P. 1
Giai Toan Hoa hoc su dung phuong phap duong cheo

Giai Toan Hoa hoc su dung phuong phap duong cheo

|Views: 547|Likes:
Được xuất bản bởitranquocviet108
Gia Su Viet Tri
Gia Su Viet Tri

More info:

Published by: tranquocviet108 on Feb 11, 2010
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/11/2011

pdf

text

original

Trung T©m Gia S− ViÖt Tr×

Chuyªn dÒ Hãa Häc

Lâu nay, k thu t gi i toán Hóa h c v n chưa đư c quan tâm đúng m c, đ c bi t là trong chương trình đào t o c a trư ng ph thông, d n đ n tình tr ng h c sinh c a chúng ta g p nhi u khó khăn và lúng túng trong vi c gi i các bài Toán ph c t p, các sách tham kh o v gi i toán Hóa h c cũng đã có khá nhi u, tuy nhiên cũng th t khó có th tìm đư c m t cu n sách có th tóm lư c đ y đ các phương pháp gi i toán thư ng g p. Topic này đư c l p ra v i mong mu n giúp các b n có đư c cái nhìn đ y đ nh t v các phương pháp gi i các bài t p Hóa, đưa vi c gi i toán Hóa h c không ch là m t k thu t mà là m t ngh thu t c a ngư i yêu h c Hóa. Bài m đ u mà tui đ t ra hôm nay là k thu t đư ng chéo - m t k thu t r t hay g p trong các bài toán Hóa ph thông – linh h n c a “phương pháp trung bình”. Lâu nay có không ít ngư i đ c p đ n k thu t đư ng chéo, nhưng còn r t h n ch . Hy v ng bài vi t dư i đây s cung c p cho các b n nhi u thông tin quý báu v m t k thu t quan tr ng b c nh t trong gi i toán Hóa h c.

Ngh thu t s d ng đư ng chéo trong gi i toán Hóa h c.
_K thu t đư ng chéo đư c s d ng r t r ng rãi trong gi i toán Hóa h c, có m t trong h u h t các bài toán có s d ng “phương pháp trung bình” (chú ý là ch trong h n h p 2 thành ph n) _B n ch t c a k thu t này là v n là công th c gi i h phương trình b c nh t 2 n, nói cách khác nó là s hình nh hóa đ nh th c c p 2 trong công th c Crame. _ Ưu đi m n i b t c a phương pháp này là h n ch đư c s n s trong bài toán, nhanh g n và trình bày tr c quan. _ Không th có m t đ nh nghĩa chính xác v k thu t này, nên tôi s trình bày các d ng bài đ c trưng c a phương pháp này thông qua các ví d c th có so sánh v i “phương pháp thông thư ng” đây, tôi xin đi m qua các d ng toán h t s c cơ b n có dùng đ n k thu t này, theo th t trong chương trình ph thông b t đ u t l p 10. C n nh là các bài toán trong th c t ph c t p hơn nhi u, đòi h i các b n ph i có s suy nghĩ, tìm tòi đ hình thành k thu t gi i toán Hóa h c m t cách đ y đ và hoàn thi n, không th làm máy móc. Chúc các b n s tìm th y nhi u đi u thú v khi v n d ng linh ho t các k năng này! Dành cho h c sinh l p 10 D ng 1: Tính toán hàm lư ng đ ng v VD: KLNT c a đ ng là 63,54. Đ ng có 2 đ ng v là 65Cu29 và 63Cu29. Tìm ph n trăm v s nguyên t c a m i đ ng v ? Cách 1: Đ t x, y l n lư t là ph n trăm v s nguyên t c a 2 đ ng v 65Cu29 và 63Cu29 (0 < x, y < 100, %)

GV: TrÇn Quèc ViÖt

1

Trung T©m Gia S− ViÖt Tr×

Chuyªn dÒ Hãa Häc

T các gi thi t trong bài, ta có h phương trình: x + y = 100 %
M
Cu

=

65 x + 63 y = 63,54 x+ y

Gi i h 2 phương trình trên, ta có : x = 27% và y = 73% V y hàm lư ng c a 65Cu29 trong t nhiên là 27% và 63Cu29 là 73%. ( Trong cách làm này, còn có th h n ch đư c 1 n n u khi đ t ta ch n n là x và 100 – x ) Cách 2: Áp d ng k thu t đư ng chéo cho h n h p 2 đ ng v trên trong t nhiên, ta có:
65

Cu29 (M = 65)
M
Cu

63,54 – 63 = 0,54 = 63,54 65 – 63,54 = 1,46

→ →

27 73

63

Cu29 (M = 63)

%65Cu29 =

27.100% = 27% 27 + 73

Bài t p tương t : 1. KLNT trung bình c a Brom là 79,91. Brom có 2 đ ng v trong t nhiên là 79 Br35 và 81Br35. Tính hàm lư ng ph n trăm c a m i đ ng v trong t nhiên? 2. KLNT trung bình c a Antimon là 121,76. Antimon có 2 đ ng v trong t nhiên là 121Sb51 và 123Sb51 . Tính hàm lư ng ph n trăm c a m i đ ng v ? 3. KLNT trung bình c a nguyên t Bo là 10,812. M i khi có 94 nguyên t 10 B5 thì có bao nhiêu nguyên t 11B5 ? D ng 2: Tính t l thành ph n c a h n h p khí qua t kh i VD: T kh i c a m t h n h p khí Nitơ và Hidro so v i Oxi là 0,3125. Tìm th tích và thành ph n ph n trăm v th tích c a Nitơ và Hidro có trong 29,12 lít h n h p? Cách 1: Gi s có 100 mol h n h p trên (phương pháp gi thi t t m) và s mol c a N2 và H2 l n lư t là x và y (0 < x,y < 100, mol) T các gi thi t trong bài, ta có h phương trình: x + y = 100 mol
M
hh

=

28 x + 2 y = 32.0,3125 = 10 x+ y

Gi i h phương trình trên, ta có: x = 30,77 (mol) và y = 69,23 (mol) Vì t l v s mol cũng b ng t l v th tích trong cùng đi u ki n nhi t đ và áp su t nên ta có: %VN2 = 30,77% và %VH2 = 69,23%

GV: TrÇn Quèc ViÖt

2

Trung T©m Gia S− ViÖt Tr×

Chuyªn dÒ Hãa Häc

T đó có: VN2 = 29,12 . 30,77/100 = 8,96l và suy ra VH2 = 29,12 – 8,86 = 20,16l Cách 2: Áp d ng k thu t đư ng chéo cho h n h p 2 ch t khí trên, ta có: N2 (M = 28)
M
hh

8 = 32.0,3125 = 10 18

→ →

4 9

H2 (M = 2)


Bài t p tương t :

%VN2 =

4.100% = 30,77% 4+9

1, C n thêm bao nhiêu lít khí N2 vào 29,12 lít h n h p khí VD trên đ thu đư c m t h n h p m i có t kh i hơi so v i O2 là 0,46875. 2, M t h n h p khí g m N2 và H2 có t kh i hơi so v i khí Hidro là 3,6. Sau khi đun nóng m t th i gian v i b t s t 550*C thì th y t kh i c a h n h p khí so v i Hidro tăng lên và b ng 4,5. a, Tính thành ph n c a h n h p khí trư c và sau ph n ng b, Tính xem có bao nhiêu ph n trăm th tích c a N2 và Hidro đã tham gia ph n ng. Cho bi t ph n ng gi a N2 và H2 x y ra không hoàn toàn: N2 + 3H2 2NH3 3, Khi hòa tan hoàn toàn 2,72 gam h n h p Canxi cacbua (CaC2) và Nhôm cacbua (Al4C3) vào dung d ch HCl 2M ngư i ta thu đư c m t lư ng khí có t kh i so v i Hidro b ng 10. a, Xác đ nh thành ph n ph n trăm kh i lư ng c a các ch t r n ban đ u. b, Tính th tích dung d ch HCl 2M t i thi u c n dùng đ hòa tan h n h p. c, Tính th tích khí thu đư c 27,3*C và 836 mm Hg 4, T kh i c a m t h n h p g m O2 và O3 đ i v i He là 10,24. N u cho h n h p này đi t t qua dung d ch KI có dư thì thu đư c 50 lít khí. a, Xác đ nh th tích c a O2 và O3 có trong h n h p b, C n thêm vào h n h p trên bao nhiêu lít khí O3 đ thu đư c h n h p m i có t kh i so v i He là 10,667. 5, Tr n 13 gam m t kim lo i M có hóa tr 2 ( M đ ng trư c Hidro trong dãy Bêkêt p) v i Lưu huỳnh r i nung nóng đ ph n ng x y ra hoàn toàn, thu đư c ch t r n A. Cho A ph n ng v i 300ml dung d ch H2SO4 1M (acid l y dư), thì thu đư c h n h p khí B n ng 5,2 gam (t kh i hơi c a B v i Oxi là 0,8125) và dung d ch C. a, Xác đ nh kim lo i M và n ng đ mol/lit c a dung d ch C (gi s th tích dung d ch không đ i). Bi t r ng mu i MSO4 tan trong nư c. b, Cho 250ml dung d ch NaOH có n ng đ chưa bi t vào ½ dung d ch C thì thu đư c 1 k t t a. Đem nung k t t a đ n kh i lư ng không đ i thì đư c ch t r n D n ng 6,075 gam. Tính n ng đ mol/lít c a dung d ch NaOH.

GV: TrÇn Quèc ViÖt

3

Trung T©m Gia S− ViÖt Tr×

Chuyªn dÒ Hãa Häc

(Đ i h c Tài chính 1988) Dành cho h c sinh l p 11 D ng 3: Tính toán trong pha ch dung d ch

Công th c chung:
1, N ng đ ph n trăm: Tr n m1 (gam) dung d ch A% (l n) v i m2 (gam) dung d ch n ng đ a% (nh hơn) thì đư c dung d ch có n ng đ X% th a mãn: X% m1 A% X-a m2 a% A–X

X −a m = 1 A− X m2

N u gi thi t là t kh i c a dung d ch thay đ i không đáng k thì ta có:
X −a V = 1 A− X V2

2, N ng đ mol/lit: Tr n V1 (lit) dung d ch A (mol/l) v i V2 (lit) dung d ch a (mol/l) v i gi thi t th tích dung d ch hao h t không đáng k thì ta đư c dung d ch có n ng đ X (mol/l) th a mãn: V1 A (M) V2 a (M) X-a X (M) A–X
X −a V = 1 A− X V2

VD: C n bao nhiêu ml dd NaCl 3% đ pha 500 ml dung d ch nư c mu i sinh lý, gi thi t r ng t kh i c a dung d ch thay đ i không đáng k ? (Bài th c t p Hóa Sinh c a SV năm th 2 khoa Sinh h c ĐH KHTN HN) Nư c mu i sinh lý là dung d ch NaCl 0,9% Cách 1: Đ t x, y l n lư t là th tích c a NaCl 3% và H2O c n dùng (0 < x,y <500). Ta có h phương trình:

GV: TrÇn Quèc ViÖt

4

Trung T©m Gia S− ViÖt Tr×

Chuyªn dÒ Hãa Häc

V = x+ y = 500 (ml) mNaCl = x.3% = 500.0,9% Gi i h trên, ta đư c: x = 150 ml và y = 350 ml Cách 2: Áp d ng công th c đư ng chéo, ta có: NaCl (3%) 0,9 NaCl (0,9%) 2,1 H2O (0%)

VNaCl =

0,9 . 500 = 150 ml 2,1 + 0,9

Bài t p tương t : 1, Trình bày cách pha dd ethanol 50% t 2 dd ethanol 90% và 30%. 2, C n dùng bao nhiêu gam nư c đ hòa tan 1,4 mol xút thì thu đư c dung d ch 25% 3, Ph i hòa tan bao nhiêu ml dd HCl 1,6M v i 20 ml dd HCl 0,5M đ đư c dung d ch CuSO4 4, Xác đ nh th tích dung d ch HCl 10M và th tích H2O c n dùng đ pha thành 400ml dd 2M 5, Xác đ nh lư ng nư c c n dùng đ hòa tan 188g Kali oxit đ đi u ch dd KOH 5,6% 6, C n bao nhiêu gam dd Fe(NO3)2 20% và bao nhiêu gam H2O đ pha thành 500g dd Fe(NO3)2 8%. Chú ý: Cách làm trên còn có th áp d ng trong các bài toán pha ch dung d ch bi u di n qua pH, b n đ c t l y VD (Sao băng l nh giá) D ng 4: Tính thành ph n mu i trong ph n ng đơn bazơ v i đa acid Đây là d ng toán đã đư c gi i thi u c trong chương trình Hóa h c l p 9 và Chương Nitơ – Phospho trong Hóa h c 11. Tuy nhiên, các Giáo viên và H c sinh v n còn đi theo l i mòn trong vi c gi i quy t d ng Toán này. VD: Thêm 250ml dung d ch NaOH 2M vào 200ml dung d ch H3PO4 1,5M a, Tính kh i lư ng mu i t o thành? b, Tính n ng đ mol/l c a dung d ch t o thành? (Bài t p 80 trang 100 – Gi i Toán Hóa h c 11 - Nguy n Tr ng Th (ch biên)) Cách 1: (Đây chính là l i mòn) Ph n ng gi a NaOH và H3PO4 có th x y ra như sau:

GV: TrÇn Quèc ViÖt

5

Trung T©m Gia S− ViÖt Tr×

Chuyªn dÒ Hãa Häc

NaOH

+

H3PO4

=

NaH2PO4

+

H2O

(1)

nNaOH =1 nH3 PO4 nNaOH =2 nH3 PO4 nNaOH =3 nH3 PO4

2NaOH

+

H3PO4

=

Na2HPO4

+

H2O

(2)

3NaOH

+

H3PO4

=

Na3PO4

+

H2O

(3)

đây,

nNaOH 0, 2.5, 2 0,5 = = = 1,67 ⇒ 1 < 1,67 < 2 nH3 PO4 0, 2.1,5 0,3

mol l n lư t là s mol c a NaH2PO4 và Na2HPO4 t o thành do (1) và (2), ta có h phương trình: a + 2b = 0,5 a + b = 0,3 Gi i h phương trình trên, ta đư c: a = 0,1 và b = 0,2 V y, mNaH PO = 120.0,1 = 12g; mNa HPO = 142.0,2 = 28,4g T ng th tích dung d ch là: 250 + 200 = 450ml = 0,45 l
2 4 2 4

⇒ có 2 lo i mu i Na2HPO4 và NaH2PO4 t o thành theo (1) và (2). Đ t a mol, b

[ NaH 2 PO4 ] = [ Na2 HPO4 ]

0,1 = o,22M 0, 45 0, 2 = = 0,44M 0, 45

(Chép y chang bài gi i trong Sách) Cách 2: Cách làm đư ng chéo c a Sao băng: Không c n vi t ph n ng mà nhìn vào CTPT, ta cũng có th th y đư c t l n=
nNaOH , và n u áp d ng đư ng chéo, ta có như sau: nH3 PO4

Na2HPO4 (n1 = 2)
n =
0, 2.5, 2 0,5 = 0, 2.1,5 0,3

2/3

2

NaH2PO4 (n2 = 1)
Mà t ng s mol H3PO4 là

1/3

1

∑n

H 3 PO4

= 0,3

Nên d dàng có k t qu như trên. Ghi chú: Đây không ph i là m t d ng Toán hay g p và quan tr ng nên đ ngh b n đ c t l y VD thêm

GV: TrÇn Quèc ViÖt

6

Trung T©m Gia S− ViÖt Tr×

Chuyªn dÒ Hãa Häc

Dành cho h c sinh l p 12 D ng 6 Bài toán h n h p 2 ch t vô cơ c a 2 Kim lo i cùng hóa tr và kh năng ph n ng. Th t ra d ng toán này có th tìm th y c trong chương trình l p 9, 10, 11 nhưng t p trung hơn c ph n Kim lo i c a chương trình Hóa h c 12, thư ng đươc gi i b ng phương pháp M VD: Hòa tan 28,4g m t h n h p g m 2 mu i cacbonat c a 2 Kim lo i hóa tr 2 b ng dung d ch HCl dư, thu đư c 6,72 lít khí đktc và 1 dung d ch A a, Tính t ng s gam c a 2 mu i Clorua có trong dung d ch A. b, Xác đ nh tên 2 kim lo i n u 2 kim lo i đó thu c 2 chu kỳ lien ti p c a phân nhóm IIA. c, Tính thành ph n ph n trăm c a m i mu i trong h n h p ban đ u. d, N u d n toàn b khí CO2 cho h p th hoàn toàn vào 1,25 lít dung d ch Ba(OH)2 đ thu đư c 39,4g k t t a thì n ng đ mol/l c a dung d ch Ba(OH)2 là bao nhiêu? Cho: Be = 9, Mg = 24, Ca = 40, Ba = 137, Sr = 87 L i gi i: Câu a c a bài toán gi i băng phương pháp Tăng - gi m kh i lư ng, d dàng có mMCL =31,7g
2

Câu b, d dàng có M = 34,67 t đó suy ra 2 Kim lo i t o mu i là Ca và Mg Câu c c a bài toán có 2 cách gi i: Cách 1: G i a, b l n lư t là s mol c a MgCO3 và CaCO3 trong 28,4g h n h p ban đ u. Ta có h phương trình:
mMCO = 84a + 106b = 28, 4
3

mMCl = 95a + 111b = 31, 7
2

Gi i h phương trình trên ta có: a = 0,1 mol và b = 0,2 mol Cách 2: Áp d ng công th c đư ng chéo cho h n h p 2 mu i Cacbonat, ta có: CaCO3 (M = 100)
284 3 16 3 32 3
M=

0,2 mol

MgCO3 (M = 84)

0,1 mol

Bài t p tương t : 1. M t dung d ch X ch a 2 mu i ACl2 và BCl2 (A, B là 2 kim lo i thu c cùng m t phân nhóm chính và 2 chu kỳ lien ti p). T ng kh lư ng 2 mu i là 44,5 gam. Dung d ch ph n ng v a đ v i dung d ch ch a AgNO3 và Pb(NO3)2 t o ra k t

GV: TrÇn Quèc ViÖt

7

Trung T©m Gia S− ViÖt Tr×

Chuyªn dÒ Hãa Häc

t a n ng 140,8 gam. Dung d ch Y khi tác d ng v i H2SO4 dư cho ra 70,9 gam k t t a. a, Tính s mol AgNO3 và Pb(NO3) ch a trong dung d ch Y b, Suy ra t ng s mol ACl2 và BCl2 trong dung d ch X. Xác đ nh A, B và s mol m i mu i ACl2, BCl2. 2. Xét m t h n h p 2 mu i Clorua c a 2 kim lo i ki m A và B v i kh i lư ng nguyên t c a A nh hơn c a B và A, B 2 chu kỳ liên ti p. Cho 19,15g h n h p X tác d ng v a đ v i 300g dung d ch AgNO3, sau ph n ng ta thu đư c 43,05g k t t a và m t dung d ch D. a, Xác đ nh n ng đ ph n trăm c a dung d ch AgNO3 b, Cô c n dung d ch D ta thu đư c bao nhiêu gam mu i khan? c, Đ nh tên và kh i lư ng các mu i Clorua trong h n h p X Cho: Li = 7, Na = 23, K = 39, Rb = 85, Cs = 133, Ag = 108, N = 14, Cl = 35,5, O = 16 3. M t h n h p X g m 2 kim lo i A và B cùng có hóa tr 2, có kh i lư ng nguyên t c a X là 19,3 gam a, Xác đ nh A, B và kh i lư ng A, B trong X bi t r ng khi cho X tác d ng v i dung d ch HCl dư ch có A tan cho ra 2,24 lít khí H2 (đktc) b, N u l y cùng m t lư ng X như trên cho vào 200ml dung d ch Y chưa ch a AgNO3 1M và Hg(NO3)2 0,5M, tính kh i lư ng ch t r n Z thu đư c (Hg = 200) 4. M t h n h p X g m 2 mu i cacbonat kim lo i ki m A, B thu c 2 chu kỳ lien ti p c a b ng h th ng tu n hoàn có t ng kh i lư ng là 41,9 gam. a, Xác đ nh A, B và s mol m i cacbonat trong h n h p X bi t r ng khi cho X tác d ng v i H2SO4 dư và cho khí CO2 t o ra ph n ng h t v i nư c vôi dư ta đư c 35 gam k t t a. b, Dùng 83,8 gam h n h p X cho tác d ng v i 1 dung d ch Y ch a HCl 0,3M và H2SO4 0,2M. Ph i dùng bao nhiêu lít dung d ch Y đ ph n ng v a đ v i lư ng X trên, bi t ph n ng t o ra CO2? 5. M t h n h p X g m 2 kim lo i A, B (đ u hóa tr 2) v i MA ≈ MB, mX = 9,7 gam. H n h p X tan h t trong 200 ml dung d ch Y ch a H2SO4 12M và HNO3 2M t o ra h n h p Z g m 2 khí SO2 và NO có t kh i c a Z đ i v i H2 b ng 23,5 và V = 2,588 lít (đktc) và dung d ch T a, Tính s mol SO2 và NO trong h n h p Z b, Xác đ nh A, B và kh i lư ng m i kim lo i trong h n h p X

T ng k t v k thu t đư ng chéo

GV: TrÇn Quèc ViÖt

8

Trung T©m Gia S− ViÖt Tr×

Chuyªn dÒ Hãa Häc

Hy v ng là qua m t lo t các VD và bài t p trên các b n đã có th hi u thêm đư c ph n nào b n ch t và nh ng nét ưu vi t c a phương pháp đư ng chéo đ áp d ng trong gi i Toán hóa h c. Vi c phân chia các d ng toán như trên là hoàn toàn ch quan và tương đ i, t vi c n m đư c b n ch t c a phương pháp mà các b n có th đúc rút và m r ng thêm các d ng toán khác m t cách linh ho t. VD: Đ t cháy hoàn toàn 28 gam m t dây s t ta thu đư c 39,2 gam h n h p Fe2O3 và Fe3O4. Tính thành ph n ph n trăm c a Fe đã chuy n thành Fe2O3 và Fe3O4. Cách 1: Đ t x và y l n lư t là s mol Fe đã chuy n thành Fe2O3 và Fe3O4. T gi thi t, ta có h phương trình: nFe = x + y = 28 = 0,5mol
56 1 y = 39,2 g 3

mhh = 160.0,5x + 232.

Gi i h 2 phương trình trên ta thu đư c k t qu : x = 0,2 và y = 0,3. T đó rút ra t l là 40% và 60%. Cách 2: G i oxit thu đư c có công th c: FexOy , ta có: nFe = 0,5 mol, nO=
39, 2 − 28 = 0, 7mol . Như v y, t l 16
x 2 = ) y 3 x 5 = . y 7

T đó áp d ng công th c đư ng chéo, ta có: Fe2O3 (
1 28

FexOy (

x 5 = ) y 7

Fe3O4 (

x 3 = ) y 4

1 21

t đó cũng tìm ra đư c k t qu như trên. Chúc các b n tìm đư c nhi u đi u thú v khi áp d ng linh ho t phương pháp gi i toán hóa h c này!

GV: TrÇn Quèc ViÖt

9

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->