P. 1
Tram Bien AP

Tram Bien AP

|Views: 120|Likes:
Được xuất bản bởithoinguyenxuan

More info:

Published by: thoinguyenxuan on May 25, 2010
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/12/2012

pdf

text

original

Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp

Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông 1
Chuong 1
KHAI NIÊM CHUNG VÊ NHA MAY DIÊN
TRAM BIÊN AP & HÊ THÔNG NÄNG LUONG

1.1 KHAI NIÊM PHÃN LOAI NHA MAY DIÊN VA TRAM BIÊN AP
1.1.1- Phân loai nha may diên ( NMD )
Nhaì maïy âiãûn laì mäüt Xê nghiãûp âàûc biãût coï nhiãûm vuû biãún âäøi caïc daûng
nàng læåüng khaïc nhau nhæ nàng læåüng cuía nhiãn liãûu (than, dáöu, khê âäút, nguyãn
tæí v.v. . . ) nàng læåüng cuía doìng næåïc, gioï, màût tråìi v.v ... thaình âiãûn nàng âãø
cung cáúp cho caïc häü tiãu thuû.
Càn cæï vaìo caïc loaûi nhiãn liãûu sæí duûng cho nhaì maïy âiãûn ngæåìi ta chia ra:
Nhaì maïy nhiãût âiãûn , thuíy âiãûn , phong âiãûn , nhaì maïy âiãûn nguyãn tæí , nhaì maïy
âiãûn duìng nàng læåüng màût tråìi v.v...
a- Nha may nhiêt diên (ND)
Trong nhaì maïy nhiãût âiãûn ngæåìi ta duìng nhiãn liãûu laì than âaï , dáöu hoàûc
khê âäút , trong âoï than âaï âæåüc sæí duûng räüng raîi nháút.
Âãø quay maïy phaït âiãûn, trong nhaì maïy nhiãût âiãûn duìng tuabin håi næåïc ,
maïy håi næåïc ( lä cä mä bin ), âäüng cå âäút trong vaì tua bin khê, tuabin håi næåïc
coï khaí nàng cho cäng suáút cao vaì váûn haình kinh tãú nãn âæåüc sæí duûng räüng raîi
nháút.
Nhaì maïy nhiãût âiãûn coìn âæåüc chia laìm 2 loaûi: Nhiãût âiãûn ngæng håi vaì
nhiãût âiãûn trêch håi:
+ Nhaì maïy nhiãût âiãûn ngæng håi toaìn bäü håi duìng saín xuáút âiãûn nàng.
+ Nhaì maïy nhiãût âiãûn trêch håi mäüt pháön nàng læåüng cuía håi âæåüc sæí
duûng vaìo muûc âêch cäng nghiãûp vaì sinh hoaût cuí a nhán dán vuìng lán cáûn.
b. Nha may thuy diên : ( TD )
Nhaì maïy thuíy âiãûn duìng nàng læåüng cuía doìng næåïc âãø saín xuáút ra âiãûn
nàng . Âäüng cå så cáúp âãø quay maïy phaït thuíy âiãûn laì caïc tua bin næåïc truûc
ngang hay truûc âæïng .
So våïi nhiãût âiãûn nhaì maïy thuíy âiãûn coï mäüüt säú æu âiãøm quan troüng sau :
* Giaï thaình âiãûn nàng tháúp chè bàòng 1/5 - 1/10 nhiãût âiãûn .
*Khåíi âäüng nhanh chè cáön mäüt phuït laì coï thãø khåíi âäüng xong vaì cho
mang cäng suáút , trong khi âoï âãø khåíi âäüng mäüt täø maïy nhiãût âiãûn ( kãø caí loì vaì
tuabin ) phaíi máút haìng ngaìy .
* Coï khaí nàng tæû âäüng hoïa cao nãn säú ngæåìi phuûc vuû tênh cho mäüt âån vë
cäng suáút chè bàòng 1/10 ÷ 1/15 cuía nhiãût âiãû n .
* Kãút håüp caïc váún âãö khaïc nhæ cäng trçnh thuíy låüi, chäúng luî luût, haûn haïn,
giao thäng váûn taíi, häö thaí caï v.v...
Tuy nhiãn nhaì maïy TÂ cuîng coï mäüt säú nhæåüc âiãøm âaïng chuï yï:
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông 2
* Väún âáöu tæ xáy dæûng mäüt nhaì maïy ráút låïn.
* Thåìi gian xáy dæûng daìi.
* Cäng suáút bë haûn chãú båíi læu læåüng vaì chiãöu cao cäüt næåïc .
* Thæåìng åí xa häü tiãu thuû nãn phaíi xáy dæûng âæåìng dáy cao aïp ráút täún
keïm.
c - Nha may diên nguyên tu :
Thæûc cháút nhaì maïy âiãûn nguyãn tæí laì mäüt nhaì maïy nhiãût âiãûn, trong âoï loì
âäút than âæåüc thay bàòng loì phaín æïng nguyãn tæí.
Nhaì maïy âiãûn nguyãn tæí tiãu thuû nguyãn liãûu ( Torium vaì Uranium ) ráút
êt, vç nàng læåüng 1kg Uranium tæång âæång våïi nàng læåüng cuía 2700 táún than âaï
tiãu chuáøn. Vç váûy åí nhæîng vuìng nuïi khäng thuáûn tiãûn cho viãûc váûn chuyãøn
nguyãn liãûu thç viãûc xáy dæûng nhaì maïy âiãûn nguyãn tæí coï yï nghéa quan troüng.
Nàm 1954, Liãn Xä xáy dæûng nhaì maïy âiãûn nguyãn tæí âáöu tiãn coï cäng
suáút 5.000KW, tiãu thuû ngaìy âãm khoaíng 30g Uranium, trong khi âoï NÂ coï
cuìng cäng suáút tiãu thuû khoaíng (100 ÷ 110) táún than xáúu.
d- Nha may diên dung suc gio :
Trong nhaì maïy âiãûn naìy, ngæåìi ta låüi duûng sæïc gioï âãø quay mäüt hãû thäúng
caïnh quaût vaì truyãön âäüng âãø quay maïy phaït âiãûn. Khoï khàn cuía nhaì maïy âiãûn
naìy laì do täúc âäü vaì hæåïng gioï luän luän thay âäøi, nãn âiãöu chènh táön säú vaì âiãûn
aïp gàûp nhiãöu khoï khàn.
e- Nha may diên dung nãng luong mãt troi :
Thæûc cháút cuîng laì nhaì maïy nhiãût âiãûn, trong âoï loì than âæåüc thay thãú
bàòng hãû thäúng kênh thu nháûn nhiãût nàng cuía màût tråìi. Nhaì maïy âiãûn duìng nàng
læåüng cuía màût tråìi âáöu tiãn trãn thãú giåïi âaî âæåüc xáy dæûng åí Liãn Xä våïi cäng
suáút 1.200 KW. Ngoaìi ra coìn coï nhaì maïy âiãûn duìng sæïc næåïc thuíy triãöu laì mäüt
nhaì maïy thuíy âiãûn sæí duûng nàng læåüng thuíy triãöu.
1.1.2/ Phân loai tram biên ap
a- Tram tãng ap :
Traûm tàng aïp thæåìng âàût åí caïc nhaì maïy âiãûn coï nhiãûm vuû tàng âiãûn aïp
tæì âiãûn aïp maïy phaït âãún âiãûn aïp cao hån âãø truyãön taíi âãún caïc häü tiãu thuû åí xa.
b- Tram ha ap :
Traûm haû aïp âàût åí caïc häü tiãu thuû, âãø biãún âäøi âiãûn aïp tæì âaûi læåüng
cao hån âãún âaûi læåüng tháúp hån thêch håüp cho caïc häü tiãu thuû âiãûn.
c.Tram biên dôi diên xoay chiêu thanh môt chiêu va nguoc lai.
d- Tram phân phôi diên:
Gäöm mäüt säú âæåìng dáy cung cáúp vaì mäüt säú âæåìng dáy phán phäúi âãún caïc
häü tiãu thuû. Caïc âæåìng dáy naìy coï cuìng âiãûn aïp nhæ nhau, nãn trong traûm phán
phäúi khäng cáön maïy biãún aïp, åí âáy chè âàût thanh goïp, khê cuû âiãûn âoïng càõt, âiãöu
khiãøn.
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông 3


1.2. HÊ THÔNG NÄNG LUONG
Hãû thäúng nàng læåüng laì táûp håüp nhæîng nhaì maïy âiãûn, traûm biãún aïp, caïc häü
tiãu thuû âiãûn vaì nhiãût nàng, chuïng âæåüc näúi laûi våïi nhau bàòng caïc maûng âiãûn vaì
nhiãût.
Hãû thäúng âiãûn laì mäüt bäü pháûn cuía hãû thäúng nàng læåüng gäöm coï caïc maïy
phaït âiãûn, thiãút bë phán phäúi âiãûn, maûng âiãûn vaì caïc häüi tiãu thuû âiãûn.
Ngæåìi ta chia hãû thäúng nàng læåüng thaình 3 bäü pháûn chênh:
1- Nguôn phat nãng luong: Nhaì maïy âiãûn saín xuáút nhiãût nàng vaì âiãûn
nàng.
2- Bô phân truyên tai: Maûng âiãûn vaì maûng nhiãût.
3- Cac hô tiêu thu: Biãún âäøi âiãûn nàng vaì nhiãût nàng thaình caïc daûng
nàng læåüng khaïc.
Âàûc âiãøm cuía hãû thäúng nàng læåüng:
a- Saín xuáút vaì tiãu thuû phaíi âäöng thåìi , caïc sæû cäú cuía báút cæï bäü pháûn naìo
laìm máút sæû cán bàòng giæîa saín xuáút vaì tiãu thuû âãöu coï thãø dáùn âãún ngæìng laìm viãûc
mäüt pháön hay toaìn bäü hãû thäúng .
b- Caïc quaï trçnh quaï âäü trong hãû thäúng nàng læåüng xaîy ra ráút nhanh, nãn
ngæåìi ta phaíi sæí duûng caïc thiãút bë råle tæû âäüng âãø loaûi træì sæû cäú nhanh choïng.
c- Sæû phaït triãøn cuía hãû thäúng nàng læåüng phuû thuäüc vaìo sæû phaït triãøn cuí a
nãön kinh tãú quäúc dán vaì phaíi âæåüc phaït triãøn træåïc mäüt bæåïc.
Æu âiãøm cuía hãû thäúng nàng læåüng:
a- Âaím baío phán phäúi cäng suáút håüp lyï vaì kinh tãú nháút , táûn duûng caïc
thiãút bë vaì nguyãn liãûu âëa phæång mäüt caïc håüp lyï, do âoï giaím giaï thaình âiãûn
nàng.
b- Náng cao tênh cháút âaím baío cung cáúp âiãûn liãn tuûc cho caïc häü tiãu thuû.
c- Giaím âæåüc pháön tràm cäng suáút dæû træî vaì tàng âæåüc cäng suáút âån vë
caïc täø maïy.
Nhæåüc âiãøm cuía hãû thäúng nàng læåüng:
Xáy dæûng hãû thäúng nàng læåüng âoìi hoíi phaíi täún thãm väún âáöu tæ xáy dæûng
caïc traûm biãún aïp vaì âæåìng dáy liãn laûc. Tuy nhiãn noï seî âæåüc buì laû i nhanh choïng
bàòng viãûc haû giaï thaình âiãûn nàng vaì tàng âäü tin cáûy cung cáúp âiãûn vaì nhiãût.
1.3. DÔ THI PHU TAI :
1.3.1/ Dinh nghïa va phân loai :
Âàûc âiãøm cuía saín xuáút âiãûn nàng laì saín xuáút vaì tiãu thuû phaíi thæûc
hiãûn âäöng thåìi. Taûi mäùi thåìi âiãøm, häü tiãu thuû (kãø caí täøn tháút) tiãu thuû bao nhiãu
âiãûn nàng thç nhaì maïy âiãûn phaíi saín xuáút ra ngáön áúy âiãûn nàng. Trong thæûc tãú,
tiãu thuû âiãûn nàng qua mäüt ngaìy âãm thay âäøi ráút nhiãöu. Âãø váûn haình kinh tãú vaì
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông 4
âaím baío, cáön phaíi biãút âæåüc quy luáût biãún thiãn cuía phuû taíi, âãø chuáøn bë chaûy
thãm caïc täø maïy khi phuû taíi giaím. Qui luáût biãún thiãn cuía phuû taíi âæåüc biãún diãùn
trãn hçnh veî, goüi laì âäö thë phuû taíi. Trãn truûc tung cuía âäö thë, biãøu diãùn cäng suáút
taïc duûng, phaín khaïng hay cäng suáút toaìn pháön bàòng âån vë coï tãn hay âån vë
tæång âäúi våïi læåüng cå baín laì cäng suáút cæûc âaûi, trãn truûc hoaình cuía âäö thë biãøu
diãùn thåìi gian bàòng giåì hay ngaìy.
Coï thãø phán loaûi âäö thë phuû taíi theo nhiãöu caïch:
+ Theo công suât : Âäö thë phuû taíi taïc duûng, phaín khaïng, toaìn pháön.
+ Theo thoi gian : Haìng ngaìy, haìng nàm, muìa.
+ Theo vi tri trong hê thông : Âäö thë phuû taíi cuía hãû thäúng, cuía nhaì maïy
âiãûn, cuía traûm biãún aïp, cuía häü tiãu thuû v.v...
1.3.2/ Cach ve dô thi phu tai :
a- Dô thi phu tai hang ngay :
Âãø veî âäö thë phuû taíi haìng ngaìy coï thãø duìng watt meït tæû ghi laì
chênh xaïc nháút.
Cuîng coï thãø veî theo phæång
phaïp tæìng âiãøm, nghéa laì cæï sau mäüt
khoaíng thåìi gian nháút âënh ghi laûi trë
säú phuû taíi räöi biãøu diãùn tæìng âiãøm trãn
hãû truûc tooüa âäü. Näúi caïc âiãøm laûi seî
âæåìng gaîy khuïc biãøu diãùn phuû taíi mäüt
caïch gáön âuïng. ( H.1.1) .

Hçnh 1.1
Phæång phaïp veî naìy tuy khäng chênh xaïc, nhæng trong thuûc tãú laûi duìng ráút
phäø biãún. Âãø cho viãûc tênh täøn tháút âiãûn nàng âæåüc thuáûn tiãûn, thæûc tãú ngæåìi ta
biãún âæåìng gaîy khuïc thaình âæåìng báûc thang . Khi biãún âäøi phaíi âaím baío hai
âiãöu kiãûn :
1- Diãûn têch giåïi haûn båíi âæåìng måïi vaì âæåìng cuî våïi truûc toüa âäü phaíi
bàòng nhau.
2- Caïc âiãøm cæûc âaûi vaì cæûc tiãøu cuía âæåìng cuî phaíi nàòm trãn âæåìng måïi.
Âãø veî âäö thë phuû taíi cuía Nhaì maïy âiãûn, ngæåìi ta duìng phæång phaïp cäüng
âäö thë. Âäö thë phuû taíi haìng ngaìy cuía nhaì maïy âiãûn bàòng täøng caï c âäö thë phuû taíi
cuía caïc häü tiãu thuû, cäüng våïi täøn tháút qua maïy biãún aïp vaì tæû duìng.
Täøn tháút trong maïy biãún aïp gäöm hai pháön :
1- Täøn tháút trong theïp, khäng phuû thuäüc vaìo sæû biãún thiãn phuû taíi vaì bàòng
1-3% phuû taíi cæûc âaûi.
2- Täøn tháút âäöng, phuû thuäüc vaìo sæû biãún thiãn phuû taíi vaì bàòng 6-15% phuû
taíi qua maïy biãún aïp.
Phuû taíi tæû duìng cuía nhaì maïy cuîng gäöm 2 pháön :
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông 5
1- Pháön cäú âënh khäng phuû thuäüc vaìo phuû taíi nhaì maïy vaì bàòng 40% phuû
taíi tæû duìng täøng. (max).
2- Pháön thay âäøi theo âäö thë phuû taíi theo nhaì maïy vaì bàòng khoaíng 60%
phuû taíi tæû duìng (phuû thuäüc vaìo cäng suáút phaït).









+ =
Fdm
t
td td
S
S
S S 6 , 0 4 , 0
max

Trong âoï : S
tdmax
: Phuû taíi tæû duìng cæûc âaûi
S
t
: Cäng suáút phaït cuía nhaì maïy taûi thåìi âiãøm t
S
Fâm
: Cäng suáút âënh mæïc cuía nhaì maïy.
b. Dô thi phu tai hang nãm:
Âãø veî âäö thë phuû taíi haìng nàm phaíi càn cæï vaìo âäö thë phuû taíi haìng
ngaìy, thæåìng ngæåìi ta láúy mäüt säú ngaìy âiãøn hçnh âaûi diãûn cho caïc ngaìy trong
nàm.

Hçnh 1.2
Giaí thiãút mäüt nàm coï 2 muìa, ta choün mäüt âäö thë phuû taíi haìng ngaìy âiãøn hçnh
cho 180 ngaìy muìa heì ( hçnh a) vaì mäüt âäö thë âiãøn hçnh cho 180 ngaìy muìa âäng
(hçnh b).
Trãn âäö thë phuû taíi haìng nàm ( hçnh c ) ta coï:
T
1
= 180t
1
+ 185t'
1

T
2
= 180t
2
+ 185t'
2

T
3
= 180t
3
+ 185t'
3
=

180 x 24 + 185 x 24 = 8760 h
Cáön chuï yï ràòng âäö thë phuû taíi haìng nàm veî nhæ trãn khäng cho biãút biãún
thiãn phuû taíi theo thæï tæû caïc giåì trong nàm maì chè cho biãút täøng säú giåì trong nàm
coï phuû taíi nháút âënh laì bao nhiãu. Âäö thë naìy duìng âãø xaïc âënh chi phê nhiãn liãûu
haìng nàm, hiãûu suáút cuía nhaì maïy, mæïc âäü sæí duû ng maïy phaït v.v . . .
Ngæåìi ta coìn veî âäö thë phuû taíi
haìng nàm theo phuû taíi cæûc âaûi haìng
thaïng. Càn cæï vaìo âäö thë phuû taíi naìy láûp
kãú hoaûch tu sæía thiãút bë cho thêch håüp.
Vê duû theo âäö thë bãn ta coï thãø tiãún haình
tu sæía thiãút bë vaìo caïc thaïng 4, 5, 6, laì
håüp lyï.

Hçnh 1.3
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông 6
1.3.3/ Cac dai luong dãc trung cua dô thi phu tai:
a) Công suât trung binh : Goüi A laì âiãûn nàng saín xuáút ra trong thåìi gian
T, thç cäng suáút trung bçnh P
tb
trong thåìi gian T xaïc âënh nhæ sau:

T
A
P
tb
=

b) Hê sô diên kin phu tai la ty sô:

max max max
.
.
A
A
T P
T P
P
P
K
tb tb
dk
= = = = α
ÅÍ âáy : P
max
laì cäng suáút cæûc âaûi trong thåìi gian T.
α biãøu thë mæïc âäü khäng âäöng âãöu cuía âäö thë phuû taíi
Khi : P
tb
= P
max
thç α = 1
Thæûc tãú α < 1, α caìng låïn caìng täút.

c) Hê sô su dung công suât dãt la tí sô:
d
tb
sd
P
P
n K = =
ÅÍ âáy: P
â
Täøng cäng suáút âàût cuía táút caí caïc täø maïy kãø caí dæû phoìng, n noïi
lãn mæïc âäü sæí duûng cäng suáút âàût, n caìng låïn chæïng toí táûn duûng cäng suáút âàût
caìng nhiãöu vaì nhæ thãú laì täút.
Do P
max
< P
â
⇒ n < α

d) Thoi gian su dung công suât cuc dai bãng
T
P
T P
P
A
T
tb
.
.
max max
max
α = = =
Nhæ váûy, nãúu luïc naìo phuû taíi cuîng laì P
max
, thç chè sau thåìi gian T
max
, phuû
taíi âaî tiãu thuû âiãûn nàng âuïng bàòng âiãûn nàng tiãu thuû thæûc tãú våïi cäng suáút thay
âäøi. Âæïng vãö quan âiãøm kinh tãú T
max
caìng låïn caìng täút.

d) Thoi gian su dung công suât dãt xac dinh nhu sau:
T n
P
T P
P
A
T
d
tb
d
d
.
.
= = =
Cuîng nhæ T
max
, T
â
caìng låïn caìng täút.

1.3.4/ Phân phôi phu tai hang ngay cho cac NMD trong hê thông:
Khi caïc nhaì maïy âaî âæåüc näúi laûi thaình hãû thäúng thç viãûc phán phäúi âäö thë
phuû taíi cho caïc nhaì maïy coï aính hæåíng ráút låïn âãún giaï thaình âiãûn nàng. Âãø váûn
haình kinh tãú, chuïng ta seî phán phäúi âäö thë phuû taíi cho caïc nhaì maïy trong hãû
thäúng theo caïc nguyãn tàõc sau âáy:

Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông 7
a) Træåïc hãút æu tiãn phán phäúi phuû taíi cho
caïc nhaì maïy coï âäö thë phuû taíi bàõt buäüc toaìn
pháön hay bàõt buäüc tæìng pháön âaím nháûn pháön
phuû taíi gäúc.
Nhaì maïy coï âäö thë phuû taíi bàõt buäüc toaìn
pháön laì nhæîng nhaì maïy thuíy âiãûn khäng coï häö
chæïa vaì laìm viãûc trong muìa mæa luî.
Nhaì maïy coï âäö thë phuû taíi bàõt buäüc tæìng pháön
laì nhæîng nhaì maïy nhiãût âiãûn trêch håi . Âäúi våïi
nhæîng nhaì maïy naìy âãø cho hiãûu suáút cao æïng
våïi mäüt phuû taíi nhiãût nháút âënh âoìi hoíi phaíi coï
phuû taíi âiãû n nháút âënh.



Hçnh 1.4
Giaí thiãút våïi phuû taíi nhiãût âaî cho âãø coï hiãûu suáút cao nháút, thç pháön âäö thë phuû
taíi âiãûn cuía noï nhæ pháön NÂR trãn hçnh 1.4 .
b) Pháön coìn laûi cuía âäö thë phuû taíi, seî giao cho caïc nhaì maïy nhiãût âiãûn
ngæng håi, nhæng træåïc hãút æu tiãn cho nhæîng nhaì maïy ngæng håi gáön nguäön
nhiãn liãûu vaì coï âàûc tênh suáút hao håi kinh tãú nháút.
c) Pháön muîi nhoün cuía âäö thë phuû taíi seî giao cho caïc nhaì maïy thuíy âiãûn coï
häö chæïa næåïc, vç noï måí vaì ngæìng maïy nhanh choïng, êt täún keïm. Trong hãû thäúng
âiãûn khäng coï nhaì maïy thuíy âiãûn thç pháön muîi nhoün seî giao cho caïc nhaì maïy
nhiãût âiãûn ngæng håi cuí keï m kinh tãú.
1.3.5/ Diêu chính dô thi phu tai :
Âãø náng cao tênh kinh tãú cuía nhaì maïy âiãûn phaíi tiãún haình âiãöu chènh âäö
thë phuû taíi nhàòm tàng thåìi gian sæí duûng cäng suáút âàût T
â
, cuîng nhæ thåìi gian sæí
duûng cäng suáút cæûc âaûi T
max
laìm cho âäö thë phuû taíi bàòng phàóng hån sao cho âiãûn
nàng cuía nhaì maïy phaït ra låïn nháút. Ngæåìi ta duìng caïc biãûn phaïp âiãöu chènh âäö
thë phuû taíi chuí yãúu sau âáy:
a) Phaït triãøn caïc häü duìng âiãûn theo muìa, mäùi muìa coï nhiãûm vuû khaïc nhau
nhàòm tiãu thuû âiãûn nàng caí nàm.
b) Nhæîng häü chè duìng âiãûn vaìi giåì trong mäüt ngaìy chè cho pheïp laìm viãûc
trong nhæîng giåì tháúp âiãøm.
c) Tàng säú ca laìm viãûc trong xê nghiãûp.
d) Bäú trê ngaìy nghè trong mäüt tuáön cuía caïc xê nghiãûp lãûch nhau.
â) Âiãöu chènh giåì bàõt âáöu laìm viãûc cuía caïc täø khaïc nhau.

Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
8
Chuong 2
CA C CHÊ DÔ LA M VIÊ C CU A DIÊ M TRUNG TINH

Trong hãû thäú ng âiãû n ba pha, âiãø m trung tênh laì âiãø m chung ba cuäü n
dáy näú i hçnh sao cuí a maï y phaï t âiãû n hay maï y biãú n aï p coï trong hãû thäú ng.
Âiãø m trung tênh cuí a hãû thäú ng âiãû n coï thãø caï ch âiãû n âäú i våï i âáú t, näú i âáú t qua
cuäü n dáû p häö quang hay näú i âáú t træû c tiãú p. Tçnh traû ng laì m viãû c cuí a âiãø m trung
tênh coï aí nh hæåí ng âãú n viãû c choü n caï c thäng säú cuí a baí o vãû rå le, choü n mæï c
caï ch âiãû n cho caï c maï y âiãû n vaì khê cuû âiãû n , choü n caï c biãû n phaï p näú i âáú t
v.v...
2.1/ Ma ng diê n ba pha trung tinh ca ch diê n dô i vo i dâ t:
2.1.1/ Tinh trang la m viê c binh thuo ng:


a/

b/

Hçnh 2.1

Hçnh 2.1a : Så âäö maû ng âiãû n âån giaí n gäö m mäü t maï y phaï t âiãû n,
âæåì ng dáy vaì phuû taí i.
Hçnh 2.1b : Âäö thë veï ctå âiãû n aï p vaì doì ng âiãû n:
Mäù i mäü t pha cuí a maû ng âiãû n, âäú i våï i âáú t coï mäü t âiãû n dung naì o âoï ,
phán bäú âãö u doü c theo âæåì ng dáy. Âãø âån giaí n, chuï ng ta coi ràò ng âiãû n dung
cuí a 3 pha âäú i våï i âáú t, âäú i xæï ng vaì táû p trung åí giæî a âæåì ng dáy. Giæî a caï c dáy
dáù n caï c pha khaï c nhau, cuî ng coï caï c âiãû n dung, nhæng âaû i læåü ng cuí a noï ,
khäng coï aí nh hæåí ng âãú n sæû phán têch tçnh traû ng laì m viãû c cuí a âiãø m trung
tênh, nãn khäng cáö n chuï yï âãú n vaì khäng biãø u diãø n chuï ng trãn hçnh veî .
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
9
Trong tçnh traû ng laì m viãû c bçnh thæåì ng, âiãû n aï p cuí a 3 pha âäú i våï i âáú t
U
a
, U
b
, U
c
âäú i xæï ng bàò ng âiãû n aï p pha cuí a thiãú t bë. Do âoï doì ng âiãû n dung
cuí a caï c pha I
C0A
, I
C0B
,
IC0C
cuî ng âäú i xæï ng våï i nhau vaì täø ng cuí a chuï ng bàò ng
khäng, cho nãn khäng coï doì ng naì o chaû y trong âáú t.
C U I I I
I I I
f C C B C A C
C C B C A C
. .
0
0 0 0
0
*
0
*
0
*
ϖ = = =
= + +

Doì ng âiãû n trong caï c pha cuí a maï y phaï t âiãû n I
FA
, I
FB,
I
FC
bàò ng:
C C ptC FC
B C ptB FB
A C ptA FA
I I I
I I I
I I I
0
* * *
0
* * *
0
* * *
+ =
+ =
+ =

Tæì âäö thë Veï ctå tháú y ràò ng doì ng âiãû n dung coï aí nh hæåí ng laì m giaí m goï c
lãû ch pha cuí a doì ng âiãû n trong caï c maï y phaï t, tæï c laì noï coï khaí nàng laì m tàng
hãû sä cäng suáú t .

2.1.2/ Khi co mô t pha cha m dâ t:
Giaí thiãú t ràò ng pha C cuí a maû ng âiãû n chaû m âáú t træû c tiãú p, khi âoï âiãû n aï p
âäú i våï i âáú t cuí a pha C bàò ng khäng. Âiãû n aï p cuí a pha C bàò ng khäng coï thãø coi
nhæ taû i chäø chaû m âáú t, âæåü c âàû t thãm vaì o mäü t âiãû n aï p thæï tæû khäng bàò ng -Uc.
Nhæ váû y, âiãû n aï p måï i cuí a caï c pha âäú i våï i âáú t U'
A
, U'
B
, U'
C
bàò ng täø ng hçnh
hoü c âiãû n aï p caï c pha âäú i våï i âáú t træåï c khi chaû m âáú t vaì âiãû n aï p thæï tæû khäng.


Hçnh 2.2 a/


b/
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
10

0
* *
,
*
* *
,
*
* *
,
*
= − =
− =
− =
C C C
C B B
C A A
U U U
U U U
U U U


Tæì âäö thë veï ctå hçnh b dãù daì ng tênh âæåü c:

0
3
3
,
*
*
,
*
*
,
*
=
=
=
C
B B
A A
U
U U
U U

Tæï c laì âiãû n aï p cuí a pha bë chaû m âáú t bàò ng khäng, coì n 2 pha kia tàng
lãn 3 láö n ( bàò ng âiãû n aï p dáy ). Do âoï , doì ng âiãû n dung qua âiãû n dung cuí a
pha bë chaû m âáú t bàò ng khäng, coì n doì ng âiãû n dung qua âiãû n dung cuí a hai pha
kia tàng lãn 3 láö n so våï i doì ng âiãû n dung luï c bçnh thæåì ng.
0 0
3 ; 3 ; 0
C CB C CA CC
I I I I I = = =
Chuï ng ta quy æåï c chiãö u doì ng âiãû n tênh tæì dáy dáù n vaì o âáú t, tæì hçnh veî
tênh âæåü c doì ng âiãû n chaû y trong âáú t (cuî ng laì doì ng âiãû n chaû y trong pha bë
chaû m âáú t nhæ sau).
C C CA
CB CA C I I I I I I = = = + =
0
* * *
3 3
Tæï c laì doì ng âiãû n dung trong pha bë chaû m âáú t tàng lãn gáú p 3 láö n doì ng
âiãû n dung bçnh thæåì ng. Âaû i læåü ng tuyãû t âäú i cuí a I
C
coï thãø xaï c âënh nhæ sau:
C U
X
U
I I
f
C
f
C C
ϖ 3
3
3
0
= = =
Trong âoï U
f
laì âiãû n aï p thiãú t bë .
Tæì âoï ta tháú y ràò ng doì ng âiãû n âiãû n dung phuû thuäü c vaì o âiãû n aï p , táö n
säú vaì âiãû n dung cuí a pha âäú i våï i âáú t . Âiãû n dung cuí a pha âäú i våï i âáú t laû i phuû
thuäü c vaì o cáú u taû o vaì chiãö u daì i âæåì ng dáy. Våï i táö n säú cäng nghiãû p , doì ng
âiãû n dung Ic coï thãø xaï c âënh theo cäng thæï c kinh nghiãû m sau âáy :
Âäú i våï i âæåì ng dáy trãn khäng : [ ] A
L U
I
d
C
350
.
Σ
=
Âäú i våï i âæåì ng dáy caï p: [ ] A
L U
I
d
C
10
.
Σ
=
ÅÍ âáy: U
d
: Âiãû n aï p dáy cuí a thiãú t bë [ KV].
L
Σ
: Chiãö u daì i täø ng cäü ng caï c âæåì ng dáy coï
näú i âiãû n våï i nhau [Km ] .
Tæì âäö thë veï ctå ( H.2.2b) ta tháú y ràò ng :
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
11
CA A C CA
BC C B BC
AB B A AB
U U U U
U U U U
U U U U
*
,
*
,
*
,
*
*
,
*
,
*
,
*
*
,
*
,
*
,
*
= − =
= − =
= − =

Nhæ váû y âiãû n aï p dáy træåï c vaì sau khi chaû m âáú t mäü t pha khäng thay âäø i.
Toï m laû i khi chaû m âáú t træû c tiãú p 1 pha, thç tçnh hçnh maû ng âiãû n coï
nhæî ng thay âäø i sau:
a) Âiãû n aï p cuí a pha chaû m âáú t bàò ng khäng, coì n hai pha kia tàng lãn
bàò ng âiãû n aï p dáy.
b) Doì ng âiãû n âiãû n dung trong pha chaû m âáú t tàng lãn 3 láö n, coì n hai pha
kia tàng Ö 3 láö n.
c) Âiãû n aï p dáy cuí a thiãú t bë træåï c vaì sau khi chaû m âáú t khäng thay âäø i.
d) Âiãû n aï p cuí a âiãø m trung tênh tàng tæì khäng âãú n âiãû n aï p pha.
Do doì ng âiãû n dung sau khi chaû m âáú t ráú t nhoí so våï i doì ng phuû taí i vaì
âiãû n aï p dáy khäng thay âäø i, nãn caï c phuû taí i váù n laì m viãû c bçnh thæåì ng. Tuy
váû y, âäú i våï i maû ng âiãû n naì y ngæåì i ta cuî ng khäng cho pheï p laì m viãû c láu daì i
våï i mäü t âiãø m chaû m âáú t, vç nhæî ng nguyãn nhán sau âáy:
a) Sau khi chaû m âáú t, âiãû n aï p cuí a caï c pha coì n laû i tàng lãn 3 láö n so
våï i âiãû n aï p pha, do âoï nhæî ng chäù caï ch âiãû n yãú u seî bë choü c thuí ng vaì gáy ra
ngàõ n maû ch giæî a caï c pha. Âãø khàõ c phuû c phaí i thiãú t kãú caï ch âiãû n chëu âæåü c
âiãø n aï p dáy dáù n tåï i tàng giaï thaì nh thiãú t bë.
b) Doì ng âiãû n dung seî sinh häö quang, coï thãø âäú t chaï y caï ch âiãû n taû i chäø
chaû m âáú t vaì dáù n âãú n ngàõ n maû ch giæî a caï c pha. Våï i mäü t trë säú nháú t âënh cuí a
doì ng âiãû n dung, häö quang seî chaï y cháû ü p chåì n nghéa laì chaï y âi tàõ c laû i mäü t
caï ch chu kyì . Vç maû ng âiãû n laì mäü t maû ch voì ng dao âäü ng nãn hiãû n tæåü ng naì y
seî dáù n âãú n qua âiãû n aï p, laì m cho âiãû n aï p caï c pha tàng lãn âãú n (2,5 - 3)láö n
âiãû n aï p pha âënh mæï c. Do âoï caï ch âiãû n cuí a caï c pha khäng bë chaû m âáú t dãù
daì ng bë choü c thuí ng vaì dáù n âãú n ngàõ n maû ch giæî a caï c pha, màû c duì noï âaî âæåü c
thiãú t kãú bàò ng caï ch âiãû n âiãû n aï p dáy .
Quy trçnh kyî thuáû t váû n haì nh quy âënh maû ng âiãû n coï thãø laì m viãû c våï i
trung tênh caï ch âiãû n âäú i våï i âáú t - nãú u doì ng âiãû n chaû m âáú t mäü t pha laì :
- Khäng låï n hån 20 ÷ 30A Âäú i våï i maû ng 6 ÷ 10KV
- Khäng låï n hån 15A Âäú i våï i maû ng 15 ÷ 20KV
- Khäng låï n hån 10A Âäú i våï i maû ng 35KV
Våï i maû ng låï n hån 110KV noï i chung khäng laì m viãû c våï i trung tênh
caï ch âiãû n våï i âáú t vç trong caï c maû ng náö y dæû træî caï ch âiãû n ráú t beï .
Trong maû ng trung tênh caï ch âiãû n våï i âáú t nháú t thiãú t phaí i coï thiãú t bë
baï o tên hiãû u chaû m âáú t 1 pha âãø nhán viãn váû n haì nh biãú t, tçm caï ch sæí a chæî a
hay tháû m chê càõ t luän pháö n tæí hæ hoí ng.
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
12
Cuäú i cuì ng, cáö n noï i thãm ràò ng nãú u chaû m âáú t 1 pha qua 1 täø ng tråí trung
gian naì o âoï , thç âiãû n aï p pha bë chaû m âáú t låï n hån 0 nhæng nhoí hån U
f
, coì n
âiãû n aï p 2 pha kia låï n hån U
f
nhæng nhoí hån Ud vaì âiãû n aï p trung tênh låï n hån
0 nhæng nhoí hån U
f
.
2.2 /Ma ng diê n ba pha trung tinh nô i dâ t qua cuô n dâ p hô quang :
Nhæ âaî noï i åí trãn, caï c maû ng âiãû n 35KV tråí laû i, khi chaû m âáú t 1 pha chè
cho laì m viãû c våï i doì ng âiãû n âiãû n dung nháú t âënh. Vç váû y, trong nhæî ng maû ng
âiãû n naì y khi doì ng âiãû n dung låï n hån, trung tênh cuí a maû ng âiãû n phaí i âæåü c
näú i qua cuäü n dáû p häö quang, âãø giaí m doì ng âiãû n âiãû n dung taû i chäø chaû m âáú t.
Cuäü n dáy dáû p tàõ t häö quang laì mäü t cuäü n dáy âiãû n caí m coï loî i theï p âàû t trong 1
thuì ng chæï a âáö y dáö u maï y biãú n aï p. Träng bãö ngoaì i ráú t giäú ng maï y biãú n aï p âiãû n
læû c 1 pha. Âiãû n khaï ng cuí a cuäü n dáy dáû p tàõ t häö quang ráú t låï n, coì n âiãû n tråí
cuí a noï khäng âaï ng kãø . Âiãû n khaï ng coï thãø thay âäø i âæåü c bàò ng caï ch thay âäø i
säú voì ng dáy hoàû c khe håí cuí a loî i theï p

Hçnh 2 - 3
Trong âiãö u kiãû n laì m viãû c bçnh thæåì ng, âiãû n aï p âàû t lãn cuäü n dáû p häö
quang coi nhæ bàò ng 0, vç âiãû n aï p cuí a âiãø m trung tênh gáö n bàò ng 0, do âoï trong
cuäü n dáy dáû p tàõ t häö quang khäng coï doì ng âiãû n.Khi 1 pha chaû m âáú t træû c tiãú p,
âiãû n aï p âiãø m trung tênh tàng lãn bàò ng âiãû n aï p pha, do âoï cuäü n dáy dáû p tàõ t häö
quang âàû t dæåï i âiãû n aï p pha vaì trong noï seî coï doì ng âiãû n âiãû n caí m I
L
cháû m
pha so våï i âiãû n aï p âiãø m trung tênh 1 goï c 90
o
. Kãú t quaí laì taû i chäø chaû m âáú t, seî
coï doì ng âiãû n I
L
vaì Ic ngæåü c pha nhau. Nãú u âiãö u chènh I
L
thêch håü p thç doì ng
âiãû n taû i chäø chaû m âáú t bàò ng 0, häö quang khäng thãø xuáú t hiãû n.
Trong thæû c tãú váû n haì nh, phaí i âoï ng càõ t caï c âæåì ng dáy nãn doì ng Ic thay
âäø i do âoï khäng thãø thæû c hiãû n âæåü c I
L
= Ic . Màû t khaï c, ngæåì i ta muäú n ràò ng
doì ng âiãû n taû i chäø chaû m âáú t sau khi buì coì n coï 1 trë säú naì o âoï , âãø cho baí o vãû
rå le taï c âäü ng cho tên hiãû u baï o cho nhán viãn træû c nháû t biãú t âãø këp thåì i sæí a
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
13
chæî a nãn ngæåì i ta thæåì ng âiãö u chènh I
L
> Ic tæï c laì ∆I = I
L
- Ic > 0 . Maû ng
âiãû n âæåü c âiãö u chènh nhæ váû y goü i laì maû ng quaï buì .
Cáö n chuï yï ràò ng trong maû ng âiãû n trung tênh näú i âáú t qua cuäü n dáy dáû p
tàõ t häö quang, caï ch âiãû n pha cuî ng phaí i âæåü c thiãú t kãú bàò ng caï ch âiãû n dáy.
Maû ng âiãû n 3 pha trung tênh caï ch âiãû n hay näú i âáú t qua cuäü n dáû p häö quang,
goü i laì maû ng coï doì ng âiãû n chaû m âáú t beï vaì cáö n phaí i coï thiãú t bë kiãø m tra tçnh
traû ng caï ch âiãû n.

2.3/ Ma ng diê n ba pha trung tinh tru c tiê p nô i dâ t :



a/ Näú i âáú t træû c tiãú p b/ Näú i âáú t qua âiãû n khaï ng nhoí .
Hçnh 2.4
Caï c maû ng 110KV vaì cao hån, âãö u coï trung tênh træû c tiãú p näú i âáú t vç
nguyãn nhán sau âáy.
- Doì ng âiãû n dung cuí a caï c maû ng naì y ráú t låï n do âiãû n aï p cao vaì chiãö u
daì i âæåì ng dáy låï n.
- Duì coï duì ng cuäü n dáû p häö quang cuî ng khäng giaí i quyãú t âæåü c nhæåü c
âiãø m cuí a maû ng âiãû n coï doì ng chaû m âáú t beï laì khi chaû m âáú t 1 pha âiãû n aï p caï c
pha coì n laû i tàng lãn bàò ng âiãû n aï p dáy, trong khi âoï dæû træî caï ch âiãû n cuí a caï c
maû ng âiãû n aï p låï n hån 110KV ráú t beï , nãn caï ch âiãû n âãø dãù daì ng bë choü c thuí ng
dáù n âãú n ngàõ n maû ch giæî a caï c pha, tàng cæåì ng dæû træî caï ch âiãû n trong caï c
maû ng naì y ráú t täú n keï m.
Æu âiãø m cå baí n cuí a maû ng âiãû n trung tênh træû c tiãú p näú i âáú t laì laì m cho
giaï thaì nh khê cuû âiãû n vaì caï ch âiãû n âæåì ng dáy reí hån vç chè cáö n chãú taû o våï i
âiãû n aï p pha. Tuy váû y maû ng âiãû n trung tênh näú i âáú t cuî ng coï nhæåü c âiãø m sau :
- Trung tênh træû c tiãú p näú i âáú t thç khi chaû m âáú t 1 pha laì ngàõ n maû ch thiãú t
bë baí o vãû seî càõ t maû ch âiãû n laì m cho viãû c cung cáú p âiãû n bë ngæng trãû . Tuy
nhiãn, thæû c tãú váû n haì nh chæï ng toí ràò ng pháö n låï n træåì ng håü p chaû m âáú t 1 pha
cuí a âæåì ng dáy trãn khäng âiãû n aï p låï n hån 1000V chè laì taû m thåì i. Nãn åí
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
14
maû ng naì y thæåì ng duì ng thiãú t bë tæû âäü ng âoï ng laû i âãø giaí m thåì i gian máú t âiãû n
cuí a caï c häü tiãu thuû âãú n mæï c tháú p nháú t.
- Do doì ng âiãû n chaû m âáú t 1 pha ráú t låï n nãn thiãú t bë näú i âáú t phæï c taû p vaì
âàõ t tiãö n.
- Doì ng âiãû n ngàõ n maû ch 1 pha coï thãø låï n hån doì ng âiãû n ngàõ n maû ch 3
pha. Âãø haû n chãú doì ng âiãû n ngàõ n maû ch 1 pha phaí i tàng âiãû n khaï ng thæï tæû
khäng bàò ng caï ch giaí m båï t säú âiãø m näú i âáú t trung tênh trong hãû thäú ng âiãû n
hoàû c näú i âáú t trung tênh qua mäü t âiãû n khaï ng nhoí .
Læåï i âiãû n trung tênh træû c tiãú p näú i âáú t hay näú i âáú t qua âiãû n khaï ng nhoí
(coï âiãû n aï p låï n hån 1000V ) âãö u goü i laì læåï i âiãû n coï doì ng âiãû n chaû m âáú t låï n
(> 500A ).
Cáö n chuï yï thãm ràò ng âäú i våï i caï c maû ng âiãû n beï hån 500V âãö u laì m viãû c
våï i trung tênh træû c tiãú p näú i âáú t khäng phaí i vç nguyãn nhán tiãú t kiãû m caï ch
âiãû n maì âãø âaí m baí o an toaì n cho ngæåì i. Ngoaì i ra åí maû ng âiãû n naì y ngæåì i ta
coì n duì ng dáy trung tênh âãø láú y âiãû n aï p pha.

Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

15
Chuong 3
SO DÔ NÔI DIÊN CUA NHA MAY DIÊN VA TRAM BIÊN AP
3. 1. Cac yêu câu co ban cua so dô nôi diên trong Nha may diên va tram biên ap.
1. Khai niêm chung:
Så âäö näúi âiãûn laì táûp håüp táút caí nhæîng thiãút bë âiãûn chênh nhæ maïy phaït, maïy biãún
aïp, âæåìng dáy, maïy càõt, thanh goïp, thiãút bë thao taïc, v.v . . . âæåüc näúi våïi nhau theo mäüt
thæï tæû nháút âënh.
Så âäö näúi âiãûn ráút âa daûng nhæng khi thiãút kãú cáön thoía maîn caïc yãu cáöu cå baín sau:
a. Vai tro, vi tri cua nha may diên hay tram biên ap:
Caïc nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp trong hãû thäúng âiãûn coï vai troì, vë trê khaïc nhau
hoaìn toaìn, vê duû mäüt säú nhaì maïy seî laìm viãûc åí âènh phuû taíi, mäüt säú nhaì maïy laìm viãûc
phuû thuäüc âäö thë phuû taíi nhiãût,.... nãn så âäö näúi âiãûn cuía caïc nhaì maïy naìy seî khaïc nhau.
Âäúi våïi traû m biãún aïp cuîng váûy: Coï traûm chè coï mäüt phuû taíi, coï traûm cung cáúp cho mäüt säú
häü tiãu thuû riãng leí, hay mäüt cuûm phuû taíi cuía mäüt vuìng räüng låïn vaì cuîng coï khi duìng âãø
liãn laûc våïi hãû thäúng cho nãn så âäö näúi âiãûn cuîng khaïc nhau.
b. Dô tin cây cung câp diên:
Yãu cáöu âaím baío cung cáúp âiãûn tuìy thuäüc mæïc âäü quan troüng cuía häü tiãu thuû quyãút
âënh.
- Hô loai I: Laì táút caí nhæîng häü maì khi ngæìng cung cáúp âiãûn seî gáy nguy hiãøm cho
tênh maûng con ngæåìi, aính hæåíng låïn âãún an ninh, tráût tæû, chênh trë laìm hoíng thiãút bë - saín
pháøm haìng loaût gáy thiãût haûi låïn cho nãön kinh tãú quäúc dán.
Vç váûy âäúi våïi caïc häü naìy yãu cáöu cung cáúp âiãûn liãn tuûc ngay caí khi sæû cäú, thåìi
gian máút âiãûn täúi âa cho pheïp bàòng thåìi gian tæû âäüng âoïng nguäön dæû phoìng khoaíng (0,5
÷ 0,7) giáy cho nãn häü loaûi I phaíi âæåüc cung cáúp âiãûn bàòng hai âæåìng dáy tæì hai nguäön
âäüc láûp.
- Hô loai II: Laì nhæîng häü tiãu thuû maì khi ngæìng cung cáúp âiãûn chè laìm ngæng trãû
saín xuáút, laì m caín tråí giao thäng váûn taí i, aính hæåíng sinh hoaût khu dán cæ låïn, thaình phäú.
Thåìi gian cho pheïp máút âiãûn daìi hån häü loaûi I âãø caïc nhán viãn váûn haình thæûc hiãûn
thao taïc (sæía chæîa hay) âoïng nguäön dæû phoìng bàòng tay. Häü loaûi naìy coï thãø cung cáúp âiãûn
bàòng 1 âæåìng dáy nhæng phaíi coï nguäön dæû phoìng.
- Hô loai III : Laì táút caí nhæîng häü coìn laûi, âáy laì nhæîng häü keïm quan troüng vi váûy
thåìi gian máút âiãûn cho pheïp daìi hån nhæng khäng quaï mäüt ngaìy âãm.
Caïc så âäö näúi âiãûn phaíi âaím baío tênh tin cáûy khi hæ hoíng báút cæï bäü pháûn naìo trãn så
âäö thç nhæîng bäü pháûn coìn laûi váùn âaím baío cung cáúp âiãûn theo mæïc âä yãu cáö u.
- Yêu câu don gian, linh hoat, thuân tiên thao tac, an toan phuc vu:
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

16
Så âäö näúi âiãûn caìng âån giaín, caìng roî raìng thç tênh âaím baío laìm viãûc caìng täút vaì
caìng an toaìn cho ngæåìi phuûc vuû. Så âäö linh hoaût phaíi cho pheïp váûn haình nhiãöu tçnh
traûng khaïc nhau, do âoï så âäö phaíi coï nhiãöu thiãút bë, nhæng khi âoï xaïc xuáút sæû cäú seî tàng
lãn nghéa laì tênh âån giaín vaì tênh linh hoaût thæåìng máu thuáøn nhau. Vç váûy cáön xeït chênh
xaïc tæìng træåìng håüp cuû thãø. Tênh an toaìn quyãút âënh chuí yãúu båíi caïch bäú trê caïc thiãút bë
trong så âäö.
- Tinh kinh tê cua so dô :
Quyãút âënh chuí yãúu båíi sæû täön taûi cuía caïc thiãút bë vaì hçnh thæïc thanh goïp. Yãu cáöu
chi phê váûn haình haìng nàm beï nháú t : Zmin .
2. Phân loai so dô nôi diên chinh :
a.Theo sô pha:
- Så âäö 1 såüi (tæïc 1 pha)



- Så âäö 2 såüi
- Så âäö 3 såüi (ba pha)





Så âäö 3 såüi ræåìm raì nhæng biãøu diãùn âæåüc cho caí 3 pha, coìn så âäö 1 såüi thç âån
giaín duìng 1 såüi âaûi diãûn cho caí 3 pha vaì noï âæåüc sæí duûng räüng raîi nháút. Taûi nhæîng nåi
âäúi xæïng ta duìng så âäö 1 såüi, nhæng nhæîng chäù báút âäúi xæïng ta phaíi duìng så âäö 3 såüi.
b. Theo phuong phap su dung may cãt, dao cach ly:
Ngæåìi ta chia thaình 2 nhoïm :
- Mäùi maûch âæåüc baío vãû bàòng 1 maïy càõt. (Så âäö mäüt hãû thäúng thanh goïp)
- Mäùi maûch âæåüc baío vãû bàòng 2 maïy càõt (Så âäö tam giaïc). Säú læåüng maï y càõt bàòng
(1÷ 2) láön säú maûch.
Caí hai loaûi så âäö thuäüc nhoïm thæï I hoàûc thæï II coï thãø coï hoàûc khäng coï hãû thäúng
thanh goïp.



~
MF
MBA
~
MF
MBA
Duûng cuû âo
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

17
3. 2. So dô câu truc
1. Nha may co môt câp diên ap cao:












2. Nha may co hai câp diên ap cao:

So dô xây dung TBPP U
F
So dô bô MF-MBA

F1
TBPP U
C
TBPP U
H
∼ ∼
HT

S
td
+ S
UF
TBPP U
T
∼ ∼
F2 F3 F4
S
td
TBPP U
C
F1

HT

S
td
+ S
UF
TBPP U
T
∼ ∼
F2 F3
S
td
+ S
UF
S
td
+ S
UF
B1 B2
B3 B3
B2
B1
F2 F1
TBPP U
C
TBPP U
H
∼ ∼
HT

S
td
+ S
UF
TBPP U
C
HT


F2

F1
S
td
+ S
UF
S
td
+ S
UF
So dô xây dung TBPP U
F
So dô bô MF-MBA

B1 B2 B1 B2
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

18
3.3. So dô Hê thông môt thanh gop
1. So dô Hê thông môt thanh gop không phân doan :













a. Mô ta so dô: Trong så âäö naìy caïc nguäön cung cáúp vaì caïc âæåìng dáy âãöu näúi
vaìo thanh goïp qua mäüt maïy càõt vaì hai dao caïch ly.
(Trãn mäùi maûch âãöu cáön phaíi âàût mäüt maïy càõt âiãûn âãø càõt maûch âiãûn åí chãú âäü laìm
viãûc bçnh thæåìng cuîng nhæ sæû cäú.)
- Dao caïch ly CL
11
, CL
21
, CL
31
, CL
41
, CL
51
åí giæîa maïy càõt vaì thanh goïp goüi laì dao
caïch ly thanh goïp.
- Dao caïch ly CL
12
, CL
22
, CL
32
, CL
42
, CL
52
åí vãö phêa âæåìng dáy goüi laì dao caïch ly
âæåìng dáy.
(Caïc dao caïch ly naìy âæåüc duìng âãø taûo khoaíng caïch an toaìn träng tháúy khi sæía
chæîa caïc pháön tæí trong maûch) .
Nguäön N1(N2) coï thãø laì maïy phaït âiãûn, maïy biãún aïp hoàûc âæåìng dáy taíi âiãûn. Nãúu
nguäön cung cáúp laì maïy phaït âiãûn (hoàûc maïy biãún aïp) thç khäng cáön âàût dao caïch ly giæîa
maïy phaït (maïy biãún aïp) vaì maïy càõt vç khi sæía chæîa maïy càõt thç maïy phaït seî nghè. Bçnh
thæåìng táút caí caïc maïy càõt vaì dao caïch ly âãöu åí vë trê âoïng, hai nguäön N1 vaì N2 cung cáúp
âiãûn cho caïc phuû taíi.
b. Thao tac so dô:
• Sæía chæîa maïy càõt: Vê duû sæía chæîa MC
1

- Càõt maïy càõt MC
1
.
- Càõt caïc dao caïch ly CL
12
, CL
11
.
- Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø âæa maïy càõt MC
1
ra sæía chæîa (Näúi âáút an
toaìn, âàût biãøn baïo, raìo chàõn, ...).
MC1

N1 N2
CL
12
CL
11
MC2

MC3

D
1
D
2
D
3
CL
22
CL
21
CL
32
CL
31
MC4

CL
41
CL
42
CL
51
CL
52
MC5

Hçnh 3-1
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

19
Khi sæía chæîa xong MC
1
ta tiãún haình âoïng âiãûn laûi cho âæåìng dáy D
1
nhæ sau:
- Måí näúi âáút an toaìn.
- Âoïng caïc dao caïch ly CL
11
, CL
12
.
- Âoïng maïy càõt MC
1
.
Æ Nhæ váûy âæåìng dáy D
1
bë máút âiãûn trong suäút quaï trçnh sæía chæîa MC
1
.
• Khi cáön sæía chæîa, kiãøm tra âæåìng dáy: Vê duû sæía chæîa âæåìng dáy D
2

- Càõt maïy càõt MC
2
(Thao taïc bàòng tay)
- Càõt dao caïch ly CL
22
.
- Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø tiãún haình sæía chæîa âæåìng dáy D
2
.
Sau khi sæía chæîa xong âoïng âiãûn laûi cho âæåìng dáy D
2
theo trçnh tæû ngæåüc laûi.
• Khi coï ngàõn maûch xaíy ra trãn âæåìng dáy: Vê duû ngàõn maûch trãn âæåìng dáy D
2

- Baío vãû råle seî âæa tên hiãûu âãún càõt maïy càõt MC
2
.
- Càõt dao caïch ly CL
22
.
- Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø tiãún haình sæía chæîa âæåìng dáy D
2
.
• Thao taïc sæía chæîa thanh goïp:
- Càõt táút caí caïc maïy càõt maûch âæåìng dáy näúi vaìo thanh goïp theo thæï tæû âæåìng
dáy keïm quan troüng càõt træåïc: MC
1
, MC
2
, MC
3
.
- Càõt táút caí caïc maïy càõt nguäön näúi vaìo thanh goïp: MC
4
, MC
5
.
- Càõt táút caí caïc dao caïch ly thanh goïp: CL
11
, CL
21
, CL
31
, CL
41
, CL
51
.
- Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø sæía chæîa thanh goïp: Näúi âáút an toaìn ...
Æ Khi sæía chæîa thanh goïp thç toaìn bäü så âäö bë máút âiãûn.
• Khi coï ngàõn maûch trãn thanh goïp:
- Baío vãû råle âæa tên hiãûu âi càõt caïc maïy càõt nguäön (MC
4
, MC
5
) vaì maïy càõt cuía
nhæîng âæåìng dáy coï nguäön cung cáúp tæì hai phêa hoàûc coï nguäön dæû træî (MC
2
, MC
3
).
Æ Toaìn bäü så âäö bë máút âiãûn.
- Càõt táút caí caïc maïy càõt maì baío vãû råle chæa âæa tên hiãûu càõt (MC1).
- Càõt táút caí caïc dao caïch ly thanh goïp: CL
11
, CL
21
, CL
31
, CL
41
, CL
51
.
- Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø sæía chæîa thanh goïp: Näúi âáút an toaìn ...
Sau khi sæía chæîa TG xong ta khäi phuûc laûi sæû laìm viãûc cuía så âäö nhæ sau:
- Måí näúi âáút an toaìn.
-Âoïng táút caí caïc dao caïch ly thanh goïp: CL
11
, CL
21
, CL
31
, CL
41
, CL
51
.
- Âoïng táút caí caïc maïy càõt nguäön näúi vaìo thanh goïp: MC
4
, MC
5
.
- Âoïng caïc maïy càõt maûch âæåìng dáy näúi vaìo thanh goïp theo thæï tæû âæåìng dáy
quan troüng âoïng træåïc : MC
3
, MC
2
, MC
1
.
(Sæía chæîa dao caïch ly TG : sinh viãn tæû thæûc hiãûn)
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

20
Chu y: Dao caïch ly phaíi âàût âuïng chiãöu nhæ trong hçnh âãø âaím baío sau khi dao
caïch ly càõt ra thç âáöu læåîi khäng coï âiãûn.
c. Uu - nhuoc diêm va pham vi su dung:
` Uu diêm: - Så âäö âån giaín, giaï thaình khäng låïn, DCL chè laìm nhiãûm vuû taûo
khoaíng caïch an toaìn khi sæía chæîa, âoïng càõt luïc khäng coï doìng âiãûn nghéa laì laìm âuïng
chæïc nàng cuía noï. Âãø âaím baío an toaìn ngæåìi ta duìng caïc bäü khoaï liãûn âäüng âãø dao caïch
ly chè âæåüc âoïng càõt sau khi MC âaî càõt.
- Så âäö naìy cho pheïp xáy dæûng caïc thiãút bë phán phäúi troün bäü (KPY) thi cäng làõp
raïp âån giaín, nhanh choïng vaì váûn haình chàõc chàõn.
` Nhuo c diêm: Âäü tin cáûy cung cáúp âiãûn tháúp
- Âãø sæía chæîa thanh goïp hoàûc dao caïch ly thanh goïp cuía báút cæï maûch naìo cuîng âãöu
phaíi càõt táút caí caïc nguäön näúi vaìo thanh goïp dáùn âãún máút âiãûn toaìn bäü.
- Khi sæía chæîa maïy càõt cuía báút kyì maûch naìo thç maûch áú y phaíi ngæìng cung cáúp âiãûn
trong suäút thåìi gian sæía chæîa (coï thãø vaìi ngaìy).
- Khi ngàõn maûch trãn thanh goïp hay dao caïch ly thanh goïp táút caí caïc nguäön âãöu bë
càõt ra vaì nhæ váûy toaìn bäü phuû taíi âãöu bë ngæìng cung cáúp âiãûn .
- Khi ngàõn maûch trãn âæåìng dáy maì maïy càõt trãn maûch áúy khäng càõt, thç toaìn bäü caï c
maïy càõt cuía nguäön seî càõt vaì cuîng dáùn âãún máút âiãûn toaìn bäü .
` Pham vi su dung: Vç nhæåüc âiãøm trãn nãn så âäö hãû thäúng mäüt thanh goïp khäng
phán âoaûn chuí yãúu duìng trong caïc thiãút bë âiãûn cäng suáút nhoí, khäng quan troüng, coï mäüt
nguäön cung cáúp vaì noï coìn duìng trong caïc så âäö âiãûn tæû duìng cuía nhaì maïy âiãûn hoàûc
traûm biãún aïp, nhæng trong træåìng håüp naìy phaíi duìng nguäön dæû træî.
2. So dô Hê thông môt thanh gop co phân doan :
a. Phân doan bãnd dao cach ly:
Thanh goïp âæåüc phán thaình nhiãöu âoaûn nhoí goüi laì nhæîng phán âoaûn vaì caïc phán
âoaûn naì y âæåüc näúi våïi nhau bàòng dao caïch ly phán âoaûn.
Thuong so phân doan Lãng so nguon cung câp va moi moI nguon so duoc
noi vao mäüt phán âoaûn, caïc âæåìng dáy âæåüc phán bäú âãöu trãn caïc phán âoaûn.
• Så âäö phán âoaûn bàòng mäüt dao caïch ly nhæ hçnh 3-3a.
Bçnh thæåìng dao caïch ly phán âoaûn CL

coï thãø âoïng hoàûc måí, mäùi tçnh traûng váûn
haình coï æu - nhæåüc âiãøm riãng.
- Váûn haình våïi dao caïch ly phán âoaûn âoïng:
+ Æu âiãøm: Nguäön vaì phuû taíi phán bäú âãöu, caí hai phán âoaûn laìm viãûc song song
âaím baío váûn haình kinh tãú.
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

21
+ Nhæåüc âiãøm: Khi coï ngàõn maûch trãn mäüt phán âoaûn báút kyì thç táút caí caïc maïy
càõt nguäön âãöu càõt ra, toaìn bäü så âäö bë máút âiãûn. Khi ngàõn maûch trãn caïc âæåìng dáy thç
doìng ngàõn maûch seî låïn.
Æ Thæåìng chãú âäü váûn haình naìy âæåüc aïp duûng åí caïc nhaì maïy âiãûn.










- Váûn haình våïi dao caïch ly phán âoaûn måí:
+ Æu âiãøm: Khi coï ngàõn maûch trãn mäüt phán âoaûn naìo thç chi coï phán âoaûn âoï bë
máút âiãûn, phán âoaûn coìn laûi váùn laìm viãûc bçnh thæåìng. Hån næîa khi ngàõn maûch trãn
âæåìng dáy thç doìng ngàõn maûch seî beï hån nãn ta coï thãø choün khê cuû âiãûn haûng nheû.
+ Nhæåüc âiãøm: Caïc nguäön vaì phuû taíi laìm viãûc riãng reî nãn váûn haình khäng kinh tãú.
Æ Thæåìng chãú âäü váûn haình naìy âæåüc aïp duûng åí caïc traû m biãún aïp.
Khi phán âoaûn bàòng mäüt dao caïch ly (hçnh 3-3a) thç ta coï thãø sæía chæîa tæìng phán
âoaûn hay dao caïch ly thanh goïp cuía phán âoaûn maì chè coï phán âoaûn âoï bë máút âiãûn.
Vi du: Sæía chæîa phán âoaûn I
Giaí thiãút dao caïch ly phán âoaûn âang âoïng, khi âoï âãø sæía chæîa phán âoaûn I thç ta
thæûc hiãûn caïc bæåïc thao taïc sau:
- Càõt táút caí caïc maïy càõt maûch âæåìng dáy vaì maïy càõt nguäön näúi vaìo phán âoaûn I.
- Càõt caïc dao caïch ly thanh goïp näúi vaìo phán âoaûn I.
- Càõt dao caïch ly phán âoaûn CL

(Càõt luïc coï doìng âiãûn khäng taíi ráút nhoí )
- Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø âæa phán âoaûn I vaìo sæía chæîa.
Æ Luïc naìy chè coï phán âoaûn I máút âiãûn coìn caïc maûch näúi vaìo phán âoaûn II váùn laìm
viãûc bçnh thæåìng.
* Giaí sæí âang váûn haình våïi dao caïch ly phán âoaûn âoïng thç xuáút hiãûn ngàõn maûch
trãn thanh goïp, khi âoï baío vãû råle seî âæa tên hiãûu âãún càõt táút caí caï c maïy càõt nguäön (MC
3

vaì MC
4
) Æ Toaìn bäü så âäö bë máút âiãûn. Luïc naìy nhán viãn váûn haình phaíi xæí lyï nhæ sau:
- Càõt táút caí maïy càõt cuía caïc maûch maì baío vãû råle chæa càõt.
PÂI
N1
PÂII
N2
Hçnh 3.3a
Cl

MC5

CL
51
CL
52
MC1

CL
12
CL
11
MC2

CL
22
CL
21
MC4

CL
42
CL
41
MC3

CL
32
CL
31
MC6

CL
61
CL
62
D
1
D
2
D
3
D
4
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

22
- Càõt táút caí caïc dao caïch ly thanh goïp cuía caïc maûch âæåìng dáy näúi vaìo thanh
goïp.
- Måí dao caïch ly phán âoaûn CL

.
- Chènh âënh thåìi gian taïc âäüng cuía baío vãû råle cho caïc maïy càõt nguäön vãö giaï trë
nhoí nháút.
- Âoïng maïy càõt MC
1
âãø xem ngàõn maûch coï phaíi trãn phán âoaûn I khäng (âuïng).
Æ Khäi phuûc sæû laìm viãûc cuía phán âoaûn II:
- Âoïng laûi maïy càõt nguäön näúi vaìo phán âoaûn II (phaíi chènh âënh laûi thäng säú baío vãû
råle nhæ træåìng håüp laìm viãûc bçnh thæåìng)
- Âoïng laûi caïc maïy càõt maûch âæåìng dáy theo thæï tæû æu tiãn.
Chu y: Sau khi sæía chæîa phán âoaûn I xong âãø khäi phuûc sæû laìm viãûc cuía phán âoaûn
I ta thæåìng càõt táút caí caïc maïy càõt näúi vaìo phán âoaûn II räöi måïi âoïng laûi dao caïch ly phán
âoaûn.
Tuy nhiãn khi sæía chæîa dao caïch ly phán âoaûn thç toaìn bäü hai phán âoaûn âãöu máút
âiãûn. Âãø khàõc phuûc nhæåüc âiãøm naìy ta phán âoaûn thanh goïp bàòng 2 dao caï ch ly (hçnh 3-
3b). Khi âoï, ta coï thãø sæía chæîa tæìng dao caïch ly phán âoaûn maì chè coï mäüt phán âoaûn máút
âiãûn. Vê duû muäún kiãøm tra, sæía chæîa dao caïch ly phán âoaûn I chuïng ta thæûc hiãûn caïc
bæåïc thao taïc sau:
- Càõt táút caí caïc maïy càõt näúi vaìo phán âoaûn I (MC1, MC2, MC3).
- Càõt táút caí caïc dao caïch ly thanh goïp näúi vaìo phán âoaûn I (CL
11
, CL
21
, CL
51
)
- Càõt CL
pâ1
(CL
pâ1
càõt doìng khäng taíi cuía phán âoaûn I).
- Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø sæía chæîa.









PÂI
N1
PÂII
N2
Hçnh 3.3b
Cl
pâ1
MC5

CL
51
CL
52
MC1

CL
12
CL
11
MC2

CL
22
CL
21
MC4

CL
42
CL
41
MC3

CL
32
CL
31
MC6

CL
61
CL
62
D
1
D
2
D
3
D
4
Cl
pâ2
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

23
Nhæåüc âiãøm låïn nháút cuía viãûc phán âoaûn bàòng dao caïch ly laì caïc dao caïch ly phaíi
thao taïc coï âiãûn maì åí thanh goïp khäng phán âoaûn chuïng chè laìm nhiãûm vuû caïch ly. Hån
næîa trong chãú âäü váûn haình våïi dao caïch ly phán âoaûn âoïng, nãúu xaíy ra ngàõn maûch trãn
báút kyì phán âoaûn naìo âãöu xaíy ra máút âiãûn toaìn bäü. Âãø khàõc phuûc nhæåüc âiãøm naìy ta
phán âoaûn thanh goïp bàòng maïy càõt phán âoaûn (hçnh 3-4).










Maïy càõt phán âoaûn bçnh thæåìng coï thãø âoïng hoàûc måí, âäúi våïi thiãút bë phán phäúi åí
nhaì maïy âiãûn thç thæåìng âoïng, coìn âäúi våïi traû m giaím aïp thç thæåìng måí. Nãúu maïy càõt
phán âoaûn thæåìng måí thç phaíi trang bë thãm thiãút bë TÂD (tæû âäüng âoïng nguäön dæû træî)
âãø tæû âäüng âoïng tråí laûi maïy càõt phán âoaûn MC

khi maïy càõt cuía mäüt nguäön naìo âoï bë
måí ra.
Khi ngàõn maûch trãn báút kyì phán âoaûn naìo (giaí sæí phán âoaûn I) thç maïy càõt phán
âoaûn vaì táút caí caïc maïy càõt cuía nguäön coï liãn quan træûc tiãúp våïi phán âoaûn bë sæû cäú seî bë
càõt ra (MC5 càõt) Æ Phán âoaûn I bë máút âiãûn, coìn phán âoaûn II váùn laìm viãûc bçnh thæåìng,
caïc häü quan troüng âæåüc cung cáúp bàòng 2 âæåìng dáy tæì 2 phán âoaûn khaïc nhau váùn âæåüc
cung cáúp âiãûn coìn nhæîng âæåìng dáy âån näúi vaìo phán âoaûn I bë máút âiãûn.
Sau khi sæía chæîa phán âoaûn I xong, âoïng caïc dao caïch ly CL
pâ1
, CL
pâ2
, MC

, âoïng
hai dao caïch ly hai âáöu maïy càõt MC5 räöi âoïng maïy càõt MC5. Cuäúi cuìng âoïng táút caí caïc
âæåìng dáy näúi vaìo phán âoaûn I theo thæï tæû æu tiãn.
Chu y: T
Càõt MC5
= T
càõt MC6
> T
càõt MCpâ
( khi coï ngàõn maûch trãn phán âoaûn I thç baío vãû
råle cuía 2 maïy càõt MC

vaì MC6 âãöu khåíi âäüng nhæng maïy càõt phán âoaûn càõt træåïc nãn
baío vãû råle MC6 ngæìng khåíi âäüng (chæa âæa tên hiãûu âi càõt maïy càõt MC4 vç váûy phán
âoaûn II khäng bë máút âiãûn)

Sau âáy xeït mäüt så âäö cung cáúp âiãûn coï dæû phoìng cho caïc häü tiãu thuû quan troüng
(hçnh 3-5).
PÂI
N1
PÂII
N2
Hçnh 3-4
Cl
pâ1
MC5

CL
51
CL
52
MC1

CL
12
CL
11
MC2

CL
22
CL
21
MC4

CL
42
CL
41
MC3

CL
32
CL
31
MC6

CL
61
CL
62
D
1
D
2
D
3
D
4
Cl
pâ2
MC

Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

24
ÅÍ nhaì maïy vaì phuû taíi âãöu duìng så âäö mäüt hãû thäúng thanh goïp âæåüc phán âoaûn
bàòng maïy càõt . Maïy càõt MC
pâ1
thæåìng âoïng, maïy càõt MC
pâ2
thæåìng måí.















Tuy coï nhæîng æu âiãøm trãn nhæng så âäö hãû thäúng mäüt thanh goïp phán âoaûn bàòng
mäüt maïy càõt váùn coìn nhæîng nhæåüc âiãøm sau :
- Khi sæía chæîa mäüt phán âoaûn naìo âoï thç caïc häü tiãu thuû quan troüng seî bë máút nguäön
dæû træî, coìn caïc häü cung cáúp bàòng 1 âæåìng dáy seî máút âiãûn hoaìn toaìn trong suäút thåìi gian
sæía chæîa.







Khi ngàõn maûch trãn 1 phán âoaûn thç caïc maïy càõt näúi vaìo phán âoaûn âoï càõt ra
nhæng táút caí caïc nguäön váùn coìn tiãúp tuûc cung cáúp cho phán âoaûn kia. Så âäö hçnh 3-6
âæåüc sæí duûng räüng raî i åí cáúp (6 - 10) KV cuía caïc traûm biãún aïp cåî låïn âæåìng dáy nhiãöu vaì
thiãút bë phán phäúi åí nhaì maïy thuíy âiãûn nhoí.
3. So dô hê thông môt thanh gop phân doan nôi mach vong:
Trong thiãút bë phán phäúi cáúp âiãûn aïp maïy phaït cuía caïc nhaì maïy nhiãût âiãûn trung tám
thæåìng sæí duûng så âäö nhæ hçnh 3-7.
- Khi ngàõn maûch taûi N
2
thç maïy càõt MC
1
vaì
MC
3
càõt Æ PÂ1 cuía thanh goïp TG2 bë máút
âiãûn hoaìn toaìn.
Âãø tàng âäü tin cáûy cung cáúp âiãûn åí maûch
maïy càõt phán âoaûn PÂ2 ngæåìi ta thæåìng trang
bë thãm thiãút bë tæû âäüng âoïng nguäön dæû træî
(TÂD), luïc naìy dæåïi taïc duûng cuía thiãút bë
TÂD maïy càõt phán âoaûn Mc
pâ2
âoïng laûi Æ
PÂ1 âæåüc cung cáúp âiãûn tæì âæåìng dáy D2.
- Khi ngàõn maûch taûi N
1
thç maïy càõt
MC
pâ1
vaì caïc maïy càõt coï liãn quan âãún
phán âoaûn I (PÂI) cuía thanh goïp TG
1
bë càõt
ra, luïc naìy maïy càõt phán âoaûn hai MC
pâ2
û tæû
âäüng âoïng laûi.
- Khi sæía chæîa 1 phán âoaûn seî máút båït nguäön
cung cáúp. Coï thãø khàõc phuûc bàòng caïch näúi mäüt
nguäön cung cáúp vaìo caí hai phán âoaûn bàòng hai maïy
càõt nhæ hçnh 3-6 , nhæ váûy seî dáùn âãún thiãút bë phán
phäúi cäöng kãönh, âàõt tiãön. Trong så âäö naìy khi coï sæû
cäú trãn nguäön thç caí hai maïy càõt cuía nguäön âoï näúi
vaìo 2 phán âoaûn âãöu bë càõt.
MC
pâ1
MC
pâ2
TG2
TG1
PÂ1
PÂ2
N2 N1
MC1
MC2
MC4 MC3
N2
N1
Hçnh 3-5
D1 D2
N
1
N
2
MCpâ
Hçnh 3-6
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

25
- Så âäö naìy laì så âäö 1 hãû thäúng thanh goïp âæåüc phán âoaûn bàòng maïy càõt, trong âoï
säú phán âoaûn bàòng säú nguäön cung cáúp vaì caïc phán âoaûn âæåüc näúi våïi nhau qua khaïng
âiãûn phán âoaûn nhàòm haûn chãú doìng ngàõn maûch, coìn caïc âæåìng dáy åí cáúp âiãûn aïp maïy
phaït thæåìng âæåüc láúy qua khaïng âiãûn âæåìng dáy.











- Taïc duûng cuía khaïng âiãûn âæåìng dáy: Nhåì coï khaïng âiãûn âæåìng dáy laìm giaím
doìng ngàõn maûch khi xaíy ra ngàõn maûch sau khaïng maì ta coï thãø choün âæåüc caïc khê cuû âiãûn
haûng nheû (Maïy càõt håü p bäü) sau khaïng. Âäöng thåìi taûo âiãûn aïp dæ trãn thanh goïp khi coï
ngàõn maûch trãn âæåìng dáy sau maïy càõt håüp bäü.
Âãø âån giaín så âäö vaì tàng cao âäü tin cáûy ngæåìi ta thæåìng duìng khaïng âiãûn nhoïm
hay khaïng âiãûn keïp. Æu âiãøm cuía khaïng âiãûn keïp laì coï thãø cung cáúp cho nhiãöu âæåìng
dáy maì âáöu näúi vaìo thanh goïp âiãûn aïp maïy phaït chè coï mäüt .
- Maûch tæû duìng âæåüc láúy qua biãún aïp tæû duìng (hoàûc qua khaïng âiãûn nãúu âiãûn aïp tæû
duìng cuìng cáúp våïi âiãûn aïp maïy phaït U
td
= U
f
). Khi säú phán âoaûn bàòng bäún tråí lãn
thæåìng näúi caïc phán âoüan thanh goïp thaình maûch voìng kên (hçnh 3-7). Taïc duûng cuía viãûc
näúi maûch voìng:
- Nhåì näúi maûch voìng maì laìm giaím sæû chãnh lãûch âiãûn aïp giæîa caïc phán âoaûn.
Vê duû khi maïy phaït åí mäüt phán âoaûn báút kyì nghè thç phuû taíi åí phán âoaûn âoï seî âæåüc
cung cáúp tæì hai phêa, do âoï täøn tháút âiãûn aïp qua khaïng âiãûn seî beï vaì cho pheïp choün
khaïng âiãûn phán âoüan coï doìng âënh mæïc beï hån træåìng håüp khäng näúi maûch voìng.
- Nhåì näúi maûch voìng maì khi coï sæû cäú trãn báút kyì phán âoaûn naìo thç caïc maï y phaït
näú i vaìo caïc phán âoaûn coìn laûi váùn laìm viãûc song song.
Trong så âäö näúi maûch voìng doìng âënh mæïc cuía khaïng âiãn phán âoüan thæåìng choün
bàòng (50-60)% doìng âënh mæïc cuía maïy phaït, coìn âiãûn khaïng bàòng (8-12)%.

%
F2
B1
PDII
%
F4
B2
PDIV
%
F1
PDI
%
F3
PDIII
CL1
CL2
CL4
CL3
Hçnh 3 - 7
CL
K1
N1

Td Td Td Td
CL12
CL11
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

26
+ Thao taïc sæía chæîa dao caïch ly phán âoaûn CL12:
- Càõt táút caí caïc maïy càõt näúi vaìo phán âoaûn 2.
- Càõt táút caí caïc dao caïch ly näúi vaìo phán âoaûn 2.
- Càõt dao caïch ly CL11.
- Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø tiãún haình sæía chæîa dao caïch ly CL12.
+ Sau khi sæía chæîa dao caïch ly CL12 xong ta khäi phuûc laûi sæû laìm viãûc cuía phán
âoaûn 2 nhæ sau:
- Måí näúi âáút an toaìn
- Âoïng táút caí caïc dao caïch ly âang måí.
- Âoïng táút caí caïc maïy càõt näúi vaìo phán âoaûn 2 ( træì maïy càõt maûch maïy phaït).
- Âoïng maïy càõt maûch maïy phaït cáön chuï yï âãún hoaì âäöng bäü.
+ Khi coï ngàõn maûch taûi N1: Baío vãû råle âæa tên hiãûu càõt caïc maïy càõt näúi vaìo phán
âoaûn 3 (Maïy càõt âáöu âæåìng dáy âån thæåìng khäng càõt). Luïc naìy nhán viãn váûn haình
phaíi xæí lyï nhæ sau:
- Càõt caïc maïy càõt maûch âæåìng dáy maì baío vãû råle chæa âæa tên hiãûu càõt.
- Càõt dao caïch ly CL
K1
.
- Âoïng caïc maïy càõt näúi vaìo phán âoaûn 3.
- Âoïng maïy càõt maûch maïy phaït F3 (chuï yï âãún hoaì âäöng bäü)
- Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø sæía chæîa sæû cäú.
Nhuoc diêm cua so dô: Vç coï maûch voìng nãn thiãút bë phán phäúi cäöng kãönh, phæïc
taûp, âàõt tiãö n vaì khoï khàn trong váûn haình.







Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

27
3.4. So dô Hê thông hai thanh gop
1. Dãt vân dê:
Sau khi phán têch sæû váûn haình cuía så âäö mäüt hãû thäúng thanh goïp ta nháûn tháúy så âäö
naìy coï nhæîng nhæåüc âiãøm cå baín nhæ sau:
- Khi sæía chæîa thanh goïp hoàûc dao caïch ly thanh goïp cuía mäüt maûch naìo âoï thç táút caí
caïc maûch näúi vaìo thanh goïp (hay phán âoaûn) âãöu phaíi ngæìng laìm viãûc trong suäút thåìi
gian sæía chæîa.
- Khi xaíy ra ngàõn maûch trãn thanh goïp thç toaìn bäü caïc maûch âang laìm viãûc seî bë máút
âiãûn.
- Khi sæía chæîa maïy càõt cuía mäüt maûch báút kyì thç máûch âoï bë máút âiãûn trong suäút thåìi
gian sæía chæîa.
Æ Âãø khàõc phuûc nhæîng nhæåüc âiãøm naìy ta duìng så âäö hai hãû thäúng thanh goïp nhæ
hçnh sau.



















2. Mô ta so dô:
• Så âäö gäöm hai hãû thäúng thanh goïp TG1 vaì TG2, coï nhiãûm vuû dæû træî qua laûi cho
nhau vaì âæåüc näúi våïi nhau qua maûch maïy càõt näúi MCN.
• Mäùi maûch âæåüc näúi vaìo hai HTTG qua mäüt maïy càõt vaì ba dao caïch ly (2 dao
caïch ly thanh goïp vaì 1 dao caïch ly nàòm vãö phêa âæåìng dáy goüi laì dao caïch ly
âæåìng dáy)
Vê duû : âæåìng dáy D1 âæåüc baío vãû bàòng MC1; CL1 vaì CL2 laì caïc dao caïch ly thanh
goïp, CL3 laì dao caïch ly âæåìng dáy.
• •

TG2
TG1
MCN
CLN1
CL2 CL1
CL3
MC1 MC1
CLN2
D1
D2

B1
D3
D4
B2
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

28
3. Cac chê dô vân hanh:
• Bçnh thæåìng thæåìng så âäö váûn haình song song trãn hai thanh goïp: Maïy càõt näúi
âoïng, caí hai thanh goïp âãöu coï âiãûn vaì laìm viãûc song song våïi nhau giäúng nhæ så âäö mäüt
hãû thäúng thanh goïp âæåüc phán âoaûn bàòng maïy càõt. Caïc maûch nguäön vaì âæåìng dáy âæåüc
phán bäø âãöu trãn hai HTTG. Vê duû: D1, D3 vaì nguäön B1 laìm viãûc trãn TG1 (caïc dao
caïch ly näúi vaìo thanh goïp 1 âoïng coìn caïc dao caïch ly näúi vaìo thanh goïp 2 måí) coìn
D2,D4 vaì B2 laìm viãûc trãn TG2 (caïc dao caïch ly näúi vaìo thanh goïp 2 âoïng coìn caïc dao
caïch ly näúi vaìo thanh goïp 1 måí).
(khi âoï MC1 âoïng, CL1 vaì CL3 âoïng coìn CL2 càõt, .....)
• Trong mäüt säú træåìng håüp coï thãø váûn haình trãn mäüt thanh goïp vaì thanh goïp naìy
goüi laì thanh goïp laìm viãûc (TGLV), thanh goïp coìn laûi goüi laì thanh goïp dæû træî ( TGDT).
Trong chãú âäü váûn haình naìy thç maïy càõt näúi måí, hai dao caïch ly maûch maïy càõt näúi coï êt
nháút mäüt dao måí, caïc dao caïch ly näúi våïi TGLV âoïng coìn caïc dao caïch ly näúi våïi
TGDT måí. Luïc naìy så âäö váûn haình nhæ så âäö mäüt hãû thäúng thanh goïp khäng phán âoaûn.
4. Cac thao tac co ban: Giaí thiãút bçnh thæåìng så âäö váûn haình song song trãn hai
thanh goïp: Maïy càõt näúi âoïng, âæåìng dáy D1, D3 vaì nguäön B1 laìm viãûc trãn TG1 coìn
âæåìng dáy D2, D4 vaì B2 laìm viãûc trãn TG2.
a. Thao ta c sua chua thanh gop TG1: Âãø sæía chæîa hãû thäúng thanh goïp laìm viãûc ta
cáön thao taïc chuyãøn táút caí caï c maû ch âang laìm viãûc trãn thanh goïp naìy vãö laìm viãûc trãn
thanh goïp coìn laûi.
(Chuyãøn toaìn bäü caïc maûch vãö laìm viãûc trãn mäüt thanh goïp TG2)
- Khoaï nguäön thao taïc cuía MCN âãø traïnh càõt nháöm
- Âoïng caïc dao caïch ly thanh goïp cuía caïc maûch âang laìm viãûc trãn TG1 vaìo TG2
- Càõt táút caí caïc DCL caïc maûch näúi vaìo TG1
- Càõt MCN vaì hai DCL hai bãn
- Thæûc hiãûn biãûn phaïp an toaìn âãø sæía chæîa TG1
b. Thao tac sua chua dao ca ch ly thanh gop CL1: Âãø sæía chæîa dao caïch ly thç yãu
cáöu hai âáöu dao caïch ly phaíi khäng coï nghéa laì dao caïch ly näúi våïi thanh goïp naìo thç
thanh goïp âoï phaíi máút âiãûn.
(Chuyãøn toaìn bäü caïc maûch vãö laìm viãûc trãn mäüt thanh goïp TG2)
- Khoaï nguäön thao taïc cuía MCN âãø traïnh càõt nháöm
- Âoïng caïc dao caïch ly thanh goïp cuía caï c maû ch âang laìm viãûc trãn TG1 vaìo TG2
(træì dao caïch ly maûch âæåìng dáy D1)
- Càõt táút caí caïc DCL caïc maûch näúi vaìo TG1
- Càõt maïy càõt MC1 vaì dao caïch ly CL3
- Càõt MCN vaì hai DCL hai bãn
- Thæûc hiãûn biãûn phaïp an toaìn âãø sæí a chæîa TG1
c. Thao tac khôi phuc su lam viêc cua cac mach khi su cô trên môt thanh gop:
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

29
Giaí sæí thanh goïp TG1 bë sæû cäú. Caïc MC cuía caïc maûch näúi vaìo TG1 càõt, MCN càõt,
TG1 máút âiãûn. Phaíi thao taïc chuyãøn toaìn bäü caïc maûch træåïc âáy laìm viãûc trãn TG1 vãö
laìm viãûc trãn TG2 theo trçnh tæû sau:
- Càõt táút caí caïc maïy càõt cuía caïc maû ch âang laìm viãûc trãn thanh goïp mäüt maì baío vãû
råle chæa âæa tên hiãûu càõt.
- Càõt táút caí caïc dao caïch ly thanh goïp näúi vaìo TG1
- Âoïng caïc dao caïch ly thanh goïp cuía caïc maûch vaìo TG2
- Âoïng caïc MCÂ cuía caïc maûch vaìo TG2 theo thæï tæû nguäön træåïc, âæåìng dáy sau
- Thæûc hiãûn biãûn phaïp an toaì n sæía chæîa TG1
Æ Nhæ váûy caïc âæåìng dáy laìm viãûc trãn TG1 chè máút âiãûn trong mäüt khoaíng thåìi gian
thao taïc âãø chuyãøn noï sang laìm viãûc trãn TG2.
Nãúu nhæ ta cho váûn haình trãn mäüt thanh goïp thç khi ngàõn maûch trãn thanh goïp naìy
toaìn bäü så âäö seî bë máút âiãûn. Âãø traïnh âiãöu naìy xaíy ra ngæåìi ta thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp:
- Váûn haình song song trãn hai thanh goïp (åí TBPP âiãûn aïp ≥ 35KV)
- Phán âoaûn thanh goïp laìm viãûc nhæ hçnh dæåïi (så âäö naìy thæåìng gàûp åí caïc nhaì maïy
âiãûn)

















• TGLV âæåüc phán thaình 2 phán âoaûn laì PÂ1 vaì PÂ2. Hai phán âoaûn näúi våïi
TGDT bàòng MCN1 vaì MCN2 åí vë trê thæåìng càõt.
• Bçnh thæåìng caïc maûch âæåüc phán bäø laìm viãûc trãn hai phán âoaûn, giäúng nhæ så
âäö mäüt HTTG coï phán âoaûn. TGDT bçnh thæåìng khäng coï âiãûn, noï âæåüc duìng âãø coï thãø
thay thãú tæìng phán âoaûn mäüt cuía TGLV khi cánö sæîa chæîa.
• Khi ngàõn maûch trãn mäüt phán âoaûn, thç phán âoaûn âoï seî máút âiãûn. Sau âoï ta thao
taïc chuyãøn caïc maûch træåïc dáy laìm viãûc trãn PÂ naìy vãö laìm viãûc trãn TGDT.
• •

TGDT
TGLV PÂ1
MCN1
CL2

CL1
CL3
MC1 MC1

D1

F1
D3
D4




F2

MCN2
• •
KÂpâ MCpâ
PÂ2
D2
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

30
d. Sua chua may cãt cua môt mach:


















Giaí sæí så âäö âang váûn haình trãn mäüt thanh goïp laìm viãûc TGLV. Khi sæîa chæîa maïy
càõt MC1, coï thãø thao taïc âãø duìng MCN kãút håüp våïiTGDT taûm thåìi thay thãú cho MC1
theo trçnh tæû sau:
− Kiãøm tra thanh goïp dæû træî
− Thæí thanh goïp dæû træî bàòng âiãûn (âoïng hai CL hai bãn MCN vaì âoïng MCN)
− Nãúu TGDT täút thç càõt MCN ra
− Càõt MC1 vaì hai caïch ly CL1 vaì CL3
− Thæûc hiãûn biãûn phaïp an toaìn âãø thaïo âáöu näúi cuía MC1 vaì làõp cáöu näúi CN (nhæ hçnh
veî)
− Âoïng hai dao caïch ly CL3 vaì CL2
− Âoïng maïy càõt näúi MCN
− Chènh âënh thäng säú BVRL cuía MCN cho phuì håüp våïi baío vãû cuía âæåìng dáy D1.
Æ Nhæ váûy khi sæía chæîa maïy càõt cuía mäüt maûch naìo thç maûch âoï phaíi máút âiãûn trong
thåìi gian khaï láu âãø thao taïc så âäö, ta coï thãø khàõc phuûc nhæåüc âiãøm naìy bàòng caïch làõp
thãm dao caïch ly CLS. Khi âoï trçnh tæû thao taïc sæía chæîa MC1 nhæ sau:
− Kiãøm tra thanh goïp dæû træî
− Thæí thanh goïp dæû træî bàòng âiãûn (âoïng hai CL hai bãn MCN vaì âoïng MCN)
− Nãúu TGDT täút thç âoïng dao caïch ly CLS
− Càõt MC1 vaì hai caïch ly CL1 vaì CL3
− Thæûc hiãûn biãûn phaï p an toaìn âãø thaïo âáöu näúi cuía MC1
− Chènh âënh thäng säú BVRL cuía MCN cho phuì håüp våïi baío vãû cuía âæåìng dáy D1.
TGDT
TGLV
MCN

F1

CL1
CL3
MC1
D1



CL2

CN
CL4 CL5
CLS
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

31
Roî raìng trong quaï trçnh sæía chæîa maïy càõt âæåìng dáy khäng bë máút âiãûn. Tuy nhiãn phaíi
làõp thãm dao caïch ly CLS cho táút caí caï c maûch laìm cho thiãút bë phán phäúi cäöng kãönh
âäöng thåìi khi sæía chæîa maïy càõt så âäö phaíi váûn haình trãn mäüt thanh goïp nãúu luïc naìy xaíy
ra ngàõn maûch trãn thanh goïp naìy Æ máút âiãûn toaìn bäü. Khàõc phuûc ta duìng så âäö hai hãû
thäúng thanh goïp coï thanh goïp voìng.
5. Uu - nhuoc diêm: Qua phán têch caïc thao taïc cå baín cuía så âäö ta ruït ra âæåüc caïc
æu nhæåüc âiãøm cuía så âäö nhæ sau:
a. Uu diêm:
• Coï thãø láön læåüt sæîa chæîa tæìng thanh goïp mäüt maì váùn âaím baío cung cáúp âiãûn cho
cho phuû taíi.
• Coï thãø láön læåüt sæía chæîa tæìng dao caïch ly thanh goïp cuía mäüt maûch báút kyì thç chè
coï maûch naìy bë máút âiãûn.
• Khäi phuûc nhanh choïng sæû laìm viãûc cuía så âäö khi coï ngàõn maûch trãn thanh goïp.
• Khi sæía chæîa maïy càõt cuía mäüt maûch báút kyì thç maûch âoï chè ngæìng laìm viãûc
trong thåìi gian thao taïc så âäö.
b. Nhuoc diêm: Dao caïch ly phaíi thao taïc luïc coï âiãûn.

Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

32
3.5. Cac dang so dô nôi diên don gian
Khi säú maûch näúi våïi cáúp âiãûn aïp U = (35 ÷ 220) KV êt thç ngæåìi ta thæåìng sæí duûng
så âäö âån giaín. Âàûc âiãøm cuía caïc daûng så âäö naìy laì khäng xáy dæûng hãû thäúng thanh goïp
cáúp âiãûn aïp cao, säú læåüng maïy càõt êt tháûm chê coï khi khäng cáön âàût maïy càõt åí cáúp âiãûn aïp
cao cho nãn giaím nhiãöu chi phê vãö thiãút bë âiãûn, váût liãûu xáy dæûng vaì giaï thaình thiãút bë
phán phäúi, âäöng thåìi thåìi gian thi cäng cuîng nhanh choïng.
1. Dang so dô bô may biên ap - duong dây: Så âäö bäü maïy biãún aïp-âæåìng dáy laì
mäüt trong nhæîng daûng så âäö âån giaí n hoaï âæåüc sæí duûng phäø biãún åí caïc traû m biãún aïp.
Trong så âäö naìy caïc pháön tæí cuía bäü âæåüc màõc näúi tiãúp våïi nhau, khäng coï liãn hãû ngang
våïi caïc bäü khaïc. Khi coï hæ hoíng åí mäüt pháön tæí báút kyì cuía bäü thç caí bäü âoï ngæìng cung
cáúp âiãûn.
Xeït så âäö bäü MBA-ÂD
cuía caïc traû m biãún aïp näúi vaìo
âæåìng dáy chênh nhæ trãn
hçnh 3-14.
- Âæåìng dáy D1 vaì maïy biãún
aïp B1 taûo thaình mäüt bäü ( coï
âàût maïy càõ t MC2)ü: Khi ngàõn
maûch trãn âæåìng dáy taûi âiãøm
N
1
thç caïc maïy càõt MC
1
vaì
MC
2
seî càõt dáùn âãún máút âiãûn
toaìn bäü så âäö. Khi sæû cäú maïy
biãún aïp thç MC
2
, MC
3
seî càõt.
Hçnh 3 - 14
Âãø giaím giaï thaình chi phê cuía traû m coï thãø thay thãú maïy càõt MC
2
phêa cao aïp cuía
maïy biãún aïp bàòng dao caïch ly tæû âäüng CL

(hçnh b). Trong træåìng håüp naìy muäún sæía
chæîa maïy biãún aïp thç càõt maïy càõt MC
3
sau âoï càõt dao caïch ly tæû âäüng Cl

luïc naìy
CL

chè càõt doìng âiãûn khäng taíi cuía maïy biãún aïp, thao taïc naìy cho pheïp tuìy thuäüc vaìo
cäng suáút maïy biãún aïp vaì cáúp âiãûn aïp. Hiãûn nay våïi maïy biãún aïp duìng theïp caïn nguäüi, åí
cáúp âiãûn aïp 35KV thç doìng khäng taíi I
kt
≤ 1% I
âm
, coìn åí cáúp âiãûn aïp 110KV thç I
kt

2,5% I
âm
Do âoï dao caïch ly tæû âäüng coï thãø cho pheïp càõt doìng khäng taíi cuía caïc maïy
biãún aïp cäng suáút låïn. Vê duû våïi cáúp âiãûn aïp (20 ÷ 35)KV khi khoaíng caïch hai cæcû cuía
dao caïch ly tæû âäüng Cl

d=(1,3÷1,5)m thç cho pheïp càõt doìng tæì hoaï cuía maïy biãún aïp co ï
cäng suáút nhoí hån 40MVA ( maïy biãún aïp TD-40.000/35 coï Io=0.65% Iâm=4.3A). ÅÍ
cáúp âiãûn aïp 110KV khi d=2,5 m , quy trçnh cho pheïp càõt doìng khäng taíi cuía MBA âãún
80MVA ( TDH-80.000/110 coï I
kt
=1,5%Iâm=6.3A) .
Khi ngàõn maûch trong maïy biãún aïp thç baío vãû rå le seî taïc âäüng càõt MC
3
sau âoï âæa
tên hiãûu âãún càõt MC
1
( Tên hiãûu naìy coï thãø truyãön bàòng caïp riãng theo âæåìng dáy thäng
tin hay âæåìng kãnh cao táön cuía caïp cao aïp) . Sau khi MC1 càõt ra thçï dao caïch ly tæû âäüng
CL

tæû âäüng måí ra. Dæåïi taïc duûng cuía thiãút bë tæû âäüng âoïng làûp laûi âæåìng dáy (TÂL)
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

33
maïy càõt MC
1
âáöu âæoìng dáy chênh seî âæåüc tæû âäüng âoïng laûi âãø cung cáúp cho caïc traû m
biãún aïp khaïc.
Viãûc càõt maïy càõt MC
1
coï thãø thæûc hiãûn bàòng caïch khaïc maì khäng cáön phaíi coï xung
âi càõt MC1 nhæ åí trãn. Khi naìy phaíi duìng dao ngàõn maûch NM âàût åí âáöu cæûc cuía maïy
biãún aïp. Khi ngàõn maûch trong maïy biãún aïp thç baío vãû rå le taïc âäüng càõt MC
3
vaì âæa tên
hiãûu âoïng dao ngàõn maûch NM taûo ngàõn maûch nhán taûo giæîa âæåìng dáy våïi âáút, luïc naìy
doìng ngàõn maûch låïn laìm cho MC
1
seî càõt tin cáûy. Sau âoï dao caïch ly tæû âäüng CL

måí ra
vaì thiãút bë TÂL tæû âäüng âoïng tråí laûi MC
1
âãø cung cáúp cho caïc bäü khaïc.
Viãûc bäú trê dao ngàõn maûch tuìy theo maûng âiãûn : Trong maûng trung tênh caïch âiãûn
thç phaíi âàût dao ngàõn maûch trãn caí hai pha âãø taûo ngàõn maûch hai pha chaûm âáút, coìn trong
maûng trung tênh træûc tiãúp näúi âáút thç chè cáön âàût åí mäüt pha âãø taûo ra daûng ngàõn maûch mäüt
pha.
Muäún âoïng maïy biãún aïp tråí laûi ta thao taïc nhæ sau :
- Âoïng dao CL
1
åí phêa cao aïp vaì âoïng dao caïch ly CL
2
phêa haû aïp.
- Âoïng dao caïch ly tæû âäüng CL

.
- Âoïng maïy càõt MC
3
.
Dao caïch ly CL
1
duìng âãø sæía chæîa dao caïch ly tæû âäüng Cl

.
Cáön læu yï laì dao caïch ly tæû âäüng khäng cáön âàût nãúu traûm biãún aïp laì traûm cuût.
2. So dô câu:

B2 B1
MC1 MC2
CL1 CL2
N1 N2
MC5
CL6 CL5
SO DÔ CÃU NGOAI
MC3
D1
MC4
D2
CL7 CL8
Så âäö naìy coï säú maïy càõt êt hån soï
maûch nhæng âäü tin cáûy cung cáúp âiãûn
váùn cao, âæåüc sæí duûng taûi caïc traûm coï
hai âæåìng dáy vaì hai maïy biãún aïp, thæûc
cháút laì hai bäü âæåìng dáy - maïy biãún aïp
coï liãn hãû ngang bàòng cáöu näúi duìng
maïy càõt âiãûn.
Trong så âäö cáöu maïy càõt coï thãø âàût
vãö phêa âæåìng dáy hoàûc vãö phêa maïy
biãún aïp, tuyì thuäüc vaìo vë trê maïy càõt
maì ta coï hai loaûi så âäö cáöu: Så âäö cáöu
trong vaì så âäö cáöu ngoaìi.
a. So dô câu ngoai: Laì så âäö cáöu
coï âàût maïy càõt vãö phêa maïy biãún aï p.
Trong så âäö naìy åí phêa maïy biãún aïp
B1, B2 âæåüc bäú trê hai maïy càõt MC3 vaì
MC4, coìn åí caïc maûch âæåìng dáy chè
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

34
bäú trê dao caïch ly Cl7, CL8. Åí maûch cáöu näúi ta âàût maïy càõt MC5 ngoaìi ra coìn coï cáöu
dao caïch ly CL5 vaì CL6 âæåüc sæí duûng khi sæía chæîa MC5.
- Chãú âäü laìm viãûc bçnh thæåìng thç maïy càõt MC5 thæåìng âoïng, Cl5 vaì CL6 måí
(hoàûc 1 âoïng, mäüt måí). Âãø sæía chæîa MC5 træåïc tiãn ta phaíi âoïng CL5 vaì CL6 räöi måïi
càõt maïy càõt MC5 vaì hai dao caïch ly hai âáöu maïy càõt räöi thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn
âãø âæa MC5 ra sæía chæîa.
+ Khi sæû cäú hay sæía chæîa mäüt maïy biãún aïp hoàûc maïy càõt maûch maïy biãún aïp thç
hai âæåìng dáy váùn laìm viãûc song song.
Vê duû: Khi muäún sæía chæîa maï y biãún aïp B1
- Càõt maïy càõt MC1 vaì MC3
- Måí hai dao caïch ly hai âáöu MC1 vaì MC3.
- Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø sæía chæîa maïy biãún aïp B1
Luïc naìy nguäön N2 seî cung cáúp cho caí hai âæåìng dáy qua maïy biãún aïp B2.
+ Khi xaíy sæû cäú hoàûc cáön sæía chæîa âæåìng dáy: Giaí sæí sæía chæîa âæåìng dáy D
1

- Càõt caïc maïy càõt MC3 vaì MC5 Æ maïy biãún aïp B
1
taûm thåìi ngæìng cung cáúp âiãûn
- Måí dao caïch ly CL7 Æ Âæåìng dáy D1 hoaìn toaìn bë caïch ly
- Âoïng hai maïy càõt MC3 vaì MC5 tråí laûi âãø 2 maïy biãún aïp B
1
, B
2
cung cáúp âiãûn cho
âæåìng dáy D
2
.
- Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø sæía chæîa âæåìng dáy D1.
Sau khi sæía chæîa xong muäún âoïng laûi âæåìng dáy D1 thç phaíi thao taïc nhæ sau:
- Thaïo näúi âáút an toaìn
- Càõt maïy càõt MC3 vaì MC5
- Âoïng laûi dao caïch ly CL7
- Âoïng laûi caï c maïy càõt MC3 vaì MC5.
Æ Phaûm vi sæí duûng: Trong så âäö cáöu ngoaìi âãø thao taïc âoïng càõt mäüt maïy biãún aïp
âån giaín hån nhiãöu so våïi âoïng càõt mäüt âæåìng dáy. Vç váûy så âäö naìy âæåüc sæí duûng åí
nhæîng traûm biãún aïp coï âäö thë phuû taíi thay âäøi nhiãöu, taûi nhæîng giåì phuû taíi cæû c tiãøu seî càõt
båït mäüt maïy biãún aïp nhàòm giaím täøn tháút âiãûn nàng vaì caïc âæåìng dáy näúi vaìo traûm coï
chiãöu daìi beï xaïc suáút sæû cäú nhoí.
b. So dô câu trong: Laì så âäö cáöu coï âàût maïy càõt vãö phêa âæåìng dáy. Trong så âäö naìy
mäùi âæåìng dáy âæåüc baío vãû bàòng mäüt maïy càõt riãng coìn cao aïp maïy biãún aïp khäng duìng
maïy càõt maì duìng dao caïch ly. Åí maûch cáöu näúi ta âàût maïy càõt MC5 ngoaìi ra coìn coï cáöu
dao caïch ly CL5 vaì CL6 âæåüc sæí duûng khi sæía chæîa MC3, MC4, MC5.
- Chãú âäü laìm viãûc bçnh thæåìng thç maïy càõt MC5 thæåìng âoïng, Cl5 vaì CL6 måí (hoàûc
mäüt âoïng, mäüt måí).
- Khi coï sæû cäú hoàûc cáön sæía chæîa âæåìng dáy: Giaí sæí cáön sæía chæîa âæåìng dáy D1
+ Càõt MC3
+ Càõt hai dao caïch ly hai âáöu MC3
+ Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø sæía chæîa âæåìng dáy D1.

Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

35





















Luïc naìy caïc maïy biãún aïp B1 vaì B2 váùn laìm viãûc bçnh thæåìng cung cáúp âiãûn cho
âæåìng dáy D2.
- Khi xaíy ra sæû cäú trong maïy biãún aïp B1: MC1, MC3, MC5 càõt ra Æ Âæåìng dáy
D1 bë máút âiãûn. Âãø khäi phuûc laûi sæû laìm viãûc cuía âæåìng dáy D1 nhán viãn váûn haình phaíi
càõt dao caïch ly CL1 sau âoï âoïng laûi maïy càõ t MC3 vaì MC5 räöi thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp
an toaìn âãø sæía chæîa maïy biãún aïp B1.
- Khi cáön sæía chæîa maïy biãún aïp B1: Càõt maïy càõt MC1 sau âoï måí dao caïch ly CL1,
nhæ váûy CL1 phaíi càõt doìng khäng taíi cuía maïy biãún aïp nãn ta cáön phaíi kiãøm tra khaí nàng
càõt cuía dao caïch ly CL1 theo âiãöu kiãûn: I
cdcl
≥ I
0
. Nãúu khäng thoaí maîn thç ta phaíi thao
taïc nhæ khi sæû cäú maïy biãún aïp.
Æ Phaûm vi sæí duûng: Trong så âäö cáöu trong viãûc thao taïc âoïng càõt âæåìng dáy âån
giaín hån nhiãöu so våïi viãûc âoïng càõt mäüt maïy biãún aïp vç váûy så âäö âæåüc sæí duûng åí nhæîng
traûm BA êt âoïng càõt maïy biãún aïp coï ÂTPT bàòng phàóng, âæåìng dáy daìi, xaïc suáút sæû sæû cäú
låïn.
Trong caí hai så âäö cáöu caïch ly CL5-CL6 âæåüc duìng khi sæía chæîa hoàûc kiãøm tra báút kyì
mäüt trong 3 maïy càõt: MC3, MC4, MC5. Åí chãú âäü váûn haình bçnh thæåìng 2 dao caïch ly
naìy: 1 âoïng, 1 måí. Muäún sæía chæîa maïy càõt (MC3):
+ Âoïng dao caïch ly âang måí.
+ Càõt MC3 cáön sæía chæîa måí caïc dao caïch ly làõp keìm theo våïi MC3.
B2 B1
MC1 MC2
MC3
CL1 CL2
N1 N2
CL3
MC5
CL4
SO DÔ CÃU TRONG
CL6 CL5
D1 D2
MC4
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

36
+ Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø sæía chæîa MC3.
Læïc naìy MC4 seî baío vãû cho caí hai âæåìng dáy D1 vaì D2, luïc naìy nãúu ngàõn maûch trãn
âæåìng dáy D1 hoàûc D2 thç MC2 seî càõt laìm máút âiãûn toaìn bäü.
- Muäún sæía chæîa MC5 :
+ Âoïng dao caïch ly CL5, CL6.
+ Måí MC5 vaì hai dao caïch ly hai âáöu.
+ Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø tiãún haình sæía chæîa .
Luïc naìy nãúu xaíy ra ngàõn maûch trãn báút kyì âæåìng dáy naìo thç caí hai maïy càõt MC3 vaì
MC4 âãöu càõt dáùn âãún máút âiãûn toaìn bäü.

Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

37
3.6. So dô da giac
Âàûc âiãøm så âäö: Säú maïy càõt bàòng säú maûch bàòng säú caûnh cuía âa giaïc nhæng mäúi mäüt
maûch laûi âæåüc baío vãû bàòng hai maïy càõt do âoï coï thãø láön læåüt sæía chæîa caïc maïy càõt maì
khäng bë máút âiãûn.
- Æu âiãøm: màûc duì mäùi mäüt maûch âæåüc baío vãû bàòng hai maïy càõt nhæng säú maïy càõt váùn
bàòng säú maûch nãn giaï thaình thiãút bë phán phäúi seî giaím.
- Trong så âäö âa giaïc caïc maïy càõt näúi våïi nhau thaình maûch voìng nãn coìn goüi laì så âäö
voìng, så âäö âa giaïc âån giaín nháút laì så âäö tam giaïc.
a. So dô tam giac :

















Luïc naìy âæåìng dáy D1 váùn âæåüc baío vãû bàòng maïy càõt MC3.
Nháûn Xeït: Trong så âäö naìy dao caïch ly chè duìng âãø taûo khoaíng caïch an toaìn âäöng
thåìi khi cáön kiãøm tra sæía chæîa maïy càõt khäng phaíi thao taïc så âäö nhiãöu nãn så âäö coï âäü
tin cáûy cao.
Nhæåüc âiãøm: Khi sæía chæîa maïy càõt maûch voìng bë håí nãúu luïc naìy nãúu ngàõn maûch
xaíy ra trãn âæåìng dáy D2 thç maïy càõt MC2 seî càõt Æ så âäö seî ngæìng laìm viãûc.
- Ngàõn maûch trãn âæåìng dáy D1 hoàûc sæía chæî a D1 yãu cáöu phaíi càõt MC1 vaì MC3 sau
âoï måí dao caïch ly CL1, âãø duy trç maïy càõt dæû træî ta cho âoïng laûi MC1 vaì MC3.
- Nãúu ngàõn maûch trãn âæåìng dáy D1 maì mäüt trong hai maïy càõt MC1 hoàûc MC3 khäng
càõt Æ máút âiãûn toaìn bäü. Âáy laì nhæåüc âiãøm låïn cuía så âäö baío vãû bàòng hai maïy càõt,
âãø khàõc phuûc ta phaíi thæåìng xuyãn kiãøm tra maïy càõt maì trong så âäö naìy viãûc kiãøm
tra maïy càõt âæåüc thæûc hiãûn dãù daìng.
MC3
MC2 MC1
D2 D1
N
SO DÔ TAM GIA C
- Âæåüc sæí duûng khi coï 3 maûch (1 nguäön vaì hai
phuû taíi)
- Mäùi maïy càõt taûo thaình mäüt caûnh cuía tam giaïc
coìn caïc âæåìng dáy vaì nguäön näúi vaìo caïc âènh
cuía tam giaï c.
- Váûn haình bçnh thæåìng: Caïc dao caïch ly vaì
maïy càõt åí vë trê âoïng, mäùi maûch âæåüc baío vãû
bàòng hai maïy càõt (Âæåìng dáy D1 âæåüc baío
vãû bàòng hai maïy càõt MC1 vaì MC3)
- Æu âiãøm: Coï thãø láön læåüt kiãøm tra sæía chæîa
tæìng maïy càõt mäüt maì khäng coï maûch naìo bë
máút âiãûn.
Vê duû: Kiãøm tra maïy càõt MC1: Càõt maïy càõ t
MC1, måí dao caïch ly hai âáöu maïy càõt MC1
vaì thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø âæa
maïy càõt MC1 ra kiãøm tra.
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

38
Æ Æu âiãøm: Âäü tin cáûy cao, tiãút kiãûm âæåüc maïy càõt nãn kinh tãú (Khi sæía chæîa maïy
càõt thao taïc âån giaín khäng bë máút âiãûn)
-Nhæåüc âiãøm:
+ Khäng thãø tàng thãm säú maûch
+ Phaíi choün doìng laìm viãûc âënh mæïc cuía maïy càõt theo âiãöu kiãûn laìm viãûc cæåîng
bæïc khi sæía chæîa mäüt maïy càõt.
+ Baío vãû råle phæïc taûp vç phaíi baío vãû cho maûch voìng.
b. So dô tu giac: Så âäö tæï giaïc laì mäüt daûng cuía så âäö âa giaïc coï 4 maïy càõt duìng âãø
baío vãû cho 4 maûch. Mäùi mäüt maûch âæåüc baío vãû bàòng hai maïy càõt nãn khi sæía chæîa kiãøm
tra mäüt maïy càõ t báút kyì thç khäng bë máút âiãûn.
- Muäún kiãøm tra sæía chæîa MC1:
+ Càõt maïy càõt MC1, måí hai dao caïch ly hai âáöu maïy càõt MC1.
+ Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø sæía chæîa.
Æ Maûch voìng bë håí.























- Muäún kiãøm tra âæåìng dáy D1:
+ Càõt maïy càõt MC1 vaì MC2 räöi måí dao caïch ly CL1.
+ Âoïng laûi MC1 vaì MC2 âãø duy trç maûch voìng kên.
SO DÔ TU GIAC
D1
MC2
N1
B1
CL
B2
N2
CL4
MC1
MC4
MC3
CL1
CL2
D2
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

39
- Sæía chæîa maïy biãún aïp B1 ( SV tæû thæûc hiãûn)
Chu y: Phaíi càõt caï c maïy càõt vaì dao caïch ly phêa haû aïp maïy biãún aïp B1, nãúu B1 näúi
våïi maïy phaït thç phaíi dæìng maïy phaït træåïc khi thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn nhæ näúi
âáút...
* Uu diêm: Så âäö âån giaín, êt maïy càõt Æ kinh tãú , dãù daìng sæía chæîa kiãøm tra maïy
càõt.
* Nhuoc diêm:
+ Nãúu ngàõn maûch trãn mäüt maûch naìo âoï vê duû âæåìng dáy D1 maì mäüt trong hai maïy
càõt MC1 hoàûc MC2 khäng càõt, chàóng haûn MC2 khäng càõt thç MC4 càõt Æ B1 ngæìng
laìm viãûc, âãø khàõc phuû c phaíi thæåìng xuyãn kiãøm tra maïy càõt.
+ Phaíi choün doìng laìm viãûc âënh mæïc cuía maïy càõt theo âiãöu kiãûn laìm viãûc cæåîn bæïc
khi sæía chæîa mäüt maïy càõt.
+ Baío vãû råle phæïc taûp vç phaíi baío vãû cho maûch voìng.
Æ Âæåüc sæí duûng räüng raîi åí caïc cáúp âiãûn aïp 110 KV tråí lãn nháút laì åí caïc traûm
500KV






Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

40
3.7.So dô Hê thông môt thanh gop co thanh gop vong
Så âäö 1 hãû thäúng thanh goïp coï nhæåüc âiãøm laì khi sæía chæîa maïy càõt cuía 1 maûch báút
kyì thç maûch âoï phaíi máút âiãûn trong suäút thåìi gian sæía chæîa, âãø khàõc phuûc nhæåüc âiãøm
naìy ngæåìi ta sæí duûng så âäö 1 hãû thäúng thanh goïp coï TGV, så âäö naìy âæåüc sæí duûng räüng
raîi åí cáúp âiãûn aïp ≥ 35KV.




















1. Mô ta so dô: Trong så âäö naìy hãû thäúng thanh goïp âæåüc phán thaình hai phán âoaû n
bàòng MCpâ. Mäùi phán âoaûn liãn laûc våïi TGV qua 1 maûch maïy càõt voìng.
- Maïy càõt voìng MCV1 (hoàûc MCV2) âæåüc näúi våïi hãû thäúng thanh goïp (HTTG)
laìm viãûc qua dao caïch ly CLV1 (CLV3) vaì näúi våïi thang goïp voìng qua dao
caïch ly CLV2 (CLV4).
- Caïc maûch âæåìng dáy vaì maïy biãún aïp näúi våïi HTTG laìm viãûc qua 2 dao caïch ly:
Mäüt dao caïch ly thanh goïp vaì mäüt dao caïch ly âæåìng dáy hoàûc maïy biãún aïp
(giäúng nhæ så âäö mäüt hãû thäúng thanh goïp) vaì âæåüc näúi våïi thanh goïp voìng
(TGV) qua DCL voìng.
- Phán âoaûn cuía HTTG laìm viãûc liãn laûc våïi nhau qua maïy càõt phán âoaûn (MC

)
vaì hai DCL: CL
pâ1
vaì CL
pâ2
.
Æ Ta tháúy så âäö naìy vãö cå baín giäúng så âäö hai HTTG nhæng coï thãm maûch MCV
vaì HTTG voìng.






















B1 B2
MCV1 MCV2
PD1 PD2
MCpâ
TGV
MC1
CL1V
CL2
CL1
D1
CLV3
CLV2
CLV1
CLpâ2 CLpâ1
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

41
` Nhiêm vu cua MCV va TGV: MCV kãút håüp våïi TGV âãø coï thãø kiãøm tra hoàûc sæía
chæîa MC cuía 1 maûch báút kyì maì váùn âaím baío cung cáúp âiãûn cho maûch âoï.
MCV1 coï thãø thay thãú cho 1 maïy càõt cuía báút kyì maûch naìo trãn PÂI.
MCV2 coï thãø thay thãú cho 1 maïy càõt cuía báút kyì maûch naìo trãn PÂII.
Luu y : TGV khäng phaíi thãø thay thãú cho 1 phán âoaûn cuía thanh goïp laìm viãûc.
2. Trang thai vân hanh binh thuong:
+ Táút caí caï c dao caïch ly näúi våïi thanh goïp voìng âãöu måí.
+ MCV vaì dao caïch ly 2 âáöu cuía noï måí.
Æ Do âoï TGV bçnh thæåìng khäng coï âiãûn.
+ MCpâ âoïng, så âäö váûn haình giäúng nhæ så âäö 1 HTTG âæåüc phán âoaû n bàòng maïy
càõt.
♦ Vê duû : Âãø sæía chæîa maïy càõt MC1 ta phaíi thæûc hiãûn trçnh tæû caïc bæåïc thao taïc :
- Quan saït vaì kiãøm tra TGV bàòng màõt nãúu khäng phaït hiãûn nhæîng hoíng hoïc låïn
thç chuyãøn sang bæåïc kiãøm tra bàòng âiãûn.
- Kiãøm tra bàòng âiãûn:
+ Âoïng 2 dao caïch ly hai âáöu MCV1.
+ Âoïng MCV1 (læu yï : Baío vãû råle cho MCV âæåüc chènh âënh våïi thåìi gian taïc
âäüng nhoí nháút). Nãúu TGV bë sæû cäú thç MCV1 seî càõt ra ngay, nãúu TGV täút thç ta thæûc
hiãûn caïc bæåïc thao taïc tiãúp theo :
- Càõt MCV1 ra tråí laûi.
- Âoïng dao caïch ly CLV1, chuyãøn BVRL cuía MC1 cho MCV1.
- Âoïng MCV1 räöi càõt MC1 vaì hai dao caïch ly CL1, CL2.
- Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø sæía chæîa MC1.
Luïc naìy MCV1 laìm nhiãûm vuû baío vãû cho D1 thay cho MC1.
Âãø giaím giaï thaình cuía så âäö ngæåìi ta coï thãø duìng 1MCV näúi vaìo 2 phán âoaûn nhæ hçnh
dæåïi âáy.
• Traûng thaïi váûn haình bçnh thæåìng:
- MCV thæåìng måí.
- Hai dao caïch ly CL3 vaì CL4 coï êt nháút mäüt dao caïch ly måí (nãúu caí hai dao caïch ly
âãöu âoïng thç MCpâ khäng coìn taïc duûng).
Æ Do âoï TGV bçnh thæåìng khäng coï âiãûn.
- MCpâ âoïng, så âäö váûn haình giäúng nhæ så âäö 1 HTTG âæåüc phán âoaûn bàòng maïy càõt.
• Khi cáön sæía chæîa maïy càõt näúi vaìo phán âoaûn naìo thç dao caïch ly cuí a maûch MCV
tæång æïng våïi phán âoaûn âoï âoïng, dao caïch ly näúi våïi phán âoaûn coìn laûi måí.
- Vê duû: Sæía chæîa maïy càõt MC1:
+ Kiãøm tra thanh goïp voìng bàòng màõt
+ Âoïng dao caïch ly CL4 vaì CL5.
+ Âoïng MCV âãø thæí thanh goïp voìng bàòng âiãûn.
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

42
Nãúu thanh goïp voìng täút thç ta måí MCV vaì âoïng dao caïch ly CL3, sau âoï âoïng laûi
MCV.
+ Càõt maïy càõt MC1, måí 2 dao caïch ly CL1 vaì CL2 .
+ Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø sæía chæîa maïy càõt MC1.
Æ Sau khi sæía chæîa xong MC1, SV thæûc hiãûn thao taïc âãø âæa MC1 vaìo váûn haình.




















• Thao taïc sæía chæîa phán âoaûn I (SV thæûc hiãûn).
Khi sæía chæîa phán âoaûn I thç phán âoaûn naìy phaíi máút âiãûn, táút caí caïc maûch âang laìm
viãûc trrãn phán âoaûn I âãöu bë máút âiãûn nhæ tinh tháön så âäö mäüt hãû thäúng thanh goïp
phán âoaûn. Tuy nhiãn åí âáy chuïng ta nhåì coï TGV vaì MCV nãn chuïng ta coï thãø duy
trç sæû laìm viãûc trãn phán âoaûn I (thæåìng laì maûch nguäön).

















B1
MCV
PD1









B2
PD2
MCpâ
TGV
MC1
CL1V
CL2
CL1
• •
CL3 CL4
CLV
D1
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

43
3. 8. So dô Hê thông hai thanh gop co thanh gop vong
Sau khi phán têch sæû váûn haình cuía så âäö hai hãû thäúng thanh goïp ta nháûn tháúy trong
så âäö naìy khi cáön sæía chæîa maïy càõt cuía mäüt maûch báút kyì thç maûch âoï taûm thåìi bë máút
âiãûn trong thåìi gian thao taïc âãø sæí duûng maïy càõt näúi thay thãú cho maïy càõt cuía maûch naìy
vaì caïc bæåïc thao taïc tæång âäúi phæïc taûp. Âäúi våïi cáúp âiãûn aïp ≥ 110 KV, khi säú maûch näúi
vaìo thanh goïp nhiãöu cáön phaíi thæåìng xuyãn kiãøm tra sæía chæîa maïy càõt âãø tàng âäü tin cáûy
cung cáúp âiãûn vaì giaím säú læåüng thao taïc så âäö ngæåìi ta sæí duûng så âäö hai HTTG coï
TGV.
1. Mô ta so dô:















Trong så âäö naìy:
- Maïy càõt voìng (MCV) âæåüc näúi vaìo hai hãû thäúng thanh goïp (HTTG) qua hai dao
caïch ly CLV1, CLV2 vaì näúi våïi thang goïp voìng qua dao caïch ly CLV3.
- Caïc maûch âæåìng dáy vaì maïy biãún aïp näúi våïi hai HTTG qua 3 dao caïch ly: Hai
dao caïch ly thanh goïp (giäúng nhæ så âäö hai hãû thäúng thanh goïp) vaì âæåüc näúi våïi
thanh goïp voìng (TGV) qua DCL voìng.
- Hai HTTG näúi våïi nhau qua maïy càõt näúi (MCN) vaì hai DCL: CLN1 vaì CLN2.
Æ Ta tháúy så âäö naìy vãö cå baín giäúng så âäö hai HTTG nhæng coï thãm maûch MCV
vaì HTTG voìng.
B1
N1
B2
N2
CL1V
CL13
CL11
CL12
MC1
CL2V
CL23
CL21
CL22
MC2
CLV3
CLV1
CLV2
MCV
MCN
CLN2
CLN1
TGV
TG1
TG2
D1 D2
Hçnh 8-1
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

44
` Nhiêm vu cua MCV va TGV: MCV kãút håüp våïi TGV laìm nhiãûm vuû thay thãú cho
maïy càõt cuía mäüt maûch báút kyì khi cáön kiãøm tra sæía chæîa maûch naìy (TGV khäng thãø thay
thãú cho thanh goïp laìm viãûc).
2. Vân hanh so dô:
a. Trang thai vân hanh binh thuong:
- Táút caí caïc dao caïch ly näúi våïi thanh goïp voìng âãöu måí.
- MCV åí traûng thaïi måí, caïc dao caïch ly CLV1 vaì CLV2 coï thãø mäüt âoïng, mäüt
måí hoàûc caí hai âãöu måí.
- MCN âoïng, så âäö váûn haình song song giäúng nhæ så âäö 1 HTTG âæåüc phán
âoaûn bàòng maïy càõt, caï c maûch nguäön vaì phuû taíi âæåüc phán bäú âãöu cho caí hai
thanh goïp.
Giaí sæí âæåìng dáy D1 vaì maïy biãún aïp B1 laìm viãûc trãn thanh goïp TG1,ì âæåìng dáy
D2 vaì maïy biãún aïp B2 laìm viãûc trãn thanh goïp TG2.
b. Sua chua may cãt cua môt mach bât ky ( gia su sua chua MC1)
Caïc bæåïc thao taïc sæîa chæîa MC1 nhæ sau:
- Kiãøm tra TGV:
+ Kiãøm tra TGV bàòng màõt âãø phaït hiãûn nhæîng hoíng hoïc låïn nhæ raûn næït sæï,...
+ Kiãøm tra TGV bàòng âiãûn: Âoïng dao caïch ly CLV1, CLV3 räöi âoïng MCV.
Nãúu TGV bë sæû cäú thç MCV seî càõt ra våïi thåìi gian gáön bàòng khäng, nãúu TGV laìm
viãûc täút thç ta thæûc hiãûn tiãúp caïc bæåïc thao taïc sau:
- Càõt MCV vaì chènh âënh thäng säú BVRL cuía MCV giäúng nhæ maïy càõt MC1.
- Âoïng dao caïch ly CL1V.
- Âoïng maïy càõt MCV.
- Càõt maïy càõt MC1.
- Càõt dao caïch ly CL13 vaì CL11.
- Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø sæía chæîa maïy càõt MC1.
Luïc naìy MCV seî baío vãû cho âæåìng dáy D1 thay cho maïy càõt MC1.
Æ Nhæ váûy khi sæîa chæîa maïy càõt MC1 thç âæåìng dáy D1 váùn âæåüc cung cáúp âiãûn vaì
2 HTTG váùn váûn haình song song.
* Chu y: Khi sæía chæîa CL13 hoàûc CL1V thç âæåìng dáy D1 bàõt buäüc bë ngæìng cung
cáúp âiãûn.
Æ Âãø giaím giaï thaình cuía så âäö ngæåìi ta duìng mäüt MCVN thay vç phaíi duìng MCV
vaì MVN riãng så âäö nhæ hçnh 8-2.
MCVN chè coï thãø thæûc hiãûn mäüt trong hai nhiãûm vuû: Hoàûc laìm nhiãûm vuû MCV
hoàûc laìm nhiãûm vuû MCN .
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

45

















Bçnh thæåìng så âäö váûn haình song song nãn MCVN laìm nhiãûm vuû MCN, luïc naìy caïc
dao caïch ly CLV3, CLV2 måí vaì caïc dao caïch ly CLV1, CLN âoïng.
Khi cáön sæía chæîa maïy càõt cuía mäüt maûch naìo thç ta phaíi chuyãøn så âäö vãö váûn haình
trãn mäüt thanh goïp âãø MCVN coï thãø thæûc hiãûn nhiãûm vuû MCV ( kãút håüp våïi TGV âãø
thay thãú maïy càõt cáön sæía chæîa).
Khi maïy càõt MCVN laìm nhiãûm vuû MCV âãø thay thãú cho maïy càõt cuía mäüt maûch thç
CLN måí, CLV3 âoïng coìn CLV1 vaì CLV2 seî coï mäüt dao âoïng, mäüt dao måí tuyì thuäüc
vaìo maïy càõt cáön sæía chæî a âang laìm viãûc våïi thanh goïp naìo.
Æ Khi säú maûch nhiãöu thao taïc chuyãøn thanh goïp máút nhiãöu thåìi gian vaì âãø tàng âäü
tin cáûy cung cáúp âiãûn thç ngæåìi ta seî khäng tiãút kiãûm maì sæí duûng MCV vaì MCN riãng.




B1
N1
B2
N2
CL1V
CL13
CL11
CL12
MC1
CL2V
CL23
CL21
CL22
MC2
CLV3
CLV1
CLV2
MCV
CLN
TGV
TG1
TG2
D1 D2
Hçnh 8-2
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

46
3.9. So dô ba may cãt trên hai mach (môt ruoi)
Så âäö naìy âæåüc sæí duûng räüng raîi åí cáúp âiãûn aïp 220 ÷ 500KV. Trong så âäö naìy mäúi
maûch âæåüc baío vãû bàòng hai maïy càõt, do âoï cho pheïp sæía chæîa tæìng maïy càõt mäüt.




















Traûng thaïi laìm viãûc bçnh thæåìng: Táút caí caï c maïy càõt vaì dao caïch ly âãöu âoïng.
- Giaí sæí muäún sæía chæîa MC1:
+ Càõt MC1, måí dao caïch ly hai âáöu räöi thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø sæía
chæîa.
+ Thao taïc khi xaíy ra ngàõn maûch trãn âæåìng dáy D1 :
- Dæåïi taïc âäüng cuía BVRL caïc maïy càõt : MC1, MC2 càõt.
- Måí dao caïch ly CL1
- Âoïng laûi 2 maïy càõt : MC1 vaì MC2 âãø duy trç maûch voìng.
- Thæûc hiãûn caïc biãûn phaïp an toaìn âãø sæía chæîa âæåìng dáy D1.
+ Nãúu ngàõn maûch xaíy ra trãn TGI : Táút caï caïc maïy càõt näúi vaìo thanh goïp I seî càõt,
tháûm chê nãúu sæû cäú caí hai thanh goïp thç 2 daîy maïy càõt näúi vaìo 2 thanh goïp âãöu bë
càõt, luïc naìy caïc maûch váùn laìm viãûc bçnh thæåìng nãúu säú nguäön bàòng säú âæåìng dáy.















TG1
MC1
MC2
MC3
D1 D2 D3 D4
N1 N2 N3
TG2
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

47
Trong så âäö naìy : Dao caïch ly chè thao taïc khäng âiãûn nãn váûn haình an toaìn, tênh
âaím baío cao.
- Nhæåüc âiãøm : Säú maïy càõt nhiãöu, khi coï 1 maûch leî thç phaíi coï 1 maûch âæåüc baío vãû
bàòng hai maïy càõt nãn tàng thãm säú maïy càõt do âoï giaï thaình så âäö tàng.

3.10. Môt sô dang so dô cua Nha may diên va tram biên ap


























Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

48





















So dô Nha may
Nhiêt diên ngung hoi
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

49





















So dô Nha may
Nhiêt diên trich hoi
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

50





















So dô
Nha may Thuy diên
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

51





















So dô
Tram biên ap
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

52





















So dô
Tram biên ap trung gian
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông

53







So dô
Tram biên ap trung gian
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
54
Chuong 4
MA Y BIÊ N A P DIÊ N LU C

4.1. Mo dâu
4.1.1 Khai niêm
Maïy biãún aïp (MBA) laì mäüt thiãút bë âiãûn tæì ténh, laìm viãûc dæûa trãn nguyãn lyï caí m æïng
âiãûn tæì thæûc hiãûn nhiãûm vuû biãún âäøi âiãûn nàng tæì cáúp âiãûn aïp naìy sang cáúp âiãûn aïp khaïc
cho phuì håüp våïi yãu cáöu truyãön taíi vaì sæí duûng âiãûn.
Âiãûn nàng âæåüc truyãön taíi tæì nhaì maïy âiãûn (NMÂ) âãún häü tiãu thuû thæåìng qua nhiãöu
láön biãún âäøi âiãûn aïp bàòng caïc maïy biãún aïp tàng vaì giaím aïp. Do âoï täøng cäng suáút âàût cuía
maïy biãún trong hãû thäúng âiãûn thæåìng gáúp (4 - 6) láön täøng cäng suáút caïc maïy phaït coï
trong hãû thäúng. Màûc duì hiãûu suáú t MBA tæång âäúi cao (≈ 98%) nhæng täøn tháút âiãûn nàng
haìng nàm trong maïy biãún aïp váùn ráút låïn. Vç váûy ngæåìi ta mong muäún giaím säú báûc maïy
biãún aïp, giaím cäng suáút âàût maïy biãún aïp vaì sæí duûng chuïng âaût hiãûu quaí cao hån. Âiãöu
naìy coï thãø thæûc hiãûn âæåüc bàòng caïch thiãút kãú hãû thäúng âiãûn håüp lyï, sæí duûng maïy biãún aïp
tæû ngáùu trong nhæîng maûng âiãûn thêch håüp vaì táûn duûng khaí nàng taíi cuía maïy biãún aïp,
khäng ngæìng caíi tiãún cáúu taûo maïy biãún aïp goïp pháön náng cao âäü tin cáûy vaì tiãút kiãûm
nguyãn váût liãûu.
Xu thãú hiãûn nay ngæåìi ta chãú taû o MBA våïi cáúp âiãûn aïp cao vaì thay âäøi cáúu truïc âãø
tàng cäng suáút âån vë, våïi viãûc sæí duûng theïp caïn nguäüi coï caïch âiãûn täút vaì hãû thäúng laìm
maït täút ngæåìi ta coï thãø chãú taûo nhæîng loaûi MBA coï cäng suáút âån vë låïn. Tuy nhiãn cäng
suáút âån vë coìn bë haûn chãú båíi kêch thæåïc, troüng læåüng vaì âiãöu kiãûn chuyãn chåí, ngaìy
nay ngæåìi ta âaî chãú taûo âæåüc MBA caïc cåî sau :
MBA ba pha : Âiãûn aïp (220 - 330) KV Cäng suáút 630 MVA
Âiãûn aïp 500 KV Cäng suáút 1.200 MVA
MBA tæû ngáùu : Âiãûn aïp 500 /110 KV Cäng suáút 1.500 MVA
MBA mäüt pha : Âiãûn aïp 500 KV Cäng suáút 1.600 MVA
Trong thæûc tãú ngæåìi ta cäú gàõng choün MBA ba pha vç täøn tháút trong MBA ba pha beï
hån trong MBA mäüt pha coï cuìng cäng suáút tæì (12 - 15) %, kêch thæåïc, troüng læåü ng, gêa
thaình cuîng giaím so våïi MBA mäüt pha. Vç váûy khi khäng choün âæåüc MBA ba pha måïi
choün MBA mäüt pha .
4.1.2 Phân loai may biên ap
- Phán loaûi theo säú pha: Maïy biãún aïp 1 pha (O), maïy biãún aïp 3 pha (T).
- Phán loaûi theo säú cuäün dáy gäöm coï :
+ MBA ba cuäün dáy (T)
+ MBA hai cuäün dáy .
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
55
Ngoaìi ra coìn coï loaûi MBA coï cuäün dáy phán chia åí haû aïp, thæåìng sæí duûng khi
cáön näúi bäü mäüt säú maïy phaït vaìo MBA vaì nhåì váûy laìm giaím âæåüc kãút cáúu thiãút bë phán
phäúi hoàûc âæåüc duìng trong så âäö tæû duìng cuía nhaì maïy âiãûn vaì åí caïc traûm giaím aïp nhàòm
giaím doìng ngàõn maûch phêa haû aïp.
- Phán loaûi theo phæång phaïp laìm maït gäöm coï :
+ Maïy biãún aïp kiãøu khä: Caïch âiãûn laì âiãûn mäi ràõn, laìm maït bàòng khäng khê (C).
+ Maïy biãún aïp kiãøu dáöu: Caïch âiãûn vaì mäi træåìng laìm maït chuí yãúu laì dáöu.
• Laìm maï t tæû nhiãn bàòng dáöu (M)
• Laìm maït bàòng dáöu tuáön hoaìn tæû nhiãn vaì coï quaût gioï (Д).
• Tuáön hoaìn cæåîng bæïc dáöu coï quaût gioï (ДЦ)
• Tuáön hoaìn cæåîng bæïc cuía næåïc vaì dáöu coï quaût gioï (Ц)
- Theo phæång phaïp âiãöu chènh âiãûn aïp: Maïy biãún aïp thæåìng, maïy biãún aïp diãöu aïp
dæåïi taíi (H).
Vi du: Maïy biãún aïp Liãn Xä kyï hiãûu: ATДЦTH 100/220: Maïy biãún aïp tæû ngáùu ba
pha, ba cuäün dáy âiãöu aïp dæåïi taíi, laìm maït bàòng dáöu tuáön hoaìn cæåîng bæïc coï quaû t gioï,
cäng suáút âënh mæïc 100 MVA - Âiãûn aïp cao 220 KV.
4.2. Cac thông sô cua may biên ap
Caïc maïy biãún aïp âæåüc tênh toaïn, chãú taûo våïi mäüt chãú âäü laìm viãûc láu daìi vaì liãn tuûc
naìo âoï goüi laì chãú âäü âënh mæïc, âáy laì chã ú âäü laìm viãûc cuía maï y biãún aïp æïng våïi caïc
thäng säú vaì âiãöu kiãûn âënh mæïc: âiãûn aïp U = U
âm
, táön säú f = f
âm
, cäng suáút S = S
âm
vaì
âiãöu kiãûn mäi træåìng nhæ khi tênh toaïn thiãút kãú ( t
mt
= t
tk
).
4.2.1 . Công suât dinh muc may biên ap
Cäng suáút âënh mæïc laì cäng suáút toaìn pháön ( biãøu kiãún) âæåüc nhaì maïy chãú taûo qui
âënh trong lyï lëch MBA. Maïy biãún aïp coï thãø taíi âæåüc liãn tuûc cäng suáút naìy (S = S
âm
)
khi âiãûn aïp laì U
âm
, táö n säú laì f
âm
vaì âiãuì kiãûn laìm maït laì âënh mæïc vaì khi âoï tuäøi thoü cuía
MBA seî bàòng âënh mæïc .
- Âäúi våïi MBA hai cuäün dáy cäng suáút âënh mæïc laì cäng suáút cuía mäùi cuäün dáy.
- Âäúi våïi MBA ba cuäün dáy ngæåìi ta coï thãø chãú taûo caïc loaûi sau:
+ 100/100/100 laì loaûi coï cäng suáút cuía mäùi cuäün dáy âãöu bàòng cäng suáút âënh
mæïc.
+ 100 /100 /66,7 laì loaûi coï cäng suáút cuía hai cuäün dáy bàòng cäng suáút âënh mæïc vaì
cäng suáút cuía cuänü thæï ba bàòng 66,7% cäng suáút âënh mæïc .
- Âäúi våïi MBA tæû ngáùu thç cäng suáút âënh mæïc laì cäng suáút cuía mäüt trong hai âáöu
så hoàûc thæï cáúp maì hai âáöu naìy coï liãn hãû tæû ngáùu våïi nhau, cäng suáút naìy coìn goüi laì
cäng suáút xuyãn .
4.2.2. Diên ap dinh muc
Âiãûn aïp âënh mæïc cuía maïy biãún aïp laì âiãûn aïp cuía caïc cuäün dáy khi khäng taíi âæåüc
qui âënh trong lyï lëch maïy biãún aïp .
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
56
Tè säú biãún âäøi âiãûn aïp :

âm
âm
U
T
S
U
K = Goüi laì Tè säú biãún aïp .
4.2.3. Dong diên dinh muc
Doìng âiãûn âënh mæïc laì doìng âiãûn cuía caïc cuäün dáy âæåüc nhaì maïy chãú taûo qui âënh,
våïi caïc doìng âiãûn naöy thç maïy biãún aïp laìm viãûc láu daìi maì khäng bë quaï taíi. Doìng âiãûn
âënh mæïc xaïc âënh nhæ sau:
âm i
âm i
âm i
3U
S
I =
4.2.4. Diên ap ngãn mach U
n
%
Âiãûn aïp ngàõn maûch laì âiãûn aïp giæîa hai âáöu cuäün så cáúp khi ngàõn maûch cuäün thæï cáúp
thç doìng âiãûn trong cuäün dáy så cáúp bàòng doìng âiãûn âënh mæïc.
Y nghïa : Âiãûn aïp ngàõn maûch âàûc træng cho âiãûn aïp råi trãn täøng tråí cuäün dáy
MBA khi doìng chaûy trong cuäün dáy bàòng doìng âënh mæïc vaì duìng âãø xaïc âënh täøng tråí
cuäün dáy MBA. Khi U
âm
, S
âm
tàng thç U
n
cuîng tàng.
Vi du : Våïi Uc = 35 KV ; Sâm = 630 KVA thç Un = 6,5 % .
Uc = 35 KV ; Sâm = 80.000 KVA thç Un = 9 % .
Khi Un tàng thç giaím âæåüc doìng ngàõn maûch nhæng seî tàng täøn tháút cäng suáút, täøn tháút
âiãûn aïp trong maïy biãún aïp vaì giaï thaình MBA cuîng tàng .
- U
N
% laì tè lãû pháön tràm âiãûn aïp ngàõn maûch so våïi âiãûn aïp âënh mæïc.
100 .
U
U
% U
dm
N
N
= [%]
U
N
âæåüc xaïc âënh bàòng thê nghiãûm ngàõn maûch: ( så âäö nhæ hçnh sau)








Näúi tàõt cuäün dáy thæï cáúp, tàng âiãûn aïp nguäön âæa vaìo cuäün dáy så cáúp cho âãún khi
chè säú trãn Ampe kãú bàòng doìng âënh mæïc thç giaï trë U
N
chênh laì chè säú trãn voltmet.
- Khi ngàõn maûch U
N
ráút nhoí nãn tæì thäng trong maïy biãún aïp cuîng ráút nhoí nghéa laì
ta xem nhæ doìng khäng taíi I
0
= 0, trong så âäö thay thãú ta coï thãø boí nhaïnh x
m
-r
m.

Ta coï: U
N
% = .100
U
.Z I
âm
âm
âm
= % 100 .
U
U
N
[%]

V
A
U
N

U
N
x
m
r
m
X
n
= x
1
+x
2
'
r
n
= r
1
+r
2
'
I
âm
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
57
Æ Z = .100
I
%.U U
âm
âm N
[Ω ]
Chu y: Khi thê nghiãûm ngàõn maûch âiãûn aïp âàût vaìo hai âáöu cuäün dáy så cáúp nhoí nãn
dong âiãûn bàòng doìng âënh mæïc nhæng khi ngàõn maûch sæû cäú âiãûn aïp hãû thäúng coï giaï trë
låïn nãn doìng ngàõn maûch ráút låïn.
4.2.5. Dong diên không tai I
o
%
Doìng âiãûn khäng taíi laì âaûi læåüng âàût træng cho täøn hao khäng taíi cuía MBA, phuû
thuäüc tênh cháút tæì, cháút læåüng cuîng nhæ cáúu truïc làõp gheïp cuía loíi theïp. Ngaìy nay ngæåìi
ta sæí duûng theïp täút âãø chãú taûo MBA nãn doìng I
0
giaím
I
0
% biãøu thë bàòng pháön tràm so våïi doìng âiãûn âënh mæïc I
âm

Quan hãû giæîa doìng khäng taíi vaì täøn hao khäng taíi:
.100
S
∆Q
.100
S
S
.100
S
.I .U 3
.100
U 3 / S
I
.100
I
I
% I
âm
Fe
âm
0
âm
0 âm
âm âm
0
âm
0
kt
≈ = = = =
Trë säú cuía doìng khäng taíi âæåüc xaïc âënh nhåì thê nghiãûm khäng taíi: Ta cho håí maûch
cuäün thæï cáú p vaì âæa vaìo cuäün så cáúp âiãûn aïp bàòng âiãûn aïp âënh mæïc thç giaï trë doìng âiãûn
âo âæåüc åí maûch så cáúp chênh laì giaï trë doìng khäng taíi.







4.3.6. Tô dâu dây cua may biên ap
Trong caïc maïy biãún aïp ba pha caïc cuäün dáy coï thãø näúi laûi våïi nhau thaình hçnh sao
(Y), tam giaïc (∆) hay näúi ziczag. Khi näúi sao ta láúy ba âáöu cuäúi näúi chung vaì ba âáöu coìn
laû âãø tæû do ( hçnh a), näúi tam giaïc thç âáöu cuäúi cuía pha naìy näúi våïi âáöu âáöu cuía pha kia
(hçnh b). Khi näúi ziczag cuäün dáy cuía mäùi pha âæåüc chia laìm hai næía vaì âæåüc quáún trãn
hai truû khaïc nhau, hai næía naìy âæåüc näúi näúi tiãúp ngæåüc nhau (hçnh c).
Kiãøu näúi ziczag ráút êt duìng vç täún nhiãöu âäöng hån vaì chè gàûp trong caïc maïy biãún
aïp duìng cho thiãút bë chènh læu hoàûc trong caïc maïy biãún aïp âo læåìng âãø hiãûu chènh sai säú
vãö goïc lãûch pha.
Thäng thæåìng caïc maïy biãún aïp hay duìng caïc täø âáúu dáy Y/Y
0
, Y/∆, Y
0
/∆ (Y
0
caïc cuäün
dáy âæåüc näúi theo hçnh sao vaì trung tênh näúi âáút træûc tiãú p).
Váûy : Täø näúi dáy cuía maïy biãún aïp âæåüc hçnh thaình do sæû phäúi håüp kiãøu näúi dáy så
cáúp so våïi kiãøu näúi dáy thæï cáúp vaì noï biãøu thë gocï lãûch pha giæîa âiãûn aïp dáy så cáúp vaì
thæï cáúp cuía maïy biãún aïp.

V
A
U
âm
I
0
U
âm
x
m
x
1

r
1
I
0
r
m
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
58
Ngæåìi ta qui æåïc biãøu thë täø âáúu dáy MBA dæûa vaìo goïc lãûch pha sæïc âiãûn âäüng cuía
phêa så cáúp E1 vaì thæï cáúp E2 .


















Goïc lãûch pha biãún thiãn tæì 0 âãún 360 âäü, láú y âån vë laì 30 âäü , cho nãn täø âáúu dáy
coï thæï tæû tæì 0 âãún 11 vaì thæåìng duìng kim âäöng häö âãø biãøu thë: Kim giåì cuía âäöng häö biãøu
thë vectå âiãûn aïp dáy så cáúp âàût cäú âënh åí con säú 12, kim phuït biãøu thë vectå âiãûn aïp thæï
cáúp tæång æïng åí caïc con säú 1,2, ... 12 tuyì theo goïc lãûch pha giæîa caïc âiãûn aïp naìy laì 30,
60,...360.
Âäúi våïi MBA ba pha khi näúi Y - Y thç täø âáúu dáy chàón 0, 2, 4, 6, 8, 10; khi âáúu Y -
thç täø âáúu dáy leî 1, 3, 5, 7, 9, 11 .
ÅÍ Viãût nam vaì Liãn xä thæåìng sæí duûng täø âáúu dáy Y - Y/ 0 vaì Y-∆ /11. Cuäün cao
MBA thæåìng näúi hçnh Y coìn cuäün haû thæåìng näúi hçnh tam giaïc vç caïc lyï do sau:
- Khi näúi hçnh sao thç âiãûn aïp âàût lãn cuäün dáy:
3
U
U U
d
f cd
= = . Do âoï caïch âiãûn
cuía caïc cuäün dáy âæåüc tênh toaïn thiãút kãú theo theo âiãûn aïp pha cho nãn caïch âiãûn haûng
nheû, giaï thaình giaím. Hån næîa phêa cao aïp doìng âiãûn laìm viãûc bçnh thæåìng nhoí (


=
d
d
U . 3
S
I ) nãn khi näúi sao màûc duì doìng chaûy qua cuäün dáy ( I
cd
= I
d
) tàng 3 láön
so våïi khi näúi tam giaïc nhæng tiãút diãûn dáy quáún cuîng khäng tàng lãn nhiãöu. √
Cuäün dáy näúi sao thæåìng láúy ra âiãøm trung tênh âãø khi cáön ta näúi âáút trung tênh.
- Khi näúi tam giaïc thç doìng chaûy trong cuäün dáy giaím âi √3 láön (I
cd
=Id/√3) nãn chè
cáön tênh toaïn tiãút diãûn dáy quáún theo I
f
, maì âäúi våïi cáúp âiãûn aïp tháúp doìng âiãûn laìm viãûc
A

B
A
C
Hçnh a

A B C
X Y Z
A B C
X
Y
Z
B C
X Y Z

Hçnh a Hçnh b Hçnh c
B
A,Y
C
B,Z
X,C
Hçnh b
Hçnh c
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
59
bçnh thæåìng låïn nãn khi chãú taûo maì doìng âiãûn tênh toaïn giaím âi 3 láön thç seî tiãút kiãûm
âæåüc mäüt khäúi læåüng låïn kim loaûi maìu.
Ngoaìi ra khi cuäün haû maïy biãún aïp näúi tam giaïc coìn coï taïc duûng kheïp maûch caïc
soïng haìi báûc cao cuía doìng tæì hoaï khi coï hiãûn tæåüng báút âäúi xæïng taíi hoàûc nguäön. Nhæ
váûy caïc thaình pháön doìng âiãûn báûc cao kheïp voìng trong cuäün tam giaïc maì khäng chaûy
trong maûng.











Thæåìng âäúi våïi MBA coï cáúp âiãûn aïp U ≥ 220 KV vaì MBA tæû ngáùu thç trung tênh
bàõt buäüc phaíi näúi âáút træûc tiãúp . Hiãûn nay åí Viãût nam maûng 110 KV tråí lãn âãöu näúi âáút
træûc tiãúp âiãøm trung tênh, tuy nhiãn âãø giaím doìng ngàõ n maûch mäüt pha ngæåìi ta coï thãø
khäng näúi âáút mäüt säú âiãøm trung tênh nhæng khi âoï cáön phaíi âàût chäúng seït van åí âiãøm
trung tênh âãø baío vãû khi coï seït âaïnh vaìo MBA trãn caí ba pha, thæåìng choün cáúp âiãûn aïp
cuía chäúng seït van nhoí hån âiãûn aïp âënh mæïc cuía MBA mäüt cáúp.
* Giaín âäö vectå vaì caïch âáúu dáy cuía hai täø näúi dáy Y-Y/0 vaì Y-∆ /11:

- Täø âáúu dáy Y-Y/0:













- Täø âáúu dáy Y-∆ /11:
Z
z
A
B C
X Y
a
b c
x y
A
.
E
a
.
E
Hçnh 1
A
.
E
B
.
E
C
.
E
AB
.
U
a
.
E
c
.
E
b
.
E
ab
.
U
A
U
d
U
cd
A
B
C

I
d
I
cd
U
d
A
B
C
I
d
I
cd
U
cd
C
B
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
60















4.3. May biên ap tu ngâu
4.3.1. Nguyên ly lam viêc
Cuîng nhæ maïy biãún aïp thæåìng, maïy biãún aïp tæû ngáùu duìng âãø biãún âäøi âiãûn nàng tæì
cáúp âiãûn aïp naìy sang cáúp âiãûn aïp khaïc cho phuì håüp våïi yãu cáöu truyãön taíi cuîng nhæ tiãu
thuû. Nguyãn lyï laìm viãûc cuía MBA tæû ngáùu cuîng dæûa trãn nguyãn tàõc caím æïng âiãûn tæì;
nhæng khaïc våïi maïy biãún aïp thæåìng åí chäù laì ngoaìi quan hãû vãö tæì, MBA tæû ngáùu coìn coï
quan hãû vãö âiãûn do hai cuäün dáy cao aïp vaì trung aïp coï näúi chung våïi nhau.
Âãø âån giaín ta xeït maïy biãún aïp tæû ngáùu mäüt pha coï hai cáúp âiãûn aïp Uc vaì U
T
nhæ
hçnh veî:









Cuäün cao aïp OC vaì cuäün trung aïp OT coï näúi chung våïi nhau taûi âiãøm T. Cuäün
cao aïp OC coï säú voìng dáy laì w
1
. Cuäün trung aïp OT coï säú voìng dáy laì w
2
, coìn goüi laì
cuäün chung. Cuäün näúi tiãúp CT coï säú voìng dáy laì (w
1
- w
2
).
Xeït MBA laìm viãûc åí chãú âäü giaím aïp, truyãön mäüt læåüng cäng suáút S tæì cao aïp
sang phêa trung aïp. Cäng suáút S âæåüc goüi laì cäng suáút xuyãn.
Ic laì doìng âiãûn chaûy trong âæåìng dáy phêa Uc, cuîng laì doìng trong cuäün dáy näúi
tiãúp I
C
=I
nt





Uc
U
T
(w
2
-w
1
)
w
1
C
T
O
I
T
I
C

w
2
I
Ch

I
nt

Z
z
A
B C
X Y
a
b c
x y
A
.
E
a
.
E
Hçnh 2
A
.
E
B
.
E
C
.
E
AB
.
U
a
.
E
c
.
E
b
.
E
ab
.
U
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
61
I
T
laì doìng âiãûn chaûy trong âæåìng dáy phêa U
T

I
ch
laì doìng âiãûn trong cuäün chung:
I
ch
= I
T
- I
nt

Giaí thiãút boí qua täøn tháút trong MBA:
S=U
C
.I
C
=U
T
.I
T

Hay coï thãø viãút laûi:
S={(U
C
-U
T
)+U
T
}. I
C
= = (U
C
-U
T
).I
C
+ U
T
.I
C

Âàût: S
BA
= (U
C
-U
T
).I
C
laì cäng suáút truyãön tæì CA sang TA bàòng quan hãû âiãûn tæì,
goüi laì cäng suáút biãún aïp.
S
â
= U
T
.I
C
laì cäng suáút truyãön tæì CA sang TA bàòng quan hãû âiãûn, goüi laì cäng
suáút âiãûn.
Nhæ váûy : S = S
BA
+ S
â
; nghéa laì læåüng cäng suáút S truyãön taíi tæì bãn cao aïp sang
trung aïp bàòng hai quan hãû:
-
Quan hãû caím æïng âiãûn tæì våïi læåüng cäng suáút laì S
BA
; khi âoï cuäün näúi tiãúp vaì cuäün
chung âæåüc xem láön læåüt laì cuäün så vaì thæï trong maïy biãún aïp thæåìng.

- Quan hãû

vãö âiãûn giæîa hai cuäün cao aïp vaì trung aïp våïi læåüng cäng suáút laì S
â


Nãúu mba laìm viãûc åí chãú âäü âënh mæïc (âiãûn aïp, doìng âiãûn trong caïc cuäün dáy
bàòng âënh mæïc vaì cäng suáút xuyãn bàòng âënh mæïc S=Sâm), thç tè lãû giæîa cäng suáút
truyãön taíi bàòng quan hãû tæì so våïi cäng suáút xuyãn (âënh mæïc) seî bàòng:

cl
BA C
T
C C
C T C
dm
BA
K
K
1
1
U
U
1
I U
I U U
S
S
= − = − =

=
.
). (

trong âoï Kcl âæåüc goüi laì hãû säú coï låüi cuía maïy biãún aïp tæû ngáùu

Nhæ váûy, åí chãú âäü âënh mæïc thç pháön cäng suáút truyãön taíi tæì CA sang TA bàòng
quan hãû âiãûn tæì chè bàòng (Kcl.Sâm). Vç váûy kêch thæåïc maûch tæì âæåüc choün theo cäng
suáút naìy , vaì goüi laì cäng suáút máùu:
Smáùu = Kcl.Sâm
Vç Kcl<1 nãn kêch thæåïc, troüng læåüng vaì giaï thaình maûch tæì nhoí hån nhiãöu so våïi
MBA thæåìng coï cuìng cäng suáút âënh mæïc.
( Vê duû 220/110KV thç Kcl=0,5; 500/220KV thç Kcl=0.56 ..v.v...)

Cäng suáút taíi cuía cuäün dáy näúi tiãú p:
Snt = (U
C
-U
T
).I
C
= S
BA
= Smáùu
Cäng suáút taíi cuía cuäün dáy chung
Sch = U
T
.I
Ch
= U
T
.(I
T
- I
C
)= U
T
.I
T
(1

- Ic/I
T
)
= U
T
.I
T
(1

- U
T
/U
C
) = Kcl.Sâm =Smáùu
Vç váûy caïc cuäün dáy cuîng âæåüc thiãút kãú chãú taûo theo cäng suáút máùu Smáùu.
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
62
Nhæ váûy loîi theïp cuîng nhæ caïc cuäün dáy näúi tiãúp vaì cuäün chung, âãöu âæåüc thiãút kãú
theo Smáùu nãn noï coìn goüi laì cäng suáút tênh toaïn:
Stt = Smáùu = Kcl.Sâm
Khi Kcl caìng nhoí thç maïy biãún aïp tæû ngáùu caìng coï låüi
Vê duû MBA tæû ngáùu 220/110KV cäng suáút âënh mæïc 100MVA thç loîi theïp vaì caïc
cuäün näúi tiãúp vaì cuäün chung chè cáön chãú taûo theo Sm=50MVA ( bàòng loîi theïp vaì caïc
cuäün dáy cuía MBA thæåìng coï Sâm=50MVA)

ÅÍ maïy biãún aïp tæû ngáùu ba pha, ngoaìi cuäün cao aïp vaì trung aïp näúi Yo, ngæåìi ta
coìn chãú taûo thãm cuäün dáy haû aïp näúi tam giaïc.
Vç cuäün haû aïp dæåüc quáún riãng biãût, nãn noï chè coï quan hãû caím æïng âiãûn tæì våïi
hai cuäün CA vaì TA. Vç kêch thæåïc maûch tæì chè chãú taûo theo cäng suáút máùu nãn cäng suáút
cuía cuäün HA cuîng chè âæåüc thiãút kãú coï cäng suáú t khäng låïn hån cäng suáút máùu S
âmHA

Smáùu (thäng thæåìng laì bàòng). Ngoaìi ra cäng suáút chãú taûo cuía cuäün haû khäng âæåüc nhoí
hån 25% cäng suáút âënh mæïc, vç nãúu nhoí hån thç cuäün haû aïp seî khäng âaím baío äøn âënh
âäüng khi ngàõn maûch ngoaìi.
0,25 S
âm
≤ S
âmHA
≤ S
máù u

Cuäün haû aïp naìy âæåüc duìng âãø näúi maïy phaït, hoàûc cung cáúp cho phuû taíi, hoàûc näúi
thiãút bë buì cäng suáút phaín khaïng, hoàûc duìng âãø cung cáp âiãûn tæû duìng.... hoàûc chè duìng
âãø kheïp maûch caïc soïng haìi báûc cao chuí yãúu laì bäüi ba.
ÅÍ maïy biãún aïp tæû ngáùu giaím aïp cuäün dáy âæåüc bäú trê trãn loîi theïp theo thæï tæû HA-
TA-CA, khi âoï u
n%H-C
=25÷30% seî coï taïc duûng giaím âæåüc doìng âiãûn ngàõn maûch; coìn âäúi
våïi caïc maï y biãún aïp tàng aïp thç caïc cuäün dáy âæåüc bäú trê theo thæï tæû TA-HA-CA, khi naìy
u
n%H-C
=10÷13% seî coï taïc duûng laìm giaím âiãûn khaïng x, do âoï seî laì m giaím täøn tháút âiãûn
aïp vaì cäng suáút. Hiãûn nay ngæåìi ta âaî chãú taû o caïc maïy biãún aïp tæû ngáùu duìng âæåüc cho caí
hai træåìng håüp tàng aïp hoàûc giaím aïp. Chàóng haûn TN 220/110/HA coï U
N (C-T)
=11%, U
N(C-
H)
=20% vaì U
N(T-H)
=32%










4.3.2. Cac chê dô lam viêc cua may biên ap tu ngâu
Maïy biãún aïp tæû ngáùu coï thãø laìm viãûc åí caïc chãú âäü sau:
H T C
• x
• x
• x
• x • x
• x
a
x
X
A
T
A
C
a/ MBA giaím aïp
T H C
• x
• x
• x
• x • x
• x
X
x
a
A
T

A
C

a/ MBA tàng aïp
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
63
- Chãú âäü tæû ngáùu: laì chãú âäü MBA truyãön cäng suáút tæì CA sang TA hoàûc ngæåüc laûi
tæì TA sang CA.
- Chãú âäü biãún aïp: laì chãú âäü MBA truyãön cäng suáút tæì HA sang TA hoàûc ngæåüc laûi;
tæì HA sang CA vaì ngæåüc laûi
- Chãú âäü liãn håp: laì chãú âäü kãút håüp cuía hai chãú âäü trãn.
Chãú âäü a/: CA→TA (tæû ngáùu)
HA→TA (biãún aïp)
Chãú âäü b/: TA→CA (tæû ngáùu)
HA→CA (biãún aïp)



1. Chê dô tu ngâu:
a. Truyên công suât tu CA sang TA










Maïy biãún aïp tæû ngáùu truyãön tæì CA sang TA mäüt læåüng cäng suáút S. Nhæ åí pháön
nguyãn lyï laìm viãûc âaî xeït, coï thãø tênh âæåüc cäng suáút taíi cuía caïc cuäün dáy trong træåìng
håüp naìy seî laì:
Cuäün näúi tiãúp: Snt = Kcl.S ;
Cuäün chung: Sch= Kcl.S ; Cuäün haû Sh=0
Âàûc biãtû, nãúu cäng suáút truyãön taíi bàòng cäng suáút âënh mæïc cuía TN (S=Sâm), thç:
Snt = Sch= Kcl.Sâm = Smáùu; Sh=0

b. Truyên công suât tu TA sang CA
Xeït træåìng håüp maïy biãún aïp tæû ngáùu truyãön tæì TA sang CA mäüt læåüng cäng suáút S.
Cuîng tênh toaïn tæång tæû nhæ åí pháön nguyãn lyï laìm viãûc âaî xeït
Doìng âiãûn trong cuäün chung:








Uc
U
T
C
T
O
I
T
I
C
I
Ch

I
nt


S≤Sâm
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
64







Ich=I
T
-I
C

Cäng suáút taíi cuía cuäün näúi tiãúp:
Snt = Unt.Int= (U
C
-U
T
).I
C
= Kcl.UcIc=Kcl.S ;
Cäng suáút taíi cuía cuäün chung:
Sch= U
T
.Ich= U
T
(I
T
-I
C
) = Kcl.S ; Cuäün haû Sh=0
Âàûc biãtû, nãúu cäng suáút truyãön taíi bàòng cäng suáút âënh mæïc cuía TN (S=Sâm), thç:
Snt = Sch= Kcl.Sâm = Smáùu; Sh=0

Nhæ váûy, màûc duì caïc cuäün dáy vaì loîi theïp âæåüc chãú taûo bàòng cäng suáút máùu
nhæng maïy biãún aïp tæû ngáùu váùn cho pheïp truyãön taíi mäüt læåüng cäng suáút bàòng Sâm tæì
CA sang TA vaì ngæåüc laûi. Khi âoï mäùi cuäün dáy näúi tiãúp vaì cuäün chung væìa âáöy taíi
nghéa laì bàòng cäng suáút chãú taûo Smáùu.
Snt = Sch= Kcl.Sâm = Smáùu; Sh=0

2. Chê dô biên ap:
a. Truyên công suât tu HA sang CA, phia TA không tai:









Giaí thiãút boí qua täøn tháút :
S = U
H
.I
H
= U
C
.I
C

Vç cäng suáút chãú taûo cuía cuäün haû chè bàòng Smáùu, nãn ta coï âçãöu kiãûn:
S ≤ Smáùu = Kcl.Sâm
Doìng âiãûn trong cuäün haû laì IH; trong cuäün chung vaì cuäün näúi tiãúp laì:
Ich=Int=I
C
=S/U
C

Cäng suáút taíi cuía cuäün chung :
Sch=Uch.Ich =U
T
.S/U
C
= (1-Kcl) S




Uc
U
T

C
T
O
I
T

I
C

I
Ch
I
nt

S
O




Uc
U
T
C
I
C
I
nt
÷ I
Ch
I
H

S
H

T
(U
C
- U
T
)


Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
65
Cäng suáút taíi cuía cuäün näúi tiãúp:
Snt=Unt.Int =(U
C
- U
T
).S/U
C
= Kcl.S
Trong træåìng håüp giåïi haûn S=Smáùu; thç:
Sch=(1-Kcl)Smáùu ≤ Smáùu
Vaì Snt = Kcl.Smáùu ≤ Smáùu;
Nghéa laì caí hai cuäün näúi tiãúp vaì cuäün chung âãöu non taíi; vaì do âoï coï thãø cho pheïp
truyãön thãm mäüt læåüng cäng suáút naìo âoï næîa tæì TA sang CA nhæ seî xeït åí pháön sau.
b. Truyên công suât tu HA sang CA, phia TA không tai:









Giaí thiãút boí qua täøn tháút :
S = U
H
.I
H
= U
T
.I
T

Vç cäng suáút chãú taûo cuía cuäün haû chè bàòng Smáùu, nãn ta coï âçãöu kiãûn:
S ≤ Smáùu = Kcl.Sâm
Doìng âiãûn trong cuäün haû laì I
H
; trong cuäün chung laì:
Ich = I
T
= S/U
T

Cäng suáút taíi cuía cuäün chung :
Sch=Uch.Ich =S
Trong træåìng håüp giåïi haûn S=Smáùu; thç cuäün haû vaì cuäün chung taíi âuïng bàòng cäng suáút
âënh mæïc cuía noï : S
H
=S
H
âm=Smáùu; Sch= S
ch
âm =Smáùu
Màûc duì cuäün cao aïp khäng taíi nhæng khäng thãø truyãön thãm mäüt læåüng cäng suáút
naìo næîa tæì CA sang TA, vç khi âoï seî laìm quaï taíi cuäün chung.
3. Chê dô liên hop
a. Chê dô truyên công suât CA→TA (tu ngâu)
va HA→TA (biên ap)








O




U
T
C
I
Ch
I
H

S
H

T
I
T
÷I
ch
O

• •

U
T

C
I
H
(BA)
S
H
T
I
T
(TN)
S
C
I
C
(TN)
I
nt
(TN)
I
ch
(TN)
I
T
(BA)
I
T
(BA)
I
T

Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
66
Âãø tênh cäng suáút taíi cuía caïc cuäün dáy maïy biãún aïp tæû ngáùu åí chãú âäü liãn håüp naìy
ta duìng phæång phaïp xãúp chäöng hai chãú âäü sau:
- Chãú âäü tæû ngáùu: truyãön tæì bãn CA sang cho phuû taíi phêa TA læåüng cäng suáút S
C
.
- Chãú âäü biãún aïp: truyãön tæì bãn HA sang cho phuû taíi phêa TA læåüng cäng suáút S
H
.
Nãúu khäng xeït âãún khaí nàng quaï taíi cho pheïp cuía MBA thç S
C
≤Sâm vaì S
H
≤Smáùu.
Tæì hçnh veî trãn, tháúy ràòng trong cuäün dáy chung hai doìng âiãûn åí hai chãú âäü tæû
ngáùu vaì biãún aïp cuìng chiãöu nhau, nãn cuäün chung dãù bë quaï taíi nháút. Vç váûy cánö kiãøm tra
khaí nàng taíi cuía cuäün naìy.
Theo kãút quaí tênh toaïn åí hai chãú âäü TN vaì BA åí trãn, ta dãù daìng tháúy âæåüc:
- ÅÍ chãú âäü tæû ngáùu:
Cäng suáút cuäün dáy näúi tiãúp: Snt
(TN)
=Kcl.S
C

Cäng suáút cuäün dáy chung Sch
(TN)
= Kcl.S
C

- ÅÍ chãú âäü biãún aïp:
Cäng suáút cuäün dáy näúi tiãúp: Snt
(BA)
= 0
Cäng suáút cuäün dáy chung Sch
(TN)
= S
H

- Täøng håüp hai chãú âäü(liãn håüp):
Cäng suáút cuäün dáy näúi tiãúp: Snt = Kcl. S
C
≤ Smáùu
Cäng suáút cuäün dáy chung: Sch=

Sch
(BA)
+Sch
(TN)
= S
H
+Kcl. S
C

Âiãöu kiãûn kiãøm tra khaí nàng taíi cuía cuäün chung:
Sch = S
H
+Kcl. S
C
≤ Smáùu
Hay coï thãø tênh theo cäng suáút taïc duûng P vaì cäng suáút phaín khaïng Q:
Smau Q Kcl Q P Kcl P Sch
2
C H
2
C H
≤ + + + = ) . ( ) . (
Tháúy ràòng nãúu âaî truyãön cäng suáút cäng suáút máùu tæì HA sang TA thç khäng thãø
truyãön thãm mäüt læåüng cäng suáút naìo næîa tæì CA sang TA; vaì nãúu âaî truyãön cäng suáút
âënh mæïc Sâm tæì CA sang TA thç khäng thãø truyãön thãm mäüt læåüng cäng suáút naìo næîa tæì
HA sang TA.
b. Chê dô truyên công suât TA→CA (tu ngâu)
va HA→CA (biên ap)










- Chãú âäü tæû ngáùu: truyãön tæì bãn TA sang cho phuû taíi phêa CA læåüng cäng suáút S
T
.
- Chãú âäü biãún aïp: truyãön tæì bãn HA sang cho phuû taíi phêa CA læåüng cäng suáút S
H
.
O

• •

U
T
C
I
H
(BA)
S
H

T
I
C
(TN)
S
T

I
T
(TN)
I
nt
(TN)
I
ch
(TN)
I
C
(BA)
I
nt
(BA)
= I
ch
(BA)
I
C

Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
67
Nãúu khäng xeït âãún khaí nàng quaï taíi cho pheïp cuía MBA thç S
T
≤Sâm vaì S
H
≤Smáùu.
Tæì hçnh veî trãn, tháúy ràòng trong cuäün dáy chung hai doìng âiãûn åí hai chãú âäü tæû
ngáùu vaì biãún aïp ngæåüc chiãöu nhau nãn khäng bë quaï taíi; coìn trong cuäün dáy näúi tiãúp hai
doìng âiãûn åí hai chãú âäü cuìng chiãöu nhau, nãn dãù bë quaï taíi nháút. Vç váûy cánö kiãøm tra khaí
nàng taíi cuía cuäün näúi tiãúp.
Theo kãút quaí tênh toaïn åí hai chãú âäü TN vaì BA åí trãn, ta dãù daìng tháúy âæåüc:
- ÅÍ chãú âäü tæû ngáùu:
Cäng suáút cuäün dáy näúi tiãúp: Snt
(TN)
=Kcl.S
T

Cäng suáút cuäün dáy chung Sch
(TN)
= Kcl.S
T

- ÅÍ chãú âäü biãún aïp:
Cäng suáút cuäün dáy näúi tiãúp: Snt
(BA)
= Kcl.S
H

Cäng suáút cuäün dáy chung Sch
(TN)
= (1-Kcl).S
H

- Täøng håüp hai chãú âäü(liãn håüp) ta tênh âæåüc cäng suáút taíi cuía cuäün dáy näúi tiãúp:
Snt = Kcl. S
H
+ Kcl. S
C

Âiãöu kiãûn kiãøm tra khaí nàng taíi cuía cuäün näúi tiãúp:
Sch = Kcl (S
H
+ S
C
) ≤ Smáùu
Hay coï thãø tênh theo cäng suáút taïc duûng P vaì cäng suáút phaín khaïng Q:
Smau Q Q P P K Sch
2
T H
2
T H cl
≤ + + + = ) ( ) ( .
Tháúy ràòng nãúu âaî truyãön cäng suáút cäng suáút âënh mæïc tæì TA sang CA thç khäng
thãø truyãön thãm mäüt læåüng cäng suáút naìo næîa tæì HA sang CA; tuy nhiãn nãúu âaî truyãön
cäng suáút máùu Sm tæì HA sang CA thç coìn coï thãø truyãön thãm mäüt læåüng cäng suáút næîa
tæì TA sang CA.
Âäúi våïi maïy biãún aïp tæû ngáùu ba pha caïc kãút quaí trãn váùn âuïng.
4.3.3. Uu nhuoc diêm-dãc diêm va pham vi su dung MBATN
1. Uu diêm:
- Vç caïc cuäün dáy vaì maûch tæì maïy biãún aïp tæû ngáùu âãöu âæåüc tênh toaïn chãú taûo theo
cäng suáút máùu chè bàòng Kcl.Sâm ( nhoí hån Sâm) cho nãn tiãu hao váût liãûu, kêch thæåïc,
troüng læåüng vaì giaï thaình seî nhoí hån so våïi maïy biãún aïp ba pha ba dáy quáún coï cuìng
cäng suáút âënh mæïc. Chênh nhåì váûy seî cho pheïp chãú taûo âæåüc caïc maïy biãún aïp tæû ngáùu coï
cäng suáút âån vë låïn.
- Täøn tháút cäng suáút trong MBA tæû ngáùu noïi chung nhoí hån so våïi MBA 3 dáy quáún
nháút laì khi laìm viãûc våïi chãú âäü haû aïp (Tæì cao aïp sang trung aïp ) , coìn åí chãú âäü tàng aïp
thç æu âiãøm naìy chè phaït huy taïc duûng khi cäng suáút truyãön tæì trung aïp sang cao aïp . Coìn
täøn tháút khäng taíi vaì täøn tháút âiãûn aïp cuîng beï hån biãún aïp thæåìng .
- Âiãûn khaïng giæîa cuäün cao vaì cuäün trung trong MBA tæû ngáùu beï hån so våïi MBA
thæåìng nãn âiãöu chènh âiãûn aïp trong MBA tæû ngáùu dãù daìng hån.
2. Nhuoc diêm
- MBA tæû ngáùu coï quan hãû vãö âiãûn giæîa cuäün cao vaì cuäün trung nãn soïng quaï âiãûn aïp
(khê quyãøn, näüi bäü) coï thãø truyãön tæì bãn maûng cao aïp sang maûng trung aïp nãn laìm cho
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
68
caïch âiãûn trong nhæîng âiãöu kiãûn naìy xáúu âi vaì do âoï åí caïc âáöu ra cuía MBA tæû ngáùu vãö
phiaï cao vaì trung aïp thæåìng âàût chäúng seït van khäng keìm dao caïch ly.
- Chè duìng MBA tæû ngáùu trong træåìng håüp åí maûng âiãûn aïp cao vaì trung coï trung tênh
træûc tiãúp näúi âáút, vç nãúu duìng MBATN trong maûng cao aïp vaì trung aïp coï trung tênh caïch
âiãûn thç khi chaûm âáút mäüt pha åí phêa cao aïp thç âiãûn aïp pha cuía hai pha khäng chaûm âáút
trong maûng âiãûn aïp cao seî tàng lãn bàòng âiãûn aïp dáy, nhæng âiãûn aïp åí hai pha khäng hæ
hoíng phêa âiãûn aïp trung tàng lãn ráút låïn . Vê duû âäúi våïi maûng 110/35KV, khi chaûm âáút
mäüt pha phêa 110KV thç bãn trung aïp 35KV âiãûn aïp hai pha khäng chaûm âáút seî tàng lãn
khoaíng 3,8 láön .
- Do âiãû n khaïng giæîa cuäün cao vaì cuäün trung beï nãn doìng âiãûn ngàõn maûch trong
maûng cao vaì trung aïp seî låïn hån nhiãöu so våïi træåìng håüp duìng MBA ba dáy quáún.
- Vç MBA tæû ngáùu luän luän laìm viãûc våïi maûng trung tênh näúi âáút nãn doìng âiãûn
ngàõn maûch ráút låïn . Nãúu duìng MBA tæû ngáùu âãø laìm nhiãûm vuû tàng aïp tæì haû aïp sang trung
aïp vaì cao aïp thç khäng coï låüi vç luïc naìy phaíi choün cäng suáút âënh mæïc MBA tæû ngáùu :
S
âmTN

≥ S
H
/ K
cl

vaì luïc naìy täøn tháút cäng suáút coï thãø khäng nhoí hån so våïi MBA 3 dáy quáún.
4.4. Kha nãng tai cua may biên ap
4.4.1 Dãt vân dê
Ta âaî biãút cäng suáút âënh mæïc cuía maïy biãún aïp laì cäng suáút biãøu kiãún tênh bàòng
KVA maì maïy biãún aïp coï thãø mang taíi láu daìi trong âiãöu kiãûn âënh mæïc cuía âiãûn aïp, táön
säú, nhiãût âäü mäi træåìng cuîng nhæ âiãöu kiãûn laìm maït; khi âoï tuäøi thoü seî bàòng âënh mæïc.
Nhæng trong thæûc tãú maïy biãún aïp thæåìng laìm viãûc khaïc chãú âäü âënh mæïc. Phuû taíi
cuía maïy biãún aïp luän luän thay âäøi theo thåìi gian , coï luïc nhoí hån coï luïc laûi låïn hån
cäng suáúút âënh mæïc Sâm, nghéa laì coï khi non taíi coï khi quaï taíi. Caí hai chãú âäü váûn haình
naìy âãöu khäng kinh tãú. Thæûc tãú cho tháúy ràòng maïy biãún aïp coï thãø mang taíi quaï âënh mæïc
trong mäüt thåìi gian naìo âoï cuía ngaìy hoàûc cuía nàm maì tuäøi thoü cuía maïy biãún aïp khäng
giaím, nãúu trong pháön thåìi gian coìn laûi cuía ngaìy hoàûc nàm âoï maïy biãún aïp laìm viãûc non
taíi so våïi âënh mæïc. Maïy biãún aïp cho pheïp laìm viãûc åí chãú âäü naìy hay chãú âäü khaïc khäng
phaíi âæåüc quyãút âënh båíi cäng suáút âënh mæïc maì phaíi càn cæï chuí yãúu vaìo âäü huíy hoaûi
caïch âiãûn, nhiãût âäü cæûc âaûi cuía cuäün dáy vaì cuía dáöu trong giai âoüan âæåüc xeït.


4.4.2. Kha nãng tai cua may biên ap
Khaí nàng taíi cuía maïy biãún aïp laì táûp håüp caïc chãú âäü mang taíi bçnh thæåìng vaì quaï
taíi cuía maïy biãún aïp. Khaí nàng taíi cuía MBA khäng thãø biãøu diãùn bàòng âån vë KVA
âæåüc, vç noï âæåìc xaïc âënh bàòng mäüt loaût caïc âiãöu kiãûn nhæ: âäö thë phuû taíi, thåìi gian täön
taûi chãú âäü váûn haình, nhiãût âäü mäi træåìng laìm maït..
Vç váûy muäún xaïc âënh mäüt chãú âäü laìm viãûc naìo âoï cuaí maïy biãún aïp åí mäüt nhiãût
âäü mäi træåìng naìo âoï thç cáön phaíi xaïc âënh âæåüc nhiãût âäü cuäün dáy, nhiãût âäü dáöu vaì mæïc
huíy hoaûi caï ch âiãûn.
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
69
4.4.3. Dô gia côi cach diên
Trong maïy biãún aïp âäüng læûc, ngæåìi ta duìng chuí yãúu caïch âiãûn cáúp A, nhiãût âäü cho
pheïp cuía caïch âiãûn naìy lãn âãún 105
O
C.
Trong váûn haình, khi nhiãût âäü tàng thç phaín æïng hoïa hoüc tàng, laìm cho caïch âiãûn
bë xå cæïng, âäü bãön cå vaì âäü bãön âiãûn cuía váût liãûu caïch âiãûn cuîng giaím vaì ta goüi caïch
âiãûn bë giaì cäùi. Sæû giaì cäùi âæåüc âàûc træng bàòng âäü giaì cäùi caïch âiãûn vaì coï thãø biãøu diãùn
phuû thuäüc vaìo nhiãût âäü.
Theo âënh luáût Areïnius, khi nhiãût âäü biãún thiãn trong khoíang tæì 80
O
C âãún 140
O
C
thç tuäøi thoü trung bçnh cuía váût liãûu caïch âiãûn cáúp A phuû thuäcü vaìo nhiãût âäü theo biãøu
thæïc sau:
ϑ −
=

.
a
e A V
trong âoï A, a laì caï c hàòng säú phuû thuäüc vaìo váût liãûu caïch âiãûn
ϑ laì nhiãût âäü åí âiãøm noïng nháút cuía cuäün dáy MBA (
0
C)
Ngæåìi ta âaî xaïc âënh âæåüc âäúi våïi caïch âiãûn cáúp A:
A=(1,5÷7,5).10
4
nàm; a = 0,115 (1/
0
C)
ÅÍ chãú âäü âënh mæïc, nhiãût âäü âiãøm noïng nháút cuía cuäün dáy bàòng âënh mæïc vaì
bàòng 98
O
C thç tuäøi thoü seî bàòng âënh mæïc:
dm
a
dm
e A V
ϑ −
=

.
Tuäi thoü tæång âäi cuía caïch âiãûn seî laì:
) (
*
âm
a
âm
e
V
V
V
ϑ − ϑ −
= =
Âaûi læåüng nghëch âaío L=1/V* âæåüc goüi laì âäü giaì cäùi cuía caïch âiãûn vaì bàòng:
) (
*
âm
a
âm
e
V
V
V
L
ϑ − ϑ
= = =
1

Trong tênh toïan âãø âån giaín ta chuyãøn vãö muî cå säú 2:
693 0
2
2 2
,
) (
ln
) (
) (
âm
a
âm
a
âm
a
e L
ϑ − ϑ
ϑ − ϑ
ϑ − ϑ
= = =

ϑ − ϑ
ϑ − ϑ
= =
âm
âm
a
L

,
) (
2 2
693 0

våïi ∆=0,693/a ≈ 0,693/0.115 = 6
O
C.
Nhæ váûy:
6
2
âm
L
ϑ − ϑ
=
nghéa laì khi nhiãût âäü thay âäøi hai lán thç tuäøi thoü cuîng nhæ âäü gça cäùi caïch âiãûn cuía
MBA thay âäøi hai láön; qui tàõc naìy goüi laì qui tàõc 6
O
C.
Khi nhiãût âäü cuäün dáy bàòng âënh mæïc thç tuäøi thoü tæång âäúi vaì âäü giaì cäùi bàòng 1.
Nãúu nhiãût âäü låïn hån nhiãût âäü âënh mæïc 6
O
C thç âäü giaì cäùi tàng hai láön vaì tuäøi thoü seî
giaím âi hai láön so våïi âënh mæïc. Âiãöu âoï coï nghéa laì váûn haình åí chãú âäü naìy 1 nàm thç vãö
màût huíy hoaûi caïch âiãûn seî tæång âæång våïi hai nàm váûn haình åí chãú âäü âënh mæïc.Tuäøi
thoü âënh mæïc vaì âäü giaì cäùi caïch âiãûn trong mäüt säú chãú âäü cho åí baíng sau:
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
70
Nhiãût âäü caï ch âiãûn
O
C Tuäøi thoü tæång âäúi V* Âäü giaì cäùi
80 8 0.125
86 4 0.25
92 2 0.5
98 1 1
104 0.5 2
110 0.25 4
116 0.125 8
Nãúu trong khoíang thåìi gian T âang xeït, nhiãût âäü khäng âäøi thç âäü huíy hoaûi caïch
âiãûn trong khoíang thåìi gian sæí duûng T seî laì:
H=L.T
Coìn nãúu trong khoíang thåìi gian T nhiãût âäü thay âäøi thç L seî laì haìm cuía t vaì âäü
huíy hoaûi caï ch âiãûn H seî laì:
∫ ∫
ϑ − ϑ
= =
T
âm
T
dt dt t L H
0
6
0
2 . ). (
)
(

Trong tênh toïan gáön âuïng coï thãø tênh täøng têch phán thay cho têch phán. Ta chia
biãøu âäö nhiãût cuía MBA thaình nhiãöu âoüan nhoí theo caïc khaíng thåìi gian ∆ti (våïi i=1÷n).
Trong mäùi khoíang ti, xem nhæ nhiãût âäü cuäün dáy khäng thay âäøi vaì âäü giaì cäùi laì Li. Khi
âoï âäü hao moìn caïch âiãûn seî bàòng:
i
n
i
i
t L H ∑
=
∆ =
1
.
Khi nhiãût âäü nhoí hån 80
O
C thç âäü hao moìn caïch âiãûn tæång âäúi rát nhoí vaì coï thãø
xem nhæ bàòng khäng.
Âäü hao moìn caïch âiãûn trung bçnh trong khoíang thåìi gian T bàòng:
∫ ∫
ϑ − ϑ
= =
T
âm
T
tb
dt
T
dt t L
T
L
0
6
0
2
1 1
. ). (
)
(

Âäü hao moìn caïch âiãûn trung bçnh trong mäüt ngaìy âãm:
24
ngaìy
tbngaìy
H
L =
Hao moìn caïch âiãûn trong mäüt nàm bàòng täøng hao moìn caïch âiãûn cuía caïc ngaìy
trong nàm.
Âäúi våïi maïy biãún aïp cuía Liãn xä chãú taûo, tuäøi thoü âënh mæïc tæì 20 âãún 25 nàm æïng
våïi nhiãût âäü âënh mæïc cuía mäi træåìng laìm maït bàòng 20
O
C vaì nhiãût âäü âiãøm noïng nháút
cuía cuäün dáy laì 98
O
C.
Thæûc tãú váûn haình cho tháúy phuû taíi cuía MBA luän thay âäøi haìng ngaìy, haìng nàm;
trong âoï säú ngaìy coï phuû taíi nhoí hån âënh mæïc chiãúm pháön låïn. Do âoï tuäi thoü cuía maïy
biãún aïp coï thãø låïn hån âënh mæïc. Vç váûy coï thãø cho pheïp maïy biãún aïp âæåüc quaï taíi nghéa
laì laìm viãûc våïi phuû taíi låïn hån cäng suáút âënh mæïc trong khoíang thåìi gian naìo âoï maì
tuäøi thoü váùn khäng giaím nhoí hån âënh mæïc.
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
71
4..4.4. Qua tai cho phep cua may biên ap
Coï thãø chia laìm hai loaûi quaï taíi cuí a MBA laì quaï taíi bçnh thæåìng vaì quaï taíi sæû cäú.
1. Quaï taíi bçnh thæåìng
Do âäö thë phuû taíi ngaìy thæåìng xuyãn thay âäøi nãn cho pheïp maïy biãún aïp âæåüc quaï
taíi. Quaï taíi bçnh thæåìng coìn âæåüc goüi laì quaï taíi thæåìng xuyãn, quaï taíi coï hãû thäúng, hay
quaï taíi láu daìi.
Khaí nàng quaï taíi thæåìng xuyãn cho pheïp cuía maïy biãún aïp âæåüc âaïnh giaï dæûa trãn caïc
âiãöu kiãûn:
- Âäü huíy hoaûi caïch âiãûn trung bçnh Ltb≤1.
- Theo tiãu chuáøn ΓΟCT 14209-69 thç khi quaï taíi coï thãø cho pheïp nhiãût âäü noïng nháút
cuía cuäün dáy coï thãø låïn hån 98
O
C nhæng khäng âæåüc væåü quaï 140
O
C, nhiãût âäü cuía
låïp dáöu trãn bãö màût khäng âæåüc væåüt quaï 95
O
C vaì cäng suáút taíi khäng âæåüc væåüt quaï
1,5 láön cäng suáút âënh mæïc.
2. Quaï taíi sæû cäú:
Quaï taíi sæû cäú laì chãú âäü quaï taíi cho pheïp cuía maïy biãún aïp trong mäüt säú træåìng håüp
âàûc biãût goüi laì sæû cäú. ( Coìn goi laì quaï taíi ngàõn haûn). Khi âoï do yãu cáöu liãn tuûc cung cáúp
âiãûn nãn maïy biãún aïp phaíi bë bàõt buäüc laìm viãûc quaï taí i trong mäüt thåìi gian ngàõn. Luïc
naìy ngæåìi ta khäng quan tám âãún tuäøi thoü maì chè quan tám âãún âiãöu kiãûn cho pheïp cuía
caïch âiãûn. Coï nghéa laì luïc naìy âäü huíy hoaûi caï ch âiãûn låïn hån âënh mæïc, nhæng qui âënh:
Nhiãût âäü dáöu khäng âæåüc væåüt quaï 115
O
C (ϑmax≤115
O
C)
Nhiãût âäü âiãøm noïng nháút cuía cuäün dáy khäng âæåüc væåüt quaï 140
O
C
(giåïi haûn låïn hån quaï taíi bçnh thæåìng)


4.4.54. Cac phuong phap tinh qua tai MBA
1. Qua tai binh thuong
a. Qui tàõc 3% : Cho pheïp MBA quaï taíi 3% vãö doìng âiãûn so våïi âënh mæïc
cho mäùi 10% giaím hãû säú âiãöu kiãún phuû taíi hàò ng ngaìy so våïi 100%.
b. Qui tàõc 1% : Nãúu nhæ vãö muìa heì maïy biãún aïp laìm viãûc non taíi thç vãö
muìa âäng cho pheïp laìm viãûc quaï taíi. Trãn cå såí tênh toaïn vãö âäü giaì cäùi caïch âiãûn, cho
pheïp MBA âæåüc quaï taí i theo qui tàõc 1% :
Trong 4 thaïng muìa heì MBA laìm viãûc non taíi bao nhiãu pháön tràm so våïi âënh
mæïc thç muìa âäng noï coï thãø quaï taí i báúy nhiãu pháön tràm.
Coï thãø tênh kãút håüp caí hai qui tàõc naìy, nhæng trë säú quaï taíi täøng cäüng vãö muìa âäng
khäng âæåüc quaï 30% vaì riãng theo qui tàõc 1% khäng âæåüc quaï taíi quaï 15%.
Coï thãø tênh quaï taíi cho pheïp cuía MBA theo mäüt säú phæång phaïp khaïc, xem chi
tiãút trong mäüt säú taìi liãû u tham khaío (TK1)
2. Qua tai su cô
Quaï taíi sæû cäú MBA khäng phuû thuäüc âäö thë phuû taíi træåïc khi sæû cäú, cuîng khäng
phuû thuäüc vaìo nhiãût âä mäi træåìng xung quanhü, vë trê làõp âàût MBA. Âäúi våïi maïy biãún aïp
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
72
dáöu laìm maït bàòng khäng khê vaì nãúu trong hãû thäúng coï MBA læu âäüng dæû træî thç cho
pheïp quaï taíi sæû cäú 40% trong nhæîng giåì phuû taíi cæûc âaûi, quaï taíi naìy cho pheïp trong 5
ngaìy âãm liãön vaì mäùi ngaìy âãm khäng quaï 6 giåì, nãúu hãû säú âiãn kên âäö thë phuû taíi cuía
MBA trong âiãöu kiãûn quaï taíi khäng væåüt quaï 0,75:
K
âk
= I
tb
/ 1,4 I
âm
≤ 0,75 .
Theo qui trçnh ΓOCT cuía Liãn xä, caïc maïy biãún aïp coï cäng suáút S≤250MVA cho
pheïp âæåüc quaï taíi sæû cäú nhæ sau :

Quaï taíi doìng
âiãûn
20 30 40 45 50 60 75 100 200
Thåìi
gian
MBA
dáöu
120 - 80 - 45 20 10 1,5
(phuït) MBA
khä
60 35 32 - 18 5 - - -

Khi quaï taíi nhæ váûy thç táút nhiãn âäü giaì cäùi caïch âiãûn tàng lãn vaì tuäøi thoü seî giaím.
Khi quaï taíi sæû cäú 40%, ngæåìi ta tháúy ràòng tuäøi thoü seî giaím âi haìng thaïng nãúu quaï taíi 1
giåì; nãúu quaï taíi tæì 5 âãún 6 giåì thç tuäøi thoü giaím caí næía nàm. Tuy nhiãn, thæûc tãú cho tháúy
quaï taíi sæû cäú hiãúm xaíy ra, thæåìng khäng quaï 2 âãún 3 láön trong suäút thåìi gian phuûc vuû cuaí
MBA, vaì trong tçnh traûng laìm viãûc bçnh thæåìng âäü giaì cäùi caïch âiãûn thæåìng nhoí hån
âënh mæïc nhiãöu láön, nãn xeït chung laûi váùn cho pheïp maïy biãún aïp âæåüc quaït taíi sæû cäú
40%.
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
73
4.5. Chon may biên ap trong Hê thông diên va tram biên ap
4.5.1 Chon may biên ap cho tram biên ap ha ap
Træåïc hãút xem trung tênh coï näúi âáút hay khäng, coï bao nhiãu cáúp âiãûn aïp âãø choün
maïy biãún aïp 3 pha ba cuäün dáy hay hai cuäün dáy, maïy biãún aïp thæåìng hoàûc tæû ngáùu. Caïc
traûm biãún aïp haû aïp naìy seî âàût mäüt hoàûc hai maïy biãún aïp tuìy thuäüc mæïc âäü quan troüng cuía
phuû taíi.
+ Nãúu phuû taíi häü loaûi I thç phaíi âàût hai maïy biãún aïp vaì cäng suáút âënh mæïc cuía
MBA phaíi âæåüc choün sao cho khi mäüt MBA bë sæû cä,ú thç MBA coìn laûi våïi khaí nàng quaï
taíi sæû cäú cho pheïp phaíi âaím baío cung cáúp âuí cäng suáút cho phuû taíi trong nhæîng giåì phuû
taíi cæûc âaûi.
Theo âiãöu kiãûn quaï taíi sæû cäú ta choün cäng suáút âënh mæïc cuía mäùi maïy biãún aïp
theo âiãöu kiãûn:
Kqtsc. SâmBA ≥ Sptmax
trong âoï: Kqtsc laì hãû säú quaï taíi sæû cäú cho pheïp cuía MBA; coìn Sptmax laì cäng
suáút cæûc âaûi cuía phuû taíi.
+ Nãúu phuû taíi laì häü loaûi II thç thæåìng ta âàût hai MBA. Tuy nhiãn do tênh laìm viãûc
ráút âaím baío cuía MBA cho nãn váùn cho pheïp coï thãø âàût mäüt MBA , vaì khi sæû cäú MBA
thç yãu cáöu nhanh choïng coï dæû træ î noïng cuía hãû thäúng âãø cung cáúp këp thåìi cho phuû taíi.
+ Nãúu phuû taíi laì häü loaûi III thç cho pheïp chè âàût mäüt MBA vaì cäng suáút âæåüc choün
nhæ sau: SâmBA ≥ Sptmax .
Coï khi cho pheïp træì âi phuû taíi cuía mäüt säú häü keïm quan troüng.
4.5.2 Chon MBA lam nhiêm vu truyên tai công suât qua lai giua 2 câp diên ap
Do sæû phaït triãøn cuía hãû thäúng âiãûn nãn coï nhæîng traûm biãún aïp duìng âãø liãn laûc
giæîa caïc cáú p âiãûn aïp khaïc nhau cuía hãû thäúng. Chuïng coï thãø laìm viãûc trong caïc tçnh traûng
sau:
a. Chè truyãön cäng suáút tæì âiãûn aïp cao sang âiãûn aïp trung.
b. Chè truyãön cäng suáút tæì âiãûn aïp trung sang âiãûn aïp cao.
c. Chãú âäü laìm viãûc qua laûi.
1. O 2 chê dô a, b công suât truyên theo 1 chiêu
a/ Nãúu læåüng cäng suáút truyãön taíi låïn hån dæû træî quay cuía hãû thäúng nháûn cäng
suáút thç phaíi âàût hai MBA . Täøng cäng suáút cuía chuïng phaíi choüün låïn hån cäng suáút
truyãön taíi cæûc âaûi trong chãú âäü laìm viãûc bçnh thæåìng (coï chuï yï âãún khaí nàng quaï taíi bçnh
thæåìng cho pheïp). Khi sæû cäú mäüt MBA thç MBA coìn laûi våïi khaí nàng quaï taíi sæû cäú phaíi
taíi hãút cäng suáút cæûc âaûi noïi trãn træì âi pháön dæû træî noïng cuía hãû thäúng nháûn cäng suáút:
Kqt . Sâmba ≥ Sptmax - Sdt




HT1 HT2
Sptmax
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
74
b/ Nãúu dæû træî quay trong hãû thäúng phaït cäng suáút laì dæû træî toaìn bäü hay mäüt pháön
cuía hãû thäúng nháûn cäng suáút thç phaíi âàût hai maïy biãún aïp; vaì cäng suáút täøng cuía hai
MBA phaíi choün sao cho khi coï sæû cäú trong hãû thäúng nháûn cäng suáút (máút nguäön, cáön
phaíi láúy dæû træî vãö) thç caïc MBA våïi khaí nàng quaï taíi cho pheïp, phaíi âæåüc täøng cäng suáút
cæûc âaûi truyãön taíi thæåìng xuyãn cäüng våïi cäng suáút dæû træî cáön nháûn tæì hãû thäúng phaït
cäng suáút. Trong chãú âäü laìm viãûc bçnh thæåìng cuía hãû thäúng nháûn cäng suáút (khäng cáön
láúy dæû træî vãö), nãúu mäüt trong hai MBA hoíng thç MBA coìn laûi våï i khaí nàng quaï taíi sæû cäú
phaíi taíi âæåüc täøng cäng suáút cæûc âaûi luïc laì m viãûc bçnh thæåìng træì âi pháön dæû træî cuía hãû
thäúng nháûn cäng suáút nãúu laì dæû træî mäüt pháön, nghéa laì luïc naìy huy âäüng cäng suáút dæû træî
tæì baín thán hãû thäúng nháûn cäng suáút.
2. O chê dô (c): công suât truyên qua lai
a. Nãúu luïc bçnh thæåìng cäng suáút truyãön qua laûi beï, thç chæïc nàng MBA laì laì m dæû
træî qua laûi cuía caí hai hãû thäúng khi coï sæû cäú trong báút kyì hãû thäúng naìo. Trong træåìng håüp
naìy ta coï thãø âàût mäüt MBA, maì cäng suáút âæåüc choün sao cho trong chãú âäü laìm viãûc bçnh
thæåìng coï thãø taíi âæåüc phuû taíi cæûc âaûi maì khäng quaï taíi chuït naìo, khi coï sæû cäú trong mäüt
hãû thäúng naìo âoï thç våïi khaí nàng quaï taíi sæû cäú cho pheïp MBA phaíi chuyãøn cho hãû thäúng
cäng suáút cáön thiãút trong tçnh traûng sæû cäú.
b. Nãúu caïc MBA maì trong mäüt pháön cuía ngaìy chuyãøn mäüt læåüng cäng suáút låïn tæì
hãû thäúng naìy sang hãû thäúng kia vaì pháön coìn laûi cuía ngaìy thç truyãön cäng suáút ngæåüc laûi:
- Nãúu dæû træî quay cuía caí hai hãû thäúng âãöu âuí ta chè cáön âàût mäüt MBA ,
choün cäng suáút âënh mæïc cuía maïy biãún aïp theo âiãöu kiãûn: Sba ≥ Sptmax (

våïi Sptmax laì cäng suáút cæûc âaûi truyãön qua MBA). Khi maïy biãún aïp sæû cäú thç baín
thán tæìng hãû thäúng seî huy âäüng dæû træî âãø cáúp cho phuû taíi cuía hãû thäúng âoï.

- Nãúu trong mäüt hãû thäúng khäng âuí dæû træî quay thç bàõt buäüc phaíi âàût hai
MBA , choün cäng suáút theo âiãöu kiãûn: 2. S
âmba
≥ S
ptmax .

Khi sæû cäú mäüt MBA thç MBA coìn laû i våïi khaí nàng quaï taíi sæû cäú cho pheïp phaíi
âaím baío taíi âæåüc cäng suáút maì hãû thäúng nháûn cäng suáút cáön sau khi âaî huy âäüng dæû træî.
Nãúu coï sæû cäú trong maûng khäng âuí dæû træî quay thç caí hai MBA våïi khaí nàng quaï taíi cho
pheïp phaíi taíi âæåüc cäng suáút maì hãû thäúng âoï cáön khi sæû cäú.
4.5.3 Chon MBA cho nha may diên cung câp toan bô công suât lên cao ap
Thæåìng åí caïc nhaì maïy nhiãût âiãûn ngæng håi vaì thuyí âiãûn vç âiãûn nàng chuí yãúu
âæåüc truyãön taíi âi xa åí cáúp âiãûn aïp cao, coìn phuû taíi âëa phæång cáúp âiãûn aïp maïy phaït
thæåìng ráút nhoí (khäng quaï 15% cäng suáút nhaì maïy) nãn ngæåìi ta thæåìng duìng så âäö bäü
MF - MBA.
Cäng suáút biãún aïp âæåüc choün dæûa theo cäng suáút âënh mæïc cuía maïy phaït S
Fâm
nhæ
sau :
Nãúu duìng maïy biãún aïp hai cuäün dáy hoàûc ba cuäün dáy:
S
âmba
≥ S
Fâm
Nãúu duìng maïy biãún aïp tæû ngáùu, vç cuäün dáy haû aïp cuía maïy biãún aïp tæû ngáùu chè
chãú taûo bàòng cäng suáút máùu nãn:
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
75
S
Hâm
≥ S
Fâm
våïi S
Hâm
laì cäng suáút âënh mæïc cuía cuäün haû, thäng thæåìng bàòng cäng suáút máùu
SHâm = Kcl.Sâm; nãn âiãöu kiãûn choün cäng suáút âënh mæïc cuía MBATN seî laì:


S
âmTN
≥ S
Fâm
/ Kcl
Cáön chuï yï ràòng åí âáy ta khäng træì båït læåüng cäng suáút tæû duìng, vç âaî kãø âãún
træåìng håüp âiãûn tæû duìng âæåüc láúy tæì nguäön dæû træî khaïc, hoàûc khi væìa xáy xong nhaì maïy
luïc khåíi âäüng coï thãø láú y tæû duìng tæì nguäön khaïc.
- Nãúu cäng suáút maïy phaït âiãûn beï thç ngæåìi ta coï thãø duìng mäüt maïy biãún aïp näúi våïi
nhiãöu maïy phaït. Nhæng khi âoï yãu cáöu täøng cäng suáú t cuía bä phaíi khäng âæåüc væåüt quaï
cäng suáút dæû træî noïng cuía hãû thäúng ( Sbäü ≤ Sdt); vaì doìng âiãûn ngàõn maûch åí cáúp âiãûn aïp
maïy phaït phaíi khäng âæåüc låïn quaï âãø coï thãø choün âæåüc thiãút bë haûng nheû. Coï thãø duìng
MBA coï cuäün dáy phán chia åí phêa haû aïp âãø doìng ngàõn maûch nhoí do u
N
% låïn.
- Nãúu nhaì maïy âiãûn coï hai cáúp âiãûn aïp cao vaì trung maì cäng suáút phuû taíi trung beï thç
nãn duìng hai MBA hai dáy quáún, mäüt caïi bãn cao aïp, mäüt caïi bãn trung aïp vaì caí hai näúi
chung vaìo maïy phaït âiãûn (xem hçnh veî ) Nhæ váûy seî kinh tãú hån nhæng coï nhæåüc âiãøm laì
âiãûn aïp ngàõn maûch U
N
% khaïc nhau nãn khoï hoìa âäöng bäü .
- Khi cäng suáút phuû taíi phêa U
T
luïc cæûc tiãøu låïn hån cäng suáút mäüt MFÂ thç nãn näúi
bäü mäüt maïy phaït vaìo MBA 2 dáy quáún vaì näúi vaìo thanh goïp cáúp âiãûn aïp trung. Säú bäü
tuìy yï nhæng phaíi baío âaím âiãöu kiãûn : Σ S
bäü
≤ S
Tmin Nãúu ngæåüc laûi thç luï c phuû taíi
cáúp U
T
cæûc tiãøu cäng suáút coìn thæìa seî truyãön sang U
C
qua hai láön biãún aïp nãn khäng kinh
tãú. Hån næîa trong nhæîng bäü coï maïy biãún aïp ba cuäün dáy, bçnh thæåìng cuäün dáy cao aïp
coï thãø taíi âãún cäng suáút âënh mæïc nãn khäng thãø truyãön thãm cäng suáút tæì trung aïp sang
cao aïp khi cánö huy âäüng.

4.5.4. Chon MBA o cac nha may diên co phat môt phân công suât o câp diên ap
may phat :
ÅÍ nhæîng trung tám nhiãût âiãûn, hoàûc mäüt säú thuíy âiãûn khi phuû taíi âëa phæång
chiãúm tè lãû låïn ngæåìi ta phaíi xáy dæûng thanh goïp cáúp âiãûn aïp MF.
Nãúu phuû taíi åí cáúp âiãûn aïp maïy phaït beï hån cäng suáút âàût cuía nhaì maïy thç säú læåüng maïy
phaït maïy phaït näúi vaìo thanh goïp âiãûn aïp U
F
âæåüc choün sao cho khi mäüt maïy phaït låïn
nháút nghè thç caïc maïy phaït coìn laûi phaíi âaím baío cung cáúp cho phuû taíi cáúp U
F
vaì U
T
,
cuîng nhæ pháön tæû duìng cuía nhaì maïy.
Cäng suáút MBA näúi vaìo thanh goïp cáúp U
F
âæåüc choün dæûa vaìo cäng suáút thæìa trãn
thanh goïp U
F
âæåüc tênh åí chãú âäü laìm viãûc âënh mæïc cuía MF.
1. Chon MBA khi nha may co 1 câp diên ap tãng
Coï thãø xaíy ra caïc træåìng håüp sau:
α/ Nãúu cäng suáút phaït vaìo hãû thäúng låïn hån dæû træî noïng cuía hãû thäúng thç phaíi âàût
hai maïy biãún aïp âãø liãn laûc giæîa cáúp âiãûn aïp maïy phaït våïi cáúp âiãûn aïp cao. Cäng suáút
täøng cuía hai maïy biãún aïp âæåüc choün bàòng cäng suáút thæìa låïn nháút coï thãø truyãön taíi vaìo
hãû thäúng tæì thanh goïp cáúp U
F
luïc caïc MF phaït cäng suáút âënh mæïc, vaìo nhæîng giåì ban
ngaìy phuû taí i cáúp âiãûn aïp maïy phaït âaût cæûc tiãøu. Âiãöu kiãûn choün nhæ sau :
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
76
Σ S
âmba
≥ S
thæìa
S
thæìa = Σ
S
Fâm
- S
td
- S
pt
F
min
Cáön chuï yï khi xeït âãún khaí nàng cho pheïp quaï taíi thæåìng xuyãn thç coï thãø choün
âæåüc cäng suáút âënh mæïc nhoí hån; vaì khi sæû cäú mäüt MBA thç phaíi sæí duûng dæû træî quay
cuía hãû thäúng âãø giaím cäng suáút truyãön tæì thanh goïp cáúp U
F
vaìo cao aïp qua MBA, nhæ
váûy seî dáùn âãún choün Sâmba beï :
K
qtsc
. S
âmba
≥ S
HT
max
- S
dt
HT


β/ Nãúu cäng suáút phaït vaìo hãû thäúng tæì thanh goïp cáúp U
F
beï hån cäng suáút dæû træî
quay cuía hãû thäúng, thç trong træåìng håüp naìy MBA chè laìm nhiãûm vuû liãn laûc våïi hãû
thäúng vaì duìng laìm dæû træî cho phuû taíi cáúp âiãûn aïp maïy phaït luïc mäüt MFÂ nghè; vaì do âoï
chè cáön âàût mäüt maïy biãún aïp .
Cäng suáút MBA phaíi âæåüc choün theo hai âiãöu kiãûn:
- Phaíi taíi âæåüc cäng suáút thæìa cuía nhaì maïy âiãûn luïc laì m viãûc bçnh thæåìng ban
ngaìy.
- vaì phaíi taíi âæåüc cäng suáút tæì hãû thäúng vãö TGU
F
khi ngæìng mäüt maïy phaït âiãûn låïn
nháút.
Kinh nghiãûm cho tháúy ràòng phuû taíi U
F
thæåìng tàng theo thåìi gian nãn coï thãø choün
cäng suáút maïy biãún aïp naìy bàòng cäng suáút mäüt maïy phaït låïn nháút.

γ / Nãúu phuû taíi cæûc âaûi åí thanh goïp Uf kãø caí tæû duìng låïn hån täøng cäng suáút caïc
MFÂ åí nhaì maïy, thç phaíi thæåìng xuyãn nháûn cäng suáút tæì hãû thäúng vãö nãn phaíi âàût hai
maïy biãún aïp liãn laûc våïi hãû thäúng.
Täøng cäng suáút cuía maïy biãún aïp âæåüc choün khäng beï hån cäng suáút cæûc âaûi nháûn
tæì hãû thäúng vãö trong chãú âäü laìm viãûc bçnh thæåìng. Khi mäüt MFÂ låïn nháút näúi vaìo thanh
goïp cáúp âiãûn aïp maïy phaït ngæìng laìm viãûc, thç hai maïy biãún aï p naìy våïi khaí nàng quaï taíi
cho pheïp phaíi taíi âæåüc cäng suáút cáön thiãút cho phuû taíi cáúp Uf kãø caí tæû duìng. Hoàûc khi
mäüt MBA nghè do sæû cäú, thç maïy biãún aïp coìn laûi våïi khaí nàng quaï taíi sæû cäú cho pheïp
phaíi taíi âuí cäng suáút coìn thiãúu cho phuû taíi cáï p âiãûn aïp maïy phaït.
2. Chon MBA cho cac nha may diên co 2 câp diên ap tãng
- Khi nhaì maïy coï 2 cáúp âiãûn aïp tàng , âãø liãn laûc giæîa ba cáúp âiãûn aïp ta duìng MBA ba
dáy quáún hay biãún aïp tæû ngáùu.
Thæåìng åí caïc nhaì maïy nhiãût âiãûn trung tám coï cáúp âiãûn aïp 35KV coï trung tênh
khäng näúi âáút træûc tiãú p nãn khäng thãø duìng tæû ngáùu maì chè duìng biãún aïp ba dáy quáún. Âãø
liãn laûc ba cáúp âiãûn aïp ta âàût 2 MBA 3 dáy quáún vaì cäng suáút cuía caïc MBA naìy phaíi
âæåüc choün sao cho taíi âæåüc cäng suáút thæìa cuía nhaì maïy âiãûn åí thanh goïp âiãûn aïp Mf luïc
phuû taíi cæûc tiãøu ban ngaìy.

S
âmba
≥ 1/2 .S
thæìa
= 1/2 [ΣS
Fâm
- S
td
- S
ptFmin
].

Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông
77
Âäúi våïi biãún aïp ba dáy quáún cáön phaíi læu yï âiãöu kiãûn täøng cäng suáút cuía caïc bäü bãn
trung aïp khäng âæåüc låïn hån cäng suáút cuía phuû taíi cáúp U
T
luïc cæûc tiãøu:
S

ü
üT
≤ S
Tmin

Coìn âäúi våïi maïy biãún aïp tæû ngáùu thç âiãöu kiãûn naìy khäng cáön thiãút làõm, vç khaí
nàng truyãön taíi cäng suáút tæì TA sang CA cuía tæû ngáùu ráút låïn.
Khi mäüt MBA bë sæû cäú nãúu khäng coï nguäön dæû træî naìo cho âiãûn aïp trung thç MBA
phaíi âaím baío âiãöu kiãûn :

K
qtsc
. S
âmba
≥ S
Tmax
- S
bäü

Ngoaìi ra coìn phaíi kiãøm tra khaí nàng quaï taíi cuía hai maï y biãún aïp ba cuäün dáy luïc
sæû cäú mäüt bäü MF-MBA låïn nháút bãn trung aïp:
2. K
qtsc
. S
âmba
≥ S
Tmax
- (ΣS
bäü-Sbäümax)

Nãúu cäng suáút phuû taíi bãn trung aïp væåü t quaï 40 âãún 50% cäng suáút mäüt MBA thç
kãø âãún khaí nàng phaït triãøn phuû taíi trung aïp, ta coï thãø choün BA ba cuäün dáy loaûi
100/100/100. Nãúu cäng suáút phuû taíi bãn trung aïp nhoí hån âaûi læåüng trãn ta coï thãø choün
loaûi 100/100/66.7.
- Træåìng håüp S
ptT
quaï beï ta coï thãø khäng duìng MBA 3 dáy quáún maì duìng MBA
2 dáy quáún.
- Nãúu täøng cäng suáút phaït nhoíí hån phuû taíi åí cáúp Ut vaì Uf kãø caí tæû duìng thç ta phaíi
âàût 2MBA . Cäng suáút âënh mæïc cuîng âæåüc choün tæång tæû nhæ træåìng håüp coï mäüt cáúp
âiãûn aïp tàng.



Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
79
Chuong 5
CHON CAC THIÊT BI DIÊN CHINH
TRONG NHA MAY DIÊN VA TRAM BIÊN AP

5.1. Xac dinh dong diên lam viêc tinh toan
5.1.1. Cac tinh trang lam viêc cua thiêt bi diên (TBD)
Caïc thiãút bë âiãûn (TBÂ) coï 2 tçnh traûng laìm viãûc: Tçnh traûng laìm viãûc bçnh thæåìng
vaì tçnh traûng laìm viãûc cæåîng bæïc, tæång æïng våïi hai tçnh traûng naìy coï 2 doìng âiãûn laì
doìng âiãûn laìm viãûc bçnh thæåìng vaì doìng âiãûn laìm viãûc cæåîng bæïc.
1. Tinh trang lam viêc binh thuong
Tçnh traûng laìm viãûc bçnh thæåìng laì tçnh traûng laìm viãûc våïi giaí thiãút trong khu væûc
âang xeït khäng coï pháön tæí naìo cuía hãû thäúng bë càõt mäüt caïch bàõt buäüc.
Doìng âiãûn laìm viãûc bçnh thæåìng cæûc âaûi (I
btmax
) laì doìng âiãûn låïn nháút coï thãø åí tçnh
traûng naìy vaì thæåìng âæåüc duìng âãø choün tiãút diãûn dáy dáùn vaì caïp theo âiãöu kiãûn kinh tãú.
Vê duû: Âäúi våïi âæåìng dáy keïp tçnh traûng laìm viãûc bçnh thæåìng laì caí 2 âæåìng dáy
cuìng mang taíi, doìng âiãûn bçnh thæåìng cæûc âaûi bàòng 1/2 doìng âiãûn phuû taíi cæûc âaû i.
2. Tinh trang lam viêc cuong buc
Tçnh traûng laìm viãûc cæåîng bæïc laì tçnh traûng laìm viãûc våïi giaí thiãút trong khu væûc
âang xeït coï pháön tæí cuía hãû thäúng bë càõt mäüt caïch bàõt buäüc.
Vê duû : Âæåìng dáy keïp laìm viãûc våïi mäüt dáy mang taíi.
Doìng âiãûn cæåîng bæïc thæåìng låïn hån doìng laìm viãûc bçnh thæåìng vaì noï âæåüc duìng
âãø choün caïc thiãút bë âiãûn theo âiãöu kiãûn phaït noïng láu daìi
5.1.2. Xac dinh dong diên lam viêc tinh toan
1. May phat diên va may bu dông bô
- Doìng âiãûn laìm viãûc bçnh thæåìng: I
bt
= I
âmF

- Doìng âiãûn laìm viãûc cæåîng bæïc: I
bt
= 1,05.I
âmF

2. May biên ap diên luc
a. Maïy biãún aïp näúi bäü våïi maïy phaït :
- Doìng âiãûn laìm viãûc bçnh thæåìng: I
bt
= I
âmF

- Doìng âiãûn laìm viãûc cæåîng bæïc: I
bt
= 1,05.I
âmF

b. Caïc maïy biãún aïp laìm viãûc song song (Traûm coï hai MBA):
- Doìng âiãûn laìm viãûc bçnh thæåìng âæåüc xaïc âënh æïng våïi luïc hai maïy biãún aïp
laìm viãûc song song vaì phuû taíi chung cuía chuïng âaût cæûc âaûi.
âm
U . K . 3
S
I
qt
max pt
bt
=

Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
80
- Doìng âiãûn laìm viãûc cæåîng bæïc cuía caïc maïy biãún aïp xaïc âënh æïng våïi luïc mäüt maïy
biãún aïp bë hoíng (B
2
), luïc âoï phuû taíi váùn cæûc âaûi nhæng khäng thãø væåüt quaï khaí nàng quaï
taíi cuía maïy biãún aïp.

âm
U . 3
S
I
max pt
cb
=






c. Traûm chè coï mäüt maïy biãún aïp:
Âäúi våïi traû m coï mäüt maïy biãún aïp doìng âiãûn laìm viãûc bçnh thæåìng æïng våïi luïc phuû
taíi cæûc âaûi khäng væåüt quaï khaí nàng quaï taíi cuía biãún aïp vaì åí âáy khäng coï tçnh traûng
cæåîng bæïc.
âm
U . 3
S
I
max pt
bt
=
3. Duong dây tai diên
- Âæåìng dáy âån : Doìng âiãûn laìm viãûc bçnh thæåìng bàòng doìng phuû taíi cæûc âaûi,
khäng coï tçnh traûng cæåîng bæïc.
I
bt
= I
ptmax
- Âäúi våïi âæåìng dáy keïp : + Doìng âiãûn laìm viãûc bçnh thæåìng I
bt
= I
ptmax
/2.
+ Doìng âiãûn laìm viãûc cæåîng bæïc I
cb
= I
ptmax
.
4. Thanh gop
Tuìy thuäüc så âäö kãút cáúu cuía maûng vaì phuû thuäüc vaìo cäng suáút truyãön taíi. Trong
tênh toaïn mäüt säú træåìng håüp coï thãø láúy gáön âuïng nhæ sau:
- Thanh goïp cáúp âiãûn aïp maïy phaït doìng laìm viãûc bçnh thæåìng bàòng doìng âënh mæïc
cuía mäüt maïy phaït hoàûc maïy biãún aïp coï cäng suáút låïn nháút näúi vaìo thanh goïp. Doìng âiãûn
cæåîng bæïc tênh theo cäng suáút låïn nháút truyãön qua maïy biãún aïp hay cäng suáút låïn nháút
do maïy phaït phaït ra trong âiãöu kiãûn laìm viãûc cæåîng bæïc.
- Thanh goïp cáúp âiãûn aïp cao - trung cuía nhaì maïy âiãûn vaì thanh goïp âiãûn aïp tháúp
cuía caïc traû m giaí m aïp thç láúy bàòng doìng âënh mæïc qua maïy biãún aïp coï cäng suáút låïn nháút
tæång æïng våïi cáúp âiãûn aïp âoï.
- Âäúi våïi thanh goïp cuía traûm biãún aïp trung gian thç khäng thãø láúy nhæ trãn maì phaíi
xeït âãún cäng suáút chaûy qua thanh goïp traûm naìy âãø âãún traûm tiãúp theo.


S
ptmax
B
1
B
2
S
ptmax
B
1
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
81
5.2. Dang ngãn mach tinh toan va diêm ngãn mach tinh toan
5.2.1. Dang ngãn mach tinh toan
- Khi choün khê cuû âiãûn vaì caïc pháön coï doìng âiãûn chaûy qua, ta cáön phaíi biãút doìng
âiãûn ngàõn maûch chaûy qua noï âãø kiãøm tra äøn âënh nhiãût vaì äøn âënh âäüng cho caïc thiãút bë
âaî choün. Riãng âäúi våïi maïy càõt doìng ngàõn maûch duìng âãø kiãøm tra khaí nàng càõt cuía maïy
càõt.
- Trong pháön tênh toaïn ngàõn maûch ta âaî biãút coï khi doìng âiãûn ngàõn maûch mäüt pha
hoàûc hai pha låïn hån doìng âiãûn ngàõn maûch ba pha. Nhæng trong tênh toaïn thiãút kãú pháön
âiãûn trong nhaì maïy âiãûn ta thæåìng sæí duûng daûng ngàõn maûch ba pha âäúi xæïng, trong
nhæîng træåìng håüp âàûc biãût måïi tênh toaïn kiãøm tra theo caïc daûng ngàõn maûch khaïc .
5.2. 2. Diêm ngãn mach tinh toan ( Så âäöì nhæ hçnh 5-1)





















a. Câp diên ap cao ( ≥ 35 KV)
ÅÍ cáúp âiãûn aïp naìy doìng ngàõn maûch thæåìng beï nãn caïc khê cuû âiãûn âæåüc choün
thæåìng âaím baío äøn âënh nhiãût. Âäöng thåìi âãø âaím baío vãö màût caïch âiãûn thç khoaíng caïch
giæîa caïc thiãút bë âiãûn phaíi âuí låïn, do âoï thæåìng âaím baío äøn âënh âäüng. Noïi caïch khaïc
âäúi våïi khê cuû âiãûn cao aïp: I
äâââm
vaì I
äânâm
låïn nãn thæåìng âaím baío âiãöu kiãûn äøn âënh
B1
110-500 KV
N1
HT
N2 35- 110
K1
N3
N4
PÂI
N7
F1
N5

N’5
F2
N6

N’6
K2
F3

N7'
PÂII PÂIII

F4
N8
B2 B3
Hçnh 5-1
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
82
âäüng vaì äøn âënh nhiãût. Vç váûy åí cáúp âiãûn aïp naìy thæåìng choün mäüt loaûi maïy càõt vaì dao
caïch ly cho dãù váûn haình nãn chè cáön tênh mäüt âiãøm ngàõn maûch.
- Choün âiãøm ngàõn maûch tênh toaïn laì N1.
- Taïc duûng: Duìng âãø choün vaì kiãøm tra khê cuû âiãûn vaì dáy dáùn caïc maûch phêa cao
aïp.
- Nguäön cung cáúp gäöm táút caí maïy phaït cuía nhaì maïy vaì hãû thäúng.
Så âäö duìng âãø tênh toaïn ngàõn maûch tæång æïng våïi luïc táút caí caïc maïy phaït, maïy
biãún aïp vaì hãû thäúng âang váûn haình.
b. Câp diên ap trung (≥ 35 KV)
- Choün âiãøm ngàõ n maûch tênh toaïn laì N2.
- Taïc duûng: Duìng âãø choün vaì kiãøm tra khê cuû âiãûn vaì dáy dáùn caïc maûch phêa trung
aïp.
- Nguäön cung cáúp gäöm táút caí maïy phaït cuía nhaì maïy vaì hãû thäúng
Så âäö duìng âãø tênh toaïn ngàõn maûch tæång æïng våïi luïc táút caí caïc maïy phaït, maïy
biãún aïp vaì hãû thäúng âang laìm viãûc bçnh thæåìng.
c. Câp diên ap may phat
• Âiãøm ngàõn maûch N3:
- Taïc duûng : Duìng âãø choün vaì kiãøm tra caïc khê cuû âiãûn maûch haû aïp maïy biãún aïp
liãn laûc.
- Nguäön cung cáúp gäöm táút caí caï c maïy phaït cuía nhaì maïy vaì hãû thäúng.
Så âäö duìng âãø tênh toaïn ngàõn maûch tæång æïng våïi luïc táút caí caïc maïy phaït vaì hãû
thäúng âang váûn haình chè coï maïy biãún aïp B1 nghè.
*Thæûc tãú : Sau khi sæía chæîa maïy biãún aïp B1 xong ngæåìi ta âoïng maïy càõt phêa haû
aïp âãø kiãøm tra khäng taíi maïy biãún aïp thç xaíy ra ngàõn maûch, luïc naìy I
MC
= I
N3
laì doìng
âiãûn ngàõn maûch låïn nháút chaûy qua maïy càõt.
• Âiãøm ngàõn maûch N4:
- Taïc duûng: Duìng âãø choün vaì kiãøm tra caïc khê cuû âiãûn maûch phán âoaûn.
- Nguäön cung cáúp gäöm táút caí caïc maïy phaït cuía nhaì maïy vaì hãû thäúng træì maïy
phaït F1.
- Tçnh traûng så âäö : Maïy biãún aïp B1 vaì maïy phaït F1 nghé caïc maïy phaït coìn laûi vaì
hãû thäúng laìm viãûc bçnh thæåìng.
Thæûc tãú maï y phaït F1 váùn laìm viãûc bçnh thæåìng nhæng thaình pháön do maïy phaït F1
cung cáúp cho âiãøm ngàõn maûch N4 khäng âi qua maûch phán âoaûn nãn ta giaí thiãú t F1
nghé. Maïy biãún aïp B1 nghé thç doìng ngàõn maûch do hãû thäúng vaì caïc maïy phaït khaïc cung
cáúp cho âiãøm ngàõn maûch N4 âi qua maûch phán âoaûn laì låïn nháút .
• Caïc âiãøm ngàõn maûch N5, N5', N6, N6':
- Taïc duûng : Duìng âãø choün vaì kiãøm tra caïc khê cuû âiãûn maûch maïy phaït.
- Tçnh traûng så âäö:
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
83
+ Âiãøm N5: Chè coï maïy phaït F1 laìm viãûc.
+ Âiãøm N5': Maïy phaït F1 nghé, caïc maïy phaït coìn laûi vaì hãû thäúng laìm viãûc bçnh
thæåìng.
+ Âiãøm N6: Chè coï maïy phaït F2 laìm viãûc.
+ Âiãøm N6': Maïy phaït F2 nghé, caïc maïy phaït coìn laûi vaì hãû thäúng laìm viãûc bçnh
thæåìng.
Nãúu caïc maïy phaït F1, F2 coï cuìng cäng suáút thç I
Ntt
= max(I
N5
,

I
N6'
, I
N5'
) ngæåüc laûi
thç I
Ntt1
= max(I
N5
, I
N5
), I
Ntt2
= max(I
N6
, I
N6
),
• Caïc âiãøm ngàõn maûch N7, N7' vaì N8:
- Taïc duûng : Duìng âãø choün vaì kiãøm tra caïc khê cuû âiãûn maûch tæû duìng vaì maûch
âæåìng dáy phuû taíi cáúp âiãûn aïp maïy phaït.
- Tçnh traûng så âäö : Táút caí caïc maïy phaït vaì hãû thäúng laìm viãûc bçnh thæåìng.
Chu Y : Theo så âäö vaì caïc giaí thiãút tênh toaïn ngàõn maûch ta coï :
I
N3
= I
N4
+ I
N5

I
N7
= I
N5
+ I
N5'

I
N7'
= I
N6
+ I
N6'

5. 3. Chon may cãt diên
5.3.1. Khai niêm - phân loai
1. Khai niêm
Maïy càõt âiãûn aïp cao ( >1000V) laì mäüt loaûi khê cuû âiãûn duìng âãø âoïng càõt caïc maûch
âiãûn luïc khäng taíi, coï taíi cuîng nhæ khi ngàõn maûch.
Yãu cáöu cuía maïy càõt âiãûn laì phaíi coï khaí nàng càõt låïn, thåìi gian càõt ngàõn, khi âoïng
càõt khäng âæåüc gáy chaïy näø vaì phaíi coï khaí nàng âoïng càõt mäüt säú láön nháút âënh måïi âem
ra sæía chæîa, kêch thæåïc vaì troüng læåüng maïy càõt phaíi goün nheû, kãút cáúu âån giaín, giaï thaình
haû.
Nhåì coï maïy càõt âiãûn maì caïc tçnh traûng sæû cäú trong hãû thäúng âæåüc loaûi træì nhanh
choïng, âaím baío äøn âënh hãû thäúng.
2. Phân loai
Tuyì theo caïc phæång phaïp dáûp tàõt häö quang vaì caïc biãûn phaïp caïch âiãûn giæîa caïc bäü
pháûn ngæåìi ta chia maïy càõt ra laìm caïc loaûi sau :
- Maïy càõt âiãûn nhiãöu dáöu: Dáöu âæåüc âæåüc duìng âãø laì m váût liãûu caïch âiãûn âäöng
thåìi âãø sinh khê dáûp tàõt häö quang.
- Maïy càõt âiãûn êt dáöu: Dáöu duìng âãø sinh khê dáûp tàõt häö quang, coìn caïch âiãûn laì caïc
âiãûn mäi ràõn.
- Maïy càõt tæû sinh khê: Duìng âiãûn mäi ràõn âãø laìm nhiãûm vuû caïch âiãûn vaì dáûp tàõt häö
quang, khi nhiãût âäü cao cháút ràõn naìy coï khaí nàng sinh khê låïn vaì coï taï c duûng dáûp tàõt häö
quang.
- Maïy càõt âiãûn khäng khê: Häö quang âæåüc dáûp tàõt nhåì khäng khê neïn, caïch âiãûn
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
84
giæîa caïc bäü pháûn bàòng âiãûn mäi ràõn.
- Maïy càõt âiãûn khê: Häö quang âæåüc dáûp tàõt trong mäi træåìng khê coï âäü bãön âiãûn
cao vaì khaí nàng dáûp tàõt häö quang låïn (khê SF
6
- elãga ).
- Maïy càõt âiãûn âiãûn tæì : Häö quang âæåüc âáøy vaìo khe håí heûp bàòng phæång phaïp låüi
duûng læûc âiãûn tæì vaì åí âoï häö quang âæåüc dáûp tàõt mäüt caïch dãù daìng.
- Maïy càõt âiãûn chán khäng: Häö quang âæåüc dáûp tàõt trong mäi træåìng chán khäng,
caïc tiãúp âiãøm cuía maïy càõt âæåüc âàût trong buäöng dáûp häö quang coï mäi træåìng laì chán
khäng nãn khaí nàng dáûp tàõt häö quang låïn.
- Maïy càõt âiãûn phuû taíi : Khaïc våïi caïc loaûi maïy càõt âiãûn trãn maïy càõt naìy chè coï thãø
âoïng, càõt doìng âiãûn phuû taíi nhæng khäng càõt âæåüc doìng âiãûn ngàõn maûch. Buäöng dáûp häö
quang laìm bàòng váût liãû u tæû sinh khê.
5.3.2. Cac tham sô cua may cãt
Caïc tham säú cå baín laì : U
âm
, I
âm
, I
äâââm
, I
äânâm
.

Ngoaìi ra coì n mäüt säú tham säú sau :
a. Doìng âiãûn càõt âënh mæïc (I
câm
): Do nhaì chãú taûo quy âënh vaì âàût træng cho khaí
nàng càõt cuía maïy càõt.
Doìng âiãûn càõt âënh mæïc laì doìng âiãûn ngàõn maûch ba pha hiãûu duûng låïn nháút (taûi
thåìi âiãøm måí tiãúp âiãøm) maì maïy càõt coï thãø càõt âæåüc khi âiãûn aïp phuûc häöi giæîa caïc pha
bàòng âiãûn aïp âënh mæïc nhæng khäng laìm hæ hoíng maïy càõt vaì coï thãø tiãúp tuûc âoïng càõt
nhæîng láön sau maì khäng phaíi sæía chæîa gç.
Khi ngàõn maûch mäüt pha N
(1)
cho pheïp càõt doìng bàòng 1,15 I
âm
vç luïc naìy âiãûn aïp
phuûc häöi trãn caïc pha beï hån træåìng håüp ngàõn maûch ba pha N
(3)
.
Doìng âiãûn càõt âënh mæïc cuía maïy càõt âæåüc xaïc âënh bàòng thæûc nghiãûm. Trong váûn
haình nhiãöu khi maïy càõt phaíi âoïng càõt mäüt säú láön liãn tuûc. Vç váûy khi thê nghiãm âoìi hoíi
táút caí caïc maïy càõt phaíi càõt âæåüc doìng âiãûn càõt âënh mæïc theo chu trçnh sau :
C - 180 - ÂC - 180 - ÂC
- C : Kê hiãûu càõt doìng ngàõn maûch.
- ÂC: Thao taïc âoïng maïy càõt khi dang ngàõn maûch vaì sau âoï càõt maïy càõt ra ngay.
- 180 (s) laì thåìi gian giæîa hai láön thao taïc liãn tuûc.
Âäúi våïi caïc maïy càõt coï thiãút bë TÂL yãu cáöu chu trçnh thê nghiãûm coìn nàûng nãö hån
tuìy theo yãu cáöu TÂL 1 láön hay hai láön.
b. Cäng suáút càõt âënh mæïc cuía maïy càõt: Noï cuîng âàûc træng cho khaí nàng càõt cuí a
maïy càõt vaì âæåüc xaïc âënh båíi biãøu thæïc sau :
S
câm
= 3 U
âm
. I
câm
.
Cäng suáút càõt âënh mæïc chè laì mäüt âaûi læåüng coï tênh cháút qui æåïc, noï khaïc våïi cäng
suáút biãøu kiãún khi ngàõn maûch vç trong cäng thæïc trãn chuïng ta láúy doìng âiãûn vaì âiãûn aïp åí
nhæîng thåìi âiãøm khaïc nhau.
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
85
c. Doìng âiãûn âoïng âënh mæïc (I
ââm
): I
ââm
âàût træng cho khaí nàng âoïng cuía maïy càõt
âiãûn khi âang ngàõn maûch. Âoï laì doìng âiãûn ngàõn maûch ba pha hiãûu duûng toaìn pháön låïn
nháút hay biãn âäü doìng âiãûn xung kêch låïn nháút maì maïy càõt âiãûn coï thãø âoïng âæåüc nhæng
khäng laìm cho caïc âáöu tiãúp xuïc bë haìn dênh laûi, hay coï nhæîng hæ hoíng khaïc khi âiãûn aïp
bàòng âiãûn aïp âënh mæïc vaì theo quy trçnh thê nghiãûm. Cho nãn I
ââm

phuû thuäüc chuí yãúu
vaìo cáúu taûo cuía bäü truyãön âäüng vaì hãû thäúng tiãúp âiãøm.
Thæåìng âäúi våïi maïy càõt : I
ââm
= I
äââm
.
Trong caïc maïy càõt ngæåìi ta thæåìng chãú taûo : I
ââm
≥ I
câm
.
5.3.3. Chon may cãt diên trong hê thông diên
• Âiãöu kiãûn choün:
- U
âmMC
≥ U
âmmaûng
- I
âmMC

≥ I
cb

-
I
CâmMC
≥ I
Nt
hay S
câm
≥ S
Nt
Trong âoï doìng âiãûn ngàõn maûch taûi thåìi âiãøm t âæåüc xaïc âënh:
I
Nt
= NKCKt
2
NCKt
2
I I +
Thåìi gian t tênh tæì luïc bàõt âáöu ngàõn maûch cho âãún luïc âáöu tiãúp xuïc måí ra hoaìn
toaìn: t = t
bv
+ t
mc

Trong âoï : t
bv
laì thåìi gian taïc âäüng cuía tên hiãûu baío vãû råle
t
bv
= (0,02 - 0,05) sec.
t
mc
laì thåìi gian taïc âäüng cuía maïy càõt
t
mc

= (0,1 - 0,12) sec
Theo tênh toaïn ngàõn maûch ta coï: I
Nt
= α. I"
Trong âoï α = f ( x/r , t )
Âäúi våïi maïy càõt cao aïp : t
min
= 0,1 sec
Ta coï: I
N0
,
1
= 1 , 0 kck
2
1 , 0 ck
2
I I + +
Thæûc tãú tênh toaïn cho tháúy: I
N0,1
≈ I" nãn âiãöu kiãûn choün maïy càõt theo khaí nàng càõt
coï thãø viãút: I
câm

≥ I"
hay S
câm
≥ 3 U
âm
.I"
• Âiãöu kiãûn kiãøm tra :
- Kiãøm tra äøn âënh âäüng :
I
ââm
≥ I
xk

Hay i
ââm
≥ i
xk

- Kiãøm tra äøn âënh nhiãût :
B
nhâm
= I
2
nhâm
.t
nhâm
≥ B
N
≈ I
2


. T


Âäúi våïi maïy càõt coï I
âm
> 1000A khäng cáön kiãøm tra äøn âënh nhiãût.
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
86
• Xaïc âënh T

:
Giaï trë T

âæåüc choün sao cho diãûn têch giåïi haûn båíi âæåìng cong I
2
ckt
trong khoaíng
thåìi gian ngàõn maûch t våïi truûc hoaình bàòng âuïng diãûn têch hçnh chæî nháût coï diãûn têch
bàòng I
2


. T
tâ.











T

phuû thuäüc vaìo thåìi gian ngàõn maûch t vaì tyí säú giæîa giaï trë hiãûu duûng doìng ngàõn
maûch thaình pháön chu kyì ban âáöu ( giaï trë hiãûu duûng doìng ngàõn maûch siãu quaï âäü thaình
pháön chu kyì) vaì giaï trë hiãûu duûng doìng ngàõn maûch äøn âënh thaình pháön chu kyì β= I”/ I∞
T

= f ( t,β ) vaì xaïc âënh theo âæåìng cong xaïc âënh thåìi gian taïc duûng nhiãût tæång
âæång T

( trang 109 - saï ch Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traû m biãún aïp- Âaûi hoüc
BKHN).
5. 4. Chon dao cach ly
5.4.1. Khai niêm, nhiêm vu va công dung
• Dao caïch ly laì mäüt thiãút bë âiãûn cao aïp duìng âãø âoïng càõt caïc maûch âiãûn cao
aïp luïc khäng coï doìng âiãûn hay cho pheïp âoïng càõt doìng âiãûn nhoí theo qui âënh.
• Nhiãûm vuû : Nhiãûm vuû chuí yãúu laì taûo khoaíng caïch an toaìn träng tháúy âæåüc âãø
âaím baío an toaìn cho nhán viãn sæía chæîa caïc thiãút bë âiãûn hay trong mäüt säú træåìng håüp
noï duìng âãø thao taïc så âäö trong mäüt säú så âäö näúi âiãûn.
• Cäng duûng : Nhåì coï dao caïch ly maì ta coï thãø tiãún haình sæía chæîa caïc pháön tæí
cuía caïc maû ch âiãûûn maì khäng laìm ngæìng caïc pháön tæí phán phäúi âiãûn khaï c.
- Khi sæía chæîa caïc thiãút bë âiãûn âãø âaím baío an toaìn ngæåìi ta phaíi näúi âáút thiãú t bë
cáön sæía chæîa nãn dao caïch ly coï bäú trê thãm dao näúi âáút an toaìn vaì coï liãn âäüng våïi
nhau.
Khi dao caïch ly måí thç dao caïch ly näúi âáút coï thãø âoïng laûi vaì ngæåüc laûi, chuï yï âuïng
thæï tæû.
Caïc dao caïch ly thæåìng bäú trê åí hai âáöu maïy càõt, vç âiãöu kiãûn laìm viãûc nheû nhaìn
hån maïy càõt nãn dao caïch ly thæåìng khäng coï buäöng dáûp häö quang cho nãn khäng càõt
âæåüc doìng âiãûn låïn.
- Nãúu dao caïch ly coï buäöng dáûp häö quang thç khaí nàng càõt cuía noï tàng lãn:
I
2
ck
t T

t

I
2

0

Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
87
I
C
= (1 - 1,25 ) I
âmcl
.
Khi nháöm láùn duìng dao caïch ly âãø âoïng càõt maûch âiãûn coï doìng âiãûn låïn chaûy qua
thç häö quang phaït sinh coï thãø phaï hoíng dao caïch ly, gáy nguy hiãøm cho ngæåìi thao taïc
vaì coï thãø häö quang lan traìn giæîa caïc pha taûo ra ngàõn maûch nhiãöu pha.
- Khi coï hai dao caïch ly laìm viãûc song song trãn mäüt maûch ( hçnh veî) thç cho pheïp
âoïng càõt dao caïch ly thæï hai khi dao caïch ly thæï nháút âang âoïng maì khäng gáy nguy
hiãøm vç træåïc vaì sau khi âoïng, càõt dao caïch ly thæï hai thç hai âáöu tiãúp xuïc cuía noï cuìng
âiãûn aïp.


Khi dao caïch ly bäú trê keìm maïy càõt thç chè cho pheïp càõt dao caïch ly sau khi maïy
càõt âaî càõt.
* Kinh nghiãûm váûn haình cho pheïp âoïng càõt dao caïch ly trong caïc træåì ng håüp sau:
- Doìng khäng taíi cuía MBA âiãûn læûc:
10KV S
BA
≤ 1750 KVA
20KV S
BA
≤ 3200 KVA
35KV S
BA
≤ 20000 KVA
110KV S
BA
≤ 31500 KVA
Våïi âiãöu kiãûn ba dao caïch ly phaíi coï bäü truyãön âäüng ba pha âoïng càõt âäöng thåìi. Vç
khi âoïng càõt tæìng pha riãng reî seî xuáút hiãûn doìng cán bàòng.
- Cho pheïp âoïng càõt doìng âiãûn khäng taíi cuía âæåìng dáy trãn khäng (càõt doìng âiãûn
âiãûn dung cuía âæåìng dáy ):
35KV l ≤ 30 km
110KV l ≤ 20 km
≤ 20KV l khäng haûn chãú
- Cho pheïp âoïng càõt doìng âiãûn khäng taíi cuía âæåìng dáy caïp (càõt doìng âiãûn âiãûn
dung cuía âæåìng dáy caïp):
U
âm
≤ 10KV l ≤ 10 km
- Càõt doìng âiãûn phuû taíi cuía maïy biãún âiãûn aïp âo læåìng (BU).
- Âoïng càõt doìng âiãûn khäng cán bàòng åí trung tênh MBA âiãûn læûc coï cuäün dáûp häö
quang.
- Âoïng càõt doìng khäng cán bàòng cuía âæåìng dáy âæåüc cung cáúp tæì hai phêa våïi
âiãöu kiãûn âiãûn aïp giæîa hai âáöu tiãúp xuïc cuía dao caïch ly sau khi càõt khäng væåüt quaï 2%
U
âm
.
- Âoïng càõt doìng âiãûn chaûm âáút mäüt pha trong caïc maûng ba pha trung tênh caïch
âiãûn våïi âáút :
5A U = (20 - 35) KV
10A U ≤ 10 KV
I I
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
88
` Yêu câu co ban dôi voi dao cach ly :
- Caïc tiãúp âiãøm cáön phaíi laìm viãûc âaím baío khi coï doìng âiãûn âënh mæïc láu daìi chaûy
qua vaì coï khaí nàng laìm viãûc täút åí nåi coï âiãöu kiãûn thiãn nhiãn khàõc nghiãût.
Caïc tiãúp âiãøm vaì caïc pháön coï doìng âiãûn chaûy qua phaíi âaím baío äøn âënh âäüng vaì
äøn âënh nhiãût.
-Dao caïch ly vaì bäü truyãön âäüng phaíi âaím baío tin cáûy, cáön giæî væîng åí vë trê âoïng
khi coï doìng âiãûn ngàõn maûch chaûy qua, khi åí vë trê càõ t cáön phaíi cäú âënh chàõc chàõn.
- Dao caïch ly phaíi âaím baío khoaíng caïch an toaìn giæîa caïc tiãúp âiãøm khi càõt âãø
traïnh hiãûn tæåüng phoïng âiãûn khi âiãûn aïp tàng cao.
- Cå cáúu cå khê cuía dao caïch ly phaíi âæåüc näúi liãn âäüng våïi maïy càõt âãø dao caïch ly
chè âæåüc âoïng càõt sau khi maïy càõt âaî càõt (Dao caïch ly bäú trê åí hai âáöu maïy càõt).
- Kãút cáúu âån giaín thuáûn tiãûn trong váûn haình vaì sæía chæîa.
5.4.2. Dao ngãn mach va dao cach ly tu dông
Âãø giaím giaï thaình thiãút bë phán phäúi åí caïc traûm biãún aïp cuäúi âæåìng dáy hay maûch
reî nhaïnh ta duìng dao ngàõn maûch keìm dao caïch ly tæû âäüng.


a. Dao ngàõn maûch :
Trong nhiãöu træåìng håüp sæû cäú åí cuäúi âæåìng dáy hoàûc sau maïy biãún aïp doìng ngàõn
maûch khäng âuí låïn laìm cho baío vãû råle cuía caïc maïy càõt åí âáöu dáy khäng taïc âäüng. Luïc
naìy ngæåìi ta âàût dao ngàõn maûch âãø taûo ngàõn maûch nhán taûo, trong hãû thäúng coï doìng
ngàõn maûch låïn thåìi gian taïc âäüng cuía dao ngàõn maûch tæì (0,4 - 0,5)sec.
Dao ngàõn maûch laì loaûi dao caïch ly coï læåîi dao bçnh thæåìng åí vë trê måí vaì seî tæû
âäüng âoïng laûi dæåïi taïc duûng cuía cå cáúu loì xo khi coï baío vãû rå le âæa tên hiãûu âãún, læåîi
dao seî âæåüc càõt bàòng tay.
Khi coï hæ hoíng trong maïy biãún aïp hoàûc sau maïy biãún aïp thç baío vãû rå le nhæ baío
vãû so lãûch, baío vãû rå le håi seî taïc âäüng âoïng DNM taûo ra ngàõn maûch nhán taûo coï doìng
ngàõn maûch låïn laìm baío vãû rå le åí âáöu âæåìng dáy taïc âäüng càõt maïy càõt.
Dao ngàõn maûch chè cáön bäú trê mäüt pha nãúu maûng coï trung tênh træûc tiãúp näúi âáút coìn
maûng trung tênh caïch âiãûn våïi âáút thç phaíi âàût trãn hai pha.
b.Dao caïch ly tæû âäüng :
Laì mäüt dao caïch ly coï khaí nàng âoïng càõt doìng khäng taíi cuía maïy biãún aïp vaì noï
cuîng âæåüc chãú taûo nhæ dao caïch ly thæåìng nhæng coï keìm theo bäü truyãön âäüng væìa tæû
âäüng væìa bàòng tay âãø càõt tæû âäüng dao caïch ly, âoïng bàòng tay. Thåìi gian taïc âäüng thæåìng
≤ 1 s.
Trong thæûc tãú váûn haình ngæåìi ta thæåìng sæí duûng dao caïch ly tæû âäüng kãút håüp våïi
dao ngàõn maûch âãø thay thãú maïy càõt cuäúi dæåìng dáy trong âiãöu kiãûn kyî thuáût cho pheïp
nhàòm giaím giaï thaình xáy dæûng traûm.
DCL

DNM
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
89
Ngoaìi ra ngæåìi ta duìng dao caïch ly tæû âäüng trong caïc så âäö cáöu, yãu cáöu coï mäüt säú
liãn âäüng sau: Dao caïch ly tæû âäüng vaì dao ngàõn maûch coï liãn âäüng âãø caïch ly tæû âäüng
khäng âæåüc âoïng khi dao ngàõn maûch âang âoïng.
5.4.3. Chon dao cach ly
* Dao caïch ly âæåüc choün theo âiãöu kiãûn sau :
U
âmcl
≥ U
âmmaûng

I
âmcl
≥ I
cb

* Kiãøm tra :
- ÄØn âënh nhiãût :
I
2
nhâm
. t
nhâm
≥ B
N
≈ I
2


. t


Nãúu dao caïch ly coï doìng âënh mæïc låïn hån 1000A khäng cáön kiãøm tra äøn âënh
nhiãût.
- ÄØn âënh læûc âäüng âiãûn :
i
ââm

≥ i
xk

hay
I
ââm
≥ I
xk
Ngoaìi ra cáö n chuï yï vë trê âàût cuía dao caïch ly trong nhaì hay ngoaìi tråìi, loaûi dao caïch
ly coï læåîi quay trong màût phàóng thàóng âæïng hay quay trong màût phàóng nàòm ngang vaì
xem loaûi dao caïch ly coï keìm dao näúi âáút hay khäng.
5. 5. Khang diên
5.5.1. Khai niêm va phân loai
1. Khai niêm
Khaïng âiãûn laì mäüt cuäün dáy âiãûn caím khäng coï loîi theïp coï âiãûn khaïng ráút låïn so
våïi âiãûn tråí, duìng âãø haûn chãú doìng âiãûn ngàõn maûch hoàûc haûn chãú doìng âiãûn khåíi âäüng
cuía âäüng cå trong caïc maûch cäng suáút låïn nhàòm choün âæåüc khê cuû âiãûn haûng nheû. Ngoaìi
ra khaïng âiãûn âæåìng dáy coìn coï taïc duûng náng cao âiãûn aïp dæ trãn thanh goïp khi ngàõn
maûch trãn âæåìng dáy.
2. Phân loai
- Theo vë trê âàût: Khaïng âiãûn phán âoaûn (K
1
, K
2
) vaì khaïng âiãûn âæåìng dáy (K
I
,
K
II
, K
III
).
- Theo cáúu taûo : Khaïng âiãûn âån (K
I
, K
III
) vaì khaïng âiãûn keïp (K
II
).
Khaïng âiãûn âån vaì khaïng âiãûn keïp âãöu coï chung mäüt kiãøu cáúu taûo nhæng chè khaïc
laì khaïng âiãûn âån chè coï hai âáöu coìn khaïng âiãûn keïp coï ba âáöu (mäüt âáöu åí giæîa cuäün
dáy). Cuîng coï thãø noïi ràòng khaïng âiãûn keïp coï hai cuäün dáy, maì mäùi cuäün dáy coï hãû säú
tæû caím L vaì giæîa hai cuäün dáy coï häø caím M.
Ngoaìi ra âãø thiãút bë phán phäúi âåî cäöng kãönh thæåìng duìng mäüt khaïng cho mäüt säú
âæåìng dáy goüi laì khaïng nhoïm.

Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
90

















Khaïng âiãûn âãø haûn chãú doìng âiãûn ngàõn maûch thæåìng âæåüc âàût trãn caí 3 pha, trãn
âæåìng dáy hay trãn thanh goïp. Trong nhæîng maûng ba pha trung tênh træûc tiãú p näúi âáút
ngæåìi ta coï thãø duìng khaïng âiãûn mäüt pha.
Chu y: Khi tênh doìng ngàõn maûch âãø choün khê cuû âiãûn thæåìng tênh våïi âiãøm ngàõn
maûch sau maïy càõt âæåìng dáy.
5.5.2. Câu tao khang diên
Do yãu cáöu âàût tuyãún V-A tuyãún tênh nghéa laì X
L
= const trong phaûm vi biãún thiãn
räüng cuía doìng âiãûn I ( I
âm
→ I
nm
= (20-30) I
âm
) cho nãn caïc cuäün dáy cuía khaïng âiãûn
khäng quáún trãn loîi theïp maì âæåüc quáún trãn caïc truû bã täng vç nãúu coï loîi theïp thç khi
doììng âiãûn tàng ( khi ngàõn maûch, khåíi âäüng âäüng cå) seî laìm cho loîi theïp baío hoìa vaì
giaím âiãûn khaïng cuía khaïng âiãûn nhæ váûy khaïng âiãûn khäng coìn coï taïc duûng haûn chãú
doìng ngàõn maûch.
Âiãûn caím cuía khaïng âiãûn âæåüc xaïc âënh theo cäng thæïc :
L
K

K
K
i ∂
ψ ∂
=
dt
di
L u
K
K K
=
Khi cuäün dáy khäng quáún trãn loîi theïp thç âàûc tênh L
K
(i
K
) hoàûc Ψ
K
(i) xaïc âënh nhæ
hçnh a. Khi cuäün dáy âæåüc quáún trãn loîi theïp thç âàûc tênh L
K
(i
K
) hoàûc Ψ
K
(i) xaïc âënh nhæ
hçnh b.

~
F
1

PÂI PÂII
~
F
3

PÂII
K
2

MC
2 K
1
MC
1
~
F
2
K
II
K
II
K
III
B
1
B
2

Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
91








Coï hai loaûi khaïng âiãûn laì khaïng âiãûn bã täng vaì khaïng âiãûn dáöu trong âoï khaïng
âiãûn bã täng sæí duûng räüng raîi.
Khaïng âiãûn bã täng chuí yãúu sæí duûng våïi âiãûn aïp nhoí hån bàòng 35 KV vaì chãú taûo
theo tæìng pha riãng reí. Cuäün dáy laìm bàòng dáy dáùn nhiãöu såüi bàòng âäöng hoàûc nhäm,
caïch âiãûn bàòng giáúy caïch âiãûn, tiãút diãûn dáy quáún thæåìng tæì (70-185) mm
2
coï khi tiãút
diãûn âaût tåïi 240 mm
2
. Âãø caïch âiãûn giæía caïc pha våïi nhau vaì pha våïi âáút ngæåìi ta duìng
sæï âåî. Trë säú âiãûn khaïng X
K
% = (3-12)%, mäùi cuäün dáy cuía khaïng âiãûn âãöu coï âaïnh dáúu
sàôn caïc thæï tæû pha vaì caïc kiãøu làõp âàût. Khaïng âiãûn bã täng tuy chãú taûo âån giaín, coï âäü
bãön cå vaì âäü bãön âiãûn cao nhæng kêch thæåïc vaì troüng læåüng låïn nãn giaï tiãön âàõt.
Khi cáúp âiãûn aïp ≥ 35 KV sæí duûng khaïng âiãûn dáöu, khaïc våïi khaïng âiãûn bã täng laìm
maït bàòng khäng khê khaïng âiãûn dáöu laìm maït bàòng dáöu.
5.5.3. Tôn thât diên ap trên khang diên
1. Khang diên don
Trong âiãöu kiãûn laìm viãûc bçnh thæåìng trãn
khaïng âiãûn coï täøn tháút âiãûn aïp :


Trong âoï:
1 P
.
U
,
2 P
.
U
âiãûn aïp pha træåïc vaì sau khaïng âiãûn. Giaí sæí boí qua âiãûn khaïng cuía
khaïng âiãûn, dæûa vaìo âäö thë veïc tå âiãûn aïp giaïng trãn khaïng âiãûn :

PK U

∆ =
ba Ob Oa U U 2 P
.
1 P
. → → →
= − = −









Ψ, L
i
L(i)
ϕ(i)
0
a)
Ψ, L
i
L(i)
Ψ (i)
0
b)
.
PK
U ∆ = 2 P
.
1 P
.
U
U

∆U
PK
U
P1
U
P2
j.I.X
ϕ
ψ
O
a
b
c
d ba

laì veïc tå suût aïp pha cuía khaïng âiãûn.
∆ Upk = ba
Vç ψ thæûc tãú ráút beïï nãn coï thãø xem bc ≈ bd.
Trong tam giaïc vuäng abd ta coï :
∆ Upk ≈ bd = ab sinϕ = I.X
k
Sinϕ
Täøn tháút âiãûn aïp dáy trãn khaïng:
∆ U
dK
= 3 . IX
K
.Sinϕ

U
P!
U
P2
P
1

cosϕ
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
92
Chu y :
dm
dm
K K
.100%.I 3
U
% X X =
Do âoï : ϕ =
ϕ
=

= ∆ sin
I
I %. X
% 100 .
U
sin . X I . 3
% 100 .
U
U
% U
K K K K dK
K
âm âm âm

Nhæ váûy våïi mäüt âiãûn khaïng nháút âënh thç âäü suût aïp ∆ U% phuû thuäüc Sinϕ vaì doìng
âiãûn qua khaïng.
Khi váûn haình bçnh thæåìng våïi Cosϕ cao thç Sinϕ tháúp vaì doìng âiãûn qua khaïng beï
nãn ∆U beï (∆U
bt
≤ ∆U
cp
= 2%)
Khi ngàõn maûch ϕ ≈ Π/2 vaì doìng âiãûn qua khaïng låïn (I
K
= I
N
) nãn ∆U
kmax
ráút låïn,
chênh læåüng ∆U naìy seî duy trç trãn thanh goïp mäüt læåüng âiãûn aïp dæ khi ngàõn maûch sau
khaïng âiãûn.

âm
I
I %. X
% U
nmK K
K
= ∆ ( Sin ϕ ≈ 1)
Ngæåìi ta qui âënh U

% > U
dæcp
= 60%. Nãúu U

% = (65 - 70)% tråí lãn âaím baío
äøn âënh âäüng cuía caïc maïy phaït laì m viãûc song song trong nhaì maïy vaì âaím baío âiãöu kiãûn
tæû måí maïy caïc âäüng cå, traïnh sæû cäú nàûng nãö cho hãû thäúng.
Tuy váûy nãúu U

beï thç baío vãû rå le seî càõt nhanh ngàõn maûch vaì giaím thåìi gian haû
tháúp âiãûn aïp trãn thanh goïp nhoí nãn cuîng haûn chãú taïc haûi cuía U

beï.
2. Khang diên kep
Âaûi læåüng âàûc træng cho khaïng âiãûn keïp laì âiãûn caím L vaì häù caím M, hãû säú ngáùu
håüp tæì : K = M/ L
Trong âån vë tæång âäúi våïi læåüng cå baín laì âënh mæïc âiãûn khaïng cuía mäüt nhaïnh :
âm
L âm *
L
U
.X .I 3
X
=
Âiãûn khaïng häù caím :
âm
M âm *
M
U
.X .I 3
X
=
I
âm
laì doìng âiãûn âënh mæïc cuía mäüt nhaïnh.
Âiãûn khaïng täøng cuía khaïng âiãûn keïp phuû thuäüc vaìo chiãöu doìng âiãûn chaûy trong caïc
nhaïnh.
• Dong diên trong 2 nhanh bãng nhau va nguoc chiêu :






Trong træåìng håüp naìy tæì thäng häù caím ngæåüc
chiãöu våïi tæì thäng tæû caím do âoï âiãûn aïp trãn caïc
nhaïnh giaím xuäúng.
∆U = (X
L

- X
M
) I = X
L
.I ( 1 - X
M
/X
L
)
∆U
1
= X
L
.I (1 - K )
2I
I
I
* *
M 1
2
0
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
93
Trong âoï:
L
M
X
X
K = laì hãû säú ngáøu håüp tæì vaì thæåìng bàòng (0,4 - 0,5)
Do váûy âiãûn khaïng cuía mäüt nhaïnh trong træåìng håüp naìy:
X
nh
= (1 - K) X
L
Âiãûn khaïng tæång âæång cuía khaïng âiãûn keïp:
2
X ). K 1 (
X
L
K 1

=
Nãúu K = 0,5 thç: X
1K
=
4
X
L
nghéa laì âiãûn khaïng tæång tæång cuía khaïng
âiãûn keïp seî giaím 4 láön so våïi khaïng âiãûn âån.
• Khi trong hai nhanh co cung môt dong diên chay qua :






Váûy nãúu k = 0,5 thç âiãûn khaïng täøng håüp cuía khaïng âiãûn tàng gáúp 3 láön so våïi khaïng
âiãûn âån.
` Dong diên chí chay trong môt nhanh:







dmK
dmK K
K
U
% 100 . I . X . 3
% X =
Luïc naìy xuáút hiãûn hiãûn tæåüng quaï âiãûn aïp do trong maûch håí xuáút hiãûn sæïc âiãûn
âäüng häø caí m E
M
: E
M
= X
M
.
I
E
a
= U
0
+ E
M

Khi coï ngàõn maûch sau nhaïnh mäüt ta coï :
U
0
= I
N
.X
L

Váûy U
a
= U
0
+ E
M
= (X
M
+ X
L
).I
N
U
a
= (1 + k) X
L
.I
N

Khi ngàõn maûch I
N
ráút låïn laìm trong maûch håí xuáút hiãûn quaï âiãûn aïp tæì (1,2 - 1,35)
Uâm. Nhæng vç thåìi gian täön taûi ngàõn maûch beï nhåì coï BVRL càõt nhanh cho nãn hiãûn
tæåüng quaï âiãûn aïp khäng gáy nguy hiãøm cho caïch âiãûn.
Tæì kãút quaí trãn ta âæa ra så âäö thay thãú täøng cho khaïng âiãûn nhæ sau:
Tæì thäng häù caím cuìng chiãöu våïi tæì thäng tæû caím.
Suût aïp trãn hai nhaïnh : ∆U
2

= 2.( X
M
+ X
L
) I
∆U
2

= 2.X
L
(1 + K ) I
Âiãû n khaïng täøng : X
2K
= 2 X
L
(1 + K )
Nãúu K = 0,5 thç ∆U
2K

= 3.X
L
.I
I
I
* *
M 1 2
0
Luïc naìy ∆ U = X
L
.I
Khaïng âiãûn keïp laìm viãûc giäúng khaïng âiãûn
âån.
Ta coï: X
3
= X
L
Âiãûn khaïng pháön tràm cuía mäùi nhaïnh, khi khäng
coï doìng âiãûn chaûy trong nhaïnh kia:
I
I
* *
M
1
2
0
a
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
94






Nhân xet: Qua phán têch caïc tçnh traûng laìm viãûc cuía khaïng âiãûn keïp coï thãø so saïnh
giæîa khaïng âiãûn keïp vaì âån nhæ sau:
- ÅÍ traûng thaïi laìm viãû c bçnh thæåìng täøn tháút âiãûn aïp trãn khaïng âiãûn keïp nhoí hån
nhiãöu so våïi khaïng âiãûn âån:
ϕ

= ).sin
I
KI I
%( X % ∆U
âm
nh2 nh1
K Knh1

- Khi ngàõn maûch trãn mäüt âæåìng dáy naìo âoï sau khaïng, khaïng âiãûn keïp seî laìm viãûc
nhæ khaïng âiãûn âån nghéa laì doìng ngàõn maûch âãöu haûn chãú båíi âiãûn khaïng X
L
(X
L
laì âiãûn
khaïng cuía

khaïng âiãûn âån cuîng laì âiãûn khaïng mäüt nhaïnh cuía khaïng âiãûn keïp).
Váûy khi haûn chãú doìng ngàõn maûch cho âæåìng dáy sau khaïng âiãûn coï xu hæåïng choün
khaïng âiãûn keïp cho nhiãöu âæåìng dáy thç täút hån nhæng khi säú âæåìng dáy êt maì X
K
% cuía
khaïng âiãûn âån nàòm trong vuìng cho pheïp thç nãn choün khaïng âiãûn âån vç noï reí tiãön hån.
5.5.4. Luc dông diên trong khang diên
Læûc âäüng âiãûn sinh ra trong khaïng âiãûn gäöm hai thaình pháön : F
ââtrong
vaì F
âângoai
.
1- Luc dông diên trong
Læûc âäüng âiãûn trong do taïc duûng cuía doìng âiãûn trong cuìng mäüt pha sinh ra, gäöm
hai thaình pháön :
- Do taïc duûng tæång häù giæîa caïc pháön khaïc nhau cuía mäüt voìng taûo nãn læûc phán bäú
âãöu theo chu vi vaì hæåïng theo phæång baïn kênh.
- Do taïc duûng tæång häù giæîa caï c doìng âiãûn trong hai maûch voìng sinh ra coï xu
hæåïng keïo caïc voìng dáy laûi saït våïi nhau. Khi thiãút kãú vaì chãú taûo ngæåìi ta âaî cho doìng
âiãûn äøn âënh âäüng âënh mæïc, nãn âäúi våïi ngæåìi sæí duûng ta chè quan tám âãún læûc âäüng
âiãûn ngoaìi.
2- Luc dông diên ngoai
Læûc âäüng âiãûn ngoaìi do taïc duûng tæång häù cuía doìng âiãûn giæîa caïc pha khaïc nhau
sinh ra.
Theo âënh luáût baío toaìn nàng læåüng ta coï :

x
M
. i . i F
2 1 x


=
[ N ]
ψ ω = . i . i . F
2 1
2
x
[ KG ]
Trong âoï :
x
M
.
1
. 102 , 0
2


ω
= ψ (KG/A
2
)
W laì säú voìng dáy cuía khaïng âiãûn .
- KX
L
(1+ KX
L
)
1 2
0
0
(1+ KX
L
)
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
95
Nhæ váûy våïi khaïng âiãûn coï kêch thæåïc nháút âënh thç læûc âäüng âiãûn ngoaìi chè
phuû thuäüc caïch bäú trê cuía khaïng âiãûn. Âäúi khaïng âiãûn coï caïc phæång phaïp âàût sau
(caïch âàût khaïng do nhaì chãú taûo quy âënh):















a- Phæång phaïp âàût chäöng.
b- Phæång phaïp âàût kãö.
c- Phæång phaïp âàût nàòm ngang.
Âäúi våïi phæång aïn a vaì b læûc âäüng âiãûn khi ngàõn maûch N
(2)
, N
(3)
coï xu hæåïng âáøy
pha trãn taïch råìi pha dæåïi, do âoï sæï seî laìm viãûc trong tçnh traûng chëu keïo, vç khaí nàng
chëu keïo cuía sæï tháúp cho nãn âãø khàõc phuûc ngæåìi ta âàût caïc gäúi tæûa hay sæï cheìn åí trãn,
hoàûc duìng phæång phaïp âäøi chiãö u dáy quáún cuía pha B, hoàûc âäøi chiãöu dáy ra cuía pha B
âãø âäøi chiãö u læûc âäüng âiãûn.
Âäúi våïi phæång aïn c khi ngàõn maûch caïc sæï luän luän chëu uäún cho nãn nhaì chãú taûo
cho sàôn S
min
âãø âaím baío äøn âënh âäüng.
Phæång aïn a chè thêch håüp våïi khaïng âæåìng dáy coï doìng âënh mæïc 1000 A tråí
xuäúng vaì X
K
% ≤ 6%. Âàût ba pha chäöng lãn nhau coï æu âiãøm laì giaím âæåüc diãûn têch toaì
nhaì nhæng chiãöu cao toaì nhaì laûi tàng lãn.
Phæång aïn b thêch håüp våïi nhæîng khaïng âæåìng dáy coï doìng âënh mæïc vaì âiãûn
khaïng låïn hån phæång aïn a, khi âoï coï thãø giaím chiãöu cao toaì nhaì nhæng diãûn têch laûi
tàng lãn khoaíng hai láön so våïi phæång aïn a.
Våïi caïc khaïng coï doìng vaì âiãûn khaïng ráút låïn nhæ khaïng phán âoaûn thç phaíi bäú trê
nhæ phæång aïn c.
Xung quanh khaïng coï tæì træåìng ráút låïn nãn noï khäng âæåüc âàût gáön caïc cáúu truïc
bàòng theïp hay bã täng cäút theïp. Khoaíng caïch nhoí nháút tæì khaïng âãún cáúu truïc bàòng theïp
A
B
C C
A
B
a/
b/
S
C B
A
c/
S
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
96
Âiãûn khaïng cuía khaïng âiãûn âæåìng dáy hay
khaïng âiãûn phán âoaûn (X
K
%) âæåüc
choün xuáút phaït tæì âiãöu kiãûn haûn chãú doìng
ngàõn maûch âãø coï thãø sæí duûng caïc khê cuû âiãûn
âoïng càõt haûng nheû vaì âaím baío âiãöu kiãûn äøn
âënh nhiãût cho caïp âàût phêa sau khaïng âäöng
thåìi phaíi âaím baío âiãûn aïp dæ trãn thanh goïp.
- Âãø choün khaïng âiãûn phán âoaûn ngæåìi ta tæû
choün X
K
% = ( 8% - 12%) räöi kiãøm tra täøn tháút
âiãûn aïp trãn khaïng vaì tênh doìng ngàõn maûch.
Nãúu X
K
% âaî choün maì thoaî maîn yãu cáöu täøn
tháút âiãûn aïp vaì doìng ngàõn maûch tênh âæåüc
thoaí maîn yãu cáöu âãö ra thç viãûc choün X
K
%
ban âáöu laì âaût yãu cáöu, nãúu khäng phaíi chènh
hay bã täng cäút theïp phaíi tuán theo quy âënh cuía nhaì chãú taûo nhæng khoaíng caïch naìy
khäng nhoí hån baïn kênh cuía khaïng.
5.5.5. Chon khang diên
Khaïng âiãûn âæåüc choün theo caïc âiãöu kiãûn sau :
1 - U
âmK
≥ U
âmmaûng
( Âiãûn aïp âënh mæïc cuía khaïng phaíi tæång æïng våïi âiãûn aïp
âënh mæïc cuía maûng).
2 - I
âmK
≥ I
cbmax

3 - Choün X
K
%: ( Xaïc âënh nhæ pháön sau).
4. Kiãøm tra âiãöu kiãûn täøn tháút âiãûn aïp:
- Khaïng âiãûn âån:
ϕ = ∆ sin
I
I %. X
% U
K K
K
âm
≤ ∆U
cp

- Khaïng âiãûn keïp:
2
2 nh K
1
1 nh K
1 K
sin
I
I . K %. X
sin
I
I %. X
% U ϕ − ϕ = ∆
âmK âmK
≤ ∆U
cp

( ∆U
cpmax
= 2% trong chãú âäü laìm viãûc bçnh thæåìng; ∆U
cpmax
= 5% trong chãú âäü
laìm viãûc cæåîng bæïc)
4 - Kiãøm tra äøn âënh âäüng: i
xk
≤ i
ädd
( i
xk
laì doìng âiãûn xung kêch)
5 - Kiãøm tra äøn âënh nhiãût:
dm . nh dm . nh N
t I B ≤
+ B
N
laì xung læåüng nhiãût cuía doìng ngàõn maûch, KA
2
.s
+ I
nh.âm
, t
nhâm
laì doìng âiãûn äøn âënh nhiãût âënh mæïc vaì thåìi gian äøn âënh nhiãût âënh
mæïc.
Xac dinh X
K
%:
















10,5KV
N’6
HT
N6
MC1
S1
K1
MC2
N”6
S2
X
HT
X
K
X
C1
HT
N6
N'6
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
97
Caïp âiãûn læûc coï tiãút diãû n S
1
vaì S
2
(nhæ hçnh)
Âiãûn khaïng täøng cuía hãû thäúng tênh âãún âiãøm ngàõn maûch N3:

6 N
"
3 cb
HT
I
I
X =
Trong âoï:
- I
cb3
doìng âiãûn cå baín âæåüc choün khi tênh toaïn ngàõn maûch åí cáúp âiãûn aïp 10,5 KV.
- I"
N6
laì giaï trë hiãûu duûng doìng ngàõn maûch siãu quaï âäü thaình pháön chu kyì khi ngàõn
maûch ba pha taûi N6.
Caïc giaï trë âiãûn khaïng X
HT
, X
c1
, X
c2
âæåüc xaïc âënh trong hãû âån vë tæång âäúi våïi
âaûi læåüng cå baín âaî choün (S
cb
vaì U
cb
= U
tb
):
tb
2
cb
0 C
U
S
l . x X =
Våïi : x
0
laì âiãûn khaïng âån vë theo chiãöu daìi (Ω / km)
l laì chiãöu daìi cuía caïp (km).
Âãø âaím baío âiãöu kiãûn càõt cuía maïy càõt vaì âaím baío äøn âënh nhiãût cho caïp S
1
thç
doìng ngàõn maûch taûi N'6 phaíi coï giaï trë : I"
N'6
≤ min (I
CâmMC1
, I
nhC1
).
I
nhC1
laì doìng äøn âënh nhiãût cuía caïp S1:
C
1
1 nhC
t
C . S
I = (A)
C laì hãû säú ( C
cu
=141 A
2
/s; C
Al
= 85 A
2
/s )
t
C
laì thåìi gian càõt cuía maïy càõt ( bao gäöm thåìi gian taïc âäüng cuía baío vãû råle)
Âãø maïy càõt MC1 âaím baío laìm viãûc vaì caïp S
1
äøn âënh nhiãût thç âiãûn khaïng tæång
âäúi cå baín tæì nguäön cung cáúp âãún âiãøm ngàõn maûch N'6 seî laì:
6 ' N
"
3 cb
I
I
X =


I"
N6
laì giaï trë hiãûu duûng doìng ngàõn maûch siãu quaï âäü thaình pháön chu kyì khi ngàõn
maûch åí âáöu âoaûn caïp S
1
.
Màût khaïc tæì så âäö ta coï :
X
Σ
= X
HT
+ X
K
+ X
C1

Æ X
K
= X
Σ
- X
HT
- X
C1

Vç ngàõn maûch coï thãø laì åí âáöu cæûc maïy càõt nãn: X
C1
≈ 0.
Æ X
K
= X
Σ
- X
HT

Æ
3 cb
dmK K
K
I
% 100 . I . X
% X =

(
3 cb
dmK K
dmK
dmK
3 cb
3 cb
K
K
I
% 100 . I . X
% 100 .
I
U
I
U
. X
% X = =
) ( U
cb3
= U
tb
)
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
98

Nãúu X
K
% > 8% thç ta duìng khaïng âiãûn keïp. Âãø bäú trê âån giaín vaì kinh tãú, ngæåìi
ta duìng khaïng âiãûn nhoïm hay khaïng âiãûn keïp. Nãúu X
K
% > 16% thç ta phaíi tàng khaïng
âiãûn âæåìng dáy näúi våïi phán âoaûn âoï. Sau khi choün âæåüc khaïng âiãûn ta phaíi kiãøm tra laû i
khaí nàng càõt cuía maïy càõt.
K HT
cb
N
X X
I
I
+
=
5.6. Chon cuôn dâp hô quang
Cuäün dáûp häö quang âæåüc choün theo âiãöu kiãûn sau :
U
âm

≥ U
ph
maûng

Q ≥ Q
tt

Trong âoï : Q
tt

= n . I
c
. U
ph

Våïi : - U
ph
laì âiãûn aïp pha cuía maûng ( KV)
- n : hãû säú tênh âãún sæû phaït triãøn cuía maûng choün bàòng 1,25.
- Ic : Doìng âiãûn chaûm âáút mäüt pha vaì âæåüc xaïc âënh theo cäng thæïc kinh
nghiãûm sau :
+ Âäúi våïi âæåìng dáy trãn khäng :
350
l . U
I
d
C

= [ A ]
- Âäúi våïi âæåìng dáy caïp :
10
l . U
I
d
C

= [ A ]
våïi l
Σ
laì täøng chiãöu daìi âæåìng dáy .

5.7. May biên diên ap ( BU , TU )
5.7.1. Khai niêm va công dung
- Khaïi niãûm: Maïy biãún âiãûn aïp laì mäüt maïy biãún aïp âo læåìng duìng âãø biãún âäøi âiãûn
aïp tæì trë säú báút kyì thaình mäüt trë säú thêch håüp (U
âmT
= 100 V hay U
âmT
= 100/ 3 V) âãø
cung cáúp cho caïc duûng cuû âo læåìng, baío vãû rå le vaì tæû âäüng hoaï.
Nguyãn tàõc laìm viãûc cuía BU giäúng maïy biãún aïp thæåìng nhæng cäng suáút âënh mæïc
thæåìng ráút nhoí tæì vaìi chuûc âãún vaìi tràm (20 - 200) VA, täøng tråí maûch ngoaìi thæï cáúp BU
ráút låïn do âoï coï thãø xem tçnh traûng laìm viãûc bçnh thæåìng cuía BU laì khäng taíi.
- Cäng duûng:
+ Baío âaím an toaìn cho ngæåìi phuûc vuû vç caïc duûng cuû vaì thiãút bë näúi vaìo phêa thæï
cáúp âæåüc caïch ly hoaìn toaìn våïi âiãûn aïp cao aïp. Cuäün dáy thæï cáúp luän luän näúi âáút an
toaìn âãø âãö phoìng khi caïch âiãûn giæîa cao aïp vaì haû aïp bë choüc thuíng seî gáy nguy hiãøm cho
ngæåìi váûn haình vaì duûng cuû åí maûch thæï cáúp.
+ Táút caí caïc duûng cuû âo læåìng, baío vãû rå le vaì tæû âäüng hoaï âæåüc cung cáúp tæì thæï
cáúp cuía BU (âiãûn aïp 100V hay 100/ 3 V) nãn caïc thiãút bë naìy âãöu âæåüc chãú taûo våïi U
âm

= 100V hay U
âm
= 100/ 3 V. Vç váûy thiãút bë âån giaín, giaï thaình haû, laìm viãûc âaím baío.
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
99
5.7.2. Cac thông sô cua BU
1. Tí sô biên dôi dinh muc
Tè säú biãún âäøi âënh mæïc laì tè säú giæîa âiãûn aïp âënh mæïc så cáúp vaì âiãûn aïp âënh mæïc
thæï cáúp cuía BU.

dm 2
dm 1
dm
U
U
K = (1)
Âiãûn aïp âënh mæïc så cáúp U
1âm
cuía BU âæåüc tiãu chuáøn hoaï theo âiãûn aïp âënh mæïc
cuía maûng âiãûn.
Âiãûn aïp så cáúp âo âæåüc nhåì BU thäng qua âiãûn aïp thæï cáúp âæåüc xaïc âënh gáön âuïng
bàòng: U
1
≈ K
âm
.U
2
(2)
Thæåìng âãø thuáûn tiãûn caïc thang âo cuía âäöng häö näúi vaìo BU ngæåìi ta chia theo trë
säú K
âm.
U
2
.
Mäüt âaûi læåüng âàûc træng khaïc cuía BU laì tè säú voìng dáy giæîa cuäün så vaì cuäün thæï :
2
1
K
ω
ω
=
ω
(3)
Chuï yï :
ω
K khaïc våïi K
âm
mäüt êt. Âãø buì laûi täøn tháút âiãûn aïp khi taíi âiãûn caím vaì tàng
âäü chênh xaïc ngæåìi ta choün K
âm
låïn hån
ω
K mäüt êt.
2. Sai sô cua BU
Do coï täøn tháút cäng suáút trong BU nãn : K
âm. 2
.
U

1
.
U
caí vãö goïc pha láùn âäü låïn.
Hiãûu säú caï c âiãûn aïp så vaì thæï cáú p sau khi âaî quy âäøi vãö thæï cáúp âæåüc goüi laì sai säú cuía
BU. Sai säú vãö âäü låïn cuía BU âæåüc xaïc âënh nhæ sau : ∆U = K
âm
U
2
- U
1
(4)

∆U coï thãø ám hoàûc dæång vaì thæûc tãú thæåìng tênh theo pháön tràm nhæ sau:
% 100 .
U
U U . K
% U
1
1 2 dm

= ∆ (5)
Ngoaìi ra coìn coï sai säú goïc pha δU giæîa
1
.
U
vaì K
âm
.
2
.
U
âæåüc goüi laì sai säú goïc cuía BU
(hçnh 1), δU cuìng coï thãø ám hoàûc dæång. Nãúu K
âm
.
2
.
U
væåüt træåïc
1
.
U
thç sai säú goïc âæåüc
goüi laì dæång, ngæåüc laûi sai säú goïc laì ám.






3. Phu tai va công suât dinh muc cua BU
Phuû taíi cuía BU laì cäng suáút biãøu kiãún åí maûch thæï cáúp våïi giaí thiãút laì âiãûn aïp thæï
cáúp laì âënh mæïc vaì âæåüc xaïc âënh nhæ sau :
u δ
2 U
. K
.
âm
1
.
U

Hçnh 1
Trong nhiãöu træåìng håüp âãø thuáûn tiãûn ngæåìi ta duìng säú
phæïc âãø biãøu diãùn sai säú cuía BU:
K K
1
.
1
.
2
.
dm
.
U j U
U
U U
. K
U
δ + ∆ =

= ∆ (6)
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
100
Z
U
S
2
dm . 2
= (VA) (7)
Trong âoï:
2 2
x r Z + = laì täøng tråí maûch ngoaìi maûch thæï cáúp tênh bàòng Ω.
Khi cho phuû taíi thæï cáúp laì cäng suáút biãøu kiãún thç phaíi keìm theo Cosϕ
2
, vç coï âáöy âuí
hai âaûi læåüng naìy måïi xaïc âënh âáöy âuí täøng tråí maûch thæï cáúp.

S
U
Z
2
dm 2
=
2
cos . z r ϕ =
2
sin . z x ϕ =

Phuû taíi âënh mæïc cuía BU laì phuû taíi låïn nháút maì khäng laìm cho sai säú BU væåüt quaï
trë säú cho pheïp.
Khi màõc caì ng nhiãöu thiãút bë vaìo BU seî laìm giaím täøng tråí z vaì tàng phuû taíi S dáùn
âãún sai säú tàng lãn cho nãn khäng âæåüc tuìy tiãûn màõc thãm duûng cuû vaìo maûch thæï cáúp cuía
BU.
4. Câp chinh xac cua BU
Cáúp chênh xaïc cuía BU laì sai säú âiãûn aïp låïn nháút cuía BU khi BU laìm viãûc trong
âiãöu kiãûn: - Táön säú f = 50 Hz .
- Phuû taíi thæï cáúp biãún thiãn tæì ( 0,25 ÷ 1 ) S
2âm
våïi Cosϕ
2
= 0,8.
- Âiãûn aïp phêa så cáúp biãún âäøi trong khoaíng: (0,9 ÷ 1,1 ) U
1âm
.

Caïc maïy biãún âiãûn aïp âæåüc chãú taûo våïi 4 cáúp chênh xaïc nhæ sau:
Tãn cáúp chênh xaïc Sai säú âiãûn aïp cæûc âaûi (%) Sai säú goïc cæûc âaûi (phuït)
0,2 ± 0,2 ± 10
0,5 ± 0,5 ± 20
1 ± 1,0 ± 4,0
3 ± 3 Khäng quy âënh
BU cáúp chênh xaïc 0,2 duìng cho caïc âäöng häö máùu hoàûc duìng trong phoìng thê
nghiãûm, BU cáúp chênh xaïc 0,5 duìng cho caïc cäng tå. Cáúp 1,0 vaì 3,0 duìng cho duûng cuû
âãø baíng.
Âäúi våïi caïc thiãút bë baío vãû rå le vaì tæû âäüng hoaï ta coï thãø duìng cáúp chênh xaïc 0,5
hoàûc 1,0 hoàûc 3,0 tuyì theo yãu cáöu cuía tæìng loaûi baío vãû .
5.7.3. So dô nôi dây cua may biên diên ap
Trong hãû thäúng âiãûn ba pha cáön phaíi âo læåìng nhæîng âaûi læåüng âiãûn aïp dáy, âiãûn
aïp pha vaì âiãûn aïp thæï tæû khäng khi mäüt pha chaûm âáút. Âiãûn aïp dáy duìng âãø cung cáúp cho
caïc duûng cuû âo læåìng vaì BVRL, âiãûn aïp pha vaì âiãûn aïp thæï tæû khäng duìng âãø cung cáúp
cho BVRL hay âãø baïo tên hiãûu khi mäüt pha chaûm âáút trong maûng coï doìng chaûm âáút beï.
Så âäö näúi dáy vaì kiãøu biãún âiãûn aïp phaíi phuì håüp våïi nhiãûm vuû cuía noï. Âãø âo læåìng caïc
âiãûn aïp trãn ngæåìi ta duìng BU coï thãø näúi theo caïc så âäö sau:
1. Dung hai BU môt pha nôi theo so dô V/V( so dô hinh V/V )
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
101









Uu diêm :
- Do hai BU hoaìn toaìn giäúng nhau cho nãn dãù phán bäú âãöu caïc phuû taíi laìm tàng âäü
chênh xaïc, làõp raïp kiãøm tra âån giaín.
- Xaïc âënh phuû taíi vaì sai säú dãù daìng vç caïc duûng cuû âãöu màõc vaìo caïc BU riãng reî.
Trong træåìng håüp cáön thiãút váùn coï thãø âo âæåüc âiãûn aïp dáy
AC
.
U
:

BC
.
AB
.
AC
.
U U
(
U
+ − = )
Tuy nhiãn khi màõc duûng cuû âo læåìng vaìo hai âáöu a,c thç duûng cuû âo læåìng âæåüc
cung cáúp tæì hai BU khaïc nhau, khi âoï goïc lãûch pha giæîa doìng âiãûn so våïi âiãûn aïp tæång
æïng khäng giäúng nhau do âoï sai säú seî tàng lãn vç váûy ngæåìi ta khäng màõc caïc duûng cuû
vaìo caïc pha a vaì c.
2 - Dung ba BU môt pha nôi theo so dô Y
0
/ Y
0
/
Khi duìng ba BU mäüt pha näúi theo så âäö naìyta coï thãø âo âæåüc âiãûn aïp dáy, âiãûn aïp
pha vaì âiãûn aïp thæï tæû khäng. Cuäün dáy thæï cáúp chênh näúi Y
0
âãø cung cáúp cho âäöng häö âo













læåìng vaì BVRL, cuäün dáy phuû näúi âãø cung cáúp cho råle baïo tên hiãûu khi coï chaûm âáút
mäüt pha trong maûng coï doìng chaûm âáút beï. Âäúi våïi loaûi naìy chè cáön mäüt âáöu sæï phêa så
Så âäö naìy duìng hai BU mäüt pha coï
U
1âm

= U
d
vaì U
2âm
= 100V.
- Så âäö chè cho pheïp âo dæåüc âiãûn
aïp dáy maì khäng cho pheïp âo âiãûn aïp
pha.
- Så âäö âæåüc sæí duûng räüng raîi trong
maûng coï doìng chaûm âáút beï vaì khi phuû
taíi chuí yãúu laì caï c duûng cuû âo læåìng
âàûc biãût laì caïc cäng tå vaì Watmet.
A B C
A
A
X
X x
a
x
a a
b
c
RU
b
a
c
0
A B C
Th
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
102
cáúp chëu âæåüc âiãûn aïp pha coìn âáöu kia näúi âáút. Cuäün dáy så cáúp chè cáön thiãút kãú våïi âiãûn
aïp pha, coìn U
2âm
=
3
100
(V), vê duû loaûi
3
100
/
3
000 . 35
vaì chè cáön mäüt âáöu sæï cuäün så cáúp
chëu caïch âiãûn toaìn bäü âiãûn aïp pha vaì âáöu kia näúi âáút. Loaûi BU nhæ váûy âån giaín vaì reí
tiãön, khi âiãûn aïp så cáúp caìng cao æu âiãøm naìy caìng näøi báût.
* Trong hai maûng âiãûn coï trung tênh caïch âiãûn hay näúi âáút qua cuäün dáûp häö quang
vaì trung tênh træûc tiãúp näúi âáút thç tçnh traûng laìm viãûc cuía så âäö cuîng khaïc nhau.
- Maûng trung tênh caïch âiãûn :
Khi mäüt pha chaûm âáút thç âiãûn aïp hai pha coìn laûi seî tàng lãn bàòng âiãûn aïp dáy do
âoï BU näúi vaìo hai pha khäng hæ hoíng coï âäü tæì caím B tàng laìm chuïng phaït noïng. Do
âáy laì tçnh traûng laìm viãûc láu daìi cho pheïp âäúi våïi maûng âiãûn nãn BU cuîng bë âäút noïng
láu daìi. Vç váûy âäúi våïi caïc BU naìy phaíi choün tæì caím (æïng våïi U
1âm
) nhoí hån caïc BU
thæåìng.
- Maûng trung tênh træûc tiãúp näúi âáút:
Khi ngàõn maûch mäüt pha thç âiãûn aïp hai pha kia tàng lãn (1,2 ÷ 1,3) U
f
vaì baío vãû rå
le taïc âäüng càõt nhanh ngàõn maûch mäüt pha cho nãn tçnh traûng phaït noïng cuía BU trong
træåìng håüp naìy khäng nhiãöu vaì khäng gáy nguy hiãøm cho BU.
Så âäö naìy âæåüc sæí duûng räüng raîi cho cáúp âiãûn aïp U ≥ 35 KV.
3 - May biên diên ap ba pha
BU 3 pha thæåìng chãú taûo våïi U ≤ 20KV vaì coï hai loaûi laì BU ba pha ba truû vaì ba
pha nàm truû.
- Loaûi ba pha ba truû näúi theo Y/Y
0
- 0.
Âiãøm trung tênh cuía cuäün cao aïp bàõt buäüc laìm viãûc våïi tçnh traûng caïch âiãûn våïi âáút
nãn trãn nàõp thuìng BU loaûi naìykhäng bäú trê âáöu ra cuía âiãøm trung tênh cuäün dáy cao aïp
âãø traïnh nháöm láùn khi sæí duûng BU. ( nãúu coï näúi âáút doìng thæï tæû khäng taûo ra tæì thäng
thæï tæû khäng, khäng coï âæåìng taín Æ âäút noïng loîi theïp)
BU ba pha, ba truû sæí duûng trong læåïi coï doìng chaûm âáút beï, cung cáúp cho duûng cuû
âo læåìng âiãûn aïp dáy khäng cáön chênh xaïc cao. Caïc cuäün dáy så cáúp cuía BU naìy phaíi
âæåüc thiãút kãú theo âiãûn aïp dáy ( Vç BU laìm viãûc trong maûng coï doìng chaûm âáút beï).
BU ba pha ba truû khäng duìng âãø âo âiãûn aïp pha hay kiãøm tra caïch âiãûn. Vç khi âoï
phaíi näúi âáút âiãøm trung tênh cuía cuäün dáy så cáúp nhæng âiãöu âoï khäng cho pheïp vç khi
coï mäüt âiãøm chaûm âáút trong maûng âiãûn trung tênh caïch âiãûn hay näúi âáút qua cuäün dáûp häö
quang âiãûn aïp thæï tæû khäng trong maûng naìy låïn coï thãø bàòng U
pha
nãn tæì thäng thæï tæû
khäng låïn vaì cuìng chiãöu, chuïng phaíi kheïp maûch qua dáöu hay khäng khê coï tæì tråí låïn nãn
doìng thæï tæû khäng låïn laìm BU bë âäút noïng ráút maûnh. Vç váûy khäng âæåüc näúi âáút âiãøm
trung tênh cuía så cáúp BU ba pha ba truû.
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
103
Loaûi BU ba pha nàm truû näúi theo så âäö Y-o/Y-o/ , trung tênh láúy ra ngoaìi vaì näúi
âáút, cäng duûng cuía noï giäúng ba BU mäüt pha näúi theo så âäö Y-o/Y-o/ nhæng noï chè
chãú taûo våïi âiãûn aïp ≤ 20 KV, cho pheïp âo âiãûn aïp pha, âiãûn aïp dáy, baío vãû rå le vaì âo caí
âiãûn aïp thæï tæû khäng nhåì cuäün dáy .
Loaûi BU ba pha nàm truû tæì thäng thæï tæû khäng seî âæåüc kheïp maûch qua hai truû
khäng coï dáy quáún, do maûch tæì coï tæì tråí beï nãn doìng thæï tæû khäng cuîng ráút nhoí, coìn
trong täø ba BU 1 pha thç tæì thäng thæï tæû khäng cuía pha naìo seî kheïp maûch trong loîi theïp
pha âoï.
5.7.4. Chon may biên diên ap
Maïy biãún âiãûn aïp âæåüc choün theo caïc âiãöu kiãûn sau :
- Vë trê âàût : Trong nhaì hay ngoaìi tråìi.
- Choün så âäö näúi dáy vaì kiãøu biãún âiãûn aïp: Phuì håüp våïi nhiãûm vuû cuía noï.
-
Âiãûn aïp âënh mæïc BU:
U
âmBU

≥ U
âmHT
.
- Cáúp chênh xaïc: Choün phuì håüp våïi muûc âêch sæí duûng.
-
Cäng suáút : S
âmBU
≥ S
pt


∑ ∑ + = Q
P
S
2
dc
2
dc pt

Trong âoï : ∑ ∑ ϕ = ∑ ∑ ϕ =
dc dc dc dc dc dc
sin . S Q cos . S P
Nãúu khäng thoía maîn phaíi choün laûi BU hoàûc giaím båït duûng cuû màõc vaìo maûch thæï
cáúp.
Khi choün BU phaíi chuï yï âãún caí váún âãö choün dáy dáùn näúi giæía maïy biãún âiãûn aïp vaì
duûng cuû âo: Tiãút diãûn dáy dáùn âæåüc choün sao cho täøn tháút âiãûn aïp trãn noï khäng væåüt
quaï giåïi haûn cho pheïp ∆U ≤ ∆ U
cpmax

(Khi khäng coï cäng tå thç ∆ U
cpmax

= 3%, khi
coï cäng tå thç ∆ U
cpmax
= 0,5%). Âäöng thåìi âãø âaím baío âäü bãön cå hoüc cho caïc dáy dáùn
phaíi choün tiãút diãûn dáy dáùn theo âiãöu kiãûn sau :
S
Al
≥ 2,5 mm
2
, S
Cu
≥ 1,5 mm
2
.
5.8. May biên dong ( BI,TI )
5.8.1. Công dung va dãc diêm chung
1. Công dung
Maïy biãún doìng laì mäüt maïy biãún aïp âo læåìng duìng âãø biãún âäøi mäüt doìng âiãûn låïn
thaình mäüt doìng âiãûn beï thêch håüp (thæåìng laì 5A, træåìng håüp âàûc biãût laì 1A hay 10A) âãø
cung cáúp cho thiãút bë âo læåìng, råle vaì tæû âäüng hoaï. Yãu cáöu sai säú doìng âiãûn vãö âäü låïn
vaì goïc pha âãöu beï.
Nhåì coï BI maì maûch cao aïp vaì caïc duûng cuû âo màõc vaìo maûch thæï cáúp âæåüc taïch biãût
âaím baío an toaìn cho nhán viãn váûn haình. Hån næîa vç doìng thæï cáúp (I
âmT
)
cuía BI thæåìng
laì 5A (Coï træåìng håüp âàûc biãût laì 1A hay 10A ) cho duì doìng âiãûn så cáúp coï giaï trë báút kyì
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
104
nãn táút caí caïc thiãút bë âo læåìng âãöu chãú taûo våïi I
âm
= 5A, do âoï giaï thaình giaím, cáúu taûo
âån giaín vaì âäü chênh xaïc cao.
Cuäün thæï cáúp cuía BI luän luän âæåüc näúi âáút âãø âãö phoìng âiãûn aïp cao xám nháûp
sang thæï cáúp (caïch âiãûn giæîa U
c
vaì U
h
bë choüc thuíng) gáy nguy hiãøm cho ngæåìi phuûc
vuû vaì duûng cuû phêa thæï cáúp.
2. Dãc diêm chung
Nguyãn lyï laìm viãûc cuía BI cuîng giäúng nhæ maïy biãún aïp âiãûn læûc, nhæng coï nhæîng
âàûc âiãøm sau:
- Cuäün så cáúp âæåüc näúi tiãúp våïi maûch nháút thæï, coï säú voìng beï (W
1
), khi doìng så
cáúp I
1
= (400 - 600) A hoàûc cao hån thç W
1
= 1 (voìng), âäúi våïi I
1âm

nhoí hån giaï trë trãn ta
coï thãø chãú taûo hai hay nhiãöu voìng. Coìn cuäün dáy thæï cáúp coï säú voìng dáy nhiãöu hån.
- Phuû taíi thæï cáúp ráút nhoí do âoï coï thãø coi BI laìm viãûc trong tçnh traûng ngàõn maûch
vaì âáy laì tçnh traûng laìm viãûc bçnh thæåìng cuía BI.
- Doìng thæï cáúp âënh mæïc khäng phuû thuäüc doìng så cáúp.
Luu y: Træåìng håüp khäng taíi phaíi näúi tàõt cuäün thæï cáúp âãø traïnh quaï âiãûn aïp cho BI.
5.8.2. Cac tham sô cua BI
Ngoaìi caïc thäng säú cå baín giäúng nhæ thiãút bë âiãûn khaïc nhæ I
âm
, U
âm
, I
äânâm
, I
äâââm

maïy biãún doìng coìn coï caïc thäng säú sau:
1 - Hê sô biên dôi dong diên dinh muc va tí sô vong dây cua BI

dm 2
dm 1
dm
I
I
K =
Trong âoï : I
1âm
vaì I
2âm
laì doìng âiãûn âënh mæïc phêa så vaì thæï cáúp cuía BI. I
1âm
âæåüc
tiãu chuáøn hoïa theo tæìng cáúp, coìn I
2âm
= 5A. Khi khoaíng caïch tæì BI âãún duûng cuû âo
læåìng låïn ta coï thãø duìng loaûi I
âm
= 1A âãø giaím tiãút diãûn dáy dáùn phêa thæï cáúp. Vaì âãø
cung cáúp cho caïc bäü truyãön âäüng cuía maïy càõt ta thæåìng duìng loaûi BI coï I
2âm
=10 A.
Doìng så cáúp âo âæåüc nhåì BI âæåüc xaïc âënh nhæ sau:
I
1âm

= K
âm
.
I
2âm

Trong âoï: I
1
laì doìng så cáúp cáön âo læåìng, I
2
laì doìng htuï cáúp âo læåïng âæåüc.
Thæåìng caïc thang âo cuía âäöng häö näúi vaìo BI ngæåìi ta chia theo trë säú K
âm.
I
2âm
.
Mäüt âaûi læåüng âàûc træng khaïc cuía BI laì tyí säú voìng dáy giæîa cuäün dáy så cáúp vaì thæï
cáúp:
âm
2
1
K K ≠ =
ω
ω
ω

Âãø buì laûi doìng tæì hoïa cho maïy biãún doìng vaì tàng âäü chênh xaïc thæåìng ngæåìi ta
choün K
âm
>
ω
K
mäüt êt
.
2 - Sai sô cua BI
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
105
Giaï trë K
âm
.I
2
âo âuåüc thæåìng khaïc doìng âiãûn så cáúp cáön âo vãö caí âäü låïn vaì goïc
pha, hiãûu säú cuía hai âaûi læåüng naìy vãö trë säú goüi laì sai säú vãö doìng âiãûn cuía BI.








3 - Phu tai cua BI
Phuû taíi cuía BI laì täøng tråí cuía táút caí caïc duûng cuû vaì dáy dáùn näúi vaìo maûch thæï cáúp
cuía noï tênh bàòng Ω :
= + =
2 2
r x Z Z
duûng cuû
+ Z
dáy dáùn
.
Khi cho z cáön phaíi cho cosϕ
2
.
Khi tàng thãm caïc duûng cuû âo læåìng näúi thæï cáúp thç phuû taíi BI caìng tàng vç duûng cuû
âo læåìng näúi vaìo BI theo phæång phaïp näúi näúi tiãúp.
Phuû taíi âënh mæïc : Laì phuû taí i låï n nháút maì khäng laìm cho sai säú cuía BI væåüt quaï
giaï trë qui âënh âäúi våïi cáúp chênh xaïc âang xeït.
S
âmT
= Z
âm
.I
2
2âm
(VA)
4 - Câp chinh xac cua BI
Cáúp chênh xaïc cuía BI laì sai säú låïn nháút vãö doìng âiãûn khi noï laìm viãûc trong caïc âiãöu
kiãûn:
-Táön säú 50 Hz.
- Phuû taíi thæï cáúp thay âäøi tæì (0,25 - 1)S
âm
.
- Doìng så cáúp tæång æïng cáúp chênh xaïc cho trong baíng sau:
Cáúp chênh xaïc I
1
% ( so våïi I
1
âënh mæïc ) ∆I
max
(%) δI
max
( phuït)
0,2
10
20
100-200
± 0,5
± 0,35
± 0,2
± 20
± 15
± 10
0,5
10
20
100-200
± 1,0
± 0,75
± 0,5
± 60
± 50
± 40
1
10
20
100-200
± 0,2
± 0,15
± 0,1
± 120
± 100
± 80
3 50-120 ± 3 Khäng quy âënh
10 50-120 ± 10 Khäng quy âënh
∆I = K
âm
.
I
2

- I
1âm

∆I%=
1
1 2 dm
I
I I . K −
.100
∆I coï thãø ám hoàûc dæång.
Goïc lãûch pha giæîa caïc vectå doìng âiãûn så cáúp vaì thæï
cáúp goüi laì sai säú goïc cuía BI (δI), noï coï thãø dæång hoàûc
ám, nãúu K
âm
I
2
væåüt træåïc I
1
thç δI dæång vaì ngæåüc laûi thç
sai säú goïc laì ám.
I δ
2 I
. K
.
âm
1
.
I

Hçnh 1
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
106
Maïy biãún doìng coï cáú p chênh xaïc 0,2 âãø cung cáúp cho caïc âäöng häö máùu vaì duìng
trong phoìng thê nghiãûm .
Cáúp chênh xaïc (1, 3) duìng âãø cung cáúp cho caïc duûng cuû âo læåìng âãø baíng, riãng âäúi
våïi cäng tå duìng cáúp chênh xaïc 0,5. Cáúp chênh xaïc 10 duìng cho caïc bäü truyãön âäüng cuía
maïy càõt.
Riãng âäúi våïi Råle tuyì theo yãu cáöu loaûi baío vãû maì duìng cáúp chênh xaïc cuía BI cho
thêch håüp.
5 - Bôi sô ôn dinh dông dinh muc
Khaí nàng äøn âënh âäüng cuía maïy biãún doìng âæåüc âàût træng bàòng bäüi säú äøn âënh
âäüng âënh mæïc. Âoï laì tyí säú giæîa doìng âiãûn äøn âënh âäüng âënh mæïc vaì biãn âäü doìng så
cáúp âënh mæïc:
dm 1
ddm
oddm
I
I
K =
6 - Bôi sô ôn dinh nhiêt dinh muc
Bäüi säú äøn âinh nhiãût âënh mæïc laì tyí säú doìng âiãûn äøn âënh nhiãût âënh mæïc våïi thåìi
gian äøn âënh nhiãût âënh mæïc laì 1 giáy vaì doìng âiãûn så cáúp âënh mæïc. Âàûc træng cho khaí
nàng äøn âënh nhiãût cuía BI:
K
nhdm

dm 1
nhdm
I
I
=
5.8.3. So dô nôi dây cua may biên dong
1. So dô BI nôi tung pha riêng re







2. So dô nôi BI theo kiêu sao khuyêt
Så âäö naìy duìng âãø cung cáúp nguäön cho caïc thiãút bë âo læåìng trong maûch ba pha vaì
cung cáúp cho thiãút bë baío vãû rå le chäúng doìng ngàõn maûch nhiãöu pha.







Så âäö duìng âãø cung cáúp nguäön cho caïc thiãút
bë âo læåìng mäüt pha hay caïc thiãút bë baío vãû rå le
mäüt pha.
Chiãöu daìi tênh toaïn cuía dáy dáùn laì: l
tt
= 2. l
( l laì chiãöu daìi tæì chäø âàût BI âãún chäø âàût duûng cuû
âo)
Dæûa vaìo chiãöu daìi tênh toaïn ta tênh âæåüc Z
dd
.
A
l
A B C
Khi phuû taíi åí caïc pha âäúi xæïng hay khäng âäúi
xæïng thç doìng trong dáy tråí vãö :

a
.
c
.
a
.
0
.
I I I I
= + = .e
j.60

Suût aïp trong dáy dáùn:

A
l
A B C
A
I
c
I
a
a

c

I
0
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
107

30 . j
a
.
60 . j
a
.
0
.
a
.
0 a
.
e .
I
.
S
. l .
3 ) e 1 (
I
.
S
l .
)
I I
(
S
l .
U
ρ
= +
ρ
=
+
ρ
=



Do âoï chiãöu daìi tênh toaïn : l
tt
= 3 . l
3. So dô BI nôi theo kiêu sao hoan toan









5.8.4. Chon may biên dong
Choün theo caïc âiãöu kiãûn sau:
- Theo vë trê âàût : Trong nhaì hoàûc ngoaìi tråìi.
- Cáúp chênh xaïc : Tuìy theo muûc âêch sæí duûng (âäúi våïi cäng tå cáúp chênh xaïc 0,5).
- Âiãûn aïp : U
âmBI
≥ U
HT

- Doìng âiãûn : I
âmBI

2 , 1
I
cb

Vç BI cho pheïp quaï taíi láu daìi 20% so våïi doìng âënh mæïc.
- Phuû taíi cuía BI :
Sau khi choün âæåüc BI theo caïc âiãöu kiãûn trãn, dæûa vaìo så âäö näúi dáy cuía BI vaì caïc
duûng cuû näúi vaìo BI ta kiãøm tra âiãöu kiãûn phuû taíi: Z
2BI

≤ Z
2âmBI
nhàòm âaím baío sai säú
nàòm trong giåïi haûn cho pheïp. Trong âoï Z
2
laì phuû taíi tênh toaïn
Z
2
= Z
dc
+ Z
dd

Z
dc
laì täøng tråí cuía toaìn bäü caïc duûng cuû näúi vaìo maûch thæï cáúp âæåüc xaïc âënh theo så
âäö näúi dáy cuía caïc duûng cuû näúi vaìo BI .
Z
dd

chênh laì täøng tråí cuía dáy dáùn maûch thæï cáúp. Vç dáy dáùn coï tiãút diãûn beï nãn coï
thãø boí qua âiãûn khaïng, ta coï:
Z
dd
≈ R
dd
≤ Z
2âm
- Z
duûng cuû


dc 2âm
tt
Z Z
l

ρ ≥ → ρ = S
S
l
R
tt
dd
A
l
A B C
A
I
c
I
a
a

c

I
0
A
I
b
b

Så âäö naìy duìng âãø cung cáúp
nguäön cho caïc thiãút bë âo læåìng ba pha
hay cung cáúp cho caïc thiãút bë baío vãû
råle chäúng ngàõn maûch nhiãöu pha.
Khi phuû taí i näúi vaìo ba pha âäúi
xæïng thç doìng trong dáy tråí vãö:
0
I I I I c
.
b
.
a
.
0
.
= + + =
Do âoï chiãöu daìi tênh toaïn: l
tt
= l
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
108
Âãø âaím baío âäü bãön cå hoüc caïc dáy dáùn maûch thæï cáúp phaíi thoía maîn âiãöu kiãûn :
S
Cu
≥ 1,5 mm
2
; S
Al



2,5mm
2
.

Nhæng khi cung cáúp cho cäng tå thç yãu cáöu: S
Cu
≥ 2,5mm
2 ;
S
Al

≥ 4 mm
2

` Diêu kiên kiêm tra :
+ Kiãøm tra äøn âënh âäüng : . 2 k
â
.I
1âm
≥ i
xk

Trong âoï: k
â
- laì bäüi säú äøn âënh âäüng cuía BI.
I
1âm
-laì d9oìng âënh mæïc så cáúp cuía BI.
Riãng âäúi våïi BI kiãøu sæï âåî, âiãöu kiãûn äøn âënh âäüng : F
cp

≥ F
tt

Trong âoï : F
cp
vaì F
tt
laì læûc taïc duûng cho pheïp vaì læûc taïc duûng tênh toaïn trãn âáöu sæï
cuía BI.
Fcp do nhaì chãú taûo cho sàôn æïng våïi khoaíng caïch a giæîa caïc pha vaì khoaíng caïch l
tæì âáöu sæï BI âãún âáöu sæï gáön nháút.
Nãúu khäng xeït âãún dao âäüng thç:
) KG ( 10 .
a
l
. i . 76 , 1 .
2
1
F
2 2 ) 3 (
xk tt

=
Nãúu xeït âãún dao âäüng thç:
) KG ( 10 .
a
l
. i . 76 , 1 .
2
P
F
2 2 ) 3 (
xk tt

=
( 1/2 do âáöu sæï Bi chè chëu 1/2 læûc so våïi dáy dáùn, P laì hãû säú xeït âãún dao âäüng)
+ Kiãøm tra äøn âënh nhiãût :

tâ nhdm. nhâm
I
(k t .
I
B t . )
2
N nh
2

= ≥
Våïi k
nhâm
- Bäüi säú äøn âënh nhiãût âënh mæïc æïng våïi thåìi gian äøn âënh nhiãût t
nh
.
Khi BI coï doìng âënh mæïc I
1âm

1.000 A thç ta khäng cáön kiãøm tra äøn âënh nhiãût.
5. 9. Chon thanh dân - thanh gop
5.9.1. Khai niêm chung
Thanh dáùn laì nhæîng dáy dáùn tráön hay mäüt hãû thäúng dáy dáùn âæåüc gàõn chàût trãn sæï,
taûo sæû liãn hãû vãö âiãûn giæîa caïc pháön tæí cuía thiãút bë âiãûn.
Trong caïc thiãút bë âiãûn âiãûn aïp dæåïi 35 KV ta thæåìng duìng thanh dáùn cæïng, coìn caïc
thiãút bë âiãûn âiãûn aïp tæì 35 KV tråí lãn thç thæåìng duìng thanh dáùn mãöm gäöm nhiãöu dáy
dáùn nhiãöu såüi bàòng nhäm hoàûc bàòng nhäm loîi theïp hay bàòng âäöng.
Âãø gàõn chàût caïc thanh dáùn cæïng ta duìng sæï âåî, âäúi våïi thanh dáùn mãöm ta duìng sæï
treo.
Hiãûn nay trong thiãút bë phán phäúi âiãûn åí caïc cáúp âiãûn aïp ngæåìi ta duìng räüng raîi
thanh dáùn nhäm, thanh dáùn âäöng chè duìng cho vuì ng ven biãøn, buûi cäng nghiãûp nhiãöu.
Dáy dáùn theïp chè duìng åí thiãút bë doìng âiãûn beï ( 200 ÷ 300 ) A ( vç coï hiãûn tæåüng tæì trãø vaì
doìng âiãûn xoaïy ).
* Hçnh daïng thanh dáùn:
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
109
Trong caïc thiãút bë phán phäúi âiãûn, ngæåìi ta duìng caïc thanh dáùn coï tiãút diãûn khaïc
nhau. Hçnh daïng tiãút diãûn thanh dáùn phaíi âaím baío sao cho hãû säú hiãûu æïng màût ngoaìi nhoí
nháút, taín nhiãût täút, momen chäúng uäún låïn, làõp raïp âån giaín.
Âäúi våïi thanh dáùn cæïng ta coï caïc loaûi sau:
- Thanh dáùn tiãút diãûn hçnh chæî nháût :
Thiãút bë phán phäúi âiãûn trong nhaì ngæåìi ta ráút räüng raîi loaûi thanh dáùn hçnh chæî
nháût. Âäúi våïi thanh dáùn naìy thæåìng tyí säú b/h = (1/5-1/12). Thanh dáùn naìy coï hiãûu æïng
màût ngoaìi nhoí, momen chäúng uäún khaï låïn, näúi caïc thanh dáùn chæî nháût våïi nhau vaì våïi
caïc thiãút bë âiãûn ráú t âån giaín.
Nhæîng æu âiãøm naìy chè coï yï nghéa khi tiãút diãûn thanh dáùn beï hån (120 x 10) mm
2
,
doìng âiãûn cho pheïp laì 2.650A âäúi våïi âäöng vaì 2.070A âäúi våïi nhäm (khi t
o
= 25
0
C
vaì
thanh dáùn âæåüc sån). Vç váûy khi doìng âiãûn laìm viãûc låïn hån, phaíi duìng thanh dáùn chæî
nháût gheïp bàòng mäüt säú thanh chæî nháût hay duìng thanh dáùn coï hçnh daûng khaïc.
Khi doìng âiãûn laìm viãûc låïn hån duìng thanh dáùn gheïp, mäùi pha gäöm hai thanh dáùn
tråí lãn, giæîa hai thanh coï thãø âàût miãúng âãûm vaì bãö daìy táúm âãûm bàòng bãö daìy thanh dáùn.
Khi doìng âiãûn låïn hån (2000 ÷ 3000)A, ngæåìi ta duìng thanh dáùn räùng tiãút diãûn vuäng
hay troìn hoàûc thanh dáùn hçnh maïng.
Âäúi våïi thanh dáùn chæî nháût gheïp thç khoaíng caïch giæîa hai thanh caûnh nhau bàòng
bãö räüng cuía mäüt thanh. Khi tàng säú læåüng thanh dáùn trãn mäüt pha khaí nàng taíi cuía
thanh dáùn gheïp coï tàng nhæng khäng tyí lãû våïi säú thanh dáùn gheïp do coï hiãûu æïng gáön.
(caïc thanh åí giæîa mang doìng âiãûn beï hån caïc thanh ngoaìi ráút nhiãöu.Vç váûy doìng âiãûn
cho pheïp cuía thanh dáùn gheïp khäng tè lãû báûc nháút våïi säú thanh âaî gheïp). Hån næîa do læûc
âiãûn âäüng sinh ra trong mäüt pha låïn nãn khoï âaím baío äøn âënh âäüng. Nãúu tàng khoaíng
caïch thç seî tàng doìng âiãûn cho pheïp, nhæng luïc áúy thiãút bë seî cäö ng kãönh. Vç váûy ngæåìi ta
khäng gheïp quaï hai thanh.












b
h
b b b
0.5 0.5
b b b
0.4 0.2 0.4
b b b
0.4 0.1 0.1 0.4
h
H\
d
D\
Gheïp ba thanh Gheïp hai Gheïp bäún thanh
r
c
y
y
o
y

b

y
y
o y

x x
h

Vuäng räùng Troìn räùng
Hçnh maïng
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
110
Âäúi våïi loaûi thanh dáùn hçnh maïng vaì hçnh äúng thç hiãûu æïng màût ngoaìi cuía chuïng
tæång âäúi nhoí, momen chäúng uäún låïn nãn âäü bãön vãö cå cao, khaí nàng trao âäøi nhiãût våïi
bãn ngoaìi tàng. Trong thiãút bë phán phäúi âiãûn ngæåìi ta thæåìng duìng thanh dáùn hçnh maïng
gäöm hai næîa âäúi xæïng nhau qua truûc thanh dáùn, âæåüc haìn laûi bàòng mäüt säú mäúi haìn phán
bäú âãöu, taûi caïc mäúi haìn âàût caïc táúm âãûm, giæîa hai mäúi haìn gáön nhau coï khe håí. Loaûi
thanh dáùn hçnh maïng bàòng nhäm âæåüc sæí duûng thuáûn låüi nháút vç làõp raïp dãù daìng.
Chuï yï våïi âiãûn aïp låïn hån hoàûc bàòng 110 KV khäng âæåüc duìng thanh dáùn hçnh
maïng hay hçnh äúng vç hiãû n tæåüng váöng quang ráút maûnh.
Thanh dáùn cæïng âæåüc sån bàòng ãmy theo caïc pha tiãu chuáøn: Pha A maìu vaìng, pha
B maìu xanh, pha C maìu âoí. Trung tênh maìu tràõng ( nãúu laì trung tênh caïch âiãûn) hay maìu
têm nãúu laì trung tênh træûc tiãúp näúi âáút. Dáy dáùn mãöm chè sån caïc âáöu nàõp sæï.
5.9.2. Chon thanh dân mêm va dây dân mêm
Trong caïc thiãút bë phán phäúi åí cáúp âiãûn aïp låïn hån 35 KV ngæåìi ta duìng caïc thanh
dáùn mãöm cáúu taûo tæì dáy AC vaì ACO. Âäúi våïi dáy dáùn mãöm duìng cho maûch näúi maïy
phaït vaì maïy biãún aïp ( 6-10 ) KV ta duìng boï dáy dáùn, 2 dáy trong boï ta duìng dáy nhäm
loíi theïp âãø tàng cæåìng âäü bãön cå, caïc dáy coìn laûi duìng dáy nhäm âãø dáùn âiãûn. Tiãút diãûn
caïc dáy dáùn riãng leí coï thãø choün låïn ACO-500, ACO-600 âãø giaím säú læåüng vaì giaï thaình
dáy dáùn.
Tiãút diãûn thanh dáùn mãöm choün theo máût âäü doìng kinh tãú ( khi chiãöu daìi thanh dáùn
ngàõn thç choün theo âiãöu kiãûn phaït noïng cho pheïp)

kt
bt
J
I
S = [mm
2
]
Sau âoï kiãøm tra theo caïc âiãöu kiãûn :
a. Kiãøm tra âiãöu kiãûn phaït noïng:
CP max lv
I I ≤
b. Kiãøm tra äøn âënh nhiãût :
max cp Ncap
ϑ ≤ ϑ
Æ
C
B
S S
N
min
= ≥
c. Kiãøm tra äøn âënh âäüng:
Âäúi våïi caïc thiãút bë phán phäúi ngoaìi tråìi khoaíng caïch giæîa caïc pha låïn nãn læûc
âäüng âiãûn beï khäng cáön kiãøm tra äøn âënh âäüng.
Cáúp âiãûn aïp
(KV)
Khoaíng caïch pha giæîa
caïc thanh dáùn (m)
Khoaíng caïch pha giæîa caïc thanh
goïp (m)
35 1,5 2
110 2 3
220 2,5 5,5
500 5,5 6

Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
111
Tuy nhiãn nãúu trë säú cäng suáút ngàõn maûch âaût âãún caïc trë säú sau âáy cáön kiãøm tra
äøn âënh âäüng.
U
âm
[KV]
110 150 220 330 500
S
N
[MVA]
4000 6000 8000 12000 18000
Phæång phaïp kiãøm tra nhæ sau:
Vç khi ngàõn maûch hai pha lán cáûn thç caïc dáy dáùn seî âáøy xa nhau, nhæng do dao
âäüng nãn khi ngàõn maûch caïc dáy dáùn seî tiãú n saït laûi nhau, chuïng caìng tiãún saït laûi våïi
nhau nãúu khoaíng caïch caïc pha beï âäü voîng låïn, thåìi gian vaì doìng ngàõn maûch caìng låïn.
Læûc taïc duûng lãn mäüt âån vë daìi do doìng ngàõn maûch hai pha laì:

D
" I
. 10 . 2 f
2
) 2 (
N 7 −
= [N/m]
" I
2
3
" I
) 3 (
N
) 2 (
N
=
Æ
7
2
) 3 (
N
10 .
D
" I
. 5 , 1 f

= [N/m]
Troüng læåüng tênh cho 1met dáy dáùn laì g = 9,8. M
Våïi M khäúi læåüng 1m dáy dáùn .
Láûp tè säú f/g vaì h /t


Våïi h laì âäü voîng cæûc âaûi cuía âæåìng dáy (2÷2,5) m .
t

= t + 0,05 [sec]
Trong âoï : t

laì thåìi gian tæång âæång cuía baío vãû råle càõt ngàõn maûch hai pha.
t : Thåìi gian täön taûi ngàõn maûch.
0,05 : Kãø âãún aính hæåíng cuía thaình pháön phi chu kyì.

Dæûa vaìo âäö thë trãn hçnh veî ta xaïc âënh âæåüc b vaì α .
Cáön so saïnh b våïi b
cp

2
a d D
b b
cp
cp
− −
= ≤
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
112
a- Khoaíng caïch träng tháúy âæåüc giæîa hai dáy dáùn gáön nhau .
Âäúi våïi cáúp âiãûn aïp maïy phaït :
6 ÷ 10KV a
cp
= 0,2 m
110KV a
cp
= 0,45 m
220KV a
cp
= 0,95 m
500KV a
cp
= 2 m
Nãúu tênh toaïn maì b ≥ b
cp
cáön phaíi giaím âäü voîng âæåìng dáy hoàûc tàng khoaíng caïch
D. Khi giaím h thç æïng suáút trong váût liãûu tàng lãn, coìn tàng D seî laìm cho thiãút bë phán
phäúi cäöng kãönh. Cho nãn trong mäüt säú træåìng håüp ngæåìi ta duìng nhæîng thanh âãø chäúng
caïc dáy dáùn våïi nhau.
` Kiêm tra diêu kiên vâng quang
Dáy dáùn mãöm sæí duûng åí cáúp âiãûn aïp 110 KV tråí lãn phaíi kiãøm tra âiãöu kiãûn váöng
quang.
U
vq
≥ U
HT

Trong âoï: U
vq
laì âiãûn aïp tåïi haûn phaït sinh váöng quang.
Nãúu ba pha bäú trê trãn caïc âènh cuía tam giaïc âãöu thç giaï trë U
Vq
trong âiãöu kiãûn tiãu
chuáøn (thåìi tiãút khä raïovaì saïng suía, aïp suáút khäng khê 760 mm Hg, nhiãût âäü mäi træåìng
25
0
C) coï thãø xaïc âënh bàòng cäng thæïc sau:

r
a
lg . r . m . 84 U
Vq
= [KV]
Trong âoï: r - baïn kênh ngoaìi cuía dáy dáùn [cm]
a - Khoaíng caïch giæîa caïc truûc dáy dáùn [cm]
- m : hãû säú xeït âãún âäü xuì xç bãö màût dáy dáùn. Âäúi våïi dáy dáùn mäüt såüi vaì thanh dáùn
âãø láu ngaìy trong khäng khê m= (0,93-0,98) vaì âäúi våïi dáy nhiãöu såüi xoàõn m= (0,83-
0,87).
Nãúu ba pha bäú trê trãn cuìng màût phàóng thç U
vq
cuîng tênh theo cäng thæïc (3-36)
nhæng våïi pha giæîa giaím âi 4% vaì hai pha bãn tàng 6%.
5.9.3. Chon thanh dân cung
Tiãút diãûn thanh dáùn âæåüc choün theo âiãöu kiãûn máût âäü doìng âiãûn kinh tãú, sau âoï
kiãøm tra âiãöu kiãûn phaït noïng cho pheïp láu daìi, äøn âënh nhiãût, äøn âënh âäüng vaì âäúi våïi
maûng âiãûn aïp låïn hån 110 KV phaíi kiãøm tra âiãöu kiãûn váöng quang.
S
kt
=
kt
bt
J
I
(mm
2
)

Trong âoï :
I
bt
- Doìng âiãûn laìm viãûc bçnh thæåìng cuía thanh dáùn, (A).
J
kt
- Máût âäü doìng âiãûn kinh tãú cuía thanh dáùn (A/mm
2
)
.
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
113
Máût âäü doìng âiãûn kinh tãú phuû thuäüc vaìo váût liãûu thanh dáùn vaì thåìi gian sæí duûng
cäng suáút cæûc âaûi T
max
cho trong baíng sau :

J
kt
[A/mm
2
] æïng våïi T
max
[ h ]
Tãn dáy dáùn
1000 ÷ 3000 3000 ÷ 5000 5000 ÷ 8760
Dáy dáùn trãn khäng vaì thanh dáùn näúi caïc thiãút bë phán phäúi
Cu 2,5 2,1 1,8
Al 1,3 1,1 1,0
Caïp caïch âiãûn bàòng giáúy táøm
Cu 3,0 2,5 2,0
Al 1,6 1,4 1,1
Càn cæï vaìo tiãút diãûn âaî tênh ra, ta choün tiãút diãûn thanh dáùn gáön nháút theo tiãu
chuáøn.
Tiãút diãûn choün âæåüc cáön phaíi kiãøm tra laûi theo âiãöu kiãûn phaït noïng luïc bçnh thæåìng.
I
cp
≥ I
cb

Trong âoï :
- I
cp
laì doìng âiãûn cho pheïp cuía thanh dáùn âaî choün (âaî tênh âäøi vãö âiãöu kiãûn nhiãût
âäü mäi træåìng xung quanh).
- I
cb
laì doìng âiãûn cæåîng bæïc qua thanh goïp.
Chu y: Âäúi våïi thanh dáùn ngàõn, thanh dáùn duìng laìm thanh goïp, ngæåìi ta khäng
choün tiãút diãûn theo máût âäü doìng kinh tãú , vç choün nhæ váûy khäng mang laûi hiãûu quaí kinh
tãú, maì ngæåìi ta choün theo doìng âiãûn phaït noïng láu daìi cho pheïp xuáút phaït tæì doìng âiãûn
laìm viãûc cæåîng bæïc.
I
cp
≥ I
cb

1. Kiêm tra ôn dinh dông cua thanh dân theo phuong phap don gian hoa
Theo phæång phaïp naìy ta coi mäùi mäüt nhëp cuía thanh dáùn (pháön thanh dáùn giæîa hai
sæï gáön nháút ) laì mäüt dáöm ténh, khi ngàõn maûch seî chëu mäüt læûc khäng âäøi vaì bàòng læûc cæûc
âaûi khi ngàõn maûch ba pha tênh våïi pha giæîa.
a- Dôi voi thanh dân don: Thanh dáùn âån laì thanh dáùn mäùi pha chè coï mäüt thanh.
Trong pháön tênh toaïn læûc âäüng âiãûn ta âaî biãút âæåüc læûc cæûc âaûi khi ngàõn maûch ba
pha âäúi våïi pha giæîa nhæ sau :
F
max
= 2,86 . A . I
2
max

.
Trong âoï :

a
l . 2
. 10 . 02 , 1 A
2 −
=

8 , 1
i
I
) 3 (
xk ) 3 (
max
= (xem hãû säú xung kêch bàòng 1,8).
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
114
Læûc âäüng âiãûn seî âæåüc xaïc âënh nhæ sau:
a
l
i
. 10 . 8 , 1
8 , 1
i
a
l . 2
. 10 . 02 , 1 . 86 , 2 F
2
) 3 (
xk
2
2
) 3 (
xk 2 − −
=








= [KG]
Trong âoï :
-
) 3 (
xk
i
laì doìng âiãûn xung kêch khi ngàõn maûch ba pha [ KA]
- a Khoaííng caïch giæîa caïc pha thanh dáùn [cm ]
- l Chiãöu daìi nhëp thanh dáùn [cm]
Theo giaïo trçnh cå æïng duûng ta coï momen uäún taïc duûng lãn thanh dáùn khi säú nhëp
khäng låïn hån hai bàòng :

8
l . F
M = [KG.cm]
Vaì khi säú nhëp låïn hån hai :
10
l . F
M = [KG.cm]
Tæì âoï, tênh âæåüc æïng suáút trong váût liãûu thanh dáùn nhæ sau :

W
M
tt
= σ [KG/cm
2
]
Trong âoï : W laì momen chäúng uäún cuía thanh dáùn [cm
3
]
Mämen chäúng uäún phuû thuäüc vaìo hçnh daïng, tiãút diãûn vaì caïch bäú trê thanh dáùn caïc
pha .( Xem hçnh veî)

Khi âàût caï c thanh dáùn theo phæång aïn I, dæåïi taïc duûng cuía læûc âäüng âiãûn, chuïng seî
bë uäún theo phæång thàóng goïc våïi truûc x - x vaì khi âoï momen chäúng uäún bàòng:

6
h . b
W
2
x x
=


Khi âàût theo phæång aïn II, mämen chäúng uäún bàòng :
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
115

6
h . b
W
2
y y
=


Khi âàût theo phæång
aïn I-a, II-a sæï caïch âiãûn
chëu neïn, khi âàût theo
phæång aïn I-b, II-b sæï
caïch âiãûn chëu uäún. Cáön
chuï yï sæï chëu neïn täút hån
chëu uäún .

Âäúi våïi caïc thanh dáùn räùng tiãút diãûn troìn hay vuäng , âàût theo phæång aïn I hay II thç
mämen chäúng uäún cuía chuïng cuîng nhæ nhau vaì bàòng:
Âäúi våïi thanh dáùn troìn räùng :
W
D d
=

3 3
3 2

Trong âoï : - D laì âæåìng kênh ngoaìi cuía thanh dáùn troìn räùng.
- d laì âæåìng kênh trong cuía thanh dáùn troìn räùng .
Âäúi våïi thanh dáùn vuäng räùng :
W
H h
=

3 3
6

Trong âoï : H - Caûnh ngoaìi cuía thanh dáùn vuäng räùng.
h - Caûnh trong cuía thanh dáùn vuäng räùng .
Mämen chäúng uäún cuía caïc thanh dáùn hçnh maïng cho trong taìi liãû u kyî thuáût.
Thanh dáùn äøn âënh âäüng khi thoía maîn âiãöu kiãûn : σ
tt
≤ σ
cp

Trong âoï : σ
tt
vaì σ
cp
laì æïng suáút tênh toaïn vaì æïng suáút cho pheïp cuía váût liãûu thanh
dáùn.
Âäúi våïi âäöng σ
cpCu
= 1400 [KG/cm
2
]

nhäm σ
cpAl
= 700 [KG/cm
2
]

theïp σ
cpTh
= 1600 [KG/cm
2
]

Nãúu âiãöu kiãûn σ
tt
≤ σ
cp
khäng âæåüc thoía maîn, seî giaíi quyãút bàòng caïc biãûn phaïp
nhæ sau:
* Thay âäøi caïch âàût âãø tàng mämen chäúng uäún.
* Giaím l hoàûc tàng a âãø giaím læûc âäüng âiãnû, biãûn phaïp naìy bë haûn chãú båíi vç laìm
cho kêch thæåïc thiãút bë phán phäúi cäöng kãönh. Våïi âiãûn aïp (6-20) KV ngæåìi ta láúy a =
(20 - 150) cm vaì l = (80 - 200) cm .
* Tàng tiãút diãûn thanh dáùn.
* Duìng váût liãûu coï æïng suáút låïn hån.

Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
116
b- Thanh dân ghep bãng hai thanh chu nhât
Khi duìng thanh dáùn gheïp bàòng hai thanh, æïng suáút trong thanh dáùn gäöm hai
thaình pháön : σ
tt
= σ
1

+ σ
2
[KG/cm
2
]

Trong âoï: σ
1
- ÆÏng suáút do læûc âäüng âiãûn giæîa caïc pha sinh ra.
σ
2
- ÆÏng suáút do læûc âäüng âiãûn giæîa hai thanh dáùn cuía cuìng mäüt pha
sinh ra.
Thaình pháön σ
1
xaïc âënh giäúng nhæ âäúi våïi thanh dáùn âån âaî trçnh baìy åí trãn, trong
âoï xem hai thanh cuía mäüt pha gheïp chàût cæïng våïi nhau nhæ mäüt thanh âäöng nháút, do âoï
mämen chäúng uäún cuía thanh dáùn gheïp gáúp hai láön momen chäúng uäún cuía mäüt thanh.
Thaình pháön σ
2
xaïc âënh nhæ sau, træåïc hãút phaíi xaïc âënh læûc taïc duûng giæîa hai
thanh cuía mäüt pha khi ngàõn maûch ba pha, âãø xaïc âënh ta xem nhæ læûc âäüng âiãûn trong
træåìng håüp ngàõn maûch hai pha dæûa vaìo cäng thæïc tênh læûc âäüng âiãûn cæûc âaûi khi ngàõn
maûch hai pha:

2
) 2 (
max I
. A . 3 , 3 F =
Trong âoï :
a
l 2
10 . 02 , 1 A
2 −
=
;
) 3 (
max
) 2 (
max
I
2
1
I =
; a = 2.b
Læu yï cáön phaíi xeït âãún hãû säú hçnh daïng K
hd

vç khoaíng caïch giæîa hai thanh
dáùn nhoí.
Ta coï :
] Cm / KG [ 10
b
1
I . K . 842 , 0
K . )
2
I
(
b . 2
1 . 2
10 . 02 , 1 . 3 , 3 f
8
2
) 3 (
max hd
hd
2
) 3 (
max 8


=
=

Khi tênh
] KA [
8 , 1
i
I
) 3 (
xk
) 3 (
max
=
thay vaìo biãøu thæïc trãn ta âæåüc:
2
2
) 3 (
xk hd
10
b
l
.
i
. K . 256 , 0 f

= [KG/cm]
Âãø giaím æïng suáút
trong thanh dáùn, trãn caïc
nhëp ngæåìi ta âàût caïc miãúng
âãûm caïch âãöu nhau mäüt
khoaíng l
1
. Læûc taïc duûng lãn
thanh dáùn trãn âäü daìi l
1
.



2 1
2
) 3 (
max hd 1
10 .
b
l
.
I
. K . 842 , 0 l . f F

= = [KG]
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
117
hay F = f.l
1
=
2 1
2
) 3 (
xk hd
10 .
b
l
.
i
. K . 256 , 0

[KG]
Mämen uäún trãn âäü daìi l
1
giæîa hai miãúng âãûm laì:

] Cm . KG [
12
l . f
12
l . F
M
2
1 1
2
= =

ÅÍ âáy máùu säú chuïng ta
thay 10 båíi 12, vç khi uäún tiãút
diãûn ngang taûi chäù tæûa (miãúng
âãûm) khäng âäøi (Xem hçnh
veî) .



Tæì âoï, tênh âæåüc æïng suáút do læûc âäüng âiãûn trong näüi bäü cuía mäüt pha sinh ra.

] Cm / KG [
W . 12
l . f
W
M
2
y y
2
1
y y
2
2
− −
= = σ

Trong thæûc tãú ngæåìi ta thæåìng xaïc âënh âäü daìi låïn nháút cho pheïp giæîa hai miãúng
âãûm xuáút phaït tæì æïng suáút cho pheïp cuía váût liãûu nhæ sau:
Giaí thiãút âaî tênh âæåüc æïng suáút täøng trong thanh dáùn bàòng æïng suáút cho pheïp cuía váût
liãûu : σ
cp
= σ
1

+ σ
2cp


Tæì âoï ruït ra âæåüc æïng suáút låïn nháút cho pheïp do læûc âäüng âiãûn giæîa hai thanh dáùn
cuìng mäüt pha sinh ra: σ
2cp

= σ
cp
- σ
1

Thay l
1
= l
1max
vaìo biãøu thæïc tênh σ
2

ta âæåüc:
y y
2
max 1
cp 2
W . 12
l
. f

= σ
Tæì hai biãøu thæïc trãn ta ruït ra âæåüc:

f
W . 12 ). (
l
y y 1 cp
max 1

σ − σ
= [ Cm ]
Âãø cho thanh dáùn âaím baío äøn âënh âäüng, chiãöu daìi giæîa hai miãú ng âãûm phaíi nhoí
hån hoàûc bàòng l
1max
. Tæì âoï xaïc âënh âæåüc säú miãúng âãûm cáön thiãút cho mäüt nhëp :
1
l
l
n
max 1
− =
Chuïng ta phaíi choün n laì säú nguyãn, låïn hån hay bàòng trë säú tênh theo cäng thæïc
trãn, nãúu ngæåüc laûi æïng suáút tênh toaïn seî væåüt quaï trë säú cho pheïp.
c . Thanh dân hinh mang
Læûc âäüng âiãûn giæîa hai pháön cuía thanh dáùn hçnh maïng tênh trãn 1 cm chiãöu daìi
cuîng xaïc âënh nhæ pháön trãn nhæng åí âáy coï thãø láúy K
hd
= 1 vaì mäüt caïch gáön âuïng xem
b ≈ h/2 , ta coï :
f = 1,684.
2
1
2
) 3 (
max
10 .
h
1
.
I

[KG/cm]
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
118
Hay: f = 0,51.
2
1
2
) 3 (
xk
10 .
h
1
.
i

[KG/cm]
Sau khi xaïc âënh âæåüc f quaï trçnh tênh toaïn giäúng nhæ âaî tiãún haình âäúi våïi thanh
dáùn gheïp tæì hai thanh hçnh chæî nháût.
Mämen chäúng uäún caïc
thanh dáùn hçnh maïng âaî cho
trong caïc taìi liãûu kyî thuáût æïng
våïi caïc truûc y
o
-y
o
, y-y vaì x-x laì
W
yo- yo
, W
y- y

, W
x

- x
.
Khi thanh dáùn bäú trê theo
phæång aïn a/ nãúu hai pháön âæåüc
haìn tháût chàût våïi nhau thç khi
tênh æïng suáút σ
1

ta láúy W
yo- yo
,
nãúu khäng haìn chàût thç láúy W
y

- y
.
Khi bäú trê theo phæång aïn b/ thç
duì haìn chàût hay khäng cuîng láúy
W
x-x
. Khi tênh æïng suáút σ
2

ta láúy
W
y

- y
.

2. Kiêm tra ôn dinh dông cua thanh dân co xet dên dao dông
Læûc âäüng âiãûn laì mäüt haìm säú theo thåìi gian dao âäüng våïi táön säú ω vaì 2ω nãn
thanh dáùn vaì sæï cuîng dao âäüng, khäng phaíi laì mäüt dáöm ténh chëu læûc khäng âäøi nhæ giaí
thiãút åí trãn.
Cho nãn khi tênh choün thanh dáùn cáön âaím baío táön säú riãng thanh dáùn khaïc våïi táön
säú ω vaì 2ω trong phaûm vi ± 10%. Vç khi táön säú riãng bàòng ω thç æïng suáút âäüng tàng lãn
2 láön, coìn khi táön säú riãng bàòng 2ω seî coï cäüng hæåíng vaì æïng suáút âäüng coï thãø tàng lãn
âãún 5 láön so våïi æïng suáút tènh.
Táön säú riãng cuía thanh dáùn coï hçnh daûng báút kyì, coï thãø xaïc âënh theo cäng thæïc
sau:

γ
=
. S
10 . J . E
l
56 , 3
f
6
2
r

ÅÍ âáy : l : âäü daìi thanh dáùn giæîa hai sæï (khaïc l
1
)[ cm ].
E : Mäâun âaìn häöi cuía váût liãûu thanh dáùn .
E
Cu
= 1,1.10
6
[KG/cm
2
]
; E
Al
= 0,65.10
6
[KG/cm
2
]

J : Mämen quaïn tênh cuía tiãút diãûn thanh dáùn âäúi våïi truûc thàóng goïc
våïi phæång uäún [cm
4
].
S : Tiãút diãûn ngang cuía thanh dáùn [ cm
2
] .
γ : Khäúi læåüng riãng cuía váût liãûu thanh dáùn .
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
119
γ
Cu
= 8,93 [g/cm
3
] vaì γ
Al
= 2,74 [g/cm
3
]

Âäúi våïi thanh dáùn tiãút diãûn chæî nháût.
S = b.h

12
h . b
J
3
=


Trong âoï :
b - caûnh tiãút diãûn ngang cuía thanh dáùn song song våïi phæång dao âäüng [cm].
h - caûnh tiãút diãûn ngang cuía thanh dáùn vuäng goïc våïi phæång dao âäüng [cm].
Thay caïc giaï trë vaìo biãøu thæïc tênh táön säú dao âäüng riãng, ta tênh âæåüc táön säú dao
âäüng riãng cuía thanh dáùn chæî nháût nhæ sau :
Thanh dáùn bàòng âäöng :
2
5
rCu
l
b
. 10 . 62 , 3 f = [Hz]
Thanh dáùn bàòng nhäm :
2
5
rCu
l
b
. 10 . 02 , 5 f = [Hz]
Nhæ váûy âãø traïnh hiãûn tæåüng cäüng hæåíng chuïng ta thay âäøi táön säú riãng bàòng caïch
thay âäøi b hoàûc l. Nhæng nãúu thay âäøi b seî bë giåïi haûn båíi tiãút diãûn thanh dáùn, do váûy ta
quan tám âãún viãûc thay âäøi l. Vuìng cäüng hæåíng âäúi våïi caïc chiãöu daìi nhëp nhæ sau :
l
Al
= (37 - 123) [cm] ; l
Cu
= ( 31 - 95 ) [cm]

5.10. Chon su va cap diên luc
5.10.1. Chon su cach diên
1. Khai niêm chung
Sæï laì mäüt loaûi khê cuû âiãûn duìng âãø bàõt chàût caïc thanh dáùn vaì âãø caïch ly caïc pháön
mang âiãûn våïi nhau hay âäúi våïi âáút. Sæï yãu cáöu âaím baío âäü bãön âiãûn, âäü bãön cå vaì coï
khaí nàng chäúng buûi báøn vç khi bãö màût bë báøn âäü bãön âiãûn seî giaím xuäúng.
Sæï trong nhaì vaì sæï ngoaìi tråìi khaïc nhau, sæï âàût trong nhaì coï bãö màût phàóng coìn sæï
âàût ngoaìi tråìi coï bãö màût tàng cæåìng âãø âaím baío âäü bãön cáön thiãút vãö âiãûn khi bë báøn hay
bë mæa. Âäü bãön cå hoüc cuía sæï âæåüc âàût træng bàòng læûc phaï hoaûi vaì læûc naìy âàût vaì o âáöu
sæï, vuäng goïc våïi truûc, tuyì theo nhiãûm vuû phán ra ba loaûi sau : Sæï âåî, sæï treo, sæï xuyãn.
2. Chon su
Sæï âæåüc choün theo caïc âiãöu kiãûn sau :
- Vë trê âàût : Âàût trong nhaì hay ngoaìi tråìi.
- Chuíng loaûi: Sæï âåî, sæï xuyãn, sæï treo.
- Âiãûn aïp âënh mæïc cuía sæï : U
âmS
≥ U
HT

Sau âoï kiãøm tra äøn âënh âäüng cuía sæï bàòng caïch so saïnh læûc taïc duûng lãn âáöu sæï vaì
læûc phaï hoaûi cho pheïp cuía sæï : F
cp
= 0,6 .F
phaï hoaûi
Män hoüc: Pháön âiãûn trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Âaì Nàông .
120
Khi tênh toaïn ta qui âäøi læûc taïc duûng
thæûc tãú åí tám thanh dáùn vãö âáöu sæï :

H
' H . F
F
tt
=
F
tt


F
cp



Riãng âäúi våïi sæï xuyãn cáön kiãøm tra doìng âiãûn âënh mæïc qua sæï :
I
âmS
≥ I
lvmax


5.10.2. Chon cap diên luc
Trong nhaì maïy âiãûn vaì traûm biãún aïp thç caïp âiãûn læûc âæåüc duìng âãø näúi caïc maïy
phaït hay maïy biãún aïp coï S
âm
≤ 15 MVA våïi thanh goïp (6 - 10) KV vaì cung cáúp cho caïc
maûch tæû duìng .
Caïp âæåüc choün theo caïc âiãöu kiãûn sau :
1. Theo kãút cáúu cuía caïp : 1 loîi, 2 loîi, 3 loîi, 4 loîi ; caïch âiãûn bàòng giáúy táøm dáöu, cao
su, nhæûa PVC, v.v. . .
2. Theo âiãûn aïp âënh mæïc : U
âmC
≥ U
HT

3. Tiãút diãûn cuía caïp choün theo máût âäü doìng kinh tãú, xuáút phaït tæì doìng âiãûn laìm
viãûc bçnh thæåìng :

kt
bt
J
I
S = [mm
2
]
Càn cæï vaìo tiãút diãûn âoï choün caïp tiãu chuáøn coï tiãút diãûn gáön nháút.
4. Kiãøm tra âiãöu kiãûn phaït noïng luïc bçnh thæåìng xuáút phaït tæì doìng âiãûn cæåîng bæïc:
K
1
.K
2
.I
cp
≥ I
cb

Trong âoï :
I
cp
: Doìng âiãûn cho pheïp cuía caïp åí mäi træåìng quy âënh vaì åí riãng mäüt mçnh.
K
1
: Hãû säú hiãûu chènh khi nhiãût âäü mäi træåìng khaïc våïi quy âënh.
K
2
: Hãû säú xeït âãún hiãûu æïng gáön khi coï nhiãöu caïp laìm viãûc song song, khi säú
caïp tàng thç K
2
giaím.
Theo quy trçnh thiãút bë âiãûn, âäúi våïi caïp caïch âiãûn bàòng giáúy táøm dáöu âiãûn aïp U ≤
10 KV. Nãúu trong âiãöu kiãûn laìm viãûc bçnh thæåìng doìng âiãûn laìm viãûc khäng quaï 80%
doìng âiãûn cho pheïp thç khi sæû cäú coï thãø cho pheïp caïp quaï taíi 130% trong thåìi gian
khäng quaï nàm ngaìy âãm.
130%. K
1
. K
2
. I
cp

≥ I
cb

5- Kiãøm tra äøn âënh nhiãût cuía caïp:

max cp Ncap
ϑ ≤ ϑ
hoàûc:
C
B
S S
N
min
= ≥
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
121
Chuong 6
TU DUNG TRONG NHA MAY DIÊN VA TRAM BIÊN AP

6.1. Khai niêm vê tu dung trong nha may diên
6.1.1. Khai niêm
Trong nhaì maïy âiãûn ngoaìi caïc thiãút bë chênh nhæ loì håi, tuabin, maïy phaït, . . . coìn
coï nhiãöu loaûi cå cáúu khaïc nhau âãø phuûc vuû hay tæû âäüng hoïa quaï trçnh cäng taïc cuía caïc täø
maïy. Táút caí nhæîng cå cáúu naìy cuìng våïi caïc âäüng cå âiãûn keïo chuïng, maûng âiãûn, thiãút bë
phán phäúi, maïy biãún aïp giaím aïp, nguäön nàng læåüng âäüc láûp, hãû thäúng âiãöu khiãøn, tên
hiãûu, thàõp saïng . . . taûo thaình hãû thäúng tæû duìng cuía nhaì maïy.
* Trong nhaì maïy nhiãût âiãûn (sæí duûng nhiãn liãûu laì than) coï caïc cå cáúu tæû duìng
chênh sau :
- Caïc cå cáúu phuûc vuû cho quaï trçnh chuáøn bë nhiãn liãûu:
+ Caïc cå cáú u cuía thiãút bë âáûp than : maïy saìn than, âáûp than.
+ Caïc cå cáúu chãú biãún than bäüt : Maïy nghiãön than, maïy cáúp than nguyãn.
- Caïc cuía kho nhiãn liãûu vaì váûn chuyãøn nhiãn liãûu vaìo loì: Cáön truûc, maïy xuïïc than,
bàng taíi, . . .
- Caïc cå cáúu cuía loì håi: Maïy cáúp than bäüt, quaût gioï, quaût khoïi, båm næåïc cáúp, . . .
- Caïc cå cáúu cuía täø maïy - tua bin: Båm ngæng tuû, båm tuáön hoaìn, båm dáöu cuía hãû
thäúng âiãöu chènh, laìm maït, bäi trån.
* Trong nhaì maïy thuíy âiãûn coï caïc cå cáúu tæû duìng chênh sau :
- Caïc cå cáúu cuía tuabin næåïc - maïy phaït: Båm dáöu cuía hãû thäúng âiãöu chènh bäi
trån cho caïc täø maïy, båm næåïc cuía hãû thäúng laìm maït maïy phaït vaì laìm maï t dáöu bäi trån.
- Caïc cå cáúu phuûc vuû cho âáûp, caïc cæía âáûp, gian maïy, . . .
Ngoaìi caïc cå cáúu âãø phuûc vuû cho quïa trçnh cäng nghãû chênh trãn, coìn coï caïc cå cáúu
laìm nhiãûm vuû phuû nhæ: Båm cáúp næåïc kyî thuáût, båm chæîa chaïy, thiãút bë neïn khê, maïy
naûp àõc quy, hãû thäúng âiãöu khiãøn, tên hiãûu, thàõp saïng, . . .
Tênh âaím baío cuía hãû thäúng tæû duìng quyãút âënh âãún sæû laìm viãûc âaím baío cuía toaìn
bäü nhaì maïy âiãûn. Vç váûy hãû thäúng tæû duìng phaíi yãu cáöu coï âäü tin cáûy cao, nhæng phaíi
âäöng thåìi âaím baío tênh kinh tãú.
Tuì y theo vai troì trong quaï trçnh cäng nghãû , ngæåì i ta chia caï c cå cáú u tæû duì ng
chênh thaì nh caï c cå cáú u tæû duì ng quan troü ng vaì khäng quan troü ng. Caï c cå cáú u quan
troü ng laì caï c cå cáú u maì khi ngæì ng laì m viãû c, duì chè trong thåì i gian ráú t ngàõ n cuî ng laì m
giaí m âiãû n nàng hay nhiãû t nàng phaï t ra hay ngæì ng laì m viãû c caï c täø maï y.
Trong nhaì maïy nhiãût âiãûn laì båm tuáön hoaìn, båm ngæng tuû, båm dáöu laìm maït bäi
trån, båm cáúp næåïc, quaût gioï, quaût khoïi, bäü pháûn cáúp than bäü t . . . Trong nhaì maïy thuíy
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
122
âiãûn laì : Båm dáöu aïp læûc cuía thiãút bë âiãöu täúc cho täø maïy, båm dáöu cuía hãû thäúng bäi trån
äø truûc, båm næåïc laìm maït maïy phaït.
Ngoaìi ra, ngæåìi ta coìn chia tæû duìng thaình hai pháön: Tæû duìng chung cho toaìn bäü
nhaì maïy vaì tæû duìng riãng cho tæìng täø maïy.
Âãø truyãön âäüng caïc maïy cäng taïc trong nhaì maïy âiãûn ngæåìi ta sæí duûng chuí yãúu caïc
âäüng cå âiãûn. Vç âäüng cå âiãûn coï tênh âaím baío cao, kinh tãú vaì váûn haình âån giaín. Khi
truyãön âäüng bàòng âäüng cå âiãûn viãûc tæû âäüng hoïa quaï trçnh cäng nghãû trong nhaì maïy âån
giaín ráút nhiãöu.
Cäng suáút vaì âiãûn nàng tiãu thuû cho tæû duìng cuí a nhaì maïy âiãûn phuû thuäüc vaìo loaûi
nhaì maïy, cäng suáút nhaì maïy vaì âäúi våïi nhaì maïy nhiãût âiãûn coìn phuû thuäüc vaìo daûng
nhiãn liãûu, phæång phaïp âäút nhiãn liãûu, thäng säú håi, . . . Trong nhaì maïy nhiãût âiãûn cäng
suáút âiãûn tæû duìng thæåìng chiãúm khoaíng (5 - 8)% cäng suáút nhaì maïy, âäúi våïi nhaì maïy
thuíy âiãûn cäng suáút tæû duìng ráút tháúp, chiãúm khoaíng mäüt vaìi pháön tràm cäng suáút nhaì
maïy.
6.1.2. Nguôn cung câp diên va cac câp diên ap tu dung trong nha may diên
Âiãûn aïp tæû duìng âæåüc sæí duûng chuí yãúu laì cáúp 6 KV vaì 0,4 KV (380V/220V). Cáúp
6KV âæåüc duìng âãø cáúp cho caïc âäüng cå cäng suáút låïn hån 200 KW, cáúp 0,4 KV cáúp cho
caïc âäüng cå cäng suáút beï hån, thàõp saïng, tên hiãûu, . . .
Cáúp âiãûn aïp 3 KV khäng duìng vç giaï thaình âäüng cå 3 KV vaì 6 KV khäng lãûch
nhau nhiãöu nhæng phê täøn kim loaûi maìu vaì täøn tháút trong maûng 3KV låïn hån ráút nhiãöu so
våïi cáúp 6KV. Hån næîa duìng cáúp 6KV coìn coï æu âiãøm laì :
- Tàng âæåüc cäng suáút âån vë cuía caïc âäüng cå.
- Tàng âæåüc cäng suáút cuía MBA chênh nãn coï thãø choün säú læåüng MBA êt hån.
- Âiãöu khiãøn tæû måí maïy täút hån.

a/ b/ c/
Hçnh 6-1
Nguäön âiãûn tæû duìng laìm viãûc trong nhaì maïy âiãûn thæåìng láúy træûc tiãúp tæì baín thán
nhaì maïy. Nãúu åí nhaì maïy âiãûn coï xáy dæûng thiãút bë phán phäúi cáúp âiãûn aïp maïy phaït thç
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
123
âiãûn tæû duìng âæåüc láúy ngay tæì thanh goïp âiãûn aïp maïy phaït qua maïy biãún aïp tæû duìng
hoàûc qua khaïng âiãûn. Nãúu cáúp âiãûn aïp tæû duìng bàòng cáúp âiãûn aïp maïy phaït thç ngæåìi ta seî
láúy qua khaïng âiãûn, ngæåüc laûi ta phaíi láúy qua maïy biãún aïp tæû duìng. (H.61.a).
Trong nhaì maïy âiãûn sæí duûng så âäö bäü MF - MBA, thç âiãûn tæû duìng coï thãø trêch tæì
âáöu cæûc maïy phaït hoàûc láúy tæì TBPP âiãûn aïp cao nhæ hçnh (H.61.b, c).
Khi cäng suáút cuía bäü låïn thç cäng suáút tæû duìng låïn. Maì MBA tæû duìng coï cäng suáút
caìng låïn thç doìng ngàõn maûch trong hãû thäúng tæû duìng caìng låï n, do váûy laìm cho thiãút bë tæû
duìng laìm viãûc ráút nàûng nãö, âàõt tiãön. Âãø khàõc phuûc, coï thãø duìng MBA coï âiãûn aïp ngàõn
maûch U
n
% låïn hoàûc duìng MBA coï cuäün dáy phán chia åí cáúp 6 KV (H.61.c). Khi maïy
biãún aïp tæû duìng coï cäng suáút tæì 25 MVA tråí lãn, theo qui phaûm phaíi duìng MBA coï
cuäün dáy phán chia phêa haû.
Ngoaìi ra trong nhaì maïy
nhiãût âiãûn coï thãø duìng täø TB -
MF phuû nhæ hçnh (H.62.a). Håi
âæåüc láúy tæì tuabin chênh, coìn
maïy phaït thç âäüc láûp, khäng näúi
våïi caïc maïy phaït chênh cuía nhaì
maïy.

a/ b/
Hçnh 6 - 2
Hoàûc duìng maïy phaït phuû näúi âäöng truûc våïi maïy phaït chênh (H.62.b).
Phæång aïn naìy coï hiãûu suáút cuía tuabin chênh cao hån, tiãút kiãûm hån nhiãöu so våïi
phæång aïn âàût tua bin riãng, vaì âæåüc sæí duûng räüng raîi åí caïc nhaì maïy nhiãût âiãûn khu væûc
vaì nhaì maïy âiãûn nguyãn tæí.
Táút caí caïc nguäön âiãûn tæû duìng theo phæång aïn trãn cuîng khäng thãø tuyãûût âäúi âaím
baío tin cáûy cung cáúp âiãûn cho tæû duìng âæåüc. Vç khi sæû cäú trong maïy phaït, hay trãn thanh
goïp U
F
hay trong pháön TBPP tæû duìng thç nguäön tæû duìng cuîng bë máút.
Vç váûy ngoaìi nguäön tæû duìng laìm viãûc, coìn phaíi coï nguäön tæû duìng dæû træî. Âoï coï thãø
laì caïc MBA näúi våïi thanh goïp âaïp cao coï liãn laûc våïi hãû thäúng. Trong træåìng håüp naìy
nãúu caí NMÂ bë máút âiãûn thç váùn coìn âiãûn tæû duìng dæû træî láúy tæì hãû thäúng vãö. Nhæng
træåìng håüp sæû cäú NMÂ truìng våïi sæû cäú hãû thäúng thç máút toaìn bäü âiãûn tæû duìng. Vç váûy
trong NMÂ coìn phaíi âàût thãm caïc nguäön âäüc láûp nhæ àõc quy, maïy phaït âiãûn, tua bin khê.
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
124
6.2. Chon sô luong va công suât may biên ap tu dung
6.2.1. Chon may biên ap tu dung lam viêc
Âãø cung cáúp cho caïc thiãút bë tæû duìng phaíi xáy dæûng thiãút bë phán phäúi åí 2 cáúp âiãûn
aïp 6 KV vaì 0,4 KV, vç váûy cáön phaíi duìng 2 loaûi maïy biãún aïp :
Maïy biãún aïp tæû duìng báûc 1: Tæì cáúp âiãûn aïp MF xuäúng cáúp 6KV.
Maïy biãún aïp tæû duìng báûc 2: Tæì cáúp 6KV xuäúng 0,4KV.
Phuû taíi cuía hãû thäúng tæû duìng âæåüc phán phäúi âãöu cho caïc phán âoaûn. Mäùi phán
âoaûn âæåüc näúúi våïi nguäön tæû duìng laìm viãûc, caïc phuû taíi tæû duìng riãng cuía tæìng täø maïy loì
håi - tua bin âæåüc láúy tæì phán âoaûn tæû duìng riãng reí. Caïc phuû taíi tæû duìng chung nhæ váûn
chuyãøn than, chuáøn bë nhiãn liãûu, coï thãø âæåüc chia âãöu cho caïc phán âoaûn tæû duìng. ÅÍ caïc
TTNÂ thæåìng coï thanh goïp tæû duìng âàûc biãût âãø cáúp âiãûn cho tæû duìng chung, nhæng khi
âoï säú læåüng MBA seî tàng lãn.
Cäng suáút âënh mæïc cuía MBA tæû duìng laìm viãûc âæåüc cung cáúp tæì TBPP tæû duìng
6KV âæåüc xaïc âënh gáön âuïng theo biãøu thæïc sau :

2 2
1 1
1
1 1
K . S
cos .
K
. P S

+
ϕ η



Trong âoï :
S
1
: Cäng suáút âënh mæïc cuía MBA tæû duìng laìm viãûc báûc 1 .
ΣP
1
: Täøng cäng suáút tênh toaïn trãn truûc cå cuía caïc maïy cäng taïc coï âäüng cå cáúp
6KV näúi vaìo phán âoaûn âang xeït.
K
1
: Hãû säú âäöng thåìi.
η
1
, cosϕ
1
: Hiãûu suáút vaì hãû säú cäng suáút trung bçnh cuía caïc âäüng cå 6KV.
∑S
2
: Täøng cäng suáút âënh mæïc cuía caïc maïy biãún aïp báûc 2 näúi vaìo phán âoaûn âang
xeït.
K
2
: Hãû säú âäöng thåìi cuía caïc maïy biãún aïp báûc 2.
Tyí säú K
1

1
. cosϕ
1
thæåìng choün bàòng 0,9
K
2
cuîng láúy gáön bàòng 0,9 nãn ta coï :
S
1 ≥
(∑P
1
+ ∑S
2
).0,9
Træåìng håüp phaíi âàût khaïng âiãûn thay cho MBA báûc 1 thç khaïng âiãûn âæåüc choün
theo doìng âiãûn cæûc âaûi qua khaïng.
Maïy biãún aïp báûc 2 coï nhiãûm vuû cung cáúp cho caïc âäüng cå 380/220V vaì thàõp saïng.
Phuû taíi tæû duìng cáúp 0,4KV åí caïc NMNÂ khoaíng (10-30)% tæû duìng täøng, coìn åí caïc
TTNÂ thç coï thãø cao hån. MBA 6/0,4 KV thæåìng âàût åí caïc tám phuû taíi nhæ gian maïy,
gian loì, åí thiãút bë phán phäúi . . .
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
125
Maïy biãún aïp 630KVA vaì 1.000KVA âæåüc duìng phäø biãún. Maïy biãún aïp trãn
1.000KVA khäng sæí duûng vç seî laìm doìng ngàõn maûch trong maûng 0,4KV ráút låïn vaì väún
âáööu tæ cho thiãút bë åí maûng âiãûn naìy tàng lãn. Våïi (5 - 6) maïy biãún aïp tæû duìng laìm viãûc
thæåìng âàût mäüt maïy biãún aïp dæû træî nguäüi.
Thanh goïp 0,4KV âæåüc phán âoaûn âãø haûn chãú doìng ngàõn maûch vaì náng cao âäü tin
cáûy cung cáúp âiãûn. Caïc phán âoaûn naìy âæåüc cung cáúp bàòng biãún aïp tæû duìng laìm viãûc vaì
nguäön dæû træî.
Maïy biãún aïp báûc 2 cuîng âæåüc choün nhæ maïy biãún aïp báûc 1: Cäng suáút âënh mæïc
cuía maï y biãún aïp laìm viãûc báûc 2 coï thãø xaïc âënh nhæ sau :
S
2
≥ ΣP
2
. K
2

2
. cosϕ
2

ΣP
2
: Täøng cäng suáút tênh toaïn cuía caïc maïy laìm viãûc våïi âäüng cå 380V vaì caïc phuû
taíi khaïc näúi våïi maïy biãún aïp âang xeït [KW].
K
2
: Hãû säú âäöng thåìi cuía caïc thiãút bë cáúp 0,4 KV.
η
2
vaì cosϕ
2
: Hiãûu suáút vaì hãû säú cosϕ trung bçnh cuía âäüng cå 380V.
K
2

2
.cosϕ
2
= (0,35 - 0,85) tuìy thuäüc vaìo âiãöu kiãûn cuía caïc âäüng cå.
6.2.2. Chon sô luong va công suât MBA tu dung du tru
Nhæ âaî trçnh baìy åí trãn, âãø náng cao âäü tin cáûy cung cáúp âiãûn cho tæû duìng ngoaìi tæû
duìng chênh coìn phaíi coï nguäön âiãûn tæû duìng dæû træî. Trong nhaì maïy nhiãût âiãûn trêch håi
coï thiãút bë phán phäúi åí cáúp U
F
, maïy biãún aïp tæû duìng laìm viãûc âæåüc näúi våïi thanh goïp cáúp
U
F
coï liãn hãû våïi hãû thäúng qua biãún aïp liãn laûc B1 (H.6-3).
Trong træåìng håüp maïy phaït F1 bë
càõt ra thç tæû duìng váùn âæåüc cung cáúp qua
BATD. Khi BATD bë sæû cäú thç hai maïy
càõt MC2 vaì MC3 càõt ra, sau âoï tæû âäüng
âoïng nguäön tæû duìng dæû træî (TÂD) âæa
tên hiãûu âoïng MC6 vaì MC4, BATD dæû
træî âæåüc âæa vaìo laìm viãûc âãø cung cáúp
âiãûn cho tæû duìng. Khi ngàõn maûch trãn
thanh goïp cáúp U
F
thç MC1 vaì MC7 bë
càõt ra, luïc naìy baío vãû rå le âiãûn aïp tháúp
seî càõt MC3, MC2 sau âoï TÂD âæa tên
hiãûu âoïng MC6 vaì MC4.



Hçnh 6 - 3
Chu y: Khi maïy biãún aïp tæû duìng laìm viãûc bë sæû cäú thç maïy biãún aïp tæû duìng dæû træî
phaíi âæåüc âoïng tæïc thåìi âãø duy trç sæû laìm viãûc bçnh thæåìng cho thanh goïp tæû duìng do âoï
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
126
yãu cáöu täø näúi dáy cuía maïy biãún aïp tæû duìng laìm viãûc vaì tæû duìng dæû træî phaíi phäúi håüp våïi
nhau sao cho âiãûn aïp trãn thanh goïp tæû duìng dæû træî vaì âiãûn aïp trãn thanh goïp tæû duìng
laìm viãûc phaíi âäöng pha.
ÅÍ caïc TTNÂ coï sæí duûng thiãút bë phán phäúi cáúp U
F
, khi säú biãún aïp tæû duìng laìm viãûc
nhoí hån hoàûc bàòng 6 thç chè cáön âàût 1 MBATD dæû træî, coìn nãúu låïn hån 6 thç choün 2
MBATD dæû træî.
ÅÍ TTNÂ dæû træî cho cáúp 0,4 KV cuîng âæåüc láúy qua MBA 6/0,4KV. Säú læåüng maïy
biãún aïp âæåüc choün theo nguyãn tàõc trãn, vaì choün cäng suáút MBA ≤ 1.000KVA.
Trong caïc nhaì maïy nhiãût âiãûn näúi bäü , thç maïy biãún aïp tæû duìng dæû træî âæåüc näúi vaìo
thanh goïp âiãûn aïp cao (H.6-4).

MBA tæû duìng dæû træî
phaíi thay thãú âæåüc báút
kyì mäüt MBA laìm viãûc
naìo khi cáön sæía chæîa. Vê
duû, nãúu BATD1 bë càõt ra
khoíi bäü, bäü B1 laìm viãûc
våïi toaìn bäü phuû taíi, thç
khi âoï phán âoaûn tæû
duìng PD1 âæåüc cung
cáúp tæì BATD dæû træî.

Hçnh 6 - 4
Tçnh traûng laìm viãûc naìy coï thãø keïo daìi trong suäút thåìi gian sæía chæîa BATD1, trong
luïc naìy nãúu xaíy ra sæû cäú mäüt bäü khaïc, chàóng haûn B2, âãø âaím baío cho bäü naìy ngæìng laìm
viãûc thç âaím baío cung cáúp âiãûn cho haìng loaût caïc cå cáúu tæû duìng cuía bäü naìy. Do âoï
MBATD dæû træî phaíi taíi thãm læåüng cäng suáút naìy. Sau khi bäü säú 2 ngæìng, phaíi khåíi
âäüng täø maïy khaïc âang nghè, chàóng haûn B3, âãø khåíi âäüng B3 thç phaíi láúy âiãûn tæû duìng
tæì BATD dæû træî. Vç váûy maïy biãún aïp naìy khäng chè laìm nhiãûm vuû dæû træî cho MBA tæû
duìng laìm viãûc maì coìn phaíi âaí m baío cáúp âiãûn tæû duìng khi dæìng hay khåíi âäüng mäüt täø
maïy khaïc, nãn noï coìn goüi laì maïy biãún aïp tæû duìng dæû træî khåíi âäüng.
Âãø âaím baío âiãöu kiãûn naìy, cäng suáút BATD dæû træî phaíi choün låïn hån hoàûc bàòng
1,5 láön cäng suáút phuû taíi cæûc âaûi cuía TD laìm viãûc, vaì phaíi chuï yï âãún khaí nàng quaï taíi
bçnh thæåìng cuía BATD dæû træî vç noï thæåìng nghè hoàûc non taíi.
Ngoaìi ra coìn phaíi chuï yï âãún âiãöu kiãûn tæû khåíi âäüng caïc âäüng cå tæû duìng.
Khi BATD laìm viãûc bë càõt ra (khi âoï caïc âäüng cå váùn coìn näúi vaìo phán âoaûn tæ
duìng) täúc âäü âäüng cå giaím dáön, thåìi gian tæû duìng máút âiãûn thæåìng tæì (1 - 2,5)s. Khi
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
127
nguäön tæû duìng dæû træî âæåüc âoïng vaìo dæåïi taïc duûng cuía thiãút bë tæû âäüng âoïng nguäön dæû
phoìng TÂD (ABP) thç caïc âäüng cå khäng bë càõt ra âäöng thåìi tàng täúc âäü. Hiãûn tæåüng
naìy goüi laì hiãûn tæåüng tæû khåíi âäüng cuía caïc âäüng cå. Doìng khåíi âäüng cuía caïc âäüng cå
khäng âäöng bäü ráút låïn dáùn âãún tàng täøn tháút âiãûn aïp trong cuäün dáy cuía maïy biãún aïp tæû
duìng dæû træî, do váûy âiãûn aïp trãn phán âoaûn tæû duìng giaím nhiãöu so våïi âënh mæïc coï thãø
laìm caïc âäüng cå khäng tæû khåíi âäüng âæåüc, dáùn âãún viãûc phaíi dæìng caí bäü. Âãø âaí m baío
âiãöu kiãûn tæû khåíi âäüng cuía caïc âäüng cå cáön phaíi giaím ngàõn thåìi gian máút âiãûn, khi càõt
BATD chè cho pheïp coìn âoïng mäüt säú âäüng cå cuía caïc cå cáúu tæû duìng quan troüng, coìn
nhæîng âäüng cå khäng quan troüng phaíi càõt ra vaì cáön phaíi giaím âiãûn khaïng cuía maïy biãún
aïp tæû duìng dæû træî. Nhæng âiãöu naìy laûi máu thuáøn våïi viãûc haûn chãú doìng ngàn maûch, vaì
vç váûy chè duìng caïc BATD coï Un% ≥ 13%.
Phæång phaïp dæû træî cho tæû duìng nhæ trãn goüi laì dæû træî roî (nguäüi) vç coï MBA dæû
træî riãng bçnh thæåìng khäng laìm viãûc.
Ngoaìi ra coìn coï phæång phaïp dæû træî kên (noïng), bçnh thæåìng caïc MBATD laìm
viãûc song song, nhæng khi mäüt MBA sæû cäú thç caïc maïy coìn laûi våïi khaí nàng quaï taíi sæû
cäú cho pheïp váùn âaím baío taíi âæåüc caí cäng suáút tæû duìng cuía phán âoaûn væìa máút.
6.3. So dô nôi diên tu dung cua nha may diên va tram biên ap
6.3.1. So dô nôi diên tu dung cua nha may nhiêt diên khu vuc
Hçnh 6-5 laì så âäö cung cáúp âiãûn tæû duìng cho nhaì maïy nhiãût âiãûn khu væûc coï 4 täø
maïy, caïc MBA tæû duìng BATD1, BATD2, BATD3, BATD4 laì caïc biãún aïp tæû duìng laìm
viãûc cung cáúp cho caïc phán âoaûn tæû duìng 6 KV vaì láúy tæì caïc phán âoaûn khaïc nhau cuía
nhaì maïy hoàûc trêch tæì âáöu cæûc maïy phaït. Coìn MBA tæû duìng dæû træî näúi qua maïy càõt
thæåìng måí, MBA tæû duìng dæû træî âæåüc näúi vaìo haû aïp maïy biãún aïp liãn laûc våïi hãû thäúng .
Âãø giæî âiãûn aïp cáön thiãút trãn caïc thanh goïp tæû duìng cuía caïc MBA tæû duìng laìm viãûc
vaì dæû træî phaíi duìng MBA coï âiãö u aïp dæåïi taíi. Täø näúi dáy cuía MBA tæû duìng laìm viãûc vaì
dæû træî phaíi choün sao cho coï cuìng thæï tæû pha vaì cuìng pha âãø coï thãø âoïng laìm viãûc song
song ngàõn haûn khi âæa nguäön tæû duìng tæì tæû duìng laìm viãûc sang tæû duìng dæû træî vaì ngæåüc
laûi.






HT
TBPP 110 TBPP 35 KV
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
128


































6.3.2. So dô tu dung cua nha may thuy diên
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
129
Do âàûc âiãøm cuía nhaì maïy thæíy âiãûn, pháön tæû duìng âån giaín vaì nhoí hån nhiãöu so
våïi nhaì maïy nhiãût âiãûn. ÅÍ nhaì maïy thuíy âiãûn ngæåìi ta phán ra hai loaûi tæû duìng : tæû duìng
riãng cho caïc täø maïy vaì tæû duìng chung cho nhaì maïy. Hçnh 6 - 6 laì så âäö tæû duìng cuía
mäüt nhaì maïy thuíy âiãn cäng suáút låïn, gäöm 4 täø maïy cäng suáút 200MVA âæåüc näúi bäü lãn
hãû thäúng.

Hçnh 6 - 6
Caï c maï y biãú n aï p BATD9, BATD10 cung cáú p cho pháö n tæû duì ng chung cuí a
nhaì maï y vç caï c phuû taí i chung åí xa nhaì maï y nhaì maï y. Tæû duì ng riãng cuí a caï c täø maï y
âæåü c cung cáú p tæì BATD5, BATD6, BATD7, BATD8, tæû duì ng dæû træî láú y tæì BATD3,
BATD4. Nguäö n cung cáú p tæû duì ng dæû træî seî âæåü c láú y tæì traû m biãú n aï p åí gáö n nhaì
maï y, noï âæåü c xáy dæû ng trong quaï trçnh thi cäng nhaì maï y. Trong caï c nhaì maï y thuí y
âiãû n låï n coï thãø näú i caï c maï y biãú n aï p tæû duì ng riãng tæì thanh goï p tæû duì ng 6 KV hay åí
âáö u cæû c maï y phaï t .
6.3.3. So dô tu du ng cu a tra m biê n a p
` Âäú i våï i traû m khäng coï ngæåì i træû c phuû taí i tæû duì ng beï tháû m chê khäng coï . Phuû
taí i tæû duì ng trong caï c traû m biãú n aï p naì y chè duì ng mäü t læåü ng nhoí âãø phuû c vuû cho caï c
thiãú t bë båm laì m maï t MBA hay duì ng âãø thàõ p saï ng khi kiãø m tra sæí a chæî a.
* Âäú i våï i nhæî ng traû m coï ngæåì i træû c thæåì ng xuyãn phuû taí i tæû duì ng gäö m coï :
Thàõ p saï ng, quaû t laì m maï t MBA, maï y naû p accu, nãú u duì ng maï y càõ t khäng khê thç coï
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
130
thiãú t bë neï n khê, âiãû n tæû duì ng coì n duì ng âãø cung cáú p næåï c trong mäü t säú træåì ng håü p
coï maï y buì âäö ng bäü .
Caï c traû m BA coï cäng suáú t khoaí ng (50 - 200) MW coï âàû t maï y buì âäö ng bäü hay
cung cáú p cho khu dán cæ lán cáû n thç tæû duì ng coï thãø låï n hån. Tæû duì ng quan troü ng
nháú t laì quaû t laì m maï t, hãû thäú ng thäng tin liãn laû c vaì thàõ p saï ng sæû cäú . Trong traû m BA
coï cäng suáú t beï , âiãû n aï p (6 - 10) KV cuî ng nhæ traû m BA vaì traû m phán phäú i coï âiãû n
aï p cao âãø cung cáú p cho tæû duì ng ta duì ng MBA coï cáú p âiãû n aï p 0,4 KV hay 0,2 KV.
Âãø cung cáú p cho thàõ p saï ng thäng tin liãn laû c, tên hiãû u âiãö u khiãø n coï thãø duì ng BU
thay cho BA .
Trong hçnh 6-7 duì ng BU thay
cho MBA näú i vaì o træåï c âæåì ng dáy
cung cáú p. Tæû duì ng váù n coï thãø sæí
duû ng âæåü c khi maï y càõ t åí cuäú i traû m
âang åí vë trê càõ t. S
t
= S
gh
cuí a BU (åí
âáy khäng quan tám âãú n váú n âãö sai
säú )
Hçnh 6 - 7
* Âäú i våï i traû m BA coï ngæåì i træû c thæåì ng xuyãn âiãû n aï p så cáú p lån hån 110KV
vaì nhæî ng traû m BA cäng suáú t låï n coï âiãû n aï p låï n hån35KV âãø cung cáú p cho tæû duì ng
ta phaí i duì ng hai MBA näú i vaì o thanh goï p cuí a traû m åí hai phán âoaû n khaï c nhau (H.6-
8).
* Âäú i våï i traû m BA giaí m aï p coï âæåì ng dáy âi ra âæåü c cung cáú p qua khaï ng âiãû n
thç BA tæû duì ng nãn näú i vaì o sau khaï ng âiãû n (H.6-8).

Hçnh 6 - 8

Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
131
Chuong 7
THIÊ T BI PHÃN PHÔ I DIÊ N
7.1. Kha i niê m chung
7.1.1. Kha i niê m
Thiãú t bë phán phäú i âiãû n (TBPP) laì mäü t cäng trçnh duì ng âãø thu nháû n vaì phán
phäú i âiãû n nàng. Noï gäö m caï c khê cuû âiãû n thao taï c, dáy dáù n vaì caï c thiãú t bë phuû .
TBPP coï thãø phán loaû i nhæ sau :
1- TBPP trong nha (kin)
Trong TBPP trong nhaì táú t caí khê cuû âiãû n âãö u âàû t trong nhaì vaì coï thãø chia laì m
hai loaû i: Làõ p gheï p vaì troü n bäü .
Khi xáy dæû ng loaû i làõ p gheï p ngæåì i ta âæa khê cuû âiãû n âãú n nåi thi cäng nhæ nhaì
maï y âiãû n hay traû m biãú n aï p räö i måï i làõ p gheï p laû i thaì nh tæì ng maû ch cuí a TBPP. Âäú i
våï i loaû i troü n bäü thç caï c khê cuû âiãû n cuí a tæì ng maû ch ( maï y càõ t, dao caï ch ly, BI, ...)
âaî âæåü c làõ p sàô n thaì nh tæì ng tuí , khi xáy dæû ng chè cáö n làõ p gheï p caï c tuí laû i våï i nhau.
2- TBPP ngoa i tro i (ho )
Trong TBPP naì y, táú t caí caï c khê cuû âiãû n âãö u âàû t ngoaì i tråì i. Noï cuî ng coï thãø
chia laì m hai loaû i : Làõ p gheï p vaì troü n bäü .
Æu âiãø m cuí a TBPP trong nhaì laì caï c khê cuû âiãû n âæåü c baí o vãû chäú ng mæa nàõ ng
vaì caï c taï c âäü ng khaï c cuí a mäi træåì ng (buû i, håi áø m, nháú t laì caï c håi àn moì n nhæ axêt,
kiãö m, ...). Nhæng väú n âáö u tæ xáy dæû ng cao nãn thæåì ng xáy dæû ng våï i cáú p âiãû n aï p U
≤ 20KV. ÅÍ caï c vuì ng ven biãø n hay gáö n nhaì maï y hoaï cháú t caï c TBPP âiãû n aï p 35,
110 KV cuî ng âæåü c xáy dæû ng trong nhaì .
Ngæåü c laû i, trong TBPP ngoaì i tråì i caï c khê cuû âiãû n phaí i chëu moü i taï c âäü ng cuí a
thåì i tiãú t vaì mäi træåì ng. Buì laû i noï âæåü c xáy dæû ng nhanh, giaï thaì nh haû . TBPP ngoaì i
tråì i thæåì ng xáy dæû ng våï i cáú p âiãû n aï p U ≥ 35KV. Tuy nhiãn âäú i våï i caï c TB khäng
quan troü ng nhæ åí vuì ng näng thän cuî ng coï thãø xáy dæû ng TBPP ngoaì i tråì i våï i cáú p
âiãû n aï p (6 -15) KV.
7.1.2. Ca c yêu câ u dô i vo i TBPP
Yãu cáö u âäú i våï i TBPP laì laì m viãû c âaí m baí o, kinh tãú , váû n haì nh thuáû n tiãû n, coï
khaí nàng phaï t triãø n, khäng gáy hoí a hoaû n. Caï c TBPP cáö n phaí i âaí m baí o an toaì n cho
caï c nhán viãn træû c nháû t, khäng gáy ngàõ n maû ch giæî a caï c pha vaì våï i âáú t, khäng cho
caï c sæû cäú lan truyãö n, thay thãú hoàû c sæí a chæî a thiãú t bë cuí a mäü t maû ch khäng phaï hoaû i
sæû laì m viãû c bçnh thæåì ng cuí a caï c maû ch khaï c. Ngoaì i ra cáö n phaí i cho pheï p sæí duû ng
caï c phæång tiãû n cå giåï i khi tiãú n haì nh sæí a chæî a vaì thay thãú thiãú t bë. Caï c kãú t cáú u
xáy dæû ng âàû t gáö n caï c pháö n dáù n âiãû n khäng âæåü c nung noï ng quaï 50
0
C khi cho pheï p
ngæåì i tiãú p xuï c våï i noï vaì khäng quaï 70
0
C trong træåì ng håü p ngæåü c laû i.
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
132
Âãø âaí m baí o an toaì n cho ngæåì i, coï thãø chia TBPP thaì nh tæì ng ngàn, tæì ng
buäö ng bàò ng caï c táú m ngàn, haì ng raì o bã täng hoàû c læåï i, âàû t chuï ng åí âäü cao cáö n
thiãú t, näú i âáú t an toaì n caï c bäü pháû n bàò ng kim loaû i khäng mang âiãû n.
Tênh kinh tãú cuí a TBPP chuí yãú u quyãú t âënh båí i väú n âáö u tæ ban âáö u: Säú læåü ng
thiãú t bë, chuí ng loaû i thiãú t bë, váû t liãû u tiãu hao, kêch cåî cuí a cäng trçnh xáy dæû ng.
7.1.3. Khoa ng ca ch cho phe p nho nhâ t trong TBPP
1. Khoa ng ca ch cho phe p giu a ca c phâ n ma ng diê n vo i nhau va vo i dâ t
Ngæåì i ta càn cæï vaì o âiãû n aï p phoï ng âiãû n thê nghiãû m trong khäng khê âãø qui
âënh khoaí ng caï ch cho pheï p nhoí nháú t trong caï c TBPP. Âäú i våï i cáú p âiãû n aï p ≤ 220
KV duì ng âiãû n aï p phoï ng âiãû n thê nghiãû m xung kêch coì n âäú i våï i âiãû n aï p 330 KV tråí
lãn duì ng âiãû n aï p táö n säú cäng nghiãû p. Do täø ng chiãö u daì i cuí a dáy dáù n vaì thanh dáù n
trong TBPP låï n nãn âãø giaí m xaï c xuáú t phoï ng âiãû n giæî a chuï ng khi quy âënh khoaí ng
caï ch cho pheï p phaí i tênh âãú n hãû säú an toaì n. Ngoaì i ra cáö n phaí i læu yï khoaí ng caï ch
giæî a caï c pha våï i nhau låï n hån khoaí ng caï ch giæî a caï c pha våï i âáú t khoaí ng 10 %.
Âäú i våï i thiãú t bë phán phäú i ngoaì i tråì i âiãû n aï p 35KV tråí lãn ngæåì i ta tiãu chuáø n
hoaï hai âaû i læåü ng : Khoaí ng caï ch giæî a caï c pha våï i âáú t A
p-â
vaì giæî a caï c pha våï i
nhau A
p-p
nhæ trong baí ng sau B7-1.
Âäú i våï i TBPP trong nhaì âiãû n aï p tháú p hån ngæåì i ta khäng phán biãû t khoaí ng
caï ch giæî a caï c pha våï i nhau vaì våï i âáú t maì qui âënh chung, vç åí âáy khoaí ng caï ch
chuí yãú u quyãú t âënh båí i yãu cáö u äø n âënh âäü ng khi ngàõ n maû ch (Baí ng B7-2).
B7-1 B7-2
Âiãû n aï p âënh mæï c (KV) Ap.â (cm) Ap.p (cm) Âiãû n aï p âënh mæï c (KV) A (cm)
35 40 44 3 7,5
110 90 100 6 10
154 130 140 10 12,5
220 180 200 20 18
330 250 280 35 29
500 375 430 110 80
Caï c khoaí ng caï ch cho trong baí ng laì khoaí ng caï ch träng tháú y âæåü c trong khäng
khê, vç váû y khi thiãú t kãú TBPP cáö n chuï yï âãú n âæåì ng kênh vaì sæû âu âæa cuí a dáy dáù n
khi coï gioï laì m cho khoaí ng caï ch giaí m âi.
Cáö n læu yï laì khoaí ng caï ch cho trong baí ng B7-1 vaì B7-2 laì khoaí ng caï ch nhoí
nháú t cho pheï p. Trong thæû c tãú âãø âaí m baí o an toaì n nguåì i ta láú y caï c khoaí ng caï ch låï n
hån caï c trë säú cho trong baí ng âãú n hai hoàû c ba láö n.
2- Khoa ng ca ch giu a ca c bô phâ n trong TBPP trong nha
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
133
Trong TBPP trong nhaì , caï c khê cuû vaì dáy dáù n trong caï c buäö ng håí cáö n phaí i
âæåü c raì o laû i vãö phêa haì nh lang phuû c vuû bàò ng læåï i kim loaû i. Chiãö u cao haì ng raì o
khäng âæåü c nhoí hån 1,7 m
(xem hçnh 8-1). Khoaí ng caï ch
giæî a caï c pháö n maû ng âiãû n âãú n
haì ng raì o bàò ng læåï i F cáö n phaí i
låï n hån khoaí ng caï ch Ap.â êt
nháú t laì 10cm, tæï c laì :
F = Ap.â + 10cm
Caï c dán dáù n coï thãø åí
ngoaì i buäö ng, chàó ng haû n chaû y
åí phêa trãn haì nh lang nhæng
khi âoï khoaí ng caï ch C tæì dáy
dáù n âãú n saì n nhaì (H.8-1) phaí i
tuán theo quy âënh, nãú u
khoaí ng caï ch C nhoí hån quy
âënh phaí i che chàõ n bàò ng læåï i
hay caï c táú m ngàn kên.



Hçnh 7 - 1 : Khoaí ng caï ch trong thiãú t bë
phán phäú i trong nhaì
Ngoaì i ra âãø âaí m baí o an toaì n khi sæí a chæî a caï c khê cuû âiãû n cuí a mäü t maû ch maì
maû ch bãn caû nh váù n coï âiãû n phaí i ngàn caï c maû ch bàò ng caï c buäö ng riãng.
Bäú trê caï c thanh goï p phaí i âaí m baí o an toaì n khi sæí a chæî a mäü t phán âoaû n maì
phán âoaû n bãn caû ch váù n coï âiãû n. Trãn hçnh 7-1 thanh goï p bãn traï i vaì bãn phaí i
thuäü c hai phán âoaû n khaï c nhau. Âãø âaí m baí o an toaì n khoaí ng caï ch D giæî a hai
HTTG theo màû t phàó ng nàò m ngang khäng âæåü c beï hån trë säú quy âënh. Khoaí ng
caï ch beï nháú t trong TBPP trong nhaì theo yãu cáö u an toaì n cho trong baí ng 8-3.
KHOA NG CA CH NHO NHÃ T TBPP TRONG NHA THEO YÊU CÃ U AN TOA N ( B.8-3).
DIÊ N A P }KV]
TÊN KHOA NG CA CH VA KY HIÊ U
3 6 10 20 35 110
+ Khoaí ng caï ch tæì dáy dáù n phêa trãn haì nh
lang âãú n sán nhaì khi khäng coï læåï i
baí o vãû C (cm)

250

250


250

275

275

350
+ khoaí ng caï ch tæì dáy dáù n âãú n haì ng raì o
bàò ng læåï i F (cm)
17,5 20 22,5 28 39 90
+ khoaí ng caï ch nhoí nháú t theo màû t phàó ng
nàò m ngang giæî a caï c dáy dáù n thuäü c caï c bäü
pháû n khaï c nhau D (cm)

200

200

200

220

220

300
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
134
+ Khoaí ng caï ch nhoí nháú t tæì dáy dáù n åí âáö u
vaì o toì a nhaì TBPP âãú n màû t âáú t khi khäng
coï raì o ngàn (cm)

450

450

450

475

475

550
3- Khoa ng ca ch giu a ca c bô phâ n trong TBPP ngoa i tro i
Trong TBPP ngoaì i tråì i ngæåì i ta khäng ngàn caï c maû ch våï i nhau vaì noï i chung
caï c khê cuû cuî ng khäng coï haì ng raì o ngàn caï ch. Âãø âaí m baí o an toaì n trong TBPP
ngoaì i tråì i ngæåì i ta âàû t caï c khê cuû vaì dáy dáù n cuì ng våï i caï ch âiãû n trãn caï c giaï âåî coï
chiãö u cao âuí låï n cáö n thiãú t.


Hçnh 8-2 : Khoaí ng caï ch trong TBPP ngoaì i tråì i .

Ta nghiãn cæï u så âäö màû t càõ t cuí a mäü t TBPP ngoaì i tråì i nhæ hçnh 8-2. Khoaí ng
caï ch C tæì dáy dáù n âãú n màû t âáú t âäú i våï i thiãú t bë phán phäú i:
- Âiãû n aï p U ≤ 220KV laì C = Apâ + 275 cm
- Âäú i våï i thiãú t bë coï âiãû n aï p U = (330 ÷ 500)KV: C = Apâ + 220 cm
KHOA NG CA CH NHO NHÃ T TBPP NGOA I TRO I THEO YÊU CÃ U AN TOA N
Tên khoa ng ca ch Diê n a p dinh mu c LKV3
va ky hiê u 35 110 154 220 330 500
+ Khoaí ng caï ch tæì dáy dáù n âãú n màû t âáú t C
(cm)
310 360 400 450 470 600
+ Khoaí ng caï ch theo phæång ngang giæî a
caï c dáy dáù n thuäü c hai pháö n caû nh nhau
cuí a thiãú t bë âiãû n D (cm)
240 290 330 380 450 575
+ Khoaí ng caï ch theo phæång thàó ng âæï ng
thuäü c hai pháö n caî nh nhau cuí a thiãú t bë
âiãû n B (cm)
115 165 205 255 280 420

Nãú u dáy dáù n âàû t åí âäü cao nhoí hån qui âënh phaí i âæåü c raì o laû i bàò ng læåï i kim
loaû i. Trong TBPP ngoaì i tråì i chäú ng seï t van thæåì ng âàû t åí âäü cao khäng thoí a maî n
kêch thæåï c qui âënh nãú n cáö n âæåü c raì o laû i.
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
135
Khoaí ng caï ch theo phæång nàò m ngang giæî a caï c pháö n mang âiãû n thuäü c hai bäü
pháû n khaï c nhau bàò ng :
D = Apâ + 200 cm
Khoaí ng caï ch nhoí nháú t theo phæång thàó ng âæï ng giæî a nhæî ng bäü pháû n mang
âiãû n thuäü c caï c bäü pháû n caû nh nhau âàû t trãn nhau cuî ng nhæ khoaí ng caï ch nhoí nháú t tæì
dáy dáù n âãú n caï c thiãú t bë âang chuyãn chåí : B = Apâ + 75 cm.
7.2. Thiê t bi phân phô i trong nha
7.2.1. Thiê t bi phân phô i lã p ghe p
Trong TBPP làõ p gheï p, pháö n låï n caï c khê cuû âæåü c âàû t trong buäö ng håí , giæî a
thanh goï p vaì thanh dáù n caï c pha khaï c nhau thæåì ng khäng coï táú m ngàn. Khi xáy
dæû ng TBPP làõ p gheï p pháö n låï n caï c khê cuû âæåü c làõ p gheï p våï i nhau taû i nåi xáy dæû ng.
1- Qui trinh xây du ng TBPP trong nha kiêu lã p ghe p
a. Buô ng dã t thiê t bi
Trong TBPP trong nhaì caï c khê cuû cuí a tæì ng maû ch âæåü c âàû t trong caï c buäö ng
kên, buäö ng håí hay buäö ng chäú ng näø .
b. Thanh go p va dao ca ch ly thanh go p
Âáy laì mäü t trong nhæî ng bäü pháû n quan troü ng nháú t cuí a TBPP. Thanh goï p âæåü c
âàû t åí pháö n trãn cao cuí a TBPP, ba pha âàû t nàò m ngang, nàò m nghiãng, thàó ng âæï ng
hay âàû t trãn âènh tam giaï c. Trong âoï phæång phaï p âàû t ngang âæåü c sæí duû ng räü ng
raî i nháú t .
Dao caï ch ly thanh goï p âàû t dæåï i thanh goï p, giæî a thanh goï p vaì dao caï ch ly
thanh goï p thæåì ng coï táú m ngàn bàò ng váû t liãû u chëu häö quang. Thæåì ng læåî i dao caï ch
ly âàû t vãö phêa haì nh lang âiãö u khiãø n âãø quan saï t .
c. Dã t ma y cã t diê n
Phæång phaï p âàû t maï y càõ t phuû thuäü c chuí yãú u vaì o kiãø u maï y càõ t vaì læåü ng dáö u
trong noï . Nhæî ng maï y càõ t nhiãö u dáö u thæåì ng âàû t trong buäö ng chäú ng näø .
Nhæî ng maï y càõ t âàû t åí táö ng hai thæåì ng coï häú thu dáö u bàò ng bãtäng åí dæåï i
chuï ng âãø dáö u khäng bë vung vaî i khi bë chaí y tæì maï y càõ t ra.
Maï y càõ t êt dáö u âæåü c âàû t trãn tæåì ng hay trãn caï c cáú u kiãû n bàò ng theï p hoàû c âàû t
trãn saì n nhaì .
d. Bô truyê n dô ng cu a ma y cã t
Bäü truyãö n âäü ng thæåì ng âàû t trãn tæåì ng væî ng chàõ c ngàn caï ch våï i maï y càõ t âãø
âaí m baí o an toaì n cho caï c nhán viãn khi thao taï c caï c maï y càõ t vaì sæí a chæî a bäü truyãö n
âäü ng cuí a chuï ng. Bäü truyãö n âäü ng phaí i âàû t vãö phêa haì nh lang âiãö u khiãø n.
e. Bô truyê n dô ng cu a dao ca ch ly
Âãø âoï ng càõ t dao caï ch ly thæåì ng duì ng bäü truyãö n âäü ng bàò ng tay, chuï ng coï thãø
âàû t cuì ng táö ng hay khaï c táö ng våï i dao caï ch ly.
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
136
Âàû t bäü truyãö n âäü ng cuí a caï c dao caï ch ly åí caï c táö ng khaï c nhau âiãö u khiãø n
chung taû i mäü t táö ng thç thao taï c thuáû n tiãû n vaì an toaì n, nhæng thiãú t bë phán phäú i
phæï c taû p vaì âàõ t tiãö n.
f. Dã t kha ng diê n
Trong thiãú t bë phán phäú i trong nhaì thæåì ng duì ng khaï ng âiãû n bã täng. Chuï ng
coï thãø âàû t trong buäö ng kên hay håí vaì thæåì ng åí táö ng thæï nháú t. Khaï ng âiãû n coï thãø
âàû t chäö ng, âàû t kãö hay âàû t nàò m ngang. Xung quanh khaï ng âiãû n coï tæì træåì ng ráú t låï n
nãn noï khäng âæåü c âàû t gáö n caï c cáú u truï c bàò ng theï p hay bãtäng cäú t theï p.
g. Dã t biê n do ng va biê n diê n a p
Trong thiãú t bë phán phäú i trong nhaì thæåì ng duì ng biãú n doì ng kiãø u xuyãn âàû t
cuì ng mäü t buäö ng våï i maï y càõ t. Biãú n doì ng kiãø u xuyãn thæåì ng låü i duû ng âãø laì m sæï
xuyãn qua tæåì ng hay vaï ch ngàn. Biãú n âiãû n aï p 35KV tråí laû i thæåì ng âàû t trong
buäö ng coï læåï i che.
Biãú n âiãû n aï p 110KV cuî ng âàû t trong buäö ng håí coï læåï i che. Do læåü ng dáö u
nhiãö u nãn phêa dæåï i phaí i coï læåï i raí i âaï dàm daì y 25cm.
h. Dã t ca p diê n lu c va ca p diê u khiên
Caï p âiãû n læû c tæì trong TBPP chui ra ngoaì i qua caï c äú ng bàò ng gäú m, nhæû a, theï p
v.v ... hay qua haì o caï p. Khi säú læåü ng caï p nhiãö u phaí i xáy dæû ng háö m caï p coï thäng
gioï tæû nhiãn hay cæåî ng bæï c.
Caï p âiãö u khiãø n cuî ng âàû t trong háö m caï p.
i. Ha nh lang va cu a ra va o :
Trong TBPP trong nhaì coï thãø coï ba loaû i haì nh lang : haì nh lang phuû c vuû , haì nh
lang âiãö u khiãø n vaì haì nh lang chäú ng näø .
Ngoaì i ra âãø váû n haì nh thuáû n tiãû n vaì an toaì n cho ngæåì i, TBPP cáö n coï mäü t säú
cæí a ra vaì o.
Trong TBPP coï nhiãö u táö ng caï c cæí a phuû åí táö ng hai tråí lãn phaí i måí ra ban
cäng coï thang gaï c.
j. Phâ n xây du ng
Kãú t cáú u pháö n xáy dæû ng cuí a toaì nhaì phuû thuäü c vaì o kiãø u maï y càõ t duì ng cho
TBPP.
2- Thiê t bi phân phô i (3 - 6) KV
TBPP âiãû n aï p (3 - 6)KV thæåì ng duì ng så âäö mäü t hãû thäú ng thanh goï p khäng
coï khaï ng âiãû n, âáy laì nhæî ng thiãú t bë cäng suáú t nhoí âæåü c xáy dæû ng trong nhaì mäü t
táö ng. Buäö ng âæåü c chia laì m ba ngàn: ngàn trãn âãø dao caï ch ly thanh goï p, ngàn giæî a
âãø maï y càõ t, ngàn dæåï i âãø dao caï ch ly âæåì ng dáy. Thanh goï p âæåü c âàû t ngoaì i buäö ng
phêa trãn. Ngaì y nay ngæåì i ta saí n xuáú t sàô n caï c buäö ng tiãu chuáø n, khi xáy dæû ng
TBPP chè viãû c gheï p näú i caï c buäö ng theo âuï ng så âäö näú i dáy.
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
137
TBPP hai hãû thäú ng thanh goï p coï khaï ng âiãû n coï thãø xáy dæû ng trong nhaì mäü t
táö ng hay hai táö ng : Táö ng trãn âàû t thanh goï p vaì dao caï ch ly thanh goï p, táö ng dæåï i
âàû t maï y càõ t vaì dao caï ch ly âæåì ng dáy, giæî a hai thanh goï p coï tæåì ng ngàn caï ch.
3- Thiê t bi phân phô i diê n a p 35 va 110KV
TBPP trong nhaì âiãû n aï p 35KV cuî ng thæåì ng coï hai hãû thäú ng thanh goï p khäng
phán âoaû n vaì thæåì ng khäng coï thanh goï p âæåì ng voì ng.
TBPP 35KV coï hai hãû thäú ng thanh goï p âæåü c xáy dæû ng trong nhaì hai táö ng;
Thanh goï p vaì dao caï ch ly thanh goï p âàû t táö ng trãn, maï y càõ t vaì dao caï ch ly âæåì ng
dáy âàû t åí táö ng dæåï i. Trong TBPP 35KV thanh goï p thæåì ng âæåü c âàû t trãn âènh tam
giaï c vuäng.
TBPP 110KV cuî ng thæåì ng coï hai hãû thäú ng thanh goï p vaì khi xáy dæû ng trong
nhaì thæåì ng khäng coï thanh goï p voì ng. Trong TBPP trong nhaì 110KV thæåì ng duì ng
dao caï ch ly mäü t cäü t âàû t trãn saì n cuí a táö ng hai.
7.2.2. Thiê t bi phân phô i trong nha kiêu tro n bô
Khaï c våï i TBPP làõ p gheï p, trong TBPP troü n bäü toaì n bäü caï c khê cuû så cáú p vaì
thæï cáú p cuí a tæì ng maû ch âæåü c làõ p sàô n thaì nh tæì ng tuí goü i laì tuí troü n bäü . Khi xáy dæû ng
TBPP chè cáö n gheï p caï c tuí våï i nhau theo så âäö näú i âiãû n, do âoï xáy dæû ng ráú t nhanh
choï ng.
Tuí troü n bäü coï voí bàò ng kim loaû i cho kên toaì n bäü caï c khê cuû vaì thanh goï p bãn
trong, do âoï traï nh âæåü c buû i vaì ráú t an toaì n cho ngæåì i phuû c vuû .
1. Ba ng phân phô i
Baí ng phán phäú i laì mäü t loaû i TBPP troü n bäü âån giaí n nháú t duì ng cho âiãû n aï p U
≤ 1000V. Coï hai caï ch âàû t baí n : Âàû t caï ch tæåì ng (tæû do) vaì âàû t saï t tæåì ng.
2. Thiê t bi phân phô i co nho - ma y cã t di dô ng
Trong TBPP cåí nhoí maï y càõ t âæåü c âàû t trãn bãû coï baï nh xe nhåì váû y khi sæí a
chæî a coï thãø keï o maï y càõ t ra khoí i tuí . Trong TBPP kiãø u troü n bäü ngæåì i ta hay duì ng
dao caï ch ly kiãø u càõ m. Khi keï o ra hoàû c âáø y vaì o cuì ng våï i maï y càõ t caï c dao caï ch ly
kiãø u càõ m âæåü c càõ t ra hay âoï ng laû i.
3. TBPP tro n bô lo n, ma y cã t cô dinh
TBPP loaû i naì y duì ng cho caï c nhaì maï y âiãû n vaì traû m biãú n aï p âiãû n aï p U ≤
35KV. Thanh goï p coï doì ng âënh mæï c I = (3000 + 5000)A vaì cao hån, caï c maï y càõ t
coï cäng suáú t càõ t âãú n 2500 MVA. Kêch thæåï c vaì troü ng læåü ng caï c maï y càõ t ráú t låï n
nãn khäng thãø âàû t trong caï c tuí coï baï nh xe di âäü ng. Trong caï c tuí troü n bäü loaû i naì y
ngæåì i ta duì ng dao caï ch ly loaû i thäng thæåì ng.
7.3. Thiê t bi phân phô i ngoa i tro i
7.3.1.Thiê t bi phân phô i lã p ghe p
1. dã c diêm chung
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
138
Khi xáy dæû ng TBPP ngoaì i tråì i kiãø u làõ p gheï p ngæåì i ta cuî ng làõ p gheï p caï c khê
cuû taû i cäng træåì ng. Âàû c diãø m cuí a TBPP làõ p gheï p ngoaì i tråì i laì khäng coï táú m ngàn
giæî a caï c maû ch våï i nhau cuî ng nhæ giæî a caï c pháö n mang âiãû n cuí a cuì ng mäü t maû ch.
2- Mô t sô qui trinh xây du ng
a. Dây dâ n va su ca ch diê n
Trong TBPP làõ p gheï p ngoaì i tråì i thanh goï p vaì caï c dáy näú i coï thãø laì thanh dáù n
cæï ng hay dáy mãö m.
Dáy mãö m âæåü c treo trãn caï c giaï âåî nhåì caï c chuäø i sæï treo, coì n dáy dáù n cæï ng
âæåü c giæî trãn giaï âåî nhåì sæï âåî .
Âãø giaí m âäü voî ng cuí a dáy mãö m, khoaí ng caï ch (nhëp) giæî a hai sæï gáö n nháú t
khäng âæåü c quaï (30 - 50)m. Âäú i våï i thanh dáù n cæï ng chiãö u daì i cuí a nhëp quyãú t âënh
båí i âiãö u kiãû n äø n âënh âäü ng vaì våï i âiãû n aï p U ≤ 110KV, chiãö u daì i nhëp l ≤ 8m.
b. Gia do
Giaï âåî cuí a TBPP ngoaì i tråì i laì m bàò ng gäù , theï p, hay bãtäng cäú t theï p, âäü sáu
cuí a moï ng xaï c âënh båí i âiãö u kiãû n âëa cháú t vaì bàò ng khoaí ng (1,5 - 3)m. Moï ng cuí a
maï y càõ t âæåü c xáy nhä lãn khoí i màû t âáú t êt nháú t 10cm, coï hai thanh theï p chæî I giæî
chàû t trãn truû moï ng. Moï ng maï y biãú n aï p khäng nhä lãn vaì coï 2 âæåì ng ray âãø coï thãø
âáø y maï y biãú n aï p âãú n nåi sæí a chæî a.
Âãø cho dáö u khäng bë tung toï e , phêa dæåï i maï y càõ t dáö u vaì maï y biãú n aï p phaí i coï
låï p âaï dàm daì y 25 cm vaì raî i räü ng hån âaï y maï y.
c. Ma y cã t it dâ u, ma y cã t không khi va dao ca ch ly
Caï c khê cuû naì y cuì ng våï i maï y biãú n âiãû n aï p vaì maï y biãú n doì ng âæåü c âàû t trãn
nhæî ng giaï âåî riãng. Giaï âåî phaí i coï âäü cao âaí m baí o an toaì n cho ngæåì i qua laû i dæåï i
dáy dáù n vaì âaí m baí o näú i caï c khê cuû våï i nhau âæåü c thuáû n tiãû n. Tay cáö m cuí a bäü
truyãö n âäü ng dao caï ch ly âæåü c âàû t åí âäü cao khoaí ng 1,5m so våï i màû t âáú t.
d. Chô ng se t van, dây chô ng se t va cô t chô ng se t
Chäú ng seï t van âæåü c âàû t trãn giaï nhæ dao caï ch ly.
Dáy chäú ng seï t baí o vãû chäú ng seï t âaï nh vaì o âæåì ng dáy âæåü c näú i vaì o cäü t âáö u
cuí a TBPP. Cäü t chäú ng seï t baí o vãû chäú ng seï t âaï nh træû c tiãú p vaì o TBPP, noï laì nhæî ng
thanh theï p troì n âàû t thàó ng âæï ng trãn caï c cäü t cuí a TBPP.
e. Ca p diê n lu c va ca p kiêm tra
Âæåü c âàû t trong háö m hay haì o coï nàõ p âáû y bàò ng váû t liãû u khäng chaï y.
g. Bô tri ca c phâ n tu cu a TBPP ngoa i tro i
Âæåü c bäú trê thaì nh tæì ng maû ch mäü t. Bãö räü ng cuí a caï c maû ch do âiãû n aï p quyãú t
âënh. Bæåï c cuí a TBPP ngoaì i tråì i 35KV bàò ng (4 - 6)m , 110KV bàò ng (8 - 9)m,
220KV bàò ng ( 14 - 15)m, 400KV bàò ng 28m.
h. Chuyên cho thiê t bi
Män hoü c: Pháö n âiãû n trong nhaì maïy âiãû n vaì traû m biãún aïp
Nhoïm Nhaì maïy âiãû n - Bäü män Hãû thäúng âiãû n - ÂHBK Âaì Nàông .
139
Âãø chuyãn chåí maï y càõ t, dao caï ch ly, biãú n âiãû n aï p vaì biãú n doì ng, chäú ng seï t vaì
biãú n aï p nhoí khi làõ p raï p, thay thãú hay sæí a chæî a, trong TBPP phaí i coï âæåì ng ätä. Âãø
chuyãn chåí maï y biãú n aï p âiãû n læû c låï n phaí i coï âæåì ng ray.
i. Ha ng ra o
Trong TBPP ngoaì i tråì i, ngæåì i ta chè raì o nhæî ng thiãú t bë naì o âàû t tháú p hån mæï c
qui âënh. Bãö cao cuí a haì ng raì o naì y khäng âæåü c tháú p hån 1,7m. Ngoaì i ra coì n coï
haì ng raì o toaì n bäü TBPP våï i chiãö u cao khoaí ng 2,5m. TBPP ngoaì i tråì i coï thãø chia
laì m hai loaû i: tháú p, cao. Trong TBPP tháú p, toaì n bäü khê cuû âæåü c âàû t trãn mäü t màû t
phàó ng nàò m ngang trãn caï c giaï âåî riãng tæång âäú i tháú p.Trong TBPP cao caï c khê cuû
âæåü c âàû t trãn mäü t säú màû t phàó ng nàò m ngang, dao caï ch ly thanh goï p âàû t phêa trãn
maï y càõ t vaì thanh goï p âàû t phêa trãn dao caï ch ly thanh goï p.
7.3.2.Thiê t bi phân phô i kiêu tro n bô
TBPP ngoaì i tråì i troü n bäü coï thãø duì ng cho âiãû n aï p báú t kyì . Æu âiãø m cuí a noï so
våï i thiãú t bë làõ p gheï p laì ráú t chàõ c chàõ n, baí o vãû âæåü c caï ch âiãû n khoí i buû i. Thiãú t bë troü n
bäü chiãú m thãø têch xáy dæû ng êt hån vaì xáy dæû ng nhanh choï ng hån.
7.4. Gio i thiê u mô t sô so dô thiê t bi phân phô i
(Giaïo viãn giåïi thiãû u trãn baí n veî A0)

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->