KẾT HỢP PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC TRONG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành

: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT

trọng nghĩa. đoàn kết. các triều đại phong kiến đã từng bước để ý đến việc xây dựng pháp luật nhằm thể chế hóa những chuẩn mực đạo đức làm công cụ để điều chỉnh QHXH mang tính công quyền. hiệu quả. nhân hòa. xã hội đặc thù của mình mà các giai cấp cầm quyền lựa chọn một phương thức quản lý nhà nước thích hợp. Cùng với nền văn hóa lúa nước: tương thân. chúng ta đặc biệt ghi nhận vai trò của triều Lê (Tiền Lê) với đại biểu Lê Thánh Tông (1442-1497) – Người đã kết hợp nhuần nhuyễn đạo đức với pháp luật trong thuật trị nước của mình. tùy thuộc vào điều kiện kinh tế.. văn hóa. thấm đẫm trong tư tưởng đối nhân xử thế của người Phương Đông nói chung và người Việt Nam nói riêng. sự tàn bạo và hà khắc của pháp luật đô hộ lại càng làm nhân dân có chung tâm lý xa luật. Trong các triều đại phong kiến Việt Nam. đạo đức đã len lỏi đến từng mối QHXH. Nho giáo nên phương thức cai trị xã hội bằng pháp luật và hoạt động xây dựng pháp luật còn bị xem nhẹ. đạo đức giữ vai trò to lớn trong điều chỉnh các QHXH. hàng loạt QHXH đã được điều chỉnh bằng hệ thống quy phạm đạo đức.. đó có thể là đức trị (quản lý xã hội bằng đạo đức). Khi các QHXH ngày càng phát triển đa dạng và phong phú thì bên cạnh việc sử dụng các chuẩn mực đạo đức để điều chỉnh xã hội. do chịu ảnh hưởng sâu sắc của các quan điểm Phật giáo. Chính vì vậy. Có thể nói. Dưới mỗi triều đại.2 MỞ ĐẦU 1. an dân từ ngàn xưa của các nhà nước. tương ái. Bước sang thời kỳ Pháp thuộc. sợ luật bởi sự bóc lột và . trong suốt chiều dài lịch sử hàng ngàn năm của các triều đại phong kiến. Ở Việt Nam. Tính cấp thiết của đề tài Dùng pháp luật hoặc đạo đức để cai trị đã trở thành thuật trị nước. khoan dung. là pháp trị (quản lý xã hội bằng pháp luật) hoặc kết hợp cả hai phương thức đó.

Đó là thứ pháp luật thống trị. bổ sung năm 2001 (sau đây gọi tắt là Hiến pháp 1992) khẳng định: "Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam là nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân. Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức"[9. mà bỏ qua vai trò hỗ trợ của các quy tắc xã hội khác như đạo đức. Xây dựng NNPQ là nhấn mạnh vai trò của pháp luật.. tr. Đạo đức công chức góp phần ngăn chặn sự thoái hóa của người thực thi quyền lực nhà nước.. giữ nước. cứu nước. khẳng định vai trò. đạo đức XHCN chính là cơ sở xây dựng nhà nước XHCN của nhân dân. do nhân dân. Tại Điều 2. Tư tưởng hiến trị. giá trị của pháp luật trong dựng nước và giữ nước. Song không nên đề cao một chiều đến mức tuyệt đối hóa vai trò của pháp luật. Đặc biệt. phong tục. coi pháp luật là yếu tố duy nhất để điều chỉnh các QHXH. xây dựng đất nước phồn thịnh bằng pháp luật gắn liền với công lao và sự nghiệp giải phóng dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hiến pháp 1992 sửa đổi.13].3 khai thác kiệt quệ sức người. do nhân dân. tập quán tốt đẹp và các quy tắc . Bước ngoặt có tính lịch sử của thuật dựng nước. cứu dân cũng đồng thời là quá trình nhận thức. bởi sự bất bình đẳng giữa địa vị của người mất nước và kẻ cướp nước. Quản lý nhà nước bằng pháp luật. Song. đi tìm con đường giải phóng dân tộc. sức của. Ở Người. vì nhân dân phù hợp với bản sắc văn hóa Việt Nam. Đạo đức công dân giúp cho mỗi người tự giác nhận thức. chính Người cũng là điển hình mẫu mực trong việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa pháp luật và đạo đức. vì nhân dân . nhưng phát huy tối đa vai trò của đạo đức trong xây dựng đời sống mới. xa rời những giá trị nhân văn bảo vệ quyền con người và tất yếu nó bị nhân dân phản đối. pháp trị kết hợp với đạo đức của Người là yếu tố quyết định sự ra đời và phát triển không ngừng của hệ thống pháp luật XHCN ở Việt Nam hiện nay. tôn trọng và thực hiện pháp luật.

4 tôn giáo tiến bộ. thiếu đạo đức. Chỉ thị 23-CT/TW ngày 27/3/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về "Đẩy mạnh nghiên cứu tuyên truyền. xây dựng bảo tồn những phong tục tập quán có ý nghĩa trong hình thành và phát triển nhân cách con người mới lại một lần nữa thể hiện sự nhìn nhận. khó có thể đạt tới chuẩn mực của "văn hóa pháp lý". .. đánh giá của nhà nước về vai trò của đạo đức trong đời sống xã hội. giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới" là một bằng chứng hết sức sâu sắc và rõ ràng trong việc Đảng và Nhà nước nhận định vai trò to lớn của sự kết hợp giữa pháp luật với đạo đức khi xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân. Những năm gần đây. Luật Dân sự (2005). trong pháp luật phải có đạo đức. Pháp lệnh cán bộ công chức (2003). Đạo đức và các quy tắc xã hội khác sẽ bổ sung và lấp vào các khoảng trống trong các QHXH mà pháp luật chưa vươn tới được.. Bên cạnh đó. Có thể thấy giữa pháp luật và đạo đức luôn có mối quan hệ chặt chẽ qua lại với nhau. sự thừa nhận và khuyến khích của nhà nước đối với xây dựng hương ước mới. hàng loạt các văn bản pháp luật của nhà nước đã thể hiện sự pháp luật hóa những giá trị đạo đức thành chuẩn mực pháp luật để điều chỉnh những quan hệ phát triển không ngừng của đời sống xã hội như Luật Hôn nhân và gia đình (2000). pháp luật xơ cứng và khó có thể thực hiện trong đời sống thực tế bằng sự tự giác. thiếu pháp luật đạo đức mất sự định hướng để phát triển các giá trị bên trong của mình. Bởi vì pháp luật chỉ tập trung đáp ứng được trong điều chỉnh những QHXH cơ bản và quan trọng liên quan tới lợi ích và vận mệnh của toàn bộ quốc gia. vì nhân dân trong giai đoạn hiện nay. Ở mối quan hệ này ta thấy. Trong đạo đức cũng phải có pháp luật. bằng niềm tin.. do nhân dân. mất đi sự bảo hộ cho các chuẩn mực đạo đức tồn tại và phát triển lâu bền. Luật Lao động (2002)..

số 6-2000. Xuất phát từ những lý do phân tích nêu trên. số 5-1998. tác giả đã mạnh dạn chọn đề tài: "Kết hợp pháp luật và đạo đức trong quản lý nhà nước ở Việt Nam hiện nay" để làm luận văn thạc sỹ chuyên ngành Luật học.Hoàng Xuân Châu. .46-49. việc xây dựng thành một hệ thống chuẩn mực các giá trị đạo đức mới-đạo đức cách mạng còn là công việc phức tạp và nhạy cảm trong đời sống chính trị hiện nay. 2002. nó đòi hỏi phải có sự nghiên cứu một cách lâu dài. Hầu hết các tác giả chủ yếu tập trung nghiên cứu sự giống và khác nhau giữa pháp luật và đạo đức. Ở góc độ này có thể kể ra một số công trình nghiên cứu khoa học sau đây. . sự tác động qua lại giữa chúng khi điều chỉnh các QHXH hoặc nghiên cứu mối quan hệ pháp luật và đạo đức trong quản lý xã hội nói chung. "Về quan hệ giữa đạo đức và pháp luật". Tạp chí Khoa học chính trị.5 Tuy nhiên. “Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN ở Việt Nam ” Luận văn Thạc sĩ Luật học Đại học Quốc gia Hà Nội. 2. Đề tài khoa học cấp bộ. 2002. Tạp chí Giáo dục lý luận. tr. tr.Trần Hậu Thành và Lê Thị Hoài Thanh. đem lại lợi ích thiết thực cho quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta hiện nay. "Mối quan hệ giữa đạo đức và pháp luật ". . Tình hình nghiên cứu đề tài Sự kết hợp giữa pháp luật và đạo đức trong QLNN là một vấn đề đang được nhiều nhà khoa học quan tâm. Hiệu quả của sự kết hợp pháp luật và đạo đức trên từng lĩnh vực của đời sống xã hội cũng là rất khác nhau. -Trần Hậu Thành.36-38. thống nhất cả về lý luận và thực tiễn để có thể đưa ra một cái nhìn tổng quát và hữu hiệu. .Hoàng Thị Kim Quế (chủ nhiệm) "Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong quản lý xã hội ở nước ta hiện nay ".

Thành Duy " Pháp luật và đạo đức trong triết lý phát triển ở Việt Nam". 1994. số 8-2002. tr. Luận văn thạc sĩ Luật học.Nguyễn Văn Năm.Triệu Vũ. "Mối quan hệ giữa pháp luật với đạo đức ở Việt Nam". tr. Ngoài ra có một số tác giả nghiên cứu về mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức nhưng giới hạn trong phạm vi tư tưởng Hồ Chí Minh như: . .64-70. số 3-1995.Thành Duy "Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức. Tạp chí Giáo dục lý luận. Tạp chí Quốc phòng toàn dân. tr. số 6-2000. số 11-1993.Công trình nghiên cứu của GS. Nxb Chính trị quốc gia. Hà Nội. "Tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ biện chứng giữa đức trị và pháp trị trong quản lý xã hội".6 . tác động của đạo đức trong việc xây dựng và thực hiện pháp luật giai đoạn hiện nay bao gồm: . "Tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp pháp luật và đạo đức trong quản lý xã hội".Vũ Khiêu và PGS. 2002. 2002. Học viện CTQG Hồ Chí Minh. Tạp chí Nhà nước và Pháp luật. .24-26. . . . "Đạo đức truyền thống của dân tộc là môi trường thuận lợi của việc thực hiện pháp luật ". Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp.17-21.Lương Hồng Quang. . đạo đức và lợi ích công dân ".Hoàng Thị Kim Quế. Đại học Quốc gia Hà Nội. . về những ảnh hưởng.Phan Văn Tỉnh.tr 4-6.Lê Thị Hoài Thanh "Quan điểm Hồ Chí Minh về quan hệ giữa đạo đức và pháp luật". Nhóm công trình nghiên cứu về vai trò. 2003.Nguyễn Quốc Việt. Luận văn thạc sĩ Luật học Đại học Luật Hà Nội. Đề tài nghiên cứu cấp khoa Luật. "Bảo lưu các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay ". Xã hội và pháp luật. "Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật và đạo đức".

làm rõ sự thiết yếu phải kết hợp pháp luật với đạo đức trong điều kiện chúng ta đang xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân.Để đạt được mục đích trên. Hai là. về đạo đức. kế thừa trong việc xây dựng và phát triển công trình khoa học của mình theo hướng kết hợp pháp luật với đạo đức với tư cách là một phương thức quản lý nhà nước ở Việt Nam hiện nay. phải đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của sự kết hợp khoa học .văn hóa đặc thù của Việt Nam. đồng thời đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của phương thức kết hợp giữa pháp luật với đạo đức.chính trị . 3.biện chứng này. về pháp luật. 4.Trên cơ sở lý luận về nhà nước và pháp luật. luận văn có nhiệm vụ: Một là. kiến giải vai trò của pháp luật. trên cơ sở nghiên cứu tổng quan về những vấn đề lý luận về QLNN. luận văn bước đầu nghiên cứu làm sáng tỏ sự cần thiết phải kết hợp pháp luật với đạo đức trong quản lý nhà nước ở Việt Nam hiện nay. . Mục đích và nhiệm vụ của luận văn . Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu .7 Những công trình khoa học kể trên là nguồn tư liệu. 5. Ba là. từ đó đưa ra phương thức kết hợp giữa pháp luật và đạo đức để tạo nên sức mạnh tổng hợp trong quản lý nhà nước. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Luận văn tập trung nghiên cứu. luận văn phân tích và lý giải vai trò to lớn của pháp luật và của đạo đức trong QLNN. là cơ sở lý luận cho tác giả nghiên cứu. của đạo đức trong xây dựng và quản lý xã hội. vì nhân dân trong điều kiện lịch sử kinh tế . đặc biệt là trong giai đoạn chúng ta đang xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam hiện nay. do nhân dân.

pháp luật và lý luận về QLNN. đường lối. .Đánh giá một cách hệ thống. phương pháp so sánh. phương pháp xã hội học. Các phương pháp được sử dụng trong luận văn là các phương pháp nghiên cứu truyền thống của khoa học xã hội: phương pháp kết hợp lý luận với thực tiễn. vì nhân dân hiện nay. phương pháp phân tích và tổng hợp. phương pháp hệ thống. vì nhân dân ở Việt Nam hiện nay. 5 tiết. về đạo đức. phương pháp tâm lý xã hội. do nhân dân. . Những điểm mới của luận văn . Kết cấu luận văn Ngoài phần mở đầu. tư tưởng Hồ Chí Minh..Lênin. kết luận và danh mục tài liệu tham khảo. . quan điểm của Đảng ta về lý luận nhà nước.Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý nhà nước.Lý giải sự cần thiết phải kết hợp giữa pháp luật với đạo đức trong QLNN đặc biệt là trong xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân. 7. về pháp luật. lịch sử cụ thể. 6. luận văn gồm 2 chương.8 Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác .Đề xuất những giải pháp nhằm đảm bảo kết hợp pháp luật với đạo đức trong xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân. . toàn diện thực trạng về sự kết hợp pháp luật với đạo đức trong QLNN ở Việt Nam hiện nay. do nhân dân..

Văn kiện hội nghị lần thứ 3. Hà Nội.Mỹ học & đời sống văn hóa nghệ thuật . Nxb Chính trị quốc gia. 12. Nxb Lao động. 2. Trần Anh Tuấn. Nguyễn Thị Kim Thảo (2002). 5. Từ điển thuật ngữ hành chính. Đạo đức học . Trần Trọng Kim (2001). Nho giáo. 11. Đảng Cộng sản Việt Nam (2001). Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay. Hoàng Xuân Châu (2002). 6. 9. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX. Mai Hữu Khuê. Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa. Nxb Chính trị quốc gia. Hà Nội. Hà Nội. Tập 3. 3. Đại học Quốc gia Hà Nội. Nxb Văn hóa. Hà Nội. Nhà nước và pháp luật. Tô Tử Hạ. Hà Nội. Hội Luật gia Việt Nam (2000). 14. Nxb Khoa học xã hội. Hà Nội. 4. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII. Hà Nội. Nxb Chính trị quốc gia. Hiến pháp Việt Nam (2002). Đảng Cộng sản Việt Nam (1996). Nxb Chính trị quốc gia. Hà Nội. Đại học Luật Hà Nội (2002). Luận văn thạc sĩ Luật học. Chuyên đề nghiên cứu Nghị quyết Đại hội X của Đảng. Đảng Cộng sản Việt Nam (1997). Nxb Chính trị quốc gia. Nxb Lao động xã hội. Nxb Chính trị quốc gia. 7. Hà Nội. Ban Tư tưởng văn hóa Trung ương (2006). Hà Nội. Giáo trình lý luận chung về Nhà nước Pháp luật. 10. 8. 13. Đạo đức trong nền công vụ. Hà Nội. Luật Hôn nhân và gia đình (2000). Nxb Công an nhân dân. Nxb Lao động. . Đỗ Huy (2002). Ban Chấp hành Trung ương Khóa VIII. Hà Nội. Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương (2003).9 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Bùi Văn Nhơn (2002).

Toàn tập. (327). "Con nhà giàu.Ph. Hà Nội. Luật Dân sự (2005) Nxb Chính trị quốc gia. PV (2005). 31..Mác (1960). Luật Hình sự (1999)..Ăngghen (1993). 23. Nghị định 17/2000/NĐ-CP về chính sách cứu trợ xã hội. Hà Nội. Quốc Triều hình luật (1995). Hoàng Thị Kim Quế (2002). 26. Đại học Quốc gia Hà Nội.Ăngghen (1960). tr. Tập 12. Trần Hậu Thành (2005). Từ điển tiếng Việt. Nhật ký trong tù. Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân. Tập 25. 16. tr. "Vấn đề kết hợp quản lý xã hội bằng pháp luật với giáo dục và nâng cao đạo đức ở nước ta hiện nay". Hoàng Phê (chủ biên) (1997). Toàn tập. 28.Ph. Nxb Lý luận chính trị.17. Tập 23. 21.Mác . Hồ Chí Minh (1993). Tạp chí Dân chủ và pháp luật. Tập 9. tr 13. Tạp chí Triết học. Hà Nội. (7). C. C. 27. Hà Nội. Hoàng Thị Kim Quế (2002). Toàn tập. (7). Nxb Chính trị quốc gia. Hà Nội. 17. 20.1. Tạp chí Nhà nước và Pháp luật. Hoàng Thị Kim Quế (1999).31. Hoàng Thị Kim Quế (2002). tr. Hà Nội. . 22. Tư bản. Hà Nội. Báo cáo tóm tắt đề tài nghiên cứu khoa học. Hà Nội. 29. (12). Báo người cao tuổi. Toàn tập. Hồ Chí Minh (2002). Nxb Chính trị Quốc gia. Mối quan hệ giữa pháp luật với đạo đức trong quản lý xã hội ở nước ta. 25. đi ăn cướp!!”. C. Nxb Chính trị quốc gia. 30.10 15. "Xu hướng vận động và phát triển của pháp luật và đạo đức ở Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử". 24. Nxb Sự thật. Nxb Sự thật.Mác . Hà Nội. quyển II. "Một số suy nghĩ về mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong hệ thống điều chỉnh xã hội". Nxb Chính trị quốc gia. 19. Hà Nội. 18. do nhân dân. Tập 2. Nxb Đà Nẵng. vì nhân dân. Nxb Chính trị quốc gia. Hồ Chí Minh (2002). Nxb Giáo dục.

Hà Nội. Trung tâm Khoa học và Xã hội nhân văn. Nxb Công an nhân dân. Nxb Chính trị quốc gia. Nguyễn Cửu Việt (1997). Thông tấn xã Việt Nam (2003). Ảnh hưởng của tư tưởng phong kiến đối với con người hiện nay. Nxb Văn học. Viện Triết học (2003). Huỳnh Khắc Vinh (chủ biên) (2001). Một số vấn đề về lối sống. Trường Đại học Luật Hà Nội (1997). Hà Nội. Hà Nội. đạo đức. Tập 1. . Hà Nội. 33. chuẩn giá trị xã hội. Gốc và nghĩa từ tiếng Việt thông dụng. 34. 41. Vũ Xuân Thái (1998). Tài liệu tham khảo đặc biệt. Khổng Tử (2002). Nxb Chính trị quốc gia. Luận ngữ. Mấy vấn đề đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay. Hà Nội. Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam. 36.pháp lý. Vũ Tình (1998). Trường Đại học Luật Hà Nội (2005). 35. Hà Nội. Nxb Văn hóa thông tin. Hà Nội. Nxb Công an nhân dân. Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội. Giáo trình lý luận Nhà nước. Hà Nội. 37. Hà Nội. 39. Nxb Chính trị quốc gia. Đạo đức học Phương Đông cổ đại. 40. Theo những vấn đề nóng bỏng của các cấp lãnh đạo Trung Quốc sau Đại hội XVI ( Phần 1). Nguyễn Bình Yên (2002).11 32. Nxb Khoa học xã hội. Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam . 38.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful