P. 1
san_xuat_cao_su_ky_thuat

san_xuat_cao_su_ky_thuat

|Views: 776|Likes:
Được xuất bản bởihangan2007

More info:

Published by: hangan2007 on Jul 13, 2009
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/11/2014

pdf

text

original

Chương 1: T NG QUAN V CAO SU K THU T 1.1. Gi i thi u v cao su k thu t 1.1.1.

Khái ni m chung Cao su k thu t là m t c m t ch chung cho t t c các v t s d ng trong các ngành k thu t ñư c làm t nguyên li u cao su. 1.1.2. Phân lo i Cơ b n là có hai lo i chính: a. Cao su thiên nhiên: Thu ñư c t m (latex) c a nhi u lo i cây cao su, ñ c bi t nh t là lo i cây Hevea brasiliensis. b. Cao su t ng h p: ðư c t ng h p t d u m , butadiene là ch y u (các hydrocacbon, các lo i khí thiên nhiên, …) 1.1.3. ng d ng

a. Trong công nghi p ô tô: làm l p xe, n m gh xe, các lo i joint t o ñ kín khít cho máy móc trong xe, … b. Trong các máy công nghi p: làm các lo i joint ch u nhi t, ch u d u, ñ m cao su, các b ph n c n kh năng ñàn h i t t, … c. Trong y t : làm ng d n nư c bi n, các lo i ng truy n d ch, găng tay y t , ng nghe, … d. Trong công nghi p ñ gia d ng: giày dép, găng tay, ng, keo dán, n m, các lo i ñ chơi tr con (thú nhún, búp bê, …) Nói chung cao su k thu t ñư c dùng r ng rãi trong m i ngành ngh c a cu c s ng ngày nay b i nó s h u nh ng tính năng ưu vi t mà hi m có lo i v t li u nào có ñư c. 1.2. L ch s nghiên c u và s n xu t cao su k thu t Cao su có m t b dày l ch s phát tri n r t lâu ñ i, kèm theo l ch s phát tri n cao su là vi c s n xu t ra nh ng s n ph m cao su k thu t ph c v cho nhu c u sinh ho t c a ñ i s ng con ngư i. L ch s phát hi n cây cao su là m t chu i nh ng con s không rõ ràng v năm tháng, do ñó, chúng ta s b t ñ u t khi con ngư i bi t s d ng cao su ñ làm nh ng v t d ng có ích, ph c v cho nhu c u sinh ho t c a c ng ñ ng.
http://www.ebook.edu.vn

1

- Năm 1615, con ngư i b t ñ u bi t ñ n cao su qua sách có t a ñ “De la monarquia Indiana” c a Juan de Torquemada, vi t v l i ích và công d ng ph c p c a cây cao su, nói ñ n m t ch t có tên là “ulei” do dân ñ a phương Mêhicô ch t o t m cây g i là “ule” mà h dùng làm v i qu n áo không th m nư c. - Năm 1743, Francois Fresneau ñã có nh ng b n v mô t tư ng t n v cây cao su và không ng ng tìm cách nghiên c u chi t rút cao su, ông chính là ngư i ñ u tiên ñ ngh s d ng nguyên li u này. - Năm 1761, hai nhà hóa h c Pháp là Herissant và Macquer ñã hòa tan ñư c cao su v i dung môi là ether và tinh d u thông. - Năm 1791, Samuel Peal ñưa ra sáng ch làm áo mưa t cao su, nhưng vi c ch bi n áo mưa ch ñư c xem là m nh vào sau năm 1823, năm mà Macintosh s d ng naphtha như là m t dung môi. - Sau th i kỳ ch bi n v t d ng t dung d ch, ñ n th i kỳ công nghi p cao su ti n tri n vư t b c, là th i kỳ mà Thomas Hancock (Anh) khám phá ra “quá trình nghi n hay cán d o cao su” t nh ng l n quan sát công vi c làm năm 1819, ông ñã gi bí m t su t nhi u năm. Hancock nh n th y nh ng m nh cao su m i v a ñư c c t ra có tính dính l i v i nhau khi bóp v t chúng l i. T ñó ông nghĩ là n u xé v n cao su r i ñ p n i nh ng m nh v n ñó l i b ng l c nén ép, có th làm thành nh ng v t d ng có hình d ng và kích thư c mong mu n. ð th c hi n, ông ch t o ra m t máy g m m t ng tr “có gai” quay tròn trong m t tr r ng khác cũng “có gai” mà ông g i là máy “Pickle”. Máy ñư c thi t k l n hơn khi ông nh n th y k t qu ñ t ñư c như ý mu n, t c là có ñư c cao su b t, cao su thô t d ng có tính ñàn h i và tính b n tr thành m t kh i nhão và d o không ch cho ñư c m i hình d ng, v t d ng theo ý mu n mà còn ñ n vào ñư c các ch t b t v i t l khá l n, ñ gi m giá thành, ñ v t d ng ñư c c ng hơn,…Tuy nhiên, các v t d ng ñư c làm t cao su lúc b y gi hãy còn v p ph i m t tr ng i l n lao là t t c các v t d ng cao su v a r i kh i xư ng ch bi n ñ u hư h ng nhanh chóng, chúng ch y nh a

http://www.ebook.edu.vn

2

nh y dính dư i nh hư ng c a s c nóng và ánh sáng, hóa c ng giòn khi g p l nh, th i gian s d ng ng n ng i. - Mãi ñ n năm 1831, Charles Goodyear (Hoa Kỳ) n l c tìm cách c i thi n ch t li u cao su, ch y u là tìm m t ch t “làm khô” các thành ph n ch y nh a b y nh y. ð n năm 1839, qua quá trình nghiên c u, ông phát minh ra m t hi n tư ng gây ng c nhiên, ch n ñ ng cho công nghi p cao su: cao su s ng hòa tr n v i lưu huỳnh ñem s lý nhi t ñ ñ làm nóng ch y lưu

huỳnh, s tr i qua m t bi n ñ i, c i thi n ñư c các tính ch t cơ lý cũng như kh năng ch u nhi t r t l n, th i gain s d ng các v t li u cao su này lâu g p nhi u l n cao su không ñư c x lí như th . V y là quá trình “lưu hóa” ñã ra ñ i, có th nói ñây là bư c quy t ñ nh nh t c a ngành công nghi p cao su. Có th nói nh hai phát minh c a Hancock (nghi n d o hóa) và c a Goodyear (lưu hóa) mà k thu t cao su phát tri n m nh m , nhu c u tiêu th tăng nhi u ñ n n i con ngư i ph i thi t l p ñ n ñi n cao su, xâm chi m thu c ñ a, bành trư ng vi c trông cao su… Nhu c u tiêu th cao su thiên nhiên tăng cao mãi ñưa ñ n vi c phát minh cao su nhân t o (cao su t ng h p), ch bi n cao su tái sinh như ngày nay. Nhưng công nghi p cao su ti n tri n m nh m như hi n nay cũng m t ph n l n là nh các cu c khám phá ti p n i sau cu c khám phá ra s lưu hóa cao su, ñ c bi t như khám phá ra ch t xúc ti n lưu hóa, ch t ch ng lão hóa, ch t ñ n tăng cư ng l c cho cao su, phát minh ra các phương pháp gia công ch bi n cao su. Công ngh s n xu t cao su k thu t b t ñ u phát tri n m nh m ñ h tr cho t t c các ngành khoa h c k thu t t sau khi phát minh ra quá trình lưu hóa. B t ñ u t ñây, cu c cách m ng khoa h c k thu t l n th hai phát tri n m nh m và ñ t ñư c vô s nh ng thành t u mà cu c cách m ng khoa h c k thu t l n th nh t không th v i t i. H u h t các thành t u khoa h c k thu t trong giai ño n này ñ u có s h tr ñ c l c c a các v t li u cao su k thu t, ñ c bi t là các mi ng ñ m k thu t, joint k thu t dùng cho ngành hàng không vũ tr , cơ khí ôtô, máy công c , …

http://www.ebook.edu.vn

3

M t s hình nh cao su k thu t

http://www.ebook.edu.vn

4

1.3. Tóm t t ho t ñ ng nghiên c u − Tìm hi u t ng quan v l ch s phát tri n c a ngành cao su − T ng h p các ph n lý thuy t v cao su nguyên li u cũng như ph gia s d ng − Nghiên c u m t s công th c lý thuy t l n th c nghi m nh m rút ra cơ s ñ th c hi n quá trình l p công th c − L p công th c th nghi m và cho ch y th ra s n ph m 1 − Ki m tra s n ph m 1, tìm cách kh c ph c nh ng ñi m y u chưa ñ t b ng cách ñi u ch nh công th c cho h p lý hơn − T vi c ñi u ch nh công th c 1, ra công th c 2 h p lý hơn, ch y ra m u r i l i ki m tra các ch s công ngh như trên công th c 1. − L p l i quá trình như ñã làm công th c 1 và 2 ñ n khi cho ra ñư c

m t công th c hoàn ch nh nh t (là công th c cho s n ph m ñ t các ch tiêu k thu t mà khách hàng yêu c u).

http://www.ebook.edu.vn

5

Chương 2: LÝ THUY T S N XU T CAO SU K THU T

Nguyên v t li u: Bao g m cao su và các ch t ph gia. 2.1. Cao su nguyên li u Nguyên li u cao su bao g m cao su thiên nhiên và cao su t ng h p. Song, ñ i v i cao su dùng trong các ngành k thu t máy móc thì cao su t ng h p thư ng ñư c ưa chu ng hơn. Tuy nhiên, v i qui mô c a ñ án này, nhóm th c hi n xin ñư c trình bày m t cách ch t l c nh t v lý thuy t cao su nguyên li u. 2.1.1. Cao su thiên nhiên (NR) Là m t ch t có tính ñàn h i và tính b n, thu ñư c t m (latex) c a nhi u lo i cây cao su, ñ c bi t nh t là lo i cây Hevea brasiliensis. Thành ph n: năm 1875 nhà hóa h c Pháp Bouchardat ñã ch ng minh cao su thiên nhiên là m t h n h p polymer isoprene (C5H8)n; nh ng polymer này có m ch cacbon r t dài v i nh ng nhánh ngang tac d ng như m t cái móc. Tính năng và ng d ng: • Do có c u trúc ñ u ñ n -> d b k t tinh khi kéo căng -> l c kéo ñ t r t cao • Trong phân t có olefin -> d lưu hóa b ng lưu huỳnh, nhưng d lão hoá, tính ch u nhi t kém (phân hu to = 192oC) • Áp d ng cho s n ph m c n tính năng cơ lý t t: l p xe, găng tay, giày dép, s n ph m cơ h c ... 2.1.2. Cao su t ng h p Ngu n g c cao su t ng h p Do cao su thiên nhiên không ñ ph c v nhu c u c a con ngư i, các nhà khoa h c ti n hành nghiên c u ch t o ra cao su nhân t o (còn g i là cao su t ng h p). Cao su t ng h p là do Butadien t ng h p mà thành. Nguyên li u ñ làm cao su t ng h p ñư c cung ng t s n ph m ch bi n t d u m , khí công nghi p, khí thiên nhiên… C ut o
http://www.ebook.edu.vn

6

Trong cao su t ng h p có nhi u lo i cao su khác nhau. M i lo i ñ u có công th c hoá h c khác nhau nhưng ñ u d a trên vi c t ng h p Butadien v i các nhóm phân t khác mà thành. Tính ch t c a cao su t ng h p Lý tính Gi ng cao su thiên nhiên. Hoá tính M i lo i cao su t ng h p ñ u có nh ng tính năng riêng nên khi ng d ng có th ch n l a t ng lo i ho c k t h p s d ng m t s lo i ñ b sung tính năng cho nhau, nên có ưu ñi m hơn so v i cao su thiên nhiên. Ví d : Cao su Butadien – nitril r t b n khi ti p xúc v i d u m . Cao su Cloropen ch ng cháy, b n hoá h c… a. Cao su nitril/ acrylonitril butadien (NBR) Thành ph n: Acrylonitrile + Butadiene Tính năng và ng d ng: Gi i thi u Cao su Nitrile (NBR or Buna-N) ñư c gi i thi u l n ñ u tiên t i ð c vào 1934. Các tên thương m i c a lo i cao su này bao g m: Perbunan, Baypren, Chemeprene, Chemigum… C u trúc c a NBR như sau:
* C C C C H2 H H H2
m

H C C H2 CN

n x

*

Phương pháp s n xu t - Butadien và Acrylonitrile th c hi n ph n ng ñ ng trùng h p b ng k thu t nh hoá (emulsion technique). - Trong phương pháp ñ ng trùng h p nóng ( 400C) thì peroxide ñư c dùng như là ch t khơi mào cho ph n ng còn trong phương pháp ñ ng trùng h p l nh ( 100C) thì khơi mào ph n ng là redox. Anycylmercaptans ñư c dùng như là ch t ñ nh hư ng phân t trong khi các xà phòng (soap) d ng acid và d ng m ñư c dùng như là ch t nh hoá.

http://www.ebook.edu.vn

7

- Ch t Hydroquinones và Dimethyl Dithio Carbonmates là ch t dùng ñ d ng ph n ng polyme hoá. ð c tính - Cao su Nitril ph thu c vào hàm lư ng Acrylonitril. Trên th c t , ngư i ta có th s n xu t NBR có hàm lư ng Acrylonitril t 18-50%. - Tính ch t ñ c trưng c a NBR là kháng d u, kháng dung môi, kháng các nhiên li u d u c c t t. - Cao su Nitril là lo i cao su có c u trúc vô ñ nh hình nên cư ng l c c a cao su khi không có ch t ñ n tăng cư ng r t th p (30kg/cm2). N u có tr n than ñen tăng cư ng thì cư ng l c có th lên ñ n 320kg/cm2. Do phân t có c c nên phân t cao su Nitril tương h p t t v i các dung môi có c c và ch u ñư c dung môi có c c g c d u m ( xăng d u). - NBR k t h p v i PVC (poly vinyl clorua) s kháng ñư c th i ti t và ozone r t t t, kháng ñư c s b t cháy, ñ bóng b m t và tính ch t màu t t… - Tính năng kéo, nén c a cao su này tương t SBR. B ng 2.1 Tính năng cao su Nitril v i hàm lư ng Acrylonitryl t 18-50% Tính kháng d u Tính kháng xăng ð c ng L c kéo ñ t ð kháng mòn ð ch u l nh ð n y ð tương h p v i ch t làm m m tăng tăng tăng tăng tăng gi m gi m gi m

Gia công Thao tác như các lo i cao su thiên nhiên. Tuy nhiên do thành ph n Acrylonitmile khác và tuỳ theo lo i NBR nóng hay NBR l nh mà chúng ta ph i dùng ch t ñ n và ch t làm d o ñ làm tăng kh năng gia công.
http://www.ebook.edu.vn

8

• Có c c -> r t ít b

nh hư ng (trương n ) b i các dung môi không

phân c c ho c phân c c y u: ete d u h a, xăng, xiclohexan, CCl4, ... • Nitril cao: kháng xăng – d u/ lão hóa/ m t m i/ bi n d ng nén/ mòn/ th m khí/ nhi t t t. • Nitril th p -> s n ph m m m d o nhi t ñ th p • Vô ñ nh hình -> cư ng l c kéo ñ t th p, kháng ozone y u -> thêm PVC ng d ng: S n ph m ch u d u nhi t ñ cao trong ôtô, máy bay, tàu

bi n, máy móc, xe quân s , s n ph m ch u d u trong s n ph m công nghi p. b. Cao su butadien (BR) Thành ph n: Cis – Polybutadien Tính năng và ng d ng: Gi i thi u - BR là lo i cao su r t ph bi n. Cao su BR có 2 lo i: • BR có hàm lư ng cis cao • BR có hàm lư ng cis th p. - C u trúc BR: (- CH2 – CH = CH – CH2 -)n Phương pháp s n xu t - BR có hàm lư ng cis cao ñư c t o ra b ng cách ion hoá dung d ch Butadien b ng các xúc tác h u cơ kim lo i như: Ziegler Natta. - BR có hàm lư ng cis th p: ñư c t o ra b ng các dung d ch nhi t phân v i xúc tác là các Lithium h u cơ. ð c tính - BR ít khi s d ng riêng l m t mình mà thư ng pha tr n v i cao su khác nhau như: pha tr n v i cao su thiên nhiên c i thi n tính kháng xé khi ñã t o v t nên ñư c s d ng trong m ch l p v xe. - BR pha tr n v i cao su Chloroprene s c i thi n tính ch u giòn th p.
http://www.ebook.edu.vn

nhi t ñ

9

- ðàn h i t t. - Ch u m i mòn t t - Kháng mài mòn t t. - Kháng d p n t t t - Kháng hút nư c t t B ng 2.2: So sánh m t s tính ch t gi a cao su Butadien v i cao su thiên nhiên cao su Styrene Butadien Tính ch t Cao Butadien L c kéc ñ t( PSI) ð giãn dài 2500 khi 500 su Cao su Styrene Cao Butadien 3400 580 nhiên 4000 520 su thiên

ñ t(%) Nhi t n i sinh(0C) ð n y(%) Th n (phút) ð c ng Shore A 40 75 63 120 67 62 60 09 40 72 62 09

Gia công - Kh năng gia công: BR khó sơ luy n, khó ép hình, khó ñùn so v i cao su SBR khi tăng nhi t ñ quá, cao su Butadien tr nên nhám, không bám tr c cán, kém dính và võng xu ng do ñó khó cán luy n. Tuy nhiên cũng có th dùng vài ch t làm m m ñ d cán như Acid Sufonic tan trong d u v i Paraffine, Di-ortho-Benzamidophenyl Disufide và các d n xu t mu i k m c a Peutachclorothiolphenol. - Ph i h p v i cao su thiên nhiên: không nh ng c i thi n ñư c tính công ngh mà còn mang l i nh ng tính năng cơ lý t t cho h n h p và ngo i quan s n ph m t t hơn. - BR có th lưu hoá b ng lưu huỳnh và ch t xúc ti n khác lo i thông thư ng. Tuy nhiên có th lưu hoá b ng các Peroxide.

http://www.ebook.edu.vn

10

• Kháng mòn, m i m t, n t, xé, u n gãy t t. Kháng nhi t, sinh nhi t ít. • M md o nhi t ñ th p. ð n y cao • S c bám ñư ng m ư t th p. ð bi n d ng nén ít. Kháng ñi n kém ng d ng: Công ngh l p xe, băng t i, b c cáp, vòng ñ m kim lo i,

giày dép…L p xe, băng t i, banh golf, ñ giày, s n ph m gia d ng do có ñ kháng mòn t t. c. Cao su butyl (IIR) Thành ph n: Isobutylene +Isoprene Tính năng và ng d ng: Gi i thi u - Cao su Butyl là lo i Copolymer c a Isobutylene và Isoprene. C u trúc c a BR như sau: CH3  ( - C – CH2 - )x – ( - CH2 – C = CH – CH - )y  CH3 Phương pháp s n xu t Isobutylene và Isoprene ñư c ñ ng trùng g m m t lư ng nh Isoprene (1-3%) v i Isobutylene ñư c xúc tác b ng AlCl3 hoà tan trong Chlorua Methyl. Ph n ng d ng Polymer hoá các Cation x y ra r t nhanh -1000C và hoàn t t chưa ñ y 1 giây. ð c tính M ch phân t cao su Butyl có tính không bão hòa r t th p và có nhóm Iso Butylen r t c ng k nh nên cao su Butyl có ñ th m khí r t ít. ð th m khí cao su Butyl b ng 1/8 ñ th m khí cao su thiên nhiên. Trong m ch phân t c a cao su Butyl có 2 dãy Metyl 2 bên nên cao su  CH3

Butyl có tác d ng gi m ch n (gi m s c). Cao su Butyl có tính ch ng lão hoá r t th p n u tính theo phân t lư ng thì tính bão hòa là 1/5000 (cao su thiên
http://www.ebook.edu.vn

11

nhiên 1/68). N u tính theo phân t Isoprene/Isobutylene là 21/98 (cao su thiên nhiên Isoprene/Isoprene 100%). Do tính bão hoà cao nên ñư c dùng v i nh ng tính ch t sau: • Tính kháng nhi t lão hoá • Tính kháng Ozone và kháng th i ti t • Tính kháng hoá ch t • Tính kháng m Gia công V i h n h p có 20% than ñen, 30% ch t ñ n: • Ép xu t: nhi t ñ tr c vít và n hình kho ng 1200C v i nhi t ñ cài ñ t t 700C và tăng d n ñ n 105÷1300C • Cán tráng: t i nơi n p li u 850C nhi t ñ tr c vít 98÷1100C, nhi t ñ gi a tr c 70÷820C, nhi t ñ dư i tr c 82÷1050C. T c ñ tr c 20M/min. ng d ng: ðư c s d ng nhi u th ba sau cao su SBR và cao su BR. • Công ngh xăm l p xe. • Xăm l p lưu hoá • T m l p b c cáp ñi n, th m lót phòng t m • Công ngh ôtô: n m hơi, n m gi m x c, các joint c a kính... d. Cao su choloroprene (CR) Thành ph n: Trùng h p 2- Cholobutadiene 1-3 Tính năng và ng d ng: Gi i thi u Cao su Cloroprene ñư c hãng Dupont De Nemours gi i thi u 1932 và phát tri n v i tên thương hi u là Meoprene. Cao su này là ch t trùng h p c a 2-cliloro-butadien 1-3. C u trúc cao su này như sau: n CH2 = C – CH = CH2 → (- CH2 – C = CH – CH2)n  Cl Phương pháp s n xu t
http://www.ebook.edu.vn

 Cl

12

Isoprene

d ng Momome, dung môi, xúc tác Ziegler, Ankyl nhôm,

TiCl4 ho c Anlkyl Lithium ñư c cho vào h th ng trùng h p. Khi n ng ñ ñ t ñ n m c chu n thì ph n ng Polymer s x y ra. Công th c t ng h p c a phương pháp này là như sau: Chloloprene: 100 ph n Lonophane bi n tích: 4 Lưu huỳnh (ñã cho tan vào monomer): 0,6 Nư c: 150 Soude: 0,8 Redox S2O4Na2/Ma2S2O8: 0,2÷1 Ch t phân tán (như Daxad): 0,7 ði u ki n t ng h p 40+/-0,5oC: pH =12 ð c tính - Cao su có tính ch t không duy trì s cháy (do có Cl trong m ch phân t ). - Bám dính t t ñ i v i 1 s v t li u ñã ñư c x lý b m t như: s i kim lo i, s i th y tinh. - Có th lưu hóa b ng oxit kim lo i (ZnO, PbO) cũng có th lưu hóa b ng lưu huỳnh và ch t xúc ti n h u cơ nhưnh t c ñ lưu hóa ch m hơn so v i cao su thi n nhiên. - Cao su Cloroprene có tính ch t ñ c bi t là tính ch t t k t tinh do ñó m t s lo i cao su Cloropren có th ñư c dùng làm keo dán. - Tính th m khí nh hơn cao su thiên nhiên kho ng ½+1/3. - Nhi t n i sinh c a cao su Chloloprene nh hơn các lo i cao su t ng h p khác. - Nhi t phân gi i cao su Chloloprene (233÷258oC) cao hơn cao su thiên nhiên và kh năng ch ng cháy r t t t do có ch a phân t chloro. - Ch u ñư c t i tr ng l n, ch u d u khoáng r t t t nên ñ s n su t các s n ph m ch u d u. - Tính kháng oxi và ozone c a cao su này r t m nh, l c kéo ñ t, ñ d n dài ít b thay ñ i khi b oxi hoá.
http://www.ebook.edu.vn

13

Gia công - Tương t các lo i cao su khác có th lưu hoá b ng Phospho - Các bư c gia công c n ki m soát ñ nh t ñ thu n l i cho các bư c gia công k ti p. - C i thi n ch s nén dùng Canxi Hidroxide. - Nhi t ñ lưu hoá 1500C÷2000C. • T c ñ lưu hóa ch m -> lưu hóa b ng oxit kim lo i (ZnO/ PbO). • ðàn tính r t cao -> khó ép hình. R t dính kim lo i -> khó h n luy n • Cư ng l c kéo ñ t, ñ dãn dài khi ñ t, ch u l nh/ nhi t ñ kém ng d ng: Lo i thư ng: s n ph m ñúc khuôn, ép xu t, ng băng t i, b c cáp, ñ , gót gi y, l p xe, cán tráng v i, ñ m ch u d u,... Lo i dính: keo dính nhanh v i cư ng ñ l n Lo i ñ c bi t: s n ph m ch u d u cao, c ng – r n, ñ dép. e. Cao su buna S /styrene butadiene (SBR) Thành ph n: Styrene + Butadien Tính năng và ng d ng: Gi i thi u Là lo i cao su t ng h p ñư c s n xu t nhi u nh t. Cao su SBR là s n ph m ñ ng trùng h p c a Styrene và Butadien, ñã ñư c các nhà nghiên c u ngư i ð c ñưa ra năm 1930. Nguyên li u và phương pháp s n xu t • Nguyên li u ñ s n xu t SBR là: Butadien: có ngu n g c t d u m ñư c s n xu t b ng phương pháp nhi t phân: CH2 = CH – CH = CH2 Styrene: ñư c s n xu t t Ethylbenzen do tác d ng c a Benzen và Ethylene: CH2 = CH – C6H5 • Các thành ph n trong cao su SBR: - Nư c: 180 ph n theo tr ng lư ng.
http://www.ebook.edu.vn

14

- Soap flakes: 5 ph n theo tr ng lư ng. - n podecul mercaptan: 0.5 ph n theo tr ng lư ng. - Stynene: 25 ph n theo tr ng lư ng. - Butadien: 75 ph n theo tr ng lư ng. - Short stop-hydroquinone: 0.1 ph n theo tr ng lư ng. - Antioxidant: 1.25 ph n theo tr ng lư ng. Ph n ng ñ ng trùng h p - Nhi t ñ trùng h p 1220F ph n theo tr ng lư ng. (- CH2 – CH = CH – CH2 -)x –(- C – C -)y 

ð c tính - SBR ñư c ñ ng trùng h p 50oC ñư c g i là SBR phương pháp nóng 5oC ñư c g i là SBR phương pháp

(phương pháp cũ), ñư c ñ ng trùng h p

l nh có tính năng cơ lý t t hơn phương pháp nóng. Trong c u t o phân t SBR có liên k t ñơn nên có th lưu hóa b ng lưu huỳnh, SBR thư ng có hàm lư ng Styrene t 20÷25%, 75÷80% còn l i là Butadien. Khi hàm lư ng

Styren cao hơn 50%, SBR ñư c g i là nh a có hàm lư ng Styren cao (high styren resin). - Trong công th c c u t o c a SBR thành ph n Butadien th c hi n tính ch t cao su, thành ph n Styren th c hi n tính ch t nh a. • M t s SBR thư ng g p: SBR 1502: là SBR trùng h p b ng phương pháp l nh có hàm lư ng Styren kho ng t 23÷25% là lo i SBR có th s d ng cao su m nh. SBR 1500: SBR ñ ng trùnh h p b ng phương pháp l nh hàm lư ng Styren t 23÷25% s d ng s n xu t s n ph m màu ñen. SBR 1712: SBR ñư c ñ ng trùng h p b ng phương pháp l nh, hàm lư ng Styren t 23÷25%, hàm lư ng g c d u thơm (Aromatic) l n hơn 37,5%, s d ng s n ph m màu ñen.

http://www.ebook.edu.vn

15

SBR 1778: tương t như lo i SBR 1712 nhưng hàm lư ng d u g c Naphtenic là 37,5%, s d ng s n ph m màu sáng. KHS 68: là lo i nh a có hàm lư ng Styren 68%, s d ng trong trư ng h p s n ph m có ñ c ng cao, s d ng ch t ñ n. - Ch ng d p n t th p nhi t ñ cao. 1000C s m t 60% tính ch ng n t. - Tính ch u nhi t th p ( 940C cao su lưu hoá m t ñi 2/3 cư ng l c và 30% t l dãn dài). - ð loang v t n t l n (Grack grow) - So sánh v i cao su thiên nhiên: SBR ñóng r n ch m hơn cao su thiên nhiên. SBR kháng nhi t t t hơn cao su thiên nhiên nhưng th p hơn cao su Nitrile. SBR có tính kháng d u t t hơn cao su Chloroprene. SBR có tính kháng ñi n, d u acid, hoá ch t tương t cao su thiên nhiên. Gia công - Tiêu hao năng lư ng hơn khi h n luy n. Chú ý không quá sơ luy n s làm gi m ñ d o vì phân t s t o liên k t không gian ba chi u. ð gi m làm cho cao su khó ñi n ñ y khuôn. Nên c i thi n tính ch t này b ng cách dùng d u Napthalene nh a thông, d u Coumanrone… - Nhi t n i sinh l n làm cho s n ph m b t n th t khi u n ép nhi u l n. - Thành ph n ñ n r t quan tr ng nh hư ng ñ n các tính ch t cơ lý c a s n ph m. - V n t c lưu hoá ch m hơn cao su thiên nhiên. - SBR trên th trư ng còn ngâm phòng lão D Acid stearic, d u vv…li u lư ng do nhà s n xu t quy ñ nh. Thư ng là 1,5% phòng lão D, 3,5% Acid stearic • SBR l nh ch u mài mòn t t hơn SBR nóng -> m t l p xe. • Ch ng n t th p kém. • T n năng lư ng khi sơ luy n, ñ d o th p -> khó ñi n khuôn, t c ñ lưu hóa ch m.
http://www.ebook.edu.vn

nhi t ñ cao, ñ loang v t n t l n, ch u nhi t

16

• Nhi t n i sinh l n, cư ng l c kéo ñ t th p khi không ñ n. ng d ng - L p, ñai, ng, giày, dây cáp, khung c a, ñ m gi m ch n, tráng v i … - Công ngh săm l p xe, ph tùng cao su, băng t i - Công nh ng, b c cáp, giày dép, vòng ñ m joint, keo dán…

f. Cao su ethylene –propylene (EPM, EPDM) Thành ph n: Ethylene + Propylene, EPDM: 40/60 Tính năng và ng d ng: • ð i v i EPDM, nhóm Dien ñư c thêm vào ñ có liên k t không bão hòa nên có th lưu hóa b ng lưu huỳnh. Các Dien thư ng là 1,4 Hexa Dien, Diclo Pentadien. • Tùy theo c u t o c a Ethylen, Propylene và Dien mà EPDM có tính ch t khác nhau • T l Propylen cao thì cao su EPDM d cán luy n hơn nhưng n u thành ph n Ethylen cao hơn thì tính năng cơ lý và tính ch t ép ñùn (ép xu t) t t hơn. • ð nh t Mooney càng cao, tính năng cơ lý t t hơn cao su có kh năng h p th ch t ñ n nhi u hơn nhưng quá trìng gia công khó. • Các Dien ñư c thêm vào ñ cao su EPDM lưu hoá b ng lưu huỳnh nhưng chúng ñ u m ch nhánh, do ñó EPDM có m ch chính là các

liên k t bão hòa nên EPDM có tính ch u nhi t t t như Ozone, ánh sáng. • ð ng m d u, ñ n l n -> h giá thành s n ph m. • Ph n lưu hóa b ng Peroxide (ít dùng) và t c ñ lưu hóa ch m, dính kém -> khó thành hình. ng d ng: R t r ng rãi (tr s n ph m kháng d u, dung môi): hông, m t l p xe, chi ti t máy, b c cáp ñi n, ng nư c, băng t i, ñ m, bao bì, gi y dép, Parechoc (c n). g. Cao su silicon (dimetyl siloxan) Tính ch t

http://www.ebook.edu.vn

17

Cao su Silicon có kh năng ch u Oxy hóa, th i ti t, Ozone, nu c, hơi nu c và m t s h p ch t dung môi. Tính ch ng cháy t t, t d p t t ng n l a, không mùi, không v , không ñ c nên ñư c s d ng trong lĩnh v c th c ph m, y t … Kho ng nhi t ñ làm vi c r t r ng t -150oF ÷ 600oF (ñi u ki n tĩnh), 100oF ÷ 600oF (ñi u ki n ñ ng). ng d ng S d ng trong các chi ti t v i m c ñích ch u nhi t, trong các ngành công nghi p. Trong dân d ng các s n ph m trong lĩnh v c th c ph m, y t , s d ng trong ngành ñi n do có tính ch t cách ñi n và ch u ñư c môi trư ng th i ti t. 2.1.3. Cao su tái sinh và cao su b t a. Cao su tái sinh Khái ni m cao su tái sinh Cao su tái sinh là các s n ph m cao su ph th i ñã qua s d ng, v t b ñi, ñư c ñem ñi tái sinh ñ thu l i nguyên li u cao su ph c v cho s n xu t. Phương pháp s n xu t cao su tái sinh Sau giai ño n ch n l a sơ kh i, các s n ph m cao su ph th i ñư c cho vào máy nghi n, cao su và các v t li u khác như: v i mành, dây thép ni ng b c t xé và nghi n v n t o b t, lo i b t này cho qua m t vùng có t tính m nh ñ thu hút các v t có ái l c m nh như s t thép. Sau ñó x lý b t b ng dung d ch Sút 5% Sau ñó b t ñư c h p th trong nư c sôi 180oC trong 8 ñ n 10 gi .

áp su t 7÷40 Atmosphere. Và b t s

ñư c r a, l c, s y khô và tinh luy n qua máy b ng vít vô t n. Tính ch t cao su tái sinh • Cao su tái sinh ñư c s d ng như ch t ph thêm ñ gi m giá thành c a m luy n • C i thi n ñ d o, gi m th i gian cho ch t ñ n vào m luy n. • Gia tăng t c ñ áp su t, gi m ñ ph ng c a cao su t mi ng ñùn.

http://www.ebook.edu.vn

18

• C i thi n ng ai quan c a s n ph m ñùn và gi cho s n ph m không b co rút. • Gi m tiêu hao năng lư ng vì m t ph n ch t ñ n có s n trong cao su tái sinh. • Tăng nh tính dính vì tr ng lư ng phân t cao su tái sinh b gi m tr m tr ng. Nh ng tr ng i và nh hư ng c a cao su tái sinh Khi thi t l p ñơn pha ch có s d ng cao su tái sinh ph i lưu ý ñ n hàm lư ng các ch t còn t n ñ ng trong cao su: • Hàm lư ng ch t ñ n • Hàm lư ng lưu hùynh • Hàm lư ng ch t xúc ti n N u cao su tái sinh luy n không k , l n nhi u ch t b n thô. N u t l cao su tái sinh thêm vào là 10% thì tính năng kháng mòn, kháng xé rách, kháng m i s suy gi m nghiêm tr ng. Do ñó không nên vư t quá lư ng dùng là 15% so v i cao su s ng. Ngư i ta s d ng cao su tái sinh có g c là cao su thiên nhiên, cao su SBR (Styrene Butadien Rubber) và cao su Butyl, không s d ng cao su tái sinh có g c Nitril ho c Poly Cloroprene vì các l ai cao su này b bi n c ng. b. Cao su b t Khái ni m Thêm vào m luy n kho ng 5% s c i thi n ñư c công ngh c a nó. N u t l thêm vào cao thì tính ch t c a s n ph m cũng b suy gi m nghiêm tr ng ñ c bi t là l c kéo ñ t, ñ kháng xé và tính ch t ñ n c a s n ph m. Ngư i ta có th s d ng 100% b t cao su ñã lưu hóa ñ s n xu t s n ph m b ng cách lưu hóa dư i áp l c cao 150oC có s hi n di n c a lưu huỳnh, tuy

nhiên tính năng c a s n ph m r t kém.

http://www.ebook.edu.vn

19

Hình nh m t s l ai cao su

http://www.ebook.edu.vn

20

2.2. Ch t ph gia 2.2.1. Ch t lưu hóa S lưu hóa - Lưu hóa là quá trình hóa h c, các phân t cao su ñư c n i v i nhau b ng nh ng c u n i hóa h c, t o ra nh ng m ng lư i cao su nh ng m c ñ khác nhau. - T o ra nh ng liên k t ngang c ng hóa tr r t b n, ñ ng th i ñây là quá trình không thu n ngh ch.

http://www.ebook.edu.vn

21

a. Lưu huỳnh Khái quát − Tên khác: diêm sanh, sulfur − Ký hi u: S − Phân lo i: trên th trư ng có 4 lo i chính: lưu huỳnh th i, lưu huỳnh thăng hoa, lưu huỳnh thăng r a l i, lưu huỳnh k t t a. − Trong ñó lưu huỳnh th i ñư c s d ng nhi u nh t, nó có c u trúc k t tinh g m 8 nguyên t lưu huỳnh (S8) và ñư c s n xu t t lưu huỳnh hình c u qua quá trình nghi n và sàng. ði m nóng ch y c a lưu huỳnh hình thoi t 118 ÷ 119 ºC Tính ch t chung − Ch t màu vàng, t tr ng 2.07, không màu, không mùi, không tan trong nư c, tan ít trong c n, ether, glycerine, tan nhi u trong cacbon disulfide. − Nóng ch y 119 ºC, thành ch t l ng màu vàng nh t, nhi t ñ b c cháy

266 ºC và ng n l a màu xanh lam và b c khí anderhyde sulfurous (SO2) hôi. − T o m ng lư i không gian ba chi u. Tính năng c a cao su sau khi lưu hóa s ph thu c r t nhi u vào m t ñ liên k t không gian ba chi u. − Lưu huỳnh có th tác d ng v i các liên k t ñôi c a m ch phân t ñ t o m ng lư i không gian thông qua các c u n i Sunfua. − N u dây lưu huỳnh có nhi u phân t (x>2) -> ñàn h i, u n d p t t, nhưng cơ tính và kháng lão kém -> dùng xúc ti n. Lư ng s d ng − Cao su lưu hóa m m: lư ng s d ng t 1 ÷ 3% ñ i v i tr ng lư ng cao su và có s d ng ch t xúc ti n − Cao su bán c ng: lư ng s d ng t 10 ÷ 25% ñ i v i tr ng lư ng cao su và có s d ng ch t xúc ti n, nhưng thư ng ít s d ng ñ n lư ng này vì làm cho tính ch t s n ph m kém.
http://www.ebook.edu.vn

22

− Cao su c ng ebonite: t 25 ÷ 60%, khi s d ng hàm lư ng này c n ph i th n tr ng vì d gây lưu hóa s m b. Selenium Khái quát − Tên thương m i: VANDEX … − Ký hi u: Se − Phân lo i: có 2 lo i Se xám và Se ñ , trong ñó Se xám thư ng ñư c s d ng làm ch t lưu hóa cao su Tính ch t chung - Se d ng th i hay d ng b t, t tr ng 4,79 ÷ 4,81, nóng ch y > 217ºC, không tan trong nư c và các dung môi h u cơ. nhi t ñ

- Làm ch t lưu hóa cho cao su và latex, thành l p c u n i gi a các phân t hydrocarbon cao su, nhưng kh năng kém hơn lưu huỳnh. Lư ng s d ng - Lư ng s d ng: 0.5 ÷ 1% ñ i v i lư ng cao su, thư ng s d ng chung v i các ch t khác như TMTD hay DTET, s n ph m cao su thư ng có tính chi u nhi t ñ r t t t. c. Tellurium Lư ng dùng: 0,5 % k t h p TMTD/ TETD trong h n h p không lưu huỳnh, s n ph m -> không bi n m m, ch u nhi t, hơi nu c. Ngoài lưu huỳnh ngư i ta còn s d ng Selenium và Tellurium s cho s n ph m có m t s ñ c tính t t như là l c kéo ñ t t t, kháng mòn t t, ch u nhi t, ch u hơi nư c t t tuy nhiên giá ñ t nên ít dùng. B ng 2.3: Các h p ch t lưu hóa không s d ng lưu huỳnh STT H lưu hóa peroxide Tác nhân lưu hóa Benzoyl Peroxide Dicumyl Peroxide ZnO, MgO Lo i n i ngang Lo i cao su s d ng EPDM Silicone CR Hypalon
23

1

2

Oxit KL

http://www.ebook.edu.vn

4

Nh a

Nh a phenolic P quinonedioxime

O

Bytyl CFM

O

− Các h n h p 2 ch c: t o c u n i gi a các dây phân t polymer thành d ng không gian 3 chi u − Các peroxide: s d ng cho các lo i cao su có dây phân t bão hòa ho c không có các nhóm có kh năng ph n ng t o m ng, các lo i ch t lưu hóa này không vào dây phân t polymer nhưng t o các ñi m ho t ñ ng ñ n i l i nguyên t carbon c a hai dây k c n. 2.2.2. Ch n l a h lưu hóa − Lưu hóa nhanh − Ho t tính cao (lưu hóa hi u qu ) − Tan trong cao su (không tr ph n, phân tán t t) − Ch m kích ho t (an toàn khi gia công) − Lưu tr an toàn − Mâm lưu hóa r ng − Hi u qu trên kho ng nhi t ñ r ng − Tương h p v i các ph gia khác − An toàn và không gây h i khi s d ng − Không có hi u ng ph trên các tính ch t khác 2.2.3. Ch t xúc ti n ð nh nghĩa Ch t xúc ti n hay còn g i là ch t gia t c lưu hóa, là ch t h u cơ có tác d ng tăng t c ñ lưu hóa cao su. ðư c s d ng v i lư ng nh , có kh năng làm gi m th i gian hay h nhi t ñ gia nhi t s n ph m, gi m t l gia nhi t ch t lưu hóa và c i thi n ch t lư ng s n ph m. Phân lo i • Theo pH: acid, bazơ, trung tính.
http://www.ebook.edu.vn

24

• Theo t c ñ lưu hóa: − Gia t c lưu hóa ch m − Gia t c lưu hóa trung bình − Gia t c lưu hóa nhanh − Gia t c lưu hóa bán c c nhanh − Gia t c lưu hóa c c nhanh − Theo nhóm hóa h c − Amine − Amino - acol − Anderhyde - amine − Thiourea và urea − Guanidine − Thiazole và thiazoline − Sulfonamide − Thiuram − Dithiocaramate tan và không tan trong nư c − Xanthate ði u ki n ch n ch t xúc ti n • Vi c l a ch n ch t xúc ti n ch u s nh hư ng c a 3 y u t : th i gian

gia nhi t, t c ñ lưu hóa, chi u dài và s lư ng c u n i ngang lưu huỳnh trong s n ph m cao su, 3 y u t này có m i quan h m t thi t ñ n vi c kích ho t các mu i k m. • M t trong các tính ch t quan tr ng c a ch t xúc ti n là hi u ng k t h p. trong th c t , ngư i ta luôn s d ng k t h p các ch t xúc ti n cùng 1 ñơn pha ch ñ ñ t ñư c các tính ch t t i ưu cho s n ph m. • Khi ch n hàm lư ng ch t xúc ti n c n ph i chú ý ñ n b n ch t ch t xúc ti n, hàm lư ng càng cao thì t c ñ ph n ng càng nhanh. Tuy nhiên giá tr này có 1 gi i h n nh t ñ nh. a. Diphenyl guanidine (DPG)
http://www.ebook.edu.vn

25

Khái quát − Tên thương m i: DPG, VULKACITD... − Công th c:

Tính ch t chung - D: 1.13 ÷ 1.19 - To ch y: >145oC - Không tan trong nư c và xăng, tan ít trong benzen, Trichloroethylene; tan nhi u trong Aceton, Chloroform, ít b bi n tính khi c t gi . - DGP thư ng dùng làm ch t xúc ti n ph cho MBT ho c MBTS. N u dùng làm ch t xúc ti n chính s nh hư ng ñ n màu s c s n ph m. - Xúc ti n trung bình, dùng cho nh ng v t dày. - Dùng như ch t xúc ti n th 2 v i các v t khác như: thiazoles Lư ng s d ng - Dùng làm hóa d o cho cao su CR 1 ÷ 4% - Dùng như ch t xúc ti n: 1 ÷ 2% - Dùng làm ch t tăng ho t: 0.2 ÷ 0.7% dùng kèm v i DM hay MBT b. Mercaptobenz thiazole (MBT) Khái quát - Tên thương m i: MBT, THIOTAX… - Tên khác: 2 – metcaptobenzothiazole 2 – benzothiazol-tiol - Công th c:

http://www.ebook.edu.vn

26

Tính ch t chung - D ng b t hay x p, vàng nh t, v ñ ng, có mùi ñ c trưng. - T tr ng: 1.48 ÷ 1.5 - To ch y: 163 ÷ 179oC - Không tan trong nư c và xăng, tan ít trong dicloroethylene, tan nhi u trong benzene, Chloroform. Lư ng s d ng - Dùng làm ch t gia t c lưu hóa chính: 0.5 ÷ 1.5% - S d ng như ch t tăng ho t m nh cho ch t gia t c bazơ: 0.5 ÷ 1.5% dùng kèm v i DPG 0.2 ÷ 0.7%, tr thành h n h p xúc ti n bán c c nhanh. c. Disulfur benzothiazyl (MBTS hay DM) Khái quát - Tên thương m i: MBTS, ACCELERATOR DM… - Tên khác: 2- benzothiazolyl disulfide 2,2 –ditio-bis-benzothiazole - Công th c:

http://www.ebook.edu.vn

27

Tính ch t chung - D ng b t ho c h t x p nh màu vàng nh t hơi tr ng, không mùi, không ñ c - T tr ng: 1.5 - To ch y: 170oC - Tan trong benzene, chloroform, acetone, ether. Không tan trong nư c, xăng. Lư ng s d ng - Dùng làm ch t gia t c lưu hóa chính: 0.8 ÷ 1.5%, v i lư ng S s d ng là 1 ÷ 2% - S d ng như ch t tăng ho t: 0.5 ÷ 1.5% dùng kèm v i DPG 0.4 ÷ 0.7%, lư ng S s d ng 1.5 ÷ 2.5 cho s lưu hóa ch m hơn. - S d ng như ch t trì hoãn lưu hóa cho cao su chloroprene: 0.25 ÷ 1% d. Cyclodexyl – 2 – benzothiazyl sulfenamide (CBS) Khái quát - Tên thương m i: CBS, CONAC S, SANTOCURE … - Tên khác: 2- benzothiazole cyclohexyl sulfenamide - Công th c:

Tính ch t chung - D ng b t ho c h t màu tr ng hơi vàng (màu kem), có v ñ ng - T tr ng: 1.27 ÷ 1.3 - To ch y > 95oC - Tan trong dung môi h u cơ thông d ng, không tan trong nư c Lư ng s d ng
http://www.ebook.edu.vn

28

- Dùng như ch t chì hoãn, r t thích h p cho các h n h p cao su có ch a khói ñen có pH cao (SRF, FF, SAF, ISAF), và các h n h p ép ñùn, lư ng s d ng: 0.5 ÷ 1% - CBS có th s d ng thay th cho s k t h p gi a DM và DPG, có hi u qu gia t c tương ñương. - Có kh năng t tăng h at nên ch c n s d ng 1 lư ng nh ZnO 1÷ 2% và Acid stearic 0.5% h n h p cán luy n kh năng phân tán vào trong cao su r t t t, b i nó có nhi t ñ nóng ch y th p và hi n tư ng ch t trên máy dư ng như không x y ra khi ta dùng duy nh t. e. Monosulfur tetramethyl thiuram (TMTM) Khái quát - Tên thương m i: TMTM, THIONEX … - Tên khác: Tetramethylthiuram monosulfur Bis-dimethyl thicarbamyl sulfide - Công th c:

Tính ch t chung - D ng b t ho c h t màu vàng ho c vàng chanh, không mùi, không v - T tr ng: 1.37 ÷ 1.4 - To ch y > 95oC - Tan trong dung môi h u cơ thông d ng: benzene, chloroform, acetone, không tan trong nư c và gasoline, tan ít trong ether, c n Lư ng s d ng - Dùng làm ch t gia t c lưu hóa chính: 0.15 ÷ 0.3%, v i lư ng S s d ng là 1,5 ÷ 3%

http://www.ebook.edu.vn

29

- S d ng như ch t tăng ho t: 0.05 ÷ 0.5% khi ñó ch t gia t c chính nên dùng là DM v i lư ng 0.5 ÷ 1% - S d ng như ch t trì hoãn lưu hóa cho cao su chloroprene: 0.5 ÷ 1% khi ñó lư ng lưu huỳnh s d ng 0.5 ÷ 1% f. Diethyl dithiocarbamate k m (EZ) Khái quát - Tên thương m i: ETHASAN, SOXINOL EZ … - Công th c:

Tính ch t chung - D ng b t màu tr ng - T tr ng: 1.47 - To ch y: 171 ÷ 178oC - Tan trong benzene, chloroform, cavbon disulfide, không tan trong nư c, xăng, c n tan ít trong ether, c n, ít tan trong carbon tetrachloro acetone. Lư ng s d ng - Dùng làm ch t gia t c lưu hóa chính: 0.25 ÷ 1%, v i lư ng S s d ng là 0.75 ÷ 2% - S d ng như ch t tăng ho t: 0.5 ÷ 1.5% cho các ch t gia t c chính g. Disulfur tetramethylthiuram (TMTD) Khái quát - Tên thương m i: TMTD, VULKACIT THIURAM v.v… - Công th c:

http://www.ebook.edu.vn

30

Tính ch t chung - D ng b t m n, ho c màu kem nh t, g n tr ng, không mùi - T tr ng: 1.29 - To ch y: 135 - 140oC - Tan trong các dung môi h u cơ thông d ng, không tan trong nư c, xăng, acid loãng, ch t ki m, tan ít trong trichloroethylene. - Dư i tác d ng c a nhi t, nó gi i phóng 13% lưu huỳnh và chính lư ng lưu huỳnh này ñã tham gia t o s lưu hóa. Lư ng s d ng - Dùng như ch t lưu hóa không s d ng lưu huỳnh: 2.5 ÷ 4 %, ho c 1,5 ÷ 3% k t h p v i hàm lư ng lưu huỳnh th p - Dùng làm ch t gia t c lưu hóa chính: 0.15 ÷ 0.5%, v i lư ng S s d ng là 1 ÷ 3 % - S d ng như ch t tăng ho t: 0.05 ÷ 0.3 % khi ñó ch t xúc ti n chính là 0.5 ÷ 1 % MBT hay DM, lư ng lưu huỳnh s d ng là 2 ÷ 2.5 % 2.2.4. Ch t tăng ho t ð nh nghĩa Là ch t có tác d ng ph tr gia t c cao su tăng cư ng tính ch t gia t c hay b ch nh tác d ng ngh ch c a m t s hóa ch t trong c u t o h n h p cao su Phân lo i − Oxit kim lo i: ZnO, MgO − Acid béo: A stearic − Các ch t gia t c lưu hóa ho c các ch t gia t c lưu hóa m nh dùng v i li u lư ng th p so v i lư ng bình thư ng. Cơ ch ho t ñ ng

http://www.ebook.edu.vn

31

ZnO + A. Strearic Acid t o môi trư ng ñưa ZnO vào cao su

MBT (HX)

X : nhóm dư ñi n t H : trao ñ i v i cao
S

ZnX

D ng ph c tương ñ i n ñ nh

XSZnSX

Tác nhân lưu hóa – mu i trung gian không b n n m trong cao su Cao su (HR)
R - Sy - X

Ch t trung gian g n lên m ch cao su

R - Sy - R

S n ph m cao su lưu hóa

a. ZnO Khái quát Oxit k m là ch t tr xúc ti n quan tr ng nh t và ñư c s d ng nhi u nh t và thư ng k t h p v i các acid béo ñ t o thành các savon tan ñư c trong nguyên li u cao su.

http://www.ebook.edu.vn

32

Trong h n h p cao su, ZnO có tác d ng: d n nhi t và khu ch tán nhi t, thích h p cho các s n ph m dày ho c các s n ph m khi s d ng có nhi t n i sinh cao như l p xe… Tính ch t chung B t tr ng, có t tr ng d = 5.57 ÷ 5.6 kim tùy theo ñi u ki n oxide hóa k m. tr ng thái nguyên ch t nó tan trong nư c 0.005 g/ lít ñư c acid, ki m và mu i amine. Hàm lư ng s d ng Dùng như ch t tăng ho t cho các ch t gia t c: 3 ÷ 5% cho nhóm thiazole và nh ng ch t có yêu c u hay 0.5 ÷ 3% có hi u qu cho m i ch t gia t c. Khi dùng như ch t truy n nhi t, tăng ho t, ph m màu t o tr ng: 8 ÷ 20% b. Acid Stearic Khái quát − Tên khác: Acid actadecylic, acid actadecanoic, sáp chua … − CTPT: CH3 – (CH2)16 – COOH − Acid stearic ñư c s d ng làm ch t tăng ho t gia t c tr c ti p ho c qua s thành l p savon k m tan trong cao su khi ph n ng v i oxide k m. − Hóa d o cao su cán luy n − Khu ch tán ch t ñ n và hóa ch t khác − Kháng lão hóa v t lý cho cao su lưu hóa: do acid strearic có ñ tan gi i h n trong cao su nên khi có lư ng t do s khu ch tán ra ngoài cao su t o s kháng lão hóa v t lý cô l p cao su và không khí. Tính ch t chung − Là acid béo, tinh th d ng lá m ng màu tr ng sáng. − D ng thương m i: b t, v y, phi n…t tr ng d = 0.84 − Nhi t ñ nóng ch y: 69,60 C − Tan trong ether, chloroform, benzene.
http://www.ebook.edu.vn

tr ng thái vô ñ nh hình hay hình 250C, tan

33

Hàm lư ng s d ng − Hàm lư ng s d ng acid strearic trong ñơn pha ch 1÷ 4 % cho các ch t xúc ti n c n s tăng ho t. c. Các ch t tăng ho t khác PbO / Pb3O4 - PbO: là ch t b t màu vàng, không tan trong nư c, tan trong acide, ki m m nh, kh i lư ng riêng là 9,1÷ 9,7, không mùi ñ c. - Pb3O4: b t màu ñ không mùi ñ c. - Dùng cho s n ph m NR, SBR, NBR, làm tăng ho t tính Thiazole và Aldehydomin. - D b t lưu -> dùng acid stearic và d u tùng tiêu - PbO dùng cho CR, IIR MgO - D ng b t m n màu tr ng, nh , x p, không tan trong nư c và rư u dùng làm ch t ñ n, ch t tr xúc ti n. - Cũng dùng như tác ch t lưu hóa v i ZnO trong CR - Dùng như m t ch t nh m acid (H+) trong h n h p ñ n cao v i Factice tr ng. Acide oleic - D ng l ng, màu vàng ñ n màu nâu ñ , ñi m ch y c a ch t tinh khi t là 14oC, ñi m sôi 286oC D u h t bông - D ng bán r n màu vàng hay vàng nh t, ñi m ch y 20÷37oC Acide béo có 12 nguyên t Cacbon - Th r n màu tr ng, kh i lư ng riêng 0,89 và Tm = 20÷37oC. 2.2.5. Ch t hóa d o ð nh nghĩa Ch t hóa d o có ch c năng l n trong cao su giúp ch bi n và gia công h n h p cao su ñư c d dàng, làm bi n ñ i vài cơ tính c a cao su lưu hóa. Phân lo i
http://www.ebook.edu.vn

không tan trong nư c, kh i lư ng riêng là 8,3÷9,2,

34

− Nhóm có ngu n g c ñ ng v t và th c v t − Nhóm có ngu n g c d n xu t t than ñá − Nhóm có ngu n g c t d u m − Nhóm t ng h p Tác d ng c a ch t hóa d o − Cơ ch c a s hóa d o: ch t hóa d o xen vào gi a các chu i cao su, làm tách các chu i ra và làm gi m l c hút gi a các phân t − Giúp ch t ñ n d phân tán, gi m nhi t ñ luy n trên máy cán 2 tr c − Gi m b t thao tác cơ h c, ti t ki m công su t tiêu th − Tăng ñ k t dính gi a hóa ch t và cao su trong quá trình cán, t o ñi u ki n cho hóa ch t d dàng phân tán vào trong cao su. a. D u tùng tiêu − Th l ng s t, màu nâu ñen − S d ng nhi u s kéo dài s lưu hóa và làm cho s n ph m bi n m m nhi t ñ cao, ngoài ra cũng xúc ti n lão hóa − T tr ng: 1,01 ÷ 1,06 b. Nh a thông − G m acid abietic (C19H29COOH) và alhydric abietic (C14H24O4) − Là ch t làm m m, tăng dính − Màu vàng trong su t, màu vàng ñ c − T tr ng: 1,1÷1,5 c. Ch t hóa d o M t s ch t hóa d o thông d ng: − Mercaptan h thơm: Betanaphyl Mercaptan, Xylylmer-Captan, mu i k m c a Xylylmer-Captan, Phenylmer-Captan − Các ch t d n xu t Imidazole: Dimethyl Imidazole − Hydrazine thơm: Stearate Phenylhydrazine − Các d n xu t c a Acid Sunfuric: Bandogene d. D u khoáng
http://www.ebook.edu.vn

35

− Làm gi m ñ nh t, d ñ n. Tăng ñ bám ñư ng cho l p − D u g c thơm (Aromatic): cho gia công t t nh t: s n ph m d nhu m, b n màu, kháng lão, thích h p cho NR, t ng h p tr IIR. − D u Parafin. nhi t th p. 2.2.6. Ch t ñ n ð nh nghĩa ð n là ch t ph gia ñư c ñưa vào cao su thư ng chi m lư ng tương ñ i l n hơn 10% tr lên • M c ñích s d ng: − C i thi n tính năng c a s n ph m − C i thi n kh năng gia công c a h n h p cao su − H giá thành s n ph m Phân lo i: ñư c chia thành 3 lo i chính − ð n gia cư ng: than N774, N990.. − ð n bán gia cư ng: N550, silica .. − ð n trơ: CaCO3, Kaolin, cao su tái sinh .. Cơ ch ng d ng cho IIR, d nhu m, b n, ñ nh t th p -> ch u

a. Than ñen Khái quát

http://www.ebook.edu.vn

36

Các nhóm ch c trên b m t than ñen

− Than ñen máng d n truy n: (CC): c i thi n tính d n ñi n, kháng xé rách, kháng mài mòn. − Than ñen máng r t d thao tác: (HPC): b cư ng, kháng mài mòn, kháng kéo ñ t, d n ñi n khá t t − Than ñen máng d thao tác trung bình (MPC): b cư ng, s n ph m có cơ tính t t. − Than ñen máng d thao tác (EPC): kháng ñ t, mài mòn, m m d o, và ñ n y cao. − Than ñen lò kháng mài mòn cao: b cư ng cho các lo i s n ph m cao su, kháng mài mòn cao. − Than ñen lò b cư ng r t m n (RF, VFF): thao tác d , b cư ng cao, áp su t cao, ñ dãn dài th p. − Than ñen lò m n (FF): ch u u n d p ñàn h i và ñ n y t t. − Than ñen lò su t cao s 2 (FEF và HMF- 1): Kháng lão hóa, ñ c ng tương ñ i
http://www.ebook.edu.vn

37

− Than ñen là dãn dài cao (HEF): Kháng xé r t t t − Than ñen lò bán b cư ng (SRF): Kh i lư ng riêng th p, kháng d u, ñ n y t t. − Than ñen nhi t phân m n: ñ n y cao, kháng xé rách t t − Than ñen nhi t phân trung bình (MT): xem như ch t ñ n trơ − Than ñen acetylene (CF): d n ñi n t t, ñư c ñưa vào cu i giai ño n h n luy n. B ng 2.4: Phân lo i than theo tiêu chu n ASTM 1765 Lo i Φ TB B m t Lo i Φ TB riêng nm nm 2/g cm 1 11 – 19 125 – 155 N110 SAF 19 N219 25 ISAF.LS 2 20 – 25 110 – 140 N220 ISAF 23 N234 21 N326 HAF26 LS N330 HAF 29 3 26 – 30 75 – 105 N339 24 N347 HAF27 HS N358 SPF 31 4 31 – 39 43 – 69 N440 FF 55 5 40 – 48 36 – 52 N550 FEF 47 N660 GPF 54 6 49 – 60 26 – 42 N683 APF 58 N762 SRF95 LS N765 SRF70 7 61 – 100 17 – 33 HS N774 SRF 72 N754 SL 90 103 8 101 – 200 N880 FT 170 320 – 9 > 200 N990 MT 470

B m t riêng cm2/g 138 115 122 124 84 84 94 87 85 50 43 36 38 26 28 30 17 8

DBP Ml/100g 113 78 115 125 72 101 121 126 150 60 120 91 135 65 122 74 58 36

http://www.ebook.edu.vn

38

S

nh hư ng c a than ñ n h n h p cao su

− Modul tăng khi tăng m t ñ n i ngang, tăng hàm lư ng than ñen − Tính kháng kéo tăng khi tăng hàm lư ng than ñen − Tính ch t ñ ng tăng khi m t ñ n i ngang tăng, nhưng nó s gi m khi tăng hàm lư ng than ñen. − ð bi n d ng dư sau khi nén ch u nh hư ng c a s cân ñ i gi a các quá trình t o n i ngang và c t m ch khi lưu hóa, do ñó tác ñ ng c a than ñen không có qui lu t rõ ràng. − Khi s d ng than ñen c n ph i d a vào tính ch t c a nó: + Kích thư t h t + Di n tích b m t riêng + C u trúc than càng cao thì ñ trương n phôi càng th p b. Ch t ñ n b cư ng CaCO3 (ñá vôi) − Thêm Acid Stearic ->d phân tán, s n ph m ép xu t tăng − H t nh : l c kéo ñ t, kháng mòn, xé, u n d p cao, ít hút, H2O, cách ñi n t t, cư ng l c ñ nh dãn, modun, ñ c ng th p. − ng d ng: r -> ph bi n: ñ m, ng, giày, ñ chơi…. CaSO4.xH2O (th ch cao) − Là ch t ñ n trơ, màu tr ng hơn Barit. SiO2 (Silicas th keo) − Kháng xé, kháng loang v t n t t t, tính b cư ng cao, nh − Thu hút ch t xúc ti n -> thêm S -> khó lưu hóa. Làm c ng, khô -> khó thao tác. Tính ñàn h i /d o, cư ng l c ñ nh dãn kém, co rút l n. − ng d ng: S n ph m tr ng, trong su t, nh : ñ , gót giày, gi da ZnO (k m oxit) − B cư ng / l c kéo ñ t / ñ n y cao, bi n d ng tr th p, d h n luy n, cách ñi n t t. − L c xé rách th p. Khó lưu hóa (nhanh lưu, t o ZbS). Giá ñ t

http://www.ebook.edu.vn

39

ng d ng: Hông l p xe, ñ m gi m ch n, b ñi n….

th ng, b c dây cách

c. Ch t ñ n trơ Silicate thiên nhiên − Trì hoãn lưu hóa, làm c ng, h t l n làm l c kéo ñ t, l c kháng xé, ñ kháng mài mòn th p − Có hai lo i Silic là Diatosil A44 và Silic N − Có tính ép xu t g n ñ t các thông s c a Silic th keo Talc − D ng b t tr ng m n, kh i lư ng riêng 2.72 kháng Acid, cách ñ n t t trơn láng Minate − Dùng cho s n ph m c n kháng nhi t, s n ph m ch u Acid, cách ñi n ðá vôi − Màu tr ng, dòn, x p, thành ph n chính là CaCO3, kh i lư ng riêng 2.7 dùng cho s n ph m không ti p xúc v i Acid Magnesic (MgO) − Có hai lo i +Lo i nh : d ng b t tr ng r t m n, kh i lư ng riêng 3.2 +Lo i n ng: d ng b t hình kim, kh i lư ng riêng 3.6 d. ð n cao su tái sinh − Là ch t ñ n r b n, tăng ñ ñ c cho s n ph m. Tính kháng lão tuy t h o. − Tăng t c ñ h n luy n: th m ư t, phân tán ch t nhu m, h n h p d tr n ->gi m tiêu th năng lư ng. − Tăng tính r n ch c cho s n ph m: gi m ñ chùn/ khuy t t t v t li u -> éo ñùn và cán tráng nhanh & an toàn hơn. − Gi m ñ co rút trư c và trong khi lưu hóa. Th i gian nén/ ñúc khuôn gi m -> lưu hóa nhanh. Cũng như gi m ñ co rút qua mi ng ñùn/ tr c cán tráng.
http://www.ebook.edu.vn

40

− Sinh nhi t ít do tính tương h p t t v i cao su m i -> an toàn v i h n h p ch a lư ng l n C ñen. 2.2.7. Ch t t o màu a. Ch t nhu m màu g c vô cơ Màu ñ : Oxyt s t Fe2O3 − Không dùng cho s n ph m màng m ng, bám dính kim lo i, nâng cao ñi m hóa d o − Antimony ñ : G m các lo i SbS3 − Sunfur th y ngân − H n h p Sunfur Cadmium màu anh ñào Màu vàng: − Sunfur Cadmium (CdS) − K m Chranate (ZnCrO4) − Chì Chranate − Fe2O3 ng m nư c − Màu tr ng; TiO2, ZnO, MgCO3 Màu l c: CrO3 b t màu l c ñen

Màu lam: h n h p CaO và Al2O3

b. Ch t nhu m màu g c h u cơ − Màu ñ : mu i c a Acid Naphtol-5 Sulfonic v i Diazo – α – Naphtylamine (CK) − Màu xanh l c: ph c ch t c a s t Nitroro-β-Naphtol − Vàng cam: C32H22N4O5S2Ba 2.2.8. Ch t t o b t − Là ch t trong quá trình lưu hóa b phân gi i và cho khí thoát ra t o thành các l x p − M t s ch t t o b t như: (NH4)2CO3, NH4H2CO3, NaHCO3

http://www.ebook.edu.vn

41

2.2.9. Ch t phòng lão Nhi m v là d p t t các g c t do ñ duy trì tính năng c a s n ph m càng lâu càng t t so v i tính năng ban ñ u ho c bù tr các c u n i ñã b phá hu . Do ñó ngư i ta phân lo i theo b n ch t hóa h c c a chúng. Phân lo i các ch t phòng lão theo c u trúc hoá h c: D n xu t c a Amin − Kháng ñư c nhi u tác nhân lão hóa − Làm ñen s n ph m ch s d ng cho h n h p có than ñen − Các ch t c a paraphenylene diamine R-NH-*-NH- R’ − Các amine và d n xu t c a chúng g m các lo i khác nhau: + Kháng oxy hóa do nhi t, do cu n d p + Không kháng ozone − Hai ch t phòng lão thông d ng là: + Phenyl -naphtyl-amine (D) + Aldol-naphtyl-amine (A) Các d n xu t c a phenol − Không kháng Ozone − Ít làm bi n màu s n ph m, các s n ph m ti p xúc v i s n ph m. M t s nhóm thông d ng: + Monophenol: 2-6 ditertio butyl4 metyl phenol + Biphenol: 2,2 methylene bis -4 methyl 6 tertiobutyl phenol + Thiophenol: 4,4 thiobis -2- methyl-6- tertiobutyl phenol + Phosphite: trinoylphenyl phosphite Các ch t tác d ng xúc ti n ch m − T o ra các c u n i m i bù ñ p l i các n i ñã b oxy phá hu − S d ng nhi u nh t là mercaptho benzi-midazole và mu i k m c a nó Các lo i sáp vi tinh th − G m các h p ch t parafine có kh i lư ng phân t l n và m t ph n ñư c vàng hoá
http://www.ebook.edu.vn

42

− Kháng Ozone: ch b o v s n ph m

tr ng thái tĩnh và nó không t o

ñư c l p màng m ng trên b m t cao su Ch t ch ng Ozone

H \ N-* - N / R1 \ /

H

R2

− Các ch t ch ng Ozone ít nhi u có tác d ng phòng lão do nhi t − Các ch t ch ng Ozone ph n l n là d n xu t c a p-phenylamine − Kh năng ch ng Ozone liên quan ñ n RR Ch t phòng lão v t lý − G m các lo i parafine và m t s lo i sáp như sáp ong − Kháng nư c, kháng oxy xâm nh p làm cho cao su m m d o, lâu d n s xu t hi n các v t n t, ngăn ch n oxy xâm nh p vào bên trong s n ph m. Ch s d ng các s n ph m tr ng thái tĩnh, tr ng thái ñ ng các

màng này b v nên oxy, ozone có th xâm nh p vào s n ph m − Có tác d ng làm cho b m t s n ph m bóng loáng d ép xu t có kh năng ch ng nư c

http://www.ebook.edu.vn

43

2.3. Quy trình công ngh

Cân ñong nguyên li u

Ki m tra Ñaït ð t Cán luy n ï Ki m tra và th nghi m Ñaït ð t ð nh hình

Lưu hóa

Hoàn t t

Ki m tra Ñaït ð t

S n ph m hoàn ch nh

http://www.ebook.edu.vn

44

Chương 3: NGHIÊN C U

3.1. ð xây d ng công th c ñơn pha ch c n ph i d a vào các ñi u ki n sau: • T o ra s n ph m có ch t lư ng ñáp ng theo yêu c u s d ng. - ðáp ng các yêu c u v tính năng cơ lý - ðáp ng ñi u ki n làm vi c c a s n ph m: ch u mài mòn, nén ép … - ðáp ng môi trư ng làm vi c c a s n ph m: ch u d u, ch u nhi t ñ … - T o ra s n ph m có ch t lư ng ñáp ng theo yêu c u s d ng • Phù h p v i ñi u ki n công ngh , thi t b máy móc. - Xem xét ñi u ki n công ngh gia công: ép ñúc, ép chuy n, bơm injection… - Xem xét k t c u s n ph m ñ ch n công ngh cho phù h p • Chi phí nguyên li u, chi phí s n xu t cho phù h p v i giá c c a s n ph m. - Ch n nguyên li u ñáp ng ñư c yêu c u mà giá thành th p - ði u ch nh sao cho th i gian lưu hóa là ng n nh t ñ tăng năng su t nhưng ph i h p lý và an toàn. - Xem xét sao cho s n ph m t o ra có giá thành th p nh t mà v n ñ t ñư c yêu c u c a khách hàng 3.2. Nghiên c u xây d ng ñơn công th c joint ch u d u s d ng cao su NBR 3.2.1. Xác ñ nh - Joint ch u ñư c d u m : s d ng cao su NBR có ñ trương n là 0.5 % - ð c ng s n ph m: 70 ÷ 75 shore A - T tr ng: 1.20 ÷ 1.25 g/cm3 - L c kéo ñ t: > 1400 N/cm2 - ð giãn dài: > 350 % 3.2.2. Thi t l p công th c th nghi m a. Công th c 1
http://www.ebook.edu.vn

45

công th c 1 Nguyên li u % d ng s t tr ng th tích (g/cm3) 0.99 1.79 2.7 0.98 1.07 0.99 1.12 5.71 1.39 1.51 2.07 (cm3) 101.01 25.14 20.37 5.10 1.87 1.01 0.89 0.53 0.72 0.33 0.48 147.81

Cao Su KNB 35L 100 N550 CaCO3 D u DOP Acid Stearic 6PPD TMQ ZnO TMTD DM S 45 55 5 2 1 1 3 1 0.5 1 215 t tr ng = 1.36

Lý lu n công th c 1: - Do ñ c tính c a s n ph m ch u d u nên trong ñơn công ngh ph i s d ng cao su NBR có kh năng ch u d u - ð c ng s n ph m t 70 ÷ 75 shore A, t tr ng s n ph m 1.20 ÷ 1.25 khi tính toán ñ c ng cho s n ph m chúng ta c n ph i bi t ñư c ñ c ng c a lo i cao su ñang s d ng trong ñơn công ngh , ñ i v i cao su NBR thì ñ c ng t 42 ÷ 45 shore A - Khi tính toán t tr ng c a s n ph m, c n ph i l a ch n và ñi u ch nh lư ng ñ n trơ và ñ n gia cư ng sao cho phù h p, nhưng ñ ng th i cũng ph i quan tâm ñ n các ñ c tính sau: + Tính năng cơ lý + Hi u qu v kinh t
http://www.ebook.edu.vn

46

- ð i v i cao su NBR khi cán luy n thư ng sinh nhi t và r t khó phân tán hóa ch t vào trong cao su chính vì v y trong ñơn công ngh c n ph i s d ng d u DOP làm ch t hóa d o v i m c ñích d dàng phân tán hóa ch t vào trong cao su và gi m nhi t ñ h n h p. - Acid stearic ñư c s d ng trong ñơn công ngh v i tác d ng làm ch t tăng ho t khi tác d ng v i ZnO, và ñ ng th i cũng ñóng vai trò làm ch t hóa d o cao su. - ð i v i cao su NBR tương ñ i b n nhi t, nhưng kh năng kháng môi trư ng kém, chính vì v y trong công th c c n ph i s d ng ch t phòng lão kho ng 1% TMQ k t h p v i 1% 6PPD v i tác d ng kháng l i quá trình gi m c p. - TMTD là ch t xúc ti n có kh năng gi i phóng 13% lưu huỳnh trong nó khi lưu hóa s n ph m, chính vì v y nó có kh năng làm ch t lưu hóa (3 ÷ 5%) khi không s d ng lưu huỳnh. Trong công th c thì TMTD ñư c s d ng như 1 ch t xúc ti n nhanh k t h p DM v i lư ng lưu huỳnh s d ng (1 ÷ 2%). Qui trình cán luy n • Cán vô ch t ph da - ðây là quá trình tr n gi a cao su và các ch t ph da bao g m: N550 CaCO3, D u DOP, Acid Stearic, 6PPD, TMQ, ZnO. - Qui trình cán vô ch t ph da ñư c th c hi n trên máy cán 2 tr c v i ñư ng kính tr c 350mm, t c ñ tr c cán theo t l 16/20.

http://www.ebook.edu.vn

47

Thao tác cán ði u ch nh khe tr c 6 - 8 mm Sơ luy n cao su trên máy cán Cho ch t ph da vào theo th t Acid Stearic, 6PPD, TMQ, ZnO, D u DOP, N550, CaCO3, c t ñ o 4 -5 l n cho ñ u hóa ch t Cho keo ôm tr c c t ñ o t 2-3 l n cho ñ n khi keo láng m t ði u ch nh khe tr c theo qui cách ñ nh hình và xu t t m • Cán vô ch t xúc ti n và ch t lưu hóa

Th i gian (s) 0 600

900

1100

1200

- Sau khi cán vô ch t ph da c n ph i ñ cho keo ngu i xu ng nhi t ñ kho ng 40 ÷ 50ºC m i th c hi n quá trình cán vô ch t xúc ti n và ch t lưu hóa ñ tránh tình tr ng nhi t ñ keo quá cao khi vô ch t lưu hóa keo d b t lưu trên máy cán. - Qui trình cán vô ch t lưu hóa cũng ñư c th c hi n trên máy cán 2 tr c v i ñư ng kính tr c 350mm, t c ñ tr c cán theo t l 16/20 Thao tác cán ði u ch nh khe tr c 6 - 8 mm Cán cho keo m m ra Khi keo láng m t cho ôm tr c, dùng dao c t ñ o cho ñ u keo, sau ñó cho ch t lưu hóa vào theo trình t DM, TMTD, S Dùng dao c t ñ o 3 – 4 l n ñ phân tán ñ u hóa ch t. ði u ch nh khe tr c theo qui cách ñ nh hình và xu t t m
http://www.ebook.edu.vn

Th i gian (s) 0 240

420

480

600

48

Phương pháp ki m tra • Phương pháp và công th c ki m tra tính năng cơ lý - ð trương n : ngâm 1 m u s n ph m có kh i lư ng m0 vào trong becher 100ml d u D.O trong 48h
m
1

nhi t ñ thư ng, ñư c kh i lư ng

sau ñó ta tính ñ trương n b ng công th c:

%=

m0 − m1 × 100 m0

m0 : tr ng lư ng m u trư c khi cho vào d u m1 : tr ng lư ng m u sau khi cho vào d u

- T tr ng

d=

m kk m kk − m H 2 O

mkk : kh i lư ng m u trong không khí

mH 2O : kh i lư ng m u trong nư c

- L c kéo ñ t Ld = P/C.h P: t i tr ng tác d ng lên m u (N) C: chi u r ng t m cơ lý (mm) h: chi u dày t m cơ lý (mm)

- ð giãn dài

%dd =

l1 − l0 x 100 l0

l1 : chi u dài ño ñư c khi t m cơ lý ñ t (mm) l0 : chi u dài ban ñ u (mm)

K t qu công th c 1 - ð trương n : 0.05 %
http://www.ebook.edu.vn

49

- ð c ng: 74 shore A - T tr ng: 1.35 g/cm3 (ño th c t ) - L c kéo ñ t: 1350 N/cm2 - ð gi n dài: 380 % b. Công th c 2

công th c 2 Nguyên li u % d ng s t tr ng th tích (g/cm3) 0.99 1.79 2.7 0.98 1.07 0.99 1.12 5.71 1.39 1.51 2.07 (cm3) 101.01 30.73 5.19 5.10 1.87 1.01 0.89 0.53 0.72 0.33 0.48 148.21

Cao Su KNB 35L 100 N550 CaCO3 D u DOP Acid Stearic 6PPD TMQ ZnO TMTD DM S 55 14 5 2 1 1 3 1 0.5 1 184 t tr ng = 1.24

Lý lu n công th c 2 - K t qu ki m tra công th c 1 cho th y + T tr ng công th c 1 là 1.35 g/cm3 cao hơn so v i tiêu chu n s n ph m 1.20 ÷ 1.25 g/cm3 + L c kéo ñ t là 1350 N/cm2 th p hơn so v i tiêu chu n s n ph m 1400 N/cm2
http://www.ebook.edu.vn

50

- Công th c 2 c n ñi u ch nh ñ n trơ và ñ n gia cư ng sao v i m c ñích gi m t tr ng và tăng l c kéo ñ t. K t qu công th c 2 - ð trương n : 0.05 % - ð c ng: 73 shore A - T tr ng: 1.235 g/cm3 (ño th c t ) - L c kéo ñ t: 1420 N/cm2 - ð giãn dài: 390 % c. Công th c 3

công th c 3 Nguyên li u % d ng s t tr ng th tích (g/cm3) 0.99 1.79 2.7 0.98 1.07 0.99 1.12 5.71 1.39 1.51 2.07 (cm3) 101.01 30.73 5.19 5.10 1.87 1.01 0.89 0.53 1.08 0.66 0.48 148.55

Cao Su KNB 35L 100 N550 CaCO3 D u DOP Acid Stearic 6PPD TMQ ZnO TMTD DM S 55 14 5 2 1 1 3 1.5 1 1 184.5 t tr ng = 1.24

Lý lu n công th c 3 - D a vào th i gian thao tác c a s n ph m kho ng 30 ÷ 35 s thì TS1: 45
http://www.ebook.edu.vn

51

- 50 s là an toàn. - Do th i gian thao tác s n ph m nhanh nên nhi t ñ th t thoát ít, d a vào reometer công th c 2 thì TC 90: 4 phút 45 là tương ñ i ch m chín. Vì v y c n ph i ñi u chình công th c công th c 3 có TC90 kho ng t 2 ÷ 3 phút v i m c ñích tăng năng su t. K t qu công th c 3 - ð trương n : 0.05 % - ð c ng: 73 shore A - T tr ng: 1.238 g/cm3 (ño th c t ) - L c kéo ñ t: 1425 N/cm2 - ð giãn dài: 392 %

Chương 4: K T LU N 4.1. K t lu n
http://www.ebook.edu.vn

52

Dư i ñây là b ng th ng kê các tính năng c a các công th c Tính năng ð trương n (%) ð c c ng (Shore A) T (g/cm3) L c kéo ñ t (N/cm2) ð (%) giãn dài tr ng Tiêu chu n s n ph m 0.5 công th c công th c công th c 1 0.05 2 0.05 3 0.05

70 - 75

74

73

73

1.20 - 1.25

1.35

1.235

1.238

>1400

1350

1420

1425

> 350%

380

390

392

− Như v y d a vào b ng t ng k t cho ta th y: ñ i v i công th c 1 là công th c ñ u tiên ñư c thi t l p d a trên nh ng lý lu n lý thuy t, và tính toán ban ñ u cho k t qu chưa ñáp ng ñư c nh ng tiêu chu n c a s n ph m v t tr ng và tính năng cơ lý. − Do công th c 1 chưa ñ t yêu c u nên công th c 2 s ñư c thi t l p d a trên n n công th c 1, v i s ñi u ch nh so cho có th ñ t ñư c yêu c u c a s n ph m nhưng cũng ph i có hi u qu v kinh t . − ð i v i công th c 3 ñư c ñi u ch nh v i m c ñích gi m th i gian lưu hóa, tăng năng su t. − Như v y qua quá trình nghiên c u xây d ng ñơn công th c joint ch u d u s d ng cao su NBR, chúng ta có th rút ra ñư c nh ng kinh nghi m sau: + Nghiên c u trư c tính năng c a s n ph m s ñư c s n xu t + Ch n l a nguyên v t li u s ñư c s d ng + Kh o sát thi t b hi n có và nghiên c u nh ng thi t b c n ph i trang b thêm.
http://www.ebook.edu.vn

53

+ Nghiên c u và ñ xu t qui trình công ngh s n xu t s n ph m + S n xu t th và ki m nghi m các ch tiêu ch t lư ng c a s n ph m + ði u ch nh ñơn pha ch , s n xu t th , ki m nghi m và ñưa vào s n xu t N u th c hi n thi u ho c không ñúng trình t các bư c trên s d n ñ n các sai sót và thi t h i nghiêm tr ng, s n ph m không ñ t ch t lư ng ho c không cân ñ i trên ý nghĩa k thu t và kinh t . 4.2. Ki n ngh − ð thi t l p m t công th c cao su k thu t ñáp ng ñúng nhu c u khách hàng, ñôi khi ngư i th c hi n c n ph i có m t kho ng th i gian dài nghiên c u, th nghi m nhi u l n m i có ñư c m t k t qu như mong mu n. Sau khi th c hi n ñ án này, em nghĩ, c n có thêm th i gian ñ bài làm ñư c t t hơn. − Thi t nghĩ, nư c ta là m t nư c xu t kh u cao su nhưng l i không ñ k thu t ñ s n xu t nh ng s n ph m cao c p, có nh ng tính năng ñ c bi t như l p môtô ñua hay các lo i xe ñ c ch ng, … − Hi n nay, h u h t các trung tâm nghiên c u, các công ty, các cơ s s n xu t ñ u có tư tư ng gi “bí m t công ngh ” như m t món b o b i riêng ñ làm giàu ho c th c hi n nh ng m c ñích khác mà h không h nghĩ r ng cái “bí m t công ngh ” mà h bi t chính là bàn ñ p ñ giúp nh ng con ngư i có tâm huy t nghiên c u, phát huy thêm ñ k thu t công ngh c a nư c nhà ñu i k p các nư c b n. − C n ph i có nh ng ñ tài, nh ng ñ án l n hơn cho sinh viên ngay t nh ng năm ñ u ñ t o m t áp l c giúp sinh viên tư duy ñư c nhi u hơn v v n ñ h c t p, v chuyên ngành cũng như v cu c s ng trong tương lai mà chính b n thân m i sinh viên ph i tr i nghi m.

http://www.ebook.edu.vn

54

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->