo xuống. Lúc này, thân trên thì “Hàm hung b ạt bối” , còn thân d ưới thì bụng dưới nhô về trước, huyệt Mệnh môn đẩy về sau, các đốt xương sống thả lỏng, khớp nhau, khiến các đột linh hoạt m à lại tăng cường khả năng chịu lực. Đây l à trạng thái tự nhi ên bảo đảm cột sống có 3 đoạn cong trong trạng thái thân thẳng đứng, đây cũng chính l à “Khúc trung cầu trực” (trong cái cong t ìm cái thẳng). Khớp gối không thẳng, b àn chân áp phẳng xuống đất, m à lại như muốn đẩy lên, tăng cường lực phản tác dụng của mặt đất. Bàn tay vươn về phía trước, mà lại yêu cầu vai, khuỷu thả lỏng xuống, khớp khuỷu khuỳnh không thẳng, để tăng c ường lực cánh tay. Lực chân nén xu ống, lực tay phát về phía tr ước. Đây là sự kéo ngược chiều nhau, “Khúc trung cầu trực” của hai tay v à hai chân. Hai tay tách r ời phải trái, tr ên dưới, phương hướng của chúng tuy trái ngược nhau, song lại phải có mối quan hệ “hô ứng” với nhau; hai khớp chậu – đùi mở, khớp gối nhô về hai ph ương trái ngược nhau, đó cũng là “Khúc trung cầu trực” trong sự vận động tr òn. Có thể nói quy luật trên xuyên su ốt Thái cực quyền.

7. Sự kết hợp tự nhi ên giữa khai hợp – hư thực với hít thở. Sự phối hợp nhịp nh àng giữa bên trong v ới bên ngoài trong Thái c ực quyền có một đặc điểm độc đáo đó l à sự luân đổi “co – duỗi, khai – hợp, hư – thực”, đặc điểm n ày xuyên su ốt phương pháp vận động “Vận lực như xoáy ốc”. Khi thực hiện những động tác phối hợp trong ngo ài này, c ần phải có sự kết hợp nhịp nh àng, tự nhiên giữa động tác với việc hít thở. Tr ước khi nói tới sự kết hợp n ày, xin nói qua v ề nội dung của “Khai – hợp” với “Hư – thực”. a- Khai – hợp, hư – thực
1) Khai và h ợp là từ trong điều khiển ngo ài, từ ngoài đưa vào trong.

Luận thuyết n ày về quyền thuật có nói : “Khai – hợp, hư thực tức là quyền Kinh”, “Nhất khai nhất hợp, hữu biến hữu th ường”, “Hư thực xen kẽ, lúc h iện lúc ẩn”, “Khai trung hữu hợp, hợp trung hữu khai”, “H ư trung hữu thực, thực trung hữu hư”. Và đưa kkhai hợp, hư thực lên vị trí quan trọng hàng đầu trong yếu lĩnh và nguyên t ắc tập luyện Thái cực quyền. Khai và h ợp trong Thái cực quyền đều l à từ trong điều khiển ra ngoài, từ ngoài dưa vào trong, trong ngoài th ống nhất. Khai v à hợp trước tiên đều cần phải có động lực từ bên trong sau đó biểu hiện ra động tác ở b ên ngoài. Vi ệc rèn luyện cơ năng, cơ quan nội tạng từ lây đ ã được các nhà quyền thuật cổ đại ở Trung Qu ốc đặt biệt coi trọng. Các nh à Thái c ực quyền cho rằng nếu chỉ có sự khai hợp của h ình thức bên ngoài, không có s ự khai hợp của động lực b ên trong thì s ẽ làm giảm tác dụng chữa bệnh, bảo vệ sức khỏe, tăng c ường thể chất của Thái cực quyền , đồng t hời cũng không thể nói l à Thái c ực quyền luôn thống nhất trong ngoài. Lâu nay Thái c ực quyền luôn luôn được gọi l à một loại trong “Nội công quyền”, có nghĩa l à dưới sự điều khiển của ý thức, động tác cần phải được kết hợp với hít thở, và động tác, việc “lu yện ý”, “Luyện khí”, “luyện thân” phải đ ược tiến hành đồng thời. Cái gọi là động tác bao gồm sự vận động b ên trong c ủa cơ bắp, khớp xương – cơ quan nội tạng, cơ năng và sự vận động b ên ngoài c ủa tứ chi, chỉ có “Lấy sự vận động b ên trong điều khiển động tác bên ngoài h ợp với sự vận động bên trong” thì mới gọi là sự hợp nhất trong ngo ài của động tác.
2) “Khai trung hữu hợp, hợp trung hữu khai”

Khi động tác khai th ì trong ngoài đều khai, khi động tác hợp th ì trong ngoài đều hợp, to àn thân hoàn ch ỉnh, chuyển t iếp phải li ên tục không gián đoạn, lực tập trung v ào một điểm và phải linh hoạt sẵn s àng chuyển sang tập trung vào điều khác. Trong quá tr ình hết khai rồi rồi đến hợp phải từng b ước yêu cầu thực hiện được “Khai trung hữu hợp, hợp trung hữu khai”. “Khai trung hữu hợp, hợp trung hữu khai” chính l à tác dụng trung tâm của sự “vận lực xoáy ốc”. Sự vận lực trong Thái cực quyền l à tf sống lưng vùng eo vận động theo đường xoáy ốc ra đầu hai b àn tay và hai bàn chân, g ọi là “Khai”, từ đầu hai bàn tay , hai bàn chân trở về bụng gọi là “Hợp”. Vì phương pháp luyện tập tỷ mỉ do vậy d ù là luyện tập để chữa bệnh, bảo vệ sức khỏe, tăng cường thể chất hay là để nâng cao kĩ thuật th ì hiệu quả cũng đều tốt. Trên cơ sở Thái cực quyền đ ã được phổ cập, chúng ta cần phải kịp thời nâng hiệu quả tập luyện. Muốn nâng cao hiệu quả, vấn đề mấu chốt l à trước tiên ta phải coi trọng việc kết hợp giữa vận động b ên trong với vận động bên ngoài, đặc biệt là sau khi đ ã thành th ục tòan bài ph ải luôn luôn chú ý câu “Trong không động thì ngoài không phát”. Phương pháp lấy trong điều khiển ngoài này hoàn toàn là tác d ụng của lực xoáy ốc. Đây l à tinh hoa c ủa phương

pháp tập Thái cực quyền , đay cũng chính l à lý do khi ến chúng ta cần phải nghiên c ứu kĩ về “Khai – Hợp, Hư = Thực”.
3) “Hư trung hữu thực, thực trung hữu hư”

Xét từ ý niệm tập trung ở tay phải th ì tay phải là thực, còn tay trái là h ư; ý niệm tập trung ở tay trái th ì tay trái là th ực, còn tay ph ải là hư. Đó là sự phân định hư thực của hai tay, còn “hư trung hữu thực, thực trung hữu hư” có nghĩa là yêu c ầu tay vốn đ ã được phân r õ hư thực tiếp tục lại phân r õ hư thực, tay hư phải trong cái hư có cái thực, tay thực phải trong thực có h ư, ví dụ, tay đánh ra phái trước là tay thực thì mặt đẩy ra phía trước là thực, mặt sau là hư. Việc “Thực trung hữu hư” này là để nhằm tập trung sức mạnh v ào một điểm, tay sau là tay hư, song vẫn yêu cầu phải đưa ý thức vào tay này, vi ệc “Hư trung hữu thực” n ày là nh ằm giữ thăng bằgn trọng tâm v à làm cho tay trước được phát lực đầy đủ. Mỗi động tác trong Thái cự c quyền đều đi theo đường tròn, trong quá trình v ận động trong đó hư thực luôn luôn đổi, song trong quá tr ình lâun đổi hết hư lại đến thực đó vẫn y êu cầu từng bước phải thực hiện được “hư trung hữu thực, thực trung hữu h ư”. Sự phân định hư thực của hai châ n, dù là chân trước hư, chân sau thực, trước thực sau hư hay trái hư phải thực, trái thực phải hư cũng đều yêu cầu phải dần dần thực hiện đ ược “Hư trung hữu thực, thực trung hữu h ư”, Hư không phải hoàn toàn không th ực, thực không ph ải hoàn toàn vững chắc. Khi mới tập, bước chân phải được phân định là hư thực, sau khi đ ã luyện tập công phu, tỷ lệ của chân h ư chấn thực phải được từng bước thu nhỏ. Ví dụ, từ 8:2 thu xuống c òn 7:3 ,6:4,5 ; 5:4,5 , c ự lý của hư và thực càng thu nh ỏ thì biến hóa càng nhanh, càng linh hoạt. Cổ nhân dùng hai ch ữ Âm, Dương để bỉểu đạt khai hợp, hư thực. Âm l à Hợp, Hư, Dương là khai và thực. “Âm trung hũu Dương, Dương trung hữu Âm” cũng chính là “Khai trung hữu hợp, hợp trung hữu khai”: “H ư trung hữu thực, thực trung hữu hư”. Hư và thực không những cần phải h òa quyện vào nhau, mà còn phải “Lúc ẩn lúc hiện”, biến hóa linh hoạt. Sự thay đổi của hư và thực giống như sự thay đổi của khai v à hợp, đều bắt đầu từ sự vận động bên trong sau đó mới thể hiện ra động tác b ên ngoài, trong ngoài hợp nhất dưới sự chỉ đạo của ý thức. Khai, hợp, hư, thực đều xuy ên suốt trong mỗi động tác, c ùng với sự thay đổi của động tác l à sự luân đổi của khải, hợp, h ư, thức và sư luân đổi “Khai trung hữu hợp”, “Hợp trung hữu khai”, “H ư trung hữu thực” và “Thực trung hữu hư”. Nếu ý niệm li ên tục tập trung v ào một tay hoặc trong t ình huống hai tay cùng v ận động về một hướng, thì sự thay đổi của hư và thực cũng thay đổi theo sự khai và hợp của động tác, tức l à khi khai là th ực, khi hợp là hư.
4) Khai – hợp, hư – thực thay đổi từ từ.

Sự thay đổi từ khai sang hợp, từ hợp sang khai, từ thực sang h ư, từ hư sang thực được diễn ra từ từ, không đột ngột. Quá tr ình thay đổi này phải phù hợp với không gian v à thời gian vận h ành của động tác. Phương pháp luyện tập động tác từ từ đều đều này rất có lợi trong việc chữa bệnh, bảo vệ sức khỏe. Nhưng khi đấu võ thì sự hóa lực v à phát lực đột ngột cũng rất cần thiết. Từ từ hay đột ngột l à phải căn cứ v ào tình hình c ụ thể. V ì vậy phương pháp rèn luyện để đấu v õ không c ần thiết cho những người luyện tập nhằm chữa bệnh.

b- Sự khai – hợp, hư – thực và hô hấp
1) Sự kết hợp tự nhi ên giữa khai – hợp, hư – thực và hô hấp

Hợp và hư nghĩa là tích, khai và th ực nghĩa là phát. Động tác khai – hợp, hư – thực cần được kết hợp tự nhi ên với hô hấp. Một khai một hợp, chính l à một thở một hít. Một thở một hít đ ược gọi l à một hơi hoặc một khí. Về sự hư thực, không n ên hiểu đơn giản là sự phân biệt hư thực của chân tay. Thực tế, các cơ ngực, bụng, lưng, các khớp, cơ quan và cơ năng trong cơ thể đều phải được phân biệt rõ ràng h ư thực, hơn nữa, đây chính l à một phần chủ yếu của động tác, nếu chỉ có h ư thực của chân tay, không có h ư thực của ngực, bụng, lưng thì sẽ không có nội động để chi phối ngoại động. Nếu cho rằng chỉ cần nội động một thở một hít chi phối vận động của tứ chi th ì chưa phải là nội công quyền ho àn toàn, b ởi vì sự vận động hít thở chỉ lợi dụng sự vận động một l ên một xuống của cơ hoành để kéo theo sự vận động xoa bóp nhẹ nhàng bên trong cơ thể, do đó thiếu sự chỉ đạo của c ơ ngực, bụng, lưng, khớp, cơ quan và cơ năng nội tạng vận động một cách có ý thức. Chỉ khi n ào có phương pháp luyện tập vận động tr òn xoáy ốc “vận động như xoáy ốc, hành khí như giọt nước rỏ, không bỏ sót bất cứ g ì nhỏ nhất”, th ì mới có thể khiến nội tạng, cơ bắp, máu, gân v à cột sống lưng cùng vận động. “Hợp” và “hư” là lấy hơi vào, nghĩa là làm động tác “hợp”, ví dụ, khi l àm động tác như “quỳ, lùi, vươn, ngẩng cao” th ì cần lấy hơi vào. Nói về chữ “hư” (nghĩa là “giả”), tức là khi “thực” dần dần chuyển thành “hư”, cũng cần lấy hơi vào. “Khai” và “thực” là thở ra, nghĩa là khi làm động tác “khai”, ví dụ như các động tác “vươn tay, tiến lên, cúi, chạm đất” , đều cần phải thở ra. C òn như động tấcnhnh biến đổi đột ngột khai hợp nh ư thực, vẫn là sự chuyển đổi tự do sau khi luyện tập công quy ền đã thành thục, hơn nữa nói chung l à vì mục đích tiến công mới chủ tr ương có kiểu động tác nhanh như chớp đó. Ở đây có nghĩa là : “vận động c àng nhanh thì ph ản ứng nhanh, vận động chậm thì phản ứng chậm”. Về sự kết hợp mật thiết giữa động tác thống nhất nội ngoại “khai hợp”, “hư thực” và sự hô hấp, có thể lấy một ví dụ chứng minh : trong động tác “co kín người lại”, phía sau một tay đấm, một tay chặn” th ì cử động thứ nhất cần đấm phía bên phải, sau đó thu về v à bán tay m ở ra, thân người dần dần ngả ra phía sau, hai tay m ở ra (lòng bàn tay d ần hướng vào trong) khi hai tay trái và phải giơ lên cách nhau, xét về hình thái mà nói thì động tác này thường được gọi là “hợp” hay “quỳ, lùi”, còn xét về nghĩa “hư thực” thì đó vẫn là động tác chuyển dần từ “thực” sang “hư”, lúc này cần lấy hơi vào; cùng với sự lấy hơi vào, cơ ngăn ở bụng nâng l ên, phần bụng dưới thót lại, nhưng cơ ngực lại dịch chuyển lên trên, ng ực nở ra, ngược lại lực giữ hai vế đ ùi cần giảm, đây gọi l à “thế tích”. Cử động thứ hai, khi hai b àn tay đã yên vị ở phía trước (lòng bàn tay dần dần hướng ra ngo ài), thì th ường được gọi là “khai” hoặc “vươn”, “tiến”, xét về nghĩa “hư thực” thì đây là động tác chuyển từ dần từ “h ưu” thành “thực”, nghĩa l à cần thở ra; c ùng với sự thở ra cơ ngăn ở bụng hạ xuống , bụng đột ngột hướng ra (phần dưới rốn), cơ ngực bên trong chùng xu ống theo hình cong, bên ngoài khép vào theo h ướng phía trước (đường đi của nó qua hai đường ở bụng dưới, hướng về trước bụng giữa hợp th ành một điểm, ý tức là “bên ngoài hợp lại theo hướng trước”, là động tác có tác dụng hợp lực, h ình thành “khí đọng dưới rốn”, mf “lực lại phát ra”, đây gọi l à thế phát. Có nghĩa là phương pháp rèn luyện một khai một hợp, một h ư một thực, một tích một phát, m ột hít một thở. Cử động thứ nhất l à hợp, hư, tích , hít vào, c ử động thứ hai là khai, th ực, phát, thở ra. Phương pháp tập luyện kiểu “lực biến đổi từ b ên

trong” này cũng chính là “sự lựa chọn” của các cơ lớn nhỏ ở bộ phận ngực. (Động tác phối hợp với các bộ phận b ên ngoài, cơ ngực làm động tác l ên, xuống, sang phải sang trái, co lại nở ra, gọi l à “sự lựa chọn”, được dùng để lựa chọn hoặc thay đổi trọng tâm của đối ph ương, hoặc để triệt ti êu thế tiến công của đối phương khi đưa tay ra). Sự “xoay chuyển” của cơ lưng (tùy theo sự biến hóa hư thực của chi dưới) phía bên lườn của chân thực l à thực, hầu như kéo theo lườn của chân hư, dó chính là sự “xoay chuyển” của phần l ưng, và cũng có nghĩa là “nguồn mệnh ý bắt đầu từ thắt l ưng”, “lúc nào cũng giữ lại giữa lưng”, “tiến lui đều phải có chuyển đổi”, nh ư phần lý luận về Thái cực quyền đã nói. Sự “lựa chọn” bằng tay v à sự “chuyển đổi bằng bước chân, về hình thái mà nói thì đó là sự thống nhất, cái nọ biểu hiện cái kia. V ì vậy, nếu chỉ lấy ngoại h ình tay chân để lý giải sự “lựa chọn” và “chuyển đổi”, th ì cũng là thiếu toàn diện, không phải l à nội động chi phối ngoại động, không có tính thống nhất nội v à ngoại. Cứ nói đến động tác qu ì lùi, xoay chuy ển sang đi, th ì không th ể mất đi lực vung ra, nếu không sẽ h ình thành s ự mềm yếu hư không lực, chỉ biết “hư” mà không bi ết “trong hư có thực”. Nội lực có vẻ như trùng mà không trùng, đó chính là m ẹo thuật trong hư có thực. Khi đưa tay vận động, lực phản ứng sẽ khiến cho đối phương khi tiến công cảm thấy “có mà như không, thực mà như hư”, “bước tiến dài mà vẫn không kịp, mất trọng lượng, c òn không có tí chút sức lực”. C òn cứ nói đến động tác vươn tiến,, mặc dầu trông có vẻ nh ư tiến thẳng tới, nhưng kỳ thực nội lực tiến theo kiểu xoáy ốc, luôn luôn gấp khúc, không m ềm cũng không cứng., “Sắp tung ra m à vẫn chưa tung ra”, tư thế thoải mái theo ý mình, không ph ạm khuyết tật, thẳng đơ, cứng nhắc, tức l à “trong hư có thực”. Cứ tiếp tục luyện tập lâu nh ư vậy, tự nhi ên sẽ có thể l àm cho tâm linh c ảm thấy nhẹ nh õm, lúc nào c ũng vậy, biến hóa rất linh hoạt, khi tay làm động tác vung ra, lực phán ứng có tâm linh nhẹ nh àng sẽ vượt qua được điểm ph òng thủ ở tay đối phương mà tiếp tục tóm dính đối phương, làm cho đối phương có cảm giác “nếu l ùi sẽ bị bức thúc, muốn ng ã khuỵu xuống” Sự biến hóa hơi khí nội ngoại hợp nhất khi vận động thái cự c quyền phù hợp với phép biện chứng duy vật. Trong ch ương “Biện chứng. Lượng và chất” của cuốn “Chổng Duyring”, Anghen đ ã viết “Bản th ân sự vận động l à một mâu thuẫn, ngay c ả sự di chuyển một c ách máy móc và đơn giản cũng chỉ có thể thực hiện được là vì một vật thể trong c ùng một lúc vừa ở một nơi này lại vừa ở một nơi khác, vừa ở c ùng một chỗ lại vừa không ở chỗ đó. V à sự thường xuyên nảy sinh mâu thuẫn và đồng thời giải quyết mâu thuẫn ấy chính là vận động”
2) Hợp - hư , tích là lấy hơi vào; khai, thực, phát là thở ra

Việc tại sao “hợp”, “hư”, “thể tích” là lấy hơi vào, “khai”, “thực”, “phát lực” là thở ra, thì đó hòan toàn là m ột quy luật sinh lý tự nhi ên về sự vận động kết hợp. Lấy ví dụ làm động tác “co kín người lại” như trên đã nói, khi c ử động thứ nhất tay phải giơ nắm đấm đã thu về để lòng bàn tay m ở ra, thì các chi chùng l ại, gập xuống, về mặt ý nghĩa th ì đó sự chuyển dần từ “thực” thành” hư”, do việc cơ thể dần chuyển sang tư thế ngồi, nên lúc này các cơ ngực, lưng, xương sườn và các khớp đều co hẹp theo, cơ hoành chịu ảnh hưởng cũng ở trạng thái tĩnh lặng, v ì vậy lồng ngực dễ d àng tích nhi ều khí và phồng căng, lúc n ày tất nhiên cần lấy hơi vào. Ở đay cũng cần nói thêm là “ Trong h ợp có khai” (trong khép có mở), bởi v ì trong đó có sự thu hẹp m à cũng có sự mở rộng. Khi đến cử động thứ hai: hai tay đ ã yên vị hướng ra phía

trước, về ý nghĩa th ì đó là sự chuyền dần từ “hư” sang “thực”, thế của các chi dần hướng ra phía trước mà vươn rộng, các cơ ngực, bụng, lưng, xương sườn và các kh ớp do đó cũng thu hẹp lại, hoành cách mô sau ch ịu ảnh hưởng lại trở về trạng thái luôn nâng l ên hạ xuống như thường lệ, lồng ngực v ì vậy dễ thu nhỏ, lúc này tất nhiên cần thở ra, ở điểm n ày cũng có nghĩa là “ trong khai có hơp” (trong mở có khép), bởi v ì trong đó có sự mở rộng m à cũng có sự thu hẹp. Lý luận đã chỉ rõ “Sự khai hợp trước hết là sự vô định, c òn thế quì và vươn th ì nối tiếp nhau”. V ì vậy khi luyện tập Thái cực quyền, từ lúc đầu đến lúc kết thúc, mỗi động tác đều phải kết hợp nhịp nh àng, tự nhiên với sự hô hấp. Hợp lu i gọi là lấy hơi vào, c òn khai th ực thì thở ra, ho àn toàn là hi ện tượng vận động sinh lý tự nhi ên. Không h ề có tác động n ào là mi ễn cưỡng. Về sự thở ra khi làm động tác khai phát, th ì cơ ngấn ở bụn g xẹp xuống, làm cho áp khi c ủa bụng nâng l ên, trọng tâm rơi xuống, sau đó áp khí lồng ngực lại làm động tác hạ xuống, c òn khi lấy hơi hợp tích, cơ ngăn ở bụng nâng lên, tr ọng tâm chuyển dịch l ên trên, áp khí trong l ồng ngực cũng nâng lên, tăng lượng khí hít v ào của phổi. Sự nhanh chậm của qua tr ình hô h ấp phải thích ứng với yêu cầu của thế queyền, c ùng với hô hấp v à biến họa động tác toàn thân, áp l ực ở ngực v à bụng cũng phải thay đổi theo, do đó giúp cho nội tạng của cơ thể nhận được kích thích hợp lý, tăng nhanh độ l ưu chuyển huyết khí. Cơ năng phát triển đồng thời cũng tăng cường sức “tích”, “phát” và điều chỉnh được trọng tâm. Tuy nhiên, s ự “khai phát” và “hợp tích” không phải l à có ngh ĩa “Khai thị khai, hợp thị hợp” ( mở là mở, khép là khép), mà v ẫn cần trong “khai” có “hợp”, trong hợp có khai, trong khai phả i có ý “hợp tích”, trong “hợp” phải có ý “khai phát”. Chỉ khi nào luôn luôn duy trì th ể tích, có dư thừa mà vẫn không đủ, một hơi khí cũng có thể xuyên qua, động tĩnh hai mặt, th ì mời mở rộng được tư thế tám phương, lại có thể xoay chuyển được tám hướng. Ngoài ra, s ự “khai hợp” của Thái cực quyền, ngo ài việc “Trong khai có h ợp, hợp rồi lại hợp”. “Trong khai có khai ” nghĩa là vươn m ình tiến theo kiểu xoáy ốc, “hợp rồi lại hợp” nghĩa là liên tục lùi về sau theo xoáy ốc. Ứng dụng khi l àm động tác vung tay, tay đằng trước luôn bắt dính, c òn tay đằng sau luôn chuyển đổi, tất cả đều theo nguy ên tắc “Dính liền dính, không mất cũng không đ ược”, đều vận dụng tác hạt nhân lực xoáy h ình ốc.
3) Khi đi và vung tay th ì khai, thở ra và hợp, lấy hơi vào là một

Khi luyện tập b ài Thái c ực quyền, “hợp hư và tích” là lấy hơi vào, c òn “khai, thực và phát” là thở ra khi hai người làm động tác vùn tay với nhau đều là một. Lấy hơi vào nghĩa là khép vào, ngh ĩa là tích, còn th ở ra nghĩa l à mở ra, nghĩa là phát. M ột khai một hợp, một lấy hơi một thở ra, một tích một phát được sử dụng khi vung tay, “hít vào c ũng tự nhi ên nâng tay lên, c ảm giác cả thân người cũng nâng l ên; còn th ở ra thì tự nhiên cảm thấy người nhẹ nh õm thoải mái”, “ thở hít thông linh” ( hô hấp thuận lợi linh hoạt), “chu t hân vô gian” ( toàn thân không có ch ỗ nào đứt đoạn, thiếu hụt hoặc bất ổn), đó chính là kiểu “lấy ý chí để lưu khí”, chứ không phải “lấy lực lưu khí”. Khi vùn tay, n ếu dùng động tác nhanh để lái trọng tâm của đối ph ương, bất kể ở tư thế khép mở (khai hợp) như thế nào, cũng phải d ùng cách l ấy hơi ngắn, mạnh để lái trọng tâm của đối ph ương, làm cho đối phương cảm thấy rối tung, đây là quá tr ình đột nhiên một hợp một tích, về mặt sinh lý tự nhi ên tạo ra một luồng khí hít v ào ngắn, nhiều lần, tiếp đó khi đ ã làm cho đối phương

không ổn định được, thì bỗng nhi ên phát ra l ực, toàn thân theo hướng yên lặng, bề ngo ài giống hình cong, tr ực tiếp theo hướng thẳng phía trước phát ra, nhưng thêm vào sự “bất lực”, gốc lực bị đứt đoạn, cũng gọi l à một khai một phát, đột ngột, về mặt sinh lý đ ã tự nhiên dẫn đến sự thở ra nhanh gáp. Do đó tốc độ nhanh, mũi hít thở phát ra âm thanh, hoặc khi thở ra, miệng mở to để khí đi ra ngoài và phát thành ti ếng.
4) Toàn bộ bài thái cực quyền với các thế, về phân loại thứ tự th ì hô hấp và động tác là một

Sự sản sinh v à phát tri ển các phái Thái cực quyền, đều do nhân dân lao động, trải qua truyền thống ki ên trì thực hành và k ế thừa lớp trước, trải qua sự học tập khổ luyện, sau khi đ ã thông th ạo thì không ng ừng bền b ì, dày công c ải tạo nâng cao , mà còn t ừng bước trở thành một trường phái đặc sắc, họ luôn chú ý tới việc bỏ cũ lấy mới, nghĩa l à học xong có thể tự m ình thay đổi cải tạo, có quá tr ình chuyển đổi li ên tục, “học tập, loại bỏ, tiếp thu v à phán đoán”. Từ nội dung, h ình thức đến phương pháp sáng t ạo đều có qui luật đồng bộ và đặc điểm ri êng của nó. Nhưng hiện nay cho thấy, khi bi ên soạn những b ài tập hoàn chỉnh này theo th ứ tự lại th ì vẫn có một số khuyết thiếu, ví dụ: có một số tư thế bị lặp lại nhiều lần, hầu hết mọi t ư thế đều không có tên gọi động tác tương ứng. Vì vậy cần phải nghi ên cứu kỹ cách cải bi ên các bài t ập từ trước cho hợp lý hơn, để làm sao c ó “cũ dùng cho m ới”, phục vụ quần chúng nhân dân t ốt hơn. Hạt nhân vận động của Thái cực quyền v à vận động theo h ình xoáy ốc, phải thực hiện đúng “ một động nhất thiết phải có động”, “ vận lực không hề bỏ sót”, và kỹ xảo “làm không tr ọng lượng”. Từ đó có thể kết hợp giữa ý thức, hô hấp và động tác sẽ l à quy lu ật chính yếu; hít thở thế quyền tức l à có sự điều chỉnh giữa hô hấp và động tác dưới sự chỉ đạo của ý thức, có đặc điểm l àm tăng cường lực cho các cơ quan và cơ năng nội tạng, phát huy tác dụng tấn công. Đó là quy luật chung và đặc điểm chung của b ài Thái c ực quyền truyền thống. Hít vào Hợp Hư Tích Quỳ Tiến Hạ Cúi Di Xuất Thu vào Dẫn Mềm Âm Thở ra Khai Th ực Phát Vươn Lui Nâng Ngẩng Tới Nhập Phóng đánh ra Kích Cứng Dương

Căn cứ vào những lý luận đối xứng ở tr ên, sẽ có những danh từ đối ứng đồng nghĩa. Theo biểu sau đây: Căn cứ vào nguyên t ắc vận động sinh lý Hợp H ư, Tích là hít vào; Khai, Thực, Phát l à thở ra để kiểm tra các bộ b ài Thái c ực quyền (ví dụ: các kiểu

Trần, Dương, Ngô, Vũ , Tôn giá). Mỗi một động tác của cả b ài Thái c ực quyền đều là hợp, một khai, một hư, một thực, một hít v ào, một thở ra, nói r õ những bài TCQ truyền thốn này đều cần phải bi ên soạn kỹ lưỡng, luôn có hiệu đính sửa chữa và cuối cùng đã định hình. (Tuy nhiên, n ếu cứ luyện tập như vậy, hoặc không chú ý tới nguy ên lý kết hợp tự nhi ên giữa khai hợp, hư thực, hô hấp ở mỗi động tác , t ùy ý thêm và o trong động tác một lần lấy hơi hoặc thở ra, thì động tác khi luyện tập sẽ không thể có sự kết hợp b ình thường giữa hô hấp và động tác; cần phải d ùng một hơi thở ra hoặc lấy v ào ngắn để tăng thêm điều tiết, như vậy chỉ có thể tăng cường được cái gọi là “hô hấp tự nhiên”; hít thở rồi hít thở, động tác rồi động tác). Mặc dầu sự “một hợp một khai” và “một thực một hư” trong động tác tcq đã được biên soạn sắp xếp rất chính xác, hợp với nguy ên tắc mộpt lấy hơi một thở ra, nhưng trong lúc tập luyện vẫn cần nhấn mạnh đến sự kết hợp tự nhi ên giữa động tác v à hô hấp, không n ên hạn chế gò bó, c ứng nhắc như vậy mới phù hợp với yêu cầu “ khí để dưỡng sức trực tiếp chứ không có hại”. Hít thở sâu, dài, k ỹ, đều, chậm l à nội dung chủ yếu của phương pháp luyện khí trong TCQ, lý luận của môn quyền đã nói : “ lấy tâm hàn khí thì m ọi ý muốn sẽ đạt được”, điều đạt được ở đây chính là tăng cường được lượng hít thở. Tất cả những điều này đều phải thực hiện một cách tự nhi ên không được cố ý. Tóm lại, “Khai hợp” (hay khép mở) là hiện tượng về tư thế (từ nội động h ình thành ngoại động), “hư thực” (hay “giả thực”) l à hiện tượng tăng giảm của nội lực, “hô hấp” (hay thí v ào thở ra) là hiện tượng tự nhi ên có tính ch ất vận động sinh lý. Sự kết hợp tự nhi ên mật thiết giữa ba yếu tố n ày cấu thành tính ch ỉnh thể và tính th ống nhất của nội ngoại của sự kết hợp ba mặt: luyện ý, luyện khí, luyện thần. Ngoài ra còn nói rõ thêm: ph ương pháp luyện thần của TCQ l à lấy cúi trước, ngẩng sau, trái phải xiên là điểm sai, bởi v ì như vậy đã làm mất thế đứng trung tâm của thân người. Phép luyện thân một khi đ ã phạm lỗi cúi, ngẩng, lệch, xi ên thì xoay chuy ển sẽ không linh hoạt. Danh từ đối ứng chỉ sự cúi và ngẩng ở đây xét về sự tăng giảm của lực vận động m à nói thì không th ể hiểu làm là phép luy ện thân cũ ng có th ể cúi trước ngẩng sau. Lý luận đ ã chỉ rõ: “Ngẩng tức l à cao lên, cúi t ức là càng sâu xu ống”, vì vậy khi đối phương ngẩng lên thì ta vẫn ngẩng, cao hơn và do đó đối phương sẽ có cảm giác mất trọng lượng, cao m à vẫn không thể với tới. Còn khi đối phương cúi xuống, ta lại cúi xuống thấp h ơn, khiến cho đối phương cảm thấy lúng túng, lung lay muốn ng ã sụp xuống. Cần phải vận dụng hoàn toàn nguyên t ắc chuyển động h ình xoáy ốc “dính mà kông dính”, dẫn đến trọng thái không trọng l ượng.

V. Các ví dụ về hô hấp trong thế quyền
Các thế đánh trong b ài TCQ, m ột số động tác th ì đơn giản, chỉ cần một hít vào thở ra đã hòan thành động tác của một thế, một số động tác th ì phức tạp, phải dùng hai ho ặc ba lần hít thở mới hoàn thành động tác của thế đó, nhưng tất cả đều dựa vào tác dụng tấn công của động tác: động tác thế thủ l à “tích”, là “hợp”, là “biến hóa”, là “lấy hơi”, động tác tiên công là “phát”, là “khai”, là “đánh”, là “thở ra”. Đó chính l à sự hô hấp trong thế quyền kết hợp tự nhi ên giữa hô hấp và động tác. Tập động tác đấm v à vung tay, thì s ự hô hấp có thể điều tiết thích ứng, có thể tránh thở gấp, tránh cho lồng ngực khỏi bị ngạt hoặc tắc khí, không cần tập trung sử dụng to àn bộ sức lực để chống lại những cản trở. Sự kếtt tiếp giữa các thế với nhau cũng lại dự a theo nguyên t ắc tiến công “thế kế tương kế”, vì vậy không những kết hợp đ ược sự hô hấp m à còn không có động tác thừa. Lấy ví dụ một v ài thế trong b ài TCQ kiểu Dương (Dương thức) lấy điểm bắt đầu, điểm dừng, và đường đi ở thế ph òng thủ (chuyển) v à tấn công (đánh ) trong từng động tác của mỗi thế để nói r õ sự kết hợp tự nhi ên giữa động tác v à hô hấp. Còn về phương pháp thao tác cụ thể, nội ngoại tương hợp, và phương pháp tiến công ph òng thủ ở mỗi thế (đường tiến, điểm phát lực, mấu chốt quyết định …) th ì vì ở trên đã nói rõ, nên ở đây có thể giản lược được.

Ví dụ I: Thế “Nắm đuôi chim sẻ”

Hình 8

Hình 9

Hình 10

Hình 11

1. Chân ph ải đưa lên trước chân trái, mũi chân hương phía trước, mũi chân hơi chạm đất hoặc khôn g chạm đất, chân trước chân sau đối nhau ( h ình 8), lấy hơi vào. Hai bàn tay úp vào nhau, tay trái ở trên, tay phải ở duới giống như ôm một bao h ình tròn; chân ph ải bước lên phía trước ( hơi sang phía trước bên phải), gót chân chạm nhẹ đất (h ình 9), chân phải đưa ra trước theo h ình cong, tạo thành bước hình cánh cung, tr ọng tâm dịch chuyển lên phía trước, tay phải vung ra theo hướng mặt, tay trái phía sau vung theo (h ình 10), th ở ra. 2. Thân sau th ấp xuống, tạo thành bước đi giả về b ên phải, theo đó lưng xoay qua trái, hai tay thu v ề áp vào nhau ( hình 11), l ấy hơi. Lưng xoay sang phải, tay phải gập ngang nhau, l òng bàn tay h ướng vào trong (hình 12), thân trước chuyển dịch thành bước hình cánh cung bên ph ải, khuỷu tay phải giơ lên ngang đằng trước, tay phải theo đó trợ giúp thêm (hình 13), th ở ra.

Hình 12

Hình 13

Hình 14

Hình 15

3. Thân sau th ấp xuống, tạo thành bước giả b ên phải, hai cánh tay vuốt nhẹ về (hình 14), lấy hơi vào. Thân trước thấp xuống, tạo thành bước hình cánh cung bên ph ải, hai bàn tay c ũng đưa ra phía trước (hình 15), th ở ra. Ví dụ II: Thế “Roi đơn” ( tiếp sau thế “nắm đuôi chim sẻ “) 1. Lưng xoay trái, trọng tâm vẫn ở chân phải, hai tay v ưon ra, đầu khủyu hơi hạ xuống, l òng bàn tay h ướng xuống dưới, hai tay đưa sang trái các h ngực chừng nửa bước chân, đầu mũi chân phải tamk thời để nguy ên (hình 16), l ấy hơi, hai tay tiếp tục xoay sang trái theo l ưng. Khi đ ã cùng dịch chuyển sang góc xiên bên ph ải (lòng bàn tay trái ch ỉ xuống c ùng với mũi b àn chân trái t ạo thành m ột đường thẳn g xuống dưới, chân phải ở trước vai trái) (h ình 17), th ở ra.

Hình 16

Hình 17

Hình 18

Hình 19

2. Lưng xoay phải, trọng tâm vẫn ở chân phải, hai tay gập khuỷu, khi đầu khuỷu tay hạ xuống dưới, cùng với dịch chuyển sang b ên phải nửa bước thì lấy hơi ( hình 18). Hai tay ti ếp tục xoau phải theo lưng, cùng chuyển dịch sang góc xiên bên ph ải, tay trái ở phía trước vai phải, tay phải l àm thành cái móc, năm ngón tay chụm thẳng phía dưới ,đầu tay phải v à mũi bàn chân t ạo thành góc xiên v ới đương thẳng từ trên xuống (hình 19), th ở ra. 3. Lưng xoay trái, chân trái hơi giơ lên ( cách m ặt đất một chút), từ đó xoay lưng sang bên trái, tay trái chùng khu ỷu, cổ tay vung ra theo h ướng trước, chỉ lên trên, lòng bàn tay quay v ề phái cổ, theo đó, xoay l ưng, đùi chân phải đồng thời chuyển sang trái, khi gót c hân vờ đưa ra phía trước (hình 20), lấy hơi. Chân trái bước hình cung ra phía tr ước, trọng tâm dịch chuyển ra phía trước, mũi bàn chân ph ải hướng vào trong tạo thành bước hính cung sang trái; tay trái h ạ thập khuỷu để gập v ào, lật bàn tay để bàn tay về phía trước, đầu tay, đầu mũi, đầu chân đối nhau ( hình 21), thở ra.

Hình 20

Hình 21

Ví dụ III: Thế “Nâng tay lên” ( tiếp theo thế “Roi đơn”)

Hình 22

Hình 23

Mũi bàn chân trái xoay và o trong 45 độ, trọng tâm vẫn rơi về đùi chân trái, chân phải giơ lên, dần dần không hướng bên trái mà hướng bên phải, tay phải đang hình thành cái móc thì m ở ra, hai tay quay ra ngo ài (tùy ý), r ồi lại hướng vào trong đối nhau (h ình 22), lấy hơi. Gót chân p hải hơi hạ, ở phía trước chân trái, cách chân trái kho ảng 0.4 m (bớt bước hình cung đi mà thay vào đó là bước giả h ình chữ đinh), hai tay gập khuỷu, tay phải ở tr ước, đưa lên ngang đầu mũi, c òn phía d ưới thẳng với mũi chân, tay trái ở sau, lòng bàn tay đối với khuỷu tay phải và hơi cong, hai tay chỉ ngón lên trên theo góc nghiên v ừa, hợp thành thế đưa tay lên ôm ( h ình 23 ), th ở ra.

Ví dụ IV: Thế “Bạch hạc dương cánh” ( tiếp theo thế “Nâng tay lên” )

Hình 24

Hình 25

Hình 26

Hình 27

Trọng tâm vẫn ở đùi chân trái, lưng hơi xoay sang trái, hai tay thu v ề, thân phải hơi quay vào trong theo h ình cong ( hình 24 ), l ấy hơi. Chân phải tiến lên phía trước, gót chân chạm nhẹ đất, thân người tiến thẳng l ên, bắt đầu có lực từ bên phải, theo đó mũi chân bên phải quay vào 45 độ, chạm hẳn chân xuống đất, trọng tâm rơi vào chân phải, ngực đối thẳng với hướng Đông, thân thẳng, dựa vào vai phải theo hướng chính Nam, thân phải ở chính giữa. Tay phải hạ xuống, lòng bàn tay quay sang trái, tay tr ái gập khuỷu, l òng bàn tay h ướng sang phải, chỉ l ên trên ( hình 25), th ở ra. Lưng hơi xoay sang phải, tay trái hạ thấp xuống hết, tay phải gi ơ lên ( không quá đỉnh đầu ), l òng bàn tay h ướng sang trái, chân trái nâng l ên cách gót chân ph ải lên phía trước sang trái, m ũi chân giả vờ chạm đất, thân h ơi vươn lên ( h ình 26 ), l ấy hơi. Thân hơi chùng xuống, phía bụng b ên trái theo vậy hơi xiat trái khiến cho thân người thẳng đối diện với phương Đông, cơ

ngực bên phải thấp xuống theo h ình cong, kh ớp xương của vai phải quay chùng xu ống dưới, khuỷu tay phải ch ùng lại giữ nguy ên, lòng bàn tay ph ải hướng phía trước và hơi chúc xuống, bàn tay trái không h ạ thấp mà giữ gần ngang c ạnh hông ( h ình 27 ), th ở ra. Ví dụ V: Thế “Ôm gối cố bước ( bên trái )” – ( tiếp theo thế “Bạch hạc dương cánh”). Trọng tâm vẫn ở đ ùi chân ph ải, lưng hơi xoay trái, tay phải xoay ra ngo ài hướng về phía trước ngực, hạ xuống, l òng bàn tay h ướng lên trên, tay trái hình cong giơ lên phía trước ở bên trái. Hai lòng bàn tay v ẫn quay vào nhau, lưng xoay ph ải, lòng bàn tay ph ải dần dần quay về hướng cũ, l òng bàn tay trái gi ơ lên trước, cách ngang ngực tr ên, hai lòng bàn tay v ẫn quay vào nhau.

Hình 28

Hình 29

Lưng tiếp tục xoay phải, tay phải h ướng xuống phía dưới qua b ên háng, lòng bàn tay h ướng vào trong, ngón tay ch ỉ lên trên, lòng bàn tay trái h ơi hướng sang phải, chuyển dịch ra phía tr ước bụng, đông thời chân trái tiến lên giả vờ như sắp tung chân ( hình 29 ), l ấy hơi. Chân trái thôi không ti ến lên trước mà hạ xuống đất, bước vòng tạo thành hình cánh cung bên trái, tr ọng tâm chuyển dịch lên phía trước, lòng bàn tay trái h ướng sang b ên trái, ôm ¼ vòng đầu gối trái, hạ xuống, giữ chặt; đồng thời l òng bàn tay ph ải quay vào trong, tự quay ra phái trước rồi vung ra ( chân trái tung ra thật ). Lòng bàn tay phải ôm ¼ vòng, lòng bàn tay trái đưa ra trước, ba thứ đó cần phải làm đồng thời, nói đến đây, thuật ngữ gọi l à “Tam hợp nhất”. Nêu không có được “Tam hợp nhất” thì cũng không thể thực hiện tốt sự hô hấp trong thế quyền, v à cũng không thể làm động tác tấn công chính xác (h ình 30 ), th ở ra.

Ví dụ VI: “ Ôm gối cố bước ( bên phải ) “ – ( tiếp sau theo bên trái )

Hình 30

Hình 31

Hình 32

Hình 33

Đùi hình vòng cung bên ph ải (thực) v à mũi chân cách một góc bằng 45 độ trọng tâm vẫn ở đùi chân trái, lưng xoay trái, gót chân ph ải cách đất xoay ra ngoài, tay trái xoay ra ngoài, lòng bàn tay h ướng lên trên, tay ph ải hơi quay ra ngoài, khu ỷu tay gập, l òng bàn tay h ướng sang bên trái, đầu ngón tay hướng lên trên, đối diện đúng phái trước giữa ngực (h ình 31), chân ph ải giơ lên chách chân trái, cách m ặt đất một chút, mũi chân h ướng phái trước hơi dốc xuống, tay trái h ình cong h ướng về sau tạo góc xi ên, lòng bàn tay quay vào trong, ngón tay ch ỉ lên trên, bàn tay phải hướng sang trái, dịch chuyển tới vùng trước giữa bụng, đồng thời chân p hải bước lên giả vờ hành động (hình 32), lấy hơi. Chân phải tiến lên biến thành động tác thật h ình vòng cung bên phải, trọng tâm lên trước, lòng bàn tay ph ải hướng về bên phải ôm ¼ vòng gối chân phải, đặt nguy ên ở đó, lòng bàn tay trái xoay vào trong, vung tay ra phía trước (động tác cần có “tam hợp nhất”) (hình 33), th ở ra.

Ví dụ VII: Thế “Tay mây ” ( Vân thủ thế )

Hình 34

Hình 35

Hình 36

Hễ nói đến độn g tác “Vân thủ thế”, thì tay trái nghiêng ra tr ước rồi vung ra, dừng lại ở trước vai phải, l òng bàn tay h ướng vào trong, ngón tay cái hướng lên trên, hơi thấp xuống, tay phải ở trước háng, l òng bàn tay quay xuống dưới, đầu ngón tay v à klòng bàn tay h ơi khum lại, trọng tâm rơi về đùi sau, luồng mắt từ đầu ngón tay trái chuyển sang nh ìn ra xa, lúc đó thở hết ra ( hình 34 ). L ưng hơi xoay trái, trọng tâm dần dần chuyển sang, h ướng đùi chân trái, tay trái chùng khu ỷu, xoay theo lưng, tay cao không quá mắt, vận động theo hướng góc xi ên bên trái (lấy đầu ngón tay chúc xuống đối diện với đầu ngón chân tạo thành đường thẳng đi xuống ), tay phải phía d ưới, lòng bàn tay quay vào trong, khu ỷu tay cong xuống, tay trái theo đó lập tức chuyển đều sang trái (tay thấp không dưới quá háng, ở dưới phần bụng nhỏ), cách bụng bên trái và trước háng b ên phải (nghĩa là lấy đầu ngón tay chúc xuống đối diện với đầu mũi chân tạo thành đường thẳng xi ên xuống); ánh mắt từ đầu ngón trở của tay trái chuyển hướng nhìn ra xa (hình 35), l ấy hơi. Tay trái quay vào trong, lòng bàn tay xoay xu ống dưới gập khuỷu cong xuống, hạ b àn tay xuống trước háng bên trái, đồng thời tay phải quay ra ngo ài, nghiên ra trước rồi vung ra, dừng lại ở trước vai trái, l òng bàn tay ph ải quay vào trong, ngón

tay trái hướng lên trên, các ngón khác hư ớng lên trên nhưng nghiên hơn, ánh mắt từ đầu ngón tay phải chuyển hướng nhìn ra xa (hình 36), thở ra. Trên đây là phương pháp kết hợp tự nhi ên giữa động tác “Tay mây” bên trái và hô h ấp, còn động tác “Tay mây” bên phải chỉ cần làm ngược lại, c òn cách thực hiện một lấy hơi-một thở ra ( một hít – một thở ) cũng tương tự. Vì vậy, nếu khi chỉ d ùng một tay làm động tác “mây”, thì c ổ tay lên xuống, sang hai b ên sẽ tạo th ành một vòng tròn, c ần đến hai lần hít thở. Nếu phối hợp hai tay, khi thay nhau làm đ ộng tác “Tay mây” bên trái bên ph ải vẫn lấy hai lần hít thở. Sự phối hợp hai tay trong b ài quyền, (khi hai tay trái ph ải thay nhau làm động tác này) chỉ cần chú ý một lần hít thở khi tay vận động hạ xuống. C òn như sự hô hấp khi p hân rõ hai chân, gi ậm chân, th ì hai tay hợp vào nhau là hít vào, đưa đầu hối lên, phân hai tay ra là th ở ra. Những ví dụ kể tr ên cung c ấp cho người đọc tham khảo sự kết hợp t ương đồng giữa động tác thế quyền v à hô hấp, có tác dụng trợ giúp “học một biết mười”. Chúng tôi cho r ằng quảng đại quần chúng nhân dân lao động khi đ ã tiếp thu được, thì khi sáng t ạo cho bài tập, vận dụng nguy ên tắc hít thở phối hợp tác dụng tấn công như nguyên tắc tiến công li ên tục “Thế thế tương kế”, cũng đều sẽ căn cứ v ào kinh nghiệm thực tiễn, luôn t ìm tòi và ki ểm tra công tác biên soạn, “một hợp một khái”, “một tích một phát”, “một hít một thở” đều là việc rất tự nhi ên. Cho nên trong khi sáng t ạo bài Thái c ực quyền mới, chúng ta cần suy tính kỹ n ên lấy gì, bỏ gì. Có một số người khi luyện tập Thái cực quyền không chú ý đến tính tiến công liên t ục “thế thế tương kế” của động tác m à tự ý tăng hoặc bỏ một động tác nào đi, th ì sẽ nẩy sinh động tác hai lần hít – hai lần thở gần nhau, dẫn đến việc không thể vận dụng qui luật hít thở tr ong thế quyền, cũng không thể thực hiện được sự tiến công li ên tục “thế thế tương kế” cần thông qua thực tiễn, sửa đổi động tác, để làm cho phương pháp luyện tập Thái cực quyền không ngừng phong phú và nâng cao.

PHẦN THỨ BA Phụ lục
I. Thiết thực dạy tốt, học tốt môn “Thái cực quyền giản hóa"
Thái c ực quyền giản hóa chính l à vì mục đích chữa b ênh và b ảo dưỡng sức khỏe. Căn cứ v ào sự cải tiến trong Thái cực quyền kiểu D ương ( Dương thức ) thì ta thấy các thế quyền đ ã dễ học – dễ thực hành hơn trước và có đặc điểm là tiết kiệm thời gian. Do thời gian luyện tập thuận lợi n ên có thể giúp cho những người không thích ứng với những vận động mạnh tiếp thu đ ược, sau khi luy ện tập dễ thấy có hiệu quả vì vậy có thể tạo cho , mình m ột thói quen rèn luy ện tốt. Người dạy môn Thái cực quyền phải dựa tr ên cơ sở kế thừa đổi mới, nghiên c ứu sâu, kỹ phương pháp giảng dạy, trao đổi kinh nghiệm với nhau, phân tích t ỉ mỉ từng động tác của b ài, tùy theo gi ới tính, tuổi tác v à bệnh tình khác nhau mà điều chỉnh lượng vận động , giúp cho nh ững nguời học có thể nắm vững yếu lĩnh của động tác trong thời gian ngắn, từ đó có thể đạt đ ược hiệu quả chữa bệnh v ào bảo dưỡng sức khỏe. Đối với nhứng ng ười bệnh , người yếu cần nhiệt t ình, không được nản chí, luôn lắng nghe mọi phản ánh của người bệnh, nghi ên cứu phương pháp giảng dạy, cần có tinh thần phục vụ nhân dân toàn tâm toàn ý ( theo g ương bác sĩ Bạch cầu ân ), với cương lĩnh trong ngành th ể dục chữa bệnh, góp phần v ào cuộc cách mạng x ã hội chủ nghĩa và sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa x ã hội. Đối với một số người bị bệnh, phải áp dụng ph ương pháp đặc biệt, bài tập phải thích hợp với ho àn cảnh của bệnh nhân, chứ không bắt ng ười bệnh phải thích ứng theo b ài tập. Nếu những yếu lĩnh luyện tập đặc biệt m à không thích hợp với hoàn cảnh của một số bệnh nhân nào đó, lúc đầu có thể tạm thời không yêu c ầu làm đúng động tác, th ì người dạy l àm mẫu có thể không thể hiện những yếu lĩnh đặc biệt đó. Ví dụ, có ng ười bị bệnh đau lưng, thì không yêu cầu phải tập động tác xoay l ưng ngay từ đầu, mắt nh ìn theo tay lúc m ắt bị đau thì có thể không yêu cầu người đó làm động tác đưa mắt, người cao huyết áp thì không yêu c ầu làm động tác cúi người cúi đầu, người bị xoang mũi th ì cần nhấn mạnh đến hít thở tự nhi ên, không nên s ử dụng phép hít thở dưới rốn … Theo kinh nghi ệm dạy học của tôi, việc dạy b ài Thái c ực quyền giản hóa cho người bệnh nhanh nhất chỉ cần 6 lần (mỗi lần một tiếng đồng hồ) l à có thể dạy cho học vi ên hết toàn bộ bài. Do phương pháp luyện tập Thái cực quyền tỉ mỉ, phức tạp, những ng ười dạy khi đã hướng dẫn xong to àn bộ bài và khi người tập có thể bước đầu làm đúng theo mẫu, thì người dậy cần hướng dẫn học theo từng bước nắm vững một số yếu lĩnh luyện tập ( ví dụ cách xoay lưng, cách thay đổi chính xác thế tay và bước chân cự li xoay, phương hướng, góc độ và điểm chót khi đặt chân xuống, sự thay đổi phối hợp giữa b ên phải và bên trái, s ự nhịp nh àng từ trên xuống dưới, phân biệt quá tr ình biến đổi hư thực, hướng chuyên tầm nhìn đường tác động kiểu đi v òng, quá trình bi ến hóa của nó, sự k êt hợp hài hòa gi ữa hô hấp và động tác …)

Đến khi nào người học đã nắm vững được khá ho àn chỉnh về một yếu lĩnh luyện tập nào đó, luyện tập th ành thạo rồi thì người học có thể làm động tác đúng quy cách mà không c ần học hỏi thêm, lúc đó lại hướng dẫn người học chú ý t ới một yếu lĩnh luyện tập khác. Cứ thế tiếp tục thực h ành như vậy, ước chừng trong 3 tháng có thể giúp ng ười học luyện b ài Thái c ực quyền một cách chính xác. Phương pháp luy ện tập đã chính xác r ồi thêm vào đó lại có được hiệu quả nhất định th ì người học sẽ tự giác ki ên trì luyện tập hiệu quả chữa bệnh và dưỡng sức tốt hơn. Người học cần có đức tính khi êm tốn học hỏi, r èn luyện nghi êm túc, tùy theo điều kiện và hoàn cảnh thể lực cho phép m à luyện tập thường xuyên, suy nghĩ, nghiên cứu quan sát. Như vậy Thái cực quyền mới có ý nghĩa thấm sâu từng tầng một, mới có thể từng b ước tiếp thu, lĩnh hội v à cũng sẽ từng bước tiêu tan b ệnh tật, tăng cường thể chất. Có một số người phản ánh rằng: luyện tập Thái cực quyền giản hóa sau một năm rưỡi cảm thấy sức vận động quá thấp, không ra mồ hôi, không quá sức. Đây là nguyên nhân do phương pháp luy ện tập không căn cứ v à mức độ thành th ục và điều kiện sức khỏe để kịp thời nâng cao l ượng vận động. Nói cho đúng hơn th ì đây là do không nắm chắc to àn bộ yếu lĩnh luyện tập. Phương pháp chủ yếu để nâng cao lượng vận động l à: Một mặt có thể tập một bài ba lần liên tiếp, hơn nữa cần chú ý đến độ chính xác trong ph ương pháp th ực hiện ; mặt khác chủ yếu không n ên căng gân cốt nhiều, lúc vận động cần duy tr ì một mức độ như nhau, không nên cao th ấp đột ngột, tốc độ cần đạt mức trung b ình, sự thay đổi hư thực cần rõ ràng t ừng bước, cần thực hành, đặc biệt là khi động tác xoay chuyển biến đổi cần ch ùng bớt hông xuống, giúp cho các khớp hoạt động tăng c ường hơn. Làm như vậy lượng vận động sẽ tăng l ên nhiều. Nếu luyện tập b ài Thái c ực quyền trong 20 phút m à không ra m ồ hôi thì tron ph ương pháp tập luyện nhất định có chỗ không kỹ không tri ệt để. Nếu tự m ình không tìm th ấy được nguyên nhân ở đâu, th ì tốt nhất là mời người có kinh nghiệm tới hướng dẫn. Chúng tôi còn cho r ằng đối với những người trị bệnh dưỡng sức, mỗi lần tập xong đều cảm thấy dễ chịu thoải mái, một số động tác chậm cũng có thể chấp nhận, không nhất thiết phải ra mồ hôi, đặc biệt l à vào mùa đông, sau khi tập luyện đ ã ra mồ hôi cần phải thay áo lót th ì thật là bất tiện.

II. Những bộ hình cơ bản trong “Thái cực quyền giản hóa”
Các bộ hình cơ bản trong Thái cực quy ên giản hóa gồm có 8 loại: 1 – Bộ mã (bước ngựa); 2 – Bộ đinh (bước chữ đinh ); 3 – Bước gót; 4 – Bước hình vòng cung; 5 – Bước giả; 6 – Bước xoay chuyển; 7 – Bước đạp đ ùi; 8 – Bước độc lập Sự biến hóa xoay chuyển của các n ước bước trong to àn bộ bài tập là không th ể tách rời 8 bộ hình cơ bản này (dưới đây gọi l à “mô hình b ước”). Bước giả là mặt trái của bước hình vòng cung, đều là loại bước thường dùng trong khi đ ã đặt sẵn chân, sẵn s àng vung tay; bước gót là mặt trái của bước chữ đinh, đều l à loại bước dùng khi vung tay (bất kể bước đinh hoặc bước linh hoạt ).

Một vài tư thế cơ bản trong các nước bước này được gọi là “Mô hình bước”, mô hình thông qua s ự di động v à xoay chuy ển mới gọi là nước bước. Mô hình b ước là tư thế cố định của chi dưới, còn nước bước là động tác biến hóa của chi dưới. Mô h ình bước và nước bước nếu không có tính quy luật, th ì khi luyện tập thân trên sẽ vẹo vọ đi rất xấu, l ãng phí s ức lực, không duy tr ì được sự cân bằng của trọng tâm, hô hấp không thể điều tiết thuận lợi. V ì vậy khi học trước hết cần phải phân biệt giữa mô h ình bước và nước bước, có như vậy luyện tập mới chính xác, mới có thể xây dựng cơ sở cho việc bắt đầu học và rèn luyện tốt bài Thái c ực quyền. Mô hình b ước và nước bước trong Thái cực quyền có đặc điểm l à hư thực rõ ràng, sau khi b ắt đầu động tác luôn luôn luân hồi lấy một chân trợ giúp trọng tâm của to àn thân, không cho phép hai chân cùng làm tr ọng tâm to àn thân, nếu không sẽ phạm phải lỗi “hai trọng lượng” về nước bước ( trừ ngoại lệ: bước ngựa nhỏ kiểu “khai” rồi chuyển thành động tác l à dùng cả hai chân làm trọng tâm ). Mặc dầu trọng tâm luôn luôn biến đổi, hai chân thay nha u được luyện r èn, thay nhau ngh ỉ ngơi, có thể làm giảm bớt sự căng khớp, cơ và mất sức, song do lúc tập luyện động tác th ường chậm đều, sức chịu đựng của đùi vẫn phải rất lớn so với b ài tập động tác nhanh của Thái cực quyền. V ì vậy khi mới tập chỉ cần lấy giá cao 40 độ là thích hợp, dần dần tăng lượng vận động lên giá trung bình 65 độ, rồi đến giá thấp 90 độ (số độ cao thấp khi hạ mông có th ể tham khảo h ình vẽ “bước ngựa”). Trước khi học thái cực quyền cần luyện tập tr ước các mô h ình bước và nước bước, có thể tăng cường cho khớp ở chi dưới, đặc biệt l à sức chống đỡ ở khớp đầu gối, tư thế đầu thân tr ên, từ vai đến ngực v à bụng cũng dễ sửa hơn, sau đó học vào bài c ụ thể mới dễ tiếp thu. Sau đây sẽ d ùng hình v ẽ để giới thiệu 8 mô h ình bước cơ bản trong Thái c ực quyền giản hóa ( trên trang gi ấy lấy phương Nam làm điểm khởi đầu, các động tác li ên tiếp thì hướng sang trái, tức là tiến lên phía Đông ).

1- Bước ngựa Bước ngựa kiểu bắt đầu; trước hết thân v à chân th ẳng, toàn thân tho ải mái, sau đó chân trái bước sang tr ái rộng bằng vai, mũi hai b àn chân hướng ra phía trước, hai chân thẳng h àng song song nhau, tr ọng tâm rơi vào giữa hai đùi, đầu gối hơi chùng, hai tay t ự nhiên hạ xuống (như hình 1a: Mở đầu).

Hình 1a

Hình 2a

Sau đó, tư thế thân tr ên vẫn giữ nguyên, hai tay đưa lên ngang th ắt lưng, ngón cái để đằng sau, bốn ngón c òn lại để đằng trước, hai đầu khuỷu tay hơi cho ãi ra bằng nhau, đồng thời từ từ hạ háng xuống khoảng 40 độ, nhưng hai đầu gối không được ra quá mũi b àn chân, tạo thành đường gấp về phía trong, hình thành ki ểu bước ngựa ( như hình 2a ).

Hình 1a Bước ngựa có độ cách nhau giữa hai b àn chân khá l ớn thì dễ dàng thấp người xuống, trong Thái cực quyền giản hóa không có b ước ngựa lớn cố định như vậy, chỉ có giai đoạn trong quá tr ình chuyển động của động tác “Tay mây” mới có bước ngựa lớn. Trong b ài Thái c ực quyền nhiều động

tác va truyền thống cũng có bước ngựa lớn ( như hình 3a ). S ố độ cao thấp khi hạ háng và hình nghiêng c ủa bước ngựa, có thể xem th êm hình nghiêng c ủa bước ngựa ( như hình 4a ).

Hình 4a 2- Bước chữ đinh Từ kiểu bước ngưa, mũi chân phải ( trái ) không c òn hướng vào trong, trọng tâm rơi vào chân trái (phải), mũi chân hướng về trước tạo thành góc xiên, đồng thời lưng và háng hơi nghiêng về bên trái (ph ải) để xoay; thân người xoay ra đằng trước phía b ên phải (trái) tạo thành góc xiên, đầu cũng quay theo, m ắt nhìn ngang, đồng thời gót chân trái (phải) đ ưa lên xoay vào trong, làm sao để có thể đối diện với gót chân phải (trái), lúc n ày chân trái (phải) ở trước, gót chân giả vờ chạm đất, mũi chân h ướng về đằng trước, hình thành b ước chữ đinh giả trước thực sau ( hình 5a: b ước chữ đinh )

Hình 5a

3- Bước gót Từ kiểu bước chữ đinh, tư thế phần tr ên có thể không đổi, gót chân trước chuyển về phía trước, bàn chân đè hẳn xuống đất. Trọng tâm cơ thể dồn về chân trước, khớp gối cong (như hình 6a), gót chân sau h ơi nhón về trước, bàn chân ch ạm nhẹ

Hình 6a

Hình 7a

Xuống đất (như hình 7a). Chân sau c ử động, chân trước cố định cả bàn trên m ặt đất được gọi là thế bước gót. 4- Bước hình vòng cung

Hình 8a Bước gót hình 8a là d ạng phục hồi của kiểu bước chữa đinh, sau đó chân sau hơi dồn khớp gối về phía trước, hơi hướng về phía trái ( phải ) bước, gót chân chamk đất tr ước, sau đó toàn chân trước bước dồn hẳn xuống đất, gối co lại, chân gập xuống, đầu gối không v ượt qua mũi chân, mũi chân hướng về phía trước, hạ thấp hông, trọng tâm chuyển dịch về phía trước, chân sau dẫm đất có tác dụng hỗ trợ, cẳn chân ch ùng và hơi co,

mũi bàn chân luôn hướng về trước tạo thành một góc xiên. Bước hình vòn cung, lúc đầu luyện tập mũi chân sau th ường mở góc 80 -90 độ là thích hợp, sau một thời gian luyện tập, sau khi hông phát triển, có thể thu nhỏ bớt, nhưng không nhỏ quá 70 độ.

Hình 9a Thân không được lệch trái lệch phải, mắt vẫ n luôn nhìn th ẳng về phía trước (như hình 9a – Bước hình cung) 5- Bước giả Từ bước hình cung, tu th ế thân không đổi, trọng tâm lại đ ược đưa dần về thân sau, chân trước lại chạm nhẹ đất mũi chân chếch l ên hoặc giữ ngang b ằng. Đó là bước giả (như hình 10a – Hình bước giả, mũi chân chếch lên trên; như h ình 11a – hình bước giả; mũi chân ngang bằng )

Hình 10a

Hình 11a

6- Bước xoay chuyển Từ kiểu bước giả, mũi chân trước hơi choãi sang bên, đặt cả bàn chân từ từ xuống đất, gối co, v ùng chậu – đùi hạ thấp xuống, trọng tâm dồn v ào chân trước, chân sau nhón gót l ên, gót chân xoay ra phía ngoài, hông xoay sang trái m ột chút, đầu gói xoay v ào trong gần sát với phần gấp của châ trước phần dưới bắp đ ùi. Mắt vẫn luôn luôn nh ìn thẳng phía trước. Đó được gọi là bước xoay chuyển ( h ình 12a – bước xoay chuyển )

Hình 12a 7- Bước đạp đùi

Hình 13a

Hình 14a

Từ kiểu bước xoay chuyển, chân sau h ướng về phái trước thành kiểu bước chữ đinh. Trọng tâm rơi vào chân trái ( phải ), khi chân phải ( trái ) nhón lên, bàn chân choãi ngang t ừ từ sát đất, đồng thời mũi chân trái ( phải ) mở hướng ra bên ngoài, thân h ạ thẳng thấp xuống, chân trái ( phải ) co gỗi hạ thấp độ cao háng và eo lưng; độ cao khớp chậu – đùi tương đương với độ cao đầu gối (bước đạp đùi có độ cao khớp chậu – đùi bằng đầu gối, do vậy to àn bộ trọng lượng thân thể dồn v ào khớp gỗi và xương bàn chân, do lượng vận động rất lớn, nếu không luyện tập công phu không thể thực hiện được, độ cao hông bằng đầu gối trong b ước đạp đ ùi, có thể

nói là t ừ thế rất thấp, thực tế bắp đ ùi gần sát với bắp chân, đầu gối lại vươn vượt quá mũi b àn chân khi ến cho khả năng chịu lực của khớp gối càng tăng). Sau khi bàn chân trước choãi sang bên, toàn b ộ bàn chân đè xuống đất, khớp gối khi đó căng, thẳng không cong, mũi ch ân hướng hơi chếch về phía trước mặt, thân ngang mắt nh ìn thẳng tạo th ành thế bước đạp đ ùi ( hình 13a – hình thế bước đạp đ ùi ở thế ban đầu; H ình 14a – Hình thế bước đạp đùi ). 8- Bước độc lập Từ thế bước đạp đ ùi, mũi bàn chân trước hướng ra phía ngo ài, thân lưng luôn nằm về phía trước mặt, hông có thể xoay phải (trái), mặt luôn hướng thẳng về phía trước, trọng tâm rơi vào chân phải (trái), co gối h ình cung, m ũi chân sau mở góc xi ên so với hướng thẳng trước mặt tọa th ành thế bước hình cung. Sau khi m ũi bàn chân trước xoay sang b ên thì tiến hành nhấc gót chân sau, đầu gối co l ên nhô ra trước mặt, mũi b àn chân nằm trước chân phải (trái) tạo th ành thế bước chữ đinh. Chân phải ( trái ) đứng thẳng vững chắc, mũi b àn chân quay m ột góc xiên chân cong hơi co; chân trái (phải) kép gối l ên trên, m ũi bàn chân chúc xu ống dưới, không để căng mu bàn chân. Lúc đầu tập nhấc đầu gối cao ngang rốn, tập luyện một thời gian co gối cao ngang bụng. Thế b ước độc lập phần đầu v à cổ luôn có vai trò phát l ực, ý tồn đan điền, thu nhỏ bụ ng , căng hai bàn chân và gót chân vận ý điều lực chắc chắn, có thể đứng vững không lay động, tạo thành thế bước độc lập ( H ình 15a- Thế bước độc lập)

Hình 15a Trên đây là 8 loại hình cơ bản, bạn có thể tập đơn bộ, cũng có thể tập liên kết các bộ h ình. Nếu như luyện tập các động tác li ên quan c ủa các thế bước vơ bản thì sẽ hạn chân trái xuống đất của thế b ước độc lập, mũi chân hướng về phía Nam, mũi chân phải xoay gấp, mũi chân trái vẫn h ướng về phía Nam, ph ục hồi lại tư thế ban đầu. Từ đó tiếp tục bắt đầu các động tác liên quan c ủa các thế bước cơ bản, Các loại bộ h ình bước cơ bản, bước thự sự yêu cầu vững chắc, b àn chân và gót chân ph ải dụng lực thực sự, c òn các phần khác của chân có thể thả lỏng một chút, khớp gối không v ượt quá

mũi bàn chân, để tránh trọng tâm cơ thể dồn về phía trước, thân tr ên luôn phải thẳng không cúi trước ngẩng sau, không nghi êng trái nghiêng ph ải. Đầu và cở cùng với hậu môn luôn tạo th ành một đường thẳng, cột sống luôn luôn th ẳng, song không căng, duy tr ì lồng ngực tự nhi ên. Hít thở thoải mái, phần bụng căng trong trạng thái thả lỏng, vai nằm ngang, eo hạ thấp thì háng sẽ mở rộng. Tuy hai chân m ột hư một thực, song luôn chú ý trong h ư có thực, trong thực có hư. Sự thay dổi của h ình bộ đó trở th ành bộ pháp. Bộ pháp của Thái cực quyền phải linh hoạt song ổn định, không n ên phân rõ h ư thực, nếu sau khi phân rõ h ư thực thì phải thể hiện được trong thực có hư, trong hư có thực, hư thực hỗ trợ lẫn nhau, như vậy sẽ đạt được mục đính biến hóa linh hoạt.

III.

Bộ pháp liên hoàn của Thái cực quyền giản hóa

Bước đầu của bộ h ình phải làm rõ, thậm chí phải hiểu sâu, nh ưng nếu trong quá trình luy ện không nhớ r õ trật tự trước sau của các động tác chuyển chân, m ở ra hay gập v ào của mũi chân, xiay trong hay xoay ngo ài của gót chân, chuy ển động của lưng, háng và các hướng góc độ, khoảng cách nh ư vậy sẽ xử lý không tố các thế biến đổi của bộ pháp, dẫn đến rối loạn bộ pháp, lúc luyện Thái cực quyền các chuyển động sẽ cứng nhắc, xuất hiện hiện t ượng không ổn định, tư thế thân cũng không được thẳng mất đi thăng bằng, dẫn đến sự không tốt từng v ùng, cũng có thể gây n ên sự hít thở không đều. Tất cả đều do không n ắm chắc bản chất của quy luật biến hóa bộ pháp, do vậy động động tác sinh c ứng, trên dưới không điều h òa, trọng tâm điều tiết không tốt, l àm giảm hiệu quả của quá tr ình luyện tập. Bộ pháp là cơ sở để tiến h ành vận động toàn thân, chuy ển động của hông l à do sự điều hòa trên d ưới, nhất thiết phải nắm rõ cả hai th ì học quyền sẽ dễ dàng hơn. Lý luận Thái cực quyền khi đề cập đến bộ pháp có viết: “Thân ph áp có biến đổi, bộ pháp biến đổi theo từ chân đến đ ùi đến eo luôn ho àn chỉnh nhất khí, tiến trước lùi sau, luôn có cơ có thế, không có sẽ đảo lộn động tác. Các tật đó nếu rơi vào chân, eo đương nhiên s ẽ ảnh hưởng đến trên dưới, trước sau, phải trái; hư thực phân rõ, đâu đâu đều có nhất thực nhất hư … Những điều n ày là những điểm chú ý, trong luyện quyền các biến đổi phải chính xác. B ộ pháp tựa như bước mèo tức linh hoạt nhưng vững chắc, hai chân m ột thực một hư, thực hư phân rõ, đồng thời phải bổ trợ lẫn nh au” Do động tác của Thái cực quyền xoay tr òn, các kh ớp xương liên h òa, giữa các động tác này và động tác khác đều có sự li ên kết không một lúc n ào ngừng, động tác trên dưới trái phải luôn biến đổi không dễ d àng phối hợp lại, Người mới học thường chú ý đế n bộ pháp m à không chú ý đến thân phá, thủ pháp, nhãn pháp, được A mất B, chỉ lo đối phó sẽ cảm thấy khó tập. Chúng tôi cho rằng giáo viên trước khi dạy quyền nên hướng dẫn h ình bộ các chuyển động của hông theo khoảng cách, góc độ, đ ường, hướng … sau đó mớ i tiếp tục dạy các động tác chỉnh thể. Đó l à phương pháp dạy cục bộ trước mới đến chỉnh thể, l àm cho h ọc viên dễ tiếp thu rút ngắn thời gian giảng dạy. Dạy bộ pháp li ên hoàn, ph ải dựa vào trật tự quyền đạo về hướng đường đi và góc độ, không n ên tùy ti ện để giúp học vi ên nắm vững nhanh v à tập có hiệu quả. Giáo viên có th ể dựa trên “Thái cực quyền giản hóa”, theo sự đ ơn giản của động tác mỗi phân thế, phân th ành khẩu lệnh, phân r õ từng động tác, sau đó đưa ra một số động tác li ên hoàn c ủa bộ trong bộ pháp d ùng các kh ẩu lệnh tách các động tác li ên hoàn c ủa bộ pháp, tiếp tục học đ ược các động tác do àn chỉnh phối hợp trên dưới. Sau khi học xong bộ pháp li ên hoàn c ủa một thế, th ì có thể dạy các động tác phối hợp tr ên dưới để tăng sự hưng phấn của học vi ên trong khi luyện quyền. Sự kết hợp trên dưới trái phải , góc độ đường hướng và sự biến đổi của thủ pháp thân c ũng nên dùng phương pháp tương t ự như trên để giảng. Sau đó kết hợp trên dưới lại để học các động tác tổng thể th ì dễ dàng hơn nhiều. Ví dụ, đầu tiên phân tích động tác tay của tay n ày, sau l ại phân tích động tác tay của tay lia, sau đó kết hợp động tác hai tay lại, khiến học vi ên cảm thấy động tác của Thái cực quyền rất đơn giản, dễ luyện tập là động tác phối hợp trên dưới,

trái phải, trước sau, ban đầu tưởng như phức tạp khó luyện, nhưng kì thực không khó. Như vậy niềm t in của học vi ên sẽ tăng. Sau kh i qua quá trình phân giải động tác, phương pháp dạy học n ày sẽ hiệu quả cao. Tóm lại, phải căn cứ vào nguyên t ắc khoa học của tập luyện để cải tiến ph ương pháp dạy học, sẽ có lợi cho việc nâng cao v à phổ biến Thái cực quyền. Dưới đây xin d ùng hình v ẽ giải thích “Khai thức” và “Ngựa hoang tung bờm” làm ví dụ để giới thiệu bộ pháp li ên hoàn c ủa “Thái cực quyền giản hóa” ( Mặt quay về hướng Nam l àm khởi đầu). o Hình 16a – Khẩu lệnh 1

Hình 16a

Hình 17a

Hình 18a

Hình 19a

Toàn thân th ẳng, hai chân mở rộng bằng vai, trọng tâm r ơi vào khoảng các giữa hai chân, hai tay buông xuôi tự nhi ên, mũi ngón tay gi ữa sát với đường giưa đùi , mắt nhièn ngang v ề phái trước, toàn thân thư thái hít thở điều độ, bắt đầu động tác. Sau động tác đầu, ý chí không ngừng chỉ đạo h ành động. o Hình 17a – Khẩu lệnh 2:

Dùng ý t ừ từ co hai taylên hơi thu về phần eo, ngón tay cái ch ỉ vào trong, bốn ngón c òn lại chỉ ra ngo ài, vai thả lỏng ch ìm xuống, hai khuỷu tay đối nhau. o Hình 18a – Khẩu lệnh 3: Dùng ý t ừ từ hà thấp háng, co gối, đầu gối không đ ược vượt quá mũi b àn chân thành th ế bộ mã. o Hình 19a – Khẩu lệnh 4: Dùng ý d ịch chuyển trọng tâm đưa dồn về chân sau, phần b ên phải háng dùng ý n ội thu hơi chìm xuống, gót chân trái hơi rời đất, b àn chân ch ạm nhẹ xuống ( sau khi luyện khớp gối thự sự có lực, b ước hư cho mũi chân khẽ chạm đất) Phần đùi trở thành phải thực trái hư. Mắ vẫn nhìn ngang v ề phái trước. Bắt đầu bộ pháp phân r õ hư thực. o Hình 20a – Khẩu lệnh 5

Hình 20a Trọng tâm dồn v ào chân ph ải, chân trái từ từ thu về tr ước chân phải mũi chân hướng về phái trước chạm đất, gót chân nhấc l ên, ngang v ới gót chân phải, các h khoảng 0.15 m th ành thế chữ đinh

o Hình 21a – Khẩu lệnh 1:

Hình 21a Măt vốn đang nh ìn về phương Nam nay chuyển sang nh ìn về phái Đông, cổ đồn thời xoay san g trái mặt hướng về phái Đông (là động tác mà phương hướng đã được định trước, sau đó đến mắt, nội tạng hoạt động theo nh ư đã định, tiếp đó tay chân, thân của c ơ thể mới vận động, đó lad ùng ý trước để trong động gọi là bài tập (từ trong ra ngo ài), sau m ột thời gian luyện tập lâu dài tự nhiên có th ể hợp nhất nội ngoại, nhất động vô hữu bất động. Mắ t luôn “tiên phong” động tác tiếp sau. Từ đó tuần tự của mỗi động tác – tiến trước, lùi sau, xoay ph ải, chuyển trái, đều tuân thủ tr ình tự như vậy, luyện tập có phân tích). Tùy theo m ức độ chịu lực của b ên hông, tùy theo s ự xoay trái của phần eo, khi đó bụ ng co lại, tiếp theo nâng gối trái, chân trái cách đất khoảng 0,15 cm, đồng thời hạ thấp lưng, tiếp đó chân trái từ từ xoay theo h ình xoáy v ề hướng trái về phía trước mặt, gót chân chạm nhẹ xuống đất, đầu gối h ơi co, tạo thành thế bước giả, thân xoay sang phải thành một góc xiên, m ặt hướng phía trước (tức hướng Đông) o Hình 22a – Khẩu lệnh 2:

Hình 22a Trọng tâm chuyển từ từ dời sang chân trái, mũi b àn chân ch ạm đất, chân trước dẫm đất, than theo eo xoay chuyển về phía trái, duy tr ì tư thế thân thẳng,

chân sau choãi ra nh ưng hơi chùng, mũi chân ngoặt v ào phía trong, bàn chân đè xuống đất, đầu gối hơi cong, trở thành mộ thế hỗ trợ thêm cho chân trước, khớp gối vẫn có thể duỗi thẳng, để duy tr ì tính linh ho ạt khi xoay chuyển. Do đó chân sau là hư, nhưng vẫn phải có cảm giác “Trong hư có thực”. Hạ thấp háng và eo, ý t ồn đan điền, vai buông lỏng nh ưng chìm xuống, ngực nở, đầu và cổ luôn ở thế thẳng mắt nh ìn ngang ra xa v ề phía trước. Thành bước hình cung o Hình 23a – Khẩu lệnh 3

Hình 23a Trọng tâm dần dần chuyển về phía sau chân phải, phần háng phía b ên phải thu lực chuyển đổi từ b ên trái, phía ph ải bụng co nhỏ lại, tư thế thân không đổi, bên eo xoay trái chuy ển về sau, thân hướng thẳng hướng Đông, mũi b àn chân trái t ừ từ nhấc l ên về phía trước, gót chân chạm đất, đầu gối trái hơi co, tạo thành thế bước giả. o Hình 24a- Khẩu lệnh 4

Hình 24a Mũi bàn chân bước hướng ra ngòai, mũi chân đúng hướng Tây Bắc, trọng tâm dần dần chuyển dịch về phái tr ước chân trái, b àn chân trái d ẫm hẳn xuống đất tạo th ành một đường xiên; đồng thời eo từ từ xoay qua trái, b ên phải bụng

thu lại, gót chân phải từ từ nhấc l ên, bàn chân ph ải vờ xoay chuyển, gót chân quay ra ngoài đúng hướng Tây Nam, thân xoay trái tạo th ành góc xiên nh ỏ so với phương trước ( tức phía Đông Bắc) mắt nh ìn ngang phía trước ( tức phía Đông ). Đầu gối phải sát với phần phía sau của đầu gối trái. Khớp gối trái phải có lực, đầu gối không vượt quá mũi b àn chân, t ạo thành thế bước xoay chuyển. o Hình 25a – Khẩu lệnh 5:

Hình 25a Trọng tâm vẫn rơi vào chân trái, châ n phải co gối v à nhón m ũi chân lên. Chân trái co gối lại hạ thấp xuống, mũi chân để đúng phía tr ước mặt, hai gót chân đối nhau, cách nhau khoảng 0,3 m. Tạo th ành thế bước chữ đinh Người mới học quyền khi tập b ước pháp li ên hoàn th ế giá phải hơi cao, đề phần đùi giảm bớt lực phải chịu đựng, tránh cho khớp gối quá đau, để dễ vận động. Đối với người bệnh không n ên tập quá sức. Yêu cầu tư thế của các phần tr ên có th ể nên xem k ỹ phần “H ình bộ cơ bản” và “Yếu lĩnh rèn luyện” ở phần trên. Căn cứ vào điều kiện thể lực và trình độ tiếp thư của người học mà nâng dần mức độ vận động. Sau khi dạy các động tác li ên hoàn ph ối hợp trên dưới, nếu như học viên vẫn chưa rõ bộ pháp và bộ hình, tư thế thân khi chuyển đổi vẫn không vững , nên tiếp tục luyện lại bộ pháp v à bộ hình, yêu c ầu phải nắm chắc cơ bản từ đầu. Người học nếu có cảm giác quay cuồng do các động tác biến đổi của bộ pháp, nên ch ủ động đưa ra câu hỏi để t ìm cách lý gi ải. Qua một thời gian luyện không tốt, khi vẫn chưa thành thục bài tập, đó cũng l à một nguyên nhân, chỉ có trải qua thời gian luyện lâu d ài thì động tác mới chính xác v à thoải mái. Nhưng điều kiện đầu ti ên là phải làm rõ thứ tự trước sau của động tác, từ đó sẽ giúp bạn nắm được nhanh chóng có hiệu quả đối với y êu cầu của Thái Cực Quyền.

“THIẾT THỰC DẠY TỐT, HỌC TỐT MÔN THÁI CỰC QUYỀN GIẢN HÓA”
Thái cực quyền giản hóa chính l à vì mục đích chữa bệnh v à bảo dưỡng sức khỏe … Đối với một số người bị bệnh, phải áp dụng những ph ương pháp đối đãi đặc biệt, bài tập phải thích ứng với ho àn cảnh của người bệnh, chứ không phải bắt người bênh phải thích ứng với b ài tập. … Theo kinh nghiệm dạy học của tôi, việc dạy b ài Thái C ực Quyền giản hóa cho người bệnh nhanh nhất chỉ cần 6 lần ( mỗi lần một tiếng đồng hồ ) l à có thể dạy cho học vi ên hết toàn bộ bài. … Khi người dạy đã hướng dẫn xong to àn bộ bài và khi người học có thể bước đầu làm theo đúng mẫu, thì người dạy cần hướng dẫn học vi ên học từng bước nắm vững một số yếu lĩnh luyện tập… Cứ tiếp tục thực h ành như vậy, ước chừng trong 3 tháng có thể gi úp người học luyện b ài Thái C ực Quyền một cách chính xác.” CỐ LƯU HINH

Chinh sua lan 2 ngay 1/12/2007

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->