KẾT HỢP PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC TRONG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành

: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT

tùy thuộc vào điều kiện kinh tế. thấm đẫm trong tư tưởng đối nhân xử thế của người Phương Đông nói chung và người Việt Nam nói riêng. Tính cấp thiết của đề tài Dùng pháp luật hoặc đạo đức để cai trị đã trở thành thuật trị nước. đó có thể là đức trị (quản lý xã hội bằng đạo đức). trọng nghĩa.. do chịu ảnh hưởng sâu sắc của các quan điểm Phật giáo. nhân hòa. trong suốt chiều dài lịch sử hàng ngàn năm của các triều đại phong kiến.. Có thể nói. Bước sang thời kỳ Pháp thuộc. là pháp trị (quản lý xã hội bằng pháp luật) hoặc kết hợp cả hai phương thức đó. Chính vì vậy. chúng ta đặc biệt ghi nhận vai trò của triều Lê (Tiền Lê) với đại biểu Lê Thánh Tông (1442-1497) – Người đã kết hợp nhuần nhuyễn đạo đức với pháp luật trong thuật trị nước của mình. hàng loạt QHXH đã được điều chỉnh bằng hệ thống quy phạm đạo đức. đoàn kết. sợ luật bởi sự bóc lột và . xã hội đặc thù của mình mà các giai cấp cầm quyền lựa chọn một phương thức quản lý nhà nước thích hợp. Ở Việt Nam. an dân từ ngàn xưa của các nhà nước. sự tàn bạo và hà khắc của pháp luật đô hộ lại càng làm nhân dân có chung tâm lý xa luật. đạo đức đã len lỏi đến từng mối QHXH. Khi các QHXH ngày càng phát triển đa dạng và phong phú thì bên cạnh việc sử dụng các chuẩn mực đạo đức để điều chỉnh xã hội.2 MỞ ĐẦU 1. tương ái. Cùng với nền văn hóa lúa nước: tương thân. hiệu quả. Trong các triều đại phong kiến Việt Nam. khoan dung. Nho giáo nên phương thức cai trị xã hội bằng pháp luật và hoạt động xây dựng pháp luật còn bị xem nhẹ. đạo đức giữ vai trò to lớn trong điều chỉnh các QHXH. Dưới mỗi triều đại. văn hóa. các triều đại phong kiến đã từng bước để ý đến việc xây dựng pháp luật nhằm thể chế hóa những chuẩn mực đạo đức làm công cụ để điều chỉnh QHXH mang tính công quyền.

Đặc biệt. cứu dân cũng đồng thời là quá trình nhận thức. tr. Đạo đức công chức góp phần ngăn chặn sự thoái hóa của người thực thi quyền lực nhà nước. nhưng phát huy tối đa vai trò của đạo đức trong xây dựng đời sống mới. chính Người cũng là điển hình mẫu mực trong việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa pháp luật và đạo đức. Quản lý nhà nước bằng pháp luật. pháp trị kết hợp với đạo đức của Người là yếu tố quyết định sự ra đời và phát triển không ngừng của hệ thống pháp luật XHCN ở Việt Nam hiện nay. do nhân dân. tôn trọng và thực hiện pháp luật.13]. giá trị của pháp luật trong dựng nước và giữ nước. sức của. coi pháp luật là yếu tố duy nhất để điều chỉnh các QHXH. Đó là thứ pháp luật thống trị. giữ nước. Xây dựng NNPQ là nhấn mạnh vai trò của pháp luật. xây dựng đất nước phồn thịnh bằng pháp luật gắn liền với công lao và sự nghiệp giải phóng dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Song. khẳng định vai trò. Ở Người. tập quán tốt đẹp và các quy tắc . phong tục.3 khai thác kiệt quệ sức người. Tại Điều 2. Đạo đức công dân giúp cho mỗi người tự giác nhận thức. vì nhân dân phù hợp với bản sắc văn hóa Việt Nam. bổ sung năm 2001 (sau đây gọi tắt là Hiến pháp 1992) khẳng định: "Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam là nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân. xa rời những giá trị nhân văn bảo vệ quyền con người và tất yếu nó bị nhân dân phản đối.. Song không nên đề cao một chiều đến mức tuyệt đối hóa vai trò của pháp luật. Bước ngoặt có tính lịch sử của thuật dựng nước. vì nhân dân . cứu nước.. mà bỏ qua vai trò hỗ trợ của các quy tắc xã hội khác như đạo đức. bởi sự bất bình đẳng giữa địa vị của người mất nước và kẻ cướp nước. Tư tưởng hiến trị. đi tìm con đường giải phóng dân tộc. Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức"[9. Hiến pháp 1992 sửa đổi. do nhân dân. đạo đức XHCN chính là cơ sở xây dựng nhà nước XHCN của nhân dân.

mất đi sự bảo hộ cho các chuẩn mực đạo đức tồn tại và phát triển lâu bền. khó có thể đạt tới chuẩn mực của "văn hóa pháp lý". Trong đạo đức cũng phải có pháp luật. Ở mối quan hệ này ta thấy.. trong pháp luật phải có đạo đức.4 tôn giáo tiến bộ. Đạo đức và các quy tắc xã hội khác sẽ bổ sung và lấp vào các khoảng trống trong các QHXH mà pháp luật chưa vươn tới được. thiếu đạo đức.. Luật Lao động (2002). do nhân dân. đánh giá của nhà nước về vai trò của đạo đức trong đời sống xã hội. xây dựng bảo tồn những phong tục tập quán có ý nghĩa trong hình thành và phát triển nhân cách con người mới lại một lần nữa thể hiện sự nhìn nhận. Chỉ thị 23-CT/TW ngày 27/3/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về "Đẩy mạnh nghiên cứu tuyên truyền. . Pháp lệnh cán bộ công chức (2003). Bên cạnh đó. Luật Dân sự (2005). sự thừa nhận và khuyến khích của nhà nước đối với xây dựng hương ước mới. hàng loạt các văn bản pháp luật của nhà nước đã thể hiện sự pháp luật hóa những giá trị đạo đức thành chuẩn mực pháp luật để điều chỉnh những quan hệ phát triển không ngừng của đời sống xã hội như Luật Hôn nhân và gia đình (2000). Có thể thấy giữa pháp luật và đạo đức luôn có mối quan hệ chặt chẽ qua lại với nhau. giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới" là một bằng chứng hết sức sâu sắc và rõ ràng trong việc Đảng và Nhà nước nhận định vai trò to lớn của sự kết hợp giữa pháp luật với đạo đức khi xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân. bằng niềm tin. vì nhân dân trong giai đoạn hiện nay. Những năm gần đây. pháp luật xơ cứng và khó có thể thực hiện trong đời sống thực tế bằng sự tự giác.. Bởi vì pháp luật chỉ tập trung đáp ứng được trong điều chỉnh những QHXH cơ bản và quan trọng liên quan tới lợi ích và vận mệnh của toàn bộ quốc gia. thiếu pháp luật đạo đức mất sự định hướng để phát triển các giá trị bên trong của mình..

Tạp chí Khoa học chính trị.5 Tuy nhiên. 2002. tác giả đã mạnh dạn chọn đề tài: "Kết hợp pháp luật và đạo đức trong quản lý nhà nước ở Việt Nam hiện nay" để làm luận văn thạc sỹ chuyên ngành Luật học. Đề tài khoa học cấp bộ. Hầu hết các tác giả chủ yếu tập trung nghiên cứu sự giống và khác nhau giữa pháp luật và đạo đức. .Trần Hậu Thành và Lê Thị Hoài Thanh. đem lại lợi ích thiết thực cho quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta hiện nay. Tình hình nghiên cứu đề tài Sự kết hợp giữa pháp luật và đạo đức trong QLNN là một vấn đề đang được nhiều nhà khoa học quan tâm.46-49. 2. "Mối quan hệ giữa đạo đức và pháp luật ". 2002. nó đòi hỏi phải có sự nghiên cứu một cách lâu dài. Tạp chí Giáo dục lý luận.36-38. số 5-1998. Xuất phát từ những lý do phân tích nêu trên. . .Hoàng Thị Kim Quế (chủ nhiệm) "Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong quản lý xã hội ở nước ta hiện nay ". Hiệu quả của sự kết hợp pháp luật và đạo đức trên từng lĩnh vực của đời sống xã hội cũng là rất khác nhau. số 6-2000. sự tác động qua lại giữa chúng khi điều chỉnh các QHXH hoặc nghiên cứu mối quan hệ pháp luật và đạo đức trong quản lý xã hội nói chung. -Trần Hậu Thành. thống nhất cả về lý luận và thực tiễn để có thể đưa ra một cái nhìn tổng quát và hữu hiệu.Hoàng Xuân Châu. . tr. Ở góc độ này có thể kể ra một số công trình nghiên cứu khoa học sau đây. tr. việc xây dựng thành một hệ thống chuẩn mực các giá trị đạo đức mới-đạo đức cách mạng còn là công việc phức tạp và nhạy cảm trong đời sống chính trị hiện nay. "Về quan hệ giữa đạo đức và pháp luật". “Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN ở Việt Nam ” Luận văn Thạc sĩ Luật học Đại học Quốc gia Hà Nội.

64-70. về những ảnh hưởng. Luận văn thạc sĩ Luật học Đại học Luật Hà Nội. Đại học Quốc gia Hà Nội. .Nguyễn Văn Năm.Triệu Vũ.tr 4-6. số 3-1995. Xã hội và pháp luật. Nhóm công trình nghiên cứu về vai trò. Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp. Tạp chí Quốc phòng toàn dân. . "Mối quan hệ giữa pháp luật với đạo đức ở Việt Nam". 2002. Hà Nội.6 . tr. Học viện CTQG Hồ Chí Minh. Ngoài ra có một số tác giả nghiên cứu về mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức nhưng giới hạn trong phạm vi tư tưởng Hồ Chí Minh như: . . Tạp chí Nhà nước và Pháp luật. . "Tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ biện chứng giữa đức trị và pháp trị trong quản lý xã hội". số 6-2000. "Tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp pháp luật và đạo đức trong quản lý xã hội".Lê Thị Hoài Thanh "Quan điểm Hồ Chí Minh về quan hệ giữa đạo đức và pháp luật". Tạp chí Giáo dục lý luận. 2003. "Đạo đức truyền thống của dân tộc là môi trường thuận lợi của việc thực hiện pháp luật ". . Đề tài nghiên cứu cấp khoa Luật. Luận văn thạc sĩ Luật học.Thành Duy "Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức. "Bảo lưu các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay ". số 11-1993. Thành Duy " Pháp luật và đạo đức trong triết lý phát triển ở Việt Nam".Công trình nghiên cứu của GS. tr. Nxb Chính trị quốc gia.17-21. "Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật và đạo đức".Phan Văn Tỉnh.Hoàng Thị Kim Quế. đạo đức và lợi ích công dân ". tác động của đạo đức trong việc xây dựng và thực hiện pháp luật giai đoạn hiện nay bao gồm: .24-26.Nguyễn Quốc Việt.Lương Hồng Quang. 2002.Vũ Khiêu và PGS. 1994. . . tr. số 8-2002.

làm rõ sự thiết yếu phải kết hợp pháp luật với đạo đức trong điều kiện chúng ta đang xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân. .Trên cơ sở lý luận về nhà nước và pháp luật. từ đó đưa ra phương thức kết hợp giữa pháp luật và đạo đức để tạo nên sức mạnh tổng hợp trong quản lý nhà nước. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Luận văn tập trung nghiên cứu. Ba là. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu . 3. vì nhân dân trong điều kiện lịch sử kinh tế . luận văn bước đầu nghiên cứu làm sáng tỏ sự cần thiết phải kết hợp pháp luật với đạo đức trong quản lý nhà nước ở Việt Nam hiện nay.7 Những công trình khoa học kể trên là nguồn tư liệu. Hai là. là cơ sở lý luận cho tác giả nghiên cứu. về pháp luật. kiến giải vai trò của pháp luật.biện chứng này. luận văn phân tích và lý giải vai trò to lớn của pháp luật và của đạo đức trong QLNN.Để đạt được mục đích trên. 5.văn hóa đặc thù của Việt Nam. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn . do nhân dân.chính trị . 4. trên cơ sở nghiên cứu tổng quan về những vấn đề lý luận về QLNN. đặc biệt là trong giai đoạn chúng ta đang xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam hiện nay. về đạo đức. kế thừa trong việc xây dựng và phát triển công trình khoa học của mình theo hướng kết hợp pháp luật với đạo đức với tư cách là một phương thức quản lý nhà nước ở Việt Nam hiện nay. đồng thời đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của phương thức kết hợp giữa pháp luật với đạo đức. luận văn có nhiệm vụ: Một là. của đạo đức trong xây dựng và quản lý xã hội. phải đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của sự kết hợp khoa học .

do nhân dân. phương pháp xã hội học. phương pháp so sánh.Đề xuất những giải pháp nhằm đảm bảo kết hợp pháp luật với đạo đức trong xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân. đường lối. .. toàn diện thực trạng về sự kết hợp pháp luật với đạo đức trong QLNN ở Việt Nam hiện nay. Kết cấu luận văn Ngoài phần mở đầu. luận văn gồm 2 chương. quan điểm của Đảng ta về lý luận nhà nước. phương pháp tâm lý xã hội. lịch sử cụ thể. Những điểm mới của luận văn .. phương pháp phân tích và tổng hợp. 7. về pháp luật. tư tưởng Hồ Chí Minh. . kết luận và danh mục tài liệu tham khảo. về đạo đức. . vì nhân dân hiện nay.Lênin. Các phương pháp được sử dụng trong luận văn là các phương pháp nghiên cứu truyền thống của khoa học xã hội: phương pháp kết hợp lý luận với thực tiễn.8 Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác . 5 tiết. vì nhân dân ở Việt Nam hiện nay.Lý giải sự cần thiết phải kết hợp giữa pháp luật với đạo đức trong QLNN đặc biệt là trong xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân. phương pháp hệ thống. . 6.Đánh giá một cách hệ thống.Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý nhà nước. pháp luật và lý luận về QLNN. do nhân dân.

Đạo đức trong nền công vụ. Hà Nội. Hà Nội. Hội Luật gia Việt Nam (2000). Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay.9 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Nxb Chính trị quốc gia. Nxb Chính trị quốc gia. Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương (2003). Bùi Văn Nhơn (2002). Nhà nước và pháp luật. Đảng Cộng sản Việt Nam (2001). 14. Luận văn thạc sĩ Luật học. Hà Nội. 13. Nho giáo. Đảng Cộng sản Việt Nam (1997). 3. 5. Trần Trọng Kim (2001). Đảng Cộng sản Việt Nam (1996). Hà Nội. Hà Nội. Đại học Quốc gia Hà Nội. Nxb Lao động xã hội. Đỗ Huy (2002). 9. Trần Anh Tuấn. Ban Chấp hành Trung ương Khóa VIII. Hiến pháp Việt Nam (2002). Nxb Chính trị quốc gia. 2. 8. Hà Nội. Hà Nội. Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa. . Nguyễn Thị Kim Thảo (2002). Nxb Văn hóa. Từ điển thuật ngữ hành chính.Mỹ học & đời sống văn hóa nghệ thuật . 12. 6. Nxb Công an nhân dân. Tập 3. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX. 10. Hà Nội. 11. Nxb Lao động. Chuyên đề nghiên cứu Nghị quyết Đại hội X của Đảng. Nxb Lao động. Mai Hữu Khuê. Nxb Chính trị quốc gia. 7. Luật Hôn nhân và gia đình (2000). Hà Nội. Nxb Khoa học xã hội. Nxb Chính trị quốc gia. Đạo đức học . 4. Hoàng Xuân Châu (2002). Đại học Luật Hà Nội (2002). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII. Nxb Chính trị quốc gia. Hà Nội. Hà Nội. Giáo trình lý luận chung về Nhà nước Pháp luật. Hà Nội. Văn kiện hội nghị lần thứ 3. Ban Tư tưởng văn hóa Trung ương (2006). Tô Tử Hạ.

Quốc Triều hình luật (1995).1. Hà Nội. Hoàng Thị Kim Quế (2002). Hà Nội. (327). "Xu hướng vận động và phát triển của pháp luật và đạo đức ở Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử". Hà Nội. Nghị định 17/2000/NĐ-CP về chính sách cứu trợ xã hội. Nxb Chính trị quốc gia. 18. Tập 25. Nxb Sự thật. Nxb Sự thật. Báo người cao tuổi. Nhật ký trong tù.31. Từ điển tiếng Việt. 25. tr 13. Toàn tập. Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân. "Vấn đề kết hợp quản lý xã hội bằng pháp luật với giáo dục và nâng cao đạo đức ở nước ta hiện nay". PV (2005). Toàn tập. Nxb Chính trị quốc gia. Tạp chí Nhà nước và Pháp luật. 20. tr. Hà Nội. (7). 16. Nxb Đà Nẵng. Tập 9. Tạp chí Dân chủ và pháp luật. vì nhân dân. Hà Nội. Tập 12. Nxb Chính trị quốc gia. "Con nhà giàu. 30. C. tr. Nxb Chính trị Quốc gia. Toàn tập. Mối quan hệ giữa pháp luật với đạo đức trong quản lý xã hội ở nước ta. Hoàng Thị Kim Quế (2002). (7). 22. Hoàng Phê (chủ biên) (1997). 17.Mác . Luật Dân sự (2005) Nxb Chính trị quốc gia. 31. do nhân dân.Ph.Ăngghen (1960). 29.. Hà Nội. Hồ Chí Minh (2002).Ph. Nxb Giáo dục. Hoàng Thị Kim Quế (1999).. đi ăn cướp!!”. Tư bản.Mác .Ăngghen (1993). Luật Hình sự (1999). 26. 21. Trần Hậu Thành (2005).Mác (1960). (12). Báo cáo tóm tắt đề tài nghiên cứu khoa học. Hà Nội.10 15. tr.17. quyển II. Nxb Chính trị quốc gia. Đại học Quốc gia Hà Nội. 24. Hà Nội. "Một số suy nghĩ về mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong hệ thống điều chỉnh xã hội". C. Hồ Chí Minh (1993). Hoàng Thị Kim Quế (2002). Hà Nội. 23. Tập 2. Toàn tập. Hà Nội. Tạp chí Triết học. . 19. Nxb Lý luận chính trị. 27. Hồ Chí Minh (2002). C. 28. Tập 23.

Khổng Tử (2002). Đạo đức học Phương Đông cổ đại. Vũ Tình (1998). 38. Theo những vấn đề nóng bỏng của các cấp lãnh đạo Trung Quốc sau Đại hội XVI ( Phần 1). Nxb Chính trị quốc gia. 39. Hà Nội.11 32. Nxb Chính trị quốc gia. 36. Hà Nội. Luận ngữ.pháp lý. Nxb Chính trị quốc gia. Ảnh hưởng của tư tưởng phong kiến đối với con người hiện nay. Gốc và nghĩa từ tiếng Việt thông dụng. chuẩn giá trị xã hội. Nxb Văn hóa thông tin. Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam . Hà Nội. 33. Hà Nội. 34. Nguyễn Bình Yên (2002). Hà Nội. Trường Đại học Luật Hà Nội (1997). Giáo trình lý luận Nhà nước. 41. Nxb Khoa học xã hội. 40. Một số vấn đề về lối sống. Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam. Hà Nội. Tập 1. Hà Nội. Viện Triết học (2003). đạo đức. Huỳnh Khắc Vinh (chủ biên) (2001). Vũ Xuân Thái (1998). Hà Nội. Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội. Mấy vấn đề đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay. Tài liệu tham khảo đặc biệt. Nxb Công an nhân dân. Nxb Công an nhân dân. Nxb Văn học. Thông tấn xã Việt Nam (2003). 35. . Hà Nội. Trường Đại học Luật Hà Nội (2005). 37. Trung tâm Khoa học và Xã hội nhân văn. Nguyễn Cửu Việt (1997).

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful