Phuong Trinh Nghiem Nguyen

Trang

1

Phöông trình vôùi nghieäm nguyeân
Daïng toaùn naøy laø moät trong nhöõng daïng toaùn khoù trong boä moân Toaùn Soá
, nhöõng phaàn maø toâi neâu ra döôùi ñaây chæ laø nhöõng daïng cô baûn nhaát .
Tuy nhieân, ñeå hieåu ñöôïc noù tröôùc heát caàn naém ñöôïc Lyù thuyeát soá .

Daïng
Phöông trình moät aån - heä soá nguyeân

Daïng toång quaùt : anxn + an - 1xn - 1 + ... + a1x + ao = 0 (1)
Caùch giaûi : vaän duïng caùc tính chaát sau
Neáu x = b laø nghieäm cuûa phöông trình (1) thì b laø öôùc cuûa

ao
Neáu an = 1 thì nghieäm höõu tæ neáu coù cuûa (1) laø soá
nguyeân
Qui taéc tìm nghieäm :
 Tìm caùc öôùc cuûa ao
 Thöû laàn löôït caùc öôùc cuûa ao vaøo veá traùi cuûa
(1)

Phöông trình baäc nhaát hai aån ( Phöông trình Diophante - Giaûi tích
Diophante)
{Diophante - Ngöôøi ñaàu tieân nghieân cöùu coù heä thoáng veà Phöông trình voâ ñònh ,
soáng ôû theá kyû thöù III.Taäp saùch “Soá hoïc “ cuûa oâng coù aûnh höôûng raát lôùn ñeán
söï phaùt trieån cuûa Lyù thuyeát Soá}

Daïng toång quaùt : ax + by = c (2)
Caùch giaûi : vaän duïng caùc tính chaát sau
Giaû söû a, b, c ∈ Z ; a, b ≠ 0 vaø d = (a , b) . Khi ñoù :
Phöông trình (2) coù nghieäm khi vaø chæ khi d ∈Ö( c )
Neáu (xo , yo) laø moät nghieäm cuûa ax + by = 1 vôùi (a , b) = 1
thì (cxo , cyo) laø moät nghieäm cuûa phöông trình (2)
Neáu (xo , yo) laø moät nghieäm nguyeân cuûa (2) vôùi (a , b) = 1
thì moïi nghieäm nguyeân cuûa noù ñöôïc xaùc ñònh bôûi heä thöùc :

x = xo + bt
y = yo - at ; vôùi t
∈Z
Thaät vaäy , vì (xo , yo) laø moät nghieäm nguyeân cuûa (2) ⇒ axo + byo =
1 ⇒ axo + byo = ax + by
axo + by o − by
b( y o − y )
y −y
=t ∈ Z ⇒y =
⇒x =
= xo +
⇒ { (a , b) = 1 ⇒ o
a
a
a
yo - at }
Phöông trình voâ ñònh daïng x2 + y2 = z2 ( Phöông trình Pithago )

Caùch giaûi :
2
2
2
 Phöông trình voâ ñònh daïng x + y = z coù voâ soá nghieäm
nguyeân xaùc ñònh bôûi coâng thöùc
( Ñònh lyù tìm nghieäm naøy ñaõ ñöôïc bieát töø Euclide ) :
u2 − v 2
u2 + v 2
x = u.v ; y =
;z=
2
2

vôùi u , v ∈ Z ; u , v leû ; u > v ;
(u, v) = 1

Ví duï
* Khi u = 3 ; v = 1 ⇒ x = 3 ; y = 4 ; z = 5
* Khi u = 5 ; v = 3 ⇒ x = 15 ; y = 8 ; z = 17

Phöông trình voâ ñònh daïng x2 - Py2 = 1 ( Phöông trình Pell ) ( P ∈Z+ , khoâng
laø soá chính phöông )
{ Ñaây laø moät daïng phöông trình Diophante baäc 2, xuaát phaùt töø moät baøi
toaùn do Archimeøde ñaët ra, baøi toaùn coù 8 aån soá thoûa maõn 7 phöông trình,
ñöa ñeán vieäc tìm nghieäm nguyeân cuûa phöông trình : x2 - 4729494y2 = 1 (1).

Đoàn Quốc Việt THCS Nhân Hoà

Phuong Trinh Nghiem Nguyen

Trang

2

Naêm 1880 ngöôøi ta ñaõ tìm ra nghieäm nguyeân döông nhoû nhaát cuûa (1) vôùi x
laø soá coù 45 chöõ soá , y coù 38 chöõ soá }

Caùch giaûi :

taàm thöôøng .

Phöông trình Pell coù nghieäm x = ± 1 , y = 0 ñöôïc goïi laø nghieäm

Phöông trình Pell luoân coù voâ soá nghieäm khoâng taàm thöôøng.
Giaû söû xo , yo laø caùc soá nguyeân döông nghieäm ñuùng phöông
trình Pell, theá thì caùc caëp soá (x o , -yo) ; (-xo , yo) ; (-xo , yo) cuõng laø nghieäm. Do
ñoù ñeå tìm nghieäm khoâng taàm thöôøng cuûa phöông trình Pell, ta chæ caàn tìm
caùc nghieäm nguyeân döông cuûa phöông trình ñoù. Taát caû caùc nghieäm
nguyeân döông (xk ; yk ) cuûa phöông trình ñöôïc xaùc ñònh töø ñaúng thöùc :

vôùiù k = 1, 2, 3,...trong ñoù (x1 , y1) laø nghieäm nguyeân döông nhoû nhaát .
 Vôùi P nhoû , vieäc tìm (x 1 , y1) khoâng khoù khaên laém - chuùng ta
chæ vieäc thöû laàn löôït y = 1, 2, 3, 4, 5... ñeå tìm x2 = Py2 + 1 laø moät soá chính
phöông .

Taïi sao P laø soá nguyeân döông khoâng chính phöông ? . Ta haõy xeùt
phöông trình toång quaùt hôn, ñoù laø phöông trình : x 2 - Py2 = 1 (*) trong
ñoù P laø soá nguyeân döông cho tröôùc .

Vì x, y coù maët ôû veá traùi cuûa (*) döôùi daïng bình phöông neân ta coù theå
haïn cheá ôû vieäc tìm caùc nghieäm nguyeân khoâng aâm .
Hieån nhieân raèng x = 1 ; y = 0 laø moät nghieäm - goïi laø nghieäm taàm
thöôøng cuûa (*). Ta coøn phaûi tìm caùc nghieäm khoâng taàm thöôøng (x, y > 0)
Neáu trong phöông trình P laø moät soá chính phöông P = k2 (k∈Z+) thì (*) chæ
coù nghieäm taàm thöôøng, thaät vaäy khi ñoù (*) coù daïng x2 - (ky)2 = 1 vaø chuù yù
raèng hieäu cuûa hai soá chính phöông baèng 1 khi hai soá chính phöông aáy laø 1
hoaëc 0 ⇒ x2 = 1 ; (ky)2 = 0 ⇒ x = 1 ; y = 0 .

Nhö vaäy : Ñieàu kieän caàn ñeå phöông trình (*) coù nghieäm khoâng
taàm thöôøng laø P khoâng phaûi laø moät soá chính phöông .
@ Ñeå tìm söï thuù vò khi nghieân cöùu phöông trình nghieäm nguyeân ,

môøi caùc Baïn nghieân cöùu kyõ daõy caùc minh hoïa sau :

Minh hoïa
Tìm nghieäm nguyeân cuûa x2 - 5x + 6 = 0
Nghieäm nguyeân neáu coù phaûi laø öôùc cuûa 6, bao goàm caùc soá : ± 1 ; ±
2;± 3;± 6
Ñaët f( x ) = x2 - 5x + 6 ⇒ f( 2 ) = f( 3 ) = 0 ⇒ Phöông trình coù 2 nghieäm
nguyeân x = 2 ; 3

Tìm nghieäm höõu tæ cuûa 3x2 - 5x + 2 = 0 (1)
Ta coù (1) ⇔ 9x2 - 5.3x - 6 = 0 ; ñaët 3x = t ⇒ t2 - 5t - 6 = 0 (2)

Nghieäm nguyeân neáu coù cuûa (2) phaûi laø öôùc cuûa 6 ; deã thaáy (2) coù
hai nghieäm t = -1 , t = 6
1
Khi t = -1 ⇔ 3x = -1 ⇔ x = 3
Khi t = 6 ⇔ 3x = 6 ⇔ x = 2
{Phöông phaùp ñaët lieân tieáp caùc aån phuï }

Tìm caùc nghieäm nguyeân cuûa phöông trình 8x + 11y = 73

Vì (8 , 11) = 1 neân phöông trình coù nghieäm nguyeân 8x = 73 - 11y ⇒ x = 9 - y

1 − 3y
+
.
8

1 − 3y
1+ t
= t ∈ Z ⇒ Ta coù : 3y + 8t = 1 ⇒ 3y = 1 - 8t ⇒ y = -3t +
8
3
1+ t
Ñaët
= u ∈ Z ⇒ Ta coù : t = 3u - 1
3
Ñaët

Z

Vaäy : x = 9 - y + t ; y = -3t + u ; t = 3u - 1 ⇒ x = 11u + 5 ; y = -8u + 3 vôùi u ∈

Tìm nghieäm nguyeân döông , nhoû nhaát ( x , y ) cuûa phöông trình 17x - 29y
= 100 (1)
Vì (17 , 29) = 1 ⇒ phöông trình coù nghieäm nguyeân

Đoàn Quốc Việt THCS Nhân Hoà

Phuong Trinh Nghiem Nguyen

(1) ⇒ x = 6 + 2y -

Trang

3

t -1
t -1
2 + 5y
2 + 5y
. Ñaët
= t ∈ Z ⇒ y = 3t + 2.
; ñaët
=u
17
17
5
5

∈ Z ⇒ t = 5u + 1
Vaäy : x = 29u + 11 ; y = 17u + 3

Vì x , y > 0 ⇒ 29u + 11 > 0 vaø 17u + 3 > 0 ⇒ u >
...

-3
vaø u ∈ Z ⇒ u = 0 , 1 , 2 ,
17

Nghieäm nguyeân döông nhoû nhaát laø x = 11 ; y = 3 khi u = 0
{Söû duïng tính chia heát cuûa ña thöùc }

Tìm nghieäm nguyeân döông cuûa phöông trình : z =
Ta coù yz = x - 1 +
2t

x2 − x +2
xy +1

1+2y - x
⇒ 1 + 2y - x = 0 hoaëc 1 + 2y - x ≥ xy + 1
xy + 1

Neáu 1 + 2y - x = 0 thì yz = x - 1 neân yz = 2y ⇒ z = 2 ; y = t ∈ N* ; x = 1 +
2y

2

Neáu 1 + 2y - x ≥ xy + 1 thì 2y ≥ x(y + 1) hay x ≤ y + 1 = 2 − y +1 <2 ⇒ x = 1

;y=1;z=2
6) Tìm nghieäm (x , y) nguyeân cuûa phöông trình : y2 = x5 + 2x4 - 3x3 - 4x2 +

4x
Ta coù y2 = x.(x - 1)2(x + 2)2 ⇒ x = t2 vôùi t ∈ Z ⇒ y = ± t.(t2 - 1)(t2 + 2)
hoaëc khi x = -2 thì y = 0
Vôùi moïi x nguyeân döông, chöùng minh raèng caùc ña thöùc sau ñaây chia
heát cho ña thöùc x2 + x + 1
x11 + x28 + x1953
x7 + x11 + x1995
+1)

Ta coù x3 = x3 + x2 + x - x2 - x - 1 + 1 = (x2 + x + 1)(x - 1) + 1 ≡ 1 (mod x2 + x

⇒ vôùi k ∈ N : x3k ≡ 1k ≡ 1 ; x3k + 1 ≡ x ; x3k + 2 ≡ x2 (mod x2 + x + 1 )
⇒ vôùi 3 soá a, b, c chia cho 3 cho caùc soá dö khaùc nhau ñoâi moät thì xa + xb
+ xc ≡ 0 (mod x2 + x + 1 )
{ Töông töï : Chöùng minh raèng x7 + x11 + x1995 chia heát cho ña thöùc x2 - x +
1}

Cho p laø moät soá nguyeân toá , haõy giaûi phöông trình y =

x2 + px −1
x-1

trong

taäp Z
p

Ta coù y = x + 1 + p + x-1 ⇒ x - 1 = ± 1 ; ± p

Toàn taïi hay khoâng nghieäm nguyeân cuûa phöông trình : 2x - 3y = - 5xy +
39
2 x − 39

Ta coù 2x - 3y = - 5xy + 39 ⇔ 2x = y.(3 - 5x) + 39 ⇒ y = 3 − 5x
Ñeå y nguyeân thì ñieàu kieän caàn ( chöa laø ñk ñuû ) laø  2x - 39 ≥  3 - 5x
⇒ (2x - 39)2 ≥ (3 - 5x)2
⇔ (2x - 39)2 - (3 - 5x)2 ≥ 0 ⇔ ( -3x - 36)(7x - 42) ≥ 0 ⇔ -12 ≤ x ≤ 6

Tìm ngieäm nguyeân cuûa phöông trình 5x - 3y = 2xy - 11
Ta coù y =

5x +11
⇒ ñeå y∈ Z , ta caàn coù  5x + 11 ≥  2x + 3⇔ (5x +
2 x +3

11)2 ≥ (2x + 3)2
x +5
3
⇔ x ≤ − ; x ≥ − 2 . Nhöng y = 2 + 2 x + 3 ⇒ y nguyeân khi x = -5 ⇒ (x , y) = (-5 , 2)
8
laø moät nghieäm
3
Vôùi x ≠ -5, ta thaáy ñkc ñeå y nguyeân laø  x + 5 ≥  2x+ 3 ⇔ − ≤ x ≤ 2
8
⇔ x = -2 ; -1 ; 0 ; 1 ; 2 .

Chöùng minh raèng phöông trình : 4x2 + 231y2 = 1613 voâ nghieäm trong
taäp soá nguyeân

Đoàn Quốc Việt THCS Nhân Hoà

Phuong Trinh Nghiem Nguyen

Trang

4

Ñaët X = x2 ≥ 0 ; Y = y2 ≥ 0 ⇒ 4X + 231Y = 1613 ⇒ X =

1613 − 231Y
1+ Y
= 403 − 58Y +
4
4

⇒ 1 + Y = 4t ( t∈Z ) ⇒ Y = 4t - 1 ; X = 403 - 58(4t - 1) + t = 461 - 231t
Ta thaáy Y ≥ 0 khi t ≥

1
461
; X ≥ 0 khi t ≤
< 2 ⇒ ñeå X , Y cuøng khoâng aâm
4
231

thì t = 1.
Nhöng t = 1 thì Y = 3 = y2 ⇒ y ∉ Z ⇒ ñpcm !

Tìm nghieäm nguyeân cuûa phöông trình : x2 - 81y2 = 1

Ta coù y = 0 ⇒ x = ± 1. Ta tìm caùc nghieäm nguyeân döông ñeå suy ra caùc
nghieäm coøm laïi .
Phöông trình ñaõ cho coù theå vieát laïi thaønh 1 = (x + 9y)(x - 9y)
Do x , y > 0 neân x + 9y > 0 ⇒ x - 9y > 0 ⇒ x + 9y = 1 ⇒ ; x - 9y = 1 ⇒ x =
y = 0 : giaù trò khoâng thoûa.
⇒ phöông trình ñaõ cho chæ coù nghieäm : (x , y) = (1 , 0) ; (-1 , 0)
⇒ Toång quaùt :

1
;
2

Phöông trình x2 - k2y2 = 1 vôùi k∈ N chæ coù nghieäm taàm
thöôøng x = ± 1 ; y = 0
Tìm nghieäm nguyeân cuûa phöông trình x2 + 3y2 = 6xy - 6 (1)

(1) vieát laïi nhö sau : x2 - 6xy + 3y2 + 6 = 0
Ñeå phöông trình coù nghieäm x nguyeân thì ñieàu kieän caàn vaø ñuû (do heä
soá x2 laø 1) laø ∆ = 6y2 - 6 = m2 : laø moät soá chính phöông .
Roõ raøng m2 laø boäi 6 ⇒ m laø boäi 6 ⇒ xem m = 6t vôùi t ∈Z ⇒ y2 - 6t2 = 1 :
Phöông trình Pell

⇒ Nghieäm taàm thöôøng laø (y , t) = (1 , 0) ; (-1 , 0) vaø nghieäm nguyeân
döông nhoû nhaát laø y1 = 5 ; t1 = 2
⇒ Caùc nghieäm nguyeân döông (yk , tk) ñöôïc xaùc ñònh töø ñaúng thöùc :
yk + t k 6 = (5+ 2 6)k

Giaûi phöông trình trong taäp soá nguyeân : 3x2 + 48y2 = 1003 + 30xy (1)
Xem (1) laø moät phöông trình baäc II theo x : 3x2 - 30xy + 48y2 - 1003 = 0
⇒ ∆ ‘ = 81y2 + 3009 = k2 : laø soá chính phöông ñeå coù x nguyeân ( k∈Z+)
⇒ k2 - 81y2 = 3009 ⇒ (k + 9y)(k - 9y) = 3.17.59 . Vì k + 9y > k - 9y
⇒ Xaûy ra 4 khaû naêng sau ñaây :

 k − 9y = 1
 k + 9y = 3 0 0 9

 k − 9y = 1 7
 k + 9y = 1 7 7

 k − 9y = 3
 k + 9y = 1 0 0 3

 k − 9y = 5 1
 k + 9y = 5 9

Trong tröôøng hôïp naøo ta cuõng thaáy y khoâng nguyeân ⇒ Baøi toaùn voâ
nghieäm !
{ Chuù yù , deã daøng keát luaän ngay baøi toaùn voâ nghieäm vì 1003 khoâng
chia heát cho 3 }
Tìm nghieäm nguyeân cuûa phöông trình sau ñaây : 9x2 - 15xy + 4y2 + 38 = 0 (1)
Xem (1) laø phöông trình coù aån x vaø tham soá laø y .
Ñeå x nguyeân , ñieàu kieän caàn laø ∆ = 81y2 - 1368 = k2 : chính phöông (k ≥
0) (2)
Nhaän thaáy 81y2 - k2 = 1368 chæ chöùa luõy thöøa baäc chaün neân chæ vieäc
tìm caùc nghieäm nguyeân döông seõ suy ra caùc nghieän coøn laïi .Töø ñoù (2) coù
theå vieát laïi laø : (9y + k)(9y - k) = 23.32.19 . Vì y, k > 0 ⇒ 9y + k > 0 ⇒ 9y - k > 0

Đoàn Quốc Việt THCS Nhân Hoà

Phuong Trinh Nghiem Nguyen

Trang

5

vaø do (9y + k) + (9y - k) = 18y ⇒ Ta chæ xeùt 2 tröôøng hôïp toång hai soá laø boäi
cuûa 18 .
⇒x =

 9y + k = 2 2 8
 9y− k= 6 ⇒ y= 1 ;k= 13 1 1

15 y ± k 15.7 ± 51
=
=3
18
18

⇒ caùc nghieäm laø (x , y) = (3 , 7) ; (-3
, -7)

15 .13 ± 111
= 17
18
⇒ caùc nghieäm laø (x , y) = (17 , 13) ; (17 , -13)

⇒x =

Tìm nghieäm nguyeân cuûa phöông trình : 2x2 + 3y2 - 5xy + 3x - 2y - 3 = 0 (1)

Xem phöông trình laø baäc II ñoái vôùi x . Khi ñoù (1) ⇔ 2x2 + (3 - 5y)x + 3y2 - 2y
-3=0
Ñeå coù x nguyeân thì ñieàu kieän caàn laø ∆ = y2 - 14y + 33 = k 2 ( k nguyeân
khoâng aâm) (2)
Xem (2) laø phöông trình baäc II ñoái vôùi y ⇒ { (2) ⇔ y2 - 14y + 33 - k2 = 0 } vaø
δ ‘(2) = 16 + k2 = m2
( m ∈Z+)
Vì m > k ≥ 0 ; 16 = (m + k)(m - k) maø m + k > 0 ⇒ m - k > 0 . Ñeå yù (m + k)
+ (m - k) = 2m neân chuùng ñoàng thôøi chaün hay leû . Ta coù baûng :

 m+ k = 8
⇒m = 5 ; k = 3

 m− k = 2

 m+ k = 4

 m− k = 4

⇒ ( x , y ) = (15 , 12) ; (1 ,
⇒ ( x , y ) = (13 , 11) ;
2)
(3 , 3)
( Söû duïng tính chaát cuûa soá nguyeân toá )

Tìm 3 soá nguyeân toá khaùc nhau bieát tích cuûa 3 soá ñoù gaáp 3 laàn toång
cuûa chuùng .
Goïi 3 soá nguyeân toá ñoù laø a , b , c ⇒ abc = 3( a + b + c ) ⇒ abc 
3 ⇒ coù
moät soá chia heát cho 3, giaû söû laø soá a M
3 . Vì a nguyeân toá neân a = 3 ⇒
b + c = 3 + b + c ⇒ b( c - 1 ) = 3 + c ⇒ b = 3 + c = 1 + ⇒ c - 1 4

c −1

Töø ñoù tính ñöôïc c = 2 ⇒ b = 5 ; c = 5 ⇒ b = 2

Tìm nghieäm nguyeân cuûa phöông trình : x53 + y53 = 53z (1)
Vì z ∈Z ⇒ x53 + y53 
53. Vì 53 laø soá nguyeân toá neân theo ñònh lyù Fermat :

x53 - x 
53 vaø y53 - y 
53
Khi ñoù (1) ⇔ 53z = (x53 - x) + (y53 - y) + (x + y) coù nghieäm ⇔ x + y = 53t ( t ∈
Z)
⇒ Nghieäm baøi toaùn : x = u (u ∈Z) ; y = 53t - u ; z =

u53 + (53t − u) 53
53

Giaûi phöông trình 1 + p + p2 + p3 + p4 = x2 (1) ( p nguyeân toá , x nguyeân )
Ta coù (1) ⇔ 4x2 = 4 + 4p + 4p2 + 4p3 + 4p4 (2)
Maët khaùc : (2x)2 = 4x2 > 4p4 + 4p3 + p2 = ( 2p2 + p)2 vaø (2x)2 = 4x2 < 4p4 +
p2 + 4 + 4p3 + 8p2 + 4p = ( 2p2 + p + 2)2 ⇒ (2x)2 = ( 2p2 + p + 1)2 (3) . Töø (2) & (3)
⇒ p2 - 2p - 3 = 0 ⇒ p = -1 (loaïi) hoaëc p = 3 .
Vôùi p = 3 ⇒ x = 121 ⇒ nghieäm phöông trình ( p , x ) = ( 3 , 11 ) ; ( 3 , -11)

Coù hay khoâng caùc soá nguyeân toá x , y , z thoûa maõn phöông trình : x 2 +
y3 = z4 (1) ( Voâ ñòch LX laàn thöù 14 - 1980 )
.

Töø (1) , ta thaáy 3 soá x, y, z khoâng cuøng leû ⇒ coù ít nhaát moät soá baèng 2
Neáu z = 2 thì x2 + y3 = 16 ⇒ y < 3 ⇒ x2 = 8 (voâ lyù !).

Đoàn Quốc Việt THCS Nhân Hoà

Phuong Trinh Nghiem Nguyen

Trang

6

Neáu y = 2 thì 8 = (z2 + x)(z2 - x) , maø z2 + x > 0 ⇒ z2 - x > 0 vaø (z2 + x) + (z2 x) = 2z2 ⇒ phaân tích 8 = 2.4 , nhöng khi ñoù 2 + 4 = 2z 2 ⇒ z khoâng nguyeân
(loaïi)
Neáu x = 2 thì y3 = (z2 + 2)(z2 - 2) vaø do(z2 + 2) - (z2 - 2) = 4 ⇒ y = 2 hoaëc z2 2 = 1(loaïi). x = 2 ⇒ y = 2 ⇒ z chaün ⇒ z = 2 : khoâng nghieäm ñuùng phöông trình
⇒ Baøi toaùn voâ nghieäm !

Tìm hai soá x, y nguyeân vaø soá nguyeân toá p sao cho : x4 + 4y4 = p (1)
Ta thaáy ñeå p nguyeân toá thì x ≠ 0 hay y ≠ 0 ; (1) chæ chöùa luõy thöøa baäc
chaün cuûa x, y neân tröôùc heát ta xeùt caùc x, y nguyeân döông. Ta coù p = (x2 +
2y2)2 - 4x2y2 = [(x - y)2 + y2][(x + y)2 + y2]
Vì (x + y)2 + y2 > 0 ⇒ (x - y)2 + y2 = 1 ⇒ x = y = 1 ; z = 5 ⇒ coù 4 boä nghieäm !

Tìm nghieäm nguyeân cuûa phöông trình : 1 + x + x 2 + x3 = y3 ( Thi Toaøn quoác
lôùp 9 - 1982 )
1 2
3
Nhaän thaáy : 1 + x + x2 = (x +
) +
> 0 ⇒ y3 > x 3 ⇒ y > x ⇒ y ≥ x + 1
2
4

Neáu y = x + 1 thì 1 + x + x2 + x3 = (x + 1)3 ⇒ 2x (x + 1) = 0 ⇒ (x , y) = (0 ,
1) ; (-1 , 0)
Neáu y > x + 1 thì 2x2 + 2x < 0 ⇒ -1 < x < 0 : loaïi !

Tìm nghieäm nguyeân cuûa phöông trình : x2 = y(y + 1)(y + 2)(y + 3)

Ñaët a = y2 + 3y ⇒ x2 = (y2 + 3y)( y2 + 3y + 2) = a2 + 2a .
Neáu a > 0 thì a2 < x2 = a2 + 2a < a2 + 2a + 1 = (a + 1)2 ⇒ x2 : khoâng chính
phöông ( Voâ lyù ! )
Vaäy a ≤ 0 ⇒ y2 + 3y ≤ 0 ⇔ -3 ≤ y ≤ 0 ⇒ (x , y) = (0 , 0) ; (0 , -1) ; (0 , -2) ; (0 , -3)

Tìm boä soá (x , y , u , v) nguyeân thoûa maõn ñaúng thöùc :
1
1
1
1
2 + 2 + 2 + 2 = 1 (1)
x
y
u
v
1 1 1 1
1
Deã thaáy raèng : 2 ; 2 ; 2 ; 2 ≤ ⇒ Veá traùi (1) ≤ 1
x y u v
4
Vaäy daáu ‘=‘ xaûy ra khi  x = y = u = v = 2 ⇒ x , y , u , v nhaän caùc
giaù trò tuøy yù 2 hoaëc -2 .

Tìm nghieäm nguyeân cuûa phöông trình :  12x2 - 3x - 2 = 5y - 8x - 2x2 (1)

1

1 1 + x2 k h- i ≤ x ≤ 2
21
Töø (1) ⇒ 5 y=
 2
 4 x+ 5 −x2 k hx ≤i − ;x ≥ 2
2

Xeùt x = 0, 1, 2 ⇒ 5y = 2, 13, 24 ⇒ y khoâng nguyeân
Xeùt 5y = 4x2 + 5x - 2 ⇒ 4x2 - 2 
5 vaø do 4x2 - 2 
2 ⇒ 2x2 ≡ 1 (mod 10) ⇒ x ∉ Z
⇒ Baøi toaùn voâ nghieäm !
Tìm nghieäm nguyeân cuûa phöông trình : x3 = y3 + 2y2 + 3y + 1 (1)
Töø (1) ⇒ x3 + y2 = (y + 1)3 ⇒ x ≤ y + 1. Vì x3 - y3 = 2y2 + 3y + 1 ≥ 0 vôùi moïi y
nguyeân ⇒ x ≥ y.
⇒ x = y hoaëc x = y + 1 ⇒ nghieäm cuûa phöông trình : ( x , y ) = (-1 , -1) ; (1 ,
0)
Tìm nghieäm (x , y , z) nguyeân thoûa maõn ñaúng thöùc : 4xy - x - y = z2 (1)
Ta coù : (1) ⇔ (4x - 1)(4y - 1) = 4z2 + 1. Goïi p laø öôùc nguyeân toá baát kyø
cuûa 4x - 1 (hieån nhieân p cuõng laø öôùc cuûa 4z 2 + 1) ⇒ 4z2 ≡ -1 (mod p) ⇒ (2z)p - 1
≡ 1 (mod p) {ñònh lyù nhoû Fermat } ⇒ (4z 2 )
p −1

p −1
2

≡ (−1)

p −1
2

(mod p)

Töø ñoù : 1 ≡ ( −1) 2 (mod p) ⇒ p - 1 = 4k (k∈Z+) ⇒ p = 4k + 1 . Vaäy moïi öôùc
nguyeân toá cuûa 4x - 1 ñeàu coù daïng 4k + 1 ⇒ 4x - 1 cuõng coù daïng 4k + 1 hay
4x - 1 = 4k + 1 ⇒ 4(x - k) = 2 ⇒ 2 
4 ( voâ lyù ! ) ⇒ Vno !
Tìm nghieäm x , y nguyeân döông cuûa phöông trình : y2 = x2 + 12x + 1995 (1)
Töø phöông trình (1), ta coù y2 = (x + 6)2 + 1959 ≥ 1959 ⇒ y ≥ 45 .
Đoàn Quốc Việt THCS Nhân Hoà

Phuong Trinh Nghiem Nguyen

Trang

7

Maët khaùc -1959 = (x + 6)2 - y2 = (x + y + 6)(x - y + 6) vôùi x + y + 6 ≥ 52 vaø
1959 = 3 . 653
⇒ x + y + 6 = 653 ; x - y + 6 = -3 hoaëc x + y + 6 = 1959 ; x + 6 - y = -1
⇒ nghieäm phöông trình : ( x , y ) = ( 319 , 328) ; (937 , 944)
Tìm caùc soá töï nhieân n sao cho : k2 = n2 + 6n + 1989 (1) laø moät soá chính

phöông
Töø (1) ⇒ k ≥ 45 vaø (n + k + 3)(n - k + 3) = -22.32.5.11
Maët khaùc n + k + 3 > n - k + 3 vaø (n + k + 3) + (n - k + 3) laø soá chaün ⇒ (n
+ k + 3 , n - k + 3) = (990 , -2) ; (330 , -6) ; (198 , -10) ; (110 , -18) ; (90 , -22) ; (66 ,
-30) .
⇒ n ∈ { 491 , 159 , 91 , 43 , 31 , 15 }

Giaûi phöông trình trong taäp Z :
xy.(y + 4) = 4.(289y - x) (1)
Neáu x = 0 thì y = 0

Neáu y ≠ 0 thì (1) ⇔

4x + 1 = y3 + 8y (2)
Ta coù (2) ⇔ 4(x - 2y) = y3 - 1
⇒ { x - 2y nguyeân ⇔ y - 1 = 4t ,

x
(y + 2)2 = 1156 =
y

22.172
⇒x 
y vaø (y + 2)2 laø öôùc chính phöông
cuûa 1156
⇒ (y + 2)2 = 1 , 4 , 172 ⇒ coù 6 nghieäm !

t∈Z}
⇒ y = 4t + 1
vaø x = 16t3 + 12t2 + 11t + 2 ;
t∈Z

Giaûi phöông trình nghieäm nguyeân sau : x2 + y2 + z2 = x2y2 (1)
{ Theo mod 4, neáu x2 ≡ y2 ≡ 1 ⇒ x2 . y2 ≡ 1 ⇒ x2 + y2 + z2 ≡ 1 ⇒ z2 ≡ 1 ( voâ
lyù ! ) } ⇒ x, y khoâng theå ñeàu laø soá leû ⇒ x chaün hoaëc y chaün ⇒ x2 . y2 
4
⇒ x2 + y2 + z2 
4 ⇒ x = 2x1 ; y = 2y1 ; z = 2z1 ⇒ x12 + y12 + z12 = 4x12y12 (2).
Nhö vaäy, neáu (x, y, z) laø nghieäm (1) thì x1 ; y1 ; z1 laø nghieäm cuûa (2).

Tieáp tuïc nhö vaäy, ta coù : x2 =

x1
x
y
y
z
z
(= ); y2 = 1 (= ); z2 = 1 (= ) laø nghieäm cuûa
2
4
2
4
2
4

x22 + y22 + z22 = 16x22y22 (2). Quaù trình naøy coù theå tieáp tuïc maõi vaø khi ñoù

x y z
chaün vôùi moïi k ⇒ (x, y, z) chæ coù theå laø (0, 0, 0) .
; ;
2k 2k 2k
Giaûi caùc phöông trình nghieäm nguyeân sau :
x6 + 3x3 + 1 = y4
(x + 2)4 - x4 = y3 (1)
caùc soá

Neáu x > 0 thì (x3 + 1)2 < x6 + 3x3 + 1 = y4
< x6 + 4x3 + 4 = ( x3 + 2)2 ⇒ ∃ y2 : (x3 +
1)2 <y2< ( x3 +2)2 ⇒ ∃ y4 !
Neáu x ≤ - 2thì ( x3 + 2)2 < x6 + 3x3 + 1 =
y4 < x6 + 2x3 + 1 = (x3 + 1)2 : voâ lyù !
Neáu x = -1 thì y4 = -1 ( loaïi )
Vaäy x = 0 ; y = ± 1 : hai nghieäm duy
nhaát !

Ta coù (1) ⇔ y3 = 8(x3 + 3x2 + 4x + 2) =
(2z)2 vôùi z2 = x3 + 3x2 + 4x + 2
vôùi x ≤ 0 ⇒ (x + 1)3 < z3 < (x + 2)3 ⇒ x + 1
< z < x + 2 ⇒ voâ lyù !
vôùi x ≥ -2 ⇒ ñaët x1 = -x -2 ≥ 0 , y1 = -y ⇒
x1 vaø y1 thoûa maõn (x1 + 2)4 - x14 = x4
- (x + 2)4 = -y3 : ñieàu naøy khoâng theå
coù vôùi x1 ≥ 0 .
Vaäy -2 < x < 0 ⇒ x = -1 ; y = 0 : nghieäm
duy nhaát !

33)

{ Söû duïng Phöông phaùp xuoáng thang }

Chöùng minh raèng phöông trình sau ñaây khoâng coù nghieäm nguyeân : 8x4
+ 4y4 + 2z4 = t4 (1)
Giaû söû raèng (1) coù nguyeäm nguyeân (x, y, z, t) vôùi x laø giaù trò nhoû
nhaát trong caùc giaù trò coù theå coù .
Töø (1), ta nhaän thaáy t chaün - xem t = 2t1 ; theá vaøo (1) vaø chia cho 2 ta coù
: 4x4 + 2y4 + z4 = 8t14 (2)
⇒ z chaün - xem z = 2z1 ; thay vaøo (2) ⇒ 2x4 + y4 + 8z14 = t14 .
Töông töï ,ta coù : y = 2y1 ⇒ x4 + 8y14 + 4z14 = 2t14 vaø cuoái cuøng x = 2x1 ⇒
8x14 + 4y14 + 2z14 = t14 ⇒ (x1 , y1 , z1 , t1) cuõng laø nghieäm cuûa phöông trình ñaõ
cho , nhöng ôû nghieäm naøy ta thaáy x1 < x : maâu thuaãn caùch choïn nghieäm
ñaàu coù x beù nhaát ! ⇒ (1) voâ nghieäm !
34) Tìm ñieàu kieän caàn vaø ñuû cho soá k ñeå phöông trình : x2 - y2 = k

coù ít nhaát moät nghieäm nguyeân .

Đoàn Quốc Việt THCS Nhân Hoà

Phuong Trinh Nghiem Nguyen

Trang

8

♦ x2 - y2 = k coù nghieäm nguyeân ⇒ k ≠ 4t + 2 (*) (soáø dö soá chính phöông trong
pheùp chia cho 4)

k ≠ 4t + 2 :

k chaün ⇒
laø nghieäm phöông trình .
k leû

{ (*) ⇒ k = 2n + 1 }
⇒ x = n + 1 ; y = n laø nghieäm phöông trình .
Vaäy : Phöông trình x2 - y2 = k coù ít nhaát moät nghieäm nguyeân ⇔ k ≠ 4t +
2 ( t∈Z )
35) Chöùng minh raèng phöông trình x2 + y2 + z2 + t2 = 2xyzt (1) khoâng coù
{ (*) ⇒ k = 4m }

⇒x = m + 1 ; y = m - 1

nghieäm nguyeân
(khaùc taàm thöôøng )
Giaû söû raèng phöông trình coù nghieäm nguyeân (x, y, z, t) . Vì x2 + y2 + z2 +
t2 chaün ⇒ trong caùc soá x, y, z, t coù moät soá chaün caùc soá leû ( hoaëc 0 hoaëc 2
hoaëc 4 ).
Neáu taát caû ñeàu leû thì x2 + y2 + z2 + t2 
4 trong khi 2xyzt khoâng chia
heát cho 4
Neáu chæ coù hai soá leû thì x2 + y2 + z2 + t2 khoâng chia heát cho 4 trong khi
2xyzt 
4. Vaäy x, y, z, t cuøng chaün ⇒ xem x = 2x1, y = 2y1, z = 2z1, t = 2t1 ; thay
vaøo phöông trình ñaõ cho ta ñöôïc : x12 + y12 + z12 + t12 = 8x1y1z1t1 . Laäp luaän
töông töï nhö treân cho phöông trình naøy, ta ñöôïc caùc nghieäm phaûi chaün ⇒ x1 =
2x2 , y1 = 2y2 , z1 = 2z2 , t1 = 2t2 ⇒ ta ñöôïc : x22 + y22 + z22 + t22 = 32.x2y2z2t2 .
Moät caùch toång quaùt, xuaát phaùt töø nghieäm (x, y, z, t) baèng phöông
phaùp “xuoáng thang” ta ñi ñeán phöông trình : xs2 + ys2 + zs2 + ts2 = 22s + 1.xsyszsts
trong ñoù : [x , y , z , t]k = 2[x , y , z , t]k + 1 ( k ≥ 1 )
⇒ vôùi moïi soá töï nhieân s :

x y z t
laø caùc soá nguyeân - ñoù laø ñieàu
; ; ;
2s 2s 2s 2s

khoâng theå coù ñöôïc khi x,y,z,t nguyeân.
35) Giaûi phöông trình nghieäm nguyeân sau : x14 + x24 + x34 + ... + x144 =

1599
Chuù yù raèng , vôùi n = 2k ⇒ n 4 = 16k4 
16 vaø vôùi n = 2k + 1 ⇒ n4 - 1 = (n2
2
- 1)(n + 1) 
16
Nhö vaäy khi chia x14 + x24 + x34 + ... + x144 cho 16 thì soá dö coù ñöôïc baèng
soá caùc soá leû trong caùc soá xi , töùc laø khoâng vöôït quaù 14 ; trong khi ñoù
1599 = 1600 - 1 chia cho 16 coù soá dö laø -1 hay 15 ⇒ Phöông trình voâ nghieäm !
36) Tìm caùc soá x ñeå A = 8x2 + 8x + 1 laø soá chính phöông .
Ñaët A = y2 ( y∈Z) ⇒ Tìm nghieäm nguyeân phöông trình 8x2 + 8x + 1 - y2 = 0
Ñieàu kieän caàn ñeå coù x nguyeân laø ∆ ‘ = 8 + 8y2 = k2 laø soá chính phöông
⇒ k2 
8 ⇒k 
4 - xem k = 4t (t∈Z)
⇒ 8 + 8y2 = 16t2 ⇒ y2 - 2t2 = -1 : ñaây laø phöông trình ñoái Pell (Pt ñoái Pell
khoâng coù nghieäm taàm thöôøng) .
Vì x =

−4 ± k −4 ± 4t −1 ± t
neân x nguyeân ⇔ t leû .
=
=
8
8
2

Ta bieát raèng phöông trình ñoái Pell y2 - 2t2 = -1 coù nghieäm nguyeân döông
nhoû nhaáøt laø y1 = t1 = 1 neân : x1 =

−1 ± 1
= 0; −1 vaø caùc nghieäm nguyeân
2

döông khaùc ñöôïc xaùc ñònh töø ñaúng thöùc :
, töø ñoù suy ra xk .
37) Tìm nghieäm nguyeân cuûa phöông trình :

a)
b)

2x = 7y + z
3x + 171 = y2

c)
d)

10x - 1 = 7y
px + 1 = y ( p nguyeân

toá )

a) Xem x = 3k ; 3k + 1 ; 3k + 2 ( k ≥ 0 )

Xeùt x = 3k : Luùc naøy , deã thaáy 2 x = 7m + 1 ( m ∈Z+) . So saùnh
vôùi phöông trình ñaõ cho ⇒ 7y + z = 7m + 1 : phöông trình naøy nghieäm ñuùng vôùi
y = t ( t ∈Z) vaø z = 7m + 1 - 7y = 8k - 7t
Vaäy phöông trình coù nghieäm : x = 3k ; y = t ; z = 8k - 7t
Đoàn Quốc Việt THCS Nhân Hoà

Phuong Trinh Nghiem Nguyen

Trang

9

Xeùt x = 3k + 1 : Theo treân , ta coù 14m = 2 x - 2 ⇒ 7y + z = 14m + 2 ;
phöông trình naøy coù nghieäm y = t (t∈Z) ; z = 2x - 7y = 2.8k - 7y
Vaäy phöông trình coù nghieäm : x = 3k + 1 ; y = t ; z = 2.8k - 7t

Xeùt x = 3k + 2 : Theo treân , ta coù 28m = 2x - 4 ⇒ 7y + z = 28m + 4 .
Vaäy phöông trình coù nghieäm : x = 3k + 2 ; y = t ; z = 4.8k - 7t
b) Phöông trình ñaõ cho ⇔ 9(3x-2 + 19) = y2 ⇒ { y nguyeân ⇔ 3x - 2 + 19 = k2 ( k∈Z+ ) }
♦Neáu x - 2 = 2m ⇒ 19 = (k + 3m).(k - 3m) ⇒ k + 3m =19 ; k - 3m = 1⇒ k = 10 ; m
=2
⇒ nghieäm phöông trình ñaõ cho : x = 2m + 2 = 6 ; y = 30 .
♦Neáu x - 2 = 2m + 1 ( m ∈Z+) thì ta coù :
k2 = 3x - 2 + 19 = 32m - 1 - 1 + 20 = 20 + (3 - 1)(

2k − 2
3
3
+32k −
+...
  
+3 + 1 ) = 20 + 2(2m +
2k − 2

1)
2
⇒ vôùi moïi m , k chaün nhöng khoâng chia heát cho 4 ⇒ baøi toaùn chæ coù moät
nghieäm !
c) Vì 10x = 1 + 7y ∈Z ⇒ x ≥ 0 vaø (x , y) = (0 , 0) laø moät nghieäm cuûa phöông
trình

99 ...99
99 ...99
Xeùt x > 0 , ta coù 10x - 1 =    vaø neáu laáy  chia cho 7 thì soá
x

döông x nhoû nhaát thoûa ñeà laø x = 6 hay A = 999999

x

7 ⇒ caùc soá

AA...AA 

BB...BB
 , vôùi B =
7 vaø chæ nhöõng soá ñoù ⇒ nghieäm phöông trình laø y =    
n

142857 (öùng vôùi x = 6) ; x = 6n ( n ∈Z , n ≥ 0 )
d) px = y2 - 1 = (y + 1)(y - 1) ⇒ x ≥ 0 ; vì p nguyeân toá neân y + 1 , y - 1 laø caùc
luõy thöøa cuûa p .
⇒ Xem y - 1 = pk ; y + 1 = pk + l ( k , l nguyeân khoâng aâm )
Maø (y + 1) - (y - 1) = p k ( pl - 1 ) ⇒ p = 2 ; k = 1 ; l = 1 . Vaäy y = 1 + p k = 3 ; x =
3
x 2
3 2
5 2
38) Tìm nghieäm nguyeân cuûa phöông trình : (4x ) +(
) = (x2 +
)
y
2
2
x2
5
3
5
3
Ta coù : 2 = ( x 2 + + 4 x − )( x 2 + − 4 x + ) ⇒ y2 = x2[(x + 2)2 - 3](x - 2)2
y
2
2
2
2
⇒ { y nguyeân ⇔ x = 0 hoaëc x = 2 hoaëc (x + 2)2 - 3 = k2 laø soá chính phöông
( k ∈Z+ ) }
Xeùt (x + 2)2 - 3 = k2 ⇒ 3 = (x + 2 + k)(x + 2 - k) : tích hai soá nguyeân cuøng
daáu ; xeùt caùc tröôøng hôïp coù theå xaûy ra, chuùng ta coù theâm nghieäm x = -4.
Vaäy caùc nghieäm cuûa phöông trình laø (x , y) ∈ { (0 , 0) ; (2 , 0) ; (-4 , 24) ; (-4 ,
-24) }
39)

Tìm nghieäm nguyeân cuûa phöông trình : (2x + 1)2 - 1 =

384y
(1)
(2x − 1) 2 − 1

Töø (1) ⇒ 384y = (4x2 + 4x)(4x2 - 4x) ⇒ 24y = x2.(x - 1)(x + 1)
Neáu x leû thì (x - 1)(x + 1) 
8 vaø trong 3 soá x , x - 1 , x + 1 coù moät soá chia
1
heát cho 3 ⇒ x2.(x - 1)(x + 1) = 24t ( t ∈Z ) ⇒ nghieäm x = 2k + 1 ; y =
k.(k + 1).
6
(2k + 1)2 ( k ∈Z )
Neáu x chaün thì x - 1 , x + 1 laø caùc soá leû ⇒ ñieàu kieän ñeå phöông trình coù
nghieäm laø x2 
8 ⇒ x2 
4
1
Vaäy : nghieäm cuûa phöông trình laø : x = 4k ; y = =
k.(4k - 1).4k.(4k + 1) .
6
40) Giaûi phöông trình nghieäm nguyeân : x3 + x2y + xy2 + y3 = 8(x2 + xy +

y2 + 1) (Voâ ñòch Balan-1981)

Nhaän xeùt x , y cuøng tính chaün - leû vaø neáu x = y thì phöông trình trôû
thaønh x3 - 6x2 - 2 = 0 ⇒ nghieäm nguyeân neáu coù (öôùc cuûa -2) seõ laø ± 1 ; ± 2 ,
nhöng khoâng coù giaù trò naøo thoûa maõn !
Do x , y cuøng tính chaün - leû ⇒  x - y ≥ 2 ⇒ (x - y)2 ≥ 4 ⇒ x2 + y2 ≥ 4 + 2xy ⇒
x2 + y2 ≥  2 + 2xy (1)

Đoàn Quốc Việt THCS Nhân Hoà

Phuong Trinh Nghiem Nguyen

Trang

10

( Pt ñaõ cho ) ⇔ (x2 + y2)(x + y) = 8(x2 + y2) + 8(xy + 1) ⇔ (x2 + y2)(x + y - 8) =
8xy + 8
⇒ Pt heä quaû :  (x2 + y2)  (x + y - 8) = 4 xy + 2 ⇒ { (1) ⇒  x + y - 8 <
4 } ⇒ 4 < x + y < 12
⇒ x + y = 6 , 8 , 10 .
Vôùi x + y = 6 , 8 ⇒ voâ nghieäm !
Vôùi x = 10 ⇒ xy = 14
⇒ x , y laø hai nghieäm cuûa phöông trình : a 2 - 10a + 16 = 0 ⇒ (x , y) = (2 , 8) ; (8
; 2)

41)

Tìm nghieäm nguyeân cuûa caùc phöông trình sau ñaây :
a) xy2 + 2y(x - 14045) + x = 0
c) x2 - 38y = 23
13
51
5
b) 7x2 + 7y2 = 1820
d) y = x 2 + x 2 − x
( HSG Lôùp 9 - 1994 )
6

2

3

a) Neáu y = 0 thì x = 0 ; xeùt y ≠ 0 . Khi ñoù phöông trình coù theå ñöa veà daïng :
x
( y +1 ) 2 = 28090
y

Ñieàu kieän caàn ñeå y + 1 ∈Z laø

x
∈Z ⇒ (y + 1)2 laø öôùc soá chính phöông cuûa
y

28090 = 532.2.5
⇒ (y + 1)2 chæ coù theå laø 1 hoaëc 532

Neáu (y + 1)2 = 1 thì y = -2 ⇒ x = - 56180

53 2 .10 y
= 10 y = 520 ; − 540
Neáu (y + 1) = 53 thì y = 52 ; - 54 ⇒ x =
53 2
2

b) Nhaän thaáy 7 vaø 13 laø caùc öôùc cuûa 1820 neân x 2 
13 ⇒ x 
13 ; y2

7

⇒y 
7
Xem x = 13u ; y = 7v ( u, v ∈Z) ⇒ 13u2 + 7v2 = 20 ⇒ 13u2 ≥ 13 ; 7v2 ≥ 7 ⇒ 13u2 +
7v2 ≥ 20
⇒ ñaúng thöùc xaûy ra khi vaø chæ khi u2 = v2 = 1 ⇒ (x , y) = (13 , 7) ; (13 , -7) ;
(-13 , 7) ; (-13 , -7)
c) Phöông trình ñaõ cho coù theå vieát döôùi daïng : x2 - 4 = 38y + 19 = 2(2y + 1) ⇔
(x + 2)(x - 2) = 19(2y + 1)
⇒ x leû ⇒ x + 2 hoaëc x - 2 chia heát cho 19
♦ Neáu x + 2 = 19t ( t nguyeân döông leû ) thì x = 19t - 2 vaø y =
x 2 − 23 (19 t − 2) 2 − 23 19 t 2 − 4 t − 1
=
=
38
38
2
19 t 2 + 4 t −1
♦ Neáu x - 2 = 19t ( t nguyeân döông leû ) thì x = 19t + 2 vaø y =
2
x
(
x
+
1
)(
x
+
2
)
13 2 51 2 5
x +
x − x = 2x3 + 25x2 - 2x +
d) Ta coù : y =
∈ Z , vôùi moïi x
6
2
3
6
∈Z
(Chuù yù raèng : vôùi moïi x ∈Z : x( x +1)( x + 2) luoân chia heát cho 6 )
42) Chöùng minh raèng phöông trình khoâng coù nghieäm y nguyeân aâm

vôùi moïi m nguyeân :
5y2 - 7y - 32 + 8m2 = 0

7 ±k
vôùi k = ∆ = 49 +
10
7 +k
7 −k
160(4 - m2) maø deã thaáy k ∈Z+ ( k = 0 ⇒ y ∉Z ) ⇒ y =
vaø y =
< 0 ⇔k
10
10
> 7 . Khi ñoù ∆ = k2 > 49 ⇒ m2 < 4 ⇒ m2 = 0 ; 1
Neáu m2 = 0 thì ∆ = 689 : khoâng chính phöông ⇒ y ∉Z
7 − 23
∉Z ⇒ ñpcm !
Neáu m2 = 1 thì ∆ = 529 = 232 ⇒ y =
10

Nghieäm cuûa phöông trình phaûi coù daïng y =

AÙp duïng

Baøi 65 : Tìm caùc nghieäm nguyeân cuûa phöông trình
a) 12x - 5y = 21
a) x = 3 + 5t ; y = 3 + 12t , t
b) 12x + 17y = 41
∈Z
Đoàn Quốc Việt THCS Nhân Hoà

Phuong Trinh Nghiem Nguyen

Trang

c) x + 3y = 0
d) 2x - y = 1
e) 3x + 2y = 4

11

b) x = 2 + 17t ; y = 1 - 12t , t

∈Z

c) x = -3t ; y = t , t ∈ Z
d) x = t ; y = 2t - 1 , t ∈ Z
e) x = 2t ; y = 2 - 3t , t ∈ Z

Baøi 66 : Tìm nghieäm nguyeân döông , nhoû nhaát cuûa phöông trình
f) 16x - 25y = 1
a) x = 11 ; y = 7
g) 41x - 37y = 187
b) x = 19 ; y = 16
Baøi 67 : Tìm caùc nghieäm nguyeân cuûa phöông trình
h)
x2 - 6xy + 5y2 = 121
a)
(x - 5y)(x - y) = 121
4
i)x + 2x7y - x14 - y2 = 7 (x, y∈Z+)
b)
(x2 - x7 + y)(x2 + x7 - y)
j)2x2 + 2xy - x + y = 112 (x, y∈Z+)
=7
k)
xy2 + 2xy - 243y + x = 0
c)
y = -x + 1 + 111 : (2x
(x, y∈Z+)

l)6x2 + 5y2 = 74
m)
xy + 3x - 5y = -3
n)
x2 = y2 + 2y + 13
o)
19x2 + 28y2 = 729

+ 1)
d)
e)
f)
g)

x.(y + 1)2 = 243y
6(x2 - 4) = 5(10 - y2)
(x - 5)(y + 3) = -18
(x - y - 1)(x + y + 1) =

12
h)
Voâ nghieäm !
Baøi 68 : Giaûi caùc phöông trình sau trong taäp soá nguyeân :
a)
-6x2 - 2y2 + 6xy + 8x + 3y a) δ (x) = -3[(y - 7)2 + 5:3] < 0

= 168
b)

2x2y2
c)
d)
Baøi 69 :
e)
f)
g)

b) Voâ nghieäm !
c) 6y2 = 42 - k2 ⇒ y2 = 7 - k2 : 6 ≤ 7 ⇒ k2
= 36
2x2 + 3y2 = 19 - 4x
d) 3(2x2 + 1) = 5(y2 - 8x) ⇒ 2x2 + 1 5
6x2 - 5y2 = -40x - 3
⇒ Vno !
Giaûi caùc phöông trình sau trong taäp soá nguyeân :
4x2 + 231y2 = 1631
a)
Voâ nghieäm !
x2 - 100y2 = 1
b)
(x , y) = (1 , 0) ; (-1 , 0)
2
2 2
2 2
(x + y ) = 8x y + 4xy +
c)
Daãn ñeán pt Pell vaø ñoái
1987x2 + 1988y2 = 3000 -

1

Pell

d)
x = 12
e)
(x, y, z, t) = (4, 2, 1, 1) vaø
+
caùc
hoaùn
vò .
z, t∈Z )
Baøi 70 : Giaûi caùc phöông trình sau trong taäp soá nguyeân :
j)
x3 - 3y3 - 9z3 = 0
a)
T/c chia heát cho 3
k)
5x3 + 11y3 + 13z3 = 0
b)
T/c chia heát cho 13
h)
i)

x + x + x + x = 271440
x + y + z + t = xyzt (x, y,
2

3

Đoàn Quốc Việt THCS Nhân Hoà

4

5

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful