P. 1
CHỈ SỐ HOẠT ĐỘNG MÔI TRƯỜNG

CHỈ SỐ HOẠT ĐỘNG MÔI TRƯỜNG

|Views: 19|Likes:
Được xuất bản bởiThan Nguyen
hướng dẫn đánh giá hoạt động môi trường
hướng dẫn đánh giá hoạt động môi trường

More info:

Categories:Types, School Work
Published by: Than Nguyen on Oct 22, 2013
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/10/2014

pdf

text

original

CHỈ SỐ HOẠT ĐỘNG MÔI TRƯỜNG

Environmental Performent Index Nguyễn Hiền Thân 1. Mở đầu. Tính bền vững môi trường nổi lên đã tập trung các chính sách quan trọng trên toàn thế giới. Gần đây, các vấn đề về biến đổi khí hậu, và các vấn đề môi trường khác được quan tâm chú ý nhiều. Chất lượng nước, sự ô nhiễm không khí, phá rừng và sử dụng đất bừa bãi, biến đổi tính bền vững đa dạng sinh học, nông nghiệp, ngư nghiệp là các vấn đề được đề cập trên các chương trình nghị sự công cộng. Trên thế giới việc áp dụng chỉ số EPI để đánh giá hoạt động môi trường là một phương pháp hiệu quả để đo mức ảnh hưởng của ô nhiễm lên sức khỏe cộng đồng và khả năng chịu tác động của hệ sinh thái, tài nguyên thiên nhiên. Trước tình hình cơ cấu kinh tế xã hội tỉnh Bình Dương ngày càng phát triển tất yếu sẽ ảnh hưởng đến môi trường với những tác động tiềm tàng đến sức khỏe và suy giảm chất lượng môi trường sống do hoạt động công nghiệp. Do vậy,việc nghiên cứu áp dụng chỉ số hoạt động môi trường là rất cần thiết và mang tầm chiến lược cho tỉnh. 2. Khái niệm và ý nghĩa của chỉ số hoạt động môi trường. Khái niệm về chỉ số hoạt động môi trường (EPI) Trong phạm vi nghiên cứu luận văn, thuật ngữ “Chỉ số kết quả hoạt động môi trường” được dùng có nguồn gốc tiếng Anh là Environmental Performance Index. Hoạt động môi trường là những hoạt động của con người tác động lên môi trường. Các hoạt động này có thể xuất phát từ hoạt động công nghiệp ( phát sinh khí thải, nước thải từ các nhà máy hóa chất, cơ khí, xi mạ, dệt nhuộm…), từ hoạt động sản xuất nông, lâm ngư nghiệp...(khai thác rừng quá mức, hoạt động đánh bắt cá, thu hẹp diện tích đất sản xuất,…), hay do hoạt động của con người (lượng rác thải phát sinh, lượng xe cộ, tăng dân số quá nhanh…). Những hoạt động này đều tác động lên môi trường tự nhiên và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người. Hoạt động môi trường còn ảnh hưởng rất lớn đến sự thay đổi khí hậu toàn cầu, giảm đa dạng sinh học, mất cân bằng sinh thái… Chỉ số EPI được xây dựng dựa trên các chỉ thị hoạt động môi trường, nó nói lên kết quả hoạt động môi trường để phục vụ các mục tiêu của những người lập chính sách môi trường. Thông qua chỉ số EPI các quốc gia, vùng lãnh thổ sẽ xác định rõ các vấn

đề ưu tiên trong việc hoạch định chính sách môi trường của quốc gia, có hướng đi rõ ràng và cụ thể hơn trong công tác quản lý môi trường của địa phương . Ý nghĩa và sự cần thiết của chỉ số hoạt động môi trường Hoạch định chính sách môi trường là một nỗ lực khó khăn. Hoạch định phải giải quyết một loạt các kiểm soát ô nhiễm và những thách thức quản lý tài nguyên thiên nhiên trên mối quan hệ nhân quả phức tạp, dữ liệu không đầy đủ, và vô số những bất ổn khác. Nếu không tiến hành phân tích kỹ lưỡng dựa trên cơ sở vững chắc thực tế thi khi thực hiện các chính sách đầu tư bảo vệ môi trường cũng sẽ bị ảnh hưởng. Hoạch định chính sách môi trường phải dựa trên nền tảng vững chắc hơn vào phân tích một số vấn đề cấp bách. Khi phân tích các vấn đề thì sự chắc chắn trong đo lường và dữ liệu là rất quan trọng. Nếu các số liệu định lượng môi trường, kể cả chỉ số bền vững môi trường năm 2005 (Esty, Levy et al., 2005), được cho là quá rộng và không tập trung đủ về kết quả hiện tại trong việc ra một chính sách; thì các thí điểm EPI năm 2006 quan tâm đến khai thác từ nguồn lực tài nguyên thiên nhiên, các hoạt động môi trường trong quá khứ, khả năng thay đổi quỹ đạo ô nhiễm trong tương lai và sử dụng tài nguyên cũng như kết quả về môi trường hiện nay. Các thí điểm EPI năm 2006 tập trung vào hiện trạng môi trường các nước trong bối cảnh phát triển bền vững. Nó hẹp hơn khi theo dõi kết quả thực tế cho các vấn đề môi trường trọng tâm mà chính phủ có thể phải chịu trách nhiệm. Chỉ số này hiện nay có trên 16 chỉ thị liên quan về sức khỏe môi trường và sức sống hệ sinh thái. Ngoài việc cung cấp cho việc thực thi các chính sách, EPI có thể giúp phá vỡ các bế tắc tồn tại của các vấn đề như thế nào tốt nhất để thúc đẩy bảo vệ môi trường. Nếu có thể không chắc chắn về mức độ nghiêm trọng của mối đe dọa môi trường, xu hướng ô nhiễm nguồn tài nguyên thiên nhiên, hay các hiệu quả của các chính sách can thiệp là nghi ngờ, thì EPI là một công cụ để làm rõ vấn đề, các xu hướng, và các chính sách hướng dẫn: Theo hướng dẫn bởi Tuyên bố Thiên niên kỷ năm 2000 những nỗ lực lớn đang được triển khai để làm cho tiến độ quy mô toàn cầu trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, và giảm nghèo đói. Theo dõi về các diễn biến môi trường và mở ra một động lực cạnh tranh để thúc đẩy hiệu suất tốt hơn. Chỉ số cho phép so sánh giữa các quốc gia cung cấp một nền tảng để đánh giá kết quả, điểm chuẩn EPI, và làm rõ những gì có thể đạt được trong những hoàn cảnh cụ thể. Bằng cách lựa chọn một cách tiếp cận gần đến mục tiêu đề ra, EPI thí điểm nhằm đáp ứng nhu cầu của các chính phủ để theo dõi thực tế các kết quả hoạt động môi trường.

EPI cung cấp một cách để đánh giá hiệu quả của chính sách môi trường chống lại các mục tiêu thực hiện có liên quan. Nó được thiết kế để giúp hoạch định chính sách của vấn đề môi trường hiện tại: + Theo dõi kiểm soát ô nhiễm và tài nguyên thiên nhiên và quản lý các xu hướng môi trường; + Xác định các vấn đề ưu tiên về môi trường; + Xác định mức độ phù hợp của chính sách hiện tại; + Cung cấp một cơ sở để thực hiện so sánh cho các quốc gia, khu vực, liên ngành; + Tìm ra các "nhóm đồng đẳng" ; xác định các vấn đề không phù hợp; + Xác định các chính sách và mô hình được thực hiện tốt và thành công nhất. 3. Hệ thống chỉ thị đánh giá chỉ số hoạt động môi trường. Chỉ số hoạt động môi trường được xây dựng trên 2 chủ đề là sức khỏe môi trường và sức chịu tải của hệ sinh thái, 10 chỉ thị chính và 25 chỉ thị.
Trọng số chủ đề (% của EPI) Mã chỉ thị chính Trọng số chỉ thị chính (% của EPI) 25

Chủ đề

Mã chủ đề

Chỉ thị chính

Chỉ thị

Gánh nặng bệnh tật môi trường Sức khỏe môi trường Ô nhiễm không khí (tác động của con người) Nước (tác động của con người) Sức chịu tải của hệ sinh thái ECOSYSTEM 50

EH

Gánh nặng bệnh tật môi trường Ô nhiễm không khí ngoài đô thị Ô nhiễm không khí trong nhà Tiếp cận nguồn nước Tiếp cận vệ sinh môi trường Phát thải SO2 trên diện tích đất ô nhiễm Phát thải Nitơ đi oxít trên mỗi diện tích đất ô nhiễm Phát thải diện tích đất hữu cơ trên diện tích đất ô nhiễm Khu hệ sinh thái

ENVHEALTH 50

AIR_H

12,5

WATER_H 12,5

Ô nhiễm không khí (ảnh hưởng hệ sinh thái)

AIR_E

4,16666 7

Nước (tác đông của hệ sinh thái)

WATER_E

4,16666 7

Water quality index Chỉ số áp lực nước

Đa dạng sinh học và nơi cư trú

BIODIV

4,16666 7

Chỉ số khan hiếm nước Bảo vệ quần xả sinh vật Bảo vệ hàng hải Bảo vệ tiêu chỉ tiêu trường sống Thay đổi phát triển ngủ cốc Thay đổi diện tích lâm nghiệp Chỉ số dinh dưỡng biển Cường độ đánh bắt cá Nhu cầu nước nông nghiệp Trợ cấp nông nghiệp Thuốc bảo vệ thực vật Phát thải khí nhà kính trên đầu người Phát thải CO2 trên đơn vị điện Mức phát thải khí nhà kính trong ngành công nghiệp

Lâm nghiệp

FOREST

4,16666 7

Thủy sản

FISH

4,16666 7

Nông nghiệp

AGCLTR

4,16666 7

Biến đổi khí hậu

CLIMATE

25

4. Phương pháp đánh giá chỉ số hoạt động môi trường. Các bước tính chỉ số hoạt động môi trường: Bước 1: Thu thập số liệu Bước 2: Chuyển đổi dữ liệu. Bước 3: Xử lý tất cả dữ liệu sau chuẩn hóa. Bước 4: Thiết lập mục tiêu Bước 5: Chuyển đổi mục tiêu Bước 6: Tính toán các chỉ thị thứ cấp Đối với hoạt động môi trườngcó tác động tốt: 100 - [(giá trị mục tiêu – giá trị xử lý) x 100 / (giá trị mục tiêu – giá trị được xử lý nhỏ nhất)] Đối với hoạt động môi trường có tác động xấu:

100 - [(giá trị xử lý - giá trị mục tiêu) x 100 / (giá trị xử lý lớn nhất - giá trị mục tiêu)] Bước 7: Tích hợp các chỉ thị thành phần Bước 8: Tích hợp các chủ đề Bước 9: Hiệu chỉnh tỷ số chủ đề sức chịu tải sinh thái cho phù hợp với sức khỏe môi trường. Bước 10: Tính toán chỉ số hoạt động môi trường. (Policy, (CIESIN), Forum, & Commission, 2010) Chỉ số EPI cũng là giá trị tích hợp đánh giá sự biến đổi về tài nguyên và môi trường được tính toán từ các chỉ thị đặc trưng. Thang điểm tích hợp trung bình cộng của chỉ số EPI nằm trong khoảng 0 – 100 điểm. Chỉ số EPI càng cao thì kết quả hoạt động môi trường càng tốt: Thang điểm 1,00 – 20,0 20,1 – 40,0 40,1 – 60,0 60,1 – 80,0 80,1 -100 Kết quả hoạt động môi trường - EPI Rất xấu Xấu Trung bình Tương đối tốt Tốt

5. Xem xét áp dụng chỉ số hoạt động môi trường trong địa bàn tỉnh Bình Dương. Chỉ số hoạt động môi trường được xây dựng để đánh giá kết quả hoạt động môi trường của quốc gia. Do vậy, khi áp dụng chỉ số này cho quy mô cấp tỉnh đòi hỏi phải có sự điều chỉnh và sàng lọc các chỉ thị cho phù hợp. Bảng: Khung chỉ thị thành phần EPI trong điều kiện tỉnh Bình Dương Mục tiêu Sức khỏe môi trường Nhóm chính sách Bệnh tật về môi trường Ô nhiễm không khí (tác động đến con người) Nước (tác động đến con người) Ô nhiễm không khí (tác động hệ sinh thái) Nước (tác động lên hệ sinh thái) Đa dạng sinh học và nơi cư trú Chỉ thị Tỷ lệ trẻ em tử vong Tải lượng bụi Nước uống Điều kiện vệ sinh SOx NOx VOC CO Tiêu thụ nước COD NH3-N Diện tích rừng tự nhiên

Sức sống hệ sinh thái và quản lý tài nguyên

Lâm nghiệp Thủy sản Nông nghiệp Biến đổi khí hậu

Diện tích rừng chăm sóc Tỷ lệ khai thác gỗ Diện tích rừng bao phủ Diện tích trồng rừng Đánh bắt cá Diện tích nước mặt nuôi trồng Trợ cấp Nông lâm nghiệp CO NOx

6. Kết luận và kiến nghị Chỉ số hoạt động môi trường là một chỉ số tổng hợp kết quả hoạt động môi trường của tất các các thành phần môi trường như: chất lượng không khí, chất lượng nước, mức chịu tải của hệ sinh thái, sức khỏe môi trường...Việc áp dụng chỉ số hoạt động môi trường sẽ dễ dàng cung cấp thông tin cho nhà quản lý và công chúng. Trong tình trạng môi trường đang diễn biến xấu như hiện nay việc áp dụng chỉ số hoạt động môi trường là rất có ý nghĩa, đặc biệt lại các tỉnh và thành phố công nghiệp. Tuy nhiên, hiện nay việc áp dụng chỉ số hoạt động môi trường tại Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn về mặt số liệu thống kê môi trường. Do đó, để áp dụng chỉ số hoạt động môi trường tại tỉnh Bình Dương, tỉnh cần thực hiện một số giải pháp về thu thập số thống kê môi trường: Thực hiện quan trắc chất lượng môi trường không khí, chất lượng môi trường nước hàng năm. Xây dựng cơ sở số liệu thống kê môi trường. Số liệu thống kê môi trường cần phải phổ biến trên thông tin đại chúng tại web của sở tài nguyên môi trường tỉnh. Tài liệu tham khảo 1) Coll, J. (2010). Environmental Indicators System of the Spanish Tourist Sector. Retrieved 1/1, 2010, from http://destinet.eu/tools/measurement_instruments/Spanish_Indicators_Conclusi ons.doc/download/1/Spanish_Indicators_Conclusions.doc 2) Hayward, S. F. (2008). Index of Leading Environmental Indicators, _008. Retrieved 10/1, 2010, from http://www.pacificresearch.org/docLib/20080401_08_Enviro_Index.pdf

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->