P. 1
Huong Dan Su Dung Cabri 3D Tieng Viet

Huong Dan Su Dung Cabri 3D Tieng Viet

|Views: 328|Likes:
Được xuất bản bởiNguyễn Hữu Quyết

More info:

Published by: Nguyễn Hữu Quyết on Dec 17, 2009
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/22/2011

pdf

text

original

Sections

CABRI® 3D

Sáng t o Công c Toán h c

SÁCH HƯ NG D N S

D NG

M C L C

- D N NH P
1.1 CÀI ð T KÍCH CHU T HO T PH N M M 1.2 S D NG SÁCH HƯ NG D N

T7 T8 T9

- CÁC NGUYÊN LÍ CƠ B N
2.1 T O TÀI LI U ð U TIÊN C A B N V I CABRI 3D v2 2.2 PHÉP D NG ð U TIÊN C A B N 2.3 T O TÀI LI U M I 2.4 KHÁI NI M CÁC M T PH NG 2.5 CH C NĂNG HÌNH C U KÍNH : THAY ð I GÓC NHÌN 2.6 CÁC ðI M TRONG KHÔNG GIAN

T 11 T 11 T 11 T 13 T 13 T 14 T 15

- CÁC CÔNG C C A CABRI 3D v2
3.1 THAO TÁC 3.2 ðI M 3.3 ðƯ NG 3.4 M T 3.5 CÁC PHÉP D NG TƯƠNG ð I 3.6 ðA GIÁC ð U 3.7 ðA DI N 3.8 ðA DI N ð U 3.9. ðO LƯ NG TÍNH TOÁN 3.10 CÁC PHÉP BI N HÌNH 3.11 CÁC CHÚ Ý QUAN TR NG LIÊN QUAN ð N ðI M VÀ CÔNG C ð NH NGHĨA L I 3.12 S D NG CÔNG C ð NH NGHĨA L I 3.13 CÁC CH C NĂNG ðI U KHI N B I BÀN PHÍM VÀ CÁC PHÍM T T 3.14 THAO TÁC D DÀNG CÁC ð I TƯ NG

T 18 T 18 T 19 T 20 T 23 T 26 T 28 T 29 T 32 T 33 T 35 T 36 T 38 T 38 T 40

Trang 7

- CÁC CH C NĂNG VÀ CÔNG C D NG HÌNH NÂNG CAO
4.1 CH C NĂNG CHE/HI N 4.2 HO T NÁO 4.3 S 4.5 S D NG NÂNG CAO CÔNG C D NG NÂNG CAO CÔNG C V T MÁY TÍNH 4.4 CH ð HI N L I CÁC BƯ C D NG HÌNH T 43 T 43 T 45 T 47 T 47 T 50

T 43

4.6 T O CÁC HÌNH TR I IN ðƯ C

- CÁC CH C NĂNG S

D NG B

SUNG

T 51 T 51 T 52 T 52

5.1 ð T TÊN CHO ð I TƯ NG VÀ T O NH N 5.2 CHÚ THÍCH VÀ VÙNG VĂN B N 5.3 QUAY T ð NG H A C A ð I TƯ NG C NH 5.4 THAY ð I CÁC THU C TÍNH ð 5.5 B NG CH N NG

T 53 T 54

- CÁC CH C NĂNG NÂNG CAO KHÁC
6.1 KHÁI NI M VÙNG LÀM VI C 6.2 T O VÙNG LÀM VI C M I 6.3 T O M T TRANG M I TRONG M T TÀI LI U 6.4 T O M T TÀI LI U M I V I L A CH N PH I C NH 6.5 THAY ð I PH I C NH VÀ KH 6. 6 B NG CH N HI N TH 6.7 TÍCH H P ð NG VÀ TĨNH M T TRANG CABRI 3D V2 TRONG CÁC CHƯƠNG TRÌNH NG D NG KHÁC GI Y ðƯ C CH N M C ð NH

T 57 T 57 T 57 T 58 T 59 T 59 T 60 T 60

©2006 CABRILOG SAS Sách hư ng d n Cabri 3D v2 : Tác gi : Sophie và Pierre René de Cotreva (Montréal, Québec, Canada) Phiên b n Anh ng : Simon Horn Ngày c p nh t : Tháng támt năm 2006 Phiên b n m i : www.cabri.com ð thông báo các góp ý, nh n xét cho chúng tôi : support@cabri.com T o ñ h a, ch nh trang và ki m tra : Cabrilog Ngư i d ch : Nguy n Chí Thành

Trang 8

Trang 9

CHƯƠNG

1

D N NH P

Xin chào b n ñ n v i th gi i tương tác c a Hình h c không gian và Toán h c c a Cabri 3D v2 ! Công ngh Cabri ñư c kh i ñ u trong các phòng nghiên c u t i CNRS (Trung tâm Nghiên c u Khoa h c Qu c gia) và t i trư ng ð i h c Joseph Fourier, thành ph Grenoble, c ng hòa Pháp. Năm 1985, Jean-Marie LABORDE, ngư i cha tinh th n c a Cabri, b t ñ u d án này v i m c ñích tr giúp vi c d y và h c môn hình h c ph ng. T ñó vi c d ng các hình hình h c trên máy tính ñi n t m ra các tri n v ng m i so v i các phép d ng hình truy n th ng s d ng gi y, bút, thư c k và compa. Hi n nay trên th gi i có hơn 100 tri u ngư i s d ng Cabri Géomètre II và Cabri 3D cài ñ t trên máy tính ñi n t và trên các máy tính b túi ñ h a Texas Instruments. Và gi ñây, Cabri 3D v2 ti p t c các tri t lý Cabri vào th gi i c a không gian ba chi u 3D ! V i Cabri 3D v2 b n có th h c m t cách nhanh chóng cách d ng hình, hi n th và thao tác trong không gian ba chi u cho m i lo i ñ i tư ng : ñư ng th ng, m t ph ng, hình nón, hình c u, ña di n…B n có th t o các phép d ng hình ñ ng t ñơn gi n ñ n ph c t p. B n có th ño lư ng các ñ i tư ng, tích h p các d li u s và th m chí có th hi n th l i quy trình d ng hình c a b n. V i Cabri 3D v2, b n s khám phá m t công c tuy t v i cho vi c nghiên c u và gi i các bài toán Hình h c nói riêng và Toán h c nói chung. M i thành viên c a CABRILOG chúc b n có nhi u th i gian lý thú và say mê trong công vi c d ng hình, khám phá và phát hi n nh ph n m m Cabri 3D v2. Ghi chú : Trang thông tin Internet www.cabri.com s cung c p cho b n các c p nh t m i nh t cũng như các thông tin liên quan ñ n các s n ph m c a

Trang 10

chúng tôi. Trang thông tin này cũng có các ñư ng d n t i nhi u các trang thông tin khác cũng như t i nhi u sách tham kh o v hình h c và v Cabri. 1.1 CÀI ð T VÀ KÍCH CHU T HO T CHƯƠNG TRINH 1.1.1 Yêu c u kĩ thu t • Máy tính PC : • H ñi u hành : Windows 98 IE5, Me, NT4, 2000, XP • C u hình t i thi u : CPU t c ñ 800 MHz ho c cao hơn, ít nh t 256 Mo RAM, v i th ñ h a tương thích Open GL v i ít nh t 64 Mo RAM • Máy Macintosh : Mac OS X, phiên b n 10.3 ho c m i hơn 1.1.2 Cài ñ t • Dùng ñĩa CD trong h p : • Máy tính PC : Cho ñĩa CD vào ñĩa và làm theo ch d n. N u ch ñ kh i ñ ng t ñ ng không ñư c Kích ho t, hãy th c hi n cài ñ t th công chương trình setup.ex t ñĩa CD. • Máy tính Mac OS : Chép bi u tư ng Cabri 3D v2 vào trong thư m c ng d ng (Applications). Khi ch y chương trình l n ñ u tiên, b n ph i ñăng ký các thông tin c a b n và ñăng nh p khóa s n ph m (khóa này ñư c dán bên trong h p ñĩa CD). Dùng phiên b n ñư c t i xu ng t trên m ng Internet

Ph n m m này s ch y theo ch ñ ñánh giá v i t t c các ch c năng c a nó trong vòng m t tháng, sau ñó theo ch ñ trình di n cho 15 phút m t và các l nh lưu, chép và xu t các hình không ñư c kích ho t. ð có ñư c quy n s d ng thư ng xuyên, b n c n mua gi y phép s d ng trên trang thông tin www.cabri.com hay t i ñ i lý c a b n. Khi ñó b n s nh n ñư c m t thư ñi n t trong ñó có t p “licence.cg3”. B n s ph i m t p này cùng v i ph n m m ñ kích ho t nó.

Trang 11

1.1.3 L a ch n ngôn ng • Máy tính PC Trong quá trình cài ñ t Cabri 3D v2 cho phép b n s d ng m t ngôn ng trong s các ngôn ng c a ph n m m. Khi chương trình ñã ñư c cài ñ t, ñ thay ñ i ngôn ng s d ng (ho c ñ ch n các ngôn ng khác), hãy ch n So n th o – Ưu tiên - T ng quan, r i sau ñó ch n Ngôn ng trong b ng ch n cu n xu ng. • Máy tính Mac OS Cabri 3D v2 s d ng ngay ngôn ng c a h ñi u hành. Khi chương trình ñã ñư c cài ñ t, ñ thay ñ i ngôn ng s d ng (ho c ñ ch n các ngôn ng khác), hãy ch n Apple - H th ng Ưu tiên r i kích chu t trên Qu c t . 1.1.4. C p nh t ð ki m tra xem phiên b n b n ñang s d ng có là phiên b n m i nh t c a Cabri 3D v2 không, hãy thư ng xuyên dung công c C p nh t… trong b ng ch n Tr giúp c a Cabri. Sau ñó hãy làm theo các hư ng d n ñ có ñư c các c p nh t c n thi t. 1.2 S D NG SÁCH HƯ NG D N

Cabri 3D v2 là ph n m m tr c quan và d s d ng. Tuy nhiên b n có th h c s d ng ph n m m nhanh và d dàng hơn n u b n dành th i gian ñ ñ c kĩ hai chương t i ñây. Chương [2] CÁC NGUYÊN LÍ CƠ B N nh m m c ñích tr giúp hư ng d n s d ng ban ñ u Cabri 3D v2 mà không ph i ch là li t kê các ch c năng s d ng và các l nh tương ng. Do v y, hãy th t t c các thao tác ñư c ñ ngh trong trình t c a nó ñ giúp b n nhanh chóng hi u ñư c ph n m m ho t ñ ng như th nào qua các phép d ng hình ñ u tiên c a b n. Chương [3] CÁC CÔNG C C A CABRI 3D cũng ñư c thi t k theo nguyên t c « t ng bư c m t » ñ giúp b n h c cách s d ng Cabri 3D m t cách d dàng và nhanh nh t trong kh năng c a b n. Trong các chương còn l i c a sách hư ng d n, b n s tìm th y s ñ c t nhi u ch c năng thông thư ng cũng như nâng cao c a Cabri 3D v2.
Trang 12

CHƯƠNG

2

CÁC NGUYÊN LÍ CƠ B N

2.1 T O TÀI LI U ð U TIÊN V I CABRI 3D v2 Kích chu t ñúp chu t vào bi u tư ng c a Cabri 3D v2. Ph n m m s t o t ñ ng cho b n m t tài li u có m t trang. Trong trang này b n s có m t vùng làm vi c, có nghĩa là m t b m t tr ng v i m t m t ph ng cơ s màu xám n m gi a. 2.2 PHÉP D NG HÌNH 3D ð U TIÊN C A B N Chúng ta s d ng ngay l p t c hai ñ i tư ng trong không gian ba chi u. ði u ñó s giúp chúng ta ch y u trong vi c minh h a m t s ch c năng c a ph n m m. D ng m t hình c u phía trên c a s c a tài li u Cabri 3D v2, b n th y hi n th thanh công c g m các b ng ch n (h p công c ) trong ñó có các nút khác nhau. Kích chu t và gi con tr trên phím M t (b ng ch n th tư t bên trái) và ch n Hình c u.

Mũi tên c a con tr bây gi s chuy n thành hình bút chì.

Trang 11

Kích chu t l n th nh t vào v trí n m cách kho ng 1cm ñi m n m trên m t ph ng cơ s , màu xám. Ti p theo kích chu t vào v trí cách kho ng 2cm nh t. B n ñã d ng xong hình c u !

bên trái c a tâm

bên trái c a ñi m th

ð s a hình c u, ch n công c Thao tác (b ng ch n th nh t trên thanh công c ) và ch n Ch n. ð thay ñ i kích thư c c a hình c u, kích chu t vào ñi m th nh t ho c ñi m th hai mà b n ñã d ng và rê chu t. ð d ch chuy n hình c u, hãy ch n nó và dùng con tr ñ d ch chuy n nó t i m t v trí m i. D ng m t ña di n Kích chu t và gi con tr trên phím ða di n (b ng ch n th 8 trên thanh công c ) và l a ch n H p XYZ.

Bây gi , trong m t ph ng cơ s màu xám kích chu t vào bên ph i c a hình c u.

Trang 12

Ti p theo d ch chuy n con tr kho ng 2cm sang bên ph i và kho ng 1cm lên phía trên. Gi phím Shift (phím vi t ch in hoa) c a bàn phím và d ch chuy n con tr lên phía trên kho ng 5cm. Kích chu t m t l n n a. B n ñã d ng xong m t h p XYZ. ð s a ñ i h p XYZ, ch n công c Thao tác và làm theo các hư ng d n như là ñ i v i hình c u (xem ph n trư c). 2.3 T O M T TÀI LI U M I ð b t ñ u m t t p h p các phép d ng m i, b n ph i t o m t tài li u m i. ð làm ñi u ñó hãy kích chu t vào T p - T p m i. B n s thu ñư c m t trang trong ñó vùng làm vi c ñư c hi n th v i ph i c nh t nhiên theo m c ñ nh. ð b sung các trang (hay các vùng làm vi c) trong m t tài li u ho c có th l a ch n ñư c các phép ph i c nh ña d ng hơn, hãy xem chương [6] CÁC CH C NĂNG S D NG NÂNG CAO. 2.4 KHÁI NI M CÁC M T PH NG ð làm ch ñư c s v n hành c a Cabri 3D v2, ñi u quan tr ng là hi u ñư c khái ni m các m t ph ng. Trong giai ño n ñ u, b n c n n m ñư c là m i ñ i tư ng mà b n d ng trong Cabri 3D v2 ñ u g n v i m t m t ph ng mà chúng ta g i là m t ph ng cơ s . Bây gi b n hãy m m t tài li u m i. Chúng ta s g i ph n b m t màu xám n m gi a là Ph n nhìn th y (PN) c a m t ph ng cơ s . T bây gi t t c các phép d ng mà b n s ti n hành trong hay ngoài PN s c n ñư c ñ t trên m t ph ng cơ s này*. * Sau này chúng ta s
th y r ng ta có th b sung các m t ph ng khác nhau.

ð minh h a cho ñi u này, chúng ta s b t ñ u d ng m t h p XYZ trên PN. Ti p ñó d ng hai h p m i bên ngoài PN, ph n phía trên c a vùng làm vi c. Sau khi k t thúc cách d ng cho m i h p hãy ñ t con tr phía bên trên vùng PN.

Trang 13

Bây gi ta s d ng m t h p trong ph n phía dư i c a vùng làm vi c.

Như b n có th th y, các h p phía trên màu nh t hơn và các h p phía dư i màu s m hơn, ñi u này góp ph n t o ra hi u ng tr c giác cho phép ph i c nh. T t c các h p ñư c ñ t trên cùng m t ph ng : ho c trên PN tương ng, ho c trên ph n m r ng không ñư c hi n th c a PN này. Chúng ta s g i ph n m r ng này là ph n không nhìn th y ñư c (PKN). 2.5 CH C NĂNG HÌNH C U KÍNH : THAY ð I CÁC GÓC NHÌN Ch c năng này cho phép b n có th hi n th ñư c các hình ñã d ng dư i các góc ñ khác nhau gi ng như là chúng n m trong m t hình c u kính mà ta có th xoay theo m i hư ng. ð th c hi n ñi u ñó, hãy ñ t con tr t i m t v trí b t kì trong vùng làm vi c, n phím ph i và rê chu t t trên xu ng dư i. Khi thay ñ i các góc nhìn theo cách này, ta s th y r t rõ r ng t t c các h p ñ u g n v i m t m t ph ng, dù bên phía này hay phía kia c a m t ph ng này. B n cũng có th th ch c năng này theo cách t ph i sang trái ñ hi n th các phép d ng c a b n dư i các góc khác nhau n a. (ð i v i các máy Mac OS mà chu t ch có m t phím, ñ u tiên b n hãy nh n phím Command ho c phím Ctrl c a bàn phím, sau ñó kích và rê chu t). Chúng tôi khuyên b n hãy thư ng xuyên thao tác ch c năng Hình c u kính.
Trang 14

ði u ñó s cho phép b n m i lúc có th hi n th công vi c c a b n dư i m i góc ñ và do ñó có th khai thác ñư c t t c các kh năng c a ph n m m. ð i v i các phép d ng hình ph c t p, nó s cho phép b n có th b sung các ñ i tư ng m i m t cách d dàng.

2.6 CÁC ðI M TRONG KHÔNG GIAN Các ñi m ñư c d ng không trùng v i các ñi m trên các ñ i tư ng cho trư c ho c trên m t ph ng ñư c g i là các ñi m trong không gian. Như chúng ta ñã th y m c [2.4], các ñi m trong không gian như v y ñư c d ng theo m c ñ nh trong các ph n m r ng c a PN c a m t ph ng cơ s . Tuy nhiên, các ñi m ñư c d ng ban ñ u trong không gian có ñ c tính là có th d ch chuy n theo chi u th ng ñ ng trong không gian. ð minh h a ñ c tính này, chúng ta hãy d ng hai ñư ng th ng. Trư c tiên b n hãy m m t t p m i. Ta hãy kích chu t và gi chu t b ng ch n ðư ng (nút th ba) và ch n ðư ng th ng. B ng cách d ng hai ñi m trên PN c a m t ph ng cơ s , như trên hình minh h a. Sau ñó d ng ñư ng th ng th hai nhưng b ng cách ñi m th hai trong không gian ph n PKN c a m t ph ng cơ s như trong hình minh h a.

Trang 15

Bây gi nh công c Thao tác, ch n ñi m mà b n ñã d ng trong không gian, kích gi phím Shift c a bàn phím và d ch chuy n ñi m này lên phía bên trên. Như b n s th y, ñi m này, cũng như là ñư ng th ng, s d ch chuy n lên phía trên. Bây gi cũng th như v y v i các ñi m ñư c d ng trên PN. B n s th y là không th d ch chuy n chúng theo chi u th ng ñ ng.

Trang 16

Trang 17

CHƯƠNG

3

CÁC CÔNG C C A CABRI 3D v2
Dư i ñây là m t mô t ng n g n các công c d ng hình mà Cabri 3D v2 có th mang ñ n cho b n. Cũng như chương [2], chương này ñư c thi t k mang tính ch t tu n t , có nghĩa là m i ví d s ñư c d a trên c các ch c năng ñã ñư c nêu ra các ví d trư c ñó. Do v y chúng tôi khuyên b n nên th t t c các công c s ñư c ñưa ra trong nh ng trang t i theo trình t ñư c ñ ngh . Vi c h c s d ng ph n m m c a b n s ñư c nâng cao m t cách nhanh chóng. Sau ñây là các t ng và ch vi t t t ñư c dùng trong các b ng

M t ph ng cơ s : M t ph ng ñư c t o ra m t cách m c ñ nh m i khi kh i ñ ng ph n m m hay m i khi m m t tài li u m i. PN - Ph n nhìn th y (c a m t m t ph ng) : ph n ñư c tô màu c a m t m t ph ng. PKN - Ph n không nhìn th y (c a m t ph ng) : ph n m r ng c a ph n nhìn th y ñư c c a m t ph ng. Ch c năng tr giúp : Cabri 3D v2 cho b n ch c năng tr giúp tương tác cho các công c . ð Kích ho t chúng, hãy ch n Tr giúp - Tr giúp công c . ________________________________________________________________________ 3.1 THAO TÁC Ch n Cho phép ch n các ñ i tư ng. Cho phép d ch chuy n các ñi m hay các ñ i tư ng (và do ñó, d ch chuy n các ñ i tư ng ph thu c vào các ñ i tư ng này).

__________________________________________________________________
Trang 18

ð nh nghĩa l i Ch c năng này cho phép ñ nh nghĩa l i cách d ch chuy n c a các ñ i tư ng. S v n hành c a nó ñư c mô t trong các m c [3.11] và [3.12]. ___________________________________________________________________ 3.2 ðI M ði m (trên m t m t ph ng, trong không gian, ho c trên m t ñ i tư ng) B ng ch n này cho phép d ng ñi m theo nhi u cách khác nhau. Các ñi m này sau ñó s ñư c dùng làm cơ s ñ d ng các ñ i tư ng khác nhau (ño n th ng, m t ph ng, ña di n, v.v.). - D ng các ñi m trên PN c a các m t ph ng. - D ng các ñi m trong không gian. Theo m c ñ nh, các ñi m này n m trên ph n PKN c a m t ph ng cơ s . - D ng các ñi m t i b t kì v trí nào trên các ñ i tư ng (tr ph n trong c a ña di n lõm). __________________________________________________________________ ði m trong không gian (phía bên trên ho c bên dư i m t ph ng cơ s ) - Cho phép d ng các ñi m n m bên trên ho c bên dư i m t ph ng cơ s : + rê chu t và nh n phím Shift c a bàn phím + d ch chuy n theo chi u th ng ñ ng lên trên ho c xu ng dư i ñ n ñ cao mong mu n + kích chu t ñ h p th c hóa vi c d ng. ð d ch chuy n theo chi u th ng ñ ng m t ñi m ñư c ñã d ng b ng Shift, s d ng công c Thao tác, kích chu t l i vào phím Shift, và d ch chuy n ñi m.

__________________________________________________________________

Trang 19

ði m giao Cho phép d ng m t hay nhi u ñi m giao c a hai ñ i tư ng (2 ñư ng th ng, m t ñư ng th ng, m t hình c u, v.v.). __________________________________________________________________ 3.3 ðƯ NG ðư ng th ng - Cho phép d ng m t ñư ng th ng ñi qua hai ñi m. - Cho phép d ng ñư ng th ng giao tuy n c a hai m t ph ng : + d ch chuy n con tr g n v i giao c a hai m t ph ng ñ làm xu t hi n ñư ng th ng + kích chu t ñ h p th c hóa vi c d ng. _________________________________________________________________ Tia Cho phép d ng tia ñi qua hai ñi m. ði m th nh t là g c c a tia. _________________________________________________________________ ðo n th ng Cho phép d ng m t ñư ng th ng xác ñ nh b i hai ñi m. _________________________________________________________________ Vectơ Cho phép d ng m t vectơ xác ñ nh b i hai ñi m. ði m th nh t là ñi m g c c a vectơ. __________________________________________________________________ ðư ng tròn Cho phép d ng các ñư ng tròn theo nhi u cách khác nhau : - ðư ng tròn xác ñ nh b i hai ñi m (tâm và bán kính) trên m t ph ng cơ s : + kích chu t trên PN ñ ch n m t ph ng + d ng ñư ng tròn trên PN ho c PNV.

Trang 20

- ðư ng tròn xác ñ nh b i hai ñi m (tâm và bán kính) trên m t m t ph ng khác : + kích chu t trên PN ñ ch n m t ph ng + d ng tâm c a ñư ng tròn trên PN này + d ng trên PN (ho c trên m t ñ i tư ng ñã d ng trên PKN c a m t ph ng này) m t ñi m ñ xác ñ nh bán kính c a ñư ng tròn.
Chú ý : m t khi ñã ñư c d ng, b n có th dùng công c Thao tác ñ d ch chuy n ñư ng tròn vào PKN.

- ðư ng tròn xác ñ nh b i ba ñi m ñã ñư c d ng : + d ng ñư ng tròn ñi qua ba ñi m này. - ðư ng tròn xác ñ nh b i ba ñi m trong ñó có nh ng ñi m chưa ñư c d ng : + d ng ñư ng tròn b ng cách ch n các ñi m ñã ñư c d ng và d ng các ñi m khác b ng cách kích chu t trên các ñ i tư ng ñư c ch n.
Chú ý : b n không th d ng ñi m ñ u tiên trên PN c a m t m t ph ng (khi ñó hãy ch n m t ñi m ñã ñư c d ng).

- ðư ng tròn có tr c là m t ñư ng th ng : + ch n m t ñư ng th ng (ho c m t ph n c a ñư ng th ng*) + ch n (ho c d ng) m t ñi m. - ðư ng tròn compa (trong ñó bán kính ñư c xác ñ nh b i ñ dài c a m t vectơ ho c c a m t ño n th ng) : + d ng m t vectơ ho c m t ño n th ng (ho c s d ng m t vectơ ho c m t ño n th ng ñã ñư c d ng) + nh công c ðư ng tròn, ch n m t m t ph ng + d ng (ho c ch n) tâm c a ñư ng tròn +h n vectơ ho c ño n th ng xác ñ nh bán kính c a ñư ng tròn.
Chú ý : vectơ ho c ño n th ng có th n m t i m t v trí b t kì.

- ðư ng tròn có bán kính ñư c xác ñ nh b i m t s ño + xác ñ nh m t s ño b ng công c ð ño (xem ph n [3.9]) + s d ng công c ðư ng tròn, ch n m t m t ph ng + d ng (ho c ch n) m t ñi m làm tâm c a ñư ng tròn

Trang 21

+ ch n s ño ñ xác ñ nh bán kính - Cho phép d ng ñư ng tròn giao tuy n c a hình c u hình c u ho c hình c u - m t ph ng : + d ch chuy n con tr ñ n g n v i giao c a các ñ i tư ng ñ làm xu t hi n ñư ng tròn + kích chu t ñ h p th c hóa vi c d ng.

* tia, ño n th ng, vectơ, c nh c a ña di n __________________________________________________________________

Cung Cho phép d ng m t cung c a ñư ng tròn, cung ñư c xác ñ nh b i ba ñi m Cônic - Cho phép d ng m t ñư ng cônic ñi qua 5 ñi m ñ ng ph ng : + trong m t ph ng cơ s , các ñi m có th trên PN ho c trên PKN + trong các m t ph ng khác, các ñi m này ph i n m trên PN (ho c trên các ñ i tư ng ñã ñư c d ng trên PKN c a m t ph ng này). + m t ñư ng cônic cũng có th ñư c d ng b ng cách ch n năm ñi m ñ ng ph ng b t kì. - Cho phép d ng m t ñư ng cônic ti p xúc v i 5 ñư ng th ng ñ ng ph ng : + ch n 5 ñư ng th ng cùng n m trong m t m t ph ng. - Cho phép d ng m t ñư ng cônic là giao tuy n c a m t m t ph ng v i m t hình nón, m t hình c u ho c m t hình tr :

Trang 22

+ d ch chuy n con tr ñ n g n v i giao c a các ñ i tư ng ñ làm xu t hi n ñư ng cônic + kích chu t ñ h p th c hóa vi c d ng. ___________________________________________________________________ ðư ng giao tuy n - Cho phép d ng ñư ng giao tuy n c a hai m t ph ng. - Cho phép d ng ñư ng cônic giao c a m t m t ph ng v i m t hình nón, m t hình c u ho c m t hình tr . - Cho phép d ng ñư ng tròn là giao c a hai hình c u. ___________________________________________________________________ 3.4 M T M t ph ng Cho phép d ng các m t ph ng m i theo nhi u cách khác nhau. ð s d ng công c này, c n ph i s d ng ít nh t m t ñi m n m phía trên ho c phía dư i c a m t ph ng cơ s (ñi m này có th n m trên m t ñ i tư ng ñang t n t i, ho c ñư c d ng v i phím Shift). - M t ph ng ñi qua ba ñi m. - M t ph ng ñi qua hai ñư ng th ng (ho c m t ph n ñư ng th ng*) ñ ng ph ng. - M t ph ng ñi qua m t ñư ng th ng (ho c m t ph n ñư ng th ng*) và m t ñi m. - M t ph ng xác ñ nh b i m t tam giác ho c m t ña giác ñã ñư c d ng : + d ch chuy n con tr ñ n g n tam giác ho c ña giác ñ làm xu t hi n m t ph ng + kích chu t ñ h p th c hóa vi c d ng.
*tia, ño n th ng, vectơ, c nh ña di n

_____________________________________________________________________
Trang 23

N a m t ph ng Cho phép d ng n a m t ph ng gi i h n b i m t ñư ng th ng (ho c m t ph n c a ñư ng*) và ñi qua m t ñi m.
*tia, ño n th ng, vectơ, c nh c a ña giác, c nh c a ña di n

_____________________________________________________________________ Mi n Cho phép d ng m t mi n xác ñ nh b i m t ñi m g c và hai ñi m khác. _____________________________________________________________________ Tam giác - Trên m t ph ng cơ s : d ng (ho c ch n) các ñi m trên PN ho c PKN. - Trên m t m t ph ng khác : + d ng (ho c ch n) các ñi m trên PN (ho c trên m t ñ i tư ng khác ñã ñư c d ng trên PKN c a m t ph ng này) + m t khi tam giác ñã ñư c d ng, ta có th d ch chuy n nó trong PKN. - Ta cũng có th d ng m t tam giác b ng cách d ng (ho c ch n) ba ñi m b t kì. ___________________________________________________________________ ða giác Cho phép d ng m t ña giác xác ñ nh b i ít nh t ba ñi m. ð k t thúc cách d ng, kích chu t l n th hai trên ñi m cu i cùng ñư c d ng (ho c trên m t ñi m khác ñã d ng) ho c b m phím Enter (Retour trên máy tính Mac OS). - Trên m t ph ng cơ s : d ng (ho c ch n) các ñi m trên PN ho c PKN. - Trên m t ph ng khác : + d ng (ho c ch n) các ñi m trên PN (ho c trên m t ñ i tư ng khác ñã ñư c d ng trong PKN c a m t ph ng này) + m t khi ña giác ñã ñư c d ng, ta có th d ch chuy n
Trang 24

nó trong PKN. - Ta cũng có th d ng m t ña giác b ng cách d ng (ho c ch n) b t kì m t s ñi m ñ ng ph ng. _____________________________________________________________________ Hình tr - Cho phép d ng m t hình tr xung quanh m t ñư ng th ng ho c m t tia và ñi qua m t ñi m. ðư ng th ng s tr thành tr c c a hình tr . - Cho phép d ng m t hình tr xung quanh m t ph n c a ñư ng th ng (ño n th ng, vectơ ho c c nh c a ña giác ho c ña di n) và ñi qua m t ñi m. ðư ng th ng s tr thành tr c c a hình tr . Trong các trư ng h p như v y, chi u cao c a hình tr ñư c xác ñ nh b i ñ dài c a ph n ñư ng th ng nói trên. _____________________________________________________________________ Hình nón Cho phép d ng môth hình nón xác ñ nh b i m t ñi m (ñ nh) và : + m t ñư ng tròn + m t ñư ng cônic (ñư c d ng v i công c Cônic). _____________________________________________________________________ Hình c u - Cho phép d ng m t hình c u bi t tâm và m t ñi m khác, ñi m này cho phép xác ñ nh bán kính c a nó. - Cho phép d ng m t hình c u có bán kính xác ñ nh b i ñ dài c a m t vectơ ho c c a m t ño n th ng : + dưng m t vectơ ho c m t ño n th ng (ho c s d ng m t vectơ, m t ño n th ng ñã có) + d ng (ho c ch n) tâm c a hình c u + ch n vectơ ho c ño n th ng cho phép xác ñ nh bán kính. Cho phép d ng m t hình c u có bán kính xác ñ nh b i m t s ño :

Trang 25

+ xác ñ nh m t s ño b ng công c ð ño (xem ph n [3.9]) + d ng (ho c ch n) m t ñi m làm tâm c a hình c u + ch n s ño ñ xác ñ nh bán kính c a hình c u ___________________________________________________________________ 3.5 CÁC PHÉP D NG HÌNH TƯƠNG ð I Vuông góc (ñư ng th ng ho c m t ph ng vuông góc) - Cho phép d ng m t ñư ng th ng vuông góc v i m t m t ph ng** - Cho phép d ng m t m t ph ng vuông góc v i m t ñư ng th ng (ho c m t ph n c a m t ñư ng th ng*). - Cho phép d ng m t ñư ng th ng vuông góc v i m t ñư ng th ng khác (ho c m t ph n c a ñư ng th ng*). ð s d ng ch c năng này, c n ph i nh n gi phím Ctrl (Option/Alt trên máy tính Mac OS) : - ð d ng ñư ng th ng vuông góc trong cùng m t m t ph ng, b n c n ph i ch n m t ph ng sau ñó d ng ñi m mà ñư ng th ng vuông góc s ñi qua.
* tia, ño n th ng, vectơ, c nh c a ña giác, ña di n ** n a m t ph ng, mi n, ña giác, m t c a ña di n

___________________________________________________________________ Song song (ñư ng th ng ho c m t ph ng song song) - Cho phép d ng m t ñư ng th ng song song v i m t ñư ng th ng (ho c m t ph n c a ñư ng th ng*). - Cho phép d ng m t m t ph ng song song v i m t m t ph ng** và ñi qua m t ñi m. ð d ng m t m t ph ng song song và không trùng v i m t ph ng tham chi u ñư c ch n, c n ph i s d ng m t ñi m không n m trên m t ph ng tham chi u.
*tia, ño n th ng, vectơ, c nh c a ña di n ** n a m t ph ng, mi n, ña giác, m t ña di n

______________________________________________________________________

Trang 26

M t ph ng trung tr c - Cho phép d ng m t ph ng trung tr c c a hai ñi m ñã cho. - Cho phép d ng m t ph ng trung tr c c a m t ph n c a ñư ng th ng (ño n th ng, vectơ, c nh c a ña giác, c nh c a ña di n).
Chú ý : M t ph ng ñư c d ng s vuông góc v i ph n ñư ng th ng ñư c ch n ho c v i ñư ng th ng xác ñ nh b i hai ñi m ñư c ch n.

_____________________________________________________________________ Trung ñi m - Cho phép d ng trung ñi m c a hai ñi m. - Cho phép d ng trung ñi m c a m t ph n c a ñư ng th ng (ño n th ng, vectơ, c nh c a ña giác, c nh c a ña di n). _____________________________________________________________________ Vectơ t ng Cho phép d ng vectơ t ng c a hai vectơ t m t ñi m ñã ch n làm ñi m g c c a vectơ t ng. _____________________________________________________________________ Chuy n s ño B n có th chuy n m t s ño ñã ñư c t o ra b i các công c ño lư ng (xem m c [3.9]) lên m t s ñ i tư ng. Khi chuy n s ño m t ñi m m i s ñư c t o ra trên ñ i tư ng nh m t i.
Chú ý : t t c các s ño (bao g m di n tích, th tích và s ño góc) cũng như các k t qu thu ñư c t máy tính ñư c xét theo ñơn v cm.

- Chuy n s ño lên m t tia và m t vectơ : + ch n m t s ño ñ chuy n + ch n tia ho c vetơ ñích + ñi m g c c a tia hay c a vectơ s là ñi m g c cho vi c chuy n s ño này. - Chuy n s ño lên ñư ng th ng ho c ñư ng tròn : + ch n m t s ño ñ chuy n
Trang 27

+ ch n ñư ng th ng ho c ñư ng tròn ñích + ch n (ho c d ng) ñi m g c cho vi c chuy n s ño này.
Chú ý : ñ thay ñ i hư ng c a vi c chuy n s ño, nh n gi phím Ctrl (Option/Alt cho máy tính Mac OS).

V t (qu ñ o c a m t ñ i tư ng) Cho phép hi n th qu ñ o t o ra khi d ch chuy n m t ñ i tư ng. Các ñ i tư ng có th t o v t : + ñi m + ñư ng th ng + ño n th ng + vectơ + ñư ng tròn. - ð hi n th v t c a m t trong các ñ i tư ng trên : + ch n công c v t cho ñ i tư ng + kích chu t vào ñ i tư ng này (ho c m t ñ i tư ng nào ñó ñi u khi n ñ i tư ng c n t o v t) và rê chu t. - ð xóa v t và b kích ho t ch c năng t o v t : + ch n v t b ng cách s d ng b ng ch n Thao tác + ch n Xóa trong b ng ch n So n th o - ð thay ñ i ñ dài c a v t : + ch n v t b ng cách s d ng b ng ch n Thao tác + kích ph i chu t và ch n ð dài v t. - ð nghiên c u các ch c năng c a công c V t (ñ c bi t khi t o ho t náo), xem m c [4.3]. CÁC PHÉP BI N HÌNH B ng các công c Bi n hình ñư c gi i thi u

m c [3.10].

Trang 28

_____________________________________________________________________ 3.6 ðA GIÁC ð U - Cho phép d ng các ña giác ñ u trong m t m t ph ng cho trư c : + ch n m t m t ph ng + d ng ña giác b ng cách ch n tâm và m t ñi m khác + Khi d ng hình, ñi m th hai ph i n m trên PN c a m t ph ng (ho c trên m t ñ i tư ng ñã ñư c d ng trên PKN c a m t ph ng). M t khi ña giác ñã ñư c d ng, ta có th d ch chuy n nó trên PKN. - Cho phép d ng các ña giác có tr c là ñư ng th ng : + ch n m t ñư ng th ng (ho c m t ph n c a ñư ng th ng*) + ch n (ho c d ng) m t ñi m.
*tia, ño n th ng, vectơ, c nh c a ña giác, ña di n

_____________________________________________________________________ 3.7 ðA DI N Chú ý quan tr ng cho vi c d ng các ña di n ð d ng các ña di n trong không gian ba chi u, m t trong các ñi m b t bu c ph i n m trong m t m t ph ng khác v i m t ph ng ch a các ñi m còn l i. ði m này có th ñư c d ng trên m t ñ i tư ng ñang t n t i ho c cũng có th ñư c d ng b ng cách nh n gi phím Shift. _____________________________________________________________________ T di n (xác ñ nh b i 4 ñi m) - D ng ba ñi m ñ u. ð thu ñư c m t t di n trong không gian, d ng ñi m th tư trong m t m t ph ng khác b ng cách s d ng m t ñ i tư ng ñã cho ho c s d ng phím Shift.

_____________________________________________________________________

Trang 29

H p XYZ (xác ñ nh b i m t ñư ng chéo) - D ng ñi m th nh t. - D ng ñi m th hai (ñi m này xác ñ nh ñ nh ñ i tâm v i ñi m th nh t). - ð d ng m t H p XYZ trong không gian ba chi u, d ng ñi m th hai trong m t m t ph ng khác v i m t ph ng th nh t trên m t ñ i tư ng ñã có ho c s d ng phím Shift. _____________________________________________________________________ Lăng tr (xác ñ nh b i m t ña giác và m t vectơ) - Trư c tiên d ng m t ña giác (công c ða giác, Tam giác, v.v.), ho c s d ng m t ña giác ñã ñư c d ng. - D ng m t vetơ b ng công c Vectơ, trong m t m t ph ng khác v i m t ph ng ch a ña giác (ho c s d ng m t vectơ ñã ñư c d ng). - V i công c Lăng tr , d ng hình lăng tr b ng cách ch n ña giác và vectơ. ___________________________________________________________________ Hình chóp (xác ñ nh b i m t ña giác và m t ñi m) - Trư c tiên d ng m t ña giác (công c ða giác, Tam giác, v.v.) ho c s d ng m t ña giác ñã ñư c d ng, ña giác này s tr thành m t ñáy. - V i công c ða giác, ch n m t ña giác, sau ñó ñ d ng ñư c m t hình chóp trong không gian ba chi u, ti p t c d ng ñi m là ñ nh b ng cách nh n gi phím Shift. (ho c ch n m t ñi m n m trong m t m t ph ng khác v i m t ph ng ch a ña giác). _____________________________________________________________________ ða di n l i - Cho phép d ng tr c ti p m t ña di n : - ð thu ñư c m t ña di n trong không gian ba chi u, b ng công c ða di n l i, d ng m t hình bao l i ch a ít nh t ba ñi m, sau ñó b sung m t ñi m ho c nhi u hơn trong m t m t ph ng khác (s d ng m t ñ i tư ng ñã có s n ho c phím Shift). - ð k t thúc phép d ng, kích chu t l n th hai vào
Trang 30

ñi m cu i cùng ñư c d ng (ho c vào m t ñi m khác c a phép d ng) ho c n vào phím Enter (Retour trên máy tính Mac OS). - Cho phép d ng m t ña di n tích h p các ñ i tư ng ñã ñư c d ng : + Dùng công c ða di n l i ñ ch n m t hay nhi u ñ i tư ng sau : ña di n, ña giác, ño n th ng, c nh ña di n, ñi m. Ta cũng có th d ng các ñi m m i trong quá trình d ng. + ð thu ñ ơc m t ña di n trong không gian ba chi u, ít nh t m t trong các ñi m ho c m t trong các ñ i tư ng c n ñư c d ng trong m t m t ph ng khác v i m t ph ng ch a các ñ i tư ng còn l i. + ð k t thúc phép d ng, kích chu t l n th hai vào ñi m cu i cùng ñư c d ng (ho c vào m t ñi m khác c a phép d ng) ho c b m phím Enter c a bàn phím (Retour trên máy tính Mac OSh). _____________________________________________________________________ M m t ña di n Cho phép m các m t c a m t ña di n (và có th cho phép ñ t chúng trên m t m t ph ng ñ t o ra m t hình m u). - D ng m t ña di n. - V i công c M ña di n, kích chu t trên ña di n. - ð m ña di n nhi u m t cùng m t lúc, s d ng công c Thao tác và d ch chuy n m t trong các m t b ng cách rê chu t trên m t này - ð m m i l n m t m t, n gi phím Shift. - ð các góc m là b i c a 15 ñ , n gi phím Ctrl (Option/Alt trên máy tính Mac OS). Sau khi t o ra m t hình tr i c a ña di n, ti p ñó ta có th in nó ra và c t nó ñ t o ra m t hình m u th t. Tham kh o m c [4.6] T O CÁC HÌNH TR I CÓ TH IN ðƯ C. _____________________________________________________________________

Trang 31

C t ña di n Cho phép d ng các thi t di n c a m t ña di n v i m t n a không gian gi i h n b i m t m t ph ng và che ph n n m trong ña di n. - D ng m t ña giác. - D ng m t m t ph ng c t ña di n. - Nh công c C t ña di n : - ch n ña di n - ch n m t ph ng thi t di n. Ph n b che b i ña di n s là ph n nhô ra phía trư c nhi u nh t. ð quay hình d ng ñư c và ñ t m t ph n khác c a ña di n nhô ra trư c, s d ng ch c năng Hình c u kính (m c [2.5]). ð ch l i ph n b che, c n ph i s d ng ch c năng Che/Hi n (m c [4.1]). _____________________________________________________________ 3.8 ðA DI N ð U (các kh i Platon) ða di n ñ u (các kh i Platon) - Cho phép d ng tr c ti p m t ña di n : + Ch n m t m t ph ng. + Ch n ñi m th nh t. + Ch n ñi m th hai. ði m th hai c n ph i ñư c d ng trên PN c a m t ph ng ñư c ch n (ho c trên m t ñ i tư ng ñã ñư c ch n trên PKN c a m t ph ng này)
Chú ý : ñ ñ t m t ña di n ñ u m t ch khác trên PN c a m t m t ph ng, trư c tiên d ng nó trong PN, sau ñó d ch chuy n nó nh công c Thao tác.

- Cho phép d ng m t ña di n xác ñ nh b i m t ña giác ñ u ñã ñư c d ng : - Dùng công c thích h p trong b ng ch n ða di n ñ u, ch n m t ña giác có cùng tính ch t v i các m t c a ña di n cùng ñư c d ng. - Ho c v i công c thích h p trong b ng ch n ða di n ñ u, ch n m t c a ña di n (và do ñó là m t ña giác) có cùng tính ch t v i các m t c a ña di n c n d ng.

Trang 32

Chú ý : ñ d ng ña di n trong n a không gian ñ i v i n a không gian ñưa ra b i m c ñ nh, n phím Ctrl (Option/lt trên máy tính Mac OS).

___________________________________________________________________ 3.9 ðO LƯ NG VÀ TÍNH TOÁN Kho ng cách - Cho phép ño kho ng cách gi a m t ñi m và : + m t ñi m khác + m t ñư ng th ng + m t m t ph ng (PN ho c PKN) - Cho phép ño kho ng cách gi a hai ñư ng th ng.
Chú ý : Trong m t s trư ng h p, k t qu ño kho ng cách có th ñư c hi n th bên ngoài vùng làm vi c. ð hi n th chúng, thay ñ i góc nhìn (ch c năng hình c u kính) cho m t ho c nhi u ñ i tư ng liên quan ñ n kho ng cách.

_____________________________________________________________________ ð dài - Cho phép ño ñ dài c a các ñ i tư ng ho c m t ph n c a ñ i tư ng : + ño n th ng + vectơ + c nh c a ña giác + c nh c a ña di n - Cho phép ño chu vi c a các ñ i tư ng sau : + ñư ng tròn + elíp + ña giác.

_____________________________________________________________________

Trang 33

Di n tích - Cho phép ño di n tích c a các ñ i tư ng ph ng sau ñây : + ña giác + ñư ng tròn + elíp. _____________________________________________________________________ Th tích Cho phép ño th tích c a m t hình kh i b t kì.
Chú ý : tr hình tr có chi u cao xác ñ nh b i m t ñư ng th ng ho c m t tia.

_____________________________________________________________________ S ño góc - Cho phép ño góc gi a m t m t ph ng và : + m t ñư ng th ng + m t tia + m t ño n th ng + m t vectơ - Cho phép ño m t góc t o b i ba ñi m : + ch n (ho c d ng) ñi m th nh t + ch n (ho c d ng ñ nh góc + ch n (ho c d ng) ñi m th ba. ____________________________________________________________________ T a ñ & phương trình - Cho phép hi n th t a ñ c a các ñ i tư ng sau : + ñi m + vectơ - Cho phép hi n th phương trình c a các ñ i tư ng sau : + ñư ng th ng + m t ph ng + hình c u ____________________________________________________________________

Trang 34

Máy tính - Cho phép th c hi n ph n l n các phép tính thông d ng nh t b i m t máy tính b túi khoa h c và hi n th k t qu trong vùng làm vi c. - Sau ñây là ví d cho phép c ng : + d ng hai ño n th ng như hình v minh h a + ño ñ dài c a các ño n th ng này b ng công c ð dài + ch n công c Máy tính + kích chu t vào ñ dài th nh t ñ ch n nó + n phím + + kích chu t vào ñ dài th hai + kích chu t vào phím chèn K t qu c a m i phép toán có th ñư c s d ng trong m t dãy các phép toán sau ñó. ð có danh sách ñ y ñ các phép toán cũng như các thông tin v công c Máy tính, tham kh o m c [4.5]. _____________________________________________________________________ 3.10 CÁC PHÉP BI N HÌNH ð i x ng tâm (xác ñ nh b i m t ñi m) - Ch n (ho c d ng) m t ñi m làm tâm c a phép ñ i x ng. - Ch n ñ i tư ng (hay m t ph n c a ñ i tư ng) cho phép bi n hình. _____________________________________________________________________ ð i x ng tr c (xác ñ nh b i m t ñư ng th ng ho c m t ph n c a ñư ng th ng*) - Ch n m t ñư ng th ng (ho c m t ph n c a ñư ng th ng*) như m t tr c ñ i x ng. - Ch n ñ i tư ng (ho c m t ph n c a ñ i tư ng) cho phép bi n hình. ______________________________________________________________________

Trang 35

ð i x ng m t ph ng (xác ñ nh b i m t m t ph ng) - Ch n m t m t ph ng (ho c m t ph n c a m t ph ng**) làm m t ph ng ñ i x ng. - Ch n ñ i tư ng (ho c m t ph n c a ñ i tư ng) cho phép bi n hình. _____________________________________________________________________ Phép t nh ti n (xác ñ nh b i m t vectơ ho c hai ñi m) - Ch n m t vectơ ho c hai ñi m (ho c d ng tr c ti p các ñi m) - Ch n ñ i tư ng (ho c m t ph n c a ñ i tư ng) cho phép bi n hình. _____________________________________________________________________ Phép quay quanh tr c và ñi m - Ch n m t ñư ng th ng (ho c m t ph n c a ñư ng th ng*) làm tr c quay. - Ch n (ho c d ng) hai ñi m. - Ch n ñ i tư ng (ho c m t ph n c a ñ i tư ng) cho phép bi n hình.
* tia, ño n th ng, vectơ, c nh ña giác, ña di n ** n a m t ph ng, mi n, ña giác, m t ña di n

Trang 36

Ví d s

d ng phép quay quanh tr c và ñi m

Trong ví d dư i ñây, ta d ng nh c a tam giác MNP b ng cách ch n ñư ng th ng D và các ñi m A và B. Góc c a phép quay là góc t o b i hai n a m t ph ng : - n a m t ph ng có biên D ch a ñi m A. - n a m t ph ng có biên D ch a ñi m B. Góc t o b i phép quay b ng góc t o b i (OA, OB’), B’ là hình chi u vuông góc c a B xu ng m t ph ng vuông góc v i D ñi qua A.

3.11 CÁC CHÚ Ý QUAN TR NG LIÊN QUAN ð N ðI M VÀ CÔNG C ð NH NGHĨA L I Các ñi m n i k t v i các ñ i tư ng mà trên ñó chúng ñư c d ng Thông thư ng các ñi m « g n » v i các ñ i tư ng mà trên ñó chúng ñư c d ng. Ví d , m t ñi m ñư c d ng trên m t hình c u s không th ñư c d ch chuy n trên m t ñ i tư ng khác ho c trên m t m t ph ng. Các ñi m d ng trên PN c a m t m t ph ng có th d ch chuy n, nhưng ch v phía PKN c a m t ph ng này, và không th trên các ñ i tư ng khác. ð « gi i phóng » các ñi m, c n ph i s d ng công c ð nh nghĩa l i. Cách s d ng công c này ñư c mô t trong m c ti p theo. D ch chuy n các ñi m trong không gian phía dư i và phía trên c a m t ph ng cơ s Các ñi m ban ñ u ñư c d ng trong không gian ho c trên PKN c a m t
Trang 37

ph ng cơ s sau ñó có th ñư c d ch chuy n m t cách th ng ñ ng lên trên ho c xu ng dư i c a m t ph ng cơ s (nh công c Ch n và nh n gi phím Shift). Tuy nhiên các ñi m ban ñ u ñư c d ng trên các ñ i tư ng ho c trên PN c a m t ph ng cơ s sau ñó không th ñư c d ch chuy n m t cách th ng ñ ng trong không gian. ð « gi i phóng » các ñi m, c n s d ng công c ð nh nghĩa l i. Ch c năng c a nó ñư c mô t trong m c [3.12]. Chú ý : n u b n mu n d ng các ñi m trên PN và sau ñó có th d ch chuy n m t cách vuông góc mà không c n s d ng công c ð nh nghĩa l i, trư c tiên d ng các ñi m này trên PKN r i sau ñó d ch chuy n vào PN. 3.12 S D NG CÔNG C ð NH NGHĨA L I

ð « gi i phóng » m t ñi m và có th d ch chuy n ñi m này t m t ñ i tư ng này ñ n m t ñ i tư ng khác (ví d , t m t hình c u t i m t m t ph ng, ho c t PKN c a m t ph ng cơ s t i ñ nh c a m t ña di n), c n ph i s d ng công c ð nh nghĩa l i. Công c này n m trong nhóm các công c Thao tác (b ng ch n th nh t trên thanh công c ). ð s d ng nó : • kích chu t l n th nh t ñ ch n ñi m c n ñ nh nghĩa l i (r i sau ñó th chu t) • d ch chuy n chu t (không kích chu t) t i ñ i tư ng m i • kích chu t l n th hai ñ ñ t ñi m trên ñ i tư ng m i t i v trí mong mu n. Công c ð nh nghĩa l i cũng cho phép bi n ñ i m t ñi m ñư c d ng ban ñ u trên PN c a m t m t ph ng ho c trên m t ñ i tư ng ñ n m t ñi m trong không gian (mà sau ñó ta có th d ch chuy n m t cách th ng ñ ng lên trên ho c xu ng dư i c a m t ph ng cơ s ). ð s d ng nó : • kích chu t ñ ch n ñi m c n ñ nh nghĩa l i (r i sau ñó th phím chu t) • d ch chuy n chu t (không kích chu t) t i m t ñích m i • ñ d ch chuy n ñi m m t cách th ng ñ ng, n trên phím Shift. • kích chu t l n th hai ñ h p th c vi c thay ñ i
Trang 38

3.13 CÁC CH C NĂNG ðI U KHI N B I BÀN PHÍM Ch c năng PC Nh n gi phím Ctrl và ch n t t c các ñ i tư ng mong mu n Nh n phím Delete Macintosh Nh n gi phím Shift và ch n t t c các ñ i tư ng mong mu n Nh n phím Delete

Ch n m t hay nhi u ñ i tư ng v i công c Thao tác

Xoá m t hay nhi u ñ i tư ng ñư c ch n Hu m t phép d ng mà b n v n chưa k t thúc (ví d : d ng vi c d ng m t tam giác sau khi ñã t o hai trong s ba ñi m) Hu công c ñư c ch n và ch n công c Thao tác D ng m t ñi m ho c m t ñ i tư ng phía trên ho c phía dư i c a m t ph ng cơ s D ch chuy n m t cách th ng ñ ng m t ñi m ho c m t ñ i tư ng ñã ñư c d ng trư c bên trên ho c phía dư i c a m t ph ng cơ s D ch chuy n m t cách th ng ñ ng, theo các b i c a 5 mm, m t ñi m ho c m t ñ i tư ng ñã ñư c d ng trư c ñó bên trên ho c phía dư i m t ph ng cơ s

Nh n phím Esc/Exit

Nh n phím Esc/Exit

Nh n phím Esc/Exit Nh n gi phím Shift, d ch chuy n ñi m theo chi u th ng ñ ng r i kích chu t Nh n gi phím Shift, d ch chuy n ñ i tư ng theo chi u th ng ñ ng

Nh n phím Esc/Exit Nh n gi phím Shift, d ch chuy n ñi m theo chi u th ng ñ ng r i kích chu t Nh n gi phím Shift, d ch chuy n ñ i tư ng theo chi u th ng

Nh n gi ñ ng th i phím Ctrl + Shift, d ch chuy n ñ i tư ng theo chi u th ng ñ ng

Nh n gi ñ ng th i phím Option/Alt, d ch chuy n ñ i tư ng theo chi u th ng ñ ng

Trang 39

D ch chuy n theo chi u ngang, theo các b i c a 5 mm, m t ñi m ho c m t ñ i tư ng ñã ñư c d ng trư c ñó bên trên ho c phí dư i c a m t ph ng cơ s

Nh n gi phím Ctrl và d ch chuy n ñ i tư ng theo chi u ngang

Nh n gi ñ ng th i phím Option/Alt, d ch chuy n ñ i tư ng theo chi u ngang

3.14 THAO TÁC D DÀNG CÁC ð I TƯ NG ð d ch chuy n các ñ i tư ng ñã d ng d dàng hơn B n không c n thi t ph i ch n công c Ch n ñ d ch chuy n các ñi m ho c các ñ i tư ng ñã ñư c d ng. Ví d , khi ch n l a công c T di n, b n cũng có th d ch chuy n m t hình c u, thay ñ i phương c a m t ñư ng th ng v.v. ð làm ñi u ñó, ñơn gi n ch c n ch n m t ñi m ho c m t ñ i tư ng, nh n gi phím chu t và d ch chuy n ñ i tư ng mong mu n. ð xác ñ nh các ñi m có th thao tác ñư c m t cách tr c ti p M t khi ñã ñư c d ng m t sô ñi m có th không th thao tác tr c ti p ñư c n a v i con tr . Nh t là trong các trư ng h p c a các giao ñi m và các ñi m là k t qu c a m t phép d ng hình. Cabri 3D v2 có m t ch c năng cho phép xác ñ nh m t cách nhanh chóng các ñi m này, cũng như các ñi m mà ta có th thao tác tr c ti p ñư c. ð s d ng nó, ch c n kích chu t lâu trong m t vùng r ng c a vùng làm vi c. B n s th y r ng các ñi m có th d ch chuy n m t cách tr c ti p s nh p nháy và to hơn trong ch c lát trong khi các ñi m khác v n gi nguyên hình d ng cũ.

Trang 40

CHƯƠNG

4

CÁC CÔNG C VÀ CH C NĂNG NÂNG CAO

4.1 L NH CHE/HI N L nh này cho phép b n che các ñ i tư ng ñã có và sau ñó hi n chúng lên khi c n thi t. Dùng công c Ch n ñ ch n ñ i tư ng c n che, sau ñó ch n So n th o – Che/Hi n ñ che ñ i tư ng. ð ch n nhi u ñ i tư ng, nh n gi phím Ctrl (Shift cho máy tính Mac OS). ð hi n m t ñ i tư ng ñang b che, trư c tiên b n c n ph i hi n th t t c các ñ i tư ng b che ñ ch n ñ i tư ng mong mu n. Kích ph i chu t ñ hi n m t b ng ch n sau ñó kích vào ô Hi n các ñ i tư ng b che. Khi ñó các ñư ng nét c a các ñ i tư ng b che s hi n ra. Ch n các ñ i tư ng b che mà b n mu n hi n l i, sau ñó ch n So n th o – Che/Hi n ñ hi n ñ i tư ng. L p l i các bư c này cho t t c các ñ i tư ng mà b n mu n hi n, ho c b n có th ch n m t s ñ i tư ng liên ti p nhau b ng cách dùng phím Ctrl (Shift cho máy tính Mac OS). Chú ý r ng các ñư ng nét c a ñ i tư ng b che ch áp d ng cho vùng làm vi c ñang ñư c ch n (« nhìn »). ð bi t thêm v cách t o nhi u vùng làm vi c, tham kh o chương [6] CÁC CH C NĂNG NÂNG CAO KHÁC. 4.2 HO T NÁO Cabri 3D cho phép k t h p t o ra các ho t náo t ñ ng cho các ñ i tư ng c a b n. B ng cách t o ra m t ñi m chuy n ñ ng trên m t ñư ng tròn ho c m t ño n th ng, sau ñó b n có th chuy n ñ ng t t c các ñ i tư ng liên k t v i ñi m này. K t qu t o ra có th r t n tư ng khi mà b n có th t o ra m t ñư ng th ng chuy n ñ ng, tăng ho c gi m th tích c a m t hình c u, m t tam giác t dao ñ ng và nhi u ví d khác n a. ð hi u ñư c s v n hành c a nó, trư c tiên hãy d ng m t ñư ng tròn và
Trang 43

m t ño n th ng v trí như hình v minh h a. Sau ñó d ng m t ñi m m i l n lư t trên ñư ng tròn và ñư ng th ng.

S d ng công c Vuông góc ñ d ng ñư ng th ng vuông góc v i m t ph ng và ñi qua ñi m thu c ñư ng tròn. Sau ñó s d ng công c Hình c u ñ d ng tâm c a hình c u, tâm này n m v phía sau cách ñi m thu c ño n th ng kho ng 1cm. Sau ñó dùng ñi m thu c ño n th ng ñ xác ñ nh bán kính c a hình c u. Hình d ng ñư c ph i gi ng như hình minh h a.

ð kh i ñ ng vi c ho t náo, hãy làm theo các bư c sau : 1. Ch n C a s - Ho t náo ñ hi n th h p ch n Ho t náo. 2. S d ng công c Ch n ñ ch n ñi m chuy n ñ ng 3. Trong h p ch n Ho t náo, hãy ki m tra r ng ô ði m d ng không ñư c ch n. 4. S d ng thanh trư t V n t c h at náo ñ ch n m t v n t c khác 0 cm/s. 5. Kích vào nút Kh i ñ ng ho t náo. ðư ng th ng s chuy n ñ ng theo biên c a ñư ng tròn. 6. B n có th ñi u ch nh t c ñ ho t náo và hư ng c a ho t náo b ng thanh trư t V n t c ho t náo. Hãy làm theo các bư c này ñ ho t náo hình c u. Như b n th y, th tích
Trang 44

c a hình c u thay ñ i tùy theo s chuy n ñ ng c a ñi m trên ño n th ng. B n có th ñi u ch nh v n t c c a m i ñi m ñư c ho t náo m t cách ñ c l p. B n cũng có th d ng s ho t náo c a m i ñi m b ng cách ñánh d u ô ði m d ng. ð u tiên b n ph i ch n ñi m ho t náo b ng công c Ch n, sau ñó s d ng h p ch n Ho t náo. Nút D ng ho t náo s d ng t t c các ñi m ho t náo. Nút Kh i ñ ng ho t náo s kh i ñ ng t t c các ho t náo tr các ñi m mà ði m d ng c a chúng ñư c kích ho t. 4.3. CH C NĂNG NÂNG CAO C A CÔNG C V T Như b n th y trong m c 3.5, công c V t s hi n th v t c a m t qu ñ o t o b i s chuy n ñ ng th công m t ñ i tư ng. Nhưng b n cũng có th k t h p dùng công c này v i ch c năng Ho t náo ñ t o ra t t c các ñ i tư ng mà b n không th d ng chúng b ng các công c khác. ð giúp b n n m ñư c ch c năng này, ví d sau ch ra các bư c c n thi t ñ t o ra m t hình hypeboloic ñư c ho t náo. 1. ð u tiên s d ng công c Vuông góc ñ d ng hai ñư ng th ng như hình minh h a. 2. S d ng công c ðư ng tròn, d ng m t ñư ng tròn có tr c là ñư ng th ng th nh t và ñi qua ñi m dùng ñ d ng ñư ng th ng th hai. 3. D ng ñư ng tròn th hai có tr c là ñư ng th ng th nh t và ñi qua m t ñi m m i c a ñư ng th ng th hai. ðư ng tròn này n m phía trên so v i ñư ng tròn th nh t. Hình c a b n ph i gi ng v i hình minh h a.

4. S d ng công c ch n, ch n hai ñư ng th ng này và che chúng b ng công c So n th o – Che/Hi n.

Trang 45

5. S d ng công c ðo n th ng ñ d ng ño n th ng có hai ñ u mút n m trên hai ñư ng tròn. V trí các ñi m có th g n gi ng như hình minh h a.

6. Ch n ño n th ng v i công c V t. 7. Ch n công c Ho t náo trong b ng ch n C a s . 8. V i công c Ch n, ch n ñ u mút ño n th ng thu c ñư ng tròn phía trên, sau ñó v i h p ch n Ho t náo, ñi u ch nh v n t c ho t náo kho ng 4.00 cm/giây. 9. Làm gi ng như v y v i ñi m ñ u mút ño n th ng thu c ñư ng tròn phía dư i. 10. Nh n nút Kh i ñ ng ho t náo. ðo n th ng s d ch chuy n gi a hai ñư ng tròn, ñ l i m t v t t o nên ñư ng hypeboloic.

11. ð có v t dài hơn, d ng ho t náo và ch n v t b ng công c Ch n, sau ñó kích ph i chu t ñ ch n ð dài v t và ti n hành m t s l a ch n m i. ð thay ñ i hình d ng c a hypeboloic, hãy thay ñ i các ñ u mút trên các ñư ng tròn.

Trang 46

B n cũng có th thay ñ i v n t c c a các ñi m, thay ñ i chi u cao ho c bán kính c a các ñư ng tròn và các y u t khác n a. 4.4. CH ð HI N L I CÁC BƯ C D NG HÌNH

Cabri 3D cho phép hi n l i t t c các bư c d ng c a m t hình ñã cho. B n cũng có th d ng l i b t kì m t bư c nào và b t ñ u các bư c d ng t ñ u ñ n bư c này. ð hi u s v n hành c a công c này, ta s t o m t hình g m kho ng 20 ñ i tư ng. Sau ñó ch n Xem l i cách d ng trong b ng ch n C a s ñ hi n th h p Xem l i cách d ng. Nh n nút Vào ch ñ Xem l i cách d ng. Hình v c a b n s bi n m t t m th i, ch còn l i m t ph ng cơ s . ð xem l i các bư c d ng hình nh n nút . ðê chu trình d ng t ñ ng hi n l i, nh n phím T ñ ng. Nút cho phép b n ñi t i ngay bư c d ng cu i cùng. Các nút và cho phép b n quay l i các bư c d ng hình ñã th c hi n. N u b n mu n d ng l i hình t m t bư c nào ñó, nh n nút Thoát và gi hình bư c này. M i bư c d ng ñã ñư c ti n hành sau bư c d ng này s b xóa (tuy nhiên b n có th khôi ph c chúng b i l nh So n th o - H y ch ng nào mà b n còn chưa ñóng tài li u c a b n). ð thoát kh i ch ñ Xem l i cách d ng, nh n nút Thoát ch ñ Xem l i cách d ng. 4.5. S D NG NÂNG CAO C A MÁY TÍNH

Máy tính c a Cabri 3D cho phép b n th c hi n ph n l n các phép tính c a m t máy tính b túi khoa h c và hi n th k t qu trên vùng làm vi c. Do v y máy tính này làm vi c m t cách tương tác, hi n th các k t qu tính toán c p
Trang 47

nh t theo s d ch chuy n c a c a các ñi m hay các ñ i tư ng làm thay ñ i các giá tr c a m t trong các tham s tính toán. ð vào các d li u cho máy tính, b n có th kích chu t vào k t qu ñã ñư c hi n th trên vùng làm vi c ho c kích chu t tr c ti p vào hình v . Tên c a các hàm s ñư c vi t theo quy ư c chung : sin, cos, log, v.v. Các d li u ph i ñ trong ngo c ngay sau tên c a hàm s . Danh sách toàn b các hàm s và phép toán có th th c hi n trên máy tính có ñư c nêu trong các b ng cu i sách. ð minh h a cách s d ng và các tính năng c a máy tính, ví d sau ñ y s ch ra làm sao ta có th tính sine c a m t góc. 1. S d ng công c ðo n th ng ñ d ng hai ño n th ng có chung g c B như hình minh h a.

2. S d ng công c S ño góc ñ ño góc t i ñ nh B b ng cách kích chu t theo th t A, B và C. 3. Ch n công c Máy tính và ñánh vào : sin( 4. Trong vùng làm vi c, kích chu t vào s ño góc sau ñó ñóng ngo c ñơn l i, ta ñư c : sin(a) 5. Bây gi d ch chuy n ñi m C. B n s th y là giá tr sin(a) s thay ñ i m t cách t ñ ng khi mà s ño góc thay ñ i. Danh sách kí hi u vi t t t và bi u tư ng c a Máy tính
Toán t
C ng Tr Nhân Chia Lũy th a

Kí hi u + * / ^

Trang 48

Hàm Sine Cosin Tang Arc sin Arc cosin Arc tang Hyperbolic sin Hyperbolic cosin Hyperbolic tang Hyperbolic arc sin Hyperbolic arc cosin Hyperbolic arc tang Căn th c Căn b c hai Hàm s mũ Logarit cơ s 10 Logarit cơ s e S nguyên nh nh t l n hơn x Truncation S l n nh t nh hơn ≤x S nh nh t l n hơn ≥x S ng u nhiên gi a 0 và 1 Giá tr tuy t ñ i Hàm d u (-1 n u x < 0, +1 n u x > 0, 0 n u =0) π

Vi t t t sin(x) cos(x) tan(x) asin(x) acos(x) atan(x) sinh(x) cosh(x) tanh(x) argsh(x) argch(x) argth(x) sqr(x) sqrt(x) exp(x) log(x) ln(x)

Cách vi t khác Sin Cos Tan ArcSin, arcsin ArcCos, arccos ArcTan, arctan SinH, sh, Sh CosH, ch, Ch TanH, th, Th ArgSh, asinh ArgCh, acosh ArgTh, atanh Sqr Sqrt Exp Log, lg, Lg Ln

round(x) trunc(x) floor(x) ceil(x) rand() abs(x) sign(x)

Round --Floor Ceil Rand Abs Sign

pi

Pi, PI

4.6 T O CÁC HÌNH TR I IN ðƯ C T o và in các hình tr i (hình khai tri n) Cabri 3D cho phép t o ra các hinh tr i (ña giác hình tr i) t các ña di n mà b n ñã d ng. Sau ñó b n có th in các hình tr i này và s d ng ñ t o các hình m u th t t gi y ho c bìa các tôn.

Trang 49

ðây là các bư c c n ph i theo ñ s d ng ch c năng này. 1. T o ña di n theo ý c a b n. 2. Dùng công c M ña di n, kích chu t vào ña di n. 3. Dùng công c Thao tác, ch n ña di n. 4. Dùng Tài li u-Trang hình tr i m i. B n ch còn ph i in hình tr i ra.

Thay ñ i thu c tính c a các hình tr i ð thay ñ i các thu c tính ñ h a m c ñ nh c a các hình tr i (màu s c, ñ r ng các ñư ng v.v.) hãy dùng So n th o - Ưu tiên - Ki u m c ñ nh (trên máy tính Mac OS, dùng Cabri 3D - Ưu tiên - Ki u m c ñ nh). Sau ñó ch n Hình tr i. Ta có th thay ñ i các thu c tính nh b ng ch n ng c nh. Tham kh o m c [5.5] CÁC B NG CH N NG C NH.

Trang 50

2.

CHƯƠNG

5

CÁC CH C NĂNG B

SUNG

5.1. ð T TÊN CHO ð I TƯ NG VÀ T O NHÃN Cabri 3D cho phép k t h p các vùng văn b n nh v i các ñ i tư ng trong phép d ng c a b n. Các nhãn này có th giúp b n g i nh ho c ñ ñ t tên cho các y u t khác nhau c a phép d ng.

tam giác ABC

ñư ng th ng d1

ñư ng th ng d2

ð t o m t nhãn, ch n m t ñ i tư ng (ñi m, hình c u, ñư ng th ng, m t ph ng v.v.) v i công c Ch n. Sau ñó b n có th vi t văn b n mong mu n. Chú ý r ng n u b n vi t m t s ngay ñ ng sau m t ch cái, s ñó s t ñ ng hi n ra dư i d ng ch s (ví d ñư ng th ng d1). ð d ch chuy n m t nhãn, ch n nó nh công c Ch n và d ch chuy n nó. ð thay ñ i m t văn b n c a m t nhãn ñã ñư c t o, hãy kích ñúp chu t trong vùng văn b n. ð thay ñ i ki u ch ho c các thu c tính ñ h a c a văn b n, kích ph i

Trang 51

chu t và sau ñó s d ng các b ng ch n ng c nh. Tham kh o m c [5.5] CÁC B NG CH N NG C NH. 5.2 CHÚ THÍCH VÀ VÙNG VĂN B N Cabri 3D v2 cho phép t o các h p văn b n có th s d ng ñ ghi nh , ñ ghi các chú thích v.v. ð t o các h p văn b n ñ c l p, hãy s d ng Tài li u – Chèn vùng văn b n. ð thay ñ i kích thư c vùng văn b n, kích chu t vào biên c a vùng văn b n sao cho xu t hi n các tay n m (hình vuông ñen). Sau ñó s d ng các tay n m ñ thay ñ i kích thư c mong mu n.

Hình s 24 – Hình nón – ngày t o d ng

ð d ch chuy n h p, l i kích chu t trên biên c a vùng văn b n ñ làm xu t hi n các tay n m, sau ñó kích chu t vào bên trong và d ch chuy n vùng văn b n v i hình ch th p. ð thay ñ i ki u ch ho c các thu c tính ñ h a, hãy kích chu t phím ph i ñ s d ng b ng ch n ng c nh. Xem m c [5.5] CÁC B NG CH N NG C NH. 5.3 QUAY T ð NG

Cabri 3D cho phép quay toàn b hình d ng c a b n xung quanh tr c a nó. Kích ph i chu t ñ hi n m t b ng ch n trong ñó ch n Quay t ñ ng ñ b t ñ u phép quay. B n có th ñi u khi n v n t c và chi u c a phép quay. B n cũng có th b t ñ u phép quay t ñ ng nh ch c năng Hình c u kính. Kích ho t ch c năng này b ng cách nh n trên phím ph i chu t (tham kh o

Trang 52

chương [2] CÁC NGUYÊN LÍ CƠ B N). Sau ñó d ch chuy n chu t b ng kích ph i ho c trái chu t nhanh, d t khoát và sau ñó th chu t. ð d ng phép quay kích ph i chu t m t l n n a. 5.4 THAY ð I CÁC THU C TÍNH ð H A C A CÁC ð I TƯ NG

Cabri 3D cho phép thay ñ i dáng v c a các m t ph ng và c a các ñ i tư ng. Thay ñ i các thu c tính ñ h a c a các ñ i tư ng t n t i Cách ti n hành này là ti n d ng nh t ñ quan sát m t cách ñ ng th i hi u ng c a các thu c tính ñ h a cho các ñ i tư ng ñã ñư c d ng. ð s d ng nó, kích ho t C a s và ch n Thu c tính ñ làm xu t hi n b ng ch n. Sau ñó dùng công c Ch n ñ ch n m t ñ i tư ng và xem danh sách các thu c tính khác nhau c a nó. Thay ñ i chúng và b n s th y ñ i tư ng thay ñ i l p t c. ð làm xu t hi n b ng màu, kích chu t trên hình vuông ñư c tô màu. Ta cũng có th thay ñ i các thu c tính nh b ng ch n ng c nh. Xem m c [5.5] CÁC B NG CH N NG C NH. Thay ñ i các thu c tính m c ñ nh B n có th thay ñ i các thu c tính ñ h a áp d ng m c ñ nh trong Cabri 3D. Hãy kích ho t So n th o-Ưu tiên-Ki u m c ñ nh (trên máy tính Mac OS, hãy dùng Cabri 3D - Ưu tiên - Ki u m c ñ nh). B n có th thay ñ i thu c tính m c ñ nh c a t t c các h ñ i tư ng (ñi m, ñư ng th ng, m t ph ng, v.v.). ð làm xu t hi n b ng màu, kích chu t trên hình vuông tô màu hi n th b ng màu. bên trái ñ

Các thay ñ i này không áp d ng cho các ñ i tư ng ñã ñư c d ng. Tuy nhiên nó s ñư c áp d ng cho các ñ i tư ng m i s ñư c d ng ti p sau ñó. Hi n th các ph n che c a ñ i tư ng Khi thay ñ i thu c tính các ñ i tư ng, b n có th ch n (ñánh d u) hay không ch n ô Hi n th các ñ i tư ng b che.

Trang 53

Khi mà ô này không ñư c ñánh d u, các ñ i tư ng có liên quan ñư c ch n s hoàn toàn b che b i t t c các ñ i tư ng khác n m trư c chúng. Ngư c l i, khi mà ô này b ñánh d u, các ñ i tư ng ñư c nói ñ n s v n nhìn th y ñư c, m t cách « trong su t », ñ ng sau các ñ i tư ng khác n m trư c. Thu c tính ñ h a c a các ph n b che B n có th thay ñ i các thu c tính ñ h a c a các ph n b che c a các ñ i tư ng. Ví d , ph n ñư ng th ng b che b i m t hình c u có th ñ d ng ch m ch m ho c có m t màu khác v.v. ð thay ñ i các thu c tính c a các ph n b che, hãy dùng So n th o - Ưu tiên - Ki u che (cho máy tính Macintosh, dùng Cabri 3D - Ưu tiên, Ki u che). 5.5. CÁC B NG CH N NG C NH

Cabri 3D có các b ng ch n ng c nh khác nhau. ð có th ti p c n chúng, ñơn gi n là ta ñ con tr vào m t trong các môi trư ng dư i ñây. Sau ñó, kích nhanh phím ph i chu t. Trên máy tính Macintosh v i chu t ch có m t phím, kích gi phím Command ho c Ctrl c a bàn phím và kích chu t.

Trang 54

Môi trư ng

Ví d v ch c năng có trong b ng ch n ng c nh - Thay ñ i các thu c tính ñ ho - M t vài ch c năng c a b ng ch n So n th o - Xóa v t - ð dài v t - Màu s c và ki u ch c a văn b n - M t vài ch c năng c a b ng ch n So n th o - Màu n n c a vùng - M t vài ch c năng c a b ng ch n So n th o - Màu và ki u ch c a văn b n, ch nh dòng v.v. - M t vài ch c năng c a b ng ch n So n th o - Màu n n - Quay t ñ ng hình - Hi n các ñ i tư ng che - M t vài ch c năng c a b ng ch n So n th o - Ch c năng c a b ng ch n Tài li u (Trang m i v.v.) - M t vài ch c năng c a b ng ch n So n th o - Thay ñ i các thu c tính ñ h a - M t vài ch c năng c a b ng ch n So n th o

ð i tư ng

V t Vùng văn b n n i k t v i m t ñ i tư ng (nhãn)

Vùng văn b n

Văn b n ñư c ch n c a m t vùng văn b n

Ph n không ñư c d ng c a vùng làm vi c (ph n màu tr ng)

Trang

Trang hình tr i

Trang 55

Trang 56

CHƯƠNG

6

CÁC CH C NĂNG NÂNG CAO KHÁC 6.1 KHÁI NI M VÙNG LÀM VI C Trong m i tài li u Cabri 3D, b n có th t o nhi u trang và vùng làm vi c (ñư c g i là « góc nhìn »). Tuy nhiên, s trang và vùng làm vi c không quan tr ng vì t t c chúng cùng ñưa v cùng m t t p các phép d ng hình. Th t v y, các trang ho c vùng làm vi c khác nhau ñư c t o ra nh m m c ñích cho phép b n nhìn và thay ñ i các hình d ng t các ph i c nh khác nhau. 6.2 T O CÁC VÙNG LÀM VI C M I ð hi u rõ hơn s v n hành các vùng làm vi c, hãy m m t tài li u b ng cách s d ng T p - T p m i. Sau ñó d ng m t h p XYZ và m t hình c u. ð t o m t vùng làm vi c m i v i m t ph i c nh m i, hãy dùng Tài li uCách nhìn - Góc nhìn m i…- Dimetric k=1/2. Trong vùng làm vi c m i này, k t qu phép d ng c a b n ñư c nhìn t trên xu ng.

Trang 57

ð m r ng ho c thu h p m t vùng làm vi c, ñ u tiên ch n công c Ch n, sau ñó kích chu t trên biên c a vùng làm vi c ñ làm xu t hi n các tay n m (hình vuông ñen). S d ng các tay n m này ñ m r ng hay thu h p vùng làm vi c. ð d ch chuy n m t vùng làm vi c trong m t trang, kích chu t trên vùng biên ñ làm xu t hi n các tay n m. Sau ñó kích chu t trong vùng làm vi c và d ch chuy n nó. ð xóa m t vùng làm vi c, kích chu t trên biên ñ làm xu t hi n các tay n m. Sau ñó kích chu t vào phím Delete. Ch c năng tương tác c a các vùng làm vi c Ch n công c Ch n và thay ñ i kích thư c c a h p ho c c a hình c u. Như b n s th y, các thay ñ i này s tác ñ ng ñ ng th i trên các hình tương ng vùng làm vi c bên dư i. L p l i trên vùng làm vi c phía dư i và b n s th y r ng các thay ñ i s di n ra trên vùng làm vi c phía trên. Th t v y b n luôn có th thay ñ i hình v c a b t c vùng làm vi c nào và các thay ñ i luôn ñư c th hi n ngay l p t c m t cách t ñ ng trên t t c các vùng làm vi c ñang t n t i cũng như là trên t t c các vùng làm vi c m i và t t c các trang b sung vào cùng m t tài li u. 6.3 T O M T TRANG M I BÊN TRONG M T TÀI LI U M i tài li u Cabri 3D có th bao g m nhi u trang. Hơn n a, như b n th y trong m c trư c, m i trang có th ch a nhi u vùng làm vi c khác nhau. Trang làm vi c m i v i ph i c nh ñư c l a ch n trư c ð b sung m t trang, hãy dùng Tài li u - Trang m i… Cabri 3D có nhi u l a ch n khác nhau. ð i v i trang m i c a b n, b n có th ch n m t s ph i c nh ñư c l a ch n trư c, cũng như các các ki u gi y (A4, ch cái Hoa kì, v.v.). Ví d sau ñó b n có th tr n ti p Hình v kĩ thu t. Chú ý r ng m i trang m i t ñ ng ñư c x p vào sau trang ñang ñư c kích ho t. ð xóa ñi m t trang, kích chu t trong b t kì m t v trí nào ñó c a trang ñ ch n, sau ñó dùng So n th o-Xoá trang.

Trang 58

Trang m i v i nhi u l a ch n cho ph i c nh B n dùng ti p Tài li u-Trang m i.... Sau ñó ch n m t trang tr ng (ví d , Tr ng A4 chân dung). M t khi trang ñã hi n ra, hãy ch n nó b ng cách Kích chu t vào b t kì v trí nào trên trang. Sau ñó dùng Tài li u – Cách nhìn - Góc nhìn m i.... B n có th ch n m t trong t t c các ph i c nh mà Cabri 3D gi i thi u.

6.4 T O M T TRANG M I V I L A CH N PH I C NH ð t o tr c ti p m t tài li u m i v i m t s l a ch n ph i c nh, hãy dùng T p-M i theo ki u.... Bây gi b n có th ch n m t trong các ph i c nh c ñi n ñư c l a ch n trư c. ð có ñư c nhi u l a ch n hơn n a, ch n m t trang tr ng và l p l i các bư c ñã ch ra m c trư c. 6.5 THAY ð I PH I C NH VÀ KH GI Y ðƯ C CH N M C ð NH

Cabri 3D ch n m c ñ nh ph i c nh t nhiên. ð thay ñ i ph i c nh ho c kích c gi y ñư c ch n m c ñ nh, hãy dùng So n th o - Ưu tiên - T ng quan

Trang 59

(trên máy tính Mac OS, hãy dùng Cabri 3D - Ưu tiên - T ng quan). V i Ki u, b n có th ch n các tham s ưa thích. Ví d n u vùng B c M , b n có th ch n ph i c nh (ho c m t trang tr ng) v i kích c Ch cái Hoa kì hơn là kích c A4. 6.6 B NG CH N HI N TH Trong b ng ch n Hi n th , các ch c năng ñ u tiên cho phép thay ñ i t l hi n th c a tài li u, t 1:4 (thu g n) ñ n 4:1 (phóng to). Ch c năng Hi u ch nh theo trang cho phép thích nghi kích c c a trang ñ i v i c a s hi n hành trong khi mà ch c năng Hi u ch nh theo cách nhìn cho phép thích nghi cách nhìn ñ i v i kich c c a c a s . Nhóm ch c năng bên dư i cho phép thay ñ i s s p ñ t trang. ð kích ho t các ch c năng này tài li u ph i bao g m ít nh t hai trang. 6.7 TÍCH H P ð NG VÀ TĨNH M T TRANG CABRI 3D V2 TRONG CÁC CHƯƠNG TRÌNH NG D NG KHÁC Cabri 3D cho phép chèn các hình nh tĩnh dang bitmap vào các chương trình ng d ng khác. B n cũng có th xu t các hình ñ ng mà ngư i dùng có th thao tác ñư c ñ n ph n l n các trình duy t Internet (cho c máy tính PC và máy tính Mac OS) cũng như là cho các chương trình c a Microsoft Office (ch cho máy tính PC). 6.7.1 Xu t hình nh ki u bitmap ð xu t hình nh ki u bitmap th c hi n trong Cabri 3D ñ n các trình ng d ng khác, ta c n ph i chép nh dư i d ng bitmap vào trong b nh ñ m Clipboard. ð làm ñi u ñó, kích chu t trong vùng làm vi c ñ kíchho t nó, sau ñó dùng So n th o-Chép toàn c nh hi n th i dư i d ng bitmap và ch n ñ phân gi i. Vi c t o m t nh v i ñ phân gi i cao có th kéo dài hơn 30 giây. Sau ñó dán nh vào trình ng d ng mong mu n (s lí văn b n, ph n m m gi i thi u, v.v.). 6.7.2 Chèn m t hình ñ ng vào m t trang Web Trong m t trang Web, chèn ño n l nh HTML sau ñây : <embed src="ten-tep.cg3" width="500" height="600"></embed>

Trang 60

Tham bi n src tương ng v i tên c a t p c n ph i hi n th (ñư ng d n tương ñ i ñ n trang), và các tham bi n width và height tương ng v i chi u r ng và chi u dài c a hình ch nh t hi n th theo ñơn v pixels. 6.7.3 Hi n th m t hình ñ ng trong m t trình duy t nternet Máy tính PC : Môñun m r ng ñ hi n th các hình ñ ng ñư c Cabri 3D v2 cài ñ t m t cách t ñ ng lên máy. Mô ñun này tương thích v i Internet Explorer, cũng như các trình duy t Web khác như Netscape (Mozilla, FireFox, v.v.). Máy tính Mac OS : B n c n ph i cài ñ t m t môñun m r ng m t cách th công. ð cài ñ t t ñĩa CD, m thư m c Cabri3D Internet Plug-In, kíchñúp chu t trên bi u tư ng Install Cabri3D Plug-In, và làm theo ch d n. Môñun tương thích v i Safari, cũng như v i các trình duy t Netscape (Mozilla, FireFox, v.v.). Nó không v n hành ñư c v i Internet Explorer. Có th t i ph n m m cài ñ t môñun này t ñ a ch www.cabri.com. 6.7.4 Chèn m t hình ñ ng trong m t ng d ng c a Microsoft Office

Ch c năng này ch có cho máy tính PC Máy tính PC : Môñun m r ng ñ hi n th các hình ñ ng ñư c Cabri 3D cài ñ t m t cách t ñ ng lên máy. ð chèn m t hình ñ ng vào trong m t tài li u Microsoft Office (Word, PowerPoint), hãy ch n Chèn - ð i tư ng...-Cabri 3D. Sau ñó dùng b ng ch n ng c nh, ch n ð i tư ng Cabri3ActiveDoc - Nh p... và ch n t p c n hi n th . Sau ñó ch n ð i tư ng Cabri3ActiveDoc - Ch n trong b ng ch n ng c nh. Có th t i ph n m m cài ñ t môñun này t ñ a ch www.cabri.com.

Trang 61

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->