P. 1
Cac Phuong Phap Giai He Phuong Trinh

Cac Phuong Phap Giai He Phuong Trinh

|Views: 528|Likes:
Được xuất bản bởinguyen_van_vu

More info:

Published by: nguyen_van_vu on May 15, 2010
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/20/2013

pdf

text

original

hÖ ph−¬ng tr×nh bËc nhÊt hai Èn

I) HÖ ph−¬ng tr×nh:



= +
= +
' ' ' c y b x a
c by ax
II) C¸ch gi¶i: - TÝnh c¸c ®Þnh thøc: D, Dx, Dy vμ biÖn luËn:
* NÕu D 0 th× hÖ cã nghiÖm duy nhÊt (x=Dx/D;y=Dy/D). ≠
* NÕu D =0 mμ Dx 0 hoÆc Dy 0 th× hÖ v« nghiÖm. Cßn D=Dx=Dy=0 th× ta thay l¹i hÖ vμ gi¶i hÖ khi ®ã. ≠ ≠
hÖ ph−¬ng tr×nh ®èi Xøng
I/ HÖ ph−¬ng tr×nh ®èi xøng kiÓu 1:
a) Kh¸i niÖm: * HÖ ph−¬ng tr×nh ®èi xøng lμ hÖ ph−¬ng tr×nh mμ khi ®æi chç x vμ y cho nhau th× hÖ kh«ng thay
®æi. NghiÖm cña hÖ lu«n cã tÝnh ®èi xøng: nÕu (x
0
;y
0
) lμ nghiÖm th× (y
0
;x
0
) còng lμ nghiÖm.
* HÖ ph−¬ng tr×nh ®èi xøng kiÓu 1 lμ hÖ ph−¬ng tr×nh sau khi biÕn ®æi cã d¹ng tæng x+y vμ tÝch x.y.
b) Ph−¬ng ph¸p:
* BiÕn ®æi hÖ vÒ d¹ng tæng vμ tÝch, sau ®ã ®Æt S=x+y ; P=xy ; ®iÒu kiÖn cña S vμ P: S
2
≥ 4P (kh«ng nhÊt thiÕt
ph¶i ®Æt ®iÒu kiÖn víi c¸c hÖ ph−¬ng tr×nh cô thÓ ).
* Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh ra S, P. §Ó t×m nghiÖm cña hÖ ta gi¶i ph−¬ng tr×nh: t
2
-St+P=0. NÕu t
1
vμ t
2
lμ c¸c nghiÖm
cña ph−¬ng tr×nh th× ta cã nghiÖm cña hÖ lμ: (x=t
1
;y=t
2
) hoÆc (x=t
2
;y=t
1
).
Chó ý: Mét sè hÖ ph−¬ng tr×nh mÆc dï lμ hÖ ph−¬ng tr×nh ®èi xøng kiÓu 1 nh−ng kh«ng gi¶i theo c¸ch
th«ng th−êng. Ta sÏ ®Æt S=u(x,y)+v(x,y) vμ P=u(x,y).v(x,y). Trong ®ã u(x,y) vμ v(x,y) lμ c¸c biÓu thøc cña x
vμ y.
II/ HÖ ph−¬ng tr×nh ®èi xøng kiÓu 2:
a) Ph−¬ng ph¸p: Trõ hai ph−¬ng tr×nh ta ®−îc ph−¬ng tr×nh (x-y).f(x,y)=0.
+ Tr−êng hîp x=y, dÔ dμng t×m ra ®−îc nghiÖm nhê phÐp thÕ.
+ Tr−êng hîp f(x,y) = 0 cã 3 kh¶ n¨ng chÝnh sau: hoÆc dïng ®−îc phÐp thÕ; hoÆc chøng tá nã v« nghiÖm
b»ng c¸ch coi nã lμ ph−¬ng tr×nh bËc hai ®èi víi 1 Èn x, hoÆc y hay lμ dïng ph−¬ng ph¸p ®¹o hμm; hoÆc coi nã
lμ ph−¬ng tr×nh ®èi xøng cña x vμ y råi kÕt hîp víi ph−¬ng tr×nh ®èi xøng thø hai cã ®−îc nhê céng hai
ph−¬ng tr×nh ®· cho ®Ó t¹o ra hÖ ph−¬ng tr×nh ®èi xøng kiÓu 1.
+ Khi ph−¬ng tr×nh cã chøa Èn ë mÉu th× nªn biÕn ®æi tr−íc (quy ®ång) råi ¸p dông pp
Chó ý 1: Mét sè hÖ ®èi xøng lo¹i 2 nh−ng kh«ng thÓ gi¶i theo ph−¬ng ph¸p trªn khi cã d¹ng c¨n, lóc ®ã ta
b×nh ph−¬ng 2 vÕ ®−a vÒ hÖ ®èi xøng lo¹i 2 kh¸c t−¬ng ®−¬ng.
Chó ý 2: Mét sè hÖ ®èi xøng lo¹i 2, sö dông phÐp ®Æt Èn phô sÏ ®−îc 1 hÖ ®èi xøng lo¹i 2 ®¬n gi¶n h¬n.

hÖ ®¼ng cÊp (thuÇn nhÊt)

I/ Kh¸i niÖm –Ph−¬ng ph¸p:
1) Ph−¬ng tr×nh ®¼ng cÊp (thuÇn nhÊt):
a, Kh¸i niÖm: +/ BËc hai: ax
2
+bxy+cy
2
=0
+/ BËc ba: ax
3
+bx
2
y+cxy
2
+dy
3
=0
+/ Tæng qu¸t: a
1
f
n
(x,y)+a
2
f
n-1
(x,y)g(x,y)+a
3
f
n-2
(x,y)g
2
(x,y)+.....+a
n
g
n
(x,y)=0
b, Ph−¬ng ph¸p: +/ XÐt tr−êng hîp y=0 (hoÆc x=0)...
+/ Khi y 0 chia hai vÕ cña ph−¬ng tr×nh cho y ≠
2
(y
3
)... §Æt t=
y
x
.
(cã thÓ ®Æt ngay y=tx hoÆc x=ty mμ kh«ng chia)
2) HÖ ph−¬ng tr×nh ®¼ng cÊp (thuÇn nhÊt) bËc 2:
a, Kh¸i niÖm:





= + +
= + +
D Cy Bxy Ax
d cy bxy ax
2 2
2 2
b, Ph−¬ng ph¸p: C¸ch 1: + Khö hÖ sè tù do ⇒®−îc ph−¬ng tr×nh thuÇn nhÊt a’x
2
+bxy+cy
2
=0 vμ rót
®−îc x theo y (hoÆc y theo x) + ThÕ vμo 1 trong 2 ph−¬ng tr×nh ®· cho.
C¸ch 2: + Khö hÖ sè b×nh ph−¬ng cña x
2
(hoÆc y
2
) ⇒®−îc b’xy+c’y
2
=d vμ rót ®−îc x
theo y (hoÆc y theo x)
+ ThÕ vμo mét trong hai ph−¬ng tr×nh ®· cho mét ph−¬ng tr×nh trïng ph−¬ng. ⇒





Chñ §Ò : HÖ ph−¬ng tr×nh

VÊn ®Ò 1: hÖ ph−¬ng tr×nh bËc nhÊt hai Èn

1) Gi¶i vμ biÖn luËn hÖ sau: a) b)





+ = + + +
− = − + −
1 ) 1 ( ) 1 (
1 ) 1 ( ) 1 (
3 2
3 2
a y a x a
a y a x a



= + + −
= − + +
b y b a x b a
a y b a x b a
) 2 ( ) 2 (
) ( ) (
2) T×m m ®Ó hÖ sau cã nghiÖm duy nhÊt. Khi ®ã h·y t×m mét hÖ thøc liªn hÖ gi÷a c¸c nghiÖm kh«ng phô
thuéc vμo tham sè. T×m m nguyªn ®Ó nghiÖm cña hÖ lμ nghiÖm nguyªn.
a) b)



+ = +
= +
1
2
m my x
m y mx



− = +
+ = + −
4 2 3
1 2 ) 1 (
m y mx
m y x m
3) Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:



+ = +
= +
c c ay x
b y ax
2
a) Víi b=0 h·y gi¶i vμ biÖn luËn hÖ. b) T×m b ®Ó víi ∀a lu«n t×m ®−îc c ®Ó hÖ cã nghiÖm.
c) T×m b ®Ó tån t¹i c sao cho hÖ ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm víi mäi a.
4) Cho hÖ ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm. Chøng minh r»ng a





= +
= +
= +
b ay cx
a cy bx
c by ax
3
+b
3
+c
3
=3abc. Tõ ®ã chøng tá nÕu a, b, c
lμ ®é dμi 3 c¹nh cña mét tam gi¸c th×: khi hÖ trªn cã nghiÖm th× tam gi¸c ®ã sÏ ®Òu.
5) T×m gi¸ trÞ nhá nhÊt cña c¸c hμm sè sau ®©y:
a) F=(x+2y-1)
2
+(2x+ay+5)
2
. b) G=(mx+y-1)
2
+(x+my-m+2)
2
.
6) Cho hÖ:
mx (2m 1)y 3m
(2m 1)x my 3m 2
+ + = ⎧

+ + = +

a. Tuú thuéc vμo m x¸c ®Þnh nghiÖm cña hÖ.
b. T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt tho¶ m·n:
a/ 2x-3y=1 b/ x+2y>5 c/ x>3; y<-2
c. T×m c¸c sè nguyªn m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt x, y ®Òu lμ c¸c sè nguyªn.
d. Gäi x, y lμ nghiÖm duy nhÊt cña hÖ. T×m hÖ thøc liªn hÖ gi÷a x, y kh«ng phô thuéc m
7) Cho hÖ
( 1)
( 1) 2
a x y a
x a y
+ − = + ⎧

− − =

1
a. Tuú thuéc vμo a x¸c ®Þnh nghiÖm cña hÖ.
b. T×m a ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt tho¶ m·n:
a/. 5x+3y=2 b/. x+2y<3 c/. x<1; y>2
c. T×m c¸c sè nguyªn a ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt x, y ®Òu lμ c¸c sè nguyªn.
d. Gäi x, y lμ nghiÖm duy nhÊt cña hÖ. T×m hÖ thøc liªn hÖ gi÷a x, y kh«ng phô thuéc a
8) Cho hÖ:
3 3
3 3
ax y
x ay
+ = ⎧

+ =

a. Tuú thuéc vμo a x¸c ®Þnh nghiÖm cña hÖ.
b. T×m c¸c sè nguyªn a ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt x, y ®Òu lμ c¸c sè nguyªn.
c. Gäi x, y lμ nghiÖm duy nhÊt cña hÖ. T×m hÖ thøc liªn hÖ gi÷a x, y kh«ng phô thuéc a
9) Cho hÖ:
9
( 2) 27
2
2 ( 1) 1
m x y
x m y

− + =



+ + = −


a.Tuú thuéc vμo m x¸c ®Þnh nghiÖm cña hÖ.
b.T×m c¸c sè nguyªn m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt x, y ®Òu lμ c¸c sè nguyªn.
c. Gäi x, y lμ nghiÖm duy nhÊt cña hÖ. T×m hÖ thøc liªn hÖ gi÷a x, y kh«ng phô thuéc
10) Cho hÖ:
2
1 + = ⎧

+ =

x my
mx y m
a. Tuú thuéc vμo m x¸c ®Þnh nghiÖm cña hÖ.
b. T×m c¸c sè nguyªn m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt x, y ®Òu lμ c¸c sè nguyªn.

c. Gäi x, y lμ nghiÖm duy nhÊt cña hÖ. T×m hÖ thøc liªn hÖ gi÷a x, y kh«ng phô thuéc m
11) Cho hÖ:
2 1
3
+ = + ⎧

+ =

mx y m
x my m
a. Tuú thuéc vμo m x¸c ®Þnh nghiÖm cña hÖ.
b. T×m c¸c sè nguyªn m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt x, y ®Òu lμ c¸c sè nguyªn.
c. Gäi x, y lμ nghiÖm duy nhÊt cña hÖ. T×m hÖ thøc liªn hÖ gi÷a x, y kh«ng phô thuéc m
12) Cho hÖ:
2
4 4
( 3) 2
⎧ + = +

+ + = +

mx y m
x m y m 3
5
1
a.Tuú thuéc vμo m x¸c ®Þnh nghiÖm cña hÖ.
b. T×m c¸c sè nguyªn m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt x, y ®Òu lμ c¸c sè nguyªn.
c. Gäi x, y lμ nghiÖm duy nhÊt cña hÖ. T×m hÖ thøc liªn hÖ gi÷a x, y kh«ng phô thuéc m
d. Tim m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt tho¶ m·n x≥y
13) Cho hÖ:
2 1
3
+ = + ⎧

+ =

mx y m
x my m
a. Tuú thuéc vμo m x¸c ®Þnh nghiÖm cña hÖ.
b. T×m c¸c sè nguyªn m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt x, y ®Òu lμ c¸c sè nguyªn.
c. Gäi x, y lμ nghiÖm duy nhÊt cña hÖ. T×m hÖ thøc liªn hÖ gi÷a x, y kh«ng phô thuéc m.
14) Cho hÖ:
2 1
2 2
+ = + ⎧

+ = +

mx y m
x my m
a. Tuú thuéc vμo m x¸c ®Þnh nghiÖm cña hÖ.
b. T×m c¸c sè nguyªn m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt x, y ®Òu lμ c¸c sè nguyªn.
c. Gäi x, y lμ nghiÖm duy nhÊt cña hÖ. T×m hÖ thøc liªn hÖ gi÷a x, y kh«ng phô thuéc m.
15) Cho hÖ:
( 1) 2 2
2 ( 1)
m x my
mx m y m
− + = − ⎧

+ − = −

a. Tuú thuéc vμo m x¸c ®Þnh nghiÖm cña hÖ.
b. T×m c¸c sè nguyªn m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt x, y ®Òu lμ c¸c sè nguyªn.
c. Gäi x, y lμ nghiÖm duy nhÊt cña hÖ. T×m hÖ thøc liªn hÖ gi÷a x, y kh«ng phô thuéc m
16) Cho hÖ:
(2 3) 3 2
5 (2 3) 5
m x my m
x m y
− − = − ⎧

− + − = −

a. Tuú thuéc vμo m x¸c ®Þnh nghiÖm cña hÖ.
b. T×m c¸c sè nguyªn m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt x, y ®Òu lμ c¸c sè nguyªn.
c. Gäi x, y lμ nghiÖm duy nhÊt cña hÖ. T×m hÖ thøc liªn hÖ gi÷a x, y kh«ng phô thuéc m
d. T×m ®iÒu kiÖn ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt tho¶ m·n:
1 2
3
x
y
− < < ⎧

<


17) Cho hÖ:
( 5) (2 3) 2
(3 10) (5 6) 4
a x a y
a x a y
+ + + = ⎧

+ + + =

a.Tuú thuéc vμo a x¸c ®Þnh nghiÖm cña hÖ.
b. T×m c¸c sè nguyªn a ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt x, y ®Òu lμ c¸c sè nguyªn.
c. Gäi x, y lμ nghiÖm duy nhÊt cña hÖ. T×m hÖ thøc liªn hÖ gi÷a x, y kh«ng phô thuéc a
18) Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:



= − −
= − +
2 ) 1 (
3 ) 2 ( 6
ay x a
y a ax
a. Gi¶i vμ biÖn luËn hÖ ph−¬ng tr×nh theo a.
b. Gi¶ sö (x,y) lμ nghiÖm cña hÖ ph−¬ng tr×nh. T×m hÖ thøc ®éc lËp gi÷a x vμ y kh«ng phô thuéc vμo a.
19) Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:
4x my m 1
(m 6)x 2y m 3
− = − − ⎧

+ + = +


a. Gi¶i vμ biÖn luËn hÖ ph−¬ng tr×nh theo a.
b. T×m hÖ thøc gi÷a x vμ y ®éc lËp ®èi víi khi hÖ cã nghiÖm (x,y).
c. Khi hÖ chã nghiÖm duy nhÊt (x,y). T×m tÊt c¶ c¸c gi¸ trÞ nguyªn cña m ®Ó x vμ y ®Òu nguyªn.
d. T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm x=3y.

20) Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:
(m 2)x 2my m
(2m 1)x y 2m 5
− + = ⎧

− − = +


a. Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh víi m=3; m=2 5 ; m=
3
7

b. Gi¶i vμ biÖn luËn nghiÖm cña hÖ ph−¬ng tr×nh theo m.
c. T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt tho¶ m·n hÖ thøc: 2x+3y=1.
21) Cho hÖ
( 1)
( 1) 2
a x y a
x a y
+ − = + ⎧

− − =

1
a. T×m ®iÒu kiÖn cña a ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt. T×m nghiÖm ®ã.
b. Gäi (x;y) lμ nghiÖm duy nhÊt cña hÖ.
a/ lËp biÓu thøc gi÷a x vμ y kh«ng phô thuéc vμo tham sè a. b/. T×m a ®Ó 2x-3y=5
22) Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:



+ = +
− = +
1
1
m my x
m y mx
a. Víi gi¸ trÞ nμo cña m hÖ cã nghiÖm duy nhÊt tháa m·n ®iÓu kiÖn 2 + ≥ x y
b. Víi c¸c gi¸ trÞ cña m t×m ®−îc h·y t×m gi¸ trÞ lín nhÊt cña Z=x+y.




























VÊn ®Ò 2: hÖ ph−¬ng tr×nh ®èi xøng

I/ HÖ ph−¬ng tr×nh ®èi xøng lä¹i 1:
A - HÖ ®èi xøng lo¹i I kh«ng cã tham sè

1/ Gi¶i c¸c hÖ ph−¬ng tr×nh sau:
1) . 2) 3) 4)



− = + +
− = +
1
6
2 2
y xy x
x y y x





= +
= +
8
8
2 2
2 2
y x
x y y x



= + +
= + +
5
7
2 2
y xy x
xy y x



= + +
= + +
5
17
3 3 3 3
y xy x
y x y x
5)





= +
= +
5
6
13
y x
x
y
y
x
6)





= + +
= +
12
1
1 1
2 2
xy y x
x y
7) 8)





= − +
= +
13
5
2 2 4 4
2 2
y x y x
y x





= + +
= + +
21
7
2 2 4 4
2 2
y x y x
xy y x
9) 10) 11) 12)





+ = +
= +
2 2 3 3
1
y x y x
y x





= +
= +
1
1
4 4
3 3
y x
y x





+ = +
= +
2 2 5 5
3 3
1
y x y x
y x





= + +
= − −
15 ) )( (
3 ) )( (
2 2
2 2
y x y x
y x y x
13) 14) 15)



= + + +
= + +
28 ) ( 3
11
2 2
y x y x
xy y x



= +
= + +
30
11
2 2
xy y x
xy y x
2 2
4 4
x xy y 3
x y 17

+ + =


+ = ⎪

16)
2 2
3 3
x y xy 30
x y 35

+ =


+ = ⎪


17) 18)
x y xy 5
(x y)xy 2
+ + =


+ =

3 3
x y 2
x y 26
+ =


+ =

19)
3 3
x y 8
x y xy 2

+ =

+ + =

20)
+ = −


+ =

2 2
x y 1 2xy
x y 1
24)
2 2
x xy y 1
x y xy 6
− − =


− =

25)
2 2 3 3
x y 4
(x y )(x y ) 280
+ =


+ + =

26)
3 3
x y 1
x y 1
+ =


+ =


26) 27)
2 2
2 2
x xy y 19(x y)
x xy y 7(x y)

+ + = −


− + = − ⎪

2
2
x(x 2)(2x y) 9
x 4x y 6
+ + =


+ + =

28)
2 2
x xy y 4
x xy y 2

+ + =

+ + =


29)
2 2
x xy y 3
x xy y 1

+ + =

+ + =

30)
2 2
x y x y 2
x xy y 1

+ − + =

+ − =


31)





+ = +
= +
) ( 3 ) ( 2
6
3
2
3
2
3
3
xy y x y x
y x

2/ Gi¶i c¸c hÖ ph−¬ng tr×nh sau: a)





= +
= +
35
30
y y x x
x y y x
b)





= − +
= +
7
5
xy y x
y x
c)





= +
= + +
4
2 8 2
2 2
y x
xy y x


3/ Gi¶i c¸c hÖ ph−¬ng tr×nh sau ®©y:
1)







= + + +
= + + +
4
1 1
4
1 1
2 2
2 2
y x
y x
y x
y x
2)
x y 7
1
y x
xy
x xy y xy 78

+ = +



+ =

3)
2x 2y
3
y x
x y xy 3

+ =



− + =


4)







= + +
= + +
49 )
1
1 )( (
5 )
1
1 )( (
2 2
2 2
y x
y x
xy
y x
5)
2 2
2 2
1 1
x y 5
x y
1 1
x y 9
x y

+ + + =




+ + + =


6)
1 1 7
xy
x y 2
3
x y xy
2

+ + =




+ =



















B - HÖ ®èi xøng lo¹i I cã tham sè

1/ Cho hÖ ph−¬ng tr×nh :



= + +
= + + +
m y x xy
y x y x
) 1 )( 1 (
8
2 2
a/ Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh víi m=12. b/ T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm. 16
16
33
≤ ≤ − m
2/ T×m tham sè ®Ó c¸c hÖ sau cã nghiÖm: (cã nghiÖm duy nhÊt b)
a) b)



= +
= +
a y x
y x
4 4
2



+ = +
+ = + +
m m y x xy
m y xy x
) 1 ( ) (
1 2
3/ Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:





= +
+ = +
4 ) (
) 1 ( 2
2
2 2
y x
a y x
a) Gi¶i hÖ víi a=1. b) T×m a ®Ó hÖ cã 2 nghiÖm.
4/ Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:



= +
+ = + +
m y x xy
m xy y x
2 2
1
a) Gi¶i hÖ víi m=2. b) T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm d−¬ng.
c) T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt.
5/ BiÕt r»ng x,y lμ nghiÖm cña ph−¬ng tr×nh sau: .



+ − = +
= +
6
2 2 2
m y x
m y x
a) Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh víi m=1.
b) T×m c¸c gi¸ trÞ cña m ®Ó hÖ ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm. §s: 2 m 2 − ≤ ≤
c) H·y t×m gi¸ trÞ lín nhÊt vμ nhá nhÊt cña F=xy+2(x+y)
6/ T×m m ®Ó hÖ sau cã nghiÖm:
a)





+ − = +
= − + +
6 4
1 1
2
m m y x
m y x
b)





= − +
= +
m xy y x
m y x

7/ Cho c¸c sè a, b, c tho¶ m·n: Chøng minh r»ng:



= + +
= + +
1
2
2 2 2
ca bc ab
c b a
3
4
, ,
3
4
≤ ≤ − c b a
8/
2 2
x y 1
x y k

+ =

− =

T×m k ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt
9/ Cho hÖ
x y a
x y xy a

+ =


+ − =



a) Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh víi a=4.
b) T×m c¸c gi¸ trÞ cña a ®Ó hÖ ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm. §s: 0 4 1 = ∨ ≤ ≤ a a

10/ Cho hÖ
5(x y) 4xy 4
x y xy 1 m
+ − =


+ − = −

T×m c¸c gi¸ trÞ cña m ®Ó hÖ ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm. §s: 1 ;
4
1
≥ ≤ m m
11/ Cho hÖ:
2 2 2
x y m 1
x y xy 2m m 3
+ = +


+ = −



a) Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh víi m=3.
b) Chøng minh r»ng hÖ cã nghiÖm víi mäi m.
12/ Cho hÖ:
2 2
x 2x y 2y 2m
x(x 2).y(y 2) 5m 6

+ + + =

+ + =



T×m c¸c gi¸ trÞ cña m ®Ó hÖ ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm. §s:
5
m 2; m 3
7
≤ ≤ ≥
13/ Cho hÖ:
1
sinx siny
2
cos2x cos2y m

+ =



+ =

T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm.
14/ Cho hÖ
2 2
x xy y m 1
x y xy m
+ + = +


+ =


1
0 m ; m 2
4
< ≤ ≥
a) Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh víi m=2.
b) T×m c¸c gi¸ trÞ cña m ®Ó hÖ ph−¬ng tr×nh cã Ýt nhÊt 1 nghiÖm tháa m·n: x 0; y 0 > >
15/ Cho hÖ: T×m k ®Ó hÖ cã nghiÖm §s:
cosx cosy 1
cos2x cos2y 2k 2
+ =


+ =


1
k 1
2
≤ ≤
16/ Cho hÖ:
x y xy m 2
2 2
x y xy m 1
+ + = +



+ = ⎪

+
T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm §s: ≤ − ≥
3
m ; m
4
1

17/ Cho hÖ:
2 2
x y 1 k( x y 1) 1
x y xy 1


+ − − + − =

+ = ⎪

+

a) Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh víi k=0.
b) T×m c¸c gi¸ trÞ cña k ®Ó hÖ ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm duy nhÊt.
18/ Cho hÖ:
3 3
x y m(x y)
x y 1

− = −

+ =

. T×m m ®Ó hÖ cã 3 cÆp nghiÖm ph©n biÖt vμ x1,x2,x3 lËp thμnh cÊp
sè céng trong ®ã 2 gi¸ trÞ cã trÞ tuyÖt ®èi lín h¬n 1.
19/ Cho hÖ:
2 2
4 4
x y m
x y 3m 2

+ =


+ = − ⎪

.T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm.








II/ HÖ ph−¬ng tr×nh ®èi xøng lo¹i 2:
A - HÖ ®èi xøng lo¹i II kh«ng cã tham sè.

1/ Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh sau:
1) . 2)





− =
− =
x y y
y x x
3
3
2
2
2
2
x 1 y
y 1 x

= −


= −


. 3) 4)





− =
− =
2 3
2 3
3
3
x y
y x
2
2
2x y 4y 5
2y x 4x 5

= − +


= − + ⎪


5)
2
2
1
2x y
y
1
2y x
x

= +




= +


6)
2
2
1
x 1 y
4
1
y 1 x
4

− =




− =


7)







+ =
+ =
x
x y
y
y x
1
2 3
1
2 3
2
2
8)
2
2
2y
x
1 y
2x
y
1 x

=

− ⎪


=

⎩ −

9) 10) 11)

− =


− = ⎪

2 2
2 2
x y 4 y
y x 4 x
3
3
x 3x 8
y 3y 8

= +


= + ⎪

y
x
2 2
2 2
2x y 3x 2
2y x 3y 2

− = −


− = − ⎪

12)
3
3
y 1 2
x 1 2

y
x
+ =


+ = ⎪


13)
2
2
3
2x y
x
3
2y x
y

+ =




+ =


14)
y
x 3y 4
x
x
y 3x 4
y

− =




− =


15)
1 3
2x
y x
1 3
2y
x y

+ =




+ =


16)

+ =


+ = ⎪

3 2
3 2
y x y 40
x xy 40
x
y
2/ Gi¶i c¸c ph−¬ng tr×nh sau:
a) x
3
-3. 2 2 3
3
= + x . b) x
3
-2. 1 1 2
3
= + x . c) (x
2
+3x+4)
2
+3(x
2
+3x+4)=x-4.
Chó ý 1: Mét sè hÖ ®èi xøng lo¹i 2 nh−ng kh«ng thÓ gi¶i theo ph−¬ng ph¸p trªn khi cã d¹ng c¨n, lóc ®ã ta
b×nh ph−¬ng 2 vÕ ®−a vÒ hÖ ®èi xøng lo¹i 2 kh¸c t−¬ng ®−¬ng.
3/ Gi¶i c¸c hÖ ph−¬ng tr×nh sau :
a)





= − + +
= − + +
7 2 5
7 2 5
x y
y x
. b)





= − +
= − +
2 2
2 2
x y
y x

c)
x 9 y 7 4
y 9 x 7

+ + − =


+ + − =


4
d)
x 1 7 y 4
y 1 7 x

4
+ + − =


+ + − =



Chó ý 2: Mét sè hÖ ®èi xøng lo¹i 2, sö dông phÐp ®Æt Èn phô sÏ ®−îc 1 hÖ ®èi xøng lo¹i 2 ®¬n gi¶n h¬n.
4/ Gi¶i c¸c hÖ ph−¬ng tr×nh sau:
a)





= − +
= − +
1 1
1 1
4
4
x y
y x
. b)
2 2
2 2
x x y 1 x y x y 1 y 2
x x y 1 x y x y 1 y 18

+ + + − + + + + − =



+ + + + + + + + + =


5/ Gi¶i c¸c hÖ ph−¬ng tr×nh:

1)
5 5
9 9 4
x y 1
x
4
y x y

+ =


+ = + ⎪

2)
2 2
3 3
x y 1
x y 1

+ =


+ = ⎪

3)
3 3
6 6
x 3x y 3y
x y 1

− = −


+ = ⎪

4)
4 4
6 6
x y 1
x y 1

+ =


+ = ⎪











B - HÖ ®èi xøng lo¹i II cã tham sè


1 / Gi¶i biÖn luËn hÖ pt:
2
2
x y m
y x

+ + =


+ + =


m
.
2/ Cho hÖ ph−¬ng tr×nh: a/ Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh víi m=-1.





− = +
− = +
) 1 (
) 1 (
2
2
x m y xy
y m x xy
b/ T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt.
3/ Cho hÖ ph−¬ng tr×nh: . a/ Gi¶i hÖ pt khi m=0.





+ − =
+ − =
mx x x y
my y y x
2 3 2
2 3 2
4
4
b/ T×m m ®Ó hÖ pt cã nghiÖm duy nhÊt.
4/ T×m a<0 ®Ó hÖ sau cã nghiÖm duy nhÊt: .





= +
= +
2 2
2 2
x a x y
y a y x
5/ Gi¶i biÖn luËn hÖ ph−¬ng tr×nh:





= − +
= − +
m x y
m y x
1 2
1 2
.
6/ CMR víi mäi a kh¸c 0 th× hÖ sau cã nghiÖm duy nhÊt:







+ =
+ =
x
a
x y
y
a
y x
2
2
2
2
2
2
.
7/ T×m m ®Ó hÖ sau cã nghiÖm duy nhÊt thuéc (0; 2π ):







− = +
− = +
1 sin
1 sin
m y
x
y
m x
y
x
.
8) Cho
2
2
x y y m
y x x m

= − +


= − + ⎪

a/. Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh víi m=0.
b/. T×m c¸c gi¸ trÞ cña m ®Ó hÖ ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm.
c/. Khi nμo hÖ cã nghiÖm duy nhÊt.
9) Cho
x y 3
y x 3

+ − =


+ − = ⎪

m
m
T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm.
10) Cho
3
2
3
2
a
7x y 0
x
a
7y x 0
y

+ − =




+ − =


a/. CMR hÖ cã nghiÖm duy nhÊt khi a>0.
b/. §iÒu ®ã cã ®óng kh«ng khi a<0.
11) T×m a ®Ó hÖ ph−¬ng tr×nh: cã nghiÖm duy nhÊt.
2 2
2 2
x y a y
y x a x

+ =


+ = ⎪

12) Gi¶i c¸c hÖ ph−¬ng tr×nh:
3 3
5 5 2
x y 1
x
2
y x y

+ =


+ = + ⎪


3 3 2
x y 1
x y x y
2
+ =


+ = +



13) Cho hÖ ph−¬ng tr×nh :
2
2
y (x y) 2m
x (x y) 2m

− + =


− + = ⎪


a. Gi¶i hÖ víi m=0 b. T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm.
14) T×m a ®Ó hÖ sau ®©y cã nghiÖm duy nhÊt:
2
2
(x 1) y a
(y 1) x a

+ = +


+ = + ⎪


15) Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:
x 1 y 2 m
y 1 x 2

+ + − =


+ + − =


m

a/. T×m m ®Ó hÖ ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm. b/. Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh víi m=9






















VÊn ®Ò 3: hÖ ®¼ng cÊp (thuÇn nhÊt)

A - HÖ ®¼ng cÊp kh«ng cã tham sè
1 Gi¶i hÖ:
1) 2) 3)





= + +
= + +
17 3 2
11 2 3
2 2
2 2
y xy x
y xy x





= − −
= − +
15 3 9 5
38 4 5 3
2 2
2 2
y xy x
y xy x





= + +
− = + −
7 2 2 3
1 4 2
2 2
2 2
y xy x
y xy x
4)





− = +
= − +
2
0 3 2
2 2
y y x x
y xy x
5)
2 2
2 2
x 4xy 2y
2x xy 3y 4

3 + − =


− + = ⎪

6)
2 2
2
x 4xy y
x 3xy 4

− + =


− = ⎪

1
9
2
7) 8)
2
3 3
8





− =
+ =
x y
x y
2 2
2 3
2 2
2 2





+ + =
+ + =
x xy y
x xy y
9)
2 2
2 2
2 3 1
3 11
+ + = ⎧

− + =

x xy y
x xy y
2
2) Gi¶i ph−¬ng tr×nh:
3 2
3
2
3
2
4 2003 ) 2 ( 2002 ) 2 ( − = + + − x x x


3) Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh: a) b) c)





= −
= −
2 ) (
19
2
3 3
y y x
y x





= +
= −
y y x x
x y x y
10 ) (
3 ) ( 2
2 2
2 2





= +
= +
2 2 2
2 2
5 1
6
x y x
x xy y
4) Gi¶i hpt:





=

+ +
= − + − − +
3
2
1
2
0 ) 2 ( 6 ) 4 ( 5 ) 2 (
2 2 2 2
y x
y x
y x y x y x


































B - HÖ ®¼ng cÊp cã tham sè
1) T×m a ®Ó hÖ sau cã ngiÖm









= + +
= +
+
= −
1
0
2
) 1 (
2 2 3
2
3 3
xy y ax x
y x
a
ay x

2) Cho hÖ ph−¬ng tr×nh :
2 2
2
x 4xy y k
x 3xy 4

− + =


− = ⎪

. CMR hÖ cã nghiÖm víi mäi k.

3) Gi¶i vμ biÖn luËn nghiÖm hÖ ph−¬ng tr×nh
2
2 2
x xy 2
2x 4xy 2y m

− =


+ − = ⎪



4) Gi¶i vμ biÖn luËn nghiÖm hÖ ph−¬ng tr×nh
2
2 2
y 2xy 3
x xy y m

− =


+ + = ⎪


5) T×m ®iÒu kiÖn ®Ó hÖ ph−¬ng tr×nh sau cã nghiÖm:
2 2
2 2
+ =


− + =

x y m
x y x

6) Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:
2 2
2 2
3 2 11
2 3 17
+ + = ⎧

+ + = +

x xy y
x xy y m
a. Gi¶i hÖ víi m=0
b. T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm.

7) T×m ®iÒu kiÖn cña a ®Ó hÖ sau ®©y cã nghiÖm:
2 2
2 2 4 3 2
2 3 8
2 3 4 4 12 105
x xy y
x xy y a a a
⎧ − − =


− + = − + − +




8) Cho hÖ ph−¬ng tr×nh: a. Gi¶i hÖ víi k=6.





= −
= + −
4 3
4
2
2 2
xy y
k y xy x
b. Chøng minh r»ng víi mäi k hÖ cã ngiÖm.
































VÊn ®Ò 4: HÖ ph−¬ng tr×nh kh¸c

A - HÖ ph−¬ng tr×nh kh¸c kh«ng chøa tham sè
Gi¶i hÖ
1) 2)
2 2
2 2
3 4 1
3 2 9 8
x y x y
x y x y
⎧ + − + =


− − − =


3
0
2 2
2 3
| | | | 2
⎧ + − =

+ = −

x xy y
x x y y
3)
2
4
0
x
x y
y
x xy y

+ + =



+ − =

4)
2 2 2
2 2 2 2
3
2
x y xy x y
x y xy x y
⎧ + + =


+ − =



5) 6)
1
4
9
x xy y
y yz z
z zx x
+ + = ⎧

+ + =


+ + =

16
3
9
2
x
xy
y
y
xy
x

− =




− =


7)
9
27
1 1 1
1
x y z
xy yz zx
x y z


+ + =


+ + =


⎪ + + =


8)
3 3 3
2
2
1 2
2
x y y
x x
y y
⎧ + =


+ =



9) 10) 11) 12)
2
2
4 2
2 2
x xy
y xy
⎧ + =


+ = −


3
3
6
3 3
5 5
2 ( ) 6
30 32
x y xy x y
x y xy
⎧ + + + =


+ + =


( ) 30
( ) 120
x y xy
x y xy
− = ⎧

+ =

2
2 2
3 4 2 6
4 4 12
x y xy
x y x y
⎧ + + = −


+ + + =


13) 14)
3 3
9
( )
x y
x y xy
⎧ + =

+ =

( 2 ) 2
(2 ) 2
x y xy y x
xy xy y x
+ = + ⎧

+ = +

15)
2
2 3
3 5
x y x y
x y xy
⎧ 6 + + =


+ + =


16)
3 3
3 3
2 2
2 2
x y y x
x y y
⎧ + = +


+ = +


x

17)
2 2
2
4
2 9 7 5
x y x y
x xy x y
⎧ + + + =


+ + = +




























B - HÖ ph−¬ng tr×nh kh¸c chøa tham sè
1> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh: a. Gi¶i hÖ víi m=4
2
( 1) ( 2
x y m
x y xy m y
+ = ⎧

+ + = +

)
b. T×m m ®Ó hÖ cã nhiÒu h¬n 2 nghiÖm.
2> T×m ®iÒu kiÖn ®Ó hÖ cã nghiÖm :
2 0
x y m
y x y
− = ⎧


+ − =



3> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:
2 2
2 2
( )
3
x y a x y x y a
x y bxy
⎧ − + + = − +


+ + =



a. Gi¶i hÖ víi a=b=1
b. X¸c ®Þnh tÊt c¶ c¸c gi¸ trÞ cña a, b ®Ó hÖ cã nhiÒu h¬n 4 nghiÖm kh¸c nhau.
4> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh: Gi¶ sö ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm víi mäi b. CMR a=0
2 2
( ) a x y x y b
y x b
⎧ + + + =

− =

5> Cho hÖ:
4 1
3
x y
x y m

− + − = ⎪

+ =


4
T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm.
6> Cho hÖ:
3 3
1
( )
+ = ⎧

− = −

x y
x y m x y
a. Gi¶i hÖ víi m=1
b. T×m m ®Ó hÖ cã 3 cÆp nghiÖm ph©n biÖt.
7> Cho hÖ: . T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm.
2 2
2 2
x y m
x y x
+ = ⎧

− + =


8> Cho hÖ:
3 3
3 2 2
1
( 1)
2
1
x ay a
x ax y xy

− = +



+ + =

2
Víi gi¸ trÞ nμo cña a hÖ cã nghiÖm tho¶ m·n x+y=0.
9 > Cho hÖ:
3 3
( )
1
⎧ − = −

+ =

x y m x y
x y

1. Gi¶i hÖ víi m=3
2. T×m m ®Ó hÖ cã 3 cÆp nghiÖm (x
1
;y
2
); (x
2
;y
2
); (x
3
;y
3
) sao cho x
1
; x
2
; x
3
lËp thμnh CSC vμ cã 2
gi¸ trÞ x tho¶ m·n |x|>1.
10> Cho hÖ:
((1 )
2 0
− = + ⎧

+ + + =

x y a xy
xy x y
a/. Gi¶i hÖ víi a=1/2 b/. Gi¶i vμ biÖn luËn hÖ theo a.
11> T×m ®iÒu kiÖn ®Ó hÖ sau cã nghiÖm:
1
2 5
2
2
2

+ + =




+

=
⎪ −

x y
x y
x y
a
x y
(BiÖn luËn)
12) T×m a, b ®Ó hÖ sau cã nhiÒu h¬n 5 nghiÖm:
2 2
2 2
( )
1 0
x y a x y x y
x y bxy
⎧ a − + + = − +


+ + − =



13) T×m m ®Ó hÖ sau cã nghiÖm:
2 2 2 2 2
( )( 20) (140 )( 80)
(8 20 ) (4 )
, , ,
x y x y m m
m u v m u v
x y u v N
+ + + = − − ⎧

+ − = −




14)T×m b ®Ó hÖ sau cã nghiÖm:
2
2 2 2
3 2 1
3 4 2 1
9 4 2
x y b
xy b b
x y b b
+ = + ⎧

= + −


+ ≤ − + +

2

15) T×m k ®Ó hÖ cã ®óng 4 nghiÖm:
2 2
2(2 ) 4
( 4)( 2)
x y x y
xy x y k
⎧ + − + =

− − =

k

16) T×m m ®Ó hÖ cã ®óng 2 nghiÖm:
1
x y m
x y m
⎧ + =


= +































VÊn ®Ò 5: HÖ ph−¬ng tr×nh v« tû
A - hÖ ph−¬ng tr×nh v« tû kh«ng cã tham sè

Gi¶i hÖ:
1)





+ + = +
− = −
2
3
y x y x
y x y x
2)





= + + −
= + + +
65 ) (
185 ) (
2 2 2
2 2 2 2
y x y xy x
y x y xy x
3)





= − + −
= − + −
xy x y y x
xy x y y x
1 1
2 ) 1 ( ) 1 (

4)





= − + +
= + + +
1 2
5 2 7
y x y x
y x y x
5)
1 1
2 2 2
x y
x y y

+ − =


− + = −


6)
5 5
4
x y
x y

+ + + =


+ =


6

7)
2 2
4
128
x y x y
x y

+ + − =


+ =


8)
1
1
x y
x y
⎧ + =


+ =


9)
2 2 2 2
2
4
x y x y
x y x y

+ − − =


+ + − = ⎪


10)
2
1
x y x y
x y y x

+ + − =



+ − − =

11)
3
3
31 2
31 2
x y x
y x

y
+ = + −


+ = + −


12)
2 2
1 1
2 2
x y x y
1 x y x y x

− + − + =


− − + = − ⎪


13)
2 2
2 2
2
2
x y x y
x y y x
⎧ + − − =


− + − =


14)
2 4
2 4 2
1 8 4
2 2 2 2
x x y
x x y y

− + + + =


2 − + + − + = ⎪

15)
4
2
4
32 24 6
32 3
x x y
x y y

+ − = −


+ − = −



16)
( 3
1
y x x
x y x

+ + =


+ = +


) 3
17)
3
3
3
y
x y x
x
x y x x
− ⎧
+ + + =



+ + = +

18)
2 2
2
1
x y x y
x y

+ + − =


+ =



19)
2 2
1
1
x y x y x y
x y

+ + − = + −


+ = ⎪

20)
1 1
1 1
x x y
y y x

+ + + =


+ + + =


21)
2
2
2 2
2 2
x y
y x

+ − =


⎪ + − =


22)
2
2
1
x x x y
x y x y

+ + − + =


+ = − + ⎪

y
23)
2
1
1
1 1
x
x
y y
xy y x

+ + =



1 + + + − =

24)
1
3 3
1
2 8
x x y
y
x y
y

+ + + − =




+ + =





















b - hÖ ph−¬ng tr×nh v« tû cã chøa tham sè

1) Gi¶i biÖn luËn c¸c hÖ: 1)





= −
= + +
a y x
a xy y x
2)





= − +
= − +
m x y
m y x
1 2
1 2

2) T×m tham biÕn ®Ó c¸c hÖ sau cã nghiÖm: 1)





= + +
= + +
1 1
1
x y
m y x
. 2)





= +
= + + +
a y x
a y x
3
2 1

3) Cho ph−¬ng tr×nh: ( 0
2 1
2 1






= − + +
= − + +
m
m x y
m y x
) a, Gi¶i ph−¬ng tr×nh víi m = 9
b, X¸c ®Þnh m ®Ó hÖ cã nghiÖm.
4) T×m a ®Ó hÖ sau cã ®óng 4 nghiÖm:
2 2
1 1 7
49 4 2 1
x y
y x a x

− − =


+ + = − ⎪



( Ph−¬ng ph¸p chuyÓn Èn míi)
5) T×m m ®Ó ph−¬ng tr×nh sau cã 4 nghiÖm ph©n biÖt: x
4
-2mx
2
-x-m
2
-m=0
6) T×m m ®Ó hÖ sau cã nghiÖm: ( )





= + + + + +

+
+
0 16 32 16 16 8
5
2
4
2 2 4
2
2
2
m m mx x x
x
x
x

7) Cho ph−¬ng tr×nh: x
2
+(2a-6)x+a-13=0. Khi a ≥ 1 t×m a ®Ó nghiÖm lín cña ph−¬ng tr×nh ®¹t lín nhÊt.






















Ph−¬ng ph¸p ®iÒu kiÖn cÇn vμ ®ñ

Cho hÖ ph−¬ng tr×nh (hoÆc hÖ bÊt ph−¬ng tr×nh ) cã tham sè d−íi d¹ng:
(I)
( , ) 0
,
x m
f x m
x D m D
= ⎧

∈ ∈

(hoÆc (II)
( , ) 0
,
x m
f x m
x D m D
≥ ⎧

∈ ∈

)
Trong ®ã x lμ biÕn, m lμ tham sè; ,
x m
D D t−¬ng øng lμ c¸c miÒn x¸c ®Þnh cña x vμ m. Ta cÇn t×m ®iÒu
kiÖn ®Æt lªn tham sè m ®Ó hÖ (I) (hoÆc hÖ (II) ) tháa m·n mét tÝnh chÊt P nμo ®ã.Ta thùc hiÖn ph−¬ng
ph¸p theo c¸c b−íc sau:
B−íc 1: (§iÒu kiÖn cÇn) Gi¶ sö hÖ (I) (hoÆc (II)) tháa m·n tÝnh chÊt P mμ bμi to¸n y/c. Dùa vμo ®Æc thï cña
tÝnh chÊt P vμ d¹ng cña hμm sè f(x, m), cña miÒn x¸c ®Þnh D
x
, mμ ta t×m ®−îc mét ®iÒu kiÖn rμng
buéc nμo ®ã ®èi víi m. §iÒu kiÖn rμng buéc Êy chÝnh lμ ®iÒu kiÖn cÇn ®Ó tháa m·n tÝnh chÊt P vμ gi¶
sö nã cã d¹ng . §iÒu ®ã cã nghÜa lμ: NÕu
m
m∈Ω ⊂
m
D
m o
m ∉Ω th× ch¾c ch¾n øng víi gi¸ trÞ , hÖ
o
m
(I), (II) kh«ng cã tÝnh chÊt P.
B−íc 2: (§iÒu kiÖn ®ñ) Gi¶ sö . Ta ph¶i t×m xem trong c¸c gi¸ trÞ Êy cña m, gi¸ trÞ nμo lμm cho hÖ (I)
m
m∈Ω
(hoÆc(II)) tháa m·n tÝnh chÊt P. Nãi chung ë b−íc 2, ta chØ ph¶i xÐt c¸c hÖ cô thÓ ( th−êng lμ hÖ kh«ng
cã tham sè hoÆc nÕu cã th× hÖ ®· ®¬n gi¶n ®i nhiÒu). Dùa vμo ®Æc tr−ng cña c¸c hÖ Êy, ta vËn dông c¸c
kiÕn thøc cÇn thiÕt vÒ lÝ thuyÕt ph−¬ng tr×nh, bÊt ph−¬ng tr×nh ®Ó gi¶i chóng. KÕt qu¶ cña phÐp gi¶i sÏ
cho phÐp ta lo¹i ®i khái tËp c¸c gi¸ trÞ kh«ng thÝch hîp vÒ m.
m
Ω
KÕt qu¶ c¶ 2 b−íc, ta t×m ®−îc lêi gi¶i cña bμi to¸n ®· cho.

Líp bμi to¸n dïng ®iÒu kiÖn cÇn vμ ®ñ
D¹ng 1: HÖ ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm duy nhÊt.
D¹ng 2: HÖ ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm víi mäi gi¸ tÞ cña mét tham sè.
D¹ng 3: HÖ ph−¬ng tr×nh nghiÖm ®óng x D ∀ ∈ .
D¹ng 4: HÖ ph−¬ng tr×nh t−¬ng ®−¬ng víi 1 PT hoÆc 1BPT kh¸c..

TÝnh ®èi xøng cña c¸c biÓu thøc gi¶i tÝch trong viÖc x¸c ®Þnh ®iÒu kiÖn cÇn
C¸c bμi to¸n thuéc môc nμy th−êng cã dÊu hiÖu ®Ó nhËn biÕt sau ®©y:
1> C¸c biÓu thøc gi¶i tÝch cã tÝnh ®èi xøng theo mét biÕn, hoÆc 1 tËp hîp biÕn.
VÝ dô: * Bμi to¸n cã d¹ng: F(x, y, m) = 0 ( hoÆc F(x, y,m) 0) trong ®ã biÓu thøc F(x, y, m) kh«ng thay ≥
®æi gi¸ trÞ khi ta ®æi vÞ trÝ cña x vμ y hoÆc khi ®ång thêi thay x b»ng –y, y b»ng –x, hoÆc kh«ng
thay ®æi khi thay x b»ng –x, hoÆc y b»ng –y. Dùa vμo tÝnh ®èi xøng, ch½n, ®¸nh gi¸,
2> Trong c¸c bμi to¸n Êy cã yªu cÇu t×m ®iÒu kiÖn ®Ó nghiÖm t×m ®−îc cã tÝnh duy nhÊt. Víi nh÷ng
lo¹i bμi to¸n nãi trªn ta th−êng sö dông l−îc ®å sau ®©y ®Ó t×m ®iÒu kiÖn cÇn.
• Gi¶ sö hÖ cã nghiÖm duy nhÊt ( ®−îc biÓu diÔn b»ng ®iÓn M). Do biÓu thøc gi¶i tÝch lμ ®èi xøng nªn
hÖ cßn cã 1 nghiÖm mμ nã ®−îc biÓu diÔn b»ng ®iÓm M
1
. §iÓm M nμy ®èi xøng víi ®iÓm M
1
theo

nghÜa ®èi xøng cña biÓu thøc gi¶i tÝch. MÆt kh¸c do tÝnh duy nhÊt cña nghiÖm nªm M trïng M
1
. Tõ
®iÒu kiÖn nμy ta sÏ t×m ®−îc ®iÒu cÇn ®Ó bμi to¸n cã nghiÖm duy nhÊt.
3> HÖ ph−¬ng tr×nh d¹ng: t−¬ng ®−¬ng víi mét trong c¸c hÖ sau ®©y:
1 2
1 2
( ) ( ) (1)
( ) ( ) (2)
F x F x
G x G x
= ⎧

=


hoÆc
1 2
1 1 2 2
( ) ( ) (1)
( ) ( ) ( ) ( ) (3)
F x F x
F x G x F x G x
= ⎧

± = ±

1 1 2 2
1 1 2 2
( ) ( ) ( ) ( ) (4)
( ) ( ) ( ) ( ) (5)
F x G x F x G x
F x G x F x G x
+ = + ⎧

− = −

L−u ý : §iÒu kiÖn ®Ó ph−¬ng tr×nh
1 1 2 2
( ) ( ) ( ) ( ) F x G x F x G x ± = ± cã nghiÖm chØ lμ ®iÒu kiÖn cÇn ®Ó hÖ (I)
(II) cã nghiÖm.
4> Gi¶ sö f(x) lμ mét hμm liªn tñctªn miÒn D. ta cã c¸c mÖnh ®Ò sau ®©y:
MÖnh ®Ò 1: HÖ ph−¬ng tr×nh :
( ) f x a
x D
= ⎧



cã nghiÖm khi vμ chØ khi m = min f(x) max f(x) =M. a ≤ ≤
MÖnh ®Ò 2: Gi¶ sö D =[b,c]. NÕu f(b).f(c) < 0 th× ph−¬ng tr×nh f(x) = 0 cã Ýt nhÊt 1 nghiÖm trªn [b;c]
MÖnh ®Ò 3: a) M a lμ ®k cÇn vμ ®ñ ®Ó hÖ bÊt PT sau cã nghiÖm ≥
( ) f x a
x D
≥ ⎧




b) m a lμ ®k cÇn vμ ®ñ ®Ó hÖ bÊt PT ≥ ( ) f x a ≥ nghiÖm ®óng víi mäi x thuéc D.

MÖnh ®Ò 4: a) m β ≤ lμ ®k cÇn vμ ®ñ ®Ó hÖ bÊt PT sau cã nghiÖm
( ) f x
x D
β ≤ ⎧




b) M β ≤ lμ ®k cÇn vμ ®ñ ®Ó hÖ bÊt PT f(x) β ≤ nghiÖm ®óng víi mäi x thuéc D.
MÖnh ®Ò 5: XÐt hÖ bÊt ph−¬ng tr×nh
( ) ( )(1)
(2)
f x g x
x D
≤ ⎧




NÕu max f(x) min g(x), th× hÖ trªn tháa m·n víi mäi x thuéc D. ≤
MÖnh ®Ò 6: Cho PT: f(x) = g(x) víi x thuéc D. Gi¶ sö trªn D hμm f(x) lu«n ®ång biÕn, cßn hμm g(x) lu«n
nghÞch biÕn. Khi ®ã nÕu PT trªn cã nghiÖm th× nghiÖm ®ã lμ duy nhÊt.










D¹ng 1: HÖ ch½n ®èi víi mét Èn
A. §Þnh nghÜa: HÖ ch½n ®èi víi mét Èn lμ hÖ mμ khi ®æi dÊu Èn nμy th× hÖ kh«ng thay ®æi. NÕu hÖ nμy cã
nghiÖm duy nhÊt th× Èn nμy chØ cã thÓ nhËn gi¸ trÞ 0.
B. Ph−¬ng ph¸p chung. C©u hái th−êng ®Æt ra lμ:
“T×m ®iÒu kiÖn cñ©tham sè ®Ó hÖ ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm duy nhÊt”
B−íc 1: §K cÇn: Gi¶ sö hÖ cã nghiÖm (x; y) th× (-x; y) còng lμ nghiÖm cña hÖ . Do ®ã hÖ cã nghiÖm duy nhÊt
khi x= -x ⇔x=0. Thay x= 0 vμo hÖ ta ®ù«c gi¸ trÞ cña tham sè. §ã chÝnh lμ ®k cÇn ®Ó hÖ cã
nghiÖm.
B−íc 2: §K ®ñ: thay gi¸ trÞ cña tham sè vμo hÖ, gi¶i hÖ. NhËn xÐt vμ kÕt luËn.
C. Bμi tËp: T×m ®k cña tham sè ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt.
1> 2>
2 2
5
cos 2
x y m
y x
⎧ + = −

+ =

4 2
sin 1
( 1) cos
x y
x a y x
⎧ + =


+ = +


3>
2
2
sin 2 1
tan 6 2 2
ax x a y
x y
⎧ + + = +


+ =


4>
2
2 2
1 sin
tan 1
ax a y x
x y
⎧ + − = −


+ =



5>
2
sin 1
( 1) cos
x y
x a y x
⎧ + =


+ = +


6>
2
2 2
cos
sin 1
ax a y x
x y
⎧ + = +


+ =


7>
2
2 2 2
( ) xy x y z a
x y z a
⎧ + + =


+ + =


8>
2
2 2
2
1
x
x y x a
x y

+ = + +


+ =



9>
2 2
2 2 ( 1
x y
y x m
x y m

− = − +


+ =


)
10>
2
2 2
3
5 5
x y a
3 y x x

+ + =


+ + = + + − ⎪

a
11>
2
2
2
2 2 2
x y a
y x a

+ + =


+ + = − ⎪


12> 13>
2 2 2
2
4 x y z
xyz z a
xyz z b
⎧ + + =

+ =


+ =

2
2
2
3 1 1
1
1
x a y
x y a
y y

− + =


+ + =

+ +

14>
2 2
1
1
0
y
y
x y b
x
a
x
x
⎧ + =

− ⎪
=

+


>
















D¹ng 2: HÖ cã nghiÖm víi mäi gi¸ trÞ cña mét tham sè
D¹ng c©u hái: Th«ng th−êng hÖ nμy cã 2 tham sè: “ T×m ®iÒu kiÖn cña tham sè thø nh©t sao cho hÖ cã
nghiÖm víi mäi gi¸ trÞ cña tham sè thø hai ”.
A- Ph−¬ng ph¸p chung:
• §iÒu kiÖn cÇn: V× PT ( hoÆc BPT ) ®· cho ®óng víi x M ∀ ∈ , nªn khi thÕ 1 gi¸ trÞ cô thÓ nμo ®ã tõ
tËp M ta ®−îc c¸c gi¸ trÞ cña tham sè mμ trong ®ã nhÊt ®Þnh chøa c¸c gi¸ trÞ cÇn thiÕt. Chän mét
hoÆc nhiÒu gi¸ trÞ ®Æc biÖt cña tham sè thø 2, ®Ó hÖ cã d¹ng ®¬n gi¶n, tõ ®ã ®−îc suy ra ®k cÇn ®èi
víi tham sè thø nhÊt.
• §K ®ñ: Víi tham sè võa t×m ®−îc sö dông trong qu¸ tr×nh gi¶i hoÆc thay vμo hÖ ®Ó gi¶i, nhËn xÐt vμ
kÕt luËn.
• Chó ý: Tr«ng b−íc t×m ®k cÇn viÖc chän 1 hoÆc nhiÒu gi¸ trÞ ®Æc biÖt cña tham sè thø 2 ®Ó t×m ®k
cÇn s¸t nhÊt c¸c em biÕt tíi kh¸i niÖm ®iÓm thuËn lîi cïng víi kinh nghiÖm ®Ó t×m chóng.
B. Bμi tËp:
1> T×m a ®Ó hÖ sau cã nghiÖm víi mäi b:
2 2
2
( 1) ( 1)
1
a y
x b
a bxy x y
⎧ 2 + + + =


+ + =



2>T×m b sao cho víi mäi a, hÖ ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm:
2
2
(1 )
x ay b
ax b y b
+ = ⎧

+ − =


3> T×m a ®Ó hÖ sau cã nghiÖm víi mäi b:
2 2
3 3
2 ( 1)
( 1) 1
bx
a by a
a x y
⎧ + + =


− + =



4> Cho hÖ PT: . BiÕt r»ng hÖ PT cã nghiÖm víi mäi b. CMR: a = 0.
2 2
( )
a
a x y x y b
y x b
⎧ + + + =


− =


5> T×m a ®Ó hÖ sau cã nghiÖm víi mäi b:
2 2
2 1 (a-1)by 1
1 0
x b x
ax bx

− − − = − ⎪

+ − =



6> T×m a ®Ó hÖ :
3 3
3 2 2
1
( 1)
2
1
x ay a
x ax y xy

− = +



+ + =

2
b
cã nghiÖm vμ víi mäi nghiÖm cña nã ®Òu tháa m·n hÖ thøc: x+y=0.
7> T×m a ®Ó hÖ sau cã nghiÖm víi mäi b:
2 2
.2 2 ( 1)
(2 ) 1
ax bx
b a
a x y
⎧ + = +


− + =



8> T×m a ®Ó hÖ sau cã nghiÖm víi mäi b:
5 5
3 2
( 1) 1
( 1)
bx
a x y
e a by a
⎧ − + =


+ + =









D¹ng 3: HÖ dùa vμo sù ®¸nh gi¸ mét Èn
A - Ph−¬ng ph¸p: §Ó gi¶i lo¹i hÖ nμy ta ®i ®¸nh gi¸ mét Èn b»ng c¸ch t×n ®k ®èi víi Èn nμy ®Ó tån t¹i c¸c
Èn kh¸c. §Ó t×m ®k th−êng coi 1 Èn lμ tham sè cña PT bËc 2. Tõ ®ã ta t×m ®−îc gi¸ trÞ
cña nã råi suy ra gi¸ trÞ cña c¸c Èn cßn l¹i
B. Bμi tËp: Gi¶i c¸c hÖ sau:
1> 2>
2 2 2
2 2
1
2 2 2 1
x y z
x y xy yz xz
⎧ + + =


+ − + − + =


0
2 2 2
2 2
2 3
2 1
x y z xy xz zy
x y xy yz xz
⎧ + + + − − =


+ − + − = −



3> 4>
3
2 2
2 (3 )
(2 )( 2) 9 4
4
0
y x
z y y y
x z x
z
⎧ + = −

− + = +


+ =




3 2 2
2 2
(2 )(3 2 ) 3
3 3
6
3
2
x x z
y y x x
y z z
z
z − − = − ⎧

+ = − +


+ =




5>
3
2 2
3 2 (3 )
4 8
(2 )( 3) 5 16
0
y x
z y y
z x x x
z
⎧ − = +

+ = ⎪

− + = +



























VÊn ®Ò 4: HÖ ph−¬ng tr×nh kh¸c

A - HÖ ph−¬ng tr×nh kh¸c kh«ng chøa tham sè
Gi¶i hÖ
1) 2)
2 2
2 2
3 4 1
3 2 9 8
x y x y
x y x y
⎧ + − + =


− − − =


3
0
2 2
2 3
| | | | 2
⎧ + − =

+ = −

x xy y
x x y y
3)
2
4
0
x
x y
y
x xy y

+ + =



+ − =

4)
2 2 2
2 2 2 2
3
2
x y xy x y
x y xy x y
⎧ + + =


+ − =



5) 6)
1
4
9
x xy y
y yz z
z zx x
+ + = ⎧

+ + =


+ + =

16
3
9
2
x
xy
y
y
xy
x

− =




− =


7)
9
27
1 1 1
1
x y z
xy yz zx
x y z


+ + =


+ + =


⎪ + + =


8)
3 3 3
2
2
1 2
2
x y y
x x
y y
⎧ + =


+ =



9) 10) 11) 12)
2
2
4 2
2 2
x xy
y xy
⎧ + =


+ = −


3
3
6
3 3
5 5
2 ( ) 6
30 32
x y xy x y
x y xy
⎧ + + + =


+ + =


( ) 30
( ) 120
x y xy
x y xy
− = ⎧

+ =

2
2 2
3 4 2 6
4 4 12
x y xy
x y x y
⎧ + + = −


+ + + =


13) 14)
3 3
9
( )
x y
x y xy
⎧ + =

+ =

( 2 ) 2
(2 ) 2
x y xy y x
xy xy y x
+ = + ⎧

+ = +

15)
2
2 3
3 5
x y x y
x y xy
⎧ 6 + + =


+ + =


16)
3 3
3 3
2 2
2 2
x y y x
x y y
⎧ + = +


+ = +


x

17)
2 2
2
4
2 9 7 5
x y x y
x xy x y
⎧ + + + =


+ + = +




B - HÖ ph−¬ng tr×nh kh¸c chøa tham sè
1> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh: a. Gi¶i hÖ víi m=4
2
( 1) ( 2
x y m
x y xy m y
+ = ⎧

+ + = +

)
b. T×m m ®Ó hÖ cã nhiÒu h¬n 2 nghiÖm.
2> T×m ®iÒu kiÖn ®Ó hÖ cã nghiÖm :
2 0
x y m
y x y
− = ⎧


+ − =



3> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:
2 2
2 2
( )
3
x y a x y x y a
x y bxy
⎧ − + + = − +


+ + =



a. Gi¶i hÖ víi a=b=1
b. X¸c ®Þnh tÊt c¶ c¸c gi¸ trÞ cña a, b ®Ó hÖ cã nhiÒu h¬n 4 nghiÖm kh¸c nhau.
4> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh: Gi¶ sö ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm víi mäi b. CMR a=0
2 2
( ) a x y x y b
y x b
⎧ + + + =

− =

5> Cho hÖ:
4 1
3
x y
x y m

− + − = ⎪

+ =


4
T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm.
6> Cho hÖ:
3 3
1
( )
+ = ⎧

− = −

x y
x y m x y
a. Gi¶i hÖ víi m=1
b. T×m m ®Ó hÖ cã 3 cÆp nghiÖm ph©n biÖt.
7> Cho hÖ: . T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm.
2 2
2 2
x y m
x y x
+ = ⎧

− + =


8> Cho hÖ:
3 3
3 2 2
1
( 1)
2
1
x ay a
x ax y xy

− = +



+ + =

2
Víi gi¸ trÞ nμo cña a hÖ cã nghiÖm tho¶ m·n x+y=0.

9 > Cho hÖ:
3 3
( )
1
⎧ − = −

+ =

x y m x y
x y

1. Gi¶i hÖ víi m=3
2. T×m m ®Ó hÖ cã 3 cÆp nghiÖm (x
1
;y
2
); (x
2
;y
2
); (x
3
;y
3
) sao cho x
1
; x
2
; x
3
lËp thμnh CSC vμ cã 2
gi¸ trÞ x tho¶ m·n |x|>1.
10> Cho hÖ:
((1 )
2 0
− = + ⎧

+ + + =

x y a xy
xy x y
a/. Gi¶i hÖ víi a=1/2 b/. Gi¶i vμ biÖn luËn hÖ theo a.
11> T×m ®iÒu kiÖn ®Ó hÖ sau cã nghiÖm:
1
2 5
2
2
2

+ + =




+

=
⎪ −

x y
x y
x y
a
x y
(BiÖn luËn)
12) T×m a, b ®Ó hÖ sau cã nhiÒu h¬n 5 nghiÖm:
2 2
2 2
( )
1 0
x y a x y x y
x y bxy
⎧ a − + + = − +


+ + − =



13) T×m m ®Ó hÖ sau cã nghiÖm:
2 2 2 2 2
( )( 20) (140 )( 80)
(8 20 ) (4 )
, , ,
x y x y m m
m u v m u v
x y u v N
+ + + = − − ⎧

+ − = −




14)T×m b ®Ó hÖ sau cã nghiÖm:
2
2 2 2
3 2 1
3 4 2 1
9 4 2
x y b
xy b b
x y b b
+ = + ⎧

= + −


+ ≤ − + +

2
15) T×m k ®Ó hÖ cã ®óng 4 nghiÖm:
2 2
2(2 ) 4
( 4)( 2)
x y x y
xy x y k
⎧ + − + =

− − =

k

16) T×m m ®Ó hÖ cã ®óng 2 nghiÖm:
1
x y m
x y m
⎧ + =


= +




VÊn ®Ò 5: HÖ ph−¬ng tr×nh v« tû
A - hÖ ph−¬ng tr×nh v« tû kh«ng cã tham sè

Gi¶i hÖ:
1)





+ + = +
− = −
2
3
y x y x
y x y x
2)





= + + −
= + + +
65 ) (
185 ) (
2 2 2
2 2 2 2
y x y xy x
y x y xy x
3)





= − + −
= − + −
xy x y y x
xy x y y x
1 1
2 ) 1 ( ) 1 (

4)





= − + +
= + + +
1 2
5 2 7
y x y x
y x y x
5)
1 1
2 2 2
x y
x y y

+ − =


− + = −


6)
5 5
4
x y
x y

+ + + =


+ =


6

7)
2 2
4
128
x y x y
x y

+ + − =


+ =


8)
1
1
x y
x y
⎧ + =


+ =


9)
2 2 2 2
2
4
x y x y
x y x y

+ − − =


+ + − = ⎪


10)
2
1
x y x y
x y y x

+ + − =



+ − − =

11)
3
3
31 2
31 2
x y x
y x

y
+ = + −


+ = + −


12)
2 2
1 1
2 2
x y x y
1 x y x y x

− + − + =


− − + = − ⎪


13)
2 2
2 2
2
2
x y x y
x y y x
⎧ + − − =


− + − =


14)
2 4
2 4 2
1 8 4
2 2 2 2
x x y
x x y y

− + + + =


2 − + + − + = ⎪

15)
4
2
4
32 24 6
32 3
x x y
x y y

+ − = −


+ − = −




16)
( 3
1
y x x
x y x

+ + =


+ = +


) 3
17)
3
3
3
y
x y x
x
x y x x
− ⎧
+ + + =



+ + = +

18)
2 2
2
1
x y x y
x y

+ + − =


+ =



19)
2 2
1
1
x y x y x y
x y

+ + − = + −


+ = ⎪

20)
1 1
1 1
x x y
y y x

+ + + =


+ + + =


21)
2
2
2 2
2 2
x y
y x

+ − =


⎪ + − =


22)
2
2
1
x x x y
x y x y

+ + − + =


+ = − + ⎪

y
23)
2
1
1
1 1
x
x
y y
xy y x

+ + =



1 + + + − =

24)
1
3 3
1
2 8
x x y
y
x y
y

+ + + − =




+ + =




b - hÖ ph−¬ng tr×nh v« tû cã chøa tham sè

1) Gi¶i biÖn luËn c¸c hÖ: 1)





= −
= + +
a y x
a xy y x
2)





= − +
= − +
m x y
m y x
1 2
1 2

2) T×m tham biÕn ®Ó c¸c hÖ sau cã nghiÖm: 1)





= + +
= + +
1 1
1
x y
m y x
. 2)





= +
= + + +
a y x
a y x
3
2 1

3) Cho ph−¬ng tr×nh: ( 0
2 1
2 1






= − + +
= − + +
m
m x y
m y x
) a, Gi¶i ph−¬ng tr×nh víi m = 9
b, X¸c ®Þnh m ®Ó hÖ cã nghiÖm.
4) T×m a ®Ó hÖ sau cã ®óng 4 nghiÖm:
2 2
1 1 7
49 4 2 1
x y
y x a x

− − =


+ + = − ⎪



( Ph−¬ng ph¸p chuyÓn Èn míi)
5) T×m m ®Ó ph−¬ng tr×nh sau cã 4 nghiÖm ph©n biÖt: x
4
-2mx
2
-x-m
2
-m=0
6) T×m m ®Ó hÖ sau cã nghiÖm: ( )





= + + + + +

+
+
0 16 32 16 16 8
5
2
4
2 2 4
2
2
2
m m mx x x
x
x
x

7) Cho ph−¬ng tr×nh: x
2
+(2a-6)x+a-13=0. Khi a ≥ 1 t×m a ®Ó nghiÖm lín cña ph−¬ng tr×nh ®¹t lín nhÊt.


D¹ng 1: HÖ ch½n ®èi víi mét Èn
C. Bμi tËp: T×m ®k cña tham sè ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt.
1> 2>
2 2
5
cos 2
x y m
y x
⎧ + = −

+ =

4 2
sin 1
( 1) cos
x y
x a y x
⎧ + =


+ = +


3>
2
2
sin 2 1
tan 6 2 2
ax x a y
x y
⎧ + + = +


+ =


4>
2
2 2
1 sin
tan 1
ax a y x
x y
⎧ + − = −


+ =



5>
2
sin 1
( 1) cos
x y
x a y x
⎧ + =


+ = +


6>
2
2 2
cos
sin 1
ax a y x
x y
⎧ + = +


+ =


7>
2
2 2 2
( ) xy x y z a
x y z a
⎧ + + =


+ + =


8>
2
2 2
2
1
x
x y x a
x y

+ = + +


+ =



9>
2 2
2 2 ( 1
x y
y x m
x y m

− = − +


+ =


)
10>
2
2 2
3
5 5
x y a
3 y x x

+ + =


+ + = + + − ⎪

a
11>
2
2
2
2 2 2
x y a
y x a

+ + =


+ + = − ⎪



12> 13>
2 2 2
2
4 x y z
xyz z a
xyz z b
⎧ + + =

+ =


+ =

2
2
2
3 1 1
1
1
x a y
x y a
y y

− + =


+ + =

+ +

14>
2 2
1
1
0
y
y
x y b
x
a
x
x
⎧ + =

− ⎪
=

+


>


D¹ng 2: HÖ cã nghiÖm víi mäi gi¸ trÞ cña mét tham sè
Bμi tËp:
1> T×m a ®Ó hÖ sau cã nghiÖm víi mäi b:
2 2
2
( 1) ( 1)
1
a y
x b
a bxy x y
⎧ 2 + + + =


+ + =



2>T×m b sao cho víi mäi a, hÖ ph−¬ng tr×nh cã nghiÖm:
2
2
(1 )
x ay b
ax b y b
+ = ⎧

+ − =


3> T×m a ®Ó hÖ sau cã nghiÖm víi mäi b:
2 2
3 3
2 ( 1)
( 1) 1
bx
a by a
a x y
⎧ + + =


− + =



4> Cho hÖ PT: . BiÕt r»ng hÖ PT cã nghiÖm víi mäi b. CMR: a = 0.
2 2
( )
a
a x y x y b
y x b
⎧ + + + =


− =


5> T×m a ®Ó hÖ sau cã nghiÖm víi mäi b:
2 2
2 1 (a-1)by 1
1 0
x b x
ax bx

− − − = − ⎪

+ − =



6> T×m a ®Ó hÖ :
3 3
3 2 2
1
( 1)
2
1
x ay a
x ax y xy

− = +



+ + =

2
b
cã nghiÖm vμ víi mäi nghiÖm cña nã ®Òu tháa m·n hÖ thøc: x+y=0.
7> T×m a ®Ó hÖ sau cã nghiÖm víi mäi b:
2 2
.2 2 ( 1)
(2 ) 1
ax bx
b a
a x y
⎧ + = +


− + =



8> T×m a ®Ó hÖ sau cã nghiÖm víi mäi b:
5 5
3 2
( 1) 1
( 1)
bx
a x y
e a by a
⎧ − + =


+ + =




D¹ng 3: HÖ dùa vμo sù ®¸nh gi¸ mét Èn
B. Bμi tËp: Gi¶i c¸c hÖ sau:
1> 2>
2 2 2
2 2
1
2 2 2 1
x y z
x y xy yz xz
⎧ + + =


+ − + − + =


0
2 2 2
2 2
2 3
2 1
x y z xy xz zy
x y xy yz xz
⎧ + + + − − =


+ − + − = −



3> 4>
3
2 2
2 (3 )
(2 )( 2) 9 4
4
0
y x
z y y y
x z x
z
⎧ + = −

− + = +


+ =




3 2 2
2 2
(2 )(3 2 ) 3
3 3
6
3
2
x x z
y y x x
y z z
z
z − − = − ⎧

+ = − +


+ =




5>
3
2 2
3 2 (3 )
4 8
(2 )( 3) 5 16
0
y x
z y y
z x x x
z
⎧ − = +

+ = ⎪

− + = +









B- HÖ mét Èn:
1) Ph−¬ng ph¸p ®Þnh lý ®¶o: T×m m ®Ó hÖ sau cã nghiÖm: 19> T×m m ®Ó hÖ sau cã nghiÖm:






≤ + +
≥ − +
1
2 2
3 2 5
2 2
2 2
m
m
y xy x
y xy x


1)
2
2 2
( 1)( 2) 0 ( 1)
2)
4 3 1 0 2 2
x x x x m m
x mx m x mx m
+ − < ⎧ 0
0
− + − ≤ ⎧

⎨ ⎨
− + + > + + + ≥

⎩ ⎩







≤ + + + −
≤ − + −





> + + + −
≤ + −
0 ) 1 2 (
0 1 2
) 4
0 1 ) 1 ( 2
0 6 5
) 3
2 2
2
2 2
2
m m x m x
m x x
m x m x
x x
2) Ph−¬ng ph¸p ®å thÞ b¶ng biÕn thiªn:
1) Gi¶i c¸c hÖ sau:





> + −
< − +





> −
< − +
> − +
0 1 3
0 1 2 3
/
0
0 1 2
0 2
/
3
2
3
3
2 4
x x
x x
b
x x
x x
x x x
a





> + + −
< + − +
0 1 ) 2 ( 2
1 2
2
2
x m x
x x x

2)T×m a ®Ó hÖ sau cã nghiÖm; cã nghiÖm duy nhÊt :
a/ b/ c/





≤ − −
≤ + +
0 6 4
0 2
2
2
a x x
a x x





< + + + +
= +
0 2 4 ) 2 5 (
4
2 2
2 2
m m x m x
m x





< + −
< − + + + +
0 4 5
0 2 ) 1 2 (
2 4
2 2
x x
a a x a x
3) Gi¶i vμ biÖn luËn: a/ b/



≤ + +
≤ − −
0 ) )( 2 (
0 ) 2 )( 1 (
a x x
a x x





≤ + + + −
≥ − −
0 2 2 ) 1 3 (
0 ) 2 )( 1 (
2 2
2
a a x a x
x x
4) T×m m ®Ó hÖ sau cã nghiÖm: a/ b/





< + + +
< + + −
0 7 ) 7 (
0 2 ) 2 (
2
2
m x m x
m x m x





= + + − − + −
= − + − −
0 10 4 5 9 4 5
0 ) 2 ( ) 1 ( 2
2 2
2
x x x x x x
m m x m x

5) Gi¶i vμ biÖn luËn bÊt ph−¬ng tr×nh: a/ a x x < + − 4 5
2
b/ a 2 + x +a b x = −1




hÖ ph−¬ng tr×nh l−îng gi¸c
I. HÖ l−îng gi¸c mét Èn:
A- Ph−¬ng ph¸p chung:
1. Ph−¬ng ph¸p gi¶i trùc tiÕp tõng ph−¬ng tr×nh vμ kÕt hîp c¸c ph−¬ng tr×nh ®Ó t×m nghiÖm.
2. Ph−¬ng ph¸p thÕ. Th−êng dïng khi c¸c hμm sè l−îng gi¸c cã liªn quan víi nhau, hoÆc lμ c¸c ph−¬ng
tr×nh gi¶i b»ng ph−¬ng ph¸p ®¸nh gi¸.
B- LuyÖn tËp: Gi¶i c¸c hÖ ph−¬ng tr×nh sau:
a) b)



=
=
0 2 sin
1 3 cos
x
x





=
= +
x
x
x x
2 cos
2
cos
2 2 cos cos
2 3
c)



=
= +
x x
x x
3 cos 3 2 sin
0 4 cos 6 cos
2 2
d)





=
= +
x x x x
x x x
4 sin
4
1
3 sin . 2 sin . sin
3 sin 2 sin sin
2 2 2
e)







=
= + +
x
x
x tg
x x x
sin 1
cos 1
1 3 cos 2 cos cos
2
2 2 2

f) g)





= − +
= + − + −
0 sin 8 2 sin cos 3 cos
0 1 2 cos sin 7 cos 3 sin 3
2
2 3
x x x x
x x x x





= − + −
= − + −
0 1 cos 8 sin 3 cos 5
0 11 cos 17 2 sin sin 5 sin 9
2 3
2
x x x
x x x x
II. HÖ nhiÒu Èn:
A. Ph−¬ng ph¸p chung:
1. D¹ng hÖ: . Trong ®ã F lμ mét hμm sè l−îng gi¸c cña x. §Ó gi¶i hÖ nμy ta biÕn ®æi
ph−¬ng tr×nh ®Çu vÒ d¹ng tÝch kÕt hîp víi ph−¬ng tr×nh sau ®−a vÒ hÖ ph−¬ng tr×nh ®¹i sè cña x vμ y.



= ±
= ±
α y x
m y F x F ) ( ) (

2. D¹ng hÖ: . Trong ®ã F lμ mét hμm sè l−îng gi¸c cña x. §Ó gi¶i hÖ nμy ta biÕn ®æi
ph−¬ng tr×nh ®Çu vÒ d¹ng tæng kÕt hîp víi ph−¬ng tr×nh sau ®−a vÒ hÖ ph−¬ng tr×nh ®¹i sè cña x vμ y.



= ±
=
α y x
m y F x F ) ( ). (
3. D¹ng hÖ:





= ±
=
α y x
m
y F
x F
) (
) (
. Trong ®ã F lμ mét hμm sè l−îng gi¸c cña x. §Ó gi¶i hÖ nμy ta biÕn ®æi ph−¬ng
tr×nh ®Çu vÒ d¹ng
1
) ( ) (
1
) ( ) (


=
+
+
m
y F x F
m
y F x F
råi biÕn ®æi vÒ tÝch vμ kÕt hîp víi ph−¬ng tr×nh sau ®−a vÒ hÖ
ph−¬ng tr×nh ®¹i sè cña x vμ y.
4. C¸c tr−êng hîp cßn l¹i ta ph¶i ¸p dông c¸c phÐp biÕn ®æi ®¹i sè hoÆc l−îng gi¸c thÝch hîp øng víi
tõng bμi ®Ó gi¶i.
B. LuyÖn tËp Gi¶i c¸c hÖ sau:
c)







+

=
= +
2 1
2 1
4
tgy
tgx
y x
π
a)







= +
= −







− = +
= −
2
1
sin sin
3
)
2
1
cos cos
3
2
2 2
y x
y x
b
y x
y x
π π
d)







=
= +
2
sin
sin
2
y
x
y x
π
e)







− = +
=
12
5
3
3
.
π
y x
tgy tgx
f)







= +
=
3
2
1
cos
cos
π
y x
y
x

g)





= +
− =
2
2
1
cos . cos
tgy tgx
y x
h)







=
− =
2
1
sin . cos
2
1
cos . sin
y x
y x
i)







=
=
4
3
cos . cos
4
1
sin . sin
y x
y x

k)



= +
= +
3 cos cos
1 sin sin
y x
y x
l)





= +
= +
2
1
cos sin
0 cos sin
2 2
y x
y x
víi 0<x,y<π .
m) n)



= +
=
2 cos cos 3
sin 5 sin
y x
x y



− = +
= + + −
1 2 cos 3 2 cos
0 1 .
x y
tgy tgx tgy tgx
p)



= + −
= −
0 6 cos sin 5
0 cos 7 sin
x y
y x


hÖ ph−¬ng tr×nh mò- logarit

Bμi 1:Gi¶i c¸c hÖ mò sau:
1/ . 2/



= +
= +
12 2 2
5
y x
y x








= +
= −
+ + + +
0
1 )] ( cos[
2 . 31 32 4
2 2
) 1 ( ) 1 (
2 2 2 2
y
y x
y x y x
π
3/ 4/



≤ +
− ≥ +
1 2 2
2
y x
y x



− ≥ +
≤ +
− − +
3 log 2 3
2 4 . 3 4
4
1 2 1
y x
y y x
5)



− + = −
= +
) )( 1 ( 2 2
4
5 5
2 2
x y xy
y x
y x
Bμi 2: Gi¶i c¸c hÖ logarit sau:
1/ . 2/ .





− = −
− = −
9 log log 5
8 log log 5
4
2
2
2
4 2
y x
y x



− =
= +
x y y x
x
y
cos sin 1 cos sin
0 3 log log 1
3
3/ . 4/ .





= + −
+ =
0 lg . lg ) ( lg
) ( lg lg lg
2
2 2 2
y x y x
xy y x



= −
= +
1 log log
4
4 4
log log
8 8
y x
y x
x y
5/ . 6/ .



> +
+ < + + −
+
2 ) 2 ( log
) 12 2 . 7 lg( ) 1 2 lg( 2 lg ) 1 (
1
x
x
x
x x





= − − +
+ =
12 3 3
) ( 2 4
2 2
2 log ) ( log
3 3
y x y x
xy
xy

7/ . 8/





= + +
= + +
= + +
2 log log log
2 log log log
2 log log log
16 16 4
9 9 3
4 4 2
y x z
x z y
z y x





= +

= − +
1 log
4 3
3 ) 1 1 (
3
y x
x
x
x
y
.
9/





= +
= +
3 log log 2
3
10
3 3
3 / 2 3 / 1 3 / 1 3 / 2
y x
y x y x
. 10/





− + = −
= +
) log )(log 2 (
2
2 2
2 2
x y xy e e
y x
y x
11/ . 12/





= + − +
= + − + + + − −
+ −
+ −
1 ) 4 ( log ) 5 ( log
6 ) 1 2 ( log ) 2 2 ( log 2
2 1
2
2 1
x y
x x y x xy
y x
y x







+ = +
+ = +
2
3
log log 3 log
3
2
log log 12 log
2 2 2
3 3 3
x
y y x
y
y x x
.

Bμi 3: Gi¶i c¸c bμi cã tham biÕn:
1/ Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:






= + +
= + + +
4 ) ( log ). ( log
4 ) ( log ) ( log
bx ay by ax
bx ay by ax
y x
y x
a/ Gi¶i hÖ khi a=3; b=5. b/ Gi¶i biÖn luËn hÖ khi a>0; b>0.
2/ Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:





= + +
= + + +
4 ) sin cos ( log ). sin cos ( log
4 ) sin cos ( log ) sin cos ( log
a x a y a y a x
a x a y a y a x
y x
y x
a/ Gi¶i hÖ khi a=π /4. b/ Gi¶i vμ biÖn luËn víi 0<a< π /2.
3 / Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:





= − +
= −
0
0 log log
2
1
2
3
3
2
3
ay y x
y x

a) Gi¶i hÖ khi a=2 b) T×m a ®Ó hÖ cã nghiÖm.
4/T×m a ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt:





+ + = +
= +
a x y x
y x
x 2
2 2
2
1
.




HÊ GÔM MÔT PH−ONG TRÌNH BÂC NHÂT Vμ MÔT PH−ONG TRÌNH BÂC HAI

C©u hái ®èi víi hÖ : +) Gi¶i hÖ
+) T×m ®iÒu kiÖn cña tham sè ®Ó hÖ: cã nghiÖm; v« nghiÖm; cã k nghiÖm.
+) CMR: hÖ lu«n cã nghiÖm víi gi¸ trÞ cña tham sè.
+) Gi¶i vμ biÖn luËn hÖ.
Ph−¬ng ph¸p: Tõ hÖ suy ra mét ph−¬ng tr×nh hÖ qu¶ th−êng lμ ph−¬ng tr×nh bËc hai. Sau ®ã tïy thuéc vμo c©u
hái ta lËp luËn theo sè nghiÖm cña ph−¬ng tr×nh bËc hai. Còng cã khi tõ hÖ ta suy ra mét tuyÓn gåm hai hÖ .
Nh− vËy sè nghiÖm cña hÖ ban ®Çu lμ hîp sè nghiÖm cña 2 hÖ ®ã.
Khi gÆp hÖ :
2
( ) ( )
( ) ( )
( ) ( )
( ) ( ) ( ) ( )
( ) ( )
f x f m
g x g m
f x f m
g x g m f x f m
g x g m
⎡ = ⎧



=
= ⎧ ⎪ ⎢




= = ⎧
⎩ ⎪ ⎢


= −




Bμi tËp luyÖn:
1> Gi¶i vμ biÖn luËn hÖ:
a.
2 2
3 5 13
5
x y
x y m
+ = ⎧

+ =

b.
2 2
x y m
x y n
− = ⎧

− =



Gi¶i:






























2> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:
2 2
6 x y
x y m
+ = ⎧

+ =

. X¸c ®Þnh m ®Ó hÖ:
a. V« nghiÖm. B. Cã nghiÖm duy nhÊt. C. Cã 2 nghiÖm ph©n biÖt.
Gi¶i:










3> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:
3 3
1
( )
x y
x y m x y
+ = − ⎧

− = −

.
a. Gi¶i hÖ víi m= 3. b. X¸c ®Þnh gi¸ trÞ cña m ®Ó hÖ cã ®óng mét nghiÖm.
Gi¶i:











.
4> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:
2 2
1 (1)
(2)
x y
x y m
⎧ + =


+ =


.
a. Gi¶i hÖ víi m= 1/2. b. X¸c ®Þnh gi¸ trÞ cña m ®Ó hÖ cã nghiÖm.
Gi¶i:











.

5> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:
2
2 2
( ) 16
2(1 )
x y
x y m
⎧ + =


+ = +


.
a. Gi¶i hÖ víi m= 12. b. X¸c ®Þnh gi¸ trÞ cña m ®Ó hÖ v« nghiÖm.
Gi¶i:






6> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh: .
2 2 2
6
x y m
x y m
+ = ⎧

+ = − +

a. T×m ®iÒu kiÖn cña m ®Ó hÖ cã nghiÖm.
b. T×m gi¸ trÞ lín nhÊt , nhá nhÊt cña biÓu thøc F= xy+2(x+y).
Gi¶i:












7> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:
2
2 2
( ) 4
2(1 )
x y
x y m
⎧ + =


+ = +


.
X¸c ®Þnh gi¸ trÞ cña m ®Ó hÖ cã ®óng 2 nghiÖm.
Gi¶i:













8> T×m m ®Ò hÖ sau cã nghiÖm duy nhÊt:
2 2
4 x y
x y xy m
+ = ⎧

+ =


Gi¶i:









9> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:
2 2
1
( ) 1
x y
2
xy x y m
+ = ⎧

+ = − −


a. Gi¶i hÖ víi m=3. b. CMR: hÖ cã nghiÖm víi mäi gi¸ trÞ cña m.
Gi¶i:






10>Cho hÖ ph−¬ng tr×nh: .
2
0
2 2 3
x y m
y x m
− − = ⎧

+ − − =

0
2
a. Gi¶i hÖ víi m=1.
b. T×m m ®Ó hÖ cã 2 cÆp nghiÖm ph©n biÖt (x
1
; y
1
) vμ (x
2;
y
2
) tháa m·n:
2 2 2
1 1 2 2
x y x y + = + .
Gi¶i:

























11> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh: .
2 2
0
0
x y x
x my m
⎧ + − =

+ − =

a. Gi¶i hÖ khi m=1
b. BiÖn luËn sè nghiÖm cña hÖ theo m.
c. T×m m ®Ó hÖ ®· cho cã 2 nghiÖm ph©n biÖt .
d. Gäi (x
1
; y
1
) vμ (x
2;
y
2
) lμ c¸c nghiÖm cña hÖ ®· cho. CMR:
2 2
2 1 2 1
( ) ( ) x x y y 1 − + − ≤ .
e. Khi hÖ cã 2 nghiÖm ph©n biÖt. T×m m ®Ó A=
2
2 1 2 1
( ) (
2
) x x y y − + − ®¹t GTLN.
Gi¶i:




































































Bμi tËp tù luyÖn:
12> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh: . T×m m ®Ó hÖ cã 2 nghiÖm tháa m·n:
2 2
1 0
4
x y mx my m
x y
⎧ + + + − − =

+ =


2 2
2 1 2 1
( ) ( ) x x y y − + − =4.
13> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh: . T×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt.
2 2
9 16 144 x y
x y m
⎧ − =

− =

14> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh: . Gi¶i m=1, t×m m ®Ó hÖ cã nghiÖm duy nhÊt.
2 2
9 4 3
2 5
x y
x my
⎧ + =

+ =

6
15> Cho hÖ ph−¬ng tr×nh:
3 3
x y m
x y m
⎧ + =

+ =

. Gi¶i hÖ víi m=4, CMR: m ∀ hÖ cã nghiÖm.

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->