P. 1
50 cây thuốc

50 cây thuốc

|Views: 482|Likes:
Được xuất bản bởimuathubuon2005284581

More info:

Published by: muathubuon2005284581 on Mar 15, 2010
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/12/2014

pdf

text

original

Sections

HUYỆT RỒNG 007

HUYỆT RỒNG 007............................................................................................................1
http://www.lrc-hueuni.edu.vn/don!/.................................................................................."
#$%H &ỒNG N'..............................................................................................................."
.............................................................................................................................................(
#$%H H)* +, .................................................................................................................. -
#$%H H)* +, TH.ỆT TH/) ......................................................................................... 0
#Ồ %1NG *NH ................................................................................................................. 7
#23i 4un ...........................................................................................................................5
%6 728c..............................................................................................................................10
...........................................................................................................................................10
%6 49
.....................................................................11
%6 :u ...............................................................................................................................1"
...........................................................................................................................................1"
%6 tr;nh ............................................................................................................................1(
...........................................................................................................................................1(
%6 l<o ................................................................................................................................1-
%6 nh= n>i ......................................................................................................................... 10
........................................................................................................................................... 10
%6 ?@; lA l8n ..................................................................................................................... 1B
........................................................................................................................................... 1B
%6 ?@; lA nh6 .................................................................................................................... 17
........................................................................................................................................... 17
%Ci 7;! ..............................................................................................................................1D
...........................................................................................................................................1D
E<nh d<nh .........................................................................................................................15
...........................................................................................................................................15
EFu ...................................................................................................................................."0
..........................................................................................................................................."0
%hG HI ...............................................................................................................................""
...........................................................................................................................................""
&inh lJn .........................................................................................................................."(
..........................................................................................................................................."(
&K tr=n ............................................................................................................................"-
..........................................................................................................................................."-
&Ln MiN ............................................................................................................................ "0
........................................................................................................................................... "0
H< thO P ............................................................................................................................. "B
........................................................................................................................................... "B
Ho<i QLn ............................................................................................................................ "D
H2Ln nhu trRn ..............................................................................................................."5
..........................................................................................................................................."5
Sch NTu .............................................................................................................................(0
...........................................................................................................................................(0
UhV ?FN #Rc 4W ................................................................................................................("
...........................................................................................................................................("
UiN nFn ..........................................................................................................................((
...........................................................................................................................................((
Uinh i8i ...........................................................................................................................(-
1
...........................................................................................................................................(-
XA lCt ................................................................................................................................. (0
........................................................................................................................................... (0
l;Y ;i ................................................................................................................................... (B
Z[ H\ ................................................................................................................................ (7
........................................................................................................................................... (7
Z]ch NPn .........................................................................................................................(D
...........................................................................................................................................(D
Z^; d_ ...............................................................................................................................(5
...........................................................................................................................................(5
ZL t;N th`.........................................................................................................................-0
...........................................................................................................................................-0
NAn ho; trRn...................................................................................................................-1
Nai cbu ............................................................................................................................-(
..........................................................................................................................................-(
N2 tinh thao.....................................................................................................................--
...........................................................................................................................................--
Nh[n ..................................................................................................................................-B
...........................................................................................................................................-B
Ncc nAc ............................................................................................................................. -7
........................................................................................................................................... -7
R;u MhLdi ............................................................................................................................. -D
........................................................................................................................................... -D
Q<i H:t ................................................................................................................................ -5
........................................................................................................................................... -5
Th;nh h;o .........................................................................................................................00
...........................................................................................................................................00
Th>N l>N ..........................................................................................................................01
...........................................................................................................................................01
ThuCc 46n .......................................................................................................................0"
...........................................................................................................................................0"
T^; tP .................................................................................................................................0(
...........................................................................................................................................0(
Tre ;i ...............................................................................................................................0-
...........................................................................................................................................0-
TR.NH N' H),NG %UNG ...........................................................................................00
Uien c_...............................................................................................................................0B
+^ch H>n n;N ................................................................................................................... 07
........................................................................................................................................... 07
+u!fn tFN lifn .................................................................................................................. 0D
........................................................................................................................................... 0D
g dh ................................................................................................................................... 05
........................................................................................................................................... 05
http://www.lrc-hueuni.edu.vn/don!/
#$%H &ỒNG N'
"
Tên khoa học:
%lerodendron p;nicul;tuN X.
Họ khoa học:
H= %6 Roi Ni; jker4en;ce;el.
Mô tả:
%F! nh6m c;o Mhoan 1Nm thFn vuPn lA HLn N=c HCim hnnh tiN Nop Mh^; rJn nh6 th2;m N<u 7;nh nh]tm cG lPn
3 ca h;i Npt lAm cG cuCn d<im cG va! tr_n. Ho; N<u n< v<nm N=c th<nh ?iNm nhq d<i th_ r; no<i ho;. rua
N=n hnnh csu.
Thu hái, sơ ch: HAi v<o lcc cF! H;n v< ?Rp r; ho;m ?:! MhP phLi FN c;nm cG th` ctn ru rv; ?]chm phLi MhPm
7Rt lAtm ?Rc uCn.
!h"n #$n% &'( thu)c:
Ru ?Rc uCnm lA n:u n28c dtn H` rv; 4fn no<i.
Tác #*n%:
w Th;nh nhixtm l2Ln hu!etm tifu HWc jTrun ruCc E29c H=c &]i Ty &i`nl.
w Th;nh nhixtm iai HWcm Mhu phonm try th:pm tifu vifN jT<i Nu!fn %F! ThuCc kixt N;Nl.
+h, t-.:
w Trq 4]ch H8im tv cun vifN lootm Minh nu!xt MhPn H\um Nzn nh=t l3 nb;m N{t vifN v<n d;m Fn 72Ln H;u
nhbcm N6i l2nm hu!et Ap c;o jT<i Nu!fn %F! ThuCc kixt N;Nl.
/0i1u #$n%:
1"-1B d28i d]n thuCc ?Rc.
2ơn thu)c kinh n%hi3(:
wTrq 4]ch H8im Mh^ h2m Minh nu!xt MhPn H\u: -0-D0 lA #]ch H>n n@ MhPm ?Rc uCn jUinh NhixN EFn Gi;nl.
wTrq Minh nu!xt MhPn H\um 4]ch H8i: #]ch H>n n@m Sch NTum Nai dixpm H2Ln phzm ?Rc uCn jUinh NhixN
EFn Gi;nl.
w Trq phon th:p Mh8pm v<n d;: ru #]ch H>n n@ ?Rc uCn jUinh NhixN EFn Gi;nl.
w Trq th:p Mh8pm ?2n nGn H6 H;u thuWc th` nhixt: #]ch H>n n@ D0m EF! RN 1"0m cF! TsN 7uFn Dm &Ln
t28n |uFn Dm &Ln Npt tr}i Dm &Ln rJn c2; Dm %< ;i leo Dm %<nh dFu D. QRcm chi; " lsn uCn jUinh
NhixN EFn Gi;nl.
w Trq v<n d; v< nifN N]cm nh:t l< nifN N]c NRt 4q v<n thTNm Mi`N nhixN n28c ti`u cG ?Rc tC N{t: ru #]ch
H>n n@ hopc +^ch H>n n;Nm ?Rc uCn jUinh nhixN #xnh kixn X]n QLn - kixt N;Nl.
(
45+H H67 89
Tên khoa học:
~luN4;o •e!l;nic;
Họ khoa học:
Ho€ HuPi cPn ~luN4;in;ce;e
Mô tả:
X;• NP€t lo;€i cod ?PYn d;im c;o 0m(-0mBNm coY thFn rf‚m thFn coY HPYt v;• nhJ‚n. X;Y No€c ?o lem hi•nh tr2Yn HF•u nho€nm phiY;
cuPYn hLi nh2 PN v;•o thFnm NeYp nu!fnm MhPn coY lonm nh2n NJ€t d2LYi hLi trJYn nh;€t. Ho; N;•u trJYnm No€c
th;•nh 4Pn Ld HF•u c;•nh h;! Me‚ l;Y.m d;•i ho; coY lon d;•im nhLYt. Tr;•n d;•i FYp " H;•i. Zu•; ho; F•n nh2 |u;nh nJN
nh2n nhif•u nhFYt v;•o th;Yn 0mB
Thu ha:i ;a<o chê::
Th2L•n n2L•i t; du•n rf‚ t2Li: &fd lFu MeYN td. Rf‚ H;•o vf• coY H2L•n MiYnh "-0cNm Mhi MhP coY N;•u Hod nh;€tm NeYp
no;•i ?F‚N. %oY nLi du•n l;Y t2Li Hfd l;•N thuPYc
Tác #*n%:
w Tri€ 4f€nh no;•i d;: 4f€nh hudi
w X;•N chF€N ?2€ th;•nh ?e€o: Hif•u tri€ vfYt loeYtm vfYt th2Lnm
w X;•N i;dN H;u: H;u Fnm H;u 72Ln
w X;•N thuPYc ?Fd! th;i
-
45+H H67 89 TH=ỆT TH>6
Tên khoa học:
)denl;ndi; diƒƒu?; j„illdl Ro74.
Họ khoa học:
%< ~hf jRu4i;ce;el.
Mô tả:
%F! thao ?Cn h<n nJNm N=c 4_m nh…n. ThFn hnnh - c]nhm N<u nFu nh]t tr_n 3 Cc. XA hnnh iai h;! hLi thuPnm
nh=n 3 Hsum N<u 7ANm d;im MhPn cuCnm lA M†N Mh^; rJn 3 H‡nh. Ho; th2}n N=c HLn HWcm h;! h=p 1-" chiec
3 nAch lA. Ho; N<u trRn ^t Mhi h>nm MhPn cuCn. &<i - hnnh iAo nh=nm Cn d<i hnnh csu. Tr<n - tt nh…nm
Cn tr<n nh…n ca h;i Npt. Nhq - d^nh 3 h=n Cn tr<n. #su " Pm " Hsu nhz!m nhi\u no[nm |ua MhV dˆt 3 Hsum cG
H<i c_n l]i 3 H‡nh. " P nhi\u h]tm cG Gc c]nh. %G ho; |ua hsu nh2 |u;nh nJN.
Thu hái, sơ ch: Thu hAi phLi MhP c:t dtn.
!h"n #$n% &'( thu)c:
To<n cF!.
T?nh @.:
wkq n=t nh]tm t^nh NAt jTrun ruCc E29c H=c &]i Ty &i`nl.
wkq n=tm hLi HRnm t^nh h<n jTrun E29c H=cl.
wkq HRnm n=tm t^nh Pnm MhPn HWc jruan TF! Trun E29c %h^l.
w kq hLi n=tm t^nh hLi h<n j*n Hu! Trun Thao E29cl.
Tác #*n%:
w Th;nh nhixtm iai HWcm l9i nixum Mhv b jTrun ruCc E29c H=c &]i Ty &i`nl.
w Th;nh nhixtm iai h6; HWcm tifu un jTrun E29c H=cl.
w Th;nh nhixtm iai HWcm tifu unm MhAn nh;Nm l9i th:p jHixn &]i Thic Ezn Trun E29cl.
w Tifu thOnm iai HWcm Mhu phonm ch‡ thCnm tifu vifN jruan &Pn Trun E29cl.
+h, t-.:
w Trq cAc lo]i ?2n H;u do un th2m cAc lo]i nhiuu trtn nh2 nhiuN trtn H2}n ti`um vifN h]nh nhFnm vifN
h=nm th;nh |uanm vifN ruWt thy;m vifN phe |uan c:p N[n t^nhm vifN ;n th` v<n d; hopc MhPn v<n d; c:p
t^nhm RRn HWc cRnm ?2n nh=t l3 H;um tVn th2Ln do to n[jruan TF! Trun E29c %h^l.
w Trq rRn cRnm un th2 N;nh tr2}nm Miet l‰ jruan &Pn Trun E29cl.
Xi\u dtn Etn MhP ty "0--0m no<i dtn t2Li h; nAt HRp lfn nLi H;u.
2ơn thu)c kinh n%hi3(:
w Trq un nh=tm u 428u: #]ch ho; 7< thixt thao 1"0m #An 4ifn lifn jt2Lil B0 ?Rc uCnm no<i HFN nAt HRp lfn
nLi H;u jruan TF! Trun Thao E29cl.
0
w Trq un th2 phVi: #]ch ho; 7< thixt thaom #]ch N;o cJn NKi thb 1B0 jdtn t2Lilm ?Rc uCn v8i n28c H2}n
jQV T;! XFN Q<n Trun E29cl.
w Trq ruWt d2 vifN c:p t^nh: #]ch ho; 7< thixt thao D0m ?Rc uCnm nhˆ n<! 1 th;nm npn n<! " th;n jQV T;!
XFN Q<n Trun E29cl.
w Trq ho do vifN phVi: #]ch ho; 7< thixt thao jt2Lil -0. Trsn 4n Dm ?Rc uCn jQV T;! XFN Q<n Trun E29cl.
w Trq ;Nid;l vifN c:p : #]ch ho; 7< thixt thao 1"m +; ti\n thao 1"m ?Rc uCn jQV T;! XFN Q<n Trun
E29cl.
w Trq H2}n ti`u vifNm ti`u 4uCtm ti`u Rt: #]ch ho; 7< thixt thaom E[ ccc ho;m UiN nFn ho;m NKi thb -0m
Th]ch vi "0m ?Rc uCn th;! n28c tr< jQV T;! XFN Q<n Trun E29cl.
w Trq ch:n th2Ln th}i MŠ Hsu: #]ch ho; 7< thixt thao jt2Lil 1"0m n28cm r29u NKi thb 1 nv; ?Rc uCn jHixn
&]i Thic Ezn Trun E29cl.
w #ao vx ;nm l9i N{t: #]ch ho; 7< thixt thao w H] MhP thao w %;N thao ‹theo t‡ lx " w " w 1Œ jT;N Thao Th;n
- Hixn &]i Thic Ezn Trun E29cl.
w Trq ruWt d2 vifN c:p HLn thusn v< phcc N]c vifN nhˆ: #]ch ho; 7< thixt thao B0m ?Rcm chi; ( lsn uCn. &[
trq hLn 1000 c;? Met |O; tCt jE29c X• k< Žn Ezn Trun E29cm N+# kx Qinh NhFn EFnm 15D(l.
w Trq rRn HWc cRn: #]ch ho; 7< thixt thao "0m ?Rc v8i "00Nl r29u uCn tron n<!. Etn "/( thuCcm chi; l<N "-
( lsn uCnm c_n 1/( HRp v<o vet cRn. Trq 15 c;? H\u Mh6i jruan &Pn Y H=c T]p %h^ 15B0m -:1-l.
w Trq dqch ho<n b n28c j4ien chbn ?;u Mhi thRt Cn dTn tinhl: #]ch ho; 7< thixt thao (0m ?Rcm chi; l<N ( lsn
uCn. Trq (D c;?m cG Met |O; (- c;? jk]n Hieu T<i - NPn ThPn Y H=c T]p %h^ 15D7m ":11l.
w Trq ;n vifNm v<n d;: #]ch ho; 7< thixt thao (1m"0m H] MhP thao (1m"0m %;N thao 10mB"0m che th<nh 7i
rP. Trq 7" c;?m cG Met |ua 100•. N<! n•N vixn 4nnh |uFn "0m( n<! jT;N Thao Th;n - #Ao %Ao %O; Uho;
NhiuN #xnh kixn Tric ThuWc ?C " H=c kixn Y H=c H> N;N HJn tron ThPn Tin Trun E29c Thao 15D7m
":1l.
B
4Ồ +ANG 7NH
Tên khoa học:
T;r;7;cuN oƒƒcin;l „i jT;r;7;cuN den?-leoni? Ee?ƒ.l.
Họ khoa học:
H= %cc j%oNpo?it;el.
Mô tả:
%6 ?Cn d;im ru HLnm d<im Mh6em thuWc lo]i ru hnnh trz. XA N=c ty ru nh…nm thuPn d<i hnnh trAi 7o;n n29cm cG Mh^;
rJn uCn l29n hopc 7I lPn chiNm Nop iCn nh2 4q 7o rAch. &su N<u HLn HWc 3 n=nm cuCn d<i rKnm ty ru
N=c lfn. TVn 4;o hnnh chuPn >N nhi\u d[! lA 4Rcm nh@n cAi 3 ph^; no<i 7_e r; v< con 7uCnm c_n cAc cAi
3 tron thn N=c Hbn. Ho; hnnh nh6 3 ph^; no<i cG N<u nFu 3 Npt l2nm |ua 4e 10 c]nhm cG N6 d<i. %Ac tL cO;
N<u lPn ?Rp theo 1 dT!m r; ho; ty thAn (-10.
Thu hái, sơ ch:
%h=n v<o i@; thAn - Hen thAn 0 l< th}i MŠ cG vq HRn nhi\u nh:tm cG n2}i dtn thb nh6 v< d<im thFn v< c<nh
N<u t^N l< tCt nh:t. Etn to<n cF! phLi tron rFN cho MhP.
!h"n #$n% &'( thu)c:
Etn ru MhP to<n cF! phLi MhP. Xi; thb nhi\u lAm Nsu lzc trom ru nu!fn HO l< tCt.
T?nh @.:
w kq n=tm t^nh 4nnhm MhPn HWc jTFn Tu #an Thaol.
w kq hLi HRnm t^nh h<n j&Pn kifn E29c T^nh ~hcl.
w kq n=tm t^nh 4nnhm hLi h<n j#an Thao Thu{tl.
w kq HRnm n=tm t^nh h<n jE29c T^nh %Pn Eznl.
w kq n=tm HRnm t^nh h<n jXFN Q<n Th2}n Ezn Trun E29c ThO QAchl.
Tác #*n%:
w Th;nh nhixtm iai HWcm tAn ?2n tifu un ‹Hpc hixu trq vc ?2n H;uŒ jXFN Q<n Th2}n Ezn Trun E29c ThO
QAchl.
+h, t-.:
w Trq Hinh nh=t ?2n t:!m tu!en vc vifNm nhiuN trtn H2}n ti`um ;Nid;l vifN c:p t^nh jXFN Q<n Th2}n
Ezn Trun E29c ThO QAchl.
0i1u #$n%
- #fn tron uCn 1" Hen -0. Etn t2Lim h; nAt HRp v<o nLi ?2n H;u. #fn no<i dtn tt! • theo nhu csu.
2ơn thu)c kinh n%hi3(:
w Trq ;i HFN hopc 4q nh•N n28c HAi cO; con cAo l<N cho thqt ?2n pht: #> cPn ;nh h; nAt l:! n28c cCt 4Pi
v<o nhi\u lsn thn Mh6i j&> Uinh ph2Lnl.
7
w Trq ?an h{u MhPn cho con 4cm ?@; t^ch l]i l<N cho vc cJnm ?2n: #> cPn ;nh h; nAtm HRp lfn HGm n<! ( Hen
- lsn jZ;i Q2 ph2Lnl.
w X<N cho rJn cbnm N]nh Fn 72Lnm ?inh H29c th{n thO!m tuVi ch2; Hen D0 cG tAc dzn l<N Hen rFu tGcm tuVi
trI uCn n; MhPn !eu: #> cPn ;nh 1 cFnm lo]i n<! th2}n ?Cn 3 tron v2}nm nG cG v<o i@; thAn ( thAn -m
?;n Nt; thu thn n3 ho;m Mhi :! cRt ca Cc lAm thFn cF!m 1 cFn rv; ?]ch HeN phLi FN c;nm MhPn H29c phLi nRnm
46 v<o thtn H{! M^n. X:! -0 NuCim "0 H2Ln phz tvm tAn 4Wt r>i cho #> cPn ;nh v<o HG nFN 1 HfNm hPN
?;u chi; l<N "0 nRNm r>i dtn i:! 4;o (-- l8p th{t chpt. X:! phFn iun H:t 4uWc th{t chpt cho v<o l_ ?:! MhPm
dtn lv; n28n cho h>n lfn l< HO. +on HeN r; 46 phFn iun H:t Hi r>i tAn nh6m cb ?bc v<o rJn v<o 4uVi
?Anm tCim nhV c‘n H29cm nuCt c‘n H29cm l<N lFu N8i hixu nhixN jHo<n Thieu &Ln - Thz! Trcc &2}n
Uinh NhixN ph2Lnl.
w Trq vc ?2n H6: #> cPn ;nh -0m NhTn HPn H•n D0m h; nAt. QRc v8i " chon n28c c_n 1 chonm uCn tr28c
4@; Jn jT^ch &bc &2}n ph2Lnl.
w Trq c;N ?;nm Hinh nh=t: #> cPn ;nh h; nAtm l:! rifn NWt ^t vRt n28c trWn r29u ?Rc uCn cho r; N> hPi
j%hbn Xo]i #an Thaol.
w Trq l3 loot lFu n<! MhPn Mh6im on chFNm rRn cRnm 4= c]p cRn: #> cPn ;nh h; nAtm HRp v<o vet th2Ln
j%:p %bu ph2Lnl.
w Trq tu!en ?@; vifN c:p t^nh: #> cPn ;nh ("m ru; lFum Xifn Mi\u NKi thb "0m #]ch ch‡ 1"m ?Rc uCn. #fn
no<i dtn #> cPn ;nh t2Li h; nAt HRp jXFN Q<n Th2}n Ezn Trun E29c ThO QAchl.
w Trq un HWc ?2n t:! c:p t^nh: #> cPn ;nh "0 Hen -0m ?Rc uCn j#> %Pn *nh Th;n - XFN Q<n Th2}n
Ezn Trun E29c ThO QAchl.
w Trq Hinh nh=tm ?2n HWc phAt ?Ctm l3 loot no<i d;m H6 NRt do phon h6;: #> cPn ;nh "0 m E[ ccc ho;m UiN
nFn ho; NKi thb 1"m %;N thao ?Cn 1m"0. QRc uCn.
w Trq vifN ruWt thy; ch2; v’ NO: #> cPn ;nh 1"m Tv ho; Hq; Hinh "0m Z[ 7‡ hixn -0m Ho<n csNm &Ln ?FN
NKi thb 1" ?Rc uCn jXFN Q<n Th2}n Ezn Trun E29c ThO QAchl.
w Trq Met N]c vifN c:p t^nhm NRt H6 ?2n H;u ‹do %;n h6; 4Cc lfnŒ: #> cPn ;nh jt2Lil D0 m %hi tv 7 trAim ?Rc
uCn jXFN Q<n Th2}n Ezn Trun E29c ThO QAchl.
w Trq H2}n ti`u vifNm 4<n |u;n vifNm tifu hG; MoNm cJn H;u vtn d] ds!l.: #> cPn ;nh -0m ru:t 4n "-m
Q; nhFn 1"m TAn 4Wt. ZKi lsn uCn 1-"m n<! ( lsn jXFN Q<n Th2}n Ezn Trun E29c ThO QAchl.
w Trq cAc chbn ?2n vcm thieu ?@;: #> cPn ;nhm H] MhP thaom #Ci NTu. Xifn Mi\um #]ch ch‡m ru; lFu cJnm ru:t
dixpm %;N thaom &su c:um jsu trfn Hsul. Htn thv ph“n jphFn chuWt Hicl. QLn H{u cJnm QLn ty cPm ?Rc uCn
l<N vifn tt! theo 4xnh H` l<N |uFnm thsnm tAm ?b jTrun ruCc E29c H=c &]i Ty &i`nl.
D
4BCi ;un%
Tên khoa hoDc: Gl!co?Ni? pent;ph!ll; corr
ThuôDc Ho: c;N Rut;ce;e
Mô tả: %F! nh’ c;o t8i Bm0N. ThFn to "-(cN” c<nh non cG lPn N<u ?ot. XA H; d]nm th2}n do NWt lA chotm ^t
Mhi --0m thon d<i Hen 7-"0cNm rWn 1m0-BcNm MhPn lPnm N<u lzc Pliu lcc MhPm Fn phz 1--10 cpp. %huŠ hˆp 3
nAch lAm ^t nhAnhm d<i (--Nm cG Mhi ho; 7ep nhGN "-( cAim N<u trRnm 7;nh h;! v<n v<nm thLN” cAnh ho;
MhPn lPn” nhq 10. rua d]n trbn c;o Hen 1cNm N<u trRnm h>nm v<n h;! d; c;N. Ho; thAn B v< Nt; thu.
thu hái: %G th` thu hAi rum lA |u;nh nJNm rv; ?]chm thAi nh6m phLi MhP.
4E FhGn #$n%: Ru v< lA - Radix et Folium Glycosmis
T?nh @.,: Ru cG vq c;!m lA cG vq hLi n=tm t^nh :Nm
tác #*n%: cG tAc dzn iai caNm try H}Nm chCn hom M^ch th^ch tifu hoAm tAn hu!et b.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: rua Jn H29c. XA phCi h9p v8i lA %LN r29u l<N Nen tJn hixu ?u:t r29u.
Ru v< lA th2}n H29c dtn trq: 1. %aN l]nh v< ho” ". UhG tifu hoAm H;u d] d<!” (. &;u thoAt vq. Xi\u dtn 10-
(0m d]n thuCc ?Rc. UhPn dtn cho n2}i cG th;i. Etn no<i i[ cF! lA t2Li trWn v8i r29u HRp trq H_n n[
tVn th2Ln. Uhi 4q phAt c28cm tf cbn vn ?2Ln iAm dtn lA n:u n28c v< rv; phsn H;u.
5
+K LBMc
Tên khoa hoDc: Achyranthes aspera X.m
thuEc họ: R;u d\n - Amaranthaceae.
Mô tả: %F! thao ?Cn h•n nJN h;! h;i nJN c;o Mhoan 1N. Ru nh6m con |ueom 4o dsn ty cV ru Hen chGp rum
d<i 10-10cNm H2}n M^nh "-0NN. XA N=c HCim Nop l29n ?Gn. Ho; nhi\um N=c th<nh 4Pn d<i "0-(0cN 3 n=n
cF!. rua n;nm cG lA 4Rc t>n t]i th<nh ;i nh=n. H]t hnnh trbn d<i.
R; ho; v<o Nt; h†.
4E FhGn #$n%: To<n cF!m chO !eu l< ru - Radix Achyranthi Asperae.
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i lifn nhixt H8im N=c ho;n MhRp nLi trfn cAc 4[i c6m ven H2}n Him 4} 4zi. %‘n H29c
tr>n 4•n h]t. Thu hAi cF! |u;nh nJN chO !eu v<o Nt; h† thum rv; ?]chm thAi nh6m dtn t2Li h;! phLi MhP
dtn dsn.
T?nh @., tác #*n%: %6 728c cG vq HRnm chu;m t^nh NAtm cG tAc dzn th;nh nhixtm tifu vifNm l9i ti`u. N2}i t; H[
4iet l< ch:t ?;ponin tron ru cG tAc dzn phA hu!et v< l<N vGn ;l4uNin. %6 728c c_n cG tAc dzn chCn vifN
tCt 3 ca i;i Ho]n N]n t^nh v< c:p t^nh. • –n —W n2}i t; cho r•n cF! cG t^nh l=c NAum l9i ti`um n28c ?Rc ru
l<N ?Jn d;m h]t F! nPn.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: N=n v< lA non v_ M˜m thAi nh6m chsn |u; n28c ?Pim cG th` 7<o h;! n:u
c;nh. %_n ru cF! v< cAc 4W ph{n MhAc H29c dtn trq: 1. %aN N]o phAt ?Ctm ?V N‘i” ". QCt rotm l‰” (. kifN N<n
t;im |u;i 4q” -. Th:p Mh8p t]n Mh8p” 0. kifN th{n pht th‘n” B. Ti`u tixn MhPn l9im HAi dRtm HAi 4uCt” 7. —;u
4zn Minhm vP Minhm Minh nu!xt MhPn H\u” D. —_n n[ tVn th2Ln. Xi\u dtn: 10-(0 d]n thuCc ?Rc. Etn
no<im l:! cF! t2Li i[ HRp.
• –n —W n2}i t; dtn to<n cF! trq 4xnh phtm 4xnh trhm nh=tm phAt 4;n d;m H;u 4zn v< rRn cRn. Ru H29c dtn
?Rc H` thu liuN. H]t H29c dtn tron chbn ?9 n28c.
Nơn thu)c:
1. %h@; ?V N‘im ?Ct” dtn %6 728cm lA Eiunm —Ln 4uCtm NKi vq (0m ?Rc uCn.
". %h@; |u;i 4qm i[ ru %6 728c che n28c ?cc Nixn v< uCn tronm 4fn no<i i[ l29n vy; HO HRp.
EFn i;n c‘n dtn c<nh lA %6 728c cho v<o chu>n l9n nAi cho l9n ?inh HI du.

10
+K ;J

Tên khoa hoDc - Marsilea quadrifolia X.m
thuEc họ R;u 49 - Marsileaceae.
Mô tả: %F! thaom cG thFn 4_ d28i H:tm Nanhm chi; th<nh nhi\u N:um NKi N:u N;n ru v< " lA cG cuCn d<i. XA
cG - thuŠ choo ch@ th{p. #<o tv |ua l< cL |u;n N;n 4<o tvm N=c "-( cAi NWt 3 Cc cAc cuCn lA” cAc 4<o tv
|ua n<! cG lPn d<!.
Zt; ?inh ?an thAn 0-B.
4E FhGn #$n%: To<n cF! - Herba Marsileae.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cO; vtn |u;nh cic Pn H8im N=c ho;nm phV 4ien 3 ruWn n28c v< nLi “N 28t d=c 4}
;om 4} ruWnm chK n28c c]n MhPn cha!. Thu hAi cF! |u;nh nJNm dtn t2Li h;! phLi MhP dtn dsn.
T?nh @., tác #*n%: %6 49 cG vq n=tm hLi HRnm t^nh NAt” cG tAc dzn th;nh nhixtm l9i ti`um tifu ?2nm iai HWcm
nhu{n ;nm ?An NRtm tr:n thnh.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: N2}i t; th2}n hAi %6 49 v\ l<N r;u Jn ?Cnm 7<om luWc hopc n:u c;nh v8i
tPN top. —` l<N thuCcm th2}n dtn trq: 1. Qu! nh29c thsn Minhm ?Ct c;o MhPn nOm Hifn cu>n” ". kifN th{n
pht " chFnm vifN ;nm vifN Met N]c” (. Q2n H;u l9i rJn” -. —inh nh=tm ?2n HWcm ?2n vcm tRc ti; ?@;m rRn HWc
cRn” 0. QCt rotm HWn Minh” B. Uh^ h2m 4]ch H8i” 7. ThV hu!etm HAi r; NAum ?6i th{nm ?6i 4<n |u;nm HAi H2}n.
N<! dtn "0-(0 cF! t2Li phLi MhPm ?;o v<nm ?Rc uCn.
Nơn thu)c:
1. Tifu MhAtm HAi H2}nm dtn %6 49 MhP v< Thifn ho; ph:n l29n 4•n nh;um tAn nh6m ho< v8i ?@; uCn.
". Q2n l3m nVi N“n do nhixtm i[ %6 49 t2Li 7o; hopc vRt l:! n28c uCn. (. Q6i th{nm ?6i 4<n |u;n” i[ nAt lA
t2Lim thfN n28cm pn l:! n28c tron uCn ?An ?8Nm NKi lsn 1 4Atm lifn tiep 0 n<!. Etn rifn hopc phCi h9p
v8i 4cp non Eb; d]i "0m Nai cbu 10. ~h†n Hen 10.
11
+K %Ou
Tên khoa hoDc - Cyperus rotundus X.m
thuEc họ %Gi - Cyperaceae.
Mô tả: %6 ?Cn d;im c;o "0-(0cN. ThFn ru phnnh lfn th<nh cOm N<u nFu thTN h;! nFu Henm cG nhi\u HCt v< cG
lPn” thqt N<u nFu nh]t. XA hˆpm d<im cG 4ˆ. Ho; nh6 N=c th<nh tAn 7o† t6; r; hnnh HJn ten 3 n=n thFn. rua 4;
c]nhm N<u 7AN.
4E FhGn #$n%: ThFn ru - Rhizoma Cyperim th2}n =i l< H2Ln phz.
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i lifn nhixt H8im N=c ho;n |u;nh l<nm H2}n Hi MhRp nLi. %G th` H<o thFn ru |u;nh
nJNm 46 ru conm phLi MhP. —` nu!fn hopc che v8i i:Nm n28c ti`u trI eNm NuCim r29u th<nh H2Ln phz tb che.
T?nh @., tác #*n%: H2Ln phz cG vq c;!m hLi HRnm n=tm t^nh 4nnhm cG tAc dzn h<nh Mhieum Mh;i u:tm thPn
Minhm tifu ?2n iaN H;u. kq h2Ln phz ?;o t“N MhAc nh;u cG tAc dzn MhAc nh;u v< cAch ch@; 4xnh MhAc
nh;u.
H2Ln phz dtn ?Cn cG tAc dzn iai caN. • –n —Wm n2}i t; cho l< nG cG tAc dzn l9i ti`um Hi\u Minhm trq
iunm l<N r; N> hPim l<N ?e v< M^ch th^ch.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: —29c dtn ch@; Minh nu!xt MhPn H\um Mhi th:! Minh H;u 4znm vifN tv
cun N]n t^nhm cAc 4xnh phz n@ N< tr28c v< ?;u Mhi ?inh HIm ch@; H;u d] d<! 9 hLi v< n28c chu;m icp Jn uCn
N;u tifum ch@; nPn Nv;m H;u 4zn Hi l‰ v< ‡; cha!. %_n dtn trq H_n n[ tVn th2Ln. • –n —W n2}i t; dtn
h2Ln phz H` ch@; rCi lo]n cO; d] d<! v< M^ch th^ch cO; ruWt.
+ách #$n%: Etn d28i d]n thuCc ?Rcm 4Wtm c;om hopc r29u thuCc. ZKi n<! B-1"m dtn rifn hopc phCi h9p
v8i Sch NTum Nai cbu. Tt! theo th` tr]n cO; 4xnh N< dtn t2Lim ?;o Hen h;! tb che. Etn ?Cn Mhi ch@; 4xnh
3 hPn nic v< iai caN - Q;o Hen thn csN NAum dtn tron tr2}n h9p ron Minh. T“N n28c NuCi ?;o cho 48t
rAom dtn ch@; 4xnh v\ hu!et - T“N n28c ti`u trI eN ?;o H` iAn h6; Mh^ cG chbn 4Cc nGn - T“N i:N ?;o
H` tifu t^ch tzm ch@; hu!et bm u 4An- T“N r29u ?;o H` tifu H}Nm ch@; Mh^ trxm H}N n28c b H=n. H2Ln phz tb
che dtn ch@; chun cAc 4xnh cO; phz n@m h<n h;! nhixt H\u th^ch h9p ca.
Nơn thu)c:
1. —;u d] d<!m dtn H2Ln phz (0m Ri\n 10m tAn th<nh 4Wt Nqn. Etn ( v8i n28c :Nm h;i lsn tron n<!.
". #<i thuCc Hi\u Minh ch@; Minh nu!xt MhPn H\um H;u 4zn Minhm Mh^ hu!et MoN: H2Ln phz "0 Sch NTu
10m Nai dixp 10m NhFn trsn 10m —K 000Nl n28c ?Rc c_n 100Nl n28cm uCn n<! NWt th;n j3 *n Gi;nl.
(. —i\u Minh jThuCc H2Ln Nail: H2Ln phz (m Sch NTu (m Nai cbu (m #]ch H>n n@ (m ?Rc v8i n28c”
chi; ( lsn uCn tron n<!. ZuCn cho Minh nu!xt H\um uCn HGn Minh 10 n<! tr28c n<! di HoAn cG Minh.
1"
+K t-anh
Tên khoa hoDc - Imperata cylindrica jX.l ~. #e;uv. ar. ma!or jNee?l Hu44.m
thuEc họ Xc; - "oaceae.
Mô tả: %6 ?Cn lFu nJNm c;o (0-50cN. ThFn ru N=c 4_ l;n d<i v< n•N ?Fu d28i H:t th2}n hnnh trzm d<i (0-
-0cNm H2}n M^nh "--NNm Npt no<i N<u trRn n< h;! v<n nh]tm cG nhi\u nep nhJn d=c v< nhi\u HCt N;n
cAc lA v“! v< ru con. XA N=c th™n Hbnm phien lA 7;nh t2Lim d<i 0m0-1N rWn B-"0NNm Npt trfn rApm Npt d28i
nh…nm Nop lA ?Rc. %zN ho; hnnh cht!m d<i D-"0cNm cG nhi\u 4Pn nh6m phO Hs! lPn N\N v< d<i N<u trRn.
rua thGc n•N tron cAc N<! nh2 v6 tr:u.
%F! r; ho; |ua sn nh2 |u;nh nJN.
4E FhGn #$n%: ThFn ru - Rhizoma Imperataem th2}n =i l< #]ch N;o cJn. Ho; c‘n H29c dtn.
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i lifn nhixt H8im N=c ho;n trfn cAc H>i MhP trCn trai v< phAt tAn r; Hen H>n 4•n.
%F! MhG dixt vn ru nsN ?Cn r:t d;i. %G th` thu hAi thFn ru |u;nh nJN rv; ?]chm thAi nh6m phLi MhP.
T?nh @., tác #*n%: ThFn ru %6 tr;nh cG vq n=tm t^nh NAtm cG tAc dzn l9i ti`um iai nhixtm ch‡ hu!etm NAt hu!et.
Neu phCi h9p v8i N^; n:u th<nh n28c l]i cG tAc dzn th;nh l2Lnm try th:pm iai HWc. Neu ?;o v<n thn thPn
ti`um l<N r; N> hPi v< iai HWc.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: Th2}n dtn trq ?Ct nGn MhAt n28cm ?Ct v<n d; N{t jho<n Hanlm ti`u tixn
^tm HAi 4uCtm HAi dRtm Hi ti`u r; NAum ho thV hu!etm cha! NAu c;N. • ThAi X;nm ru v< thFn ru dtn trq ?6i nixum HAi
r; NAum 4]ch H8i. • Trun ruCc c_n dtn trq c;o hu!et Ap. Ho; dtn trq nPn r; NAu” neu ?;o chA! r>i ?Rc h;!
h[N uCn l<N thuCc csN NAu. N<! dtn 1"--0 thFn rum "-- ho;m d]n thuCc ?Rc.
Nơn thu)c:
1. kifN th{n c:p: Ru %6 tr;nh B0-1"0 ?Rc n28c chi; uCn l<N "-( lsn tron n<!.
". %ha! NAu c;N: (0 ru c6 tr;nh ?Rc n28cm uCn Mhi nuWi. %G th` phCi h9p v8i 10 ru Qen ?Rc uCn.
(. —Ai r; NAu: ThFn ru %6 tr;nh phCi h9p v8i Gyn ?;o chA! jThAn Mh2Lnl ?Rc uCn.
1(
+K &'o
Tên khoa hoDc / Chromolaena odorata jX.l Uin et Ro4in?on j#upatorium odoratum X.lm
thuEc họ %cc - Asteraceae.
Mô tả: %F! thao N=c th<nh 4zim cG thFn c;o Hen "N h;! hLn. %<nh n•N n;nm cG lPn Nqn. XA N=c HCim hnnh
trAi 7o;n nh=nm Nop cG rJnm cuCn d<i 1-"cNm cG ( Fn ch^nh. %zN ho; 7ep th<nh nt Mopm NKi czN ho; cG
4;o chun >N nhi\u lA 4Rc 7ep (-- h<n. Ho; nhi\um cG N<u ho; H<o. rua 4e hnnh thoim 0 c]nhm cG lPn.
%F! r; ho; v<o cuCi Nt; HPnm Hsu Nt; 7uFn.
4E FhGn #$n%: To<n cF!m chO !eu l< lA - Herba seu Folium Chromolaenae.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cG nu>n Cc 3 Hao *ntim H29c tru!\n 4A v<o n28c t;m pp nhi\u 3 cAc vtn H>i nci
MhRp nLi. %6 l<o N=c r:t Mh6em phAt tri`n nh;nh tron Nt; N2;. NG cG Mha nJn tAi ?inh r:t N]nhm cho nJn
?u:t c;o "0-(0 t:n/h;. %G th` thu hAi lA v< to<n cF! |u;nh nJN. Th2}n dtn t2Li.
T?nh @., tác #*n%: %6 l<o cG vq hLi c;!m t^nh :Nm cG tAc dzn ?At trtnm csN NAum chCn vifN. N28c ?Rc %6 l<o
cG tAc dzn MhAn Mhu“nm bc che H29c vi Mhu“n F! NO trfn vet th2Ln v< tric trtn l‰ Qhiell;.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: ThPn th2}n t; h;! dtn lA t2Li csN NAu vet th2Lnm cAc vet cRn cha!
NAu MhPn csN. %‘n H29c dtn ch@; 4xnh l‰ c:p t^nh v< 4xnh ‡; cha! cO; trI eN” ch@; vifN H]i tr<n H;u
nhbc 72Lnm vifN rJn l9im ch@; hIm l3m nh=t HWc. • Trun ruCcm n2}i t; dtn lA 7At hopc l:! n28c 4Pi v<o
chFn ph_n vet cRnm 46 lA 7uCn ruWn nFN nAt 1-" n<! H` try :u trtn M• ?inh trtn jth` 7oRn Cc cG NGc cFu
3 Hsul ph_n Mhi 7uCn ruWn Mh6i 4q lF!. %6 l<o dtn l<N phFn 7;nh cG tAc dzn dixt c6 v< l<N iaN tu!en
trtn 3 tron H:t.
+ách #$n%: XA %6 l<o ph; d28i d]n 7irP ty n28c h[N jdtn lA non rv; ?]chm v_ nAtm h[N tron n28c nGnm cb
0 lA l:! 10Nl n28c h[Nm ?;u HG HeN phCi h9p v8i H2}nm cb 000Nl n28c h[N h_; v8i n28c ph; 500 H2}n
H[ Hun ?Pil dtn ch@; l‰ v< ‡; cha!. N28c ?Rc %6 l<o dtn uCn ch@; H;u nhbc 72Ln. XA non n:u tRN ch@;
hIm Mhi tRN dtn 4[ 7At v<o Nzn hI tron v_n 0-B n<! l< Mh6i. XA t2Li v_ h;! i[ HRp csN NAu vet th2Ln.
1-
+K nhọ nPi
Tên khoa hoDc - #clipta prostrata X.m
thuEc họ %cc - Asteraceae.
Mô tả: %F! thao 1 nJN c;o 10-B0cNm cG thFn N<u lzcm HPi Mhi hLi H6 t^Nm cG lPn. XA N=c HCim hˆpm d<i (-
10cNm rWn 0m0-"m0cNm cG lPn 3 ca h;i Nptm Nop Mh^; rJn. Ho; N<u trRnm t{p h9p th<nh Hsu 3 nAch lA hopc
Hsu c<nhm cAc ho; cAi hnnh l2’i 3 no<im cAc ho; l2’n t^nh hnnh Cn 3 i@;. rua 4e dˆtm cG ( c]nh cG cAnh d<i
(NN.
Ho; thAn 7-5m |ua thAn 5-10.
4E FhGn #$n%: ~hsn cF! trfn Npt H:t - Herba ecliptae. Th2}n =i l< Zpc h]n lifn.
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i cF! lifn nhixt H8im N=c ho;n 3 chK “N NAt MhRp nLi. %G th` thu hAi |u;nh nJNm
dtn t2Li h;! phLi MhP.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: th2}n H29c ?v dzn trq: 1. NPn r; NAu ty d] d<!m cha! NAu c;Nm HAi r;
NAum ‡; r; NAum tv cun 7u:t hu!et” ". kifN ;n N]n t^nhm vifN ruWtm l‰” (. TrI eN ?u! dinh d2’n” -. š t;im
rzn tGc do HI nonm ?u! nh29c thsn Minh” 0. N:N d;m ec•eN;m vet lootm 4q th2Ln cha! NAum vifN d;. %‘n c_n
dtn l<N thuCc ?At trtn tron 4xnh ho l;om vifN cV h=nm 4;n ch“nm l3 nb;m H;u NRtm ?2n rJnm H;u d] d<!m
4xnh n:N no<i d; F! rzn tGc.
+ách #$n%: Etn t2Li h;! i[ l:! n28c uCnm hopc ?;o chA! Hen v8i li\u 10-(0 ?Rc uCn. Etn rifn hopc
phCi h9p v8i nG ?enm lA trRc 4A. Tron tr2}n h9p ?At trtn c‘n dtn ?Rc uCn hopc i[ t2Li l:! n28c uCnm
4[ HRp. %G th` dtn t2Li 7o; t;! ch@; rAt do vPim ch@; n:N no<i d; v< nhuWN tGc cG N<u t^N Hen. kixn chCn
l;o trun 2Ln v< #xnh vixn l;o U71 H[ ph; che th<nh thuCc tifN csN NAum tifN 4Rp thqtm NKi n<! 1-( Cn
j"Nll. %G nLi H[ ?an 7u:t th<nh d]n c;o non th<nh vifn dtn csN NAu.
Nơn thu)c:
1. %hau NAu c;Nm nPn r; NAu ty d] d<!m dtn %6 Nic (0m lA Qen 10. TrRc 4A dixp 10m Hun ?Pi v8i n28c v<
chi; r; uCn l<N ( lsn.
". %hbn v<n d;m H;u th{nm rzn tGcm dtn %6 Nic v< c<nh cF! RFNm NKi vq 10 ?Rc uCn.
(. Xoot Cn tifu hG; cha! NAum dtn %6 Nic (0m %6 4:c (0m Hun ?Pi uCn.
-. %h@; cL th` ?u! nh29cm thieu NAum MoN ?bcm Jn MhPn nonm s! !eu” %6 Nic 100m %6 Nsn trsu 100m
Gyn MhP 00m cAc vq chpt nh6 ?;o ?Lm Mhv thVm HV v<o ( chon n28c dy; t2Lim n:u c_n D phFnm uCn n<! " lsn.
10
+K sQa &á &Mn
%6 ?@; lA l8n - #uphorbia hirta X.m thuWc h= Thsu dsu - #uphorbiaceae.
Mô tả: %F! thao ?Cn h•n nJN h;! nhi\u nJNm cG thFn Nanh c;o 10--0cNm to<n cF! cG lPn rAp v< cG nhi;
NO trRn. XA N=c HCim cuCn nRnm phien lA hnnh N‘i NAcm d<i --0cNm rWn 7-10NNm Nop cG rJn c2; nh6. GCc
cuCn lA cG " lA M†N nh6 hnnh lPn cbn. Nhi\u czN ho; hnnh chon nh6 3 cAc nAch lA. ZKi chon N;n cAc ho;
HLn t^nh. rua r:t nh6m H2}n M^nh Mhoan 1m0NNm Mhi i< nbt th<nh ( Nanh v6 N;n ( h]t r:t nh6.
R; ho; |u;nh nJN.
4E FhGn #$n%: To<n cF! - Herba #uphorbiae Hirtae.
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i lifn nhixt H8im N=c ho;n MhRp nLim 3 nh@n chK H:t cG ?6i HAm 4[i c6m H2}n Hi. Thu
hAi cF! v<o Nt; h† thum rv; ?]chm dtn t2Li h;! phLi MhP dtn dsn.
T?nh @., tác #*n%: %F! cG vq hLi HRn v< chu;m t^nh NAtm hLi cG HWcm cG tAc dzn tifu vifNm l9i ti`um iai HWcm
chCn nb;m thPn ?@;” cF! c_n cG t^nh l<N dqum chCn co thRt v< l<N du th3.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: N2}i t; dtn %6 ?@; H` ch@;: 1. X‰ tric Mhu“nm l‰ ;N^p” ". kifN ruWt c:pm
MhG tifum vifN ruWt non do TrichoNon;?” (. kifN Mh^ |uan N]n t^nh” -. kifN th{nm vifN 4` th{n. Etn no<i
trq ec•eN;m vifN d;m hRc l<om •on;m ;p7e vcm vifN NO d;. %_n dtn cho phz n@ HI ^t ?@; hopc tRc ti; ?@;.
• –n —Wm %6 ?@; lA l8n H29c dtn trq 4xnh iun 3 trI eNm 4xnh H2}n ruWt v< ho” dqch lA dtn trq l‰ v< cLn H;u
4znm n28c ?Rc cF! dtn trq 4xnh v\ phe |uan v< hen” nhi; cF! HRp trq hWt cLNm Nzn cGc. • ph2Ln TF!m %6
?@; H29c dtn trq 4xnh H2}n hP h:p jhenm ?V N‘im Mh^ th‘nm ho N]n t^nhl. %_n dtn ch@; 4xnh v\ NRt jvifN
Met N]cm loot iAc N]cl. NG cG t^nh F! 7Gt HCi v8i nifN N]c d] d<! nfn csn uCn thuCc tr28c cAc 4@; Jn.
+ách #$n%: %G th` dtn d28i nhi\u d]n. Neu h[Nm l:! 1 cho v<o tron 1 chon n28c ?Pim NKi n<! uCn "
chon. Hopc dtn c;o l6n 0m00 - 1m00 h<n n<!. Hopc dtn c;o n28c r29u 0m00-0m10 h<n n<!m d]n
po7io. Hopc dtn c>n thuCc 1-( NKi n<!. N2}i t; c‘n th2}n dtn n28c n:u cF! H` ch@; 4xnh no<i d;
hopc i[ HRp no<i.
Ghi chR: UhPn dtn |uA li\u vn cF! cG HWcm ?› F! ‡; cha! v< l<N tiN ho]t HWn 4:t th2}n. %G th` iai HWc
4•n n28c ?Rc %;N thao v< UiN nFn ho;m NKi vq 1"-1B.
1B
+K sQa &á nhK
%6 ?@; lA nh6m %F! vc ?@; H:t - #uphorbia thymifolia #urN.m thuWc h= Thsu dsu - #uphorbiaceae.
Mô tả: %F! thao ?Cn nhi\u nJNm N=c 4_m cG lPn v< cG nhi; NO trRn. ThFn v< c<nh t6; rWn trfn Npt H:tm
hnnh ?9im N<u H6 t^Nm hLi cG lPn. XA nh6 N=c HCim hnnh 4su dzc h;! thuPnm tt Hsum hnnh tiN MhPn H\u h;! tt 3
Ccm cG rJn 3 Nopm cG lPn 3 Npt d28im d<i 7NNm rWn -NN. %zN ho; d]n 7iN co ^t ho; 3 nAch lA. rua n;nm
H2}n M^nh 1m0NNm cG lPn. H]t nh…nm cG - Gc l>im d<i 0m7NN.
%F! r; ho; v<o Nt; h†.
4E FhGn #$n%: To<n cF! - Herba #uphorbiae $hymifoliae.
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i lifn nhixt H8im N=c ho;n MhRp nLi 3 4[i c6m ?Fn v2}nm 3 nh@n nLi H:t cG ?6i HA.
Thu hAi cF! |u;nh nJNm tCt nh:t v<o h† thum rv; ?]ch dtn t2Li h;! phLi MhP.
T?nh @., tác #*n%: %6 ?@; lA nh6 cG vq n=t HRn nh]tm hLi chu;m t^nh l]nh” cG tAc dzn thPn hu!etm tifu vifNm
tifu HWcm l9i ti`um MhAn Mhu“nm thPn ?@;. Etn dun dqch c6 ?v; H2; v<o ruWt ?› bc che ?i ?inh ?an cO; cAc
lo]i vi trtn l‰ jQonnerm Qhiell;m œle7nerim...l c‘n cG tAc dzn bc che cAc chOn vi Mhu“n tz csu v<n. %6 ?@;
lA nh6 H29c 7eN l< lo]i thuCc MhAn Mhu“n tz csu v<n. %6 ?@; lA nh6 H29c 7eN l< lo]i thuCc MhAn ?inh trq
4xnh H2}n ruWt v< 4xnh no<i d;. %h:t nhi; NO cO; nG cG t^nh F! 7Gt HCi v8i nifN N]c d] d<! v< HWc HCi
v8i cA v< chuWt. • –n —Wm n2}i t; 7eN nG nh2 cG tAc dzn l<N thLNm ?Jn d;m M^ch th^ch v< nhu{n tr<n.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: Th2}n dtn trq: 1. X‰ tric trtnm vifN ruWt ‡; cha!” ". Trq 7u:t hu!et” (.
~hz n@ ?inh HI thieu ?@; hopc tRc ti; ?@;. N<! dtn -0-100 d]n thuCc ?Rcm trI eN 10-"0. Etn no<i i[
cF! t2Li HRp trq ec•eN;m vifN d; dq bnm nb; d;m vifN vc •on;m hRc l<om Nzn cGc.
• –n —W n2}i t; dtn %6 ?v; cho trI eN 4q 4xnh H2}n ruWt: Eqch lA dtn trq n:N tGcm rRn cRn v< cAc 4xnh
no<i d;. Ru H29c ?v dzn cho n2}i N:t Minh.
Nơn thu)c:
1. X‰ tric trtn” dtn %6 ?@; 100. R;u ?;N D0 ?Rc v8i (00Nl n28cm l:! 100Nlm chi; ( lsn uCn tron n<!.
". X9i ?@;: %6 t2Li 100m h]t cF! G]o -0m h;i thb ?Rc M˜m l:! n28c n:u chAo ]o Jn.
(. kifN d; nVi N“n nb;: %6 ?@; i[ nAt 7o; h;! n:u n28c rv;.
17
+)i LaS
%Ci 7;!m Gi•n 7;! - Abutilon indicum jX.l Qweetm thuWc h= #Pn - Mal%aceae.
Mô tả: %F! nh6 ?Cn h<n nJN h;! lFu nJNm N=c th<nh 4zim c;o 1-"Nm cG lPn N\N trfn to<n thFn v< cAc 4W
ph{n cO; cF!. XA N=c ?o lem hnnh tiNm Nop Mh^; rJn. Ho; v<nm N=c 3 nAch lAm cG cuCn d<i 4•n cuCn lA.
rua >N t8i "0 lA no[n d^nh nh;u noN nh2 cAi cCi 7;! lc;. H]t hnnh th{nm nh…nm N<u Hen nh]t.
Zt; ho; |ua thAn "-B.
4E FhGn #$n%: To<n cF! - Herba Abutili Indici
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i cF! cO; vtn –n &W - Z;l;i7i;m N=c ho;n MhRp nLi v< c‘n H29c tr>n l<N thuCc.
NhFn iCn 4•n h]t v<o Hsu Nt; N2;. Thu hAi cF! v<o Nt; h† thum HeN phLi h;! ?:! MhP” cG th` tAn th<nh
4Wt H` dtn dsn.
T?nh @., tác #*n%: %Ci 7;! cG vq hLi n=tm t^nh 4nnh” cG tAc dzn th;nh nhixtm iai HWcm lon H}N v< l9i ti`u. XA
cG nhi\u ch:t nhs! dqu M^ch th^ch. k6 l<N ?e v< l9i ti`u. H]t cG tAc dzn M^ch dzcm nhu{n tr<n v< l<N dqu M^ch
th^ch. N28c h[N ru cG th` iaN ?Ct.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF Th2}n H29c dtn trq 1. QV N‘i” ?Ct c;om H;u Hsu d@ dWim vifN tu!en N;n
t;i tru!\n nhiuN” ". T{t Hiecm t t;im H;u t;i” (. X;o phVi” -. GiaN nixu jti`u tixn v<nm H6 hopc HAi dRtm HAi 4uCtl.
Xi\u dtn 10-(0 to<n cF!m hopc B-1B lAm "-- h]t” d]n thuCc ?Rc. XA MhP n:u n28c uCn ch@; caN ?Ctm nhbc
Hsum 4^ ti`u tixnm th2}n phCi h9p v8i R;u NAm #}i l}i nh8tm NKi thb "0m ~h†n phi ". &` ch@; v<n d;m h{u
?an thn phCi h9p v8i NhFn trsn v< lA %Ach. XA t2Li v< h]t D-1" i[ nAtm thfN n28c uCnm 4[ HRp ch@; Nzn nh=tm
rRn cRn. Ru nFN i:N uCn trq 4xnh Minh phon j-0 ru tron 1 l^t i:N th;nhm NKi lsn dtn NWt thn; 7cpl.
2ơn thu)c:
1. &;u t;im t{t Hiec: %Ci 7;! B0 hopc "0-(0 |uam n:u v8i thqt l9n N< Jn. &Ci v8i t{t Hiecm dtn ru %Ci 7;!m ZWc
h2Lnm k=n i;n n;Nm NKi vq B0m n:u v8i HuPi l9n N< Jn.
". Q;u Mhi HI pht th‘n: XA %Ci 7;! (0m ^ch NTu "0 ?Rc uCn.
(. Uiet l‰ h;! NRt cA N<n NWn: rua %Ci 7;!m ho; Z<o < NKi vq (0m ?Rc uCn.
%hc •: N2}i cG th{n h2 h<n"(|1m ti`u tixn nhi\u v< tronm ‡; cha! MhPn nfn dtn. ~hz n@ cG th;i dtn phai
c“n th{n.
1D
T'nh #'nh
Tên khoa hoDc - Gardenia au&usta jX.l Zerr. jG. !asminoides •lli?lm thuEc họ %< phf - Rubiaceae.
Mô tả: %F! nh’ c;o t8i "Nm phFn c<nh nhi\u. XA N=c HCi h;! N=c v_n ( cAi NWtm hnnh thuPn trAi 7o;n h;! 4su
dzc d<im nh…n 4Gn. XA M†N N\N PN l:! ca c<nh nh2 4ˆ lA. Ho; N=c HLn HWc 3 Hsu c<nhm N<u trRnm r:t thLN”
cuCn cG B c]nh hnnh nh2 cAnh. &<i Bm Cn H<i cG B r[nh d=c” tr<n cG Cn tr<n nh…nm ph^; trfn chi; B thuŠ” nhq
Bm 4su " P MhPn ho<n to<nm chb; nhi\u no[n. rua thuPn 4su dzcm N;n H<i t>n t]i 3 H‡nhm cG B-7 r[nh d=c nh2
cAnh” thqt |ua N<u v<n d; c;N. H]t dˆt. Ho; thAn 0-7m |ua thAn D-10.
4E FhGn #$n%: rua - Fructus Gardeniaem th2}n dtn v8i tfn %hi tv. Ru v< lA c‘n H29c dtn.
Nơi s)n% @' thu hái: &Pn N;N chFu žm N=c ho;n 3 nh@n nLi sn r]ch n28cm phV 4ien 3 cAc vtn H>n
4•n ty N;N H< t8i Xon *n. %‘n th2}n H29c tr>n l<N canh. Tr>n 4•n c<nh hopc 4•n h]t v<o Nt;
7uFn - h†. XA thu hAi |u;nh nJNm dtn t2Li. Ru thu hAi |u;nh nJNm rv; ?]chm thAi lAtm phLi MhP H` dtn. rua thu
hAi Mhi ch^nm nRt 46 cuCnm HeN phLi h;! ?:! nhˆ Hen MhP” neu 4Gc v6 tr28c Mhi ch^n ?› H29c Chi t' nh(n.
T?nh @., tác #*n%: %hi tv cG vq HRnm t^nh l]nh” cG tAc dzn th;nh nhixtm l9i ti`um ch‡ hu!etm NAt hu!etm tifu
vifN. G;rdenin cG tAc dzn bc che HCi v8i ?Rc tC N{t tron NAum l<N cho nG iaN 48t 7uCnm nfn H29c dtn H`
trq 4xnh ho<n Han. N28c ?Rc E<nh d<nh c‘n cG tAc dzn MhAn Mhu“n HCi v8i NWt ?C vi trtn.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: rua th2}n dtn nhuWN N<u v<nm nh:t l< H` nhuWN thbc Jn vn ?Rc tC cO;
dqch |ua MhPn cG HWc. Th2}n dtn trq: 1. kifN ;n nhiuN trtn v<n d;” ". No]i caN phAt ?Ctm N:t nO” (.
kifN Met N]c NRtm loot Nixnm H;u rJn” -. %ha! NAu c;Nm thV hu!etm HAi r; NAu. %‘n dtn ch@; ti`u tixn ^t
v< MhG Hi l‰m vifN th{n pht th‘n. k6 cF! 4Vm dtn ch@; ?Ct rotm 4xnh l‰ v< cAc 4xnh 3 4zn. Ho; thLN dtn
l<N dqum ch@; H;u NRtm H;u tv cun.
• Trun ruCcm n2}i t; c_n dtn v6 ru l<N thuCc H_n n[m l]i l<N thuCc csN NAum trq 4xnh nPn r; NAum cha!
NAu c;N. • –n &Wm n2}i t; cho l< cF! E<nh d<nh cG tAc dzn ph_n 4xnh phAt l]i Hqnh MŠm t“! nhˆm trq iunm
chCn co thRt” dtn no<i H` ?At trtnm ru EE H29c dtn trq chbn MhG tifu v< cAc chbn rCi lo]n thsn Minh.
Cách dùng: Etn |ua B-1"m ru "0--0 d]n thuCc ?Rc. Neu iai nhixt thn dtn ?Cn” neu ?Ct c;o tron nGn
nhi\u thn dtn ?;o i<” neu ch@; 7u:t hu!et thn ?;o Hen. Etn no<im nhi\n |ua r; v< thfN n28c hopc r29u H`
HRp trq Hinh nh=tm l3 loot v< 4on Fn. XA c‘n cG th` dtn t2Li i[ HRp H;u NRt H6.
2ơn thu)c:
1. kifN ;n nhiuN trtn v<n d;: Etn %hi tv 5m NhFn trsn 1Dm &]i ho<n Bm ?Rc uCn. Hopc dtn 10 |ua
EE r;n v<n v< 1 chon &{u H6m "0 4Pn Z[ H\ cho v<o " 4At n28c Hun c]n c_n NWt 4At ]n r; H` uCn.
". kifN Met N]c NRtm NRt H6 ?2n H;u: Etn %hi tvm UiN cccm NKi vq 5m %;N thao (m ?Rc uCn.
(. ThV hu!etm cha! NAu c;Nm HAi r; NAu: Etn %hi tvm lA TrRc 4A NKi vq 5m Qinh Hq;m ru %6 tr;nhm NKi vq 10m
Tron N;N d29c thsn hixum Tux Thnh ?v dzn E<nh d<nh ?;om Ho; ho† ?;om QRn dF!m NKi vq "0m ?Rc r>i ho<
thfN t^ NuCi uCn ch@; thV hu!et.
-. Ÿ; r; NAu t2Li: X:! |ua E<nh d<nh HCt cho chA! Hen sn th<nh th;n tAn nh6 cho uCn NWt thn; con v8i n28c
H` nuWi. Neu 4q Miet l‰ r; NAu c‘n cG th` uCn H29c.
0. %hbn N:t nOm nGn ruWt 4>n ch>n: X:! 10 |ua E<nh d<nh r;n v<n v8i l2n chon &{u Hen r;nm ca h;i
thb cho v<o " 4At n28c Hun c]n c_n nv; chon ]n r; H` nuWi uCn ?› nO H29c.
15
TUu
EFum EFu t•N - Morus alba X.m thuWc h= EFu t•N - Moraceae.
Mô tả: %F! K l8n c;o t8i 10Nm N<u nFu h;! v<n v<n. XA N=c ?o lem phien 7o;n d<i 0-10 j"0lcN rWn --DcNm
Cc hnnh tiN h;! sn nh2 cztm chGp tt h;! hLi nh=nm cG thuŠ trfn cAc nhAnh t29c c_n nonm cG rJnm v8i rJn
hnnh t;N iAcm ttm Mh^; rWn” Fn Cc (m cAc Fn 4fn H]t t8i chi\u d<i cO; phien. Ho; ctn Cc h;! MhAc Ccm cAc
ho; cAi th<nh 4Pn HuPi ?Gc hLi d<i hLn rWnm nh2n MhPn |uA "cN. rua trRn h;! h>nm thuWc d]n |ua phbc
>N nhi\u |ua 4e 4;o tron cAc lA H<i H>n tr23n v< tr3 th<nh N=n n28c.
Zt; ho; thAn --0m |ua thAn B-7.
4E FhGn #$n%: XA dFu - Folium Morim th2}n =i l< T;n dixp. k6 dFu - Cortex Morim th2}n =i l< T;n 4]ch
4n” %<nh dFu - Ramulus Morim h;! T;n chi. rua EFu - Fructus Morim h;! T;n thsN” TV 4= ni; cF! EFu -
)otheca Mantidism h;! T;n phifu tifum TsN vi cF! EFu - Ramulus *oran thim h;! T;n M• ?inh.
Nơi s)n% @' thu hái: Nu!fn ?an cO; Trun ruCcm H29c tr>n rWn r[i 3 cAc n28c chFu ž. &[ H29c tr>n 3
n28c t; ty lFu H}i Mhi n2}i t; 4iet nuPi t•N. Nhi\u 4W ph{n cO; cF! EFu H29c thu hAi l<N thuCc. %G nh@n 4W
ph{n cG th` thu hAi |u;nh nJN. TsN vi ch‡ pp 3 nh@n cF! K l8n. Etn tV 4= ni; ch2; n3m phai H> ch^n r>i
?:! MhP.
T?nh @., tác #*n%: XA EFu jT;n dixpl cG vq HRnm n=tm t^nh 4nnh cG tAc dzn tAn phonm th;nh nhixtm l2Ln
hu!etm ?An NRt. N2}i t; nh{n th:! lA EFu cG tAc dzn trq lixu HAi H2}n l]i bc che tric Mhu“n th2Ln h<nm tz
csu Mhu“n. k6 ru EFu jT;n 4]ch 4nl H[ c]o ?]ch l8p v6 no<im phLi h;! ?:! MhPm cG vq n=tm hLi HRnm t^nh NAtm
cG tAc dzn th;nh phe nhixtm l9i thum ch‡ MhAim h] ?u!unm tifu ?2n. %<nh EFu non jT;n chil H[ phLi h;! ?:!
MhP cG vq HRn nh]tm t^nh 4nnhm cG tAc dzn try phonm l9i cAc Mh8pm thPn Minh l]cm tifu vifNm h] nhixtm iaN
H;u. rua EFu jT;n thsNl cG vq n=tm chu;m t^nh NAtm cG tAc dzn d2’n hu!etm 4V ;n th{nm try phon. TsN
vi cF! EFu jT;n M• ?inhl cG vq HRnm t^nh 4nnhm cG tAc dzn N]nh Fn cCtm l9i hu!et N]chm h] h>n csum ;n
th;im 7uCn ?@;m l9i ti`u. TV 4= ni; cF! EFu jT;n phifu tiful cG vq n=t Npnm t^nh 4nnhm cG tAc dzn ^ch th{nm
cC tinhm l9i ti`u.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF:
1. XA EFu non cG th` v_ r; thAi nh6 n:u c;nh lTn v8i cAc lo]i r;u MhAcm cG h2Ln vq cO; r;u E\n icp Jn nonm
nO !fn. XA EFu th2}n H29c dtn ch@; ?Ctm caN N]o do phon nhixtm hom vifN h=nm H;u rJnm H;u NRt H6m
cha! n28c NRtm H{u l<om phAt 4;nm c;o hu!et Apm l<N cho ?An NRt. N<! dtn B-1Dm d]n thuCc ?Rc.
". k6 ru dtn trq phe nhixtm hen ?u!unm MhAi hu!etm pht th‘nm dq bn do Jn uCnm 4zn tr28n tom ti`u tixn
MhPn thPn. N<! dtn B-1"m d]n thuCc ?Rc.
(. %<nh EFu dtn trq phon tf th:pm H;u thRt l2nm H;u nhbc cAc Hsu 72Lnm c28c Mh^m chFn t;! co |uRp. N<!
dtn B-1" h;! hLnm d]n thuCc ?Rc.
-. rua dtn trq vifN ;n N]n t^nhm thieu NAum ?u! nh29c thsn Minh. N<! dtn 10-10.
"0
0. T;n M• ?inh ch@; H;u l2nm H;u Nnnhm chFn t;! tf 4]im HWn th;im ?;u Mhi HI ^t ?@;. N<! dtn 1"-"0m d]n
thuCc ?Rc.
B. TV 4= ni; dtn ch@; Hi HAi nhi\u lsnm di tinhm lixt d2Lnm 4]ch H8im trI eN HAi dsN. N<! dtn B-1".
N2}i t; c_n dtn n:N EFu tbc l< NWc nhh N=c trfn cF! dFu v< ?Fu dFu l<N thuCc.
E29c Hi`n Trun ruCc cG hi l< lA EFum v6 EFum c<nh EFum |ua EFu H\u cG cPn nJn th;nh phe nhixtm try
phon th:pm 4V ;n th{n. N2}i t; dtn v6 trq phe nhixtm thV hu!etm thO! th‘n” c<nh trq phon th:pm th:p Mh8p
vifNm H;u l2n Ci” lA trq phon nhixt caN N]o” v6 ru trq vifN ;n N]n t^nhm thieu NAum thsn Minh ?u! nh29c v<
dq bn.
• ~hilippinm n2}i t; dtn EFu ch@; r_m Nzn NOm 428u v< 4xnh no<i d;m cAc vet cRnm vet th2Ln v< 4xnh l{u.
• –n &Wm n2}i t; dtn |ua l<N thuCc NAt tron cLn ?Ct v< c_n dtn l<N thuCc ch@; vifN h=nm MhG tifu v<
4xnh u ?su” v6 H29c dtn l<N thuCc 7V v< trq iun.
2ơn thu)c:
1. R; N> hPi trWN 3 trI eNm r; N> hPi 3 4<n t;! n2}i l8n: XA EFu non n:u c;nh v8i tPNm top hopc dtn lA dFu
4Anh tI 1"m %cc ho;m Xifn Mi\um H]nh nhFn H\u 1"m #]c h<m %;N thao H\u -m %At cAnh Dm XP cJn "0m ?Rc
uCn.
". Ei ph_n caN ccN: XA EFu 1"m %cc ho; 1"m Thao |u!et Ninh D ?Rc uCn.
(. ZRt H;um vifN N<n Met N]c c:p t^nh: XA EFu n:u n28c 7Pn v<o NRt” lA EFu 4Anh tIm rv; ?]chm i[ nAt HRpm
cG th` l<N t;n hu!et Mhi H;u NRt H6 ?un hu!et.
-. Hu!et Ap c;o: XA EFu v< h]t Sch NTu n:u n28c nFN chFn 4uVi tCi (0--0 phct tr28c Mhi Hi nO.
0. kifN Mh8p ?2n phtm chFn t;! tf 4]im c28c Mh^m Hsu nGn t;! H;u nhbcm nb; H6 v\ Nt; HPn H9t l]nh nhi\u:
%<nh EFum Uf hu!et H•nm U! linh tifnm NKi vq 1"m ?Rc n28c uCn.
B. Hom hen ?u!un: k6 ru "0--0 ?Rc uCn. %G th` thfN &q; cCt 4n v< %;N thao.
7. UhG tifum chFn t;! pht n\: k6 ru EFu ?Rc uCn hopc phCi h9p v8i v6 Gynm v6 ru^tm v6 |ua %;Nm ~hzc linh
?Rc uCn.
D. %h@; thieu NAum d; 7;nh n2}i s! MhP hoom N:t nOm Hsu choAnm chGn Npt” dtn |ua EFu che 7irP h;!
nFN r29u hopc dtn |ua EFu thfN %Fu U tvm H< thO P H6m nhFn h]t tAom NKi vq 10m ?Rc uCn.
5. Try phon th:pm N]nh Fn cCtm c;n th{n !eu dTn t8i H;u l2n N6i Ci: TsN vi cF! EFum phCi h9p v8i %“u
t^chm N2u t:tm ?Rc n28c uCn.
10. #V hu!etm ;n th;i Mhi 4q HWn th;i r; NAu: TsN vi thfN ru G;im Tzc Ho]n ?Rc n28c uCn.
11. Ei NWn tinhm ho]t tinh: 10 tV #= ni; ?;o chA! nhi\n 4Wtm thfN H2}nm uCn tr28c Mhi Hi nOm uCn (
n<!. %G th` thfN Xon cCtm nhi\n 4Wt Nqnm n<! " lsnm tron ( n<!.
1". &Ai dRtm HAi nh]t: TV #= ni; EFu ctn v8i |ua UiN ;nhm n28n chA!m tAn Nqnm uCn v8i r29u lcc HGi.
1(. ThuCc 4V: QFu EFu thfN n28c cLN h:p ch^nm Jn t:t ca.
"1
+hV IW
Tên khoa hoDc: - "hyltanthus urinaria XX, thuEc họ Thsu dsu -
#uphorbiaceae.
Mô tả: %F! thao ?Cn h•n nJN h;! ?Cn d;im c;o "0-(0cNm cG
thFn N<u H6m th2}n phFn nhAnh nhi\u” nhAnh cG Ccm cG cAnh. XA
N=c ?o lem 7ep h;i d[! ?^t nh;um do HG NKi nhAnh noN nh2 NWt lA
Mop lPn chiNm NKi lA thic ?i hnnh thuPn 4su dzc h;! trAi 7o;n
n29cm Npt trfn N<u 7;nh nh]tm Npt d28i NCc NCc. Ho; N=c 3
nAch lAm ho; Hic 3 n=n c<nhm ho; cAi HLn HWc 3 Cc c<nhm t:t ca
hsu nh2 MhPn cuCnm hopc cG cuCn nRn. rua n;n hLi H6m hnnh
csu H2}n M^nh "NNm cG ;i nh6 chb; B h]t hnnh t;N iAc N<u
?PcPl; nh]t.
Zt; ho; |ua thAn --10.
4E FhGn #$n%: To<n cF! - Herba "hyllanthim th2}n =i Eixp h]
chFu.
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i cF! lifn nhixt H8im phFn 4C 3 –n &Wm
Trun ruCcm ThAi X;nm cAc n28c —Pn E2Ln. • n28c t;m cF!
N=c ho;n MhRp nLim th2}n th:! 3 cAc 4[i c6 ruWn H:t ho;nm
t8i HW c;o 000N. Thu hAi to<n cF! v<o Nt; h† thum rv; ?]chm thAi nRnm dtn t2Li h;! phLi hoom 4G l]i phLi
tron rFN H` dtn.
T?nh @., tác #*n%: %hG HI rJn c2; cG vq n=t hLi HRnm t^nh NAtm cG tAc dzn l9i ti`um tifu HWcm ?At trtnm tAn bm
thPn hu!etm Hi\u Minhm th;nh c;nm ?An NRtm l<N ?e v< h] nhixt. N2}i t; c‘n H[ nh{n th:! tAc dzn dixt Mhu“n
v< dixt n:N r¡ rxt cO; ;cid phenolic v< ƒl;vonoid tron %hG HI rJn c2;m %oder;cin dtn che thuCc nh6 NRt v<
thuCc N’ tr; NRtm nG cG Mha nJn dixt NWt ?C vi Mhu“nm n:N v< NCcm chO !eu l< cAc NsN F! 4xnh HCi v8i NRt.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: Th2}n H29c dtn ch@; H;u !et hsum vifN cV h=nm Hinh rFum Nzn nh=tm
vifN d; thsn Minhm l3 nb;m ?an h{u b hu!etm trI eN t2; l2’im ch<N NA. %_n dtn trq rRn cRn. Xi\u dtn D-1B
cF! MhP ?Rc n28c uCnm hopc dtn cF! t2Li i[ chiet l:! dqch uCn hopc vRt l:! n28c 4Pi v< l:! 4[ HRp. %F!
t2Li c_n cG th` i[ nAt HRp ch@; cAc Hsu Mh8p ?2n H;u.
• Trun ruCcm n2}i t; dtn %hG H` rJn c2; H` ch@;: 1. kifN th{n pht th‘n” ". kifN nixu H]o v< ?6i nixu
H]om vifN ruWtm l‰m vifN Met N]cm vifN ;n” (. TrI eN c;N t^chm ?u! dinh d2’n.
• –n &W n2}i t; dtn to<n cF! nh2 l< thuCc l9i ti`u tron 4xnh pht” c‘n dtn trq 4xnh l{u v< nh@n rCi lo]n
H2}n nixu ?inh dzc v< l<N thuCc duCc cA. Ru cF! dtn cho trI eN N:t nO. • %;Npuchi;m n2}i t; dtn cF!
?Rc uCnm dtn rifn hopc phCi h9p v8i cAc vq thuCc MhAc trq cAc 4xnh v\ ;nm trq Miet l‰m ?Ct rot. • ThAi X;nm cF!
H29c dtn trq cAc 4xnh H;u d] d<!m 4xnh ho; liuum v<n d;m trh v< l‰. %F! non H29c dtn l<N thuCc ho cho trI
eN.
Nơn thu)c:
1. %h@; nh=t HWcm ?2n H;u” dtn %hG HI rJn c2; NWt nRN v8i NWt ^t NuCi i[ nh6m che n28c ch^n v<om vRt l:!
n28c cCt uCnm 4[ HRp chK H;u j#Ach i; trFn t<nl.
". %h@; 4q th2Lnm vet Hbt cha! NAum dtn %hG HI rJn c2; v8i vPi i[ nh6m HRp v<o vet th2Ln j#Ach i; trFn
t<nl.
(. %h@; 4q th2Ln b NAu: dtn lAm c<nh %hG H` rJn c2; v< Zsn t28im NKi thb NWt nRNm i[ nh6 che n28c H>n
tixn v<om vRt l:! n28c uCnm 4[ thn HRp. Hopc ho< thfN 4Wt —]i ho<n D-1" c<n tCt jHo]t nhFn toAt !eul.
-. %h@; NRt H;u ?2n H6m vifN ;n v<n d;m vifN th{n HAi H6m hopc vifN ruWt Hi no<i r; n28c” dtn %hG HI
rJn c2; -0m Z[ H\ "0m E<nh d<nh 1" ?Rc uCn.
0. %h@; l3 loot thCi thqt MhPn li\n Nixn” dtn lA %hG HI rJn c2;. XA Th>N l>Nm li\u 4•n nh;u. —inh h2Ln
1 nzm i[ nh6 HRp j#Ach i; trFn t<nl.
B. %h@; trI eN t2; l2’im i[ cF! t2Li vRt l:! n28c cCtm 4Pi jE29c lixu kixt N;Nl.
7. Qan h{u b hu!etm dtn D-1B cF! MhP ?Rc uCn h•n n<! jE29c lixu kixt N;Nl.
""
2inh &Yn%
Tên khoa hoDc - "olyscias fruticosa thuEc họ NhFn ?FN - Araliaceae.
Mô tả: %F! nh6 d]n 4zim c;o 1m0-"N. ThFn nh…nm ^t phFn nhAnhm cAc nhAnh non cG nhi\u lK 4n l>i. XA Mop N=c
?o lem cG 4ˆm phien lA 7I ( lsn lPn chiNm Nop cG rJn c2; MhPn H\um chGp nh=nm lA chot v< cAc Ho]n H\u cG
cuCn. %zN ho; chuŠ 3 n=nm >N nhi\u tAn. Ho; nh6m N<u trRn 7AN. rua hnnh trbnm dˆtm N<u trRn 4]c.
%F! r; ho; thAn --7.
4E FhGn #$n%: Rum thFn v< lA - Radix+ Caulis et Folium "olysciatis.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cG nu>n Cc ty cAc Hao ThAi 4nnh d2Ln j~ol!nfdil H29c tr>n chO !eu H` l<N canh
3 cAc Hnnh cht;m cAc v2}n i; Hnnh. Ty nJN 15B1m do 4iet tAc dzn 4V d2’n cO; ru &inh lJnm n2}i t; tr>n
nhi\u 3 cAc 4xnh vixnm tr]N 7Am v2}n thuCc. %F! cG Mha nJn tAi ?inh dinh d2’n c;o. N2}i t; th2}n tr>n
chO !eu 4•n cAch iFN c<nh” ch=n nh@n c<nh i<m chpt th<nh Ho]n nRn 10-"0cNm cRN nhifn 7uCn H:t.
Tr>n v<o thAn "-- hopc thAn D-10. &inh lJn 2; H:t c;o rAom hLi “N nhi\u N<u. Thu ho]ch ru cO; nh@n cF!
H[ tr>n ty ( nJN tr3 lfn jcF! tr>n c<n lFu nJN c<n tCtlm HeN rv; ?]ch phLi MhP 3 chK NAtm thoAn iG H`
HaN 4ao Nti thLN v< ph“N ch:t. Uhi dtnm HeN ru t“N n28c yn t2Li 0• ?;o |u;m r>i t“N 0• N{t on hopc
N{t N^;. XA thu hAi |u;nh nJNm th2}n dtn t2Li.
T?nh @., tác #*n%: Ru &inh lJn cG vq n=tm t^nh 4nnh” lA vq nh]tm hLi HRnm t^nh 4nnh” cG tAc dzn 4V nJN t]nm
iai HWcm 4V hu!etm tJn ?@;m tifu thicm tifu ?2n vifN. &inh lJn l< thuCc tJn lic. NG l<N tJn ?bc chqu Hin
cO; cL th` HCi v8i cAc !eu tC 4:t l9i nh2 Mixt ?bcm i; tCcm nGn. &Ci v8i n2}im &inh lJn l<N cho nhqp tiN ?8N
tr3 l]i 4nnh th2}n ?;u Mhi ch]! d;i ?bc v< l<N cho cL th` chqu H29c nGn. N2}i 4xnh 4q ?u! N_n uCn &inh
lJn chGn phzc h>i cL th`m Jn nonm nO tCtm tJn cFn. NG c‘n l<N tv cun co 4Gp N]nh hLn. &inh lJn ^t HWc
hLn ca nhFn ?FN v< MhAc v8i NhFn ?FNm nG MhPn l<N tJn hu!et Ap.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: &inh lJn dtn l<N thuCc 4Vm trq ?u! nh29c cL th`m tifu hoA MoNm phz n@
?;u Mhi HI ^t ?@;m ?an h{u hu!et 7Pn nhbc N6i. %_n dtn l<N thuCc ch@; hom ho r; NAum thPn ti`u tixnm ch@;
Miet l‰. ThFn v< c<nh dtn ch@; phon th:pm H;u l2n. XA dtn ch@; caN ?Ctm Nzn nh=t ?2n t:!m ?2n vc. •
–n &Wm n2}i t; cho l< cF! cG t^nh l<N ?em dtn tron Hi\u trq ?Ct.
Cách dùng: Th2}n ?v dzn 3 d]n 4Wtm n<! dtn " tr3 lfn. %‘n cG th` thAi Nien phLi MhPm n<! dtn 1-
B d]n thuCc ?Rc. Ty nJN 157Bm H=c vixn |uFn ! phCi h9p v8i +^ nhixp d29c ph“N 1 #W Y te H[ ?an 7u:t
vifn &inh lJn 0m10 v8i cPn dzn ch@; ?u! N_nm ?ct cFnm MoN Jn MoN nOm l;o HWn Nxt N6im n<! uCn "-(
lsnm NKi lsn "-( vifn. XA &inh lJn phLi MhP HeN lGt Ci hopc trai i2}n cho trI eN n•N H` H\ ph_n 4xnh
Minh i{t. ~hz n@ ?;u Mhi ?inh uCn n28c ?Rc lA &inh lJn MhPm th:! cL th` nhˆ nh¡Nm MhoI N]nh cG nhi\u ?@;.
XA t2Li 00-100 4JN nh6 ctn v8i 4on 4Gn l9n trWn v8i ]o nep n:u chAo Jn c‘n l9i ?@;. •%;Npuchi;m
n2}i t; c_n dtn lA phCi h9p v8i cAc lo]i thuCc MhAc l<N 4Wt h] nhixt v< c‘n dtn nh2 thuCc iaN H;u. XA
dtn 7Pn l<N r; N> hPi v< chbn chGn Npt. Etn t2Li i[ nAt HRp no<i trq vifN thsn Minh v< th:p Mh8p v<
cAc vet th2Ln. XA nh;i nuCt n28c v8i NWt chct ph†n trq hGc 72Ln cA. k6 cF! nhi\n th<nh 4Wt l<N thuCc uCn
h] nhixt.
"(
2Z t-ọn%
Tên khoa hoDc - #ucommia ulmoides )livm thuEc họ &K tr=n - #ucommiaceae.
Mô tả: %F! nh’ h;! cF! to c;o 10N h;! hLn. k6 thFn v< lA cG nhi; NO trRnm v6 N<u 7ANm Mhi 4I HPi ?› th:!
nh@n ?9i nhi; trRn Nanh nh2 tL nCi i@; cAc Nanh v6. XA N=c ?o lem hnnh trbn rWnm d<i B-DcNm rWn (-
7m0cNm N<u lzc 4Gnm Nop Mh^; rJn. XA c‘n cG PN ti; utt; perch; nh2 3 v6. Ho; HLn t^nh MhAc Cc” ho;
Hic v< ho; cAi MhPn cG 4;o ho;” ho; Hic N=c th<nh chtN” ho; cAi tz t{p 0-10 cAi 3 nAch lA. rua hnnh thoi dˆtm
N<u nFu.
Ho; thAn (-0” |ua thAn 7-5.
4E FhGn #$n%: k6 cF! - Cortex #ucommiaem th2}n =i l< &K tr=n
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cO; Trun ruCc N=c ho;n 3 vtn l]nh v< c‘n H29c tr>n nhi\u. T; nh{p iCn
v<o tr>n nJN 150Dm Hen nJN 15B0m vixc tr>n thv 3 Q;p; H]t Met |ua tCt. T; H[ nhFn iCn v< tr>n 3 NWt ?C
nLi MhAc 3 khnh ~hc. X;i %hFum Th;nh HoAm Gi; X;im XFN &>n thn nh{n th:! cF! ?inh tr23n tCt 3 vtn nci
c;o trfn 1000N. Tr>n 10 nJNm cF! chu vi 00-B0cN N8i thu ho]ch H29c v6 tCt. %G th` thu v6 v<o Nt; 7uFn
4•n cAch 4Gc try l]i 1/( chu vi thFn HaN 4ao cho cF! vTn ?inh tr23n 4nnh th2}nm H` ?;u v<i nJN l]i tiep tzc
thu ho]ch. k6 4Gc r;m HeN op ph™nm 7ep th<nh HCnm O B-7 n<! Hen Mhi Npt tron cG N<u Hen. ~hLi h;! ?:!
MhP. %]o v6 no<i cho nh…n 4Gn.
T@., t#*n%: vq n=tm hLi c;!m t^nh :Nm tAc dzn 4V ;n th{nm N]nh Fn 72Lnm d2’n hu!etm :N tv cunm ;n th;i.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: k6 &K tr=n dtn trq th{n h2m H;u l2nm chFn Ci !eu N6im phon th:pm
?2n tf phtm c;o hu!et Apm di tinhm lixt d2Lnm cG th;i H;u 4znm HWn th;i r; hu!etm h;! Hi HAi HfNm 4]i lixt.
N<! dtn 1"-"0m d]n thuCc ?Rcm c;o l6n r29u thuCc hopc ho<n tAn. Uhi dtn cG th` t“N NuCi ?;o.
2ơn thu)c: Hai th29n X[n 1n H[ ?v dzn NWt ?C HLn thuCc cG &K tr=n.
1. %h@; H;u vtn thRt l2n: &K tr=nm h]t ru^t NKi vq H\u D0m ?;om tAn nh6 uCn dsn v8i th;n n28c NuCi v<
r29u. Hopc dtn TŠ iaim &q; cCt 4n ?Rc cAch thu v8i r29um uCn th2}n n<!.
". %h@; r; N> hPi trWN: &K tr=nm ZTu lx H\u 4•n nh;u tAn nh6m uCn v8i r29um NKi lsn NWt thn;.
(. %h@; cAc chbn trI eN thuWc h2 h<n v< 4“N ?inh CN !eum Minh ianm hen ?u!unm l‰ N]n t^nhm N:t tienm c;N
t^chm 4q tr28nm c_i 72Lnm ch{N nGim ch{N Hi: &K tr=n -m Thzc Hq; -m QLn d29c -m QLn tht -m ~hzc linh
-m N2u t:t -m ZTu HLn (m N‘ vq "m Tr]ch ta (m ~hz tv che 1m"m Nhzc |ue 0mDm ?Rc uCn.
X2Ln ! Xf Trsn &bc i8i thixu v<i HLn thuCc:
1. %h@; phz n@ ?“! th;i |uen lx juCn di ph_n Mhi th;i H29c "-( thAnl: &K tr=nm %“u t^chm #; M^chm Thzc
Hq;m kc 4_m %O ;im E2Ln |u!m Tzc Ho]nm g dh ?;om NKi vq H\u 10m ?Rc uCn.
". %h@; th{n !eum H;u l2nm N6i Cim lixt d2Ln: &K tr=nm N2u t:tm Tzc Ho]nm &2Ln |u!m Thzc Hq;m #; M^chm
%“u t^chm %Ct toAi 4Vm Z]ch NPnm Ho<i ?Lnm NKi vq H\u 1"m ?Rc uCn hopc tAn 4Wt l<N vifn v8i N{t onm NKi
n<! dtn 10-"0m chi; l<N " lsn. Hopc dtn &K tr=n 1Bm TŠ iai 1Bm %“u t^ch "0m EF! H;u 72Ln 1"m ru
GCc h]c 1"m Th6 t! ty 1"m ru %6 728c 1"m %Ct toAi 4V 1Bm %O N<i "0m QRc uCn.
"-
2ơn ki(
Tên khoa hoDc - ,idens pilosa Xm thuEc họ %cc - Asteraceae.
Mô tả: %F! thao ?Cn h<n nJN c;o 0m(0-1Nm N=c Hbnm phFn nhAnh nhi\u” thFn v< c<nh cG r[nh ch]! d=cm Mhi
i< N<u nFu t^;” thFn non cG lPn. XA N=c HCim cuCn d<im HLn h;! th2}n cG ( lA chot hnnh trbn thuPnm d<i (-
BcNm rWn 1m0-"cNm Npt trfn rApm Nop Mh^; rJn c2; nh=nm H\u. %zN ho; 3 nAch lA h;! 3 n=nm N=c rifn lI h;!
tyn HPi NWt. Tron NKi Hsu ho;m cAc ho; v_n no<i hnnh l2’i N<u trRn” cAc ho; 3 i@; N<u v<n. rua 4e
hnnh thoim cG "-( ?yn 3 Hsu |ua nh2 nh@n cAi ;i nh6 jnh2 nh@n cAi trFN ?Rcl.
Ho; thAn (-0 v< thAn D-10.
4E FhGn #$n%: To<n cF! - Herba ,identis "ilosae” 3 Trun ruCc =i l< T;N dixp |u• chFN thao.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! N=c phV 4ien 3 nhi\u nLim ven H2}nm |u;nh nh<m cAc 4[i c6. Thu hAi v<o Nt; h†m cRt
to<n cF! jtry rul rv; ?]ch H:tm dtn t2Li h;! phLi MhP.
Th'nh Fh"n hoá học: QL 4W th:! cG ?te;rinm ^t ;lc;loid v< Gl!co?id.
T?nh @., tác #*n%: kq HRnm t^nh NAt” cG tAc dzn th;nh nhixt iai HWcm ch‡ tam Mhu b ho]i hu!et.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: Th2}n dtn ch@; 1. %aN N]om ?Ctm vifN h=n” ". &;u ruWt thy; c:p” (.
kifN ;n c:p” -. kifN d]! d<! ruWtm Hs! hLi. 0. Th:p Mh8p H;u Mh8p” B. QCt rot” 7. Trhm nb;. Xi\u dtn 1B-"0
MhP h;! (0-B0 t2Lim d]n thuCc ?Rc. Etn no<i trq vifN NO d;m rRn HWc cRn v< H_n n[ tVn th2Lnm i[ cF!
t28i HRp hopc n:u n28c tRN rv;. XA i[ nAt dtn HRp NRt trq H;u NRt. %zN ho; nFN r29u n{N ch@; nhbc
rJn. Zt; h† dtn cF! lA n:u th;! ch† uCn ph_n 4xnh H2}n ruWt.
2ơn thu)c:
1. %aN l]nh v< ?Ct: &Ln MiNm X:u (0m N‘ traom XA ;i N†o 10m #]c h< (m ?Rc uCn.
". kifN ruWt thy; c:p: &Ln MiN B0-1"0 ?Rc l:! n28cm chi; l<N - lsn uCn tron n<!.
"0
H' th, ô
Tên khoa hoDc - "oly&onum multiflorum ThuN4, thuEc họ R;u rJN - "oly&onaceae.
Mô tả: %F! thao leo 4•n thFn |u:nm ?Cn nhi\u nJNm thFn d<i t8i 0-7Nm N=c 7oRn v<o nh;um N<u 7;nh t^;m
MhPn lPn. Ru phnnh th<nh cOm no<i nFum tron H6. XA N=c ?o lem cG cuCn d<im phien lA iCn lA r;u NuCnm
cG Cc hnnh tiN hˆpm chGp nh=n d<im Nop nu!fn. Ho; nh6 N<u trRnm N=c th<nh chtN nhi\u chuŠ 3 nAch lA
h;! 3 n=n. rua 4e hnnh 4; c]nhm N<u Hen.
Ho; thAn D-10. rua thAn 5-11
4E FhGn #$n%: Ru cO - Radix "oly&oni Multiflori” th2}n dtn v8i tfn H< thO P.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cO; chFu Am N=c ho;n 3 hsu het cAc t‡nh Ni\n nci ty Nhx *n tr3 r;m cG nhi\u 3 X;i
%hFum QLn X;m X<o %;im H< Gi;nm NWt ?C t‡nh MhAc nh2 %;o #•nm X]n QLnm Ho< #nnh cG ?C l29n ^t hLn.
Hixn n;!m H< thO P H29c tr>n 3 nhi\u nLi vtn 3 ph^; #Rc jkhnh ~hcl v< ca 3 ph^; N;Nm cF! N=c tCt 3 XFN
&>nm &Rc XRcm ~hc Yfnm #nnh &qnh. %G th` tAi ?inh 4•n h]t nh2n th2}n H29c tr>n du d<n 4•n nh@n
Ho]n thFn h;! c<nh 4Anh tI d<i (0--0cN hopc 4•n cO cG H2}n M^nh (-0cN. Q;u "-( nJN thn thu ho]ch. X:! cO
rv; ?]ch cRt 46 ru conm cO nh6 H` nu!fnm cO to 4V th<nh Nien phLi MhP l<N thuCc. Thu ho]ch v<o Nt; HPn
Mhi cF! H[ t<n lzi. XA cG th` dtn l<N r;u Jn” dF! lA c‘n cG th` dtn l<N thuCc. %O H< thO P cG th` dtn t2Lim
MhPn che hopc che v8i H{u Henm cG nhi\u cAch l<N:
- &K Hen i[ nAt c‘n nFN v8i H< thO P H[ thAi Nien tron NWt HfNm ?An HeN H> lfn r>i phLi nRn tron NWt
HfN l]i nFN v8i &K Henm l]i H> v< phLim l<N 5 lsn.
- %O H< thO P nFN n28c vo ]o "- i}m rv; l]i r>i cho v<o n>im cb 10 H< thO Pm cho 100 &K Hen v< " l^t
n28c. N:u Hen Mhi sn c]n. &ao luPn cho ch^n H\u. Uhi cO H[ N\N l:! r; 46 l¡i. Neu c_n n28c &K Hen thn t“Nm
phLi cho het. &>m phLi H29c 5 lsn l< tCt nh:t.
T?nh @., tác #*n%: H< thO P cG vq HRn chAtm hLi n=tm t^nh 4nnh” cG tAc dzn 4V hu!et i@ tinhm ho< Mh^ hu!etm
4V ;n th{nm N]nh Fn 72Lnm nhu{n tr<n. Thv trfn HWn v{t th^ nhixNm n2}i t; nh{n th:! n28c ?Rc H< thO P
cG tAc dzn l<N iaN l29n H2}n tron NAum cG tAc dzn tCt HCi v8i cAc tr2}n h9p ?u! nh29c thsn Minh v<
4xnh v\ thsn Minhm l<N tJn ho]t HWn cO; tiNm icp ?inh hu!et dqchm l<N tJn ?i co 4Gp cO; ruWtm icp ^ch cho
?i tifu hoAm l]i cG tAc dzn chCn vifN.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: Th2}n H29c dtn ch@; th{n ?u!m ;n !eum thsn Minh ?u! nh29cm nO MoNm
?Ct rot Minh nifnm thieu NAum H;u l2n N6i Cim di NWn tinhm Mh^ h2m H]i ti`u tixn r; NAum MhP MhAtm tAo 4Gnm
4xnh no<i d;. UCn lFu l<N Hen rFu tGc HCi v8i n2}i 4]c tGc ?8Nm l<N tGc H’ MhP v< H’ rzn.
Cách dùng: N<! dtn --"0 d]n thuCc ?Rcm h;! tAn 4Wt uCnm dtn rifn hopc phCi h9p v8i cAc vq thuCc
MhAcm cG Mhi n2}i t; dtn ca dF! lA.
2ơn thu)c:
"B
1. %h@; hu!et h2 NAu nGnm tGc MhP h;! rznm ?8N 4]cm v< h>i hWp chGn Nptm t t;im ho; NRtm l2n Ci r‘ N6im
MhP MhAt tAo 4Gnm dtn H< thO P chem Qinh Hq;m Hu!\n ?FNm NKi vq "0 ?Rc uCn.
". %h@; n2}i i< 7L cbn N]ch NAum hu!et Ap c;o hopc n;N i8i tinh !eu MhG cG conm dtn H< thO P "0m
TsN vi EFum U tvm N2u t:t H\u 1B ?Rc uCn.
(. #V Mh^ hu!etm N]nh Fn cCtm H< thO P trRn v< H< thO P H6 v8i l29n 4•n nh;um nFN n28c vo ]o ( HfNm
?;o MhP tAn nh6m lu!xn v8i N{t l<N vifn to 4•n h]t H{u 7;nh. UCn NKi n<! 00 vifn v8i r29u v<o lcc HGi.
-. %h@; HAi dRt 4uCtm HAi r; NAu j#xnh l;o lFNlm dtn lA H< thO Pm lA Hu!et dz 4•n nh;u ?Rc r>i ho< thfN N{t
v<o uCn.
0. &i\u Minh 4V hu!et: H< thO P jrum lAl 1 rV l8nm &{u Hen 1/"M. H;i thb i[ nAtm HV n{p n28cm n:u nhym l:! vai
N6n l=c n28c cCtm n:u th<nh c;om thfN 1/" l^t N{t onm n:u l]i th<nh c;om H` tron thC H{! M^nm NKi lsn dtn 1
NuKn c;nhm dtn H29c lFu N8i cPn hixu.
"7
Ho'i [ơn
Tên khoa hoDc: Eio?cori;e per?iNili? thuôDc hoD: cud nFu Eio?core;ce;e
Mô tả: EF! leo |u:n” thFn nh…nm hLi cG Gc c]nhm N<u H6 h>nm th2}n N;n nh@n cO nh6 3 nAch lA jdAi N<il.
Ru cO HLn HWc hopc tyn HPim Jn ?Fu v<o H:t Hen h<n Notm hLi phnnh 3 ph^; Ccm v6 no<i cG N<u nFu 7ANm thqt
N\N N<u trRn. XA N=c ?o le h;! N=c HCim hnnh tiNm HPi Mhi hnnh N‘i tfnm MhPn lPnm d<i 10cNm rWn DcNm
nh…nm chGp nh=nm cG 0-7 Fn Cc. %zN ho; HLn t^nh >N cAc 4Pn Mhcc Mhuum d<i -0cNm N;n "0--0 ho; nh6
N<u v<n” ho; Hic cG B nhq. rua n;n cG ( cAnh rWn "cN. H]t cG cAnh N<o.
Thu ha:i: Zu•; H;•o cud tPYt nhFYt v;•o thu HPn v;• HF•u 7uFn. ThFn ru cF! Ho<i QLn H29c cRt lAt N6n ?:! MhP.
T?nh @., tác #*n%: %O N<i cG vq n=tm t^nh 4nnhm cG tAc dzn 4V tŠ vqm ^ch tFN phem 4V th{nm ch‡ ta l‰.
+ôn% #*n%: ch‡ Hqnh v< phCi h9p: NhFn dFn vtn nci th2}n H<o cO N<i v\ c]o ?]ch v6m luWcm 7<o hopc n:u
c;nh Jn” cG th` dtn he cLN H` Jn nh2 cAc lo]i Mho;i.
Ho<i ?Ln H29c ?v dzn l<N thuCc 4V n‘ t]nm N]nh Fn 72Ln v< dtn ch@;:
1. N2}i cG cL th` ?u! nh29c”
". #xnh H2}n ruWtm ‡; cha!m l‰ lFu n<!”
(. #xnh tifu MhAt”
-. Ei tinhm NWn tinh v< ho]t tinh”
0. kifN tv cun j4]ch H8il”
B. Th{n ?u!m N6i l2nm Hi ti`u luPnm chGn Nptm ho; NRt”
7. R; N> hPi trWN. N<! dtn 1"-"- h;! hLn ?Rc uCn hopc tAn 4Wt uCn. Th2}n dtn phCi h9p v8i cAc vq
thuCc MhAc
"D
HBơn% nhu t-\n%
Tên khoa hoDc - )cimum &ratissimum X.m thuEc họ Ho; NPi - *amiaceae.
Mô tả: %F! thao c;o 1-"Nm ?Cn nhi\u nJN. ThFn vuPnm hoA K 3 Ccm cG lPnm Mhi c_n non - c]nh thFn N<u
nFu t^;m c_n - Npt thFn N<u 7;nh nh]tm Mhi i< thFn cG N<u nFu. XA N=c HCi choo ch@ th{pm cG cuCn d<im phien
thuPn hnnh N‘i NAcm Mh^; rJn c2;m cG nhi\u lPn 3 h;i Nptm Npt trfn 7;nh thTN hLn Npt d28i. %zN ho; 7iN 3
nAch lAm co l]i th<nh 7iN HLN. Ho; MhPn H\um cG tr<n ho; N<u trRn chi; " NPi. Nhq -m th_ r; no<i 4;o ho;.
rua 4e t2m 4;o 43i H<i ho; t>n t]i. To<n cF! cG Nti thLN.
4E FhGn #$n%: To<n cF! try ru - Herba )cimi Gratissimi
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cO; Ni\n –n &W H29c HeN v<o tr>n 3 H>n 4•n v< vtn nci. %G th` thu hAi cF!
v<o lcc cF! r; ho;m h;! NWt ?C ho; H[ Met |ua. Etn t2Li h;! phLi MhP dtn dsn.
T?nh @., tác #*n%: h2Ln nhu trRn cG vq them Nti thLNm t^nh :Nm cG tAc dzn iai caN nhixtm l9i ti`u.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: %‘n dtn nh2 H2Ln nhu t^; l<N thuCc iai caNm l<N r; N> hPi. &pc 4ixt
l< cF! th2}n H29c tr>n nhi\u l:! r; c:t tinh dsu cG Nti thLN nh2 tinh dsu &inh h2Lnm l< nu>n nu!fn lixu
chiet euenol dtn tron nh; Mho;.
"5
]ch (^u
Tên khoa hoDc - *eonurus heterophyllus Qweetm thuEc họ Ho; NPi - X;Ni;ce;e.
Mô tả: %F! thao ?Cn h•n nJN c;o hLn 1N. ThFn vuPnm ^t phFn nhAnh. XA N=c HCim cG Gc sn nh2 tr_nm cG
rJn c2; rWnm cAc lA i@; d<im 7I thuŠm cAc lA 3 n=n nRnm ^t 7I hopc nu!fn. Ho; trRn h>n hopc t^N h>n
7ep th<nh v_n d<! Hpc 3 nAch lA. rua nh6m cG ( c]nhm cG N<u nFu 7AN.
• lo<i *eonurus sibiricus X.m cF! nh6 hLnm lA 3 ph^; trfn chi; nhi\u thuŠ hˆp hLnm czN ho; rWn hLnm tr<n h;i
NPi v8i NPi trfn d<i hLn NPi d28i.
%F! r; ho; thAn (-0m cG |ua thAn B-7.
4E FhGn #$n%: To<n cF! - Herba *eonurim th2}n =i l< Sch NTu thao” |ua - Fructus *eonurim th2}n =i l<
Qun u• tv.
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i lifn nhixt H8i N=c ti nhifn 3 vtn H>n 4•n v< trun dum ^t pp 3 vtn c;o. %F! cG
th` tr>n |u;nh nJN nh2n tCt nh:t l< v<o Hsu Nt; N2;. %F! 2; H:t tLi 7Cpm thoAt n28c nh2n MhPn Mon H:t
nfn cG th` tr>n nhi\u. %sn 7v l• h]t iCn tr28c Mhi ieo. Q;u Mhi tr>n H29c (-- thAnm Mhi cF! 4Rt Hsu r; ho;
thn cRt H` l]i cAc ch>i Cc H` cF! tiep tzc phAt tri`n. Thu ho]ch cF! v<o lcc tr}i nRnm rv; ?]chm dtn t2Lim h;!
phLi tron rFN H` hoo HeN n:u c;om hopc phLi MhP H` dtn dsn.
T?nh @., tác #*n%: Sch NTu cG vq hLi HRnm c;!m t^nh hLi h<nm cG tAc dzn ho]t hu!et Hi\u Minhm Mhv b ch‡ thCnm
l9i thu tifu th‘n. rua Sch NTu cG vq c;!m HRnm t^nh hLi h<nm cG tAc dzn ho]t hu!et Hi\u Minhm l2Ln c;n
Ninh Nzc.
%Ac ho]t ch:t cO; Sch NTu cG tAc dzn trfn tv cunm hu!et Apm tiN N]chm hx thsn Minhm MhAn ?inh HCi v8i NWt
?C vi trtn” no<i r; cG tAc dzn HCi v8i vifN th{n v< pht th‘n c:p.
+ôn% #*n%: Sch NTu th2}n H29c dtn ch@; 1. Uinh nu!xt 4e tRcm NAu b t^ch tz ?;u Mhi ?inh HIm tr28c Mhi
th:! Minh H;u 4zn hopc Minh r; |uA nhi\um l<N ;n th;im iaN H;um l<N du HI” ". kifN th{nm pht th‘nm iaN
nixum HAi r; NAu. H]t dtn v<o thuCc phz Mho;m l<N cho d] con N;u co l]im co tv cunm l<N thuCc l9i ti`u v<
?An NRt. Xi\u dtn 5-(0 cF! jthFn lAl hopc dtn -m0-5 h]tm ?Rc n28c uCn. %‘n cG th` dtn cF! n:u c;o.
Etn rifn hopc phCi h9p v8i Nai cbum H2Ln phzm Nhx Hen. Etn no<i l:! cF! t2Li i[ Hpp trq Nzn nh=tm
vifN d;m l3 nb;m ?2n vc v< chCc Hsu.
2ơn thu)c:
1. Uinh nu!xt MhPn H\um th:! Minh tr28c MŠ jnRn v_nlm Minh ^tm H;u 4zn tr28c Mhi th:! Minh: Etn "0
thFn lA ?Rc uCn 10 n<! M` ty n<! thb 1- ?;u MŠ Minh. Hopc dtn c;o Sch NTu B-D NKi n<!.
(0
". kifN th{n c:p v< pht th‘n: Sch NTu t2Li 1D0-"-0m n:u v8i 700Nl n28c v< cP l]i c_n (00Nlm chi; " lsn
uCn tron n<!.
(. %h@; ?;u Mhi HI pht th‘nm hopc cG th;i Hi Hbn nhi\um 7uCn NAu chFn: Etn Sch NTu "0m N2u t:tm R;u
dy; n28c NKi vq 10 ?Rc uCn
-. Qu! nh29c to<n thFn v< c•n cKi 3 phz n@: Sch NTu (0-B0m n:u v8i trbn < h;! thqt < N< Jn.
0. %h@; c;n nhixtm NRt H6 ?2n H;u: rua Sch NTum %cc ho;m h]t ZuKnm h]t Z<o < trRnm Qinh Hq;m NKi vq 10m
?Rc n28c uCn
(1
_h` sU( 4\c ;E
Tên khoa hoDc - Croton ton-inensis G;nep.m - thuWc h= Thsu dsu - #uphorbiaceae.
Mô tả: %F! nh6 c;o 1-1m0Nm c<nh non Nanh. XA N=c ?o lem cG Mhi tz h=p (-- lA nh2 Mi`u N=c v_nm h;i Npt cG
lPn Gn Anh nh2 lA nhGtm phO d<! hLn 3 Npt d28i” phien lA hnnh n=n iAom d<i 0-5cNm rWn 1-(cNm chGp nh=n
d<i th<nh N‘i nh=nm Nop nu!fnm ( Fn toa ty Ccm c‘n v8i " tu!en d]n rJn c2;. Ho; nh6 trRn N=c th<nh
chtN 3 nAch lA hopc Hsu c<nhm HLn t^nh ctn Cc. rua cG ( Nanh v6. H]t hnnh trbnm N<u nFu.
Zt; ho; |ua thAn 0-D.
4E FhGn #$n%: XA - Folium $on-inensis
Nơi s)n% @' thu hái: %F! N=c ho;n v< H29c tr>n 3 MhRp nLim tron cAc v2}n i; Hnnh hopc v2}n thuCcm chO
!eu 3 cAc t‡nh ph^; #Rc kixt N;N. Th2}n tr>n 4•n ieo h]t h;! tr>n 4•n c<nh v<o Nt; 7uFnm Thu hAi lA
Mhi cF! H;n cG ho;m HeN phLi hopc ?:! MhP. Uhi dtn ?;o v<n.
T?nh @., tác #*n%: XA UhV ?FN cG vq HRnm hLi n=tm hLi chAtm t^nh NAt h;! 4nnhm cG tAc dzn th;nh nhixt tifu
HWcm ?At trtn.
+ôn% #*n%: %h@; un nh=tm l3 lootm vifN N‘im ‡; r; NAum vifN loot d] d<!-tA tr<nm l‰m H;u 4znm tifu hoA MoN.
N<! dtn 10-"0 lA ?;o v<nm d]n thuCc ?Rc. Etn no<i l:! n28c ?Rc Hpc H` rv;m ch@; Nzn nh=tm l3 nb;.
2ơn thu)c:
1. %h@; H;u 4zn MhPn r¡ nu!fn nhFn: HAi N:! lA UhV ?FNm nh;i v8i N:! h]t NuCi” neu cG nPn h;! ?Pi 4zn
thn nh;i v8i NWt Nien yn ?Cn.
". %h@; H;u 4zn lFN rFNm h;! ?;u Mhi Jn H;u 4znm MhG tifu: XA UhV ?FNm dF! N:! h2Lnm H\u phLi MhPm NKi
thb NWt nRN j(0--0lm thfN ( lAt ynm ?Rc uCn. Hopc th2}n dtn ?Rc " thb lA trfn uCn th;! tr<.
(. %h@; Miet l‰ h;! H;u 4zn Hi no<i: Etn lA UhV ?FN v< lA ~h†n Hen NKi thb NWt nRN ?Rc uCnm hopc lA UhV
?FNm R;u ?;Nm %6 ?@;m Nh= n>im XA NL lPnm NKi vq 10 ?Rc uCnm n<! 1 th;n.
-. %h@; MhRp Nnnh nVi N“n nb;m NuCn [i luPn: Etn lA UhV ?FNm Uinh i8im lA &Rn c;!m lA Trsu MhPnm n:u
n28c 7Pn v< tRN rv;.
0. %h@; v“! nen: UhV ?FN 10m Hu!\n ?FN 10m UiN nFn 10m Qinh Hq; 10m |ua Uo 10m tAn 4Wt l<N th<nh
vifnm n<! uCn "0-"0.
("
_i( n%Un
Tên khoa hoDc - *onicera !aponica Thun4.m thuEc họ UiN nFn - Caprifoliaceae.
Mô tả: %F! leo 4•n thFn cuCn. %<nh non cG lPn Nqnm thFn i< 7oRn. XA nu!fnm N=c HCi. ~hien lA hnnh trbn
d<i --7cNm rWn "--cNm ca h;i Npt lA H\u cG lPn Nqn. Ho; N=c tyn HPi NWt 3 cAc nAch lA sn n=n. Uhi N8i
n3m cAnh ho; N<u trRnm ?;u chu!`n ?;n v<n nh]tm Nti thLN nhˆ 0 cAnh ho; d^nh li\n nh;u th<nh Cn 3 ph^;
d28im Nixn Cn cG " NPim 0 nhq th_ r; no<i cAnh ho;. #su d28i. rua hnnh trbnm d<i chyn 0NNm N<u Hen.
Zt; ho; thAn (-0m |ua thAn B-D.
4E FhGn #$n%: Ho; v< thFn dF!” th2}n =i l< UiN nFn ho; - NhTn HPn
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i cO; Ni\n &Pn ž Pn H8i jNh{t 4anm Tri\u tifnm Trun |uCclm cG N=c ho;n 3 vtn
HPn 4Rc cO; n28c t; j%;o 4•nm X]n ?Lnm ruan Ninhl v< th2}n H29c tr>n 3 Ni\n H>n 4•n trun du v<
Ni\n nci ty #Rc v<o N;N. N2}i t; dtn nh@n hoN thFn c<nh tr>n v<o thAn 5-10 hopc thAn "-(. Q;u NWt
nJNm cF! H[ r; ho;. Uhi ho; ?Rp ch8N n3 thn thu hAi” nfn hAi v<o Mhoan 5-10 i} ?An jlcc n<! ?2Ln H[ rAolm
nhpt 46 t]p ch:tm HeN t[i N6n phLi tron rFN NAt hopc ?:! nhˆ Hen MhP. EF! lA cG th` thu hAi |u;nh nJNm thAi
nh6m phLi MhPm 4ao |uan nLi MhP rAom trAnh “N.
Th'nh Fh"n hoá học: %F! chb; t;nin v< NWt ?;ponin. Ho; chb; NWt ƒl;vonoit l< ?col!No?id lonicerinl v< NWt
?C c;rotenoid jQ. c;rotenm cr!pto7;nthinm ;uro7;nthinlm 3 –n HWm n2}i t; cho 4iet cG luteolin v< i-ino?itol. rua
N=n i<u c;rotenoid N< phsn l8n l< cr!plo7;nthin. XA chb; NWt luco?id =i l< lo;nin v< Mhoan D• t;nin.
T^nh vq tAc dzn: UiN nFn cG vq n=t nh]tm t^nh NAtm cG tAc dzn th;nh nhixtm iai HWcm ?At trtn. %F! cG tAc
dzn h] nhixtm l9i tifu hoA v< chCn l‰. N28c ?Rc UiN nFn cG tAc dzn MhAn Mhu“nm tAc dzn trfu chu!`n hoA
ch:t 4oom thfN H2}n hu!et v< chCn choAn phan vxm MhPn cG HWc t^nh.
+ôn% #*n%: Th2}n dtn trq Nzn nh=tm 4;n ?3im N<! H;!m l3 nb;m nhixt HWcm l‰m ho do phe nhixt. N2}i t; c_n
dtn UiN nFn trq dq bn jvifN N‘i dq bn v< cAc 4xnh dq bn MhAcl v< trq th:p Mh8p. N<! dtn B-10 ho;
d]n thuCc ?Rc hopc h[N uCn. Neu dtn dF! thn l:! l29n nhi\u hLn 5-1(. %‘n cG th` nFN r29u hopc l<N
thuCc ho<n tAn. %G th` che th<nh tr< uCn NAt trq no]i caN phAt ?Ctm hom v< ph_n 4xnh vifN nhiuN H2}n
ruWtm iai nhixtm tifu HWcm try N“n nb; rPN ?“!.
2ơn thu)c:
1. ThuCc tifu HWc: UiN nFnm Q<i H:tm ThV phzc linhm NKi vq "0 v< %;N thao H:t 1"m ?Rc uCn.
". %h@; N“n nb;m N“n tqtm Nzn nh=t Hsu Hinh: UiN nFn ho; 10m Uo Hsu ni; -m n28c "00Nlm ?Rc c_n
100Nlm chi; " lsn uCn tron n<!.
(. %h@; caN ?Ct N8i phAtm ?Ct phAt 4;n h;! nVi N“nm lfn ?3i: EF! UiN nFn (0m XA dFu t•N "0m ?Rc uCn.
-. %h@; n=c ?3i: UiN nFn ho; v< r;u Eiep cAm H\u 10m ?;o |u;m ?Rc uCn. Hopc UiN nFn ho; (0m %6 4;n (0
m dtn t2Li i[ nh6m thfN n28c ]n uCnm neu dtn d29c lixu MhP thn ?Rc uCn.
((
_inh %iMi
Tên khoa hoDc - #lsholtzia ciliata jThun4.l H!l;nd. j#. cristata „illd.lm thuEc họ Ho; NPi - *amiaceae.
Mô tả: %F! thao c;o (0--0cN h;! hLn. ThFn vuPnm N=c Hbnm cG lPn Nqn. XA N=c HCim phien thuPn nh=nm d<i
0-DcNm rWn (cNm Nop cG rJn c2;m cuCn lA d<i "-(cN. Ho; nh6m MhPn cuCnm N<u t^N nh]t. rua >N - |ua
h]ch nh6m nh…n j|ua 4e t2l.
%F! r; ho; v<o Nt; h]m Nt; thu.
4E FhGn #$n%: ThFn cF! trfn Npt H:t - Herba #lsholtziae Ciliatae.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cO; vtn ¢u ž Pn H8im th2}n H29c tr>n 3 MhRp nLi H` l:! c<nh lA l<N r;u Jn.
Tr>n 4•n h]t. %h=n h]t 3 nh@n cF! MhoI tCtm HeN trWn H\u v8i tro r>i ieo. NG th^ch h9p v8i H:t nhi\u Ntnm
MhP rAom cG nhi\u Anh ?An. %sn phO rLN r] v< t28i n28c H\u. &W (-- thAn ?;u Mhi tr>n H[ cG th` thu ho]ch.
%Rt c<nh lA cO; nh@n cF! H;n r; ho;m chpt nRnm phLi h;! ?:! nhˆ t8i MhP. #ao |uan nLi MhP rAo. .
T?nh @., tác #*n%: Uinh i8i cG vq c;!m t^nh hLi nGn” cG tAc dzn l<N r; N> hPim l9i ti`um try ?Ct nGnm Mh2
phon v< ch‡ nb;. Neu ?;o Hen thn ch‡ hu!et.
+ôn% #*n%: Th2}n dtn trq 1. %aN ccN Nt; h†m ?;! nGnm ?Ct MhPn HV N> hPim nhbc Hsu” ". kifN d] d<!
ruWt c:pm hLi th3 npn” (. #]i lixtm phon th:pm H;u 72Lnm H;u Nnnh” -. GiaN nixu. %‘n c_n H29c dtn ch@;
4Jn hu!etm ron hu!etm thV hu!etm H]i tixn r; NAu. Xi\u dtn (-10m d]n thuCc ?Rc. Etn no<im i[ c<nh lA
t2Li HRp trq vifN NO d;m Nzn nh=t.
2ơn thu)c:
1. %h@; caN N]om phon h<n phAt ?Ctm nhbc Hsu f “Nm H;u Nnnhm MhPn cG N> hPim h;! HV N> hPi Mhi pp iG
l]nhm trI eN lfn ?3im l3 nb;: Etn Uinh i8i ca ho; c<nh "0 ?Rc uCnm hopc phCi h9p v8i cAc vq thuCc MhAc.
". %h@; caN iG l]nh nhbc Hsum cha! n28c N‘i: Etn ho; Uinh i8i MhP jUinh i8i tuxlm #]ch ch‡m h;i vq 4•n
nh;u tAn nh6m uCn NKi lsn - v8i n28c ch† nGnm cho r; N> hPi.
(. %h@; caN H;u nhbc cAc Hsu 72Ln: Uinh i8i t2Li 00m Gyn ?Cn 10m i[ vRt l:! n28c uCn c_n 4[ HAnh
d=c ?Cn l2n. Hopc dtn Uinh i8i "0m T^; tP 10m ?Rc n28c uCnm HRp chJn cho r; N> hPi.
-. %h@; caN th` nGn: Etn Uinh i8i Dm #]c h< Dm %;N thao H:t 1"m ?Rc n28c uCn "-( lsn tron n<!.
0. +u:t hu!et j%ha! NAu c;Nm 4Jn hu!et...l: Etn Uinh i8i tux ?;o Hen 10 ?Rc n28c uCn.
B. Z“n nb; no<i d; do dq bn: Ho; Uinh i8i 1"m Ho; Hcn |ue 1"m lA &Ln H6 1" ?Rc n28c uCn 1 lsnm
n<! uCn "-( lsn.
7. kifN N‘i dq bn: Etn ho; Uinh i8i Dm #]c h< Dm ho; Hcn |ue Dm %F! cbt l9n 1"m lA %Ci 7;! 1"m ?Rc
n28c uCnm chi; " lsn tron n<!.
D. %h@; trI eN lfn ?3i v< cAc chbn l3 nb;: Etn Uinh i8i v< UiN nFn ho; jca ho;m lAm c<nhl NKi vq 10-"0
?Rc uCn.
(-
0á &)t
Tên khoa hoDc - "iper lolot XX, thuEc họ H> tifu - "iperaceae.
Mô tả: %F! thao ?Cn lFum c;o (0--0cN h;! hLnm N=c 4_. ThFn ph>n lfn 3 cAc N:um Npt no<i cG nhi\u
H2}n r[nh d=c. XA HLnm nu!fnm N=c ?o lem hnnh tiNm cG 0 Fn ch^nh toa r; ty cuCn lA” cuCn cG Cc 4ˆ PN l:!
thFn. %zN ho; d]n 4Pn HLn N=c 3 nAch lA. rua N=n chb; NWt h]t.
4E FhGn #$n%: To<n cF! - Herba "iperis.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! Hpc h@u cO; —Pn E2Ln N=c ho;n v< c‘n H29c tr>n l:! lA l<N r;u i; vq v< l<N
thuCc tr>n 4•n N:u thFnm cRt th<nh tyn Mhcc "0-"0cNm iFN v<o nLi “N 28t. %G th` thu hAi cF! |u;nh
nJNmHeN rv; ?]chm dtn t2Li hopc phLi nRn h;! ?:! MhP dtn dsn.
T?nh @., tác #*n%: XA lCt cG vq c;!m Nti thLNm t^nh :Nm cG tAc dzn Pn trun tAn h<nm h] Mh^m ch‡ thCn.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: Etn trq phon h<n th:pm t;! chFn l]nhm tf 4]im rCi lo]n tifu hoAm nPn Nv;m
Hs! hLim ?nnh 4znm H;u 4zn ‡; cha!m th{n v< 4<n |u;n l]nhm H;u rJnm H;u Hsum cha! n28c N‘i hPi. N<!
dtn B-1" h;! hLnm d]n thuCc ?Rc. Etn rifn hopc phCi h9p v8i cAc vq thuCc MhAc.
Nơn thu)c:
1. Tf th:p H;u l2nm H;u :p n;n l2nm ?2n Hsu Cim 4<n chFn tf 4uCt” XA lCt v< Nai cbum li\u l29n 4•n
nh;um i[ nAtm che thfN i:Nm ch2n nGn HRpm ch}N. —` uCnm dtn D-1" dF! ru lA lCtm phCi h9p v8i EF! H;u
72Lnm ru %6 728cm cO %Ct Mh^m NKi vq D ?Rc uCn.
". Giai HWc ?;! n:Nm rRn cRn. XA lCt t2Li i[ nAtm phCi h9p v8i lA Uhem lA —{u vAn trRn NKi vq 00m thfN n28cm
l=c n28c cCt uCn.
(0
&a: %ai
Tên khoa hoDc: #oehNeri; : thuôDc hoD
Mô tả cUS : %F! ;i nGi HF! l< cF! N< lA t; vTn dtn l<N 4Anh ;i
Jn v< H` dxt l<N l28i HAnh cA. %F! ?Cn lFu nJNm cG cG th` c;o t8i
1m0-"N. lA l8nm N=c ?o lem hnnh tiNm d<i 7-10cN m rPn --DcN Nop
cG rJn c2;m HA! lA cG hnnh tiN h;! hLi tr_nm Npt d28i trRn vn cG
nhi\u lPn trRnm Npt trfn N<u lzc ?TNm dApm cG ( Fn ty cuCn
phAt r;. Ho; HLn t^nh ctn Cc. Ho; Hic cG - lA H<i v< - nhq. Ho;
cAi cG H<i h9p chi; l<N ( rJn. rua 4e N;n H<i t>n t]i. R` hAi v<o
4:t cb Nt; n<om nh2n tCt nh:t v<o thu HPn. HAi v\ rv; ?]ch H:t
phLi h;! ?:! MhP.
!hUn ;ô: thu ha:i: cF! trP•n MhJYp nLi tron n2LYc lFY! ?L€i h;! lFY! l;Y.
Rf‚ iYt H2L€c Mh;i th;Ycm n2L•i t; H;•o rf‚ r2d; ?;€ch m cJYt th;Yi NifYn hoJ€c
Hfd nu!fn rP•i phLi MhP h;! ?FY! MhP
T?nh @., tác #*n% : T^nh theo vq HPn !. n=tm h<nm MhPn HWcm cG tAc dzn ta nhixtm tAn bm ch@; HLn HWcm thPn
cAc chbn lFNm ch@; ?;n l3m thPn ti`u tixn. ~h<N MhPn thic nhixt ch8 cG dtn. Th2}n dtn l<N thuCc.
+ôn% #*n% : Etn l<N thuCc ;n th;im ch@; 4xnh phz n@ cG th;i H;u 4znm n28c v<n H6 vTn cha! r‡. X9i ti`um
r` v< lA c_n dtn l<N thuCc l9i ti`u tixnm ch@; ti`u tixn Hzcm Hi ti`u r; NAum vifN tv cunm l_i HoN MhPn co lfn
H29c. Xi\u dtn n<! trun 4nnh10-(0 ?Rc v8i n28c uCn.
Tron nhFn dFnm th2}n n2}i t; dtn ru v< lA G;i H` ch@; cAc 4xnh ?;u:
"h. n/ c0 thai b1 2au b.n& ra huy3t d4a s5y
4'i a: X:! ru cF! G;i N8i hAim hopc phLi MhP (0 ?Rc v8i B00Nl n28cm cP l]i c_n 1/( chi; l<N ( lsn uCn tron
n<!m uCn 1-" n<! lA cG hixu |ua.
4'i b: Ru G;i " phsnm c<nh t^; tP " phsn v< thfN 1 phsn nai cbu jNKi phsn chyn -lm thAi nh6 phLi MhPm ?Rc
v8i -00Nl n28c cP c_n 1/- uCn l<N NWt lsn tron n<!. Neu cG r‡ NAu thn thfN 10 lA hu!et dz.
4'i c: Ru G;i t2Li - phsnm lA nai cbu 1 phsnm t^; tP 1 phsn jNKi phsn chyn 1"-1(l ?Rc v8i n28c uCn tron
n<!.
"h. n/ b1 sa t' cun&6 Ru G;i MhP (0 ?Rc v8i B00Nl n28cm uCn nhi\u lsn tron n<!. UCn li\n (-- n<!.
7i ti8u ra m9u6 X:! 10-"0 lA G;i ?Rc n28c uCn tron n<!.
7i ti8u n:;c tr<n& 2.c nh: n:;c %o &=o6 Ru G;i (0m r;u dy; n28c v< thV phzc linh jNKi thb "0lm Hinh lJnm
trinh n@ v< th2Ln nhh jNKi thb 1Bl. %ho t:t ca v<o :N H:t ctn v8i 1.000Nl n28c ?Rc cP l]i c_n 1/- j"00Nll
chi; " lsn uCn tron n<!.
*>m m.n nh4t &i?m s:n& 2au ch0n& m:n& m@6 X:! ru G;i v< ru vPn v;n j" thb 4•n nh;ul i[ nAt dtn HRp.
Etn 1-" n<!. No<i r; n2}i t; c_n dtn lA G;i t2Li ?]chm i[ nAt H` HRp 4Jn v<o vet th2Ln csN NAu
(B
Md I1
Tên khoa hoDc- "lanta&o ma!or X, thuEc họ Z[ H\ - "lanta&inaceae.
Mô tả: %F! thao ?Cn lFu nJN c;o 10-"0cNm cG thFn nRn. XA N=c th<nh czN 3 Ccm cG cuCn rWn nRn hLn
phienm phien hnnh thn; h;! hnnh trbnm cG "-( Fn hnnh cun. Ho; nh6 N<u trRn 7ep th<nh 4Pn d<im N=c Hbn.
rua hWp nh6 hnnh csum chb; B-1D h]t. H]t nh6 tron h;! 4su dzcm to 1-1m0NN N<u Hen 4Gn.
Zt; ho; |ua thAn 0-D.
4E FhGn #$n%: ~hsn cF! trfn Npt - Herba "lanta&inism th2}n =i l< +; ti\n thao v< h]t - Aemen "lanta&inism
th2}n =i l< +; ti\n tv.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cO; vtn ¢u ž Pn H8i n;! tr3 th<nh cF! to<n the i8i. Z=c ho;n v< th2}n H29c
tr>n. Tr>n 4•n h]t nLi H:t “N NAt v< Nt; 7uFn. k<o thAn 7-Dm lcc |ua ch^nm thu hAi to<n cF! HeN v\ phLi
MhPm H{p |ua l:! h]tm r>i phLi MhP c:t d<nh.
T?nh @., tác #*n%: Z[ H\ cG vq n=tm t^nh NAtm cG tAc dzn tifu vifNm l9i ti`um l9i phem l<N lon H}N.
+ôn% #*n%: Th2}n dtn ch@;: 1. Q6i nixu v< nhiuN trtn H2}n nixum vifN th{nm pht th‘n” ". %aN l]nh hom
vifN Mh^ |uan” (. kifN ruWtm l‰” -. kifN Met N]c c:pm vifN ;n” 0. —;u NRt H6 cG N<n. Etn to<n cF! 10-
(0m h]t 0-10 d]n thuCc ?Rc. Etn no<im i[ cF! t2Li HRp Nzn nh=t.
• ThAi X;nm to<n cF! H29c dtn l9i ti`um trq vifN h=n v< dtn no<i trq vifN NO d;m ?Fu 4= cRn v< dq bn.
+ách #$n%: XA ?Rc hopc n:u c;o uCn l<N thuCc thPn ti`um ch@; ho lFu n<!m vifN Mh^ |uanm ta l‰m NRt H6 H;u.
%a cF! n:u c;o Hpc 4Pi trq 46n. jX:! 4Pn nhcn thuCc HRp lfn chK 46n 4Jn l]im NKi n<! th;! 1 lsnl. %F!
t2Li ?Rc n28c uCn ch@; hu!et Ap c;o. XA t2Li ?Rc uCn ch@; l‰ c:p t^nh v< N]n t^nh. XA t2Li i[ nAt HRp Nzn
nh=tm l<N Nzn nh=t chGn v’ NO v< N;u l<nh.
(7
Mech (ôn
Tên khoa hoDc - )phiopo&on !aponicus jX.ƒl Uer- G;wl.m thuEc họ Ho<n tinh - Con%allariaceae.
Mô tả: %F! thao ?Cn d;i nh} thFn ru nRn. XA N=c chzN 3 H:tm dˆpm 7Cp l<N " d[!. Ho; N=c th<nh chtN n•N
trfn NWt cAnh ho; trsn d<i 10-"0cNm Ho; nh6 N<u lL ?Anm cG cuCn nRnm 7ep 1-( cAi NWt 3 nAch cAc lA 4Rc
N<u trRn. #;o ho; B Nanhm r}i h;! d^nh 3 Cc. Nhq Bm 4;o ph:n N3 d=c. #su ( Pm NWt v_i nhu‰ v8i ( Hsu nhu‰.
rua N=n N<u t^Nm chb; 1-" h]t.
Ho; thAn 0-Dm |ua thAn 7-5.
4E FhGn #$n%: Ru jcOl - )phiopo&onism th2}n =i l< Z]ch HPn.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cO; vtn —Pn žm H29c tr>n l<N 4} cAc 4>n ho; 3 nLi NAt v< cG 4Gn rFN. Tr>n
4•n Cc cG ru v<o Nt; 7uFn. Thu hAi ru v<o Nt; thu. —<o ru cO i<m rv; ?]ch H:t cAtm cRt 46 ru nh6 3 h;i Hsu
cO. %O nh6 H` nu!fnm cO to cG th` 4V HPi theo chi\u d=cm r>i phLi h;! ?:! nhˆ Hen MhP. Uhi dtnm O N\Nm 46
l¡i. %O th2}n cG hnnh thoi d<i 1--cNm N<u v<n.
T?nh @., tác #*n%: Z]ch NPn cG vq n=tm hLi HRnm t^nh hLi l]nh” cG tAc dzn d2’n FN ?inh tAnm nhu{n phe
th;nh hoam try phi\n nhixtm ch‡ MhAi hu!et.
%z kixt %cc viet v\ cF! n<! nh2 ?;u: Z]ch NPn. EF! tGc tifnm X;n tr_nm Hˆ ri\n. Nhu{n phem ch‡ MhAim ?inh tFn
ch‡ MhAtm nhu{n tr2}n thPn tixnm th;nh tFN try phi\n.
Z]ch NPn n=t l]t lo]i h<n l2Ln Uhu phon tifu b l]i thPn Minh
Hu!et h<nh H;u nhbc tf rsn Mh6i Giai n=c HWc 4;n N=c MhRp Nnnh
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: Z]ch NPn l< cF! thuCc thPn dzn tron nhFn dFn l<N thuCc 4V phVim trq
hom ho l;om v\ chi\u nGn FN ‡m ?Ct c;om tFN phi\n MhAt n28cm l9i tifu hoAm trq tAo 4Gnm l9i ?@; cho H<n 4< HI nuPi
con. %_n dtn l<N thuCc csN NAu ch@; thV hu!etm ho r; NAum cha! NAu c;N.
N<! dtn B-1"m d]n thuCc ?Rc. Etn rifn h;! phCi h9p v8i RI |u]tm lA hˆm ho; —u HO Hicm Hcn ch;nh H`
trq ho.
Uifn Mq: N2}i tŠ vq h2 !eum Jn uCn ch{N tifum ‡; cha! MhPn dtn.
(D
M?a #f
Tên khoa hoDc - Costus speciosus jUoenil QN.m thuEc họ Z^; d_ - Costaceae.
Mô tả: %F! thao c;o chyn 1N tr3 lfnm cG thFn 7Cp. ThFn ru tom n]c. XA N=c ?o lem cG 4ˆ. XA non th2}n N=c
th<nh NWt H2}n 7oRn Ccm Npt d28i cO; lA cG lPn Nqn. %zN ho; 3 thFn N;n nhi\u ho; N<u trRnm cG lA 4Rc
N<u H6. rua n;n chb; nhi\u h]t Hen.
4E FhGn #$n%: ThFn ru - Rhizoma Costi Apeciosi.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cO; vtn –n —Wm Z;l;i7i;m N=c ho;n 3 nhi\u nLi tron cAc ltN 4zim trfn cAc _ H:tm
chK H:t “N NAt. %G th` tr>n 4•n Ho]n thFnm NsN cO; thFnm thFn ru v< h]t. Thu hAi thFn ru v<o Nt; thum rv;
?]chm t‡; 48t rum thAi nh6m H> ch^n v< phLi MhP.
T?nh @., tác #*n%: kq chu;m HRnm c;!m t^nh NAtm hLi cG HWc” cG tAc dzn l9i thu tifu th‘nm iai HWcm ch“n
d2Ln. • –n —Wm ru cF! H29c 7eN nh2 cG tAc dzn 7Vm l=c NAum M^ch th^chm 4Vm try iun.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: Th2}n dtn ch@;: 1. kifN th{n thu th‘nm 7L ;n” ". %V tr28n v< vifN
nhiuN H2}n tiet nixu” (. Ho <” -. GiaN nixu” 0. —Ai 4uCtm HAi dRt” B. %aN ?Ctm NPi rWpm MhAt n28c nhi\u.
Xi\u dtn: (-10 cG th` Hen D-1B ?Rc uCnm cG th` n:u c;o uCn. ThFn ru H29c dtn no<i trq 4xnh N<! H;!m
Nzn nh=t ?2n H;u v< vifN t;i i@;. %G th` i[ nh6 HRp ?2n t:! hopc n:u n28c tRN rv; trq N“n nb;.
• –n —Wm n2}i t; c_n dtn ru trq rRn cRn. %G nLi nhFn dFn dtn c<nh lA t2Li HeN n28nm vRt l:! n28c h;! i[
l:! n28c ch@; H;u t;im H;u NRt.
2ơn thu)c:
1. kifN th{n pht th‘n c:p: Etn 10 Z^; d_ Hun ?Pi uCn.
". •c•eN;m N<! H;!: N:u n28c Z^; d_ v8i l29n vy; HO H` 7o;m rv;
(5
Mơ ta( thg
Tên khoa hoDc - "aederia lanu&inosa „;ll.m thuEc họ %< phf - Rubiaceae.
Mô tả: EF! leo MhoIm cG Nti N]nh. NhAnh tr_n cG lPn. XA tom phien 7;nhm Cc hnnh tiNm Npt d28i vn t^N H6m
cG lPn Nqnm Fn phz 7-D cpp” cuCn d<i (-BcN” lA M†N hnnh t;N iAc. %zN ho; cht! 3 nAch lA v< 3 n=n” ho;
cG tr<n th2}n trRnm cG Nixn t^Nm cG lPn” nhq 0. rua hnnh csum cG H<i N<u v<n.
4E FhGn #$n%: XA - Folium "aederiae *anu&inosae.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! H29c tr>n l<N r;u i; vq ty H>n 4•n Hen Ni\n nci. Tr>n v<o Nt; 7uFn thum 3 4}
r<om 4} ;o cG ltN 4zi cho leom cRt Ho]n dF! 4Anh tI d<i -0-00cN” tr>n theo Mi`u tr>n Mho;i l;nm chy; n=n
lfn trfnm t28i n28c v< 4Rt cho cF! leo.
T?nh @., tác #*n%: kq HRnm t^nh NAt” cG tAc dzn th;nh nhixtm ?At trtn.
+ôn% #*n%: NhFn dFn t; |uen dtn lA ZL T;N th` H` ch@; Miet l‰ Hi no<i r; NAu Nti hopc cG ?Ctm h;! H]i
tixn th:t th2}nm ‡; cha! phFn lVn nhVn: n2}i t; l:! lA ZL T;N th` j(0l thAi nhu!un trWn v8i NWt |ua trbn
<m thfN v<i h]t NuCim HAnh H\um d<n N6n trfn lA chuCim Gi l]i r>i lGt thfN NWt lsn lA chuCim Hpt trfn chaom
r;n hopc n28n cho ch^nm Hen Mhi th:! chA! lA chuCi d28i ?oN v<o lA Gim thn lGt thfN lAm l{t trfn 7uCn d28i
nh2 Hcc cha trbn cho ch^n N< Jn jMhPn dtn N’l. £n n<! " lsnm tron ( n<! li\n l< Mh6i.
—` trzc iun MiN v< iun H‘;m c‘n dtn lA ZL T;N th` i[ nh6m cho t^ NuCi Jn ?Cn hopc vRt l:! n28c uCnm
uCn li\n ( 4uVi ?An v<o lcc HGi thn iun r;. —` try iun MiNm no<i c‘n dtn lA ZL lPn NWt nRN (0m che
v<o 00Nl n28c ch^nm vRt l:! n28c cCt 4LN thzt v<o h{u NPnm i@ l]i Mhoan "0 phct v<o lcc 15-"0 i} tr28c Mhi
Hi nOm iun ?› 4_ r;.
XA ZL t2Li HeN n28n r>i nhot lK t;i trq vifN t;i cha! NAu NOm n28c v<n.
-0
Nán% hoa t-\n%
Tên khoa hoDc- Crinum asiaticum X.m thuEc họ Thu tifn - Amaryllidaceae.
Mô tả: %F! thao c;o 1Nm cG h<nh ji_l c’ trun 4nnhm hnnh trbnm H2}n M^nh 0-10cNm thGt l]i th<nh cV d<i 1"-
10cN h;! hLn. XA N=c ty Ccm nhi\um hnnh dai n=n iAom l¡Nm cG Mh^; 3 trfnm Nop nu!fnm d<i t8i hLn 1Nm rWn
0-10cN. %zN ho; hnnh tAn n•N 3 Hsu NWt cAn dˆp d<i -0-B0cNm to 4•n nGn t;!m N;n B-1" ho;m cG Mhi nhi\u
hLnm N<u trRnm cG Nti thLN v\ chi\um 4;o 43i nh@n No d<i D-10cN. Ho; cG Cn Nanhm N<u lzcm cAc phien
ho; iCn nh;um hˆpm d<im B nhq cG ch‡ nhq H6m 4;o ph:n v<n. rua N=n hnnh sn tr_nm H2}n M^nh (-0cNm
th2}n ch‡ chb; NWt h]t.
%F! r; ho; v<o Nt; h†.
4E FhGn #$n%: To<n cF! - Herba Crini Asiatici.
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i phFn 4C ty –n &W |u; .nHPnf7i; t8i Hao Zollu!c. • n28c t;m cF! N=c ho;n d]i 3
nh@n nLi “N NAtm di; r]chm c‘n th2}n tr>n l<N canh” n2}i t; th2}n tAch cAc h<nh con H` tr>n. &` l<N
thuCcm n2}i t; thu hAi cAc 4W ph{n MhAc nh;u cO; cF! |u;nh nJNm dtn t2Li h;! phLi MhP.
T?nh @., tác #*n%: H<nh cO; NAn cG vq HRn” cG tAc dzn 4Vm nhu{n tr<nm lon H}N. Ru t2Li F! nPnm l<N
Nv; v< l<N toAt N> hPi. H]t t“!m l9i ti`u v< Hi\u Minh. XA l<N lon H}N.
Tron ! h=c &Pn ph2Lnm n2}i t; 7eN NAn cG vq c;!m t^nh NAtm cG HWc” cG tAc dzn thPn hu!etm tAn bm tifu
?2nm iaN H;u. H<nh cO; nG cG vq HRnm hPim t^nh nGn” cG tAc dzn Mh2 phon tAn h<nm iai HWc tifu ?2n.
+ôn% #*n%: To<n cF! dtn trq: 1. &;u h=nm H;u rJn” ". &inh nh=tm vifN NO d;m loot 3 NGnm 3 4<n chFn” (.
&_n n[ tVn th2Lnm H;u cAc Mh8p 72Ln” -. RRn cRn. N<! dtn (-10m d]n thuCc ?Rc. Etn no<im i[ cF!
t2Li HRp.
• –n &Wm n2}i t; c_n dtn h<nh cO; cF! H` trq chbn thieu N{t v< nh@n rCi lo]n H2}n tiet nixu. XA H29c
dtn HRp trq 4xnh no<i d; v< l<N t;n ?2n.
2ơn thu)c:
1. #on Fnm ?;i Fn Mhi 4q n[m H;u cAc Mh8p 72Lnm dtn lA NAn t2Li i[ r;m thfN ^t r29um n28n nGn HRp
v<o chK H;u r>i 4Jn l]i.
Hopc dtn 10 lA NAnm 10 lA EF! H_n Anhm D lA #]c th;um i[ HRp.
". Zzn nh=tm rRn cRnm 4xnh no<i d;m trh no]im i[ lA NAn t2Li HRpm hopc op l:! n28c uCn.
(. GF! nPnm l<N toAt N> hPim l<N lon H}Nm dtn h<nh op l:! n28cm ph; lo[n uCn.
-1
-"
N%ải chu
Tên khoa hoDc - Artemisia %ul&aris X.m thuEc họ %cc - Asteraceae.
Mô tả: %F! thao ?Cn d;im c;o Mhoan 1Nm thFn cG r[nh d=c. XA N=c ?o lem 7I nhi\u Mi`um ty 7I lPn chiN Hen
7I thuŠ theo H2}n Fnm Npt trfn 7;nh H{Nm Npt d28i trRn 7;nhm cG lPn. Ho; Hsu N<u lzc nh]tm 7ep th<nh
chtN 7iN.
Zt; ho; |ua thAn 10-1".
4E FhGn #$n%: ~hsn cF! trfn Npt H:t v< lA h;! Nai dixp - Herba et Folium Artemisiae ul&aris.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cO; Ni\n ¢u ž Pn H8im N=c ho;n v< th2}n H29c tr>n. Thu hAi cAc n=n cF! cG
ho; v< lAm dtn t2Li h;! phLi tron rFN cho Hen MhP dtn dsn. Neu tAn nh6 r>i rF! l:! phsn lPn trRn v< 4Wtm
=i l< Nai nhun dtn l<N N>i cbu.
T?nh @., tác #*n%: Nai cbu H[ phLi h;! ?:! MhP cG vq HRnm Nti thLNm t^nh :N” cG tAc dzn Hi\u ho< Mh^
hu!etm try h<n th:pm Pn Minhm ;n th;im csN NAu.
• –n &Wm n2}i t; cho 4iet cF! cG tAc dzn Hi\u Minhm trq iunm MhAn ?inh v< l9i tifu hoA” ru 4V v< MhAn ?inh.
+ôn% #*n%: Th2}n dtn ch@;: 1. %ha! NAu chbc nJn tv cun j4Jn hu!etm l{u hu!etm 4]ch H8i 3 phz n@ do
tv cun l]nhlm He do] ?“! th;i” ". &;u 4zn Minhm Minh nu!xt MhPn H\um Minh nu!xt MhG MhJn do thieu NAu v<
cAc nu!fn nhFn MhAc. Etn no<i trq 4zn l]nh H;um H;u d] d<!m H;u Mh8pm ec•eN;m nb;.
+ách #$n%: Etn t2Li h;! phLi MhP tAn th<nh 4Wtm h[N hopc ?Rc uCn. N<! dtn B-10. Th2}n phCi h9p v8i
Sch NTum %6 :u H` Hi\u ho< Minh nu!xt. ~hCi h9p v8i Gyn ?Cn trq h<n l‰ r; hu!et. ~hCi h9p v8i H< thO P
jli\u 4•n nh;ulm ~h†n phi j"/10lm Mˆo Z]ch nh; l<N ho<n l<N thuCc 4V NAum trq ?Ct rot Minh nifn. %G th` trWn
4Wt Nai cbu v8i Z]ch nh;m N{t on l<N thuCc 4V NAu. Nai cbu MhP nFN v8i r29u trRn h;! n28c cLN r29u
nep dtn uCn ho]t hu!etm 4V hu!et. XA Nai cbu hL nGn ch2}N 4zn trq H;u 4znm dtn Ci Hsu trq H;u Hsu.
N28c Nai t2Li iai nGnm iai nhixt. %G th` n:u th<nh c;om dtn rifn hopc phCi h9p v8i cAc lo]i thuCc MhAc.
-(
N%B tinh thảo
Tên khoa hoDc - Houttuynia cordata Thun4.m thuEc họ XA i:p - Q;urur;ce;e.
Mô tả: %F! thao c;o 10-00cN” thFn N<u lzc hopc t^N H6. XA N=c ?o lem hnnh tiNm cG 4ˆm Mhi v_ r; cG Nti t;nh
nh2 Nti cA. %zN ho; hnnh 4Pn 4;o 43i - lA 4Rc N<u trRnm tron chb; nhi\u ho; nh6 N<u v<n nh]t. rua n;n
N3 3 H‡nhm h]t hnnh trAi 7o;nm nh…n.
Zt; ho; thAn 0-Dm |ua thAn 7-10.
4E FhGn #$n%: To<n cF! - Herba Houttuyniae+ th2}n =i l< N2 tinh thao.
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i cO; lzc Hq; chFu žm phFn 4C ty –n &W |u; Trun ruCcm Nh{t #anm ThAi X;nm cAc
n28c &Pn E2Ln. • n28c t;m Eiep cA N=c ho;n 3 chK “N 28t. Th2}n H29c tr>n l<N r;u Jn. Thu hAi c<nh
lA |u;nh nJNm th2}n dtn t2Li. %G th` phLi h;! ?:! MhP H` dtn dsn.
T?nh @., tác #*n%: Eiep cA cG vq c;! chu;m Nti t;nhm t^nh NAtm cG tAc dzn th;nh nhixt iai HWcm l9i ti`u tifu
th‘nm ?At trtn” c_n cG tAc dzn bc che thsn Minh v< chCn vifN loot. N2}i t; H[ 4iet l< cord;lin cG tAc dzn
M^ch th^ch F! ph>nm |uercitrin cG tAc dzn l9i ti`u N]nh.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: Eiep cA l< lo]i r;u r:t |uen thuWc tron cAc 4@; Jn h<n n<! cO; cAc i;
Hnnh kixt N;Nm nh:t l< cAc t‡nh ph^; N;N. Th2}n dtn l<N r;u Jn ?Cnm l<N i; vq ctn cAc lo]i r;u MhAc.
Eiep cA c‘n H29c ?v dzn l<N thuCc trq: 1. TAo 4Gnm l_i doN” ". TrI eN lfn ?3im N<! H;!” (. kifN vcm vifN NP
te 4<om vifN t;i i@;” -. ZRt H;u nhpN H6m hopc nhiuN trtn F! NO 7;nh” 0. kifN NO N<n phVi” B. kifN
ruWtm l‰. 7. kifN nhiuN H2}n tiet nixum vifN th{n pht th‘n” D. ~hz n@ Minh nu!xt MhPn H\u. %_n dtn ch@;
?Ct rotm ?<i i{t trI eNm H;u rJnm trFu 4_ 4q rRn cRn. Xi\u dtn B-1" MhPm hopc "0--0 t2Li d]n thuCc ?Rc hopc
i[ nAt l:! n28c uCn. Etn no<i l:! lA t2Li i[ nh6 HRp.
• ThAi X;nm n2}i t; dtn lA t2Li H` trq 4xnh ho; liuu v< trq cAc 4xnh no<i d;. To<n cF! H29c dtn l<N thuCc
l9i ti`u ?At Mhu“n H2}n tiet nixu ?inh dzc.
• Trun ruCc n2}i t; c‘n ?v dzn Eiep cA tron cAc tr2}n h9p:
- kifN NO N<n phVim dtn (0 lA Eiep cAm 10 ru %At cAnhm ?Rc l:! n28c uCn.
- Thv nhixN Hi\u trq un th2 phVim dtn Eiep cA 1Dm h]t &Pn |uŠ (0m ru ThV phzc linh (0m %6 nh= n>i v<
E2Ln 7‡ NWcm NKi vq 1D v< ru %;N thao 4Rc 0m ?Rc n28c uCn.
- %F! t2Li dtn i[ HRp no<i ch@; dq bn N“n nb; N<! H;!.
2ơn thu)c:
1. kifN tu!en ?@;: XA diep cAm lA %ai tr}im NKi vq (0 i[ nAtm che n28c ?Pi v<o vRt l:! n28c cCt uCn nGn” 4[
trWn v8i i:Nm HRp rqt.
". Uinh nu!xt MhPn H\um dtn lA Eiep cA v_ nAtm thfN n28c uCn.
(. &;u NRt nhpN H6m H;u NRt do tric trtn NO 7;nhm dtn lA Eiep cA t2Li i[ nAtm trWn v8i l_n trRn trbn <
H` HRp lfn N^ NRt Mhi Hi nO.
--
-. #xnh trh H;u nhbcm dtn lA Eiep cA n:u n28c 7Pnm nFN rv; lcc c_n nGnm c_n 4[ dtn HRp v<o chK H;u.
%‘n dtn Eiep cA uCn t2Li hopc ?Rc uCn lifn tzc tron 4; thAn.
0. #xnh ?3im l:! (0 lA 4Anh tI cF! Eiep cAm rv; ?]ch jcG th` ?;o |u;l ?Rc n28c Hpc H` nuWi uCnm n<! l<N v<i
lsn H` tixt n=c v< MhPn tAi phAt.
B. &Ai 4uCtm HAi dRtm dtn r;u Eiep cAm R;u NA t2Lim NKi thb 00m lA Z[ H\ rv; r]ch v_ v8i n28c ?Pi H` nuWim
]n tron uCn.
7. kifN phVim vifN ruWtm Miet l‰m vifN th{n pht th‘n dtn lA Eiep cA 00 ?Rc uCn.
-0
Nhdn
Tên khoa hoDc - Bimocarpus lon&an Xour. j#uphoria lon&an jXour.l Qtend.lm thuEc họ #> h_n - Aapindaceae.
Mô tả: %F! c;o 0-10Nm tAn lA tr_n 7o† r; v< r{N r]p. %<nh non cG lPn. XA N=c ?o lem Mop lPn chiNm >N (-0
HPi lA chot nh…nm Npt d28i N<u thTN hLn. Ho; 7ep th<nh chuŠ N=c 3 n=n c<nh v< 3 nAch lAm N<u v<n nh]t.
rua tr_nm v6 |ua v<n trLn nh…n. H]t Hen nhAnh. žo h]t N<u trRn tron 4;o |u;nh h]t v< MhPn d^nh v<o h]tm
Mhi ch^n thn n=t v< Jn NAt.
4E FhGn #$n%: žo h]t jh;! =i l< ctil - Arillus *on&anm th2}n =i l< Xon nh[n nhzc. H]tm lA c‘n H29c
dtn.
Nơi s)n% @' thu hái: GCc 3 –n &Wm H29c tr>n 3 vtn H>n 4•n. Nh[n du tr>nm N=c nh;nhm th^ch h9p v8i
H:t thqt ph; cAtm nLi cG l8p H:t c;nh tAc ?Fu. %G th` tr>n 4•n h]tm 4•n c<nh chiet h;! hop cF!. &W --0 nJN
thn cG |uam th}i i;n cho |ua c‘n r:t lFu. k<o thAn B-Dm Mhi Nh[n ch^nm thu v\m phLi nRn h;! ?:! cho cti v<n
H\u thn lWt ctim phLi tiep Hen MhP thn dtn. H]t dtn phLi MhP. Ru v< lA thu hAi |u;nh nJN.
T?nh @., tác #*n%: %ti Nh[n cG vq n=tm t^nh :N” cG tAc dzn 4V tFNm ;n thsnm Mixn tŠm l<N tJn cL nhzc. H]t cG
vq Npnm t^nh 4nnhm cG tAc dzn thu liuN ch‡ hu!et. XA cG tAc dzn h] nhixtm tifu vifN. Ru cG tAc dzn l9i ti`u v<
ho]t hu!et.
+ôn% #*n%: %Ac 4W ph{n MhAc nh;u cO; Nh[n H29c dtn nh2 ?;u:
- %ti Nh[n dtn ch@; tr^ nh8 ?u! iaN h;! |ufnm t2 li |uA HW N:t nOm thsn Minh ?u! nh29cm tFN thsn Nxt N6i
h>i hWpm hoan hCtm ;n MoNm tŠ MoNm hu!et h2m ron Minhm CN !eu ?;u Mhi 4q 4xnh. Etn 5-10.
- Ru ch@; d2’n tr:p nixum 4]ch H8im thCn phon. Etn 10-(0.
- XA dtn ny; ?3im trq caN l]nhm ?Ct rotm vifN ruWt. Etn 10-10. XA n:u n28c tRN trq ec•eN; 4nu dAi.
- H]t dtn trq H;u d] d<!m H;u thoAt vqm Nzn nh=t v< 46nm vet th2Ln cha! NAu. Etn 10-10 d]n thuCc ?Rc.
&>n th}i tAn 4Wtm ho< v8i dsu Ey; dtn 4Pi v<o chK H;u.
- k6 cF! v< v6 |ua dtn ch@; 46nm ch@; ?Fu rJn. &Ctm tAn 4Wt h;! n:u c;o 4Pi.
Ghi chR: %_n cG thb Nh[n t<m Nh[n cAN - Bimocarpus lon&an Xour. subsp. lon&an %ar. obtusa j~ierrel Xeenh.m
cG |ua Jn H29c v< dtn l<N thuCc nh2 Nh[n v< v6 c‘n dtn ch@; vet th2Ln v< csN NAu
-B
NRc nác
Tên khoa hoDc - )roxylum indicum jX.l Uur•m thuEc họ Ncc nAc - ,i&noniaceae.
Mô tả: %F! nh’m c;o 0-1(N. ThFn nh…nm ^t phFn c<nhm v6 cF! N<u 7AN trom Npt tron N<u v<n. XA 7I "-( lsn
lPn chiNm d<i t8i 1m0N. Ho; N<u nFu H6 ?TN N=c th<nh chtN d<i 3 n=n thFn. &<i hnnh Cnm cbnm d<!m cG 0
Mh^; nPn. Tr<n hnnh chuPnm phnnh rWnm cG 0 thuŠ h=p th<nh h;i NPim 0 nhqm cG ch‡ nhq cG lPn 3 Cc. &h;
N{t cG 0 thuŠ r¡m c;o --0NNm H2}n M^nh 1"-1-NN. rua th¡nm d<i -0-1"0cNm rWn 0-10cNm cAc Nanh v6 hoA
K. H]t d<i --5cNm rWn (--cNm M` ca cAnh N6n 4;o |u;nh.
Ho; n3 v\ HfNm thz ph:n nh} dLi. Ho; v< |ua tyn lcc |u;nh nJN. %Ac |ua ch^n vTn 3 trfn cF! MhA lFu v<o
Nt; MhP Mhi cF! rzn het lA.
4E FhGn #$n%: k6 v< h]t - Cortex et Aemen )roxyli Indici.
Nơi s)n% @' thu hái: phFn 4C ty +ri X;nc; t8i –n &W |u; HiN;l;!;m N;N Trun ruCcm &Pn N;N ž chFu t8i
~hilippinm cAc Hao +flop v< TiNo. • n28c t;m cF! N=c ho;n 3 ryn th2}n 7;nh v< cG Mhi tron cAc |usn hx
thb ?inh nh@n vtn th:p “N 28tm t8i HW c;o 500N. %‘n cG nhi\u nLi F! tr>n. Tr>n 4•n h]t hopc 4•n
c<nh v<o Nt; 7uFn. Thu hAi |ua n;n ch^n N<u nFu v<o Nt; thu v< HPnm phLi MhP no<i nRn cho v6 nbt h]tm
tAch l:! h]t v< phLi tiep cho Hen MhP. k6 cF! thu hAi |u;nh nJN” Mhi csn thietm H›o v6 trfn cF!m phLi ?:! MhP.
T?nh @., tác #*n%: kq HRn n=tm t^nh NAt. H]t cG tAc dzn th;nh phe nhixtm l9i hsu h=nm chCn hom iaN H;um
v6 thFn cG tAc dzn th;nh nhixt l9i th:p. %Ac ƒl;vonoid tron v6 cF! v< h]t cG tAc dzn HCi v8i 4xnh N<! H;! v<
N“n nb; v< c_n cG t^nh MhAn trtn.
+ôn% #*n%: XA ho; v< |ua Mhi c_n non H\u Jn H29c ?;u Mhi Hun n:u. N2}i t; th2}n lti |ua non v<o tron tro
th;n r>i HeN 4Gc 46 v6 no<im l:! phsn tron cO; |ua 7<o Jn. H]tm v6 thFn th2}n H29c dtn l<N thuCc.
H]t dtn trq: 1. kifN h=n c:p v< N]n t^nhm Mh;n cV” ". kifN phe |uan c:p v< ho <” (. &;u vtn th29n vqm
H;u ?2}n.
k6 H29c dtn trq: vifN ;n v<n d;m vifN 4<n |u;nm vifN h=nm MhP h=nm ho Mh;n tienm trI eN 4;n trAim
?3i. %‘n dtn ch@; dq bn ?Lnm trq 4xnh v“! nenm hen phe |uan trI eN.
• –n &Wm n2}i t; dtn v6 ru trq ‡; cha!m l‰m v6 thFn l<N thuCc 4V HRn v< trq tf th:p c:p t^nh. rua non l9i
trun tixn v< l9i tifu hoA. H]t H` 7V v< l<N thuCc trq rRn cRn.
Xi\u dtn: 1m0-( h]tm 10-(0 v6m d]n thuCc ?Rc. %G th` n:u th<nh c;o h;! che d]n 4Wt. Etn no<i n:u n28c
rv; hopc dtn c;o 4Pi.
• n28c t; H[ ?an 7u:t nun;7in vifn 0m"0 ty hKn h9p cAc ƒl;vonoid H` ch@; N<! H;! v< N“n nb;m dtn v6
Ncc nAc l<N vifn H;4;nin MhAn trtn v< NWt lo]i vifn Met h9p " d]n thuCc trfn.
2ơn thu)c:
1. No<i d; l3 nb;m 4xnh tV Hh; nb; i@; l_n 4<n t;!m 4xnh i;n N;i l3 loot: k6 Ncc nAcm Uhcc MhRcm NKi vq
(0m ?Rc uCn h<n n<!.
". kifN H2}n tiet nixum HAi 4uCt r; NAu: k6 ncc nAcm ru %6 tr;nhm Z[ H\ NKi thb NWt nRNm ?Rc n28c uCn.
(. Ho lFu n<!: 0-10 h]tm ?Rc n28c hopc tAn 4Wt uCn.
-. X3 do dq bn ?Ln: k6 Ncc nAc n:u c;om dtn uCn v< 4Pi v<o chK l3.
-7
Rau khơii
Tên khoa hoDc- *ycium chinense Zill.m thuEc họ %< Aolanaceae.
Mô tả: %F! nh’ c;o Hen 1m0Nm c<nh con v< na 7uCn cG th` d<i t8i -Nm MhPn ;i h;! cG ^t ;i th™nm N<u
7AN v<nm lA N=c ?o lem h;! t{p h9p (-0 cAi NWt” cuCn d<i "-BNN” phien thoi-7o;nm d<i "-BcNm N<u lzc 4Gn.
Ho; cP HWc h;! nhGN ( cAi NWt 3 nAch lAm H<i MhPn lPn” tr<n N<u t^; cG Cn nRn hLn cAnh ho;. rua N=n
d<i Hen "cNm H6 ?TN h;! HV c;Nm hnnh trbn” h]t nhi\u to "-"m0NNm hnnh th{n.
4E FhGn #$n%: k6 ru - *ycii Cortex Radicism th2}n =i l< &q; cCi 4nm cG Mhi dtn ca |ua - Fructus *ycii. XA cG
th` dtn H` Jn nh2 lA r;u UhO Mh3i.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cO; vtn TF! ž chFum c‘n N=c ho;n HG HF! 3 Nh{t #anm Trun ruCcm Tri\u Tifnm
H29c nh{p v<o tr>n 3 Z;l;i7i;m .nHPnf7i;m kixt N;N... N2}i t; th2}n tr>n l<N cF! canh v< l:! cAc 4W ph{n
l<N thuCc. Thu hAi ru v<o Nt; thum rv; ?]chm 4Gc v6m phLi h;! ?:! MhP. %_n |ua thu hAi lcc ch^nm phLi tron
rFN” Mhi v6 |ua 4Rt Hsu nhJn N8i phLi h;! ?:! nhˆ Hen MhP.
T?nh @., tác #*n%: &q; cCt 4n cG vq HRnm t^nh NAtm cG tAc dzn l<N NAt hu!etm NAt phVi. %Fu M tv cG vq n=tm
t^nh 4nnhm cG tAc dzn 4V c;n th{nm nhu{n phem N]nh Fn 72Lnm l]i cG tAc dzn l<N h] H2}n hu!et. XA cG vq
HRnm t^nh NAtm cG tAc dzn th;nh l2Ln iai HWcm try phi\nm ;n thsnm tifu nhixtm tAn nh=t.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: rua %Fu M dtn l<N thuCc c2}n trAn ch@; chbn tifu MhAtm l2n v<
chFn ?u! !eum chu!fn ch@; v\ 4xnh NRt do ?u! dinh d2’n” c‘n dtn l<N h] H2}n hu!et. Th2}n dtn
nFN r29u. k6 ru dtn l<N thuCc iai nhixtm NAt hu!etm ch@; hom ho r; NAu. XA dtn l<N r;u Jn jR;u Mh3il cG
nhi\u tAc dzn:
1. Rau -hCi bDnh can: N2}i c;n hoa npnm th2}n Hsu choAn NRt ho;m thsn tr^ 4bt rbtm HfN nO MhPn !fnm cG
th` 7<o r;u Jn v8i H2}n hopc n:u c;nh Jn. N2}i NRt H6 MhPm Cc NRt nhi\u h†nm Jn r;u Mh3i cG cPn hixu
tCt. N2}i c;n hoa Hpc 4ixt v29nm no<i vixc Jn nhi\u c;nh r;u Mh3im dtn ru cF! %Fu M j&q; cCt 4nl 0 ch‡.
+u!fn tFN lifn 1 ch‡. %Fu M tv ( ch‡. %;N thao 1 ch‡m n:u n28c uCn th;! tr<m cG cPn hixu HCi v8i n2}i h;!
nGn NRt. N2}i hu!et h2m c;n hoa v29n cG th` n:u c;nh r;u Mh3i v8i ;n l9nm ;n < c‘n r:t cG ^ch.
". Rau -hCi thanh ph3: TrI eN ?;u Mhi 4;n ?3i N=cm phVi r:t nhixtm nfn dtn r;u Mh3i v< NJn tre n:u n28c
uCn. &` ch@; cAc 4xnh nh2 ho <m l;o phVim 4xnh ?Ct c;om dtn r;u Mh3i v< v6 ru cO; nG n:u n28c th;! tr<.
-D
['i IOt
Tên khoa hoDc - Eedelia chinensis j)?4ecMl Zerr.m thuEc họ %cc - Asteraceae.
Mô tả: %F! thao ?Cn d;im Hbn th™n h;! N=c 4_m c;o t8i -0cN. ThFn N<u 7;nhm cG lPn trRn. XA N=c HCim
hnnh 4su dzcm cG rJn c2; to v< nPnm cG lPn thP 3 ca h;i Npt. XA cG 1 Fn ch^nh v< " Fn phz 7u:t phAt sn
nh2 ty NWt Hi`N 3 ph^; cuCn lAm nVi r¡ 3 Npt d28i lA. Ho; N<u v<n t2Lim 7ep th<nh Hsu 3 nAch lA hopc 3 n=n
c<nh. rua 4e nh6m MhPn cG lPn.
%F! r; ho; v<o Nt; h†.
4E FhGn #$n%: To<n cF! F Herba Eedeliae Chinensis.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cO; phFn vtn –n &W - Z;l;i7i;m N=c ho;n v< th2}n H29c tr>n l<N thuCc. Tr>n
nLi H:t tCt hLi “Nm ch=n nh@n Ho]n thFn cG ru HeN vti 7uCn H:t "-(cN. Q;u 1/" thAn l]i thu ho]ch H9t n@;.
Thu hAi cF! sn nh2 |u;nh nJNm chO !eu v<o h† thum lcc cF! H;n r; ho;m N;n v\ rv; ?]chm dtn t2Li h;! phLi
MhP.
T?nh @., tác #*n%: kq hLi HRnm hLi Npnm t^nh NAt” cG tAc dzn th;nh nhixtm iai HWcm tifu vifNm l<N lon H}Nm
chCn ho.
+ôn% #*n%: Th2}n dtn tron cAc tr2}n h9p: 1. Ei ph_n 4xnh ?3i” ". %aN ccNm ?V N‘i” (. #]ch hsum vifN
hsum ?2n ;N!d;l”. -. kifN Mh^ |uanm vifN phVi nhˆm ho <m ho r; NAu” 0. Hu!et Ap c;o. Xi\u dtn 10-(0m
d]n thuCc ?Rc.
Etn no<i ch@; Hinh nh=tm hI l3m rPN ?a!m 4Rp chuCim ?2n vcm ?2n t:! no<i d;. X:! NWt l29n cF! t2Li csn
thiet i[ HRpm l:! n28c rv; h;! 4Pi.
2ơn thu)c:
1. Ei ph_n ?3i hopc 4]ch hsu: Etn 10-(0 cF! MhPm d]n thuCc ?Rc. Xifn tzc tron ( n<!.
". #xnh 4;n HWcm 4;n trAi trI eNm th2}n 4i`u hixn ?Ct nhbc Hsum ?Ct v\ chi\um v\ HfNm ?Ct 7u:t hu!et: Q<i H:t
Bm Trtn hV jchel ( conm %6 Nic -m Nh[n l>n -m #]c h< -m Th]ch c;o ". &V B00Nl n28cm ?Rc c_n "00Nl.
%hi; l<N ( lsn uCn tron n<!. TrI Mhi MhAt n28cm Met h9p uCn v8i ch;nh H2}n tuŠ th^ch jMinh nhixN dFn
i;n 3 *n Gi;nl.
-5
Thanh hao
Tên khoa hoDc - Artemisia apiacea H;nce e7 „;lp. jA. caruifolia #uch. - H;N.lm thuEc họ %cc - Asteraceae.
Mô tả: %F! thao N=c h•n nJN” thFn MhPn lPnm c;o 0m0-1m0Nm phFn nhi\u c<nh nhAnh. XA N=c ?o lem cG phien
4su dzcm d<i Hen 7-5cNm "-( lsn Mopm th<nh Ho]n hˆp nh=n MhPn lPn. %zN ho; 3 n=n v< nAch lAm nhAnh d<i 0-
7cN” ho; Hsu c;o (-BNN” lA 4Rc 7o;nm cG Nop tron tronm sn nh2 MhPn lPnm ho; nhi\um (0-00m ?^t nh;um
to<n hnnh Cn.
R; ho; thAn "-0m cG |ua ty thAn - Hen thAn 7.
4E FhGn #$n%: To<n cF! - Herba Artemisiae Apiaceaem th2}n =i l< Th;nh h;om t; |uen =i l< Th;nh c;o.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! pp 3 Nh{t #anm Tri\u Tifnm Trun ruCcm –n &W v< c‘n phFn 4C 3 n28c t;. ~hV
4ien 3 H2}n Hi tron cAc H:t trCnm ruWn ho; v< ven ?Pn n_im cG nhi\u 3 X]n QLnm N;N H<m Ninh #nnhm H<
NWim Hai H2n. Thu hAi cF! Mhi H;n cG ho; v<o thAn 7-10m phLi MhP tron rFN. %G th` dtn ?Cn hopc ?;om
che i:N hopc t“N hu!et #; 4; H` 4ien HVi tAc dzn.
T?nh @., tác #*n%: kq HRnm nh]tm t^nh NAt” cG tAc dzn th;nh nhixt tixt n29cm Mh2 phon ch‡ d2Ln. X< thuCc
th;nh nhixt l2Ln hu!et. Etn ?Cn thn th;nh nhixtm thoAi nhixt hLnm ?;o che dtn H` th;nh nhixtm che v8i NAu
#; 4; dtn H` t2 FN thoAi nhixt.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: %h@; 4xnh r; N> hPi trWNm hFN h:p ?Ct lFu n<! jl;o nhixtlm N> hPi MhPn
thoAt r; H29cm 4xnh HAi r; NAum N‘i cha! NAum M^ch th^ch tifu hoAm ch@; phon th:pm nhbc N6i cL th` v< tr^ n[o
u` oai. N<! dtn B-"0m d]n thuCc ?Rc. Etn no<i ?At trtnm ch@; Nzn nh=tm l3 nb; cPn trtn HCt.
• Trun ruCcm c‘n dtn trq thv nhixtm cCt ch2n l;o nhixt v< ?Ct rot.
2ơn thu)c:
1. %h@; caN ?Ct h;! caN ccN Nt; h†: Etn Th;nh h;o "0 i[ nh6m che v<o NWt chon n28c nGnm ho< H\um
]n l:! n28c cCt uCnm HRp cho r; N> hPi. Neu cG rot thn thfN ( lAt yn jBl v<om c‘n i[ v< ]n l:! n28c cCt
uCn.
". %h@; ?Ct th2Ln h<nm HV N> hPi trWN: Th;nh h;o "0m Z]ch NPn 10m —™n ?FN 1"m Qinh Hq; 10m G]o
?Cn 10m n28c D00Nl. QRc c_n (00Nlm chi; ( lsn uCn tron n<! jEixp ru!et Tu!\nl.
(. %h@; ?Ct rot cLn: Th;nh h;o NWt nRNm i[ vRt l:! n28c cCt uCn. Neu rot tr28c thn ho< v8i NWt chon r29u
uCn” neu rot tr28c v< rot nhi\u thn dtn Th;nh h;o "0. rue tFN D c‘n ?Rc uCn.
-. %h@; on HCt: Nh;i th;nh h;om HRp v<o vet cRn.
00
ThP( &P(
Tên khoa hoDc - "oly&onum chinense .X, thuEc họ R;u rJN - "oly&onaceae.
Mô tả: %F! thao N=c 4_ h;! leom d<i "-(N. ThFn nh…nm N<u H6 nFum cG r[nh d=c. XA nu!fnm N=c ?o lem hnnh
4su dzc h;! hLi thuPnm d<i --7cNm rWn (-0cNm n=n lA hˆp nh=nm cAc lA ph^; trfn nh6 hLnm sn nh2 MhPn
cuCn v< PN v<o thFn” 4ˆ N6nm PN l:! "/( HCt. %zN ho; hnnh chtN 7iNm 3 Hsu c<nh d<i 0-7cNm N;n nhi\u
ho;. Ho; nh6m N<u trRn. rua nh6 ( c]nh thuPn d<im cG h]ch cbn 3 i@;m Mhi ch^n N<u Hen.
Zt; ho; |ua thAn 7-11.
4E FhGn #$n%: To<n cF! - Herba "oly&oni Chinensis.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! N=c d]i 3 cAc ruWnm r<o 4zi 4} H2}n v< ryn th2; 3 nhi\u nLi cO; n28c t;. %_n
phFn 4C 3 Trun ruCcm –n &Wm Nh{t #anm X<om Zi;nN;m .nHPnf7i;. Thu hAi to<n cF! h;! lA |u;nh nJNm th2}n
dtn t2Li hopc phLi MhP dtn.
T?nh @., tác #*n%: kq hLi n=tm c;!m t^nh NAt” cG tAc dzn th;nh nhixt iai HWcm l9i ti`um tifu pht. • –n &Wm cF!
H29c 7eN nh2 cG tAc dzn 4Vm ch@; th2Ln v< chCn 4xnh ?cor4ut.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: Th2}n dtn ch@; 1. X‰m vifN ruWt” ". kifN ;N!d;lm vifN h=nm 4]ch
hsum ho <” (. kifN ;nm Hzc iAc N]c” -. N:N FN H]om 4]ch H8im vifN vc” 0. Zzn nh=tm chCc l3m rRn cRnm H_n
n[. Xi\u dtn 10-B0m d]n thuCc ?Rcm hopc dtn lA t2Li i[ r; l:! dqch uCn. &` dtn no<im l:! cF! t2Li i[
HRp t]i chK H;u.
NhFn dFn th2}n l:! lA t2Li i[ h;! nh;i nh6 HRp lfn nLi t;i 4q loot =i l< 4xnh Th>N l>N Jn t;im tbc l< chbn
loot dAi t;i do nhiuN lifn csu Mhu“n. N2}i t; c‘n dtn lA ch@; cAc tr2}n h9p l3 MhAc. Tron dFn i;n c‘n
th2}n dtn ru l<N thuCc tifu HWc ch@; chbn 7^ch 4]ch l‰ v< un nh=tm N<i v8i i:N HRp v<o H` trq vet th2Ln
do rRnm cPn trtnm chG cRn” nG c‘n l< lo]i thuCc ch@; H_n n[. %<nh lA hopc ru i[ HRp ?› l<N t;n NAu b r:t
nh;nh. rua cF! v< l¡i thFn c_n non dtn Jn iai H29c MhAt. %<nh lA c‘n cG th` dtn l<N thuCc F! nPn Mhi 4q
nW HWc
01
Thu)c ;Kn%
Tên khoa hoDc - Galanchoe pinnata jX;N.l ~er?. jCotylelon pinnata X;N.lm thuEc họ ThuCc 46n -
Crassulaceae.
Mô tả: %F! thao c;o c’ -0-B0cN. ThFn tr_nm nh…nm N=n n28cm cG HCN t^;. XA N=c HCi choo ch@ th{pm HLn
hopc >N (-- lA chot d<!m Nop lA Mh^; rJn c2; tr_n. Ho; N<u H6 h;! v<n c;N N=c th<nh 7iN r‘ 7uCn trfn
NWt cAn d<i 3 n=n thFn h;! 3 nAch lA.
%F! r; ho; thAn "-0.
4E FhGn #$n%: To<n cF! - Herba Galanchoes "innatae.
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i cV nhixt H8im phFn 4C 3 –n &Wm N;N Trun ruCc v< kixt N;N. • n28c t;m cF! N=c
ho;n 3 vAch HAm ven ?uCim nLi cG nhi\u Anh ?Anm c‘n th2}n H29c tr>n. Tr>n 4•n lAm vn nG cG Mha nJn
t]o th<nh cF! r; ty nAch cAc vet Mh^; cO; Nop lA. Thu hAi lA |u;nh nJNm th2}n dtn t2Li.
T?nh @., tác #*n%: kq nh]tm hLi chu;m chAtm t^nh NAt” cG tAc dzn iai HWc tifu th‘nm ho]t hu!et ch‡ thCnm 4]t
HWc ?inh cL.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: N=n v< lA non cG th` thAi nh6 n:u c;nh Jn. Th2}n dtn l<N thuCc iai
HWcm ch@; 46nm HRp vet th2Lnm HRp NRt H6 ?2n H;um HRp Nzn nh=t v< csN NAu. %‘n dtn ch@; vifN loot d]
d<!m vifN ruWtm trh nWim Hi no<i r; NAu. Eo cG tAc dzn MhAn Mhu“n nfn nG H29c dtn trq NWt ?C 4xnh H2}n
ruWt v< 4xnh nhiuN trtn MhAc.
• –n &Wm n2}i t; dtn lA 7eN nh2 HRnm dtn HRp trq 46nm vet th2Lnm Nzn nh=t v< cAc vet cRn HCt cO; cPn
trtn.
• Trun ruCcm to<n cF! H29c dtn chb; un ?;n th‘n HWcm vifN tu!en vcm H;u HWcm no]i th2Ln 7u:t hu!etm
H_n n[ tVn th2Lnm [! 72Lnm 46nm vifN t;i i@;.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: XA t2Li i[ nAt HRp hopc vRt l:! n28c 4Pi h<n n<!. &` uCn tronm dtn
lA t2Li j-0lm rv; ?]chm i[ nAtm vRt l:! n28c hopc ho< n28c ch^nm l=c l:! n28c cCt H` uCn. XA t2Li i[ nAtm vRt
l:! n28cm nh6 v<o t;i ch@; vifN t;i i@; c:p t^nh. %‘n n28c lA t2Lim thfN r29u v< H2}n uCn ch@; 4q H_n
n[m 4q th2Ln thV hu!et.
2ơn thu)c:
1. %h@; phon Mh^ 4Kn d2n phAt nb;: XA ThuCc 46nm Nh\ rJNm lA Uom #> h_n n:u n28c 7Pn v< tRN.
Tron dtn lA Uo Hsu ni; ?Rc uCn.
". %h@; Hi l‰ v< 4xnh trh l_i doNm l3 loot: XA ThuCc 46n v< r;u Q;Nm NKi vq 0-B nh;i ?Cn h;! ?Rc uCn. Neu
l_i doN v< lK h{u NPn l>im n:u n28c #> Met nFN rv; v< i[ lA ThuCc 46n HRp no<i
0"
T?a tô
Tên khoa hoDc - "erilla frulescens jX.l #ritton, thuEc họ Ho; NPi - *amiaceae.
Mô tả: %F! thao ?Cn lFu nJN c;o 0m(-1N. ThFn vuPn cG r[nh d=c v< cG lPn. XA N=c HCim cG cuCn d<im Nop
Mh^; rJnm Npt trfn 7;nh lzcm Npt d28i N<u t^; h;! 7;nh t^;m cG Mhi ca h;i Npt H\u t^;m cG lPn. Ho; trRn h;!
t^N nh]t N=c th<nh chtN 3 nAch lA h;! Hsu c<nh. rua hnnh csum N<u nFu nh]t.
R; ho; |ua thAn 5-10.
4E FhGn #$n%: XA Folium "erillaem th2}n =i Tv tP dixp” rua - œructu? ~erill;em th2}n =i l< Tv tP tv” ThFn
- Caulis "erillaem th2}n =i l< Tv tP n]nh.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cO; phFn vtn –n &W - Z;l;i7i;m H29c tr>n nhi\u l<N r;u i; vq v< l<N thuCc.
Tr>n 4•n h]t ch=n 3 nh@n cF! to MhoI MhPn ?Fu 4xnhm ieo v<o thAn 1-". k<o thAn (--m cG th` thu hAi lA
lsn thb nh:tm ?;u HG Mhoan NWt thAnm cG th` thu hAi lsn h;i. Q;u lsn hAi Hsu tifnm csn chJN ?Gc 4•n cAch t2Li
n28c ti`u lo[n hopc 4•n MhP dsu i[ nh6 4Gn v<o Cc. ZKi cF! cG th` thu hAi "-( lsn lA. Uhi thu hAi lAm c<nh
v\ phai phLi tron NAt h;! ?:! nhˆ cho MhP H` i@ l:! h2Ln vq.
T?nh @., tác #*n%: T^; tP cG vq c;!m Nti thLNm t^nh :N. XA cG tAc dzn l<N r; N> hPim l9i tifu hoAm try caN
l]nh. ThFn c<nh l9i tifu hoA. H]t try henm trq hom l<N lon H}N.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: XA dtn trq 1. QV N‘im H;u Hsum ho” ". &;u tbc nicm 4u>n nPnm nPn Nv;” (.
Giai HWc cu; cA. ThFn c<nh dtn trq 1. &;u tbc nicm Hs! 4zn” ". NPn Nv; Mhi cG th;im cG th;i H;u 4zn r;
hu!etm th;i tr>i lfn. H]t dtn trq hom th3 Mh_ Mh†. Th2}n dtn 0-10m d]n thuCc ?Rc.
Cách dùng: lA T^; tP t2Li thAi nh6 v8i h<nhm Jn v8i chAo nGn ch@; caN ccN. X<N r;u Jn h•n n<! icp tifu
hoAm iai caNm iai nGn. N28c vRt lA t2Li hopc n28c ?Rc lA MhP j10-"0l iai HWc cu; cA. XA t2Li nFN i:Nm
uCn NKi lsn h;i thn; c< phf trq nhbc Hsum nGn l]nhm ho Mh_ Mh†. %_n phCi h9p v8i cAc lo]i lA MhAc ch@; caN
ccN. N28c ?Rc h]t ch@; hom nPn Nv;m H;u 4znm MhG tifu. N28c ?Rc c<nh T^; tP v8i ru ;i dtn ch@; HWn th;i.
Neu th:! r; NAu thn thfN lA Hu!et dz j~h:t d‘l.
2ơn thu)c: %h@; 4xnh no]i caN jtrcn ?2Lnm trcn nRnm nhbc Hsum ?V N‘im nGn l]nhl: %O c6 cc j?;ol
100m XA t^; tP 100m H{u phAc 00m lA Th2}n ?Ln 00m Thsn thPn 100m HoRc h2Ln 100m Gyn MhP 00m lA
#]c h< 100. %Ac vq hixp chun tAn 4Wt th{t nhu!unm NKi lsn 1 NuKn c< phfm n<! "-( lsn jUinh nhixN 3 *n
Gi;nl
0(
T-j %ai
Tên khoa hoDc - ,ambusa bambos jX.l ko?? j#. arundinacea Ret•. v;r. ?pino?; %;N.l thuEc họ Xc; - "oaceae.
Mô tả: Tre r:t tom c;o Hen (0Nm N=c th<nh 4zi d<!m cG ;i to. XA cG NJn cG 4ˆ d<! v<nm t;i icnm phien nh6
hLn. XA h;i Npt NWt N<um rWn 1-1m0cN. %huŠ >N nhi\u 4Pn jiol ho; N<u ve ch;i lAnm c;o "-"m0cN. Ho; "-
-” N<! trfn cG rn; lPn. rua thGc tr_n d<i 0-DNN.
4E FhGn #$n%: Nhi\u 4W ph{n cO; cF! H29c dtn l<N thuCc nh2: tinh Tre jTrcc nhi l n28c Tre non jTrcc
lqchlm lA tre jTrcc dixpl - Caulis ,ambuisae in $aeniamm Auccus et Folium ,ambusae.
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i cO; Ni\n –n &W H29c tr>nnhi\u l<N h<n r<o |u;nh cAc l<n 7GNm cAc v2}n i;
Hnnh. %‘n th2}n pp 3 tr]n thAi ho;n d]i.
—` l:! tinh Trem c]o 46 v6 7;nhm ?;u HG c]o l8p thFn th<nh tyn phoi N6n c_n phLn ph8t 7;nhm r>i hLi MhP.
Uhi dtnm t“N n28c yn ?Rc. Neu l:! Tre non t2Li v\ n28n lfnm vRt l:! n28cm t; H29c n28c Tre non. XA tre
th2}n H29c dtn t2Li.
T?nh @., tác #*n%: XA tre cG vq HRnm t^nh NAtm cG tAc dzn iai nhixtm th;nh FNm tifu H}N. Tinh Tre cG vq n=tm
t^nh hLi l]nh” cG tAc dzn th;nh nhixtm l2Ln hu!etm try phi\nm Mh6i nPnm ;n th;i. N28c tre non cG vq HRnm hLi
n=tm t^nh NAt” cG tAc dzn th;nh nhixtm tifu MhAtm try H}N.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: XA tre dtn l<N thuCc r; N> hPim ?At trtnm ch@; vifN th{n pht th‘n caN
?Ct. Tinh Tre dtn ch@; ?Ctm 4u>n nPn Nv;m cha! NAu c;Nm 4Jn hu!etm HAi r; NAum HWn th;i. N28c Tre non
dtn ch@; caN ?Ctm Nf N;nm trcn phon c:N Mh“u.
Cách dùng: H•n n<! dtn "0-(0 lA tre d]n thuCc ?Rc uCn h;! 7Pnm 10-10 Tinh Tre che d]n thuCc ?Rcm
-0-B0 n28c Tre non hFN nGn uCnm th2}n phCi h9p v8i n28c Gyn
0-
TR=NH Nk H69NG +UNG
Tên khoa hoDc: %R.NUZ X*T.œ)X.UZ ThuôDc hoD: Thud! tifn *N;r!llid;ce;e
Mô tả cUS : Trinh n@ ho<n cun l< NWt lo]i c6m thFn h<nh nh2 cO h<nh tF! tom H2}n M^nh 10-10cNm 4ˆ lA cp
nh;u th<nh NWt thFn ia d<i Mhoan 10-10cNm cG nhi\u lA N6n Moo d<i ty D0-100cNm rWn 0-DcNm h;i 4fn Nop
lA l29n ?Gn. GFn lA ?on ?onm Npt trfn lA l’N th<nh r[nhm Npt d28i lA cG NWt ?Cn lA nVi r:t r¡m Hsu 4ˆ lA nLi
?At H:t cG N<u H6 t^N.
Ho; N=c th<nh tAn >N B-1D ho;m trfn NWt cAn ho; d<i (0-B0cN. %Anh ho; N<u trRn cG Hi`N N<u t^N H6m ty
thFn h<nh N=c r:t nhi\u cO con cG thI tAch r; H` tr>n rifn du d<n.
!hUn ;ô:, thu ha:i, chê: ;iê:n: ThFY! c;d ( Nif•n. kN 4P€ phF€n du•n l;• l;Y du•n t2Li h;! phLi MhP hoJ€c th;Yi nhod ?;o
v;•n. ZP€t ?PY n2LYc du•n c;Yn ho;m thFn h;•nh cF! cud; cF!m th;Yi nhod phLi MhP
+ôn% #*n% @' &i1u #$n% : Ty nh@n nJN 15D5-1550m nhFn dFn t; H>n nh;u tnN ?v dzn lA cF! trinh n@ ho<n
cun H` ch@; nh@n tr2}n h9p u 7Lm un th2 tv cunm u 7L v< un th2 ti\n lixt tu!en v8i cAch ?v dzn nh2 ?;u:
n<! uCn n28c ?Rc cO; 4; lA trinh n@ ho<n cun hAi t2Li thAi nh6 nRn 1-"cNm ?;o MhP N<u hLi v<nm uCn
luPn tron 7 n<!m r>i nh‡ 7 n<!m ?;u HG uCn tiep 7 n<! n@;m l]i nh‡ 7 n<! v< uCn tiep 7 n<!. TVn cWn
( H9t uCn l< B( lAm 7en M› " H9t nh‡ uCnm NKi H9t 7 n<!. Nhi\u n2}i ch‡ uCn n28c ?Rc trinh n@ ho<n
cun nh2 trfn c‘n thu H29c Met |ua tCt. Nh2n c‘n cG NWt ?C 4xnh nhFn uCn thfN ctn v8i n28c ?Rc trinh
n@ ho<n cun NWt HLn thuCc 4V th{n N< c‘n Mh6i.
—` tixn cho n2}i dtn c‘n nh2 tixn cho ths! thuCc theo d6i Met |ua Hi\u trqm ?;u Mhi Mi`N tr; Hcn cAc vq
thuCcm chcn tPi che th<nh 4; d]n thuCc: tr< trinh n@ ho<n cunm tr< thuCc 4V th{nm tr< phCi h9p thuCc 4V th{n
v< trinh n@ ho<n cun. • nh@n nLi Mh^ h{u |uA “N th:pm d]n tr< MhG 4ao |uanm chcn tPi che th<nh d]n
n28c ?Rc HGn Cnm c‘n v8i 4; d]n nh2 trfnm
Uhi uCn phCi h9p n28c ?Rc trinh n@ ho<n cun v8i HLn thuCc 4V th{nm thi cFn 10 th;n thuCc 4V th{n.
Tusn Hsu uCn - th;n thuCc 4V th{nm ctn v8i uCn 7 n<! uCn n28c ?Rc trinh n@ ho<n cun. " tusn ?;um Mhi
uCn n28c ?Rc trinh n@ ho<n cun thn NKi tusn uCn ( th;n thuCc 4V th{n.
00
_in cf
Tên khoa hoDc - Rhinacanthus nasutus jX.l Uur•m thuEc họ 1 rP - Acanthaceae.
Mô tả: %F! nh6 N=c th<nh 4zim c;o 1-"Nm cG ru chtN. ThFn non cG lPn Nqn. XA N=c HCim cG cuCnm phien hnnh
trbn thuPn d<im Npt trfn nh…nm Npt d28i hLi cG lPn Nqn. Ho; nh6m N=c th<nh 7iN nhi\u ho; 3 nAch lA hopc
Hsu c<nh h;! n=n thFn. Ho; N<u trRn noN nh2 con h]c H;n 4;!. rua n;n d<im cG lPn.
%F! r; ho; thAn D.
4E FhGn #$n%: XAm thFn v< ru - Folium+ Caulis et Radix Rhinacanthi.
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cO; Ni\n –n &Wm N=c ho;n v< c‘n H29c tr>n. Tr>n 4•n Cc cF!. Thu hAi thFn
lA |u;nh nJNm th2}n dtn t2Li. Ru c‘n H29c thu hAi |u;nh nJNm dtn t2Li h;! phLi MhP.
T?nh @., tác #*n%: %F! cG vq n=t dqu v< dqum t^nh 4nnhm cG tAc dzn chCn hom ?At trtnm chCn nb;m try phon
th:p. Ru cG Nti hRc nhˆm vq n=t ti; nh2 Nti. QRn ryn.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: Th2}n dtn trq: 1. X;o phVi Mh3i phAtm ho” ". kifN phe |uan c:p v< N]n”
(. ~hon th:pm tf 4]im nhbc Fnm H;u 72Lnm vifN Mh8p” -. Hu!et Ap c;o. Xi\u dtn 5-10m d]n thuCc ?Rc.
Etn no<i trq 4xnh ecpet Nan tr_nm ec•eN;m hRc l<om l3 nb;. X:! cF! lA t2Li i[ HRp hopc n:u n28c rv;.
Nơn thu)c:
1. X;o phVi: ThFn v< lA #]ch h]c "0m ?Rc n28cm cho thfN H2}n uCn.
". •c•eN;m hRc l<o: Gi[ NWt l29n vy; HO cF! lA t2Li thfN c>n 70o nFN v< dtn no<i. %G th` dtn ru t2Li
i[ nh6m nFN r29u hopc i:N tron NWt tusn lu l:! n28c 4Pi.
0B
8?ch IPn% na(
Tên khoa hoDc - Clerodendrum !aponicum thuEc họ %6 roi ni; - erbenaceae.
Mô tả: %F! 4zi c;o "N” c<nh vuPnm cG r[nhm cG lPn Nqnm NRt cG l•n lPn nCi li\n h;i cuCn. XA cG phien hnnh
tiNm to (0cNm MhPn lPnm Nop cG rJn nh6m cuCn d<i 0-"0cN. %ht! ho; 3 n=n cAc nhAnhm c;o -0cNm H6 chGi
h;! h>nm d<i DNN” Cn tr<n c;o 1m0cNm tht! tr<n 0NN. rua h]ch cbn l;N Henm to 1"NNm trfn H<i H>n
tr23n to (m0cN.
R; ho; thAn B-7.
4E FhGn #$n%: Ho;m ru v< lA - Flos+ Radix et Folium Clerodendri Haponici” 3 Trun ruCcm th2}n cG tfn l<
Q;nh H>n h;! H< 4;o ho;.
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i ~hFn 4C 3 –n &Wm Trun ruCcm X<om Z;l;i7i; v< kixt N;N. • n28c t;m cF! N=c 3
QLn X;m H< Gi;nm Tu!fn ru;nm H_; #nnhm khnh ~hcm H< TF!m H< NWim Hai H2nm N;N H<m Ninh #nnhm Th;nh
HG;m Nhx *nm H< Thnhm ruan #nnhm ruan Trqm Thy; Thifn - Huem ruan N;N - —< N…n. %‘n H29c tr>n
l<N thuCc. Thu hAi ru v< lA |u;nh nJN” ru rv; ?]chm thAi nh6m phLi MhP dtn.
T?nh @., tác #*n%: %zN ho; cG vq n=tm t^nh :N MhPn HWc” cG tAc dzn 4V hu!et. Ru cG vq nh]t hLi n=tm t^nh
4nnhm MhPn HWc” cG tAc dzn th;nh nhixt iai HWcm Mh2 phon th:pm th;nh c;n phem l9i ti`um tifu vifNm tAn b. XA
cG tAc dzn th;nh nhixt iai HWcm tifu th‘n.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: %F! H29c dtn ch@; Mh^ h2m vifN tv cunm Minh nu!xt MhPn H\um v<n
d;m Nzn l3m hu!et Ap c;om Mh8p 72Ln H;u nhbcm H;u l2n. N<! dtn 10-"0m ?Rc hopc n:u c;o uCn. XA t2Li
i[ HRp hopc op l:! n28c rv; vet th2Lnm 46nm Nzn l3.
• Trun ruCcm czN ho; H29c dtn trq 7^chm 4]ch H8im trhm ?An Mh^ v< N:t nO” ru H29c dtn trq phon th:p H;u
nhbc 72Lnm H;u l2nm H_n n[ tVn th2Lnm l;o phVi M†N theo hom MhAi hu!etm trh 7u:t hu!etm l‰. Xi\u dtn czN
ho; (0-50m ru (0-B0m d]n thuCc ?Rc. XA H29c dtn no<i trq Nzn nh=t v< vifN NO d;. Etn no<i i[ lA t2Li
HRp v<o chK H;u.
Nơn thu)c:
1. Trh 7u:t hu!et: Etn ru +^ch H>n hopc ho; B0m n:u v8i thqt Jn.
". Zzn nh=t 3 nAch: Gi[ lA t2Li thfN N{t on r>i HRp v<o chK H;u.
07
8uSên tU( &iên
Tên khoa hoDc - Andro&raphis paniculata j#urN. ƒ.l Nee?m thuEc họ 1 rP - Acanthaceae.
Mô tả: %F! nh6 ?Cn 1-" nJNm N=c th™n Hbnm cG th` c;o Hen 1N. ThFn vuPnm phFn nhAnh nhi\um cAc c<nh
N=c theo - h28n. XA N=c HCim cG cuCn nRnm phien lA hnnh trbnm d<i --BcN. Ho; nh6m N<u trRn cG Hi`N
h2}nm N=c th<nh chtN 3 nAch lA h;! 3 n=n c<nh. rua n;n d<i 1BNNm rWn (m0NN. H]t hnnh trzm thuPn d<im
N<u nFu nh]t.
4E FhGn #$n%: To<n cF! jchO !eu l< lAl - Herba Andro&raphitism th2}n =i l< +u!fn tFN lifn
Nơi s)n% @' thu hái: %F! cO; phFn vtn –n &W - Z;l;i7i;m N=c ho;n v< c‘n H29c tr>n. Tr>n 4•n h]t
v<o Nt; 7uFn. %F! N=c nh;nhm ?;u D0-50 n<! H[ thu ho]ch H29c. Nfn thu hAi cF! Mhi ch2; r; ho;” dtn t2Li
h;! phLi MhP dtn dsn.
T?nh @., tác #*n%: kq HRnm t^nh h<n” cG tAc dzn th;nh nhixt iai HWcm ho]t hu!etm tifu th‘n ch‡ thCn. +u!fn
tFN lifn cG t^nh MhAn ?inh N]nh HCi v8i nhi\u lo]i vi trtn. NG c_n l<N tJn Mha nJn thic trtn cO; 4]ch
csu. NG cG tAc dzn iaN H;u t2Ln ti ;?pirinm v< l<N h] hu!et Ap nh2n MhPn F! t;i 4ien n.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF: Th2}n H29c dtn trq caN ?Ctm ccNm trq hom vifN h=nm vifN phVim ?2n
;N!d;lm vifN H2}n tiet nixum vifN FN H]om vifN loot cV tv cunm Mh^ h2m H;u 4zn Minhm vifN nhiuN H2}n
ruWt jl‰m tric trtnm nhiuN HWc thbc Jnm ?nnh 4znm ?Pi 4znm ‡; cha!m 4xnh t28t cO; trI eNlm hu!et Ap c;om H;u
nhbc cL th`m tf th:pm Nzn nh=tm vet th2Ln iai phTum 46n. Etn no<i i[ HRp Nzn nh=tm hI l3 v< rRn cRn.
%‘n H29c dtn H` ch@; 4xnh cho i; ?ccm i; csN j?Ctm 4xnh phVim ‡; cha!m l‰m 4xnh toi <...l. Xi\u dtn 10-
"0 to<n cF! ?Rc uCn. TAn 4Wt uCn NKi n<! "--m chi; l<N "-( lsn. Etn no<i MhPn M` li\u l29n i[ HRp
hopc n:u n28c rv;. %G th` che thuCc N’ H` 4Pi.
Nơn thu)c:
1. %h@; l‰ c:p t^nhm vifN d] d<!m vifN ruWtm caN ?Ctm ?2n t:!: Etn 10-10 ?Rc uCnm dtn rifn hopc phCi
h9p v8i UiN nFn ho;m Q<i H:t.
". %h@; vifN Nixnm vifN h=n: Etn v<i 4; lA +u!fn tFN lifn nh;i n{N.
(. %h@; vifN phVim ?2n ;N!d;l: Etn +u!fn tFN lifnm Hu!\n ?FNm Z]ch NPnm H\u 10 ?Rc uCn
0D
l #m
Tên khoa hoDc - Coix lachryma F !obi X.m thuEc họ Xc; - "oaceae.
Mô tả: %F! thao ?Cn h•n nJN h;! lFu nJN. ThFn N=c th™n Hbnm c;o 1m0-"Nm phFn nhAnh 3 nh@n n=n cG
ho;. • Cc thFn cG nhi\u ru phz. XA N=c ?o lem Npt lA rApm Fn lA ?on ?onm MhPn cG cuCn. Ho; HLn t^nh ctn
Cc: 4Pn ho; Hic nRnm N<u lzc nh]tm trPn ti; NWt nhAnh cO; 4Pn lc;” ho; cAi thn n•N tron NWt lA 4Rc d<!
v< cbnm ty N<u 7;nh chu!`n ?;n N<u nFu t^N Hen Hen. rua hnnh trbn hLi nh=n Hsu jth2}n =i nhsN l<
nhFnl H29c 4;o 43i NWt lA 4Rc cbn jth2}n =i nhsN l< v6l.
Ho; thAn 7-Dm |ua thAn 5-10.
4E FhGn #$n%: H]t - Aemen Coicism th2}n =i l< • dh nhFn. Rum lA c‘n H29c dtn.
Nơi s)n% @' thu hái: Xo<i cO; ž chFu nhixt H8im N=c ho;n v< c‘n th2}n H29c tr>n 3 4} n28cm 4[im ruWn.
Tr>n 4•n |ua. N2}i t; thu ho]ch cF! Mhi |ua ch^n i<m cRt ca cF! v\ phLim H{p l:! |uam ?:! MhPm r>i 7;!m thu
l:! nhFn trRnm phLi h;! ?:! MhP. %Rt rum HeN rv; ?]ch r>i phLi MhP.
T?nh @., tác #*n%: H]t cG vq n=tm nh]tm t^nh NAt” cG tAc dzn 4V tŠm Mixn vqm l9i nixum th;nh nhixt 4<i nunm 4V
phe. Ru cG vq HRnm n=tm t^nh h<n” cG tAc dzn th;nh nhixtm l9i th:pm Mixn tŠm ?At trtn. XA cG tAc dzn no[n vq v<
^ch Mh^ hu!et.
+ôn% #*n%, chH I.nh @' Fh)i hJF:
1. H]t dtn ch@;: Ap 7e phVim ruWt thy;” vifN ruWt ‡; cha!m 4]ch H8i” phon th:p ?2n H;u” loot d] d<!m loot cV
tv cun” Nzn cGcm ec•eN;. Xi\u dtn 10-(0m d]n thuCc ?Rc hopc ho<n tAn.
g dh l< thuCc 4V v< 4>i d2’n cL th` tCtm dtn 4V ?bc cho n2}i i< v< trI eNm dtn l9i ?@; cho phz n@ ?inh HI.
Eo g dh cG nhi\u lipidm protid hLn G]om nhi\u protid hLn 4Wt #Rpm nfn n2}i t; dtn h]t H[ i[ trRn H` thVi
cLNm c‘n thLNm dIo v< non nh2 cLN nep. Hopc Met h9p v8i h]t Qen. ZWc nhh H` hsN v8i thqt < Jn vy; non
vy; 4V. %‘n dtn n:u ch†m Jn non nh2 ch† ]o nep.
". Ru dtn ch@;: kifN nhiuN H2}n nixum ?6i th{n” thO! th‘nm phon th:p H;u 72Lnm trI eN ‡; cha!m 4]ch
H8im rCi lo]n Minh nu!xtm Minh 4e” try iun H‘;m H;u 4zn iun. Xi\u dtn 10-(0m d]n thuCc ?Rc.
Nơn thu)c:
1. k<n d;: Ru g dh ?Rc n28c uCnm hopc dtn ru • dh B0m NhFn trsn (0m thfN ^t H2}n n:u uCnm ( lsn tron
n<!.
". Giun H‘;: Ru g dh 10m i[ r; h_; v8i r29u uCn.
%hc •: N2}i cG th;i Mhi dtn g dh phai r:t c“n th{n
05

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->