P. 1
DS Thu Nhan Houston 2000

DS Thu Nhan Houston 2000

|Views: 559|Likes:
Được xuất bản bởithunhaneu

More info:

Published by: thunhaneu on Jul 20, 2010
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/20/2010

pdf

text

original

!

r

t

Thing 7 Nam 2000 California· Boa Itt

I

I'

J

l

I

;

Hin Hoan Chao Mung D,i HOi Toan The Gioi Cliu Sinh Vien Viin D,i Hqc Da-L,t .

\

j

I

r

,

t ~

1

l

I 1

,_ .

DAc SAN THU NHAN

. .

HOUSTON

CHi] TRUONG

HQI em: SINH VIEN V$N DAI HOC DALAT HOUSTON - TEXAS

BIENTtiP HOANG KIM CHAu

TRINH BAy PRAM NGQC PHUOC

IN AN NGUYEN PHONG

CONG TAC

Trffn Van Luoc, r.e Ciinh Thl;lnh Phan Tn;mg Han, Nguyen NgQc Ye'n Nguyen Qu6c Thang, Nguyen Hi~n Tien, Hoang Quynh Thi

LIEN L~C

Hoang Kim Chau 13310 Chasworth Drive Houston, Texas 77041 Di~n Thol;li: (713) 983-0479 Email: Chauda1at@cs.com

Nhdt nien chi kl - mac nhu thu coc Thap nien chi kl - mac nhu thu rnlle Bach nien chi kl - mac nhu Thu Nhdn

Qudn Trong

Trinh bay bia: Ngu Yen. Tranh Le Uyen Phuong.

1 Thu nhdn Houston tam su - 5 Thu nhdn con nude Vi~t con. Le Dinb Thong - 13 Dai hoc tu ldp Vi~t Nam. Ttii /ifu - 21 Ghi danh. Qudn My Lan - 28 Nhilng bq.c tMy dang kinh: TMy U Van LY. GS Trdn Trung Luang-: 33 Gido su Bui Xudn Bao. VO Long Te - 40 Allis leatitiam aliis tempe riem dat. Frere Kt- 42 Con mot chut gt. Tam VU- 49 Tinh ddng mon, tinh bdng hilu. Nguy~n Van Tam -24 Paris co gi la khong ong?Vu Van Thuang « 64 Yeu em ndm 2000. Phqm Qa We - 65 Overpopulation. Hoang VU - 67 Van chuang nil gidi Hoa Ky. Nguyjn Quj Nhan - 73 Nhilng vdn tho ella Minh Han - 74 Phong van gido su Trdn Long. Hoang Kim Chau - 80 Que toi. Trdn Thanh Yen - 87 Viii di~u v~ tam ly gido due tre em. Truong Todn - 92 su« tinh. Le Nhl/l Thing - 93 Nhilng thdng ngay kho quen: Doan sinh vien Phdt til Vi~n dai hoc Dalat. Xuiin Phuong - 9} Trang doan Hung VUong. Nhil Van Tri- 104 Doan Thanh nien Thien chi. Nguy~n T1iiJng COm - 108 Tit tram ca din du ca. Pham Hoang -111 Thu Nhdn Houston chdng bo Y 2K. DPV Tam Houston -122 D~ tai vii b6 cue cua H8n Budm Ma Tien. GS Blli Xuiin Bdo -146 Vi~n DCJi hoc Dalat cua toi. Phqm Thj H6ng Loan -150 Nlu khong co em. U Nh1jl Thing-lSI Yilt v~ ban be: Thu nhiinNguyinDLlc Nam. Pham Ngoc Liim- 156 Hinh. sztu ttl-po Nguyjn Van TOOi -157 MUa tren thung liing h8ng. Nguyjn We Nam - 159 Cuai ra nude mitt. ytn Phuong - 169 Sdu bai tho cua Ngu Yen -175 Ly di. Trtin ThjDi?u Tam -179 Tam nhdn d8ng hanh. Hoang Ng{JC Nguyen-197 MQt thodng Diilq.t. Nguyjn Van Khotit- 200V~mQtchOnxua:

Nhiiu Th", nhan viet - 209 Thdchd5. GS Tran Long - 212 Tu tai ba. Ve Ve Te - 217 GS Vii Quae Thuc viet v~ Thu nhdn - 220 Trd lai nhdn gian. Mile Bieh

- 229 Mdt gae. Thuang Nilng - 236 Tam tinh. tit Dalai. Truong Quj Dinh. -

238 Ttnb ban cao quy. Nguyjn Huynh Tan - 243 Ndm Thin noi chuyen Rdng. Nguyin Si Dilu - 249 Odi odm cuoc dai. Hoang Quffc Cung - 255 Dalai ICJnh, suang vii mua. Phan ytn - 261 Cdu chuyen nang Kesones. Nh{1 Van Tri- 267 Ki chuyen rna trong Vi~n. Pham Thi H6ng Loan - 271 Thud Dalai. Phong Chau - 272 Tilu dorm Nguyin Hue: S6ng manh song hung. Luu Van Dan - 278 Mexico en mi corezone. Nguyjn Quj Nhan - 284 Nguai den Houston. PC - 286 Tieng Vi~t mua xudn tuang lai. U Mi)ng Hoang - 289 Vit mdng ndm. Phong Chau - 295 NM Dalat. Frere ta - 296 Thong non vii hann phuc. L&P - 299 Lao tudng Sila. PC - 300 Adieu. GS Ngo Tang Giao- 301 Tu do vii dan chu cho Vi~t Nam. Pham Ng{JC Quynh - 325 Nhilng kJ vac nga voi. DSTN - 327 Ban chdp hanh Cl/U SVDH Dalat - 328 Cam tCJ. DSTN

______ ThJ!,-Nhan Houston 2000 _

Thu Nhan Houston Tam S11 ...

Kinb thua quy ban doc Thu nhdn,

Theo l~ thuang, trang Mu cua dij,c san danb cho nhiing "Lai ngo ", "Lai noi ddu" dl nhom chil truang hoac Ban Bien Tdp gidi thieu noi dung cua ta dij,c san. D(ic san Thu nhdn Houston 2000 xin bo l~ thuang do va thay vao bdng nhiing lai tam Sf! nhu sau:

Vao ndm 1982, sd nguai Vi~t sdng tai thank phd Houston hay con it oi. Do vtJy nhiing nguai Vi~t truac day s(1ng cung que, phuc Vl:l cung dan vi, lam viec cung mQt ca sa, cung hoc mot truang hodc quen bitt rna gij,p lai nhau thi mung vui kim. Trong hoan cdnli do, vai anh chi Thu nhdn co mdt tai day rdt muon duac g(ip lai ban be xua cung hoc chung dual mot mdi truang. Anh Trdn Quy Bang la nguai lien phong di di am Thu nhdn, luc do chl C() mot sd anh chi nhu Le Cdnn Thanh, Pham Ngoc Phuoc, Nguy~n Thi Thanh, Diep Song Mai, Lam My Ngoc, Bui Thi Tao, Hoang Kim The', va Van tui. t-s« Ddc D(}t, Nguy~n Gia Thanh, Nguy~n Sf Bq_ch, Nguy~n Thi Phuong, va van R()t. Anh r-a« Quy Bdng La chu tich hQi tit nam 1982 cho den ndm 1987. Sau do anh Le Cann Thanli duac d~ cll lam Chu tich. hQi. V(li muc dicn tuang than tuong tra thi hien qua ttnb dc1ng m/in, anh chi em dd mQt ngaymQt dong va vui han, gdn M han vdi cdc budi sinh hoat,

1

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

hop m4t djnh ky, Nhiing ban tin Thu nhdn Houston duac phdt hann do anh Pham Ngoc Phuac thuc hi~n. Cuoc pinic ddu tien duac tff chac tai cong vien Bear Creek thang 7-1993 qui tl,l rdt dong Thu nhdn va con chau. R6i cuoc hQi ngQ Thu nhd n Houston thdng 1 ndm 1994 duoc ttf chuc qui mo. Sau do anh Le Cdnn Thanb ban giao cho ban chdp hanlt mdi do chi La Ngoc Mai lam chu ticb vdi s1/ cong tdc ctla cdc anh chi N guyln Qudc Thiing, Ldm My Ngo c, Hoang va, Trdn Thi Thanh Thuy, Phan TrQng Han, Dinh Van Thdng va D(ing NgQC Phung,

La ngoc mai (CTKD 8) cung phu qudn la Banb Trung Tam (CTKD 6) ciing cdc anh U Cdnb Thanh, Ta Duy Phong, Hoang Kim Chdu, Nguyln Van Nam, Ngu Yen thuc hien nhilng "Dim Thu nhdn" gay tie'ng vang to't vdi d6ng huang Vi~t Nam tai Houston. Nhilu cuu gido su vi Houston tham du trong do co cd Linh muc Ngo Duy Linh, gido su Trdn Long, gido su Ngo Dinb Long, gido su Lam u Trinh ... va mQt so' ban be til cdc nai. D(ic san Thu nhdn Houston sd 1-1995 va sd 2-1996 thuc hien bdi trudng ban bdo chi Trdn Thi Thanh Thuy (nha van M(ic Bich), D(ic biN la s1/ dong gop Ian lao cua

anh Tq Duy Phong cu ng .'11/ cQ ng td c ctla cdc anh Phan Trang Han, Hoang Kim Chdu, Ngu Yen ... gay tieng vang trong dai gia dinn Thu nhdn khdp nai.

Chil ticb Thu nhd n Houston nhiem ky 1997-19991a anh Trdn Van Luac - m(}t kien tudng thl thao ciia Houston. Nhilng sinh hoat thuang xuyen rdt gdn bo vdi chuang trtnn "No'i Vong Tay in»: va "Ld Rdch dum ld Rdch han", Dem Thu nhdn "Bdn" duac thuc hi~n vai .'11/ hien dien cua cd linh muc Ngo Duy Linh do cdc tai nang van ngh~ Nguyln Van Ndm; U Canb Thank va Ngu Yen dam trdch. D(ic san Thu nhdn Houston sd 3-1998 do Hoang Kim Chdu va Pham NgQC Phudc thuc hien va co mQ t sd duoc chuyen vi Vi~t Nam dl Thu nhdn trong nude chuyen tay nhau doc. Vi~c in an d(ic san trud c sau diu do Thu nhd n Nguy [n Phong va Dd ng Thi Hanb dam trdch.

Ddu tau thu ndm cua Thu nhdn Houston la Nguyln Qudc Thdng, m(}t Thu nhdn rtft tre va da tai, lam vi~c khong bie't met trong gdn chuc ndm qua vdi cdc dan anh dan chi. Nhilng buffi hop mdt duac ludn phien tff chuc tai nha cdc Thu nhdn trong cdc dip 11 ti't va nhilng Idn co cdc thdy va ban be cdc nai dtn thdm. Til d(ic

2

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

san cdc ban dang co trong tay la til thu tu duac thuc hi~n di chao mung dai hQi Thu nhdn toan thi gidi ndm 2000, bien t()p do Hoang Kim Chdu, phdn kY thudt do Pham Ngoc Phuoc vdi su cdng tac ddc 11/c ctla Trdn Van Lua c, Li Cdnh Thanh, Nguyln Quo'c Thdng, Nguyln Ngoc ytn, Phan Trong Han va thong non Hoang Quynh Thi.

Nhigu anh chi Thu nhdn (J cdc nai hay hoi: "Tai sao Thu nhtin Houston hay qud vqy? Hoat dQng diu diu ma chua bao giil thdy co su chia re hay khicb bac nhau!" Chdng co gl la la cd. lit ngay tit nhiing ngay dd u, Thu nhd n Houston dd khdng dinh la tim din vdi nhau trong ttnb Mng mon, ttnli bdng hilu. VI xudt than chung mQt mdi truang voi nhigu ky niem buon vui than thiet nhu mQt dai gia dinh. Ngay nao ng6i chung mQt lop, vao chung mot c6ng truang, gi)p nhau m6i ngay tren nhiing duang phd than yeu cua Dalat, thl bay giil khong co ly do gl di ma chia nam xe bay khicb bdc nhau cd. Ngoai viec tuang than tuang tra, anh chi em co nhieu ca hQi lam sdng lai nhiing nga» thanh xudn h6n nhien. MJi Uin hop mat gi)p giJ lai tMy mtnb yeu dai them, tre trung lai va co khi con quqy phd nhu nhilng nga» con cdp

sdcli dtn truang. Vui chai, ddu hot, ca hat.: quen nhiing thong nga» cdng thdng VI cong viec va nhiing uu tu ruing triu trong long. Chuyen htt sac dan gian!

'Thu nhd n Houston kh/ing phdn bi~t khoa dan anh, dan em, ph/in khoa nay phdn khoa no. S1/ tuong kinh Ian nhau La tha tinli cam rdt tu nhien phdt xudt til nhiing long trung thuc, long t1/ trong. Thu nhdn Houston kh/ing co "ke cd", Anh chi nao - VI nhu cdu ttnn cam muon dtn vdi Thu nhdn Houston thi din. Niu cdm thay minb "di iing " vd i dd m do ng thi cu "L4n". tn nhie n tn« nhdn Houston luc nao ciing mai moe, an cdn. La nhiing ke mdt nude, ly huang thi con gl di mil gfiu o vdi nhau! MJi anh chi Thu nhdn diu co gia dinlt rieng, nghg nghiep rieng va nhiing uu tu rieng. Nhiing dong gop cua cd c anh chi va a nhting sinh hoat ctla cong d6ng, cdc t6 chuc van hoa, gido due, cdc to' chuc chinh tri, dfiu tranh cho mQt nude Vi~t Nam, tu do va dan chil luon luon duac anh chi em khuyen khich va hJ tra.

Bay gil'! xin noi vg t(1 "dt;ic san". ss baa mil quy ban dang cam tren tay la so' thu tu ki tit ndm 1995. Xin nhdc mot kY niem vg tlJ dt;ic san. Lac cd linh muc pho vien tnaing Ngt) Duy Linb con sinh tign di dau

3

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

Ngai cling mang theo hai til dijc san Thu nhdn Houston 95 va 96. De'n ddu gi;ip nguai quen, cdc giao su va hoc tro cii Ngai diu ldy trong cd p hai t() bdo ra khoe. Nga i rdt vui sudng va hiinn dten VI dam hoc tro cua Ngai. Khi con sdng, Ngai la nguai thuang ghe Houston di "cluti" - tieng Ngai ua dung - vdi dam ho c tro cii. Ciao su Trdn Long va gid o su Trdn Xudn Tien dil co bai khen ngai dijc san Thu nhdn Houston.

Mf)t s/i anh. chi em Thu nhdn khdp nai thuc glue Thu nluin Houston tie p 'tuc "lam bao". Nhdu anh chi dii gili bai vi. Mf)t so' anh chi trong nhom thuc hien t(l dijc san lam viec khd CTIC nhung vdn vui VI su dong gop nho nhoi cua minh. Xin da ta cdc anh chi dil gili bai. Xin da ta cdc anh "lam bdo",

Cudi cu ng xin thua, chung ra dang buac vao nhilng thang ngay ddu cua the' ky hai muai mdt - mot the' ky iran day hy vo ng do'i vdi nhilng nguoi Vi?t Nam fY. nan. Hy vong dU{JC tn! 19i que huang dual bdu trai tu do va dan chit - Cdc Thu nhdn se tri' vi di mil mot dai hlj i trong khuo n vie n nha truang. Theiy tro, ban be se gi;ip 19i nhau trong niim vui chung cua dan t(;C dil chiu nhieu nih ca cu«, ddng cay ...

Mu a he dang vi tren mien ddt nong Texas. Vai can mua bdt chat de xudng nhu nhilng hanh phuc bd: ngo. Anh chi em Thu nhdn Houstonuac rang cdc ban Thu nhdn - khi gap til ddc san nay 19i - cling bdt gi;ip mdt chut hann phuc thdt bdt nga. ChI mong duoc nhu vijy!

Mua he ndm 2000 Thu nhdn Houston

Diana

Diana! Diana!

Huang linh dil bay that xa Ma SaO vuang win l¢ nhoa?

Diana! Diana!

Nao ddu trang phuc kieu sa Nao ddu dang nguai thuat tha

Diana! Diana!

Nao ddu than hinn ngoc nga Nao ddu nu cuai muon hoa

Diana! Diana!

Nao ddu ban tay vi tha Nao ddu trdi tim bao la

Diana! Diana!

Qua r6i tinh di phoi pha Con day tdm long thilt tha

Diana! Diana!

DII am vang mdi.: X6t xa

Tuyen San

4

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

Thl} Nhan Con, Nlioc Vi4$t Con

UDinhThong

Sau 30 nam tu biet mai tnrong xua, van mQt mua thu nao d6, ban be cung kh6a c6 thS rii nhau tuu tnnmg. NhU' kh6a I Chanh Tri Kinh Doanh (CTKD) Dalat. Kh6a nay ra tnrong nam M~u Than (1968), tdi mua thu cuO'i the' kY da nhat la thu yang d6ng mon khdp noi, gom lai thanh £){tc san Ky niem d~y 641 trang, kh6 21x27.5 cm. Bia sach ve toan canh Vien dai h9C Dalat. Phai sau Ia day Lam Vien, tuong hlnh bang mfiy dU'C1ng cong vong veo tren nen tim tho mong. H9a S1 bO cong pha rmrc cho vita m~u ao tim cua mot thai mong mo?

CTKD Ia mQt ph~n ciia Dai h9C Dalat. Dai h9C Dalat la mQt ph1n cua khong gian h9C dU'ang nam cu. VI v~y, vie't ve CTKD chi la cai co dS goi lai kY niem chung ve mQt dl yang sach vd mit mC1. Vao nhftng mua he khac nhau tnrdc 1975, nhieu sinh vi en Saigon, Van Hanh, Hue', C~n Tho, Hoa Hao, V.V ... , ke tnrdc ngiroi sau, l~n lU'<;1t budc van khong gian dai h9C Dalat. H9 ciing nhau sinh hoat, hQi thao, ca:m trai ... r6i chia tay nhau. Tu d6 con lai chut strong mua vuong vffn trong tam tU'dng m6i nginri.

Trang 48 cua £){tc san c6 bai Thfft ngon Chanh Tri Kinh Doanh, ke't bang hai cau:

Tram ndm ke' hoqeh trdng nhdn SI Thu Nhdn eon la nude Vi~t eon.

5

______ Thu-Nhtin Houston 2000 _

V~ d~u di~n dat mQt y trong cau tho c6: Bach nien chi k~ mac nhu Thu Nhan, V~ sau nhdc lai cham ngon Thu Nhan cua Vien dai hoc Dalat, co tudi~n van ngay 28-4-1965. Trong bai di~n tir nay, Cha Vien tnti'1ng Nguyen Van L~p tuyen b6 lii'y y thiic trach niem cua mlnh trong pham vi giao due va d~ khac phuc moi kho khan, cluing toi tung tam niem loi giao hufln clla c6 nhan: K~ tram nam khong gl b§_ng tr6ng ngl10i (tr. 559).

Cu6n D~c san, gom nhat la thu vang d6ng mon khap noi, mi'1 d~u b§_ng loi gidi thieu cua nhac S1 du ca Nguyen Diic Quang, (CTKD I): "Khoa I ciing thii'y mlnh xung dang manh dan lam cuoc trung phung tren trang giii'y nay rna khong cho ai khuyen khich, cting khong

\, ngai nhttng 10 Mng bii't an, mQt nguyen nhan dii khien su phan ly keo dai hen mQt phdn tu' th~ leY khong th~ keo dai hen ntra." Trang k~ tiep la Doi Loi Cam Ta cua Nguyen Tl10ng Cffm: "D~c san nay khong con la san phffm cua mot ca nhan hay cua ban thuc hien, rna la cua chung toan th~ khoa I CTKD, vi day la eu6n D~e san M doi, leY niem cua thoi nien thi~u .. ," Trang 213 nhac lai cong trinh ella ngu'oi khdi xuong:

"Trong mii'y nam qua, Cffm tam gac sang mQt ben hon non bQ gia son clla vc) con, cu6n gia pha ciia gia dinh, bO thl gio va t6n ti~n bac, thuc hien cho bang du'c)c t~p Ky yeu, trong kha nan~ hien tai dQc than lam viec, theo each noi ciia Pham Ngoc Quynh. (5 vi tri dung treo gitra dang, giao di~m ciia bi~t bao nhieu di biet, tam h6n Cffm vftn rQng mi'1, trai ra hang mii'y tram trang giii'y, k~t lai thanh t~p Ky y~u dQc nhflt vo nhi trong sinh hoatai httu dai hoc, Toan t~p Ky y~u sao rna nang trIu! va tmh ban Nguyen Tuong Cffm thii'y con trIu nang hon!"

Thoi gian 30 nam ciia t~p sach dai d§_ng dac, d~ lai nhieu chia lla,

tan tac:

Trong sO' nhtrng nguoi sdm ra di sau ngay 30-4-1975 co giao sir Tr~n Chanh Thanh (1916-1975).

Ch~t tuc tu'i'1i trong trai t~p trung co giao sl1Trftn Van Tuyen (1913- 1977), Kha Tu Giao v. v ...

- Mii't tich tren bi~n cit co nha tho Tr~n Dai (chet cit gia dinh), Ha ian (ch~t cit gia dinh), Nguyen L~p Chi (dQc than) v.v ...

- Tu tr~n thci h~u t~p trung cai tao co giao sir Vii Qudc Thong (bao huynh giao sir Vu Qu6c Tlnic) (1917-1987), D6 Bui 86ng (1940-1993) (D6ng tung lam tnti'1ng ban Bao chi trung hoc Chu Van An. Trong bai Ban Hi~n, nha van Le rat Di~u co nhac tdi biet danh D6ng Thu6c Lao cua nha bao menh yeu nay.)

6

______ Thlf.-Nhan Houston 2000 _

Bo minh chdn que ngu'oi co giao sir Nguyen Ngoc Huy (1926- 1990), nha ngtr h9C Le Van Ly (1913-1992), nhac sir Ngo Duy Linh (1922-1998) V.v ...

Nhtrng trich doan sau day co th~ cung cffp vai stt lieu v~ thoi bu6i nhi~u nhuong tren rn9t da't nu'dc bi~n dau. Nhu doan k~ lai ngmri ra di dh tien sau bien co' 30-4-1975: "Giao su Trdn Chanh Thanh quyen sinh ngay 1-5-1975 tai nha rieng d du'ong Duy Tan Saigon (sau do can nha nay bien thanh tru sd dffu tien cua HQi Tri Thuc Yeu Nudc.) Wi hom 1~ Lao E>Qng, giao sir Thanh mci cac than httu tdi nha dung bita com thinh soan. Khi tiec gffn tan, chu nhan noi bi nlnrc dffu, cao 16i thuc khach xin len 1ffu nam nghi. Gffn tru'a hom sau, ngmri giiip viec khong tha'y chu nha, rnd ctta van tha'y vi thffy kha kinh cua CTKD I va nha chinh tri lao thanh cua Viet Narn Cong Hoa da qua doi. Thffy Thanh b~n bQ au phuc s~rn rnffu chinh t~. Chung quanh linh sang la anh phu nhan va cac con ciia thffy d~u da xuflt ngoai, Ma'y horn sau, gia dlnh anh chi Thffrn Dmh Quan, (em vcj) 10 tang su, rnai tang thffy trong nghia trang Mac Dinh Chi. Sau nay, nghIa trang Mac Dlnh Chi bien thanh cong vien. Di hai thffy du'cjc hoa thieu, di anh tho d chua Phap Hoa (hem canh dai h9C Van Hanh, ben bo rach Truong Minh Giang.) co Thuong toa Tue Hai tru tri," (tr.560)

Che't trong tu co giao su Trdn Van Tuyen va Kha Tu Giao, Ca hai tMy tro d~u co thai dQ vo cung khang khai, Theo hac sI Nguyen Van Ai, nguyen t6ng giam d6c cac vien Pasteur Viet Narn, nguci ban tu cua giao su' Tuyen: Cau noi "wi khong co tQi gl voi nhan dan, vdi ddng bao toi, Ne'u co chi co vdi Dang Cong San rna thoi" da ghi khlic trong tam kham ngu'oi Vi~t qu6c gia yeu que hirong da't mrdc. ( ... )Trong so' cac anh em t~n tlnh thea doi benh tlnh ciia giao su'Trftn Van Tuyen co rn9t anh s6t sling nha't tam goi la anh Hung, nguyen luat su', dan bi~u va tv nMn la h9C tro ciia giao sir Trftn Van Tuyen. Anh k~ chuyen vdi rnQt s6 anh em d~ thong tin cho moi ngmfi: "Chung no da rnang giao su Trftn Van Tuyen di rdi, tham llirn cac anh di! Chung no d~t giao su Trftn Van Tuyen quan trong rn9t rnanh chieu, nam tren san g6 lJ dang sau chiec ca-mi-ong ell rich vftn dung d~ ehd dd eho trai, tr6ng tron chg_ng co rnui ehe rmra che nang, chi co rn9t thang phu ta y te' di theo." ( ... )Anh k~ tie'p: "Con caihom ao quan thl th~t tham hai, bang g6 tap, bao so sai, ben ngoai du'cjc quet rnQt ldp nude do, khong phai 1a son, lai ha tien g6 nen cMt hep, phai d~t giao sir ngoeo dftu g~p

7

_____ Thu-Nhan Houston 2000 _

chan lai mdi d~y du'<;1c nAp ao quan." (tr. 74)

Cung nhu giao su' Tr1n Van Tuyen, Kha Tu Giao nh!t dinh khong nhan tt)i: "Khi bon quan giao Cong san blit Kha Tu Giao lam ban nMn tt)i chdng lai nhan dan va each mang, anh dii nh!t dinh khong lam VI cho rang anh dii lam d1y du b6n phan ciia mt)t ngu'~i cong dan mrdc VNCH, dii khong phan bt)i t6 quoc, khong h~ vi pham 1u~t phap, Chinh Hd Chi Minh mdi la. ke phan bt)i d!t mrdc va dan tt)c! (chi co an gan rdng mdi dam tuyen b6 di~u nay tnrdc mat bon can bt) Cong san.) (tr. 103) ( ... ) Mt)t tu1n l~ sau, co mt)t bu6i t~p trung to an th~ chiing toi. Ngiroi de'n n6i chuyen m~c thu'~ng phuc, deo kinh den, di xe jeep rna toi nghe ban tan mang quan bam dai ta, ten 1a True. Tu nhien toi nghl de'n than sinh cua Giao, TOi nghe k~ Giao co ngu'~i cha theo each mang lam de'n ca'p dai ta, co de'n trai tham Giao. Giao bay to l~p tnrong chinh tri khac voi cha va khong rnucn g~p nua (tr.105). Thang 6-1977, Kha Tir Giao bi chuyen tu PM Quoc v~ Long Giao. Giao xanh nhu mt)t cai xac khong hdn vi dau don va moi mon th~ xac, Giao bi bilt ngdi tren chiec thung, canh thung dung phan, doi tay mang cum. pMn tiep xtic vdi chiec cum s~t khong con mieng da thit nao, chi con xirong trAng mau do. Khoang hai tu1n sau, Kha Tu Giao tu bO cuoc chien cu6i cung cua mlnh. (tr.l04)

V~ cai che't tren bi~n Dong cua nha the Tr1n Dai (tap chi Bach Khoa), 8~c san vie't: "np tho cu6i ciia Tr1n Dai co ten Chie'n Tranh va Tmh Yeu. Cuoc hanh trlnh cu6i d~i cua nha tho, d~n theo ca. v<;1 con, bi~u nrcng tron ven ciia Tinh yeu, trong mt)t tlnh huong eire kY bi tham, v6n la M IVY xot xa ciia Chien tranh. 86 la each vie't ciia Chien Tranh va Tinh yeu, l1n nay khong phai bAng muc, rna bang mau va nude mitt, nhu co li\n Tr1n Dai rmnrn l~i Sir Winston Churchill, vie't trong bai gidi thieu sO' ra m~t to nguyet san quay roneo cua T6ng ht)i sinh vien Dalat, vao khoang nam 1966" (tr. 559b)

Ngoai r!t nhieu nam md, co xanh hoac bi~n canh, rai rae trong khong gian va thoi gian, dong di\y nhieu tie'c nhd d d1u t~p sach, 8~c san danh nhieu ch6 cho cac thffy tro hien nu'dng nau dau do ten trai dilt nay. Tu vien tnnrng Nguyen Van L~p, mot nha giao due IlH lac (tr.562), vira du'<;1c vinh thang Due Ong (tr. 11) de'n giao sir Tran Long, khoa tnrdng sang l~p tnrong CTKD, vi thuyen tnrong cua Thu Nhan (tr. 49) v.v ... C6 153 ban CTKD I gop mat trong 8~c san, si1p theo v~n m~u tu vdi Nguyen Thi Hue An mo d~u, Tdn Van Lu'U (tung la giam

8

______ Thlf.-Nhan Houston 2000 _

d6c Nha Bao Chi) d quang gitra v~n, k6t thtic la CMu TIrn Xuyen. Mai cuu mon sinh la mot tac gia. Trong so' ra't nhieu bai vd co bai Lich sil tnnrng CTKD cua T~ Duy Phong. (tr.38)

Trang 29 in Danh sach Ban Giang Huan khoa I CTKD. Danh sach nay gdm hai ph~n:

Tai Dalat (co 31 vi), trong so' co cac giao sir Vuong Van Bl{c, Nguyen Nhu Cuong, Nguyen Hoang Cuong, Nguyen Phii Dire, Biru Dudng, Vo Van Hai, £lam SI Hi6n, Nguyen Ngoc Huy, t.e Xuan Khoa, Tr~n Van Ki~n, Lam Thanh Liem, Ngo £llnh Long, Pho Ba Long, Tr~n Long, Nguyen Van Mung, Hd Thdi Sang, Lu'U M~u Thanh, Tdn Chanh Thanh, Vii Qu6c Thong, Vii Qu6c Thuc, Bui Chanh Th<'Ji, Duong Trung Tinh, Trffn Van Tuyen, Thng Thi Thanh Trai, Lam L€ Trinh V.V ...

Tai Saigon (ban Bao chi h9C) co cac giao su Le Thai Bang, Le Dlnh £li~u, Nguyen Vi6t Khanh, Nguyen Ngoc Linh, Tr~n Van Ngo.

Trong nam vi giang day khoa Bao chi tai Saigon, hai vi (Le Dlnh £li~u, Tr~n Van Ngo) co trong hQi ddng quan tri tap chi Th6 Ky 21. Nhung slf lien h~ gitra dai hoc Dalat va Bao chi khong chi gidi han trong CTKD 1. Chii nhiem Pham Phii Minh co trong so' nhtrng nha giao xuai than tu dai h9C Sir Pham Dalat (cong l~p), nhung thuoc ve th6 M tien phong.

Nhu dll vi6t trong m9t doan tren, CTKD chi la cai co d~ g<;1i lai nlntng kY niem hoc du'<'Jng. Trong muc Ban Doc Vi6t (thang 10-1999), Th6 Ky 21 ngo y mong ban doc nao con giu so' bao xuan Chu Van An (1960), xin gili cho toa soan m9t ban chup. Cach day mfly chuc nam, toi co d9C Giai phffm Chu Van An trong ma'y nam lien, a'n hanh hang nam vao tnrdc T6t am lich, nhung quen ma't nam, Kh6 bao Giai phffm CVA nrong nr nhu £l~c san CTKD, hoac cac giai phffm cung thoi cua cac tnrong trung h9C Ion: Petrus Ky, Gia Long, Tnmg Vuong ... Bla do hoa S1 cay nha la vu'Cfn thuc hien, thunng ve ngoi tnmng CV A. wi con nhd hai cau tho cua Y Dich (but hieu nha bao Le Dmh £li~u) trong m9t s6bao CVA:

Om mong giang h6 nhu Nguyln Tudn, N g6i trong em am udc phong trdn.

9

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

Cau tho di~n ta kha trung thuc tam trang hoc tro van tu6i mdi IOn. Em a'm Ia thud nha tho con b~n d6ng phuc ao trang qudn xanh. Con lai suo't doi 1a phong tr~n. Hai giai doan em ffm va phong tr~n no'i tie'p nhau ciia cung mi?t kiep nguoi.

Khoang cuo'i tMp nien 50, tnmng CVA con dong do d toa nha hai t~ng, phia sau tnmng Petrus Ky va hai dai hQC Khoa HQC va Sir Pham, Lo'i vao cua ba ngoi tnrong nay quay ra phia dai Ii? Cong Hoa, Con tnrong CVA no'i voi dai 19 Hung Vuong bang con du'ong trai nhua, ke'ben san banh nha tnrong. Con mi?t 1o'i tlit khac Ia con du'ong dfft ngoan ngoeo no'i li6n dai Ii? Hung Vuong (nhung lui v6 phia cong tnrong Cong Hoa) va Tong Thu Vien. M6i 8 gio sang tlnr Hai, du'oi hang c6 thu rop bong mat, hoc sinh cac lop b~n d6ng phuc ao so mi trdng co huy hieu CVA (vdi ba ngon lila b~p bung dinh van nii ao), qu~n tay mau xanh duong, d6ng ca bai "Nay cong dan di" trong khi mot anh ldp IOn keo 1a qudc kY. Th~ y hieu trmrng Tr~n Van Viet, tM y t6ng Lang va cac giao sir dung dudi mai hien trudc van phong, do'i dien vdi san tnnmg, du 1~ thuong ky. Vao nhfi'ng dip d~c biet, th~y hieu tnnrng oai nghiem trong bi? au phuc chinh t6, thai hut thuoc, an dn d~n do cac hoc tro qua may khuech am.

wi nghl sd dI hoc sinh Chu Van An co truyen tho'ng lam bao mi?t ph~n Ia nho Tong TlurVien, co cung 1o'i vao, chi each nha tru'ong mi?t manh dfft hypo Thu tich va nhan vien Tong thu vien d6u tir thu vien Hanoi di chuyen van Saigon nam 1954. Thud do, thu vien Quoc Gia con d toa nha m9t l~u, do'i dien vdi bi? Kinh Te' (goc Gia Long - Tu' Do); Ong thu thu Thu Vien Qudc Gia to beo bao nhieu thl ong tM thu Tdng Thu vien nho nguoi bffy nhieu, Vao nhttng gio vang th~y, hoc sinh CVA thuong van tlnr vien doc sach, bao trau d6i vo'n lieng van hoa mai sau. Ngoai ra, viec bien t~p giai ph~m xuan hang nam cling gop ph~n dang k~ trong viec tri~n nd nhieu tai nang bao chi. Cac nha bao Le Dmh f)i~u, D6 Ngoc Ye'n deu la tnrong ban Bao chi CVA, Petrus Ky tnrdc khi dffn than van lang bao, Thud do, Giai ph~m Chu van An in d nha in Hiep Hung (du'ong Nguyen Thien Thuat). Trong suo't thai gian in bao, cac nha bao hoc du'ong ngay ngay leo len can gac hep nha in d~ si'ta ban v6 (morasse). Tii' nhirng nam 50 tdi 1975, nhieu nha in d Saigon mudn nhieu thieu nien t~p viec. HQ nhat chtr due bi'tng chi tii' cac 0 chtr d~ slip tii'ng doan ban thao. Vi v~y, cac ban thao bao gio cling vie't mi?t m~t d~ cac ong xep typo chia nam xe b~y, ghi so' hieu nguech ngoac r6i chia cho cac tho xep chit.

10

______ Thu-Nluin Houston 2000 _

Trong s6 cuu hoc sinh CVA, mqt s6 tie'p tuc hoc CTKD (Dalat) vdi viii th~y xufft than tir Tnrcng Budi Ha Noi (ti~n than tnrong CVA). Trong mot bu6i hop mat mdi r6i cua Thu Nhan Paris (22-7-1999), cac giao sir Vuong Van B~c, Tr~n Long, Tr~n Thanh Hi~p, Tr~n Van Ngo vii nha bao leY cuu Nhu Phong dii d6ng ca bai Lypro ciia tnrong Budi Ha nqi (Lypro Iii vie't t~t cua Lycee du Protectorat: Trung hoc bao h9.) Bai hat nay mang nang tinh tlf dan tqc, d6i lai vdi mot bai hat chinh tlnrc cua Lycee Albert Sarraut (Hanoi). Giao su Tran Thanh Hiep con nhd ca khuc nhac dao md d~u ciia ca khiic Lypro nay,

Trong s6 nhttng nha bao CVA cung thoi vdi Le Dlnh Bi~u c6 Dinh Ngoc Mo. Trong Giai phgm CVA, Mf) Iffy but hieu la Dynamo. Sau khi t6t nghiep dai hoc Su Pham ban Phap van d Dalat, Dinh Ngoc Mo lam viec d Trung Tam HQc Lieu ( duong Tr~n Binh Trong), di~u khi~n chuong trinh truyen hlnh B6 Vui B~ HQc (bang t~n s(9) trong nhieu nam, Sau d6, Mf sang Canada tu nghiep. Trong tiep kY Tim Tho Trong Tieng N6i, nhan k~ lai kinh nghem doc bai tho Tham Chua Thi~n TOng (bang chtt Han) cua nguyen Du, nha tho B6 Quy Toan c6 nhdc tdi nguoi ban tho Dinh Ngoc Mo. Lau ngay, tac gia tiep kY dQC hai cau Tlnrc ciia bai tho nay mqt each khac. V~ sau, Mo d& nghi mqt each ng~t cau mdi, thea y kie'n ella mot nha nho cao nien ten Iii Biim:

e6-tll-rnai / hoa hoang diep ly, Tien-trieu-tdng /lilo bach van trung.

Vdi each ng~it diu mdi nay, mai hoa kh6ng phai Iii cay hoa mai, ma la cay hoa nd hoa. Tang liio kh6ng phai Iii Ong gia di tu rna Ia vi su nga tu6i gia, Thay d6i mqt ch6 ng~t cau, d6i danh tu thanh dqng tu, ca bai tho b6ng chuyen h6a! Khong gian bien thanh thoi gian. TInh h6a thanh dqng. Hinh anh dang dung yen b6ng rung chuyen. Cai n6i phu du cua con ngirci, ciia trieu dai chinh tri cang them thsm thia. (sach dii dftn, tr. 36)

Cach ng~t cau cua mqt cuu hoc sinh CVA, d6ng thdi Iii mot cuu sinh vien Dalat (nay dii khuft) khufy dqng su im lim c6 hrru, dftn ta quay v~ nhtrng ngoi tnrong ctl vdi rfft nhieu luyen tie'c. San tnmng CVA (hie chua don v~ nha tho Nga San) c6 hoa phuong nd tren canh la xanh (khong phai Iii nd hoa gitra la vang nlnrbai tho c6.) Ngoai san Vien dai hoc Dalat Iii cay thong ThV Nhan, tu lau trd thanh bi~u

11

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

nrong ciia nhieu the' hc% sinh vien. Cay va hoa trong san tnrong la nhii'ng kY niem than yeu cua m(Jt thoi di h9C, khong thS phai nhoa. Vi trong tu6i h9C du'Cfng, gio ra choi cting dn thie't nlnrthoi gian h9C t~p.

Trong hie chua thS tim lai du'<,1c Giai phffm Chu Van An vira tuyet ban, vira tuyet tich giang h6, Bl[tc san kY niem Kh6a I CTKD da co'ng hien m(Jt khong gian hoc du'Cfng c6 hoa dao, hoa mai chim khufit trong kY niem, Khong gian d6 mot ml[tt ritt giong vdi ngoi c6 t\l' trong tho Nguyen Du d nbi co don, hiu quanh khong cling. Ml[tt khac ra't g~n vdi cau ke't bai Cao n-t Thi Chung ciia thi~n su Man Giac (cuo'i the' kY XI):

Mac vi xudn tim hoa lac tq.n Dinb tie'n tqc da nha't chi maio

Hoa mai tnrdc san (tnrong), du Ie loi, viin mang lai niem tin chac ch1n vao tuong lai dan tQc. Trong nhieu th~p nien, cac so sd giao due, trong so' c6 vien dai hoc Dalat, ra sue tr6ng ngu'Cfi khong met moi. VI v~y, cau tho Thu Nhan con la mrdc Viet con khong ngirng thS hien trong thuc te' hang ngay tren nude Viet than yeu,

LeDinh Thong Paris

B

i\~ Vj.~b)~~:)

~!gf~ Bong !::t t~~:hd~~~~:;o::a;~ieu dao

An -(~!~, B6ng binh ghinh da xon xao

. .....-{ '-"-.....,

I ''B1'':'''{l/I' FJ6i Cit phai ndng thdng ngay rang chai

7'y_,(sfr,;;: Bong blnh 111 khach quen dai

Xudn Huang do mong sang ngai trdng sao B6ng binh mat nuac nao nao

n h

B

Xuoi giong bie'n cd ai vao ngu/in me Anh trdng tay chi duang vi

La rai h6 can son khe trdng d6ng Huyen khong mQt cdi binh b6ng

Giot suang hat moe thong dong b6ng benh ...

g

Duy VijU- (Vi¢t Nam)

12

______ Thf!,-Nhdn Houston 2000 _

Hoi-Dong D~i-HQc Tu-l-4p Viet-Nam

Uri gioi tbieu:

M.iic dsu cuoc chi~i1 trsnh tlji l1¢t Nam Itic bay giil cimg ngay cimg khoc Ji¢t, nbung t?i h#u pbuong ciia mien Nam l1¢t Nsm, cong cuoc phil trien va xay dimg nen giio due u cap b#c d?i h9C Iuoa dlff/C cdc nha giio due va viin hoi Iuu tsm. Nhi~u l1¢n D?i H9c Tu dii duoc thimh I#p nhlim cai tiea nen giio due va gop phlln vao vi¢c phit triea quoc gie.

M(it h(ii dong DIji H9C Ttr 14p l1¢t Nam dii dlfl/C thimh I#p de' dip ling nhu csu sinh host h6 tuong va phit trie'n ding nlur bdo v¢ quyen I¢ cii« cic thimh vieu dlji h9C ttr I#p.

Dic san Tlur Nhan Houston xin giri d~i1 quy d(ic gia tai lieu g6m co hai phsn:

1/ Tuyen Ngon thimh I#p Hoi D6ng D?i H9C Ttr 14p l1¢t Nam.

2/ N(ii Qui DIji H9C t» 14p l1¢t Nsm.

Cic tai lieu nay duoc diing trong Tsp San Tu Tlflmg ctia l1¢n DIji H9c Van Hsnh . Chung toi chan thimh cdm on sub Nguyln nhsn Bang dii gill d~i1 cbo Dic San Tbu Nhan Houston tai lieu nay.

13

______ Thu-Nhan Houston 2000 _

1l.1YEN NGON THANH W nor DONG

D~i HQc Tu 14p Vi~t Nam

Trong nhtrng nam gan day, nen Giao due Dai H9C tai mien Nam dff phat trien vtrot birc, 51 so gia tang qua nhanh khien cho cac co sit Dai hoc khong du dap ling nhu diu giao due cua fang lop thanh nien hoc sinh.

Tnroc nhu cau giao due ngay mot gia tang ay, cac Vien Dai h9C Tu l~p co b6n phan tie'p tay vOO chinh phu trong co gang khong ngirng nham ciii tien nen giao due cua mroc nha, hau gop phan tich eire vao viec phat trien Quoc gia.

Trong chieu lnrong do, cluing toi, Vien tnrong nam Vien Dai hoc Tu u.p hien httu la Dal~t, V~ H~h, Hba Hiw, Minh Dire, Cao Dai, nhan thify dff de'Ii hie phai that chat moi lien lac hop tac, de co the hoan thanh trach nhiem chung dOl vOO nen Giao due Dai HQc quoc gia.

Sau nhieu cuoc thao luan, chung toi dff dong y thanh lap mot hQi dong lify ten la HQi Dong Dai HQc Tu 14p Viet Nam diroc dai dien bbi HQi dong vien tnrong. Cac vien Dai hoc hoi vien deu blnh d~ng trong moi hoar dong ciia HQi Dong va co trach nhiem nlnr nhau trong viec van dong thuc hien nhfrng quyet dinh chung ciia HQi Dong. MQt ban nQi qui cua HQi dong cling dff diroc chung toi soan thao va thong qua de an dinh muc dich va viec dieu hanh cua HQi Dong.

HQi Dong Dai HQc Tu Lap Viet Nam diroc thanh l~p nham ba muc tieu:

1. Hop tac d~ nang cao pham chift giao due Dai hoc,

2. Bao ve quyen Igi ciia Giao SU , Nhan vien va Sinh vien cua cac Vien Dai hoc Tu Lap hQi vien.

3. Noi len tieng noi chung clla giOO Dai hoc Tu l~p

HQi dong Dai hoc Tu l~p Vi¢t nam khong hoat dong chfnh tri, khong xam pham tinh each nr tri cua m5i Vien Dai h9C hQi vien.

Chung toi tin ding viec thanh lap HQi Dong Dai HQc Tu Lap Viet Nam danh dau mot giai doan moo trong tien trlnh phat trien giao due mroc nha, mot giai doan trong do cac Vien Dai hoc, khong ke cong nr,

14

______ Thf!,-Nhiin Houston 2000 _

deu hop tac chat che voi nhau, d~ tM hien chu tnrong giao due con nguai toan dien, trong tinh than phuc hung tinh hoa van hoa dan toe, dong thai thau hoa tien b<) cua van minh the gioi, Co nhtr the Dai hoc moi phuc vu duoc dai song tinh than va v~t chat cua dan cluing m<)t each thiet tlnrc.

Trong duong huang va muc tieu ay, clning toi mong moi duqc don nhan su hop tac than hiru cua Chinh phii, cac Vien D~ hoc ban, cac CO quan doan tM va Dong bao moi gioi.

Sai gon, ngay 27 thang 9 nam 1973

* Vi¢n Tnrong Vi¢n D~i HQc Dal~t

* Vi¢n Tnrong Vi¢n D~i HQc V~nH~h * Vi¢n Tnrong Vi¢n D~i HQc Hoa Him * Vien Tnrong Vien Dai HQc Minh Duc * Vien Tnnrng Vi¢n Dai HQc Cao Dai

15

______ Thu-Nhtin Houston 2000 _

N(H QUI

H6~ DONG D~ HQC TI1L~ VIeT NAM

CHUONG 1

Danh Hieu - Muc Dich

,. .

TIET 1: Danh Hi~u

Dieu 1: Nay thanh lap mot teS chtrc chung cua cac Vien Dai Hoc Tu 14p tai Vi~t Nam l~y danh hieu la ,. Hoi Dong Dai Hoc Tu 14p Vi~t Nam".

Dieu 2: Hoi Dong Dai Hoc Tu 14p Viet Nam co pharn vi hoat dong tren toan quoc va hai ngoai trong mot thoi gian khong gioi han, Co cau t6 clnrc , dieu hanh va thanh phan hoi vien cua Hoi Dong Dai Hoc Tu 14p Viet Nam diroc an dinh trong clurong hai duOi day.

TrET 2: Muc Dich

Dieu 3: Hoi Dong Dai Hoc Ttr 14P Viet Nam dtroc thanh l~p nham cac muc dich sau day:

1. TU<1ng hi) sinh hoat moi mat gifta cac Vien Dai Hoc Tu 14p de bao v~ va nang cao pham ch~t Dai hoc.

2. Bao ve quyen 1<;11 cua Giao SU, Sinh vien va Nhan vien cac Vi¢n D~i Hqc Tu 14p.

3. Noi len tieng noi chung de dong gop voi Chanh phil va cac Vien Dai Hoc Cong l~p va nhfmg gidi lien he trong viec cai tien nen giao due dai hoc mnrc nha.

Dieu 4: Hoi Dong Dai Hoc Tu 14p Viet Nam khong hoat dong chfnh tri va khong can thiep vao cac van de nl)i bl) cua nhtrng Vien Dai Hoc hl)i vien cling nhu cua cac Doan the hau thuiin cho cac Vien Dai Hoc hoi vien.

16

______ Thu-Nhtin Houston 2000 _

CHUONG II

Thanh Phan - T6 Chtrc - Dieu Hanh TIET 1: Thanh phan HQi Vien

Dieu 5: Nam Vien Dai Hoc Tir 14p hien hiru theo thtr tv tham nien :

Dal~t, V~ H~h, Hoa HilO, Minh Dire, Cao Dai la hoi vien sang l~p cua HQi Dong Dai Hoc Tu 14p Vi¢t Nam.

Tilt cit cac Vien Dai Hoc Tu 14p khac chap nhan Noi qui nay va dugc sir dong y ciia 4/5 hoi vien sang l~p cua HQi Dong se diroc nhan lam hoi vien.

Dieu 6: Thu tuc gia nhap HQi Dong Dai Hoc Tu 14P Viet Nam diroc an dinh nhu sau:

Vien Dai Hoc Tu 14p mrri muon gia nhap HQi Dong se lien lac voi mot trong cac hqi vien sang l~p d~ diroc thong bao ve NQi qui cua HQi Dong va duoc gioi thieu vOi cac hqi vien khac. Sau do Hoi Dong se nhom hop d6 nghe Vien Dai Hoc Tu 14p nay trlnh bay ve Vien Dai Hoc cua minh va chinh tlnrc xin gia nhap. HQi Dong se hop kin M quyet dinh va vi Chii Tich HQi Dong se thong bao quyet dinh cua HQi Dong cho Vien Dai Hoc Tu 14p lien he.

Dieu 7: Vi~n Tnnmg chinh thtrc dai dien trong HQi Dong Dai Hoc Tu 14p Vi¢t Nam. Trong cac tnrong hop bat kha khang, Vien Tnrong cua Dai Hoc hqi vien, co th~ cit mot vi dai dien toan quyen d~ tham du cac phien hop cua HQi Dong. SV d'e cit tren chi co gia tri khi co van tlnr chinh thrrc,

Dieu 8: M6i hoi vien deu binh diing trong moi hoat dong va quyet dinh cua HQi Dong, trir cac dieu d~c biet danh cho nam hoi vien sang lij.p theo qui dinh fJ cac dieu dual day.

TIET 2: T6 clnrc

Dieu 9: HQi Dong Dai Hoc Tir 14P Viet Nam duoc dai dien boo HQi Dong Vi¢n Tnrong . HQi Dong Dai Hoc Tu 14p Vi¢t Nam diroc dieu hanh boo mot ChU Tich co mot TOng Thu Ky va cac Ti~u Ban chuyen men ghip du.

Cac vi Vi¢n Tnrcng trong HQi Dong deu co trach nhiem nhu nhau trong viec van dong tlnrc hien nhirng quyet dinh chung ciia HQi Dong, d6i voi viec lien lac vOi ben ngoai ciing nlnr d6i voi nei bo.

17

______ ThlJ-Nhan Houston 2000 _

Dieu 10: Trong nam nam dau tien , kt3 tit thang 9/1973 tal het thang 8/ 1978 ChU Tich HQl Dong se do cac vi Vien Tnrong ciia nam Vien Dai H9C hoi vien sang l~p luan phien darn nhiem thea thtr tv tham nien thanh lap . Kt3 tit nhiem ky thtr sau, bat dau tit thang 9/1978, Chu Tich HQi Dong se dircc toan tM hoi vien bau ra thea tM tlnrc kin voi da so nrong dol.

Dieu 11: Chu Tich HQi Dong Dai H9C Tu Lap Viet Nam trieu t~p va chu toa cac phien h9P. Khi Chu Tich HQi Dong yang mat hay bi ngan tri'1 khong tht3 thi hanh nhiem vu , vi Vien Tnrong cao nien nhat se thay the.

Dieu 12: T6ng Thu Ky HQi Dong de ctr trong so Nhan vien va Giao sir cua D~i H9C dirong nhiem CM Tich. Tong Thu Ky H<)i Dong chiu trach nhiem tnroc CM Tich HQi Dong ve su hiru hieu cua cac Tit3u Ban, don doc va phoi hop cong viec ciia cac Tit3u Ban .T6ng Thu Ky HQi Dong chuan bi cho cac phien h9P cua HQi Dong, ghi chep bien ban cac budi h9P, diroc quyen phat bit3u y kien nlnrng khong dUQ'c quyen bo phieu, hru tru moi ho SCi cua HQi Dong, va giai quyet moi van de hanh chanh cho

H9i Dong.

Dieu 13: Tarn thoi Hoi Dong co ba Tieu Ban chuyen man nlnr sau: * Tit3u Ban Ngoai V~

* Tit3u Ban H91; Vl!

* Tit3u Ban Sinh Vien Vl!

Tuy thea nhu cau HQi Dong co the them hay b6t so Tieu Ban chuyen man.

Dieu 14: Ngoai Vien Dai H9C duong nhiem Chii Tich, ba Vien Dai HC)c hQi vien khac de ctr Tnrong Tieu Ban cho ba TiI~u Ban chuyen man trong so Nhan vien va Giao sir cua ba Vien Dai H9C nay. Cac Vien Dai H9C hQi vien khong de cit mot Tnrong Tieu Ban nao se b6 nhiem mot Nhan vien hay Giao sir vao lam hQi vien cho rndi Tit3u Ban chuyen man.

Nhiem ky cac Tieu Ban la mot nam nlnrng co tM diroc HQi Dong hru nhiem khong han dinh nhiem ky bao nhieu Ian.

Dieu 15: Cac Tieu Ban chuyen mon co nhiem vu nghien CUll cac van de chuyen man do HQi Dong de ra va de nghi cac giai phap thich nghi. Tieu Ban cting co the nghien CUll cac van de lien he t6i it nhai hai Vien Dai H9C hoi vien neu cac Vien Dai HC)c nay yeu diu va dUQ'C HQi Dong chap thuan.

18

______ Th~·Nhdn Houston 2000 _

Ngoai ra cac TI~u ban c6 th~ tlJ dira ra nhfmg de nghi xet th~y can thiet,

nET 3: Dieu Hanh

Dfeu 16: Hei Dong se hop thirong xuyen hai thang mot IAn bat dAu thang 9 mdi nam. Trong phien hop cuoi cua m6i nhiem ky, Chu Tich Hoi Dong se bao cao cong viec va Hoi Dong se suy cit Chii Tich, Tdng Thu Ky va cac Tnnmg Ti~u Ban cho nhiem ky m61. Chu Tich c6 quyen trieu tap cac budl hop bat thuong khi can thiet.

Ngoai ra Hoi Dong se hop b~t thirong khi c6 hai hQI vien sang l~p hay 1/3 tdng s6 hoi vien yeu cau,

Dieu 17: MQi h'b SCI lien h¢ t61 Hei Dong phai dl1Q'c vi T6ng Thu Ky luu trtl va ban giao day dil cho vi T6ng Thir Ky ke tiep.

Dieu 18: MQi phi t6n ve hanh chanh cua Van phong CM Tich va T6ng Thu Ky cua Hoi Dong se do Vi¢n Dai HQc dl1C'IDg nhiem CM Tich dai tho neu phi tdn nay khong Vl1Q't qua 100.000$00 mot nhiem ky. Phi tdn Vl1Q't qua s6 nay se ducc chia deu cho cac h<)i vien d~ hoan tra cho Vien Dai HQc dl1C'IDg nhiem CM Tich vao cu6i nhiem kY. Phi t6n hanh chanh cua m6i Ti~u Ban do Vien Dai HQc dl1C'IDg nhiem Truong Ti~u Ban dai tho. MQi phi t6n di chuyen va an i1 cho cac budi hop se do mdi Vien Dai HQc hei vien tlJ dai tho. MQi phi t6n lien quan t61 viec t6 clnrc cac clurong trmh lien Vien se do cac Vien tham dlJ chia deu nhau dai tho, Cac chirong trinh di_ic biet nhir hoi thao ... se do ngan sach dai tho rieng tirng clnrong trinh dai tho.

Dieu 19: T~t ca moi chi thu cho cac phi tdn k~ i1 dieu 18 deu phai diroc thong bao cho T6ng Thl1 Ky HQi Dong, T6ng Thl1 Ky Hl)i Dong se bao cao chi tie't ve cac chi thu nay cho Hoi Dong trong phien hop cu6i cung cua moi nhiem kY. MQi ngan khoan t6n quy hay plnrong tien con lai phai dl1Q'c ban giao dAy du v61 vi T6ng Thu Ky ke tiep.

Dieu 20: MQi chi tie't khac lien quan t61 viec dieu hanh Hoi Dong se do CM T[ch Hoi Dong an dinh v61 slJ chap thuan cua Hoi Dong.

19

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

CHUdNG III

Hoat Dong Cua Ht)1 Dong

Dieu 21: Hoi Dong se tim each nhat tri trong quyet dinh cling nhu hanh dong doi v6i cac van de lien he t6i quyen 19i chung cua cac Vien Dai H9C Tu 4P ht)i vien, Doi v6i cac hoat dong ve dirong loi giao due dai hoc, h9C vu, sinh hoat sinh vien va dieu hanh, cac ht)i vien se phoi hop va M tro' nhau toi da d~ cung giup nhau bao v¢ va nang cao pham chat dai h9C. Cac hoi vien cling se M tro nhau toi da ve plnrong tien neu nhtrng M tro nay khong anh lnrong t6i viec dieu hanh nei bt) cua m6i hoi vien. Hoi Dong cling khuyen khich va giup dO' cho moi co gang M tro gitra hai hay nhieu Vien Dai H(Jc ht)i vien trong moi hoat dong d~ bao ve va nang cao pham chat dai h9C.

Dieu 22: Hoi Dong se tich eire rna rong lien lac than hfru v6i cac Vien Dai H9C Tu 4P cling nhir Cong 4P trong va ngoai mroc.

CHUdNG IV Giai tan Hoi Dong

Dieu 23: Ht)1 Dong se diroc giai tan khi co su dong y cua 3/4 t6ng so ho] vien hay 4/5 so hoi vien sang lap.

Dieu 24: Tnroc khi giai tan, moi ngan khoan ton quy hay phirong tien con lai thuoc ve Hoi Dong se diroc chia deu cho toan th~ hoi vien.

CHUONG V SUa D6i Noi Qui

Dieu 25: Tat cit moi dieu khoan trong Noi Qui nay deu co tM diroc sua ddi trir dieu 26 dual day:

Dieu 26: Nei Qui chi direc sira d6i khi co hai (2) ht)i vien sang lap hay 1/3 tong so hoi vien de nghi va 1/3 tong so hoi vien thong qua.

20

______ Thf!,-Nhdn Houston 2000 _

Ghi danh

Than ti;f,ng nhiing "mdi ttnn Dal.at".

Quan My Lan

Anh nhe nhang ndrn tay co be, hai ngUell di th~t cham, cham nhu chua tung cham nhu the" bao gio, nhu khong can gl lam tren coi dC1i v9i va nay. TrC1i DaL<;1t trong va xanh thftm, vai cum may trang Iirng lC1 troi. Chi c6 tieng soi 1<;10 X<;1O duoi g6t gi~y ...

Sang nay thu bay, dang Ie ra cling nhu nhtrng thu bay tnroc, anh chi du<;1C ng5i tan gftu vdi co be va mot 10 nhtrng chi va em co tai phong khach cho de"n he"t gio. Cai hanh phuc de"n bfft ngC1 dU<;1c di dung dang dung de nay la do tu nhien anh c6 sang kien ni co be len tnrong ghi danh! Cha la horn nay Ia ngay d~u cho ghi danh nien hoc toi nen d~c biet Vien md ctta thu bay. Chua ai V9i va ca, moi ngum can dang sung suong vdi ke"t qua vita mdi cong b6 tu~n vita qua, va lai D<;1i HQC cua co be dau c6 canh "danh nhau de ghi danh" nhu d Sai Gonl Thinh thoang anh vao tnrong co be, nhln cac giang dUC1ng lai thffy tlnrong cho "dan SaiGon" nhu anh va cac ban, troi n6ng btrc rna crr phai chen nhau vao nhirng giang dUC1ng chst hep, sinh vien thl tran ca ra hanh lang. Con trai can dCJ, con gai cang kh6 hon ...

Sang nay khi Ong Cu g~t d~u va cho tien ghi danh, anh thffy nhurnat co be sang len va ca anh chdc cling the". Ba Cu n6i vdi thee khi hai dua sdp ra ctta "chau dua em v€ sdrn an com nhe", the" c6 nghia la anh c6 hon 3 tie"ng d5ng h5 m9t mlnh vdi co be ciia anh.

Chi thoang m9t cai la hai dua da buoc nhtrng buoc th~t cham xu6ng ch thang Palace. Phai cong nhan la cai anh chang kien tnic su ngum Phap da kheo chon vi tri khi xay cai khach san to nhfft Da

21

______ Thu-Nluit: Houston 2000 _

Lat nay. Bung tai phong khanh tie't nhln ra la ca. mQt khong gian tuyet voi truck mat, tham co cl1t kheo chay dai de'n t~n con duong vong quanh hB va bong trl1ng ciia nha thuy ta xinh xl1n nam tren hB la noi ho hen ciia bao nhieu tai ta giai nhan khong phai chi ella Ba Lat rna con rfft nhieu noi khac de'n nfta.

Co be va anh quyet dinh di bQ til' nha de'n tnrong, khong mufin co mQt ngtrol thii ba nao chen du<;lc van cai khong gian nho be cua rieng anh va co be. Anh rfft phien ha khi phai di chuyen bang nhftng chiec xe lam nho xiu cua Ba Lat. Di bQ thl hoi xa va lau nhung ca anh va co be dau co gl vQi va, bao gio de'n thi de'n, chi ghi danh rBi v~ thoi rna! Cay co ben duong cling dBng y vdi anh, hom nay tfft cii d~u danh cho anh su d~ dai, cho anh mot ngay vui ben co be ciia anh.

(j Sai Gon, anh khong co cai cam giac lang lang the' nay.

Co Ie troi hie nao cling nong birc va co Ie cac co hay mac d~m, m~c tay nen khong co vat ao dai nao bay vffn vuong, vudng ca van chan anh. That la leY la, anh luon Iuon co cam giac thu thai, em a phang phfft mQt niem vui khi di ben co be. Nhip s5ng cua co nhu cham hon, nhu dai hon cac co ban gai ng6 ngao ciia anh d Sai Gon. Nu cuoi nhe nhang nhu hie nao cling nd tren doi moi rfft xinh ciia co rna anh vh them du<;lc d~t len mQt nu hon. Trong co be nhe nhu td the' kia rna chua bao giO anh diroc om co trong vong tay. Co be khon 111m, nhieu l~n anh cam thffy nhu da keo du<;lc co van vong tay vu<;ln ciia mlnh thi cling chinh la hie co thoat ra dU<;lc va nhin anh vdi anh ml1t chao oi la diu dang. Cai nhln ffy lam cho anh khong each gl gi~n n6i.

Cam tay anh em hoi, duang nao len Thien Thai ...

Loi hat ciia Hoang Nguyen nhu am anh m6i l~n anh co dip di choi mQt mlnh vdi co be, rna anh thl lau lau mdi co ti~n bay len xu cao nguyen nay, rBi lai lau lau mdi co vu ... ghi danh nhu hom nay. La 111m, co Ie cai dang g~ y g~ y, cai than hmh be bang nhir tn-; con ciia co da thu hut anh, d1i lam cho anh khong con la anh nfta... Hay Ia co be va anh d1i lac van mot the' gidi khac mfft rBi. Cai the' gidi th~n thoai ...

Nai hoa xudn khong hi tan

22

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

Nai buam xudn kh/ing hi nhat

Nai tinh xudn kh/ing uti mdu bao gia ...

Ch~ng phai ding thanh ph6 nay dlI'Qc menh danh Ia thanh ph6 hoa la gl? Thanh phd nho Illm so vdi Sai Gon cua anh, thanh ph6 co nhi~u tnrong hoc nhfft nude so vdi dan so' va dien tich, thanh ph6 co nhung Ioai hoa rna Sai Gon khong co, chi d~ di~m to cho chinh mlnh, Ciing VI d~ tr6n tranh cai xo bd, cai nong ghe hdn ciia mua he thu do, anh da mang sach va len day d~ hQC, co' cho xong hai cai clnrng chi hoc them a khoa hoc. Va chinh each giai quyet sang su6t do da la m6i to dnyen, da mang anh de'n ch6 quen co be. Nguyen la mQt ngay dep triJi, vita xe'p quy~n sach lai thl co em ho chay vao phong, nhfft dinh bllt anh chd di g~p co ban than nhar d~ rmron va chep lai mffy bai con thieu.

Bang tho thffn ngoai vu'iJn chiJ co em, ngo ngffn tnrdc m~u sllc huy hoang cua hoa hdng vang ben khom pied d'alouette xanh th~m thl hai co nho dilt tay nhau chay ra. Va trong anh mdt dh tien nhln thffy nhau anh da rmrong nrcng rAng minh se a lai day, vinh vi~n, anh da "che't trong mitt em" mfft rdi. Anh quen cii thuc tai nhu quen cii dfft triJi va can nglI'iJi tlI'ang nhu rfft manh me cua anh da bi khufft phuc, da quy hang tnrdc anh mllt vita trong sang, vita ngay tho cua co be.

Ngay xua sao Luu Nguyln lac duang len Thien Thai Nhac vang ai me say

Ruau dao ai ngay ngay ...

Anh co dliQe u6ng nrou dau rna sao eu nhir say nhu ngay tnrdc co be ti teo the' kia. Tie'ng co em ho choc gheo nhu theo du5i em mai de'n sau nay. Th~t 1a IcY 1~, anh hoc a DlI'QC khoa, trong tnrong da so' 1a can gai, rdi lai sat ben van khoa 1a noi tai tit giai nhan dlI'Qc menh danh Ia nhft Bitc IcY, nhl Bong dirong, the rna chua baa giiJ anh lai roi vao mQt tnnrng hop oai oam nhu the. Anh dang mu6n tu, anh dang mu6n yen d~ tung cho he't d6ng cua mang thea. The'ma co mQt cai gl manh liet hon da chiem mfft hdn anh. Trang phtit giay anh tl,l' nhii: "Th~t 1a phien day, tlI'ang len Ba Lat 1a dliQc yen than d~ hoc, rna the' nay thl th~t la chet," Cai co be Blle IcY nho

23

______ ThlJ-Nhan Houston 2000 _

nho toe a la gareonne nay r5 rang la da hien ra vao hie anh khong ehi'1 d<,1i nhgt, hien ra dS gay phien toai eho anh day.

Su6'i ngoc reo duai got chan di

Tie'ng nhac tien quye'n luye'n xiem y ...

Anh h1 hoi, ehiie cai ong nhac S1 Hoang Nguyen kia cling da roi vao hoan canh tu'dng tv nhu anh. Ch~c ngu'i'1i yeu ciia ong gy cling co cai got chan son nhu co be. Sao rna gio'ng nhau the', ong ta da thgy nhfi'ng cai nhu anh thfly hom nay. R5 rang anh nghe nhu la co tieng nhac khi hai vat ao dai co be bay bay trong gio m6i l~n anh va co be di tren d6i cao cua thanh phd tho mong nay. Cai tieng nhac tien quyen luyen xiem y tren Thien Thai hay tren Da Lat tho mong tu nay da tra thanh cua rieng anh.

Vien dai hoc Sai Gon rong Ion qua, nhieu tnrong qua, va khong co mot khuon vien dep de d~ thuong nhu tnrong cua co. Vien dai h9C Ba Lat mdi th~t la th~n tien, co can sudi nho chay ngang, co chiec du ti teo biic qua, co mot cai h6 nho, tgt ea nam nep dudi nhfmg bong thong xanh, nhirng cay anh dao va baa loai hoa khac rna mira xuan thl chao oi la dep, Cai t6ng thS do nam yen iing tren ngon d6i nhln xudng thanh phd, gp u dan can rQn ra tieng eu'i'1i vdi nhtrng mo'i tlnh dep nhu tho.

Cai gl anh cling thgy dep, nho nho xinh xinh. Hay la VI noi nay co co be ciia anh? Nhfi'ng hoa kia, nhtrng thong kia, nhfi'ng d6i cao, nhfi'ng suo'i reo lam sao rna Sai Gon cua anh co duoc? Anh se dua co be di choi nhfing noi rna tnrdc kia khi chua co co, anh va cac ban vh tung lang thang.

o. lam sao lac duac vao Thien Thai ...

Nhu dau do vang vang tieng hoi khong li'1i cua co be dang yeu cua anh. Co be oi, co khong bie't la mlnh dang a Thien Thai dgy r6i sao. Anh nao bie't du'i'1ng len Thien Thai khac nfi'a dau. Ma th~t the', anh da ra tru'i'1ng, anh dang cho ngay vao tnmg t~p, anh se di linh nhu hang trieu thanh nien khac vao quan dQi, se di lam viec a bgt eu mQt benh vien quan y nao do tren ph~n dgt nude con lai, khong phai la Ba Lat cua cluing minh. Lam gl co mot thanh pho' thii' hai nao

24

______ Thlf,-Nhtin Houston 2000 --,- _

thanh binh nhu 8a Lat, CJ day nguoi ra s6ng nhu khong h~ bie't de'n chien tranh.

Anh nao bitt duang len Thien Thai Khi long con nhu bang budt gia

Va tinh con e tip noi khong thanh lai ...

Hom nay la ngay cu6i anh con m{lc qu~n ao dan su. Ngay mai gia tu co be, anh se van quan trUong. L~n sau g{lp nhau co be se th[y cai d~u htii cua cua anh va qu~n linh, ao jacket mdi, chii khong con mai toe bBng b~nh nhu co be th[y hom nay. Minh quen nhau bao lau rBi nhl, rna anh vftn chua noi du<;fc di~u anh muon noi vdi co. Co be di ben anh g~n l~rn, the'rna vftn nhur[t xa xam, Co be khong cho anh du<;fc dung chan lai, noi "ngoi nha co hoa hBng" cua co be. Anh khong nhd n6i Ia hai dua da noi vdi nhau nhii'ng gl trong m[y thang qua. Nhung anh bie't chdc mQt di~u la hai tam hBn thl g~n nhau l~m .

... RBi anh va co be cling di du<;fc sang ben kia hB, b~t dh leo d6c len ngon dBi. HQ v~n thong tha di ben nhau, co Ie hai nguoi v~n noi vdi nhau v~ hoa, v~ co, v~ tung giong cay, ho gl, loai gl, cong dung the' nao trong du<;fc khoa. HQ v~n chua co thl gio noi nhii'ng di~u dn n6i cho l~n g{lp geJ cu6i cung khi mai day anh se phai xa co be it nh[t Ia chin tu~n. Cai mong uoc du<;fc hoc quan sl! tai tnmng Vo Bi 8a Lat da tan thanh may khoi khi hom qua thang ban than cua anh goi len cho bie't la "YO Bi che tui tnrng t~p minh rBi". Khoa dan anh nam ngoai da khong d8 lai nhii'ng tinh cam t6t dep nen nam nay cai tnmng quan sl! IcY lu~t nh[t nude khong nhan hufln luyen cho dam y nha dude le phe nii'a. Tin [y lam cho anh buon va ta va quyet dinh phai noi cho co be bie't rAng anh CJ xa nhung hBn anh da gii'i lai noi day nho co be giii' hQ m[t thoi.

Nhung r6i nhin trong doi mdt dep Long chat nghe me say

Kia duang len Thien Thai ...

Thien Thai chinh 1ft. trong m~t em, co be ciia anh oi. anh se ra di mang thea hlnh anh, mang thea nu cuoi cua em, mang thea anh m~t diu dang cua em do, co be than yeu,

25

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

AY duang qua ngii mdt tho ngay Tieng nhac lien Ian tieng tho say Ru han anh lac Vl:lO t(in ... tim ai ...

Anh trai chiec ao pardessus tren Ian co mudt, co ra't xanh rna troi cling ra't xanh, va trong phut giay quan trong nhflt anh mudn noi vdi co be nhirng di&u anh dii tl,t noi nhieu l~n khi mot mlnh di rong choi dudi nhirng hang thong ri rao vo t~n bai ngoi ea tinh yeu dep nhat ciia nhtrng rno'i tlnh Sa Lat. Ng6i day anh khong tha'y du'<;1e tnrong ciia co be. Trude mat la trci rfmg, xa kia la mat h6 phiing lang, long anh han hoan va anh biet, chieu nay anh se thua chuyen vdi ba my cua co be d~ xin co eho anh. Trong chin tu~n l~ ntra, ba my anh se len thanh phd nay, ngu'oi Ion se nrii chuyen vdi nhau. Va dem nay anh se xin phep d~ dna co be di choi, d~ chi cho co nhttng ngoi sao dep nhflt b~u troi rna eho de'n nay anh v~n nho gli'i de'n co be tlnh yeu va thu'dng nhd,

(j Sai Gon, khi vac dl.y dan len Hiu ngdi tren eli'a s6 md tung trong troi dern, anh viin hy vong tieng dan ciia mlnh bay tit thanh pho' xo b6 a'y de'n day nhe nhe di van gia'e ngii cua co be. Anh viin nho nhtrng ngoi sao la'p lanh kia tim de'n co va noi vdi co nhirng loi ella long anh.

Co be lang yen d~ ban tay trong tay anh, tin e~y. Trong anh mdt em ai anh nhu doc du'<;1e mQt Slf dap ung khong thanh loi. Anh mAt a'y eho phep anh gli'i van da'y ta't eli su tin yeu,

"Em." "D~."

"Anh yeu em."

Co be viin l~n tranh, khong dap lai loi anh, nhung tren v~ng tran co anh dii d~ lai dffu ffn tlnh yeu tha thie't nhat. Su thinh lang nhe nhang tnrdc cai bao la ella bh troi, cai em d&rn ella anh nAng khong gay gAt lam loi anh nhu yang yang menh mong Ian ra tren nhtrng ngon d6i thea nhtrng gon song Ian tan tren mi;tt h6 d~ mang di xa tit tAp tan vao dfft troi thenh thang. Loi to tlnh nao ella Sa Lat cling em ai, cling tho mong. Va l~n nay Sa Lat dii cluing giam cho

26

______ Th",-Nhdn Houston 2000 _

m6'i tlnh b!t diet ciia anh.

Ng6i day anh va eo be khong eon nghi gt d~n viec ghi danh, VI ho ehi eon lai thCfi gian r!t ngan; ngay mai sau khi dua anh ra phi tnrong, eo be se phiii di ghi danh mQt mlnh, nhimg anh, anh da ghi danh dlt<1e vao tam h6n eo be. Anh bie-t the- khi anh mdt.cui xu6'ng diu dang, du khong mQt ti€ng tra ICfi nhung anh bi€t, anh se e6 dlt<1e eo su6't dCfi ben mlnh, Nhll'ng d6i nay, nhirng h6 nay, ngoi tnrong kia va ea thanh ph6' eao nguyen tho mong nay da trCf thanh cua anh. va anh nghi t!t ea nhtrng m6'i tmh dep e6 Ie phai dlt<1e chrrng giam bCfi cai thien nhien ~m ai va nhe nhang ciia Da Lat r!t thirong yeu. Cu6'i cung, dltCfng di khong d€n tnrong, nhung da dua anh va eo be d€n ben bCf eua tlnh yeu, mQt tinh yeu b!t diet khi anh da di lac vao eon tim eua co be.

Trong su6't cUQc dCfi eon lai, anh se gill' mai mai hlnh anh hom nay ...

Quan My Lan Fremont

V@Nui

Tdng mol tinh Dalat ML va NL

Dua em vi nui trua nay

Co con chim nho tren cdy hot mung Milt trai md tifc tung bung

Hat vui hlji nglj mdy tung may xanh Lung triti giot nude long lanh Lam mua d6 xudng tham vanii toe em

PhongCMu

27

______ Thl!--Nhdn Houston 2000 _

Nbom chii bien d~c san Tba Nluur Houston dii lien Isc dal/c vat giao sa U Van -mot trong nhiing ngiloi chii tnamg bien t~p T~p San DOng W¢t. Giio sa U Van dii thusn cbo d~c san Thu Nhsn Houston trich dang cdc bai viet ve Linb Muc U van Lj va giao sa Bui xuan Bso d6 sub chi em cuu sinh vien D{li HlJC DaJ{lt biet them ve cic vi Thliy ciia mink

Dang lsi cdc bsi viet ve Linh Muc U van Lj va giao sa Bui xusn Bso, nbom chii bien d~c san Thu Nluin va cec anh

chi em Tbu Nben

Houston ciing muon

noi len long bie! on

ssu xa ciia minh doi

vai cdc b~c Thliy tai

nang va uyen bee.

Cung din nhic l{li

la Giao sa Le Van dii

d{ly tsi HlJc ou« 1965 dtfn esc cluing Van.

NHrnG BAc THAY DANG KlNH

Vi¢n D{li
til nsm
1972 "
ve
chi Anh 28

______ Th~-Nhan Houston 2000 _

Th~y r.e Van Ly

Trdn Trung Luang

roi h9C Van Khoa gitta thap nien 1950 , va h9C clnrng chi Ngtt H9C Viet Nam voi Thfry Nguyen Dlnh Hoa , Th:1y i.e Ngoc Tru , Th:1y Nguyen Khiic Kham va Linh Muc Le Van Ly . Ba Giao Su'dffu , chung toi du'cjc han hanh dff bi€t . Chi co Cha Ly Ia mdi nghe ten chir chua du'cjc dien kien . Bdi v~y , gio dfru ai ciing h5i hQp . Nam do cluing chi Ngtt H9C co chirng mimi Sinh Vien . Cha Ly day mon Ngtt Philp. Dff gffn b6n rmroi nam qua rna toi vftn con nhd nhir in gio hoc thu nhat vdi Ngai . roi nhd nhu in VI chang toi dff ve ra trong tri nhimg hinh anh v~ Ngai khac h~n con nguoi tlnrc khi Ngai bu'oc vao ldp .

Ai cling tu'dng Ngai to Ion nhu Yay , mac ao Dong den loai dep nha't va sang nhfit , toe chili bong va den kinh gong vang .

Ai de , Ngai buoc vao lop nhir mQt nha Kh6 Tu : toe ngan , ao dai den cli mem , tay xach cai c~p be xiu .

Ngai d6 Titn SI d Sorbonne nam 1947 ; hie da so' chung toi con d~ chom va danh bi danh dao d tnmng Ti~u H9C . Ai cling nmng Ngai se giang bai mi'a tieng Viet nita tieng Yay . Khong , Ngai giang bai thudn niy bang tieng Viet . OW dfru Ngai md sach ngay , khong n6i chuyen lam quen gi cii . Ai cling tu'dng Ngai se birdc theo Cu Trffn Trong Kim va Huynh Tinh Ciia giang van pham Vi~t Nam theo 16i c6 truyen . Ca lop dff Ifrm ! Ngai dff dftn cluing toi di mQt con du'ong hoan toan mdi .

Tai lieu giao khoa ciia Ngai ra't dai , ai cling tu'dng ky thi cu6i nam Ngai se khao bai , khao nhirng bai hoc bua . Ca lop

29

______ Th1!-Nhan Houston 2000 _

n6i v~ van pha m . Xong Cll' Nhan , toi len Cao H9C . Ngiroi do dffu cho luan an Hi Giao Sir Pittman thuoc Vie n Chuye n Khao Ngu H9C . Trong thoi gian nay , Da i H9C Van Khoa co nh6m Ngtt HQc Saigon gljp nhau hang thang . Cha Le Van Ly thuong tdi sinh hoa t vdi Nh6m , va trong tay bao gio cling c6 gia'y tCf va city but. Ngai bao :" M6i lffn hop la m6i lffn h9C them dune nhieu di~u moi ". Ngai quy toi khong phai nlnr Mon Sinh rna nhir ngu'Cfi Ban . Khi Ngai v~ nham chiic Vien Tnrdng Vien Dai HQc Dalat , Ngai c6 moi toi v~ cong tac . Dung hie do , toi du'<;1c BQ Giao DlJ c cli' sang co ng ta c ta i Singapore , lam viec trong T6 Chtic Cac T6ng Tnrdng Giao Due Dong Nam A (SEAMEO) .

Gffn day tai Canada, toi g~p mfiy hoc tro cu ciia Cha Ly , dudi toi ma'y lop . Chung roi da noi cho nhau nghe ra't nhieu chuyen v~ V! Giao Su kha kinh va kha ai nay. TOi co ghi bu6i hop mat trong bai " Mi~n Da't Hira ", tuyen t~p cila Tra Lti 1993 , xin du'<;1c chep la i mot doan d~ mua vui quy vi :

" .... B6ng co khach ba't ngo . D6 la anh John va chi Ba Bien Hoa . Net mat chi rh rffu . chi noi ngay : LinhMuc Le Van Ly ma't r5i anh a . Ma't h5i dffu thang Mu'oi , ben Missouri, Hoa

Ky . Chi la Mon Sinh ciia Ngai nam xua d D<;li HQc Van Khoa Saigon , nganh Ngtr HQc . Chi da d~t chuong trlnh sang tham Thdy Cil vao mira Xuan sang nam . Nhung nay thl da tre .

Ngu'oi me Cha va ao u'dc du'<;1c g~p chinh la John, ch5ng chi Ba . Sd ill anh me tieng Viet la vi d9C sach Cha Ly . Anh tha'y hay qua ! Anh me nha't la cau dftn chtmg " Sao Khong Bao N6 D~n ". Cac cu co tha'y gi d~c bier khong ? D~c biet 111m cac cu l,l . Dac bier d ch6 cau nay chi co nam tieng rna sinh ra bao nhieu nghIa . Cll dao lQn nam tieng nay rna coi . La 111m ! Chang han :

Khong Bao N6 D~n Sao ? Bao No Khong D~n Sao ? D~n Sao Khong Bao N6 ? N6 D~n , Sao Bdo Khong ? Bao N6 De'n , Khong Sao ... Nao c6 ngon ngtr nao tren the' gidi ky dieu nhir v~y ? Cau tren day chi la mot trong ra't nhieu dftn clnmg trong sach Le Parler Vietnamien . Day la luan an n~n S1 trinh (j D<;li H9C Sorbonne , Paris nam 1947 . Toan th~ HQi D5ng Giam Khao cho di~m T5i Uu vdi lCfi ca ngoi d~c bier . Ngai d6 Ong Nghe each day 50 nam , hie rna da s6 chung ta chua sinh ra , hoac con dang m~c qudn thung dit va ngu con dai dffm . Sach tren do nha xua't ban Huong S<1n xua't ban (j Paris nam 1948 .

30

______ Th",-Nhan Houston 2000 _

Khi day Ngir PMp Vi~t Nam d D~i HQc Van Khoa Saigon, Ngai dii khai tri€n luan an tren va vie't thanh sach So Thao Ngtt Phap Viet Nam . Cu Nguyen Kh~c Kham , mdt h9C gia uyen tham , Giao Sir thirc thu ciia Vien Dai H9c Saigon , cuu Giam D6c Nha Van Hoa va Vi~n Khao C5 , ngtmi n5i tieng th~n trong v~ cac lC1i phat bieu , dii ca ngoi tac pham ciia Le Van Ly: " Day la cong trinh khao ciiu ra't gia tri thea phuong phap ngtt h9C tan tien nha't la ngu hoc cong nang ", Cu co y no i ve linguistique fonctionnelle , mOt nganh mieu ta ngon ngtr khong theo ngfr y rna thea tieu chudn ke't hop . Ngtr h9C hien nay co hai tnrong phai : c5 di€n va cau tnic . Le Van Ly thuoc tnrong phai sau , va dim cC1 tien phong.

Ne'u toi chi noi ba'y nhieu v~ h9C gia Le Van Ly thl coi nhir chua noi gl , vi nhtrng kham pha ciia Ngai co gia tri lich sil' . Sach ciia Ngai ra nam 1948 , hie do tren tnrong ngtt h9C quoc te' chua tha'y ai co mOt cai nhln moi me nhir the' . Cac sach van pham d~u vie't thea m~u An Au , theo cai khuon co san ciia tieng Latin , tit Platon de'n Port Royal . Ma't muC1i nam sau, toi l~p lai , rmmi nam sau , the' gidi mdi don nhan mot tac pham thu hai theo chien hirong ca'u tnic ciia Le Van Ly . Do la cuon Syntactic Structure

ciia nha Ngtr h9C Hoa Ky Noam Chomsky ( The Hague , Mouton, 1957) .

That dang tie'c va dang phan nan . Vi~t Nam co mot h9C gia Ion nhir v~y rna 50 nam qua , CJ Viet Nam cling nhir tren the' gioi , it ngirci bie't de'n . Ngai la nha tu hanh khiem t6n thi khong noi lam gi . Dang Ie chting ta phai danh trong khua chieng ~m I len mdi dung clnr . Nay nha ngu h9C ho Le dii nam xuong , lieu cac Mon Sinh co theo kip bud c cha n Cll a Thli y mlnh kho ng ? Nga i tung la Vie n Tnrong Vien Dai H9C Dalat , cac cuu Sinh Vien nghI sao ?

Ong ban gia ciia toi im lang ngoi nghe Slf nghiep Le Van Ly . Nghe xong , ong thiing thang gop y. Rang ong cling dii d9C hai tac pham ciia Ngai . Cai gi cling hay he't . Ong chi co mot di~u nho khong d6ng y , ong dinh bung khi gi}.p Cha Ly se noi . Nay thl moi slf dii t& . Rang Ngai vie't v~ ngon ngtr btnh dan cua ngtrdi Vi~t thl khong nen bO sot mOt di€m nao . Cha Ly dii bi) sot mOt di€m nho khi ban v~ tie'ng " khong , chang . cha ". Gidi blnh dan khi gian thi khong sai tieng " khong " , rna sai " de'ch ". Trong ngon ngtt thirong nhat no la tieng chiri th~ , chili tuc . Nlumg trong ngon ngtr van chuong no khong tuc , trai lai , no mang nghia phil dinh nit

31

______ Th~-Nhdn Houston 2000 _

manh . R6i ong dan chang .

Chang han chuyen Cu Nghe Nguyen Khuyen . Khi cu da gia va mat da loa thl do'Qc ong quan Chu Manh Trinh giti bieu mot chau hoa . Hoa nay chi c6 sitc chtr khong c6 lnrong . Cu Nguyen Khuyen bi~t Cing Trinh XQ hi , ben lam bai tho cam on . Cau cuO'i cling la :" D&h c6 mui hirong , mot tieng kha ". Chii' de"ch nay y nghia manh lam .

Chang han Cu Thuong Nguyen Cong Tnr . Mot bu6i dep troi , Cu Tnr di yang canh chua . Cu tha'y d€ tren vach mot cau dO'i cua nha su tru trl ra cho khach th~p phuong :" D9C ba tram sau rmroi quyen kinh , cMng thfin , chang thanh pMt tien nhung khac tuc ". Cu Trii' cho la nha so' c6 y tv kieu , ben dO'i lai ngay :" Hay van tam nghln to' m~c k~ , khong quan thfin phu tit de"ch ra ngtmi ". Chii' d~ch nghe do'QC qua di chtr .

Chi Ba nghi rang Cing nay ban chuyen tfim b~y , ben la : " Tac gid ngimi tu hanh nen khong th~ vie't v€ tieng chiti th€ do'Qc ... ".

Trich trang :

"Tuyin Tq,p Ngon Ngil Van TZI vt« Nam"

(Essays on Vietnamese Language & Writing) trang 167-170, Dong vi«, 1993

32

GIAO su BiH XUAN BAo (1916 - 1991)

I. LY LlCH:

- Sinh ngay m5ng 2 thang 2 nam 1916, nhung than phu khai la ngay mong 1 thang 1 narn 1916 cho d~ nhd.

- Nguyen quan tlnh Quang Nam, d~n dC1i t6 phu tht nhap tich lang Trieu Son Trung, huyen Huong Tra, tinh Thira Thien;

tai day co I~p tit du'C1ng ho Bui Xuan.

- Than phu: Cu Bui Xuan Ttii' xua't than tnrong Qu6c Til' Giam, Ttl tai Han hoc,

- Than mftu: cl;! TOn Ncr Ngoc Hoe.

- La anh eli trong gia dlnh.

- Hai em trai:

+ Bui Xuan Bang, giao sir, bi Vi~t Minh sat hai tai Quang Blnh nam 1947.

+ Bui xuan H5ng, S1 quan quan hrc Vi~t Nam Cong Hoa, bi Viet Cong chon s6ng dip T~t Mau Than (1968).

- B6n em gai:

+ Bui Thi Tra My, nQi tro,

+ Bui thi Nhu Kha, tuc My Mai Thanh, Ncr Kinh S1 Dong Thanh Au nnh.

+ Bui Thi Nhu Anh, cong chirc (tnrdc 30-4-1975). + Bui Thi Nhu Chau, giao sir tnrong Thanh Tam, Dil Nang (tnrdc 28-3-1975).

33

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

- V Q: ba Le Thi Thuy 'Inic,

- Con trai: Bni Xuan Quang, giao sir, dien anh gia va

nha van.

- Con gai: Bui Thi Nhir Bich,

HQc sinh ti~u hoc tai Hue', hoc sinh trung hoc tai Ha NOi r6i Hue'. Trong thoi gian hoc tai tnrong trung hoc Khai Dinh Hue', tning tuy~n ky thi hoc sinh xua't siic toan coi Dong Duong v~ van chuong Phap (1).

- D~u Til tai Trie't hoc nam 1939.

- TrO lai dao Cong giao cung vdi vQ con nam 1947, lanh

phep bi tich Rita 19i tai nguyen duCfng tnmng trung hoc Providence, Hue'; thanh danh la Phe-Ro (2).

- Du hoc tai Sorbonne, Paris, d~u Cit nhan Van chirong Giao khoa (1951), va TIe'n si Qu6c Gia Van clnrong.nset) - Sau ngay 30 thang Tu 1975, bi Cong San Viet Nam giam ttl trong cac trai lao dong cai tao t~p trung 0 trong Nam va ngoai Biic, dUQc phong thich nam 1978 VI benh tim de'n thCfi ky trffm trong.

- DUQc phep xua't ngoai chua benh, de'n Paris trong thang 8 nam 1982.

- Ngay 20-1-1983, dUQc giao sir Granjbakch giai pha'u tim thanh cong tai benh vien La Pitie - Salpetriere, Paris. - Sau khi sac khoe 5n dinh, trO lai sinh hoat tri thirc bmh thuCfng, khoi thao nhieu cong trlnh van hoc va ton giao.

- Benh cu tai phat, tnit hoi thocu6i cung ngay Chua Nhat 07-4-1991 luc 17 gio. (3). Lanh dffy du cac phep bi tich cua Giao hQi, an tang tai nghla dia.Arcueil, Paris.

H. HO~ T DQNG GIAO Due

-1939- 1947: Sau khi d~u Til Tai, chonnghe giao su, day Phap van tai cac tu thuc trung hoc Hue': Thuan Hoa, Vi~t Anh, H6ng Dtrc, Institut de la Providence (Thien Huu hQcduCfng.)

- Sau khi d~u,cit nhan; trO v~ mrdc, day Phap van va Anh van tai tnmng trung hoc Khai Dinh, Hue'(1952'-1954).

- Thanh vien Ban Sang l~p va-giao sir trunghoc nr thuc Bmh Minh, Hue'.

- Sau khi d~u TIe'n sl, h6i hirong va- dUQc b5 .nhiem Khoa trtfong dai hoc Su Pham Sai gon, r6i Khoa tnnrng d~i hQC Van

34

!II i

______ Thlf-Nhan Houston 2000 _

Khoa Sai gon kiem tnti'1ng ban Phap van; giao sir thinh giang tai cac vien dai h9C Da Lat va Hu~.

- Sau khi ra tit va tnroc khi sang Phap chua benh tim, day cac 16p tu nghiep b5i du'<Jng cho cac giao sir Phap van, mi'1 tai tnmng dai h9C T6ng Hop T.P. H5 Chi Minh, Mu than mrong dai h9C van Khoa Sai Gon.

III. HO~ T DONG V AN H6A

- ChU tich Ban Khoa H9C Nhan van trong HQi d5ng Qu6c Gia Khao Ctru Khoa H9C.

- Ph6 Chii tich kiem Tnnmg Ban van Khoa trong Uy Ban Qu6c Gia Soan Thao Danh Til' Chuyen Mon.

- HQi vien HQi D5ng van H6a Giao Due.

- Giam khao Giai Thu'i'1ng van H9C NgM Thuat Toan Qu6c

(1972).

IV. HO~ T DONG CHINH TRl

- 1954: Chanh van phong Thii nrong chinh phil.

- 1955: Dai bi~u Vi~t Nam trong hQi d5ng Lien hiep Phap.

- 1955 - 1957: c6 vffn van hoa Toa Dai SuVi~t Nam Cong Hoa tai

Paris. Trang cuong vi nay, g6p pMn lam sang to chinh nghia qu6c gia, vach ro nhtmg sai l~m ciia chii nghia Cong san, ~p hop met s6 16n tri tlnrc Vi~t Nam va moi gidi Vi~t kieu trong mQt t5 chtrc phuc vu nr do cua con ngiroi va quyen lei t6i tlnrong cua dfft mroc, thanh cong trong viec phat dQng manh me phong trao tri thtrc va chuyen vien v~ mrdc xay dung ch~ dQ V.N.C.H.

- Cu6i nam 1957, xin giai nhiem chiic vu c6 Vffn van h6a toa Dai SU d~ danh toan thoi gian soan hai luan an thi bang Ti~n sI Qu6c gia van chuong, nham muc dich tri'1 v~ mmc g6p ph~n dao tao gioi tre trong cirong vi giao sir dai h9C.

- 1967 - 1968: Tlur Tnnrng d~c trach van H6a, BQ van H6a Giao D\lC va Thanh Nien.

- 1973 - 1975: Tlur tnrong BQ van hoa, Giao D\lC va Thanh Nien.

V. HO~ T DONG TON GIAO

- Trang thoi gian h9C b~c Cll' nhan, hoat dQng Cong giao Ti~n hanh

35

_____ Thu-Nhan Houston 2000 _

trong Lien doan Cong giao Vi~t Nam tai Paris (Tuyen tiy: L.M. Nguyen Blnh An).

- 1952: Thanh vien Ban Sang L~p m¢t doan th~ Cong giao Ti~n hanh chuyen biet: Doan giao su Cong giao Hu~ (Tuyen tiy: L.M. Nguyen van L~p).

- 1954, Saigon: Thanh vien Ban Sang L~p nh6m Tri thtrc Cong Giao (tuyen uy: L.M. Nguyen Huy Lich).

VI. HO~ T DQNG Qu6c T"E

Tham gia nhieu hoat d¢ng quoc t~ nhir

- Dai dien Y.N.C.H. trong HQi nghi IAn thtr nam v~ Hoa Blnh va van Minh Ki-to-giao tai Florence (1956).

- Dai dien V.N.C.H. trong cac hQi nghi Qu5c t~ ciia co quan H<;1p tac van H6a va Ky Thuat (ACCT: Agence de Cooperation Culturelle et Technique) do cac mrdc sa dung tieng Phap thanh l~p nam 1960 tai Niamey.

- Dai dien V.N.C.H. trong cac h¢i nghi Qu6c rs cua Hiep hQi cac trUCfng dl;li hoc dung ti~ng Phap mot phAn va toan ph~n (AUPELF:

Association des Universites partiellement et entierement de langue Francaise) thanh l~p nam 1963 tai Paris.

- Thir kY phai doan cac Vien tnmng dai hoc Vi~t Nam tham quan cac dai hoc Hoa Ky (1967).

- Thanh vien phai doan V.N.C.H. tham du cac Dai H¢i D5ng ciia t6 chtrc van H6a, Giao due va Khoa hoc Lien hiep quoc (UNESCO).

VII. THU TICH

A. Tae Phim Di XuA"t Ban:

1. Tiiu phim dang bao trttd'e 1945: Trudc nam 1945, giao su Biii Xuan Bao la tac gia m¢t sO' ti~u ph~m ti~ng Vi~t va tieng Phap, ky ten tMt va but danh dang tren cac bao d Ha noi, Hu~ va Saigon, hien chua co di~u kien sOO t~p d~y duo

2: C6ng truih hoan thanh tir 1953 dtn 30 thang 4-1975:

- Dien van thunng l~ trong Ie long trong phat phan thimng cho hoc sinh cac tnrong trung ti~u hoc Hut, 1953. 'Irich doan dudi nhan d~ H<;>c Vffn d Nudc Ta trong tuy~n t~p "van H6a Va Nhan Vi," Nha

36

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

xua't ban Nhan Thtrc, Hu€, 1957, trang 93 - 98.

- "Gia Tri Con Nguoi" (Terre Des Hommes) ti~u thuyet ciia Antoine de Saint-Exupery, Ban Vi~t dich ciia Bui Xuan Bao va H5 SI Khue. Tua ciia Simone de Saint-Exupery, Saigon, 1955, nha xua't ban Carrefour du Monde, XXII, 248 trang.

- Tham Iuan ngay 25-6-1956, tai H9i nghi lffn thtr nam v~ "Hoa blnh va Van minh Ki-to-giao" hop tai Florence CY Dai L<Ji) tit 21 d€n 27-6-1956.

Nguyen van tieng Phap va Viet dich dang trong nhieu bao dirong thoi trong va ngoai mroc.

Viet dich in dirdi nhan d~ V~n Menh Vi~t Nam trong tuyen t~p Van H6a va Nhan Vi, sach da dftn, tr. 37-44.

- Albert Camus: Tit Tri Thrrc Phi Ly d€n Tinh Lien Doi Nhan Loai, dang trong B~c san Bu'C1ng Moi, Paris, 1958.

- Naissance d'un heroisme nouveau dans les lettres francaises d'entre-deux-guerres: Aviation et litte rature. Paris. 1960 Imprimerie A. Dubin, 608 trang.

- Luan an chinh Ti€n sI quoc gia van chuong d~ trmh tai Sorbonne.

- Aspects du T€t.

- Di~n thuyet tai H9i Phu Nfl' Qu6c t€ Saigon, ap ret mau Than.

- Le Roman Vietnamien contemporain: Tendances et evolution

du roman Vietnamien contemporain de 1925 a 1945. Saigon 1972. Tu sach Nhan Van xa H9i. Nha in Long Van, Phu Nhu~n, 450 trang.

- Luan an phu ti€n sI Qu6c gia Van chirong d~ trinh tai Sorbonne. In lffn tlnr hai dirdi nhan d~: Naissance et evolution du roman vietnamien moderne: 1925-1945. Nha xua't ban Dirong Mdi - La Voie Nouvelle, Paris. 1985.

- Du an 1967 thanh l~p mot t6 chtrc nghien cuu va hoat d9ng van h6a, tuong tt! trung tam quoc gia khao ciru khoa hoc nu'dc Phap, da du'<Jc hQi d5ng chinh phil cha'p thuan tren nguyen tAc.

- B~ tai va b6 CI,lC ciia H5n Birdm Mo Tien: Bang Khoa Hoc nhan Van. 'np bien khao ciia Ban Nhan Van H9i B6ng Qu6c Gia Khao CU'u Khoa Hoc. 'nP I. Saigon, 1973, trang 81 - 101. Ban t6m lime tieng Phap du'di nhan d~ "Le theme et l'intrigue dans le roman

. H5n Buom Mo Tien," Tr. 209 - 210.

- Thi Anh Khffu Cam trong Tho Han Mac Til' dang Khoa Hoc Nhan Van, t~p bien khao ciia Ban Nhan Van H9i B6ng Qu6c Gia Khao CU'u Khoa Hoc. np II. Saigon. 1974-4-163 -172 . Ban t6m hroc

37

______ Th1!--Nhan Houston 2000 _

tieng Phap du'di nhan d~ Les metaphores orales dans la poesie de Han Ml;lC Tit.

- La paix et le developpement culturel au Viet-Nam trmh bay chinh sach van hoa ciia Viet Nam Cong Hoa. An ban tieng Phap va tieng Anh do UNESCO va La Baconniere xua't ban, Paris 1974.

- Section IX: Vietnam "dans l'ouvrage collectif' Litteratures de langue franfaise hors de France - Anthologie didactique" conFu et edite par la Federation Intemationale des Professeurs de Francais Sevres. 707 tr.

Phffn dong gop ciia giao sir Bui Xuan Bao g5m co:

+ Introduction historique [de la litte rature vietnamienne d'expression francaise], (tr.633-640).

+ Ti~u sit va trich tho Pierre D5 Dlnh (tr.64l-646).

+ Ti~u sa va trich van Pham Duy Khiem (tr. 647-650). + Ti~u sa va trich van Cung Gin Nguyen (tr 651-653). + Ti~u sit va trich van Pham Van Ky (tr.654-659).

+ Tableau synoptique [de la litterature Vietnamienne d'expression francaise] (tr.691-697).

B. Di Cdo (4)

- Reflexions sur Ie magnificat

Soan ngay 2-2-1984, thii but in trong t~p btu Niem Thanh L~ Quy Lang cs Phero Bui Xuan Bao do Linh muc G. Lefas cit hanh ngay 11-4-1991tl;li nha the giao Xii' Viet Nam (j Paris.

- Pham Quynh, Humanisme et culture Nationale.

VO LongT~

mng hop tai lieu rieng va do gia dlnh c6 giao su Bui Xuan Bao cung cap,

38

______ Thf!,-Nhdn Houston 2000 _

Ghichu:

(1) Xem: Nguyln Huy Boo. HulXlfa: Nhilng Ndm DQY HQc Truong Khdi

Dinh. Bai dang trong dijc san titng Song Huang 1996, Dallas, tr 45-49:

"Ndm 1937, ong Bertrand, sau nay la Vi~n trudng Academie de Besancon co sang kitn lijp ra cuoc thi Concours General cho cac truang trung hoc Phdp Vi~t toan coi Dong duong. Ba ndm ldn, hoc sinh Khdi Dinb chiem het giai nhiit: Bui Xudn Bao, Pham Quy" Cll Huy Cijn v€ Van chuang Phdp, Nguyln Thuang va mQt anh nil a, toi quen mat ten, v€ toano "

(2) Xem:

(a) G.Lefas, Bai Gidng Cila Linh Muc G. Lefas trong ThdnhU 11-4-1991 quy lang c6Phero Bui Xudn Bao: "J' ai promis au Seigneur", me confia Bui Xuan Bao, avant de me demander de le baptiser, "de reprendre le flambeau de fa foi qui me semblerait m'etre tendu par mon frere Bui Xudn Bang."

(b) Mai Thanh. Ky Uc V€ Anh Blli Xudn Bao. Dan fiJi Blli Xuan Bao dii noi vai linh muc Lefas: "Bang em con chet. Chua ift phdi hi~n hilu (Monfrere Bang est mort. Dieu existe.)" Cole anh ly ludn: cai chet cua anh Bang chi co thl cd: nghia vi Thien Chua 0 trong anh? Anh ciing yeu quy em cda mtnli din n6i mudn g6n em, gijp em thi phaig6n rna gijp Thien chua. Co mQt buc thu anh gO; cha CoM, Dong Chua Cuu ti« Hue: noi v€ cuoc Riia TQi cda anh, toi se ttm IQi dl b6 sung hodc gidi r6 han.

(3) Thong bdo cua Bui Xudn Quang trong thu viet ngay 24 thdng Ba ndm 1997 tai Paris.

(4) Toan bQ di cdo va cac ghi chu danh cho nhilng du an cong trinh dai han se duoc kilm ke va cong b6 sau.

Hoang Va

Couvent des oiseaux

Depuis tu quittes couvent Lointain ta nha nang dans La nuit Airner ta hiiu tinh. si Therese hiin diu nhu di ma soeur Nh6' tinh Va Lat nen tho

Vingt ans phieu bat mon coeur trop mal Til ngay que me nat tan

Mon Dieu hfJiJ Mes amis ddu?

39

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

Frere Ke', F.S.C

"Aliis Leatitiam Aliis Temperiem Dat"

Th~t kh6 cho toi rna vie't ra bang tieng Vi~t eho du y nghla va gon ghe nhu nam clni Latin tren day.

Tam dich nom na nlur the' nay: Dalat "hien eho nguni nay an vui, ke khac khi h~u mat me."

H5i d6 chua e6 nhtrng ban tay ngoai qu6e tham lam nhimg bau v~t thien nhien cua que huang Vi~t Nam, dem dollars de'n mua nhimg rung gia va da't dai cua Vi~t Nam va rieng ciia Dalat, ho chat g5 quy dem ve nude ho d~ nuoi dttang ky nghe g5 ciia ho, lam giau lam dep cho xu sa ho.

Con thi d~ lai cho Viet Nam cai gl?

Bie'n Viet Nam thanh mot nude ngheo nan, kho crtn, ma't ve nen tho, gieo canh cher, lut IQi cho dan a d5ng bang. Dalat tra nen tieu tuy,

Ban tay kinh tai quoc te' bie'n Vi~t Nam thanh mQt dan tQc no l~ kinh te' ma't r5i!

No l~ a? C6 dung khong? Dung s11 that mot tram phftn tram: nhUng bon mua nguCii dep Vi~t Nam dem ve Dai Loan, Quang Dong, ban lam gai mai dam! Chuyen ranh ranh ra d6. Chuyen Kieu ciia Nguyen Du dang du<;jc vie't lai va ngam lai,

Hien bay giCf a mrdc Viet Nam khoe mlnh c6 han b6n ngan nam van hien. That mla mail

40

______ Thf!,-Nhdn Houston 2000 _

Nhtmg Hoang tit ciia Hung Vuong d dau bay gio? o dau hoi oil Con Rong chau Tien?

Canh no I~ kinh te la canh no I~ kh6n nan nha't, nhuc nha nhat, t~ hai nh(t va lau dai nha't trong lich sit cac dan khon cung ngheo kh6.

Khong lanh tv khon ngoan, Khong anh hung hao kiet,

La canh ngheo nan dang thuong ai nha't cho m<)t dan m<)t

mrdc.

Khi nao Troi muon phat mot dan t<)c thi Troi d~ cho bon ngu d~n gian manh len lam thii Ianh,

Do la nhtrng cam tu'dng den vdi toi khi toi d9C nhtmg bai bao, nhirng cau chuyen, nhimg la thu giti den cho toi tu nhtmg than htru ban be da v€ tham que hirong Vi~t Nam. Ai rna khong ngam ngui thuong xot Dalat va Vi~t Nam, que huong quy yeu?

Frere xe, ES.C

41

______ Thl,l-Nhan Houston 2000 _

Tfim va

CON MOT CHUT GI

Tieng u u deu dan tit hai dong CO canh quat cua chiec phi CO tlnrong mai DC7 thuoc Air Vietnam cung nhimg rung dQng nhe nhe ciia than phi co tit tit dira Quan vao giac ngu chap chan. Thinh thoang Quan lai choang tlnrc day vi phi co bi xoc manh khi va cham vdi khoang khong khi loang, sau nhieu fan nlnr tM thi Quan tinh ngu han, D\I'a dau tren chiec gh€ boc nem, Quan nham mat M co gio giac ngu trb lai hau quen di thai gian cho doi cua chuyen bay Saigon-Dalat nay. Dang sau lang Quan chot vang len tieng ciroi klnic khich nho nho ciia mot co gai, Tieng cuoi trong treo nay lam Quan sire nho d€n co gai ma Quan dii g~p sang nay khi ~Ung cho kiem tra hanh ly b tram tiep nhan ciia Air Vietnam tai trung tam thanh pho Saigon dirong Pham ngii Lao. Co be cung di voi gia dinh rna Quan do an co le ca nha di

nghi mat b Dalat. Con Quan day la Ian dau tien xa nha len Dall;lt hoc CTKD tai Vi¢n D~i HQc Dalat. Nhin gia dinh co be quay quan ben nhau t\l' dung Quan tMy nhd nha, Nghi that Vd villi va buon ciroi, chua ra khoi Saigon dii nho gia dinh roi.i.Quan W hoi minh roi im lang cho den hrot M giao hanh ly cho nhan v ien kiem soat. Hoan tat moi thii tuc xong, Quan quay ra tim mot hang gh€ nao do d~ ngoi nghi chan thi thay chang con chiec ghe' nao trong ngoai trir mot bang ghe' rna gia dinh co gai dang ngoi. Quan ngan ngai mot chiit roi lai gan nguoi dan ong lou tudi toe bac rna Quan do an la b6 co gai roi Ie phep hoi:

- Xin phep hac chan co tM ngoi chung ghe diroc khong?

Ong cu dang doc db ta bao nghe tieng Quan hoi lien ngdng dau nhin Quan roi caai dap:

42

______ Thf!,-Nhtin Houston 2000 _

- Ghe' nay la cua cong cluing chir c6 phai ciia rieng gia dinh toi dau " .cau cu nr nhien.

Quan ngoi xuong ben canh ong cu, sau khi If nhi may U1i cam on. Ong cu bo ta bao xuong roi than mat hoi Quan:

- Cau cling di Dalat choi phai khong?

Quan dang nhin quanh quan xem thien ha di lai nghe ong cu hOi voi dap:

- D~ khong chau len Dalat d~ di hoc Chinh Tri Kinh Doanh. Ong cu g~t gu :

- Phai d6, cau hoc CTIm thi t6t Him. Toi cling c6 dira chau hoc tren Vi¢n D~i HQc Dal~t va nam toi thl ra tnrong. The' cau c6 ba con b Dalat khong?

Quan g~t nhe d'fm roi dap :

- D~ chau c6 gia dinh ciia mot ba dl tren Dalat. Bay gib' chau len b tam mot vai tuan roi se xin vao Dai HQc Xa trong Vi¢n.

Cau chuyen gifra mot gia mot tre cu nlnr v~y rna Ian man du d"C tai thai su cho den khi xe ca cua hang khong Viet nam da san sang len ducng chb hanh khach vao phi tnrong Tan Son Nhat thi cau chuyen moi ngirng. Quan M y trong khi Quan va b6 co gai n6i chuyen nrong dac thl co be ngoi im va tang nghe cau chuyen c6 ve thich thu va thinh thoiing lai ciroi nhe khi nghe Quan pha tro di dom,

Tieng cuai cua co be lam Quan thay chot tiec la van chua c6 dip n6i cau nao voi co be va nhat la chua duoc biet ten co be lit gi, Tieng co chieu dai vien hang khong Vietnam loi Quan v"C thuo tai khi thong bao moi nguoi chuan bi vi phi C<1 sap ha canh b phi tnrong Lien Khirong. Trong Inc hanh khach dung d~y xe'p hang cho de'n hrot ra khoi phi C<1, Quan hang hai d"C nghi xach giup co .be mot chiec vali nho. Co be nhin b6 nhu d~ hoi Y kien thl ong cu g~t dau the' la Quan c6 ly do di ben canh co be tit giay phtit d6 cho den khi len xe ca M vao thanh pho Dalat . Ngoi ben canh co be va dua em nho ciia co tren bang ghe' cua xe ca hang khong Vietnam, Quan bAt dau hoi chuyen lam quen va biet ten co be Ia Hirong dang bat dau hoc lap d¢ Nhi ban Van Chuong cua tnrong Tnrng Vuong. Quan ciroi thich thu khi biet diroc co be Ia dan Tnrng VU<1ng vi Quan hoc tnrong Vo Truang Toan ngay ben c~nh tnrong Tnrng VU<1ng va Quan ding la mot trong nhirng cau hoc tro trung hoc hang ngay ngo ngjin nhin theo cac ta ao trang thuot tha trong gia nhap hoc hay tan hoc va Quan khong bao gia quen diroc hinh anh con dirong Nguyen Binh Khiem tran ngap mau trang ciia nhimg chiec ao dai bay hron trong gi6 v6'i cac

43

______ Thl!--Nhtin Houston 2000 _

co hoc sinh Tnrng VU<1Ilg di b<) tung nhom hay dap xe song song den tnrong doc theo hai hang me xanh muot day bong mat xen Ian nhiing kiosque ban cac loai thirc an nhe va giai khat cho cac co cau hoc tro va khach vieng tham Thao Cam Vien toa lac gan tnrong.

Roi xe ca cling den ga hang khong Dalat va hanh khach Ian IU<;1l: rai nha ga M ai ve nha nay. Trong khi cho ba di lai don Quan hOi HU<1Ilg dia chi CJ Dalat d~ lai tham HU<1ng nhung chinh HU<1Ilg cling khong bi€t vi se co gia dlnh ong bac ruot se d€n don gia dlnh HU<1ng ve choi trong nhitng ngay nghi he tai Dalat. Th€ 13. Quan mat lien lac voi HU<1Ilg sau la g~p gf1 ngan ngiii ay mac du da bao Ian Quan lang thang tren ph6 mong tinh ca g~p lai gia dinh HU<1Ilg. M<)t tuan sau do Quan xin dtroc mot ch6 CJ trong D~i HQc Xa N am trong Vien. Nhirng ban ron trong cuoc song moi lam Quan cling nguoi ngoai n6i buon xa nha, nhung hlnh anh HU<1Ilg voi mai toe dai va nu cuai nroi tan van Cll' virong ban mai trong tam tri Quan khong nguoi,

Vao mua he cuoi nam Nhap Mon sau ky thi Khoa 1, Quan va cac ban len dirong di thu huan Quan S1;£ HQc Duong tai Quan tnrong Lam S<1n CJ Nha Trang, mot quan truong n6i

tieng voi hai cau tho bat hu lam rung rai dam sinh vien thu sinh khi doc thay hai cau tho dan ngay c6ng quan tnrong:

Lam SlYI1 di dl kh6 v~

Ra di nguiJi W¢t Ira v~ nguiJiMi~n

Ngoai ra quan tnrong nay cling duoc biet den voi mot ngon mii gan quan tnrong co mot tang da hao hao giong hinh ngiroi dan ba b€ con cho chong rna cau chuyen nay da diroc k~ lai qua bai hat Han Vong Phu ciia nhac si L~ Tlnrong. Hinh anh ngrroi chinh phu nay n6i bat nhat khi ngam nhin vao budi chieu hie strong xu6ng nhieu tren dinh mii. Nhirng ngay cuoi tuan duqc nghi phep, Quan cung mot sO' ban lang thang tren cac dircng ph6 nho be CJ Nha Trang hay ra ngoi ben cac quan an sat ba bien ngam troi may song bien d~ gi€t thl gia. May man cho cac sinh vien Dalat co nguoi than quen hay gia dinh CJ Nha Trang thi df1 phai leu beu nlnr Quan va mot sO' ban. Ngay cuoi tuan CJ Nha Trang thoi thi diI cac mau ao linh ... nao la sinh vien si quan Hai Quan, Khong Quan, cac khoa sinh ha si quan tnrong Dong D€ hay cac sinh vien Babylac (ten dong bao d~t cho dam sinh vien Quan S1;£ HQc Duong). Nha Trang cling giong thanh pho Dalat, ngay cuoi tuan phd xa tran ngap cac sinh vien si quan vo bi Dal~t va Chien Tranh Chfnh Tri.

44

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

Thai gian a quan tnrong Quan va cac ban moo tMy thong cam nhieu cho cuoc dai nguoi linh chien Vi~t Nam. Nhfmg ban sinh vien nao co dir da tien bac thi dong tien an cau lac b<) cho ngon mieng con khong thi an C<1IIl quan tnrong cho qua ngay

. Tinh ban chua bao gio duoc thay gdn bo tham thiet nhu trong dm song quan wang vOO nhimg budi gac dem gan giao thong hao hay cac dem tuan hanh that xa ra bai t~p ban ban dem, hay trong nhirng Ian cii dai d<)i sinh vien tay vac sung vai vac bale bi phat chay may vong quanh san gan barrack ... vita chay vita rita tham nhirng thang ban .. pha phach lam ca dam bi va lay. Roi thai gian huan luyen ciing qua di, Quan va cac ban tra ve Vien Dai HQc Dalat tren doan xe GMC voi mai toe hot cua that ngan va Ian da den xam nhu la dau tich cua quan tnrong theo dung hai cau tho ndi tieng dan a c6ng quan truong Lam San. Nhay xuong xe la Quan va dam ban ua vao van phong Vi~n d~ xem k€t qua ky thi Khoa 1 cua nam Nhap Mon. Quan than thO' khi khong tMy ten minh tren bang. Chung quanh Quan tieng ban be d6 Khoa 1 cmri vui ve xen lfin tieng tha dai thtron tlnrot cua cac ban kern may man nhu Quan. Tren con duong doc quanh co tit tren van phong Vien ve Dai

HQc Xi, Quan biroc nhtrng biroc nang triu trong bau troi chien xam xdm toi cong vai can gio hiu hiu lanh lai cang lam tang them n6i buon thi hong trong long. V~ toi phong D~i HQc Xi la Quan narn xoai ng uoi ra giirong va thay long that trong r6ng,hoang mang .. hie nay Quan moo thay tham thia cau hat :

Thi oi Ja thi .... sinh mi Jam chi

Nam im lang trong bong dem dang phii dan, Quan lang nghe tieng tro chuyen ban tan ciia cac ban vfin con soi n6i ve ky thi Khoa 1, rbi Quan lai b~t day di theo dam ban lang thang ra ngoai pho Dalat rbi keo nhau vao Thiiy T~ uong mot ly ca phe dang cho quen di n6i buon buc trong long M rbi sang som hom sau Quan quyet dinh tra ve Saigon trong chuyen xe sorn nhat.

V~ den Saigon, trong n6i vui gap lai gia dlnh dii lam Quan nguoi ngoai n6i buon phan nao ve k€t qua ky thi Khoa 1. Mila he a Saigon that nong btrc nlnrng lai la mira thi cho cac hoc sinh Trung hQC va cho ca cac sinh vien moi cling nhu cii. Cac ky thi Trung HQc D¢ NMt Cap, To Tai 1, Tu Tai 2 va cac ky thi tuyen vao cac dai hoc Y , DUQc Nha va Ky Thuat Phu ThQ deu duoc t6 clnrc vao thoi gian nay khi rna nhimg bong hoa phmmg

45

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

vi na do nrc ra trong anh nang choi chan cua mua he. Cac khoa luyen thi clip t6c hay cac thu vien deu chat nich ngiroi theo hoc. Trong khong khi no mrc cua miia thi, Quan theo ngiroi ban den thu vien Quoc Gia a gan dirong U L<Ji d~ bat dau gao bai cho ky thi khoa 2. Ngiroi ban than ciia Quan da dn than dan do Quan ky luang tnroc khi ru Quan den thu vien hoc :

- May nho la phai nhanh chan nhanh tay de danh ch6 ngoi khong thi chi co cM ngoi dat day con a, thu vien nay rong va co may lanh nen hoc da tam, clnr nlnr mrong minh a nha nong nlnr 10 than rna hQC thi chin sao ndi? Tao biet cai tat galant ciia may nhung a cM nay la khong co ga-lang ga -liec gi he't, may lam on nho lai tao dan.

Quan cuai tran an dtra ban than:

- May dirng co 10 v~n VfJ, den thu vien la M 10 hoc bai thi hay doc sach chir d~ lam gi nfra nao.

Den cira thu vien Quoc Gia thi Quan moi thay lai thang ban noi that dung qua. Nhin dam dong chen chtic tnroc canh c6ng that Ian cho gio thu vien rna cira rna Quan thay ngan ngai khong biet co danh n6i mot cM cho rninh khong. Dam dong bat dau nhon nhao khi thay bong dang ong gac dan thu vien voi chum chia khoa lung lAng tren tay xuat

hien. Khi canh cong thu vien vita duoc rna la cit dam dong ua vao chay danh ch6 ngoi, nguoi nhanh chan thi danh mot chb cho minh roi tien tay quang mot sO' sach va len ngay chb ben canh d~ danh cho nguai quen, ke cham chan thl dimg ham hue khi thffy khong con cM tr6ng nao danh bO di ve hay ra ngoai san ngoi hoc vay, Trong hie chay dua danh chb, Quan 10 cham vao tay cua mot co gai chay gao lam roi chong sach va co gai dang om. Quan chi kip bet voi theo thang ban dang he't srrc chay phia tnroc :

- Nho danh mot cM cho tao

vaL

Roi Quan drmg lai lui lnii 10 thu nhat lai dong sach va roi virong vai tren san thir vien. Vita thu don bai chien tnrong Quan vita suy nghi that nhanh lai xin lbi co gai. DQn xong d6ng sach vis, Quan quay lai giao cho co gai thi that Mt ngo lam Quan dirng khung ngay lai, khi thay mot voc dang quen thuoc vci mai toe dai va cap mat uat xudt hien tnroc mat. Co gai cling vay , cit hai dung im mot hie roi cung b~t ctroi .. Qua rna lai tnroc :

- Ttrong khong con co dip g~p lai Hirong nita clnr , rna qua thirc trai dat tron qua hit Hirong ...

Dung vay, ngirci con gai dang dirng tnrdc mat Quan chinh Ia Hirong, co gai rna Quan da g~p

46

______ Thlf.-Nhdn Houston 2000 _

trong chuyen bay Saigon- Dalat nam xira . Nghe Quan n6i HU01lg cling ciroi nhe roi dap :

- HU01lg cling nrong anh van con b Dalat chir .. anh ve tic bao gia v~y?

Quan dira tay xoa mai t6c ngan

M6"i ve dtroc c6 mot tuan sau khi di quan tnrong fJ Nha Trang . Chac HU01lg tMy toi buon circi lam ha?

HU<1ng can nhe moi roi cuoi tn1 lai :

Dau c6 trong anh khoe manh lam ... chi c6 den hon fan g~p anh hie tnroc thoi,

Quan quay lai de tim thang ban thi thay anh chang dang dung san fJ mot ban hoc dang qU<1 qU<1 hai tay cho Quan bi~t chd. Quan vQi bao HU<1ng :

Nay gia n6i chuyen rna quen danh ch6 cho HU<1ng, thoi thl HU<1ng HlY ch6 ciia toi rna ngoi hoc vay.

HU<1ng quay dau nhin quanh qulin roi tra lai :

HU<1ng cling c6 dtra ban di cimg, c6 Ie n6 cling dii danh mot cM cho HU01lg de HU01lg lai d6 xem sao.

Quan dira HU<1ng den ban cua co ban HU01lg ngoi thl that may la co ban nay dii mau man danh mot eM cho HU01lg san roi . HU01lg chi- Quan va gioi thieu :

Day la anh Quan, con day la Mai ban HU01lg.

Quan tum cuai bao Mai :

That Ia may rna c6 Mai nhanh chftn nhanh tay danh diroc cM t6t nay. Thoi thi chiit nira vao Inc nghi giai lao thi toi moi HU<1ng va Mai ra ngoai u6ng mroc de chuoc 16i vay nhe.

HU01lg cuai cuai nhln

ban :

The nao .. may c6 chiu nhan lai xin 16i nay khong ? Co ban HU01lg nhin cii Quan Ian HU01lg roi cling cuai dap :

T6t qua ay clnr, chay bb hoi tai rna c6 clnit giai khat thl quy qua roi,

The la doan duong chien binh Quan dii vuot qua de mfJ dau cho nhung ngay thang quen nhau voi that nhieu ky niem nhe nhang clla nhung ngay thang noi thu vien va nho d6 nhirng giay phut hQC thi dii mat di phan nao cai khong khi nang ne day 10 lang. Ky thi nam d6 Quan qua duoc cira iii khoa 2 va HU<1ng cling dau Tri Tai 1. Quan dii Mn tham HU<1ng tai nha nhan dip nha HU<1ng t6 chirc tiec mirng HU<1ng thi d6. Gia dinh HU01lg c6 mot cira tiem ban sach vb va dung cu van phong nen b6 my ciia HU<1ng cling mu6n cho co con gaf dau long hoc CTKD nhu Quan. Tinh ban cua Quan va HU<1ng tang tien deu dan cho Mn ngay HU01lg duoc phep gia dlnh cho len Dalat hoc CTKD. Nam d6 Quan dii len nam tlnr

47

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

ba, nam ch6t a Dalat con Hirong a nam Nhap Mon. Nhirng ngay thang tho mong a Dalat dan dira cii hai vao mot cuoc tinh th~t dep va tuyet vai du chi c6 mot nam ngjin ngiii roi Quan phai ve saigon hoc n6t nam cuoi CTKD r'Oi sau d6 len dirong nhap ngfi va khi t6t nghiep kh6a huan luyen a truong SI quan ThU Due thl phai thuyen chuyen Mn d6ng a Quang Tri.

Quan va Hirong dii ban tfnh chuyen lam M hoi va sau d6 la Ie cum cho cii hai, nhung r'Oi cai ngay dau tlnrong 30/04/1975 dii chia each hai nguoi doi nga, Huong va gia dinh qua My theo dqt song tY. nan ciia nhfrng giay phtit dau, con gia dlnh Quan van a lai vi muon cho QUlin tra ve trong khi mien Trung dii mat tnrec saigon va Quan cling mat tin nic ngay tit ngay dau bien dQng. Quan chi tra ve nha sau nam nam tit k~ tit ngay bi bdt lam tit binh. Me Quan cho biet thinh thoang Huong van vi~t thu tham hoi gia dinh Quan va giri tien bac gnip do. Su6t ba nam troo k~ tit ngay ra tit Quan dii lam dll nghe d~ sinh song va cling d~ quen di nhirng ngay thang vo vi va day bat trac cua nrong lai. Quan dii bao Ian toan tinh chuyen virot bien nhung deu khong thanh congo Lan thu thach cuoi cung truce khi di Quan dii vi~t cho Hirong va cho

Hirong biet dirng cho doi Quan neu Quan lai tMt bai nira vi van d~ tai chanh cua gia dinh Quan cling dii kiet que sau bao Ian thir thai van voi hy vong cho Quan thoat diroc thi Quan cling nhir 13. chiec phao hy vong cho cii nha c6 mot nrong lai sang siia hem. Du biet tnroc nhirng nguy hiem bat trac dang cho dQ'i mlnh tren chuyen vuot bien cuoi cung nay, Quan van quyet dinh danh van bai ch6t va giao sO' mang minh cho may rui cua cuoc dai, d~ lao minh ra khoi tim lai cuoc dai t\f do va cuoc tinh danh mat dii lau.

Chuyen hai hanh gian kh6 voi nhirng con thinh nQ cua dai duong dii viti dap con thuyen mong manh trong cai menh mong cua troi va mnic, nhieu hie dii lam Quan roi vao tinh trang tuyet vong, nlnmg hinh anh ciia Huong van hien hien trong nhirng giac ngu rno chap chan hay trong nhiing con me loan cua d6i va khat.i.Giong n6i va tieng circi day yeu thirong cua Hirong van vang ben tai Quan ... theo Quan vao trong con me giira nhfmg tieng s6ng bi~n '0 at phii tren con thuyen be bong dang phan dau 'cho s\f song con trong long bi~n rQng ... Tieng gao thet ciia bien cii trong con bao nlnr at di tieng goi tham thi trong tim Quan "Huong oi ... dirng quen anh nhe ..... "

48

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

TInh D<>ng MOn & TInh Bang Hiru

Thu Nhan

<"'/0 {--

Thoat nhin nra d~ chac chdn rang hau h6t dai hoc si Thu Nhan va nguoi doc cho rang tinh dong mon va tinh bAng hiru Ia mot, khong co gi khac nhau d~ rna so sanh. Quan niem cho rang tinh dong mon va tinh bang hiru lit mot cluing t6 mot tam long bao dung va phong khoang ve hai tinh nghia nay. Tuy nhien dua tren kinh nghiem eli nhan va kinh nghiem ciia nhfrng ngiroi xung quanh, ngtroi viet thay ding co mot su khac biet gifta tinh dong mon va tlnh bang hiru. 51! khac biet nay rat nhe nhang va ranh gioi gifra hai tlnh nghia nay rat la mong manh. Tinh nghia nao ciing vftn day ap tinh N guo-i . SCi di nguo-i viet muon neu len dieu nay de cluing ta thiI nhan dinh lai gitra hai tinh nghia nay d~ roi cluing ta khong ngd ngang hay bi "shock" khi va cham phai mot thuc te' khong

Nguyfn van Tam (Chicago)

nhu y ve each doi xir khac biet mot ben la tinh bang hiru va mot ben la tinh dong mono Nhu v~y cluing ta moi co diroc mot tam hon thanh than, nhe nhang va khong phien muon, Hy vong clning ta co mot cuoc song thoai mai, nhieu y nghia hon va lau dai hon trong khi chting ta dang phai dirong dau v6'i mot cuoc song hang ngay nhieu gay go va co nhieu chuyen nlnrc dau.

Tinh dong mon la tinh nghia ciia anh em cling hoc chung mot 16'p, cung hoc chung mot tnrong, tlnh nghia nay rong riii, t6ng quat va nhe nhang qua do anh em khi g~p nhau, doi xiI nhau trong tinh than thirong cua nhirng nguiri truce day da ngoi chung trong mot 16'p , hoc chung thay, chung co va cung nhau no dna, vui choi tren cung mot san tnrong, co cung voi nhau nhieu ky niem vui buon .. V. V.

49

______ Thf!,-Nhan Houston 2000 _

Tinh nghia nay co y nghia chung chung trong quan h~ cUQC s6ng hang ngay. Tinh dong mon duoc gan b6 boi chat keo cua mai tnrong xua, ciia san tnrong cfi va tinh nghia nay diroc to dam net bang nhfrng ClJC phan mau tre nhitng tam bang den v .. v .. va v .. v.

Tinh bang hiru, hay noi nom na do Ia tinh ban. Tinh bang hfru nay khong nam trong gim han cling chung tnrong hay cung chung 16'p. Tinh bang hifu nay diroc n6i ket nhau trong quan h~ cua s\l cam thong, cling nhau chia xe nhirng tam tinh, nhimg tinh cam vui buon, biet nhirong nhin nhau trong quan he an tlnh va trong quan he cling chung mot y tlnrc ve cuoc s6ng. Xa hon va doi khi cao ca hon tinh bang hiru duoc th~ hien trong su hy sinh va s6ng chet cho nhau .. v .. v. MQt tinh bang hiru co tM dtroc n~y no tir tinh dong mon trrc la tir nhfrng nguai cling chung mot tnrong. Tinh bang hiru ciing co tM duoc n~y no tir nhfmg nguoi cling s6ng voi nhau trong mot xom. Tinh bang hiru nay cling co tM xuat phat tir lam viec voi nhau trong nhung cong vi~c chung cho cong dong, hoac trong nhfrng dip hQi he, dinh dam, hoac trong nhimg cong viec lam an thirong mai, hoac trong nhimg sinh hoat xa hQi, van hoa, va chinh

tri ... v .. v. Nhu the tinh bang hiru co nhieu gan bo hon nhieu tlnh cam d~m da hon tinh dong mon va nhieu tam tinh sau kin diroc trao d6i nhau va chia xe nhau.

Tro lai gia dinh ThlJ Nhan clning ta thi sao? Hai chir "gia dinh'' trong nhom chi! "gia dinh Thu Nhan da th~ hien diroc tinh nghia tham thiet , su bao dung va su thong cam ciia tinh nghia nay rna chiing ta kho nhan ra diroc cai ranh gioi giita tinh dong mon va tinh bang hiru. Cling chinh tir hai chir " gia dinh " rna tinh dong mon Thu Nhan tnl nen gan bo hon, than thiet hon so voi nhirng tnrong hQC khac den n6i doi khi clning ta khong nhan ra diroc sl! khac biet giira tinh dong mon va tinh bang hitu trong "gia dlnh Thu Nhan" chung tao Tinh dong mon Thu Nhan nay rong rai bao trum ca tnrong, bao dung khong phan biet mot phan khoa nao, khong phan biet mot khoa nao. Dieu nay diroc th~ hien ClJ th~ mdi khi chting ta nghe, noi den "dai hoc si Thu NhanE thi cluing ta danh nhieu tlnh cam t6t dep lnrong v~ ngmri do du biet rang ho khong chung 16p, khong cling khoa va khong cling phan khoa v6i minh va du cluing ta chua bao gio quen biet hay g~p m~t ngiroi do mot nino Chung ta chi din nghe hoac biet mot ngiroi nao do xuat than tir dai

50

______ Thf!,-Nhdn Houston 2000 _

hoc Da lat la du roi. Du gi di nira cluing ta phai nhin nhan dug tinh dong man Thu Nhan du co rong rai va co bao dung den dau di nira thi mire dQ cua tinh nghia nay khong dong deu. Thuc t€ cho thay tinh dong man khan khit theo khoa va theo phan khoa. Tuy nhien cling co nhieu tnrong hop tlnh dong man gitta hai hay nhieu dai hoc si Thu Nhan khong cung khoa, khong cung phan khoa nhung tinh cam than thiet va su gan b6 van co nhieu hon VI ho dachung dung nhau nhieu trong cuoc song hang ngay, Tinh nghia nay lau dan co th~ tro thanh tlnh bang hiiu.

Tit nhfrng nam khi con 0 trong mroc, tinh dong man va tinh bang hiru Thu Nhan da duqc tM hien trong mQt tinh than than tlnrong dam da, mot tinh nrong trc tich C\!C, nhiet tinh, day tinh nhan ai va Cl;1 tM diroc trai rong khap moi lanh vue sinh hoat cua xa hoi: tit nhitng noi lam viec cho den nhirng quan tnrong va qua cac trai hoc tap cai tao. Tinh dong man Thu Nhan nay duoc tM hien than thiet , gan b6 va nhieu xtic dQng tit khoa tnroc qua khoa sau, tit phan khoa nay d€n phan khoa khac lien tuc tit nhirng ngay vita moi ra tnrong cho den ngay mien Nam bi mat vao tay cong san. Tinh nghia nay diroc th~

hien nhu anh em trong mot gia dinh mrong nhau nrong tro d~ song con va vuon len trong mQt xa hQi hie do co rat nhieu thi! thach. Tinh dong man nay goi len mQt hinh anh dai gia dlnh song dong, day tinh than thirong va doan ket,

Ra d€n hai ngoai cam nh~n diroc than phan cua nhfmg nguoi mat mroc, song mot cuoc song tha huong tren nhfrng vimg dat 11;\ dia 19 xa each, tinh dong man va tinh bang hiru Thu Nhan am tham nAy no manh me hon, tich C\!C hon trong hau het cac "dai hoc si Thu Nhan''. Vi sq rang nhirng tlnh cam gan b6 trong tinh dong man ciia ngay xira se bien mat, mot so anh chi em Thu Nhan ngay trong nhirng ngay dau tien cua cuoc song tha lnrong va cho den ngay hom nay da bO nhieu thai giir, cong strc va ngay ca tien bac da hoat dQng lien tuc va tich C\!C M duy tri va phat huy tlnh dong man va tlnh bang hiru Thu Nhan, Nhimg hanh dong cao ca, va vi loi va nhfmg hy sinh nay phai duoc ghi nhan.khuyen khich, giup do va tan thmmg trong "t~p th~ Thu Nhan" cua chting tao Chung ta vui rnimg khi thay tinh nghia nay van con cho d€n ngay hom nay mac du clning ta dang phai dau tranh, vat lQn vci cuoc song daygay go hien tai trong xa hQi ton tha ca nhan va v~t

51

______ Th~-Nhdn Houston 2000 _

chat chii nghia.

Tinh nghia nay ducc tM hien khac nhau tuy theo hoan canh gia dinh va sinh hoat rieng cua tirng dia phuong anh em Thu Nhan chung ta dang sinh song. C6 noi thi tinh dong mon duoc th~ hien nhe nhang va am tham, trong hinh thirc don gian, c6 dia phuong khac thl bung len manh me, soi n6i va on ao trong mQt hinh tlnrc quy mo va trang trong, Du tM hien voi bilt cu mot hinh thirc nao, tinh dong mon va tinh bang hiru Thu Nhan v§:n dirom net rieng ciia n6 trong s1)' tham thiet, S1)' giin b6 va moi tham tinh. N6i chung tlnh nghia Thu Nhan nay v§:n con ton tai trong long m6i Thu Nhan clning ta khi c6 dieu kien hay C<1 hQi thi nhimg tinh nghia nay se bung len manh me va day lip tlnh than tlnrong cua nhfrng anh em cling chung mQt mai tnrong. Du tinh dong mon va tlnh bang hiiu Thu Nhan giin b6, than thiet nlnr khong c6 mQt ranh giro khac biet, nhung thuc t€ cho thay rang trong nhieu tnrong hQ'P c6 nhimg doi XU giita anh em dai hoc si Thu Nhan voi nhau trong nhirng rmrc dQ gan b6 va than thiet khac nhau rna tir d6 chung ta cam nhan dUQ'c d6 la tinh dong mon hay tinh bang hitu. Chung ta dimg lily lam ngac nhien tai sao khi mot Thu Nhan hay mot nh6m Thu Nhan l:J mot dia

phuong nao d~ xuong mot du an hay mot cong tac gt chung cho t~p th~ Thu Nhan hay cho mot khoa hay cho mot phan khoa ... rna khong nhan duoc nhfrng dap irng tich cue hay nhifng d6ng g6p mong muon ciia nhimg Thu Nhan trong cling diaphtrong va nhirng Thu Nhan fJ cac dia phirong khac, M~c du ho v§:n biet rang nhirng chirong trlnh hay nhirng du an d6 la tot dep va c6 y nghia nhimg ho cho rang con nhieu thieu s6t hoac voi va hoac vi mot ly do rieng ur nao d6 .. v .. v Thgc te cho tMy c6 nhirng du an hay nhfrng clnrong trinh chung cho mot kh6a nao deS hay chung cho mot nh6m nao d6 thi c6 ve diroc anh em Thu Nhan cling khoa hay cling nh6m tham gia d6ng g6p nhieu hon la nhfrng du an hay nhfrng chuong trinh rong Ian nhung chua c6 S1)' chudn hi du luan va su thong cam ciia dai da so Thu Nhan .v .. v .. C6 mot dieu cluing ta em nhan dinh cho that khach quan va can dam la nhirng anh em Thu Nhan nao chii tnrong hay d~ xuong mot du an hay mot chirong trinh chung nao cho t~p - tM Thu Nhan dirng bao gio quan niem cho rang chuong trlnh hay dl;l an cua nh6m minh la dung, la c6 chinh nghia va gan nlnr c6 y muon "blit buoc" nhitng anh em Thu Nhan khac phiii tiep tay, tham du, hoac giup

52

______ Thu-Nhan Houston 2000 _

d8 hoac dong gop trong khi ho bi€t rat 10 rna hoac co nghi van ve nhimg chuang trinh hay nhtrng du an dugc d~ xirong nay. Nhitng anh em Th\1 Nhan chii tnrong nay dirng bao gio- nan chi hoac co nhfrng thai dQ trach moe .... khi clnrong trinh hoac du an cua nhom minh khong diroc dap trng dung y minh. Trai lai nhfrng anh em Th\1 Nhan nay phai khach quan thay dugc thirc t€ nay M xet lai chuyen lam cua minh. Chung ta dung lay lam buon khi thay s\l kien nay xay ra trong cong dong Th\1 Nhan chung ta CJ hai ngoai, Cluing ta phai that binh tinh va vo nr quan sat va phan tich thuc t€ v~ nhtrng ttrong quan trong tinh dong mon va tlnh bang hitu Th\1 NMn d~ co nhirng cai nhin va nhirng doi xii' dung va thich trng v~ tinh dong mon va tinh bang hfru Th\1 NMn M nhirng tinh nghia nay khong bi t6n tlnrong va mat mat. Cluing ta phai bao dung va nhan ai nuoi duong hai tinh nghia Th\1 NMn nay. Chung ta dirng trach moe hay suy dien tM nay th€ no .... v.v .. M lam mat di cai dep ciia tinh dong mon Th\1 Nhan. Co mQt di~u nginri viet rat tin rang tinh dong mon Th\1 Nhan hie nao cling co trong long moi dai hoc si Th\1 NMn chring tao Tuy nhien chung ta phai nhm nhan rang nhirng tlnh nghia nay diroc tM hien qua

..

nhitng mire dQ than thien, gan b6 khac nhau phan anh qua su suy nghi , hoan ciinh ca nhan va tinh trang gia dinh cua nhfrng Th\1 NMn cung vai sinh hoat dia phuong.

THAY UJ! KET

Khach quan , binh tinh, tha tlnr va can dam nhan chan ra su khac biet giita tinh dong mon va tinh bang hitu Th\1 Nhan la mQt dieu VO cung quan trong rna tat ca dai hQC si Th\1 NMn phai co. Bao dung va nhan ai nuoi dirong , duy tri va phat huy tinh dong mon Th\1 Nhan ngay cang khan khit hon, than thiet han, gan bo han, rong rai hon la nhiem V\1 ciia moi Th\1 Nhan chting tao Co diroc nhir vay thl t~p tM Th\1 Nhan moi co tM quy tu nhimg Th\1 Nhan dang CJ riii rae khap noi thanh mot dong th~ duy nhat co du dieu kien hmrng ve nhirng viec tot cho t~p tM Th\1 NMn cluing ta CJ khap moi noi, noi rieng va huang v~ que Inrong va dilt mroc Viet nam noi chung.

Nguyfn viin Tam (Chicago)

53

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

Dam ch6i cu6i thn

va Van Thuqng

Paris co gi I~ khong ong?

M6i lftn nghe dien thoai nr My hay tir Due v.v. ciia cac anh chi goi tdi, toi thuong nghe dUQc diep khtic "Paris co gl la khong ong ?" . Danh tu Paris rna cac anh chi muon noi tdi khong phai la dia danh, Thu Do cua nude Phap, Cling khong phai la danh tir chi ngrroi, khong phai mu6n hoi tham ong lay, ba D11m. Chac chan cling khong phai muon bi€t tin trrc ciia TOng TOng Rach Xi Rach . . . Ma danh ttr "Paris" d day co y mu6n noi toi quy thffy co, quy ban cuu sinh vien Dalat d Paris.

Hom cu6i thang 11 d11u thang cha p nay ding the, di~n thoai lien ti€p goi toi hoi tham. Thoi bay gio toi vi€t bai tuong trtnh v~ "Paris" ciia cluing ta cho cac anh chi cung bi€t luon mot th~.

Anh Chii Tich Luu Van Dan ciia nhiem ky 1998-1999 gdi tho moi quy thft y co cung quy anh chi d€n tham dt! phien hop tai nr gia cua anh vao chieu ngay

chii nhat 5 thang 12. Trong tho chi noi la hop vui cu6i nam, co tiec vao bu6i chieu va hap d~n nha't phdn van nghe co cii tho nhac giao duyen cung da vii. Chii trong tho moi, CT nha ta chang da d9ng gi d€n chuyen bliu cll' ca. Day cung lei mot chuyen la phai khong cac anh chi?

La'y ... heo

Thay Ifin tnrdc thdy va co Vuong Van Bilc hi lac duong khi tim nha anh Dan, nen trong tho moi ky nay toi co vi€t them vai hang xin xung phong lam huong d~n vien. Dia di~m hen la nha hang ciia chi Dieu lam

Tdi tnrdc ngay hop, thl chi Ngoc Thuong va chi Le Thi Hao yeu cftu toi toi tiem ban thit d~ khleng m9t con heo quay VI mot minh chi Hao khong th€ nao xoay sd n6i, nha't la d dia di~m Paris 13 khong co ch6 d~u xe. Vao la'y heo quay, trd ra lang

54

______ Thu-Nhan Houston 2000 _

chang la bi canh sat phat that nang vi t9i d~u xe bay, Hen vdi ch! Hao 14 giCJ, hen vdi thay co B~c 15 gio, hai noi hen ding gan nhau nen toi thffy khong co van d~ gt trd ngai ca.

D€n ch5 hen voi chi Hao som hon 15 phut, troi chien b5ng n6i con lanh bfft ngo vi co gio IOn. DUng ch(J chi Hao ngoai du'(Jng m,.a to~ cha y ca nu'oc mui. D6ng ho ChI hon 14 gi(J rna chang thffy chi dau, toi vao tiem thit hoi tha m xem sao. 6~g chd ngu'(Ji Hoa tra l(Ji : "Ba chua co toi, nhimg rna co heo ne ni co mu6n Iffy khong ?" Tr(Ji ctfft 'di ! Lffy vang Iffy bac, hay nh~m mdt Iffy dai ai do ... mot chiit thl cling du'<;fC di. Dang nay ong ta bao toi ... Iffy heo. Toi phai manh dan nr chdi, va danh ra duong dung d<;fi tiep du ngoai du'(Jng rfft lanh.

Hon 14 gi(J 30 cling khong thffy chi Hao tdi, toi danh vao tiem nhc ong ta nhan vdi chi dUng co ch(J toi, r6i toi di bO tol tiem chi Dieu ram each do ~ling non cay s6. D€n noi thl chi ram dang b~n noi chuyen voi ban. DUng so ro m9t minh bu6n qua nen toi ra du'(Jng dung du ben ngoai cha ffm ap gi. Buon tinh nen toi goi dit;n thoai cho anh Dan, dang noi chuyen thl may qua, xe tMy co Vuong van Biic tr(J toi,

Co ong "bu lit" ben canh.

Co Hong lai xe, toi ngdi dang tru'oc d~ chi du'(Jng cho d~, phia sau thl co th~y Biic va chi ram. Co H6ng lai xe dit;u nght; nhu mot ngurri tre tu6i. Clt chi, thao tac lai xe tMt nhanh nhen chir khong cham chap nlnr tili. Toi no! chu?'t;n vdi th~y va co. Thay Bac von tinh yeu d(Ji nen noi vdi co : - "Ba cu viec thong tha lai xe, tOi chang noi gi dau, nhimg Iai c~n tMn dung co mai noi chuyen rna quen. . .M. Tuy noi the, nhung toi thffy thinh thoang th~y v~n nhac co.

Co H6ng dffu t6 th~y Bac : - 'Toi rna lai xe, co ong nha toi ng6i ben thl y nhir co . . . hai ong bo lit ng6i ben canh. Den xanh rna toi chua kip chay la ong giit ~m len".

Chung toi d€n nha anh Dan hoi . . . dung hen, Vao d€n noi thi da: co th~y co Tr~n Thien VQng, th~y Tr~n Thanh Hit;p, chi Ngoc Thuong va chong la anh Hiru Kinh v. v.

55

______ Thu-Nhan Houston 2000 _

Cau d6i xua

Nhan dip ban v~ cac bai mQt v~n ciia anh • Dan- TMy B~c va th~y Hiep co doc mQt cau d6i

xua :

Tit tdi tung tiin tieu, tinh todn toan tim tay til tl

Xudn sang xong x6 sd, say sua sdn xu xai

Mdi me mung mo manh, mil man mong mil11lI;it mon mi.

Chi Ngoc Thuong nghe doc cau sau thl cMc chan la khong hi~u gt ca. Anh Mai Van Thai ben giai thich : Nam mdi, nam me, fmg chdng chuc mung VQ manh khoe, Ong md man (nghia b6ng va co ca nghia den ntra do nhe) d~ hy vong nd may nd mat. Va ong ta hun vQ nhieu l~m vi mi toi muon cai l~n rna.

Nguai ta vie"t la "mon mi" v~y rna anh Thai, nguCfi rna anh em . Paris dl} t cho biet anh "Anh 3 T". (3T co th~ IA : Thai Tnrc Tinh, hay Thai TMng Thirng, Thai Tang Tang, Thai To ne"ng, hay Thai T .. n~u, v.v.) giai thich la muon mi !

Tuc)ng trinh thanh qua

De"n 17 gio, nrc la tre hon d\1' dinh hai tieng, anh Luu Van Dan. tuyen b6 khai mac phien hop. Md d~u la phut m~c niem nhfi'ng nguoi da: khuat nhu cha Vien Tntdng Le Van Ly, cha Ngo Duy Linh, cac th~y day cii, cung cac ban httu cung hoc chung mai tnmng me. Ke" tiep, anh CT t6ng ke"t tmh hinh hoat dQng ciia HQi trong hai nam qua. Theo do, HQi Dalat tai Au Chau trong nam d~u da: thuc hien t6t dep 50 phan tram ke" hoach. De"n nam sau cling dat dUQ~ 50 ph~n tram luon ! Anh cling loan bao tin urc v~ Dai Hoi Thu Nhan Nam 2000 t6' chu~ d H~a Ky; V~ D~c San do Houston dang thuc hien.

Chi Thii Quy Nguyen Ngoc Thud~g doc ban T6ng ktt tlnh hlnh tai chanh nam 1999 theo do HQi con t6n quy g~n 10 ngan quan Phap, D~c San Paris 99 con g~n 1 00 quy~n chua thanh toan xong. MQt tin cling da: dircc thong bao v~ viec anh T~ Duy Phong d Houston nnmg la'Paris thuc hien Dac San 2000 nen dll keu gQi du~c nam nguCfi iing ho cho Hoi TN Au Chau 500 do l~. Do la ~hua k~ ph~n dong gop rieng ciia anh Phong. Bay giCf tuy bie"t r~ng Houston thuc hien DS 2000, nhimg anh Phong cam

56

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

ktt se khong bao giC1 rut lai lC1i noi, nen s6 ti~n tren, anh se goi ngay toi H(,>i TN Au CMu bfft cu ltic nao Paris thuc hien DS.

GiO'ng mqt Kinh Kha

Trong phdn phat bi~u cam tu'ong, thciy Trftn Thien Vong cho bitt rfft thich tlni khi doc nhUng bai vitt trong Ban Tin Thu Nhan Au CMu, nhlt Ia nhfi'~g bai trong D:}c San Paris 99. Ching han bai ciia anh Mai van TMi trong Ban TIn vita r5i, hay bai ciia anh D('>c Thii trong Dac San Paris. Theo thfty Vong bai ciia DQc Thii co nQi dung chdng Cong San ~t sau sa:c, tMt tham thuy, tMt tuyet voi. Va cai ten D('>c Thii lam thfty lien tu'Ong toi m('>t trang SI Kinh Kha nga y xua da don than dtn moo sat ten bao chua Tftn Thiiy Hoang. Ha~h d('>ng can tnrong, dft y nghia khi ngay xua ciia trang SI Kinh Kha da thfft bai. Nhimg thfty tin tu'dng mQt each mdnh liet rang hanh d('>ng ciia chang D('>c Thii ngay nay dung ngoi but, dung dffu oc d~ tieu diet nhUng ten bao chua CS se khong bi thfft bai vi chung ta co rfft nhieu Kinh Kha.

Khi xin cac thfty khac cho y kitn, thi thfty Vong xin 16i d~ du'<Jc noi them :

- "Co Ie vi ng5i tnrdc m:}t nha toi nen toi hoi h5i h(,>p. Do do toi quen noi, quen gdi lC1i ngoi

khen cac chi, vi cac chi cfing th~t gioi khong kern gt cac anh. Cac bai vitt ciia cac chi Ngoc Thirong, chi Dieu Yam cfing lam toi cam phuc, xtic d(,>ng, doc len toi cfing rfft thich thu, Nhfft la bai tho ciia chi Thuy Khanh co ten la Dlu Tich. DQc bai nay lam toi nhd lai ngoi tnmng Luat tai Paris thoi toi con tre,"

Diroc yeu diu cho y kien, thfty Vuong van Ba:c da ngam cau tho:

- ''Trong long rieng v~n kinh

yeu, ( ) nhUng lC1i noi chi la

thita " Th~t the, tren du'C1ng

di toi nha anh Dan, khi ng5i tren xe thfty co cho bitt :

- "Ioi co m6i cam tmh sau d~m voi Hoi la:m, cho nen da bi) ca tr~n tennis rna toi rfft say me d~ di du chung vui vdi cac anh chi·"

Co Nguyen Thi H5ng phat bi~u :

- "Ttnh bang htru that dang quy, H('>i chung ta da lam du'<Jc cong viec th~t dang ngoi khen vi da khoi dQng du'<Jc m6i tinh nay, da khoi rong du'<Jc cam tmh ciia moi ngimi. BAng chimg la ngay toi day, VI blnh thunng toi rlt ngai phai dm but. Nhimg quy nhfi'ng tffm long ciia cac anh chi nen ky r5i toi da danh bao vitt len mot bai d~ phdn nao n6i len nhtrng quy men ciia vo chong toi danh cho Hoi," .

57

Benh hoc tro

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

B~u d~y

Khi thfty Trftn Van Ngo nhan xet mot khuyet diem nho la : trong nam qua cluing ta khong t6 clute diroc nhtrng cuoc hQi luan nhir moi ngudi mong doi, nhat la cac anh chi (j My. Thfty Ba:c da n6i :

- C6 nhtrng di~u rna cluing ta chua tien n6i ra trong hie nay. Di~u kien khach quan chua cho phep. Do do nhttng bu6i hQi lua n da: kho ng tha nh hmh. Nhung hy vong narn sau se c6 dti yeu to thien thoi, dia loi, nhan hoa, de cluing ta t6 chiic cac bu5i hQi luan,

Va trong khong khi vui ve, thft y n6i dua :

- "Lau qua rBi toi cling quen khong can nho ro, hlnh nhu hBi xua trong mot bai giang, toi c6 n6i voi cac anh chi Ia Machiavel chii tnrong ding : Doi vdi dan cluing, doi vdi dam dong, thl nen lam cho ho so hon la lam cho ho yeu. Nhimg anh CM Tich Liru Van Dan thl lai khong the'."

Dan gian c6 ca u "bftu ban".

Cau nay dung (j dau chu tai HQi TN Paris thl sai bet. Anh cuu CT Nguyen Khanh Clnic da n6i :

- "Muon cuoc bffu cli' dUQc ban be di dfty dti thi trong tho moi dimg c6 n6i ra. N6i 'c6 bftu'. thi chang rna nao dam rna tdi ! "

Co le do kinh nghiem nay rna trong tho moi ky nay, anh CT Dan chi n6i bu5i h9P mat cuoi nam c6 tho nhac giao duyen va da vii.

Khi anh Dan tuyen bo BCH cfi man nhiem ky thl anh Mai Van Thai da 10 sot vo. Vi ca thang tnroc d6 anh bi he't ngudi nay, nguni no" du d5 de anh ra ra giu chtrc CT.

Thfty Trftn Van Ngo duoc d~ cli' lam CM T9a phien hop, Khi theo tM tuc, thfty hoi c6 ai nr nguyen ra ilng ci't chtrc V1;l nay khong. Hoi hai lftn rna cha thfly ai do tay xung phong ca. B5ng anh Dan do cao tay lam thfty Ngo mung qua reo len - "Da: co ngudi xung phong". Nhung anh Dan n6i IOn - "Khong ! khong ! Toi chi xin d~ ci't anh Thai". Thay Ngo phai giai thich:

- "Chua tdi phdn d~ ci't". Anh Thai hoang qua ben giai thich lia lia :

- 'Toi chang c6 tai can gt, chi Ia ngudi thich ba hoa, thich thoai mai, thich tl! do, thich gl n6i d6,

58

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

cho nen tl! xet khong c6 du nr each ... "

Anh Dan vQi n6i

- "Toi chua n6i he't, xin dirng ngat lC1i toi, toi c6 t~t dang n6i rna ai chan ngang la toi quen, r6i toi . . . toi ca Him" lam ai nghe cung phi cuC1i. Nhung anh TMi d~ gt chiu ngung, ngung d~ chiu "lanh dan" sao? Anh Thai err n6i huyen thuyen d~ tit chO'i, va sau cung anh d~ cli' chi Tr~n Thi Dieu lam vao chuc CT. Chi Di~u Tam cfing choi nguay ngudy, Ly do chi dua ra la do viec huon ban, chi khong c6 thi gio, khong con dftu 6c dau d~ 10 chuyen HQi, va chi da d~ cit chi Nguyen Ngoc Thirong, mN nguC1i rna chi cho la th~t c6 long vdi HQi va nha't la du<;lC moi nguC1i tlnrong men.

Chi Thuong he't ca h6n cung thoai thac lia lia va d~ cit anh Le Dinh Thong. Anh Thong neu ly do da doan cong viec giang day trong narn nay nen cung chO'i tit.

Chii TQa phien hop s<;l xffy ra canh trao banli, ngtmi nay dffy cho nguoi kia nen tuye n bO' cham dtit viec d~ cli' va quyet dinh di tdi ph~n bi) tham kin.

Th4 D - Ke thit phao, nglim tait thit

Thd ky phien hop dU<;lc trao cho anh Vfi van Thirong. Viec ki~m phieu trao cho anh Dan va anh Clnic dam nhan. Ltic mdi d~u tham bO'c ra, la phieu mang ten anh Thong ra't nhieu lam cho anh Thong dUng ca tim. Nhimg sau d6 da sO' tham du<;lC d6n cho chi Nguyen Ngoc Thirong. Ke't qua chung cUQC thl sO' tham danh cho chi nhieu hon ga'p hai I~n nguC1i dtmg nhl la anh Thai.

Chirc vu Ph6 CT NQi Vl,1 trao cho anh Le Dinh Thong. Chuc Ph6 CT Ngoai Vl,1 du<;lc toan th~ tin nhiem trao cho anh Mai van Thai, TTK lA anh va Van Tlurong. De'n chirc vu Thii Quy moi tMt gay go, vi tnrdc day chi Thirong dircc mang te n" Tlni Quy muon dill. Nay chi da lam CT thl chirc nay Mu cho ai day.

May qua, anh Lim van Dan da xung phong ra gifi' clnrc nay. Khong ai quen ding tnroc day anh da tirng hanh nghe ke' toan met thoi gian dai.

Nhir vay Ban Chap Hanh d~u thien men kY thil ba ciia TN Au Chau c6 t(ji bO'nnguC1i mang ten b<i t dci u b~ ng chit Th :

Thudng+Thai+Thong+ThuQng va mot nguC1i mang v~n D nen c6 th~ goi la BCH Paris = Th4D.

va Chirc vu ciia chi Nguyen Ngoc Thuong va ciia anh Liru

59

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

Van Dan diroc hoa n chuyen nhau. Vi tnroc kia anh Dan la CT.

Ba anh cuu CT theo thtr tl}' Luu Van Dan, Nguyen Khanh Chtic, Le Dtnh Thong da ra chuc mimg chi Tan CT va noi nhii'ng lC1i khich l~ cling nhir cam ke't se he't long cong tac voi chi.

Anh Dan tuyen b6 :

Bay giC1 toi nhe nhom thCi phao.

Chi Thirong nguyt va hay anh Dan:

Hu ! Ong thCi phao con toi muon Hit thCi !

Trudc khi co CU9C bffu, thl cling co nhieu y kie'n rang : Ne'u cll' ep dai ai ra na:m chtic CT, Wdc m~t dam dong thl ho phai nham rna: t nhan, nhung sa u do lai bo roi lam cho H9i ngii luon, Chuyen nay hon 10 nam tnrdc da xffy ra r6i, nay khong th€ nao d€ tai dien. H9i TN Paris khong th€ nao d€ cho chet di, va BCH mdi phai co thanh tich khong hon, thl it ra cling phai bang nlnr ba BCH cii da thirc hien. Ma CT Danh Dl}' cua HOi la Cha Lap, HOi rna ngu thl dirong nhien Cha buon. Cha buon thl ngu'C1i rna Cha nhd ... Cha trach nhieu nha't la ba anh cuu CT. Do do ne'u khong ai chiu ra thl chung ta se loi ca ba anh cuu CT :

"Clnic + Thong + Dan" ra lam H9i D6ng CT, hay Tam Dffu Che' cling duoc. Nhung nay may

qua, va'n d~ da du'\1c giai quyet th~t t6t dep.

Da VU Tiec

. .

Anh Thong va chi Thirong loan bao cho moi ngiroi bie't horn nay cling la ky niem lffn thti ba rmroi m6t ngay nidi ciia anh Lu'U van Dan va chi Marie. The' la nrou champagne du'\1c khui ra di chtic mirng Tan BCH va luon th€ mirng kY niem nam thll' 31 hai ngu'C1i s6ng chung hanh phtic vdl nhau. Anh Thong thay mat anh em tang anh chi Dan ta'm thiep mimg co chir ky ciia ta't cii nhii'ng nguci hien dien, Trong tffm thiep, anh co lam m9t bai tho chtic mimg, va "nii'sI" ThVY Khanh, trrc chi Le Thi Hao du'\1c moi len d€ ngarn bai tho nay. Trong dip nay, chi Hao cling lam m9t bai tho ngarn t~ng hai v\1 chong anh Dan.

Ban nhac do anh Jules phu trach tdi giup vui, anh vita danh piano; vita ca nhieu bai ca tmh cam bang tieng Phap co them tie'ng dan tay ban cffm ciia anh . .. va tie'ng ken d6ng ciia anh . . phu hoa nen bai hat nghe th~t hay. Trong phan van nghe co them ca sl Thien Nga lam hoat nao vien nen bu6i hop th~t vui nhon.

60

______ Thf!,-Nhdn Houston 2000 _

Nhfty be, nhfty c()ng d6ng Call chuyen mqt vin

Khi tdi man khieu vii, da s6 nhttng than htru cua HQi de'n chung vui da ra khien vii tirng c~p. Nlnmg cac anh chi cuu sinh vien Dalat nhu : Thong, Thai, Chric, Thuong va chi Thuong thl nam sau ng1.1'oi cling om "nhffy be" chung voi nhau lam: ai cling c1.1'oi. Anh Thai n6i : - "Day la d~c tinh d~c biet ciia H9i chting ta, n6 n6i len tinh than yeu thnong doan k~t ciia chung ta".

T~ on em

Anh Dan da hat bai On Em cua ca sf Tit Cong Phung d€ rieng tang ng1.1'oi yeu hon ba rmroi nam qua. Trong bai nay c6 nhtrng cau lam chi Marie ciroi mac cd, va da chay xa khong dam dUng g~n chang ca SI . . . gia dang dUng tnroc dam dong n6i loi "T~ On Marie : On em tho dai tit troi, theo ... Dan xu6ng bi€n, vdt doi Dan troi. On em sang mong mira voi, theo Dan len mii d€ doi yeu thuong. On em, nguc ngai, moi trffm, cho ta co mac, tram l~n la ngon. On em hoi thoang ch5 nam, da'u quanh dffu quffn ... ti€n di danh

bal ..

al.

Bai hat cho du c6 hay each nao di mra, nhimg neu do ng1.1'oi ca SI dd hat ra, lai them ban nhac t6i tffu len thl . . . tha dirng nghe con hon. Muon tlumng thtrc m9t ban nhac hay, ngoai viec dn mot ban nhac dieu luyen, dn ngtrdi vitt ho a am hay, dn khung canh thich hop : thien thoi, dia loi nhan hoa ... n6 con din c6 mot ca SI vdi "dang dffp d~ dom", c6 giong ca ngot ngao, c6 16i trmh di~n dieu luyen, nha ngh~ v. v. va n~u hQi du nhimg di€u kien nhir v~y thi cho du nghe ca chuc lffn, cluing ta v~n thay thich thii nhir thirong,

Tuong nr nhu v~ y, nhii'ng bai v€ cau chuyen m9t v~n nhu v~n D, v~n T, hay v~n D v.v. thi c6 rfft nhieu va rfft hay. Nhung qua tMt it c6 ng1.1'oi k€ cau chuyen nay m9t each duyen dang, linh d9ng, hffp d~n v. v. nhir anh cuu CT Lu'U van Dan. N9i chi nhm qua "dffp dang darn dd, denh dang" vdi girong mat va b9 dieu cua anh la quy tMy co cling cac ban dff c1.1'oi Ian ra r6i. Nghe anh k€ mot each thao thao, bfft tuyet ... di don dui de, di dom, da dang dffy dua ... thl ai cling om bung, va chay ca mroc mdt ... vi cuoi qua troi.

61

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

Het tho TTKH

Anh Mai Van Thai diroc moi ra doc tho TIKH, anh xin 16i khong bie't ngam, nen chi doc. Nhimg th~t ra anh da het tho, Bai TIKH nguyen thuy la :

us« bitt rdng em dil lay chong Trai ai ! nguai ay co buon khong Co can nghi tdi loai hoa va

Tua trdi tim phai, tua mdu hong

Thi nay anh va cit anh Dan da doc cac version moi nhu Bi

Tham:

Mdi biet r~ng em da Iffy chong. Cho dirng tu'dng the' da la xong. Anh v~ mai nhon con dao slic.

Thoc huyet chong em nffu chao long.

sa Khanh:

MrJi bitt rang em dil lay chong. Trai ai mung qua ban be ai !

Cdi bdu nhu tht toi khong phai. Lo ldng dem nga» muon chef luon.

Tie'c Ciia :

MrJi bitt rang em dii liiy chong. Trai ai dann bd that toi sao !

Vong vang toi tang sao khong trd ? Chi gOi lai toi dffng tha tinh.

Ba Tau Style:

Litu bitt rang li dil co chong. NgQ vi ban ddt iJ Hong Kong. Dem ti€n ngQ ld do Cha LOn. Lai vffn ddu ttl ngQ mat long.

62

______ Thu-Nhan Houston 2000 _

M(>t than htru du<;1C moi len d~ ngam giong Hue. Anh ta dinh chanh:

- "TOi la nguCfi Quang, nhimg co th~ noi du<;1c giong Hu€" va bai tho loai Hu€ Style :

Ntu hie! rang 0 na c6 chong.

Tui vi ben N gu nha» xuong song. Song Huang nude lanh tui lai khdp. TI/ til mdn ding cung chdng xong.

DaoMo:

MOi hilt rang em dii ldy chang. Anh vi ldy vo the'la xong.

Vq anh khong dep hang em ldm:

Nhung lai han em (j . . . tui tien.

Ru anh Tinh Cii :

Ne'u hie! rang em dii ldy chang. Thoi dung kh6c 16c nhe tinli lang. Khi nao chang wing em se goi.

Anh den ben em gidng moi ldn.

Hon mra khuya cuoc vui mdi cham dirt, va moi nguCfi hen vdi nhau se g~p lai vao cu6i nam.

63

______ Thu-Nhan Houston 2000 _

Yeu em nam 2000

Em dt!n gjn to!

Long han hoan ma rong Tieng thai gian ron ra

Nhu tim d~p trong ba nguc thanh tan

Nem 2000 dang dt!n

Tir t6n ve.nhip nbeng

Cu6n thea muon tit!c nu6i Ca mQt dai troi n6i do dang

Que huang ta cht1 S

Ben kia ba dt;li duong B6ng muon trimg xa cscn

Ti: mot ngay cit bLiOC chan di

Ha NQi xue ph6 cii Hut! in diu c6 do

sa; GQn duang vQi va

Da Let SLI(}ng mi: ma thea ky (fc phoi pha

Em dt!n gjn to! Nem 2000 buac to! Yeu tbuong ng~p 16i

Om Jp djy ngay theng cva nien ky gjn qua

Longbeach chi~u mue Solvang n.ing im Oakland gi6 nhf;

Santa Barbara v~ con I?i dJu chan em

Yeu em nem 2000 Mo dju nien ky moi Ca mot dai b6ng nO

Theo tieng em cua! vang vQng khong gian

Pharn Ba E)uc California

64

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

~~ ~ ® ~
~
~ ~
Overpopulation?
...... ®
Not Really A Problem ... ., ......
~, @
~ ,." ~
@
~ -
- ~ Hoang Vti
... - 1. M~t dQ dan s6 (population density) cua Anh quoc va Y cao hon m~t dQ dan s6 ciia Trung Hoa.

2. Nhtrng vung giau co ciia the' gidi co m~t dQ dan s6 cao hon nhtrng vung ngheo.

3. Neu tfft ca moi ngiroi tren qua dfft d~u di chuyen v~ d ti~u bang Texas, thi trung blnh m6i ngiroi d trong nha d~u co th~ co khoang khong gian cua mQt din nha trung blnh cua ngirci dan Canada.

4. M~t dQ dan s6 se gidng nhau nhu ciia Toronto hoac Paris - 20,420 ngu'oi cho m6i dam vuong.

5. Nhttng tai nguyen khong d6i mdi (non - renewable) m6i nam trd nen tran dff y hon.

6. MQi dl}' tm khoang san dff du'qc tim thffy, tinh trung binh gia tang s61u'qng va giam gia mua cho hang ngan nam.

7. Mtrc san xuat thuc phffm gia tang m6i nam nhanh hon rmrc gia tang dan s6. Theo thong ke Lien Hiep Quoc, m6i quoc gia d~u co th~ nuoi dan d~ dang.

8. Su' ngheo doi ,khong phai la ke't qua tfft nhien do viec gia tang dan s6. An dQ co dan s6 200 trieu ngtroi each day 50 nam, Ngay nay co khoang 900, nhung ngay nay rmrc s6ng cua ho lai cao hon,

6S

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

9. Tir nam 1970, caAnBQ va Trung Hoa d~un~m trong nhii'ng quoc gia hang d~u v~ xuat cang thirc ph~m.

10. Chua c6 mot chang rninh nao vii'ng chac cho r~ng mot ph~n tram Ioai v~t tren qua dfft dii bi diet chung til' nam 1990.

11. Theo co quan U.S. Fish & Wildlife, chi c6 khoang bay loai dong v~t bi diet cluing til' nam 1974 de'n 1994.

12. Mat dfft khong trd nen ngay cang n6ng hon. Theo co quan Nong nghiep Lien Hiep Quoc, nhiet dQ vung ngoai 0 Hoa Ky giam tU nam 1920 de'n 1990.

13. MiJ.t dfft thuc ra dii nguoi lai hon Ia n6ng ra trong th~p nien 1990.

v~ Y thl dan Thu Nhan mmh so gl rna khong dam ... de tiep.

Be'n nam 2100, khi khoa hoc kY thuat tie'n bQ vtrct buc, con chau Thu Nhan hie d6 se d tren Hoa tinh (Mars) thieu gl dfft phai khong cac ban?

Hoang Vt1 & L~ Hi~n

66

______ ThlJ.-Nhan Houston 2000 _

VAN CHUaNG NO' GIOI HOA KY

Trong trach hi~n tai cila anh Nguyin Qui Nhan la chuyen vg cdc nin win chuang da mau, sdc thuong va nil gidi thuoc Chdu My La Tinh va Bdc My. Anh cong tdc thuang xuyen vdi cac Vi~n Van Hoc Hoa Ky va Ba Ttiy tai thd phd Barcelona, co lien M cluit cM vdi cac dai hoc Nam va Bdc My. Bai viet nay nhdm goi dtn dQc gid Thu NMn t6m luoc dai cuang cdc khu/in mdt diin hinh nhd: cung vdi mQt vai thi phdm chinh ctia cdc nha van nil Hoa Ky til so khiJi dtn hien dai.

Mqt: Van Chuoug Nt1 GiOi Hoa Ky Tit The'Ky 17 De'n 19:

Tit n€n van chuong truyen khllu cua cac s~c t9c da do chii nhan d~u tien cua luc dia them B~c My nhu bai ca - tho van (songpoem) ciia s~c dan Chippewa vung Bi€n H5 ., Lake Superior bien thuy My - Gia Nff Dai sau day tua nhu nhfi'ng doan tho ngdn 17 v~n Haiku ciia Nhat:

Tudng rang canb vit trai Boa ra mdi cheo khoan nhip ella nguai toi yeu

Dich tit thirong ngu Ojibwa: (A loon I thought it was

But it tuned out to be

My lover's splashing oar)

d~n huyen thoai ciia ngiroi dep s~c t9c Pocahontas rna van h9C Au 'lay tlnmng thi vi h6a thanh cong chua (!) lit ai nu cua s~c t9c tnnmg Powhatan dff di van huyen thoai van h9C My so khai nhung van chuong nu gidi Hoa Ky that st! khoi dfiu vdi nu SI Anne Bradstreet xufft chting (1612-1672) van trung th~ ky thtr 17.

Ba cung voi nhtmg nguCfi Anh Cat L<;Ii di dan l~p nghiep tit nam 18 tu5i vdi strc h9C r9ng va d~y nhay cam dU<;lc th€ hien qua thi phllm n5i tieng ciia ba. Nang Tho vita xufft hien tit My qu6c,

67

______ ThlJ-Nhtin Houston 2000 ---:-_

''The IO'" Muse Lately Sprung Up In America", 1650, dll md dffu cho ta canh cil'a nhln vao phirong troi cac nha van nu My sau nay.

Khac h~n vdi cac nha van nu chau Au thoi d6 con hi go b6 bdi nlnmg thanh kien c6 hii, ngu'oi phu nu dtm but Hoa ky c6 co hoi va b6i canh thuan tien d€ phat huy kha nang va ao u'oc ciia mmh di tu vi tri ciia ngu'oi dan ba hay con d~t du'oi slf bao tro cua chdng (femme covert) den vai tro ciia ngu'oi phu nu du'<;1c khai ph6ng trong cuoc s6ng rieng tu ciia minh (femme liberale). van h9C nu gioi ngay nay chiem diroc cM dung rieng biet neu khong n6i la su quy chuong ciia qudn chung. Tuy nhien nhtmg khe khdt ciia dao giao nguyen thiiy thoi ffy sau khi dll tach roi khoi hang giao pham tir m~u quoc Anh vdi c6t each giu sao cho du'<;1c "thanh khiet" (puritanism) dll khong cho phep nguoi phu nu tien than trong viec h9C hanh d cffp cao hon va tu th6 ky thu 19 dll dffy r~y nhtrng bfft cong khien ngtmi nu khong du'<;1c phep phat bi€u gitra qudn chiing, khong du'<;1C tham du nhtmg dai hQi cong d6ng ngay ca. viec sd hiru ca nhan v~ nha, dfft ciing khong du'<;1c quyen, k€ ca viec di bau! Cac cuoc khieu vii, bai bac, nrou che, sach bao nham nhi - ngoai quyen Thanh kinh ra, d€ giu duc hanh dao duc - d~u gffn nhu nghiem cam. Cffn cu lam Iii, h9C hoi chirng rmrc d€ tien than, nharn dat den thanh cong va thinh vuong v~t chfft sau nay Ia kim chi nam danh cho cac tin htru. Nu sI Anne Bradstreet dll timg len tieng benh V1!c cho ngu'oi dm but nu, ''TOi chong d6i bfft err giong dieu vu khong nao cho rang ban tay cua chi em phu nu chung ta chi thich hop voi du'ong kim rnui chi, con viec dm but Him tho ta dll chon lffm VI chi dem lai nhtrng che trach va khinh thuong rna ngiroi doi da danh cho tri hi€u biet ciia phu nu chiing tao V~y neu ta clnmg to co kha nang di chang ntra cung khong cho ta ti6n biroc xa hon ... " ( I am obnoxious to each carping tongue! Who says my hand a needle better fits! A poet's pen all scorn I should thus wrong,! For such despite they cast on female wits:! If what I do prove well, it won't advance .. .!

Trong thoi k:Y thuoc dia l~p dan khai kh:1n vimg dfft mdi hoang vu (1607-1763) d6n thoi ky each mang (1763-1810) vdi y6u di€m v~ dao giao, chinh tri va h9C t~p dan chii, su6t thoi gian nay ta chi ghi nhan vai nha van nu theo chan nu sI Anne Bradstreet. Rieng co mQt nu no l~ da mau Phillis Wheatley (1753-84) Iffy ten cua ngu'oi chu nuoi minh la nu sf da den dffu tien tai Boston nho h9C hoi ben canh co con gai ciia chii. Tho ciia ba c6 tinh each g<;1i

68

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

sl;i phan chia m~u da ciia ngttC1i da trdng dft khinh khi ngimi no l~ den VI d6 Hi mdu da ciia ac quy (diabolic dye!) va nhan manh de'n tinh each bmh d~ng ciia con nguai du Do - Trang - Den truck Tlnrong De'.

ThC1i ky lang man (1810-65) la khdi di~m thanh hlnh cua nen van chuong Hoa leY nho d nhUng thu tMp dem tit Au Chau v~ sau gffn ca chuc nam sinh s6ng ciia nha van My dffu tien Washington Irving (1783-1859) dft md dttC1ng cho mot hirong di ciia n~n van h9C My dua vao khung canh dan tlnh luc dia Chau My hon la r~p van va thi sf nhir Walter Scott, Wordsworth, Richrdson, Thomas Moore hay dua vao cac loai ti~u thuyet rung ron rna quai Gothic g6c gac tit Dire, N~n van chuong lang man Hoa Ky ra dC1i muon hon 20 nam (1820) sau khi tie'p n6i anh httdng cac nen van chuong lang man Hoa ky xua't phat dffu tien tit Dtrc qu6c Ian tran sang PMp, Anh va khdp Au Chau. Tit nhUng Sl;i ap btrc xa h9i d6i vdi ngttC1i ntr, ba nha van xua't cluing tieu bi~u xua't hien tren van dan thC1i ky nay dtt(jc tie'p n6i sau d6 vdi giai doan cac nha van ta thuc (realism) tit 1860 de'n 1914 hien dai: Magaret Fuller, Emily Dickinson va Harriet Beecher Stone. Nha van M.P. (1810-50) la mot thien tai am hi~u cac nen van chuong tan c6 di tit Latinh de'n Duc ngtt nho dtt(jc h9C hoi ben canh cha VI vao thoi d6 ngttC1i nu khong dtt(jc vao h9C truong Harvard thanh l~p tit nam 1636. Tac ph§:m dffutay ciia ba, "NgttC1i Phu NuVao The' Ky 19" - Woman in the 19th Century, 1845 nham dira nhUng 9 thrrc mdi v~ sl;i blnh d~ng tl;i do gitra Nam-Ntr, Trilng-Den. Ba la nguoi da md dffu cho nhttng phong trao doi quyen tl;i do blnh d~ng va bao v~ nhan quyen ngttC1i phu nu sau nay (feminist movement). E.D (1830-86) nha tho §:n d~t gffn su6t CU9C dC1i, ba d9C than, chi la'y thien nhien, hoa qua, chim ch6c va tlnh d5ng que lam ban, Ba da d~ lai gffn hai ngan bai tho rna mai sau nay moi dtt(jc ngttC1i dC1i danh gia. "L~u g6 ciia ChU Tom" (Uncle Tom Cabin), 1852 la tac ph§:m ciia H.B.S. (1811-96) da gay s6ng gi6 vao thoi d6 VI da can dam t6 cao nhii'ng hanh vi tan bao rna ngrroi no l~ da mffu da phai ganh chin. Ba thuoc gia dlnh tham nhuan dao giao c6 truyen nguyen thiiy di tit dC1i cha, anh va chong nen ba nhan tha'y che'd9 no l~ vita phi luan 19 dao duc vita chia re hiiy diet tlnh thirong gia dlnh. Ba da md dttC1ng cho cac loai ti~u thuyet v~ ngttC1i no l~ da mau (slave narrative) sau d6 va Sl;i bung n6 ciia CU9C chien tranh Nam Bilc dieu tan (Civil War, 1861-65) gay canh n9i chien anh em vdi nhau VI quyen loi kinh te'.

69

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

Hai: Van Chu'dng Nt1 GiOi Hi~n D~i

Trang thai kY ta thuc de'n d~u the' kY 20 (1860-1914), ta ghi nhan hai nha van tieu bi~u cho loai van clnrong dia phirong (regionalism hay local colorist) nu dh tien viet v~ kinh nghiem s6ng v~ noi mlnh xua't phat tu thud a'u tho vdi b6i canh va tieng noi nguoi dan dia phuong, nha't la phoi bay cU9C s6ng dam dang ciia nguoi phu nu chiu moi su cay dllng kh6 eire. Ellen Glasgow (1873-1945) nguui ciia thu phii mien Nam nrc Virgina n6i tieng voi tac pham "Vung Da't Tro Troi" (Barren Ground, 1925). Willa Cather (1873-1947) cling g6c gac xa Virgina nhirng Ion len theo cha my chti dl sang khai khan da't hoang vung d6ng co Nebraska. Tac pham "Oi, Nhttng Nguoi Di Khai Khin Da't Hoang Chung Toi" (Pionneers, 1913) da xem ba nhu nha van cua vung bien cirong voi CU9C hanh trtnh gian kh6.

Van chuong dia phirong hay tlnh cam gia dinh Ut nhtrng d~c tinh ciia nen van hoc nu gioi. Ta khong quen mot Louisa May Alcott (1832-88) vdi hie pham n6i tieng "Nhirng Nguoi Dan Ba Bmh Tlurong" - Little Women, 1869 rna ben Chan Au thuong dich ra bang "B6n co con gai cua BS. March", quyen sach dh long day cac co ttf 12-16 tu6i vdi nhirng mo udc va trong khuon kh6 gia dlnh n~ nep. Mac du vie't trong thai ky chien tranh Nam - Bllc (Secession War) nhung nu si khong d~ c~p de'n hien tuong xa h9i phan tan nay rna chi nham muc dich "thoat khoi s\f co dong khe khac d~ lnrong v~ khung troi a'm ap hon ciia tmh nguni va nhii'ng gian di thie't thuc nha't cua cuoc s6ng hang ngay" (fled from its cold purity to the warmer atmosphere of human love and the simplicities and actualities of everyday life).

Ben Au Chan hien gio, nha't la tai Phap tren vo tuyen truyen hmh vftn chieu di chien lai cii chuc nam nay hO phim dai "Ngoi Nha Nho Tren Canh D6ng Que" - Petite Maison Dans La Prairie- 1935 ciia nha van nu Laura Ingalls Wilder, Little House On The Prairie t6m Hit g~n 300 nam l~p qu6c d~u tien cua ngudi My sau nay di ttf khia canh dao giao, gia dinh, xa h9i va cac sllc dan va cham Tnlng-Do-Den. Cuoc chien Nam - Bdc da d€ lai mot tac phdm lich si't 16ng trong mot chuyen tlnh lang man ciia nha van nu Margarett Mitchell (1900-49) vdi "Cuon Theo Chi~u Gi6" - "Autanten Emporte Le Vent", "Gone with the wind," 1936, v.v ...

70

______ Tkf!,-Nhtin Houston 2000 _

D~u va trung the' ky 20 (1914-1945), gitra hai cuoc the' chien la stf tha't vong ngd ngang vdi a'n nrong chien tranh tham kh6c cling la thoi diem cua nlnmg phat minh tan tien ky thuat. Ngiroi phu nu dll du'<;fc cong nhan quyen di bftu (1920), quyen sd hfiu va cling dll ttf dQng rC1i lang mac len tinh ly. De s6ng theo da van minh tie'n bQ, cac co cac ba dll Mt dftu dt t6c ngiin cho hop thoi trang (bobbed hair to be in style), cac nang Lolita thoi dai (flappers) khong con bi go b6 boi lu~t l~ khe khac ntra, yay qudn b~n cang ngay cang ngdn va b6 sat them. ThC1i gian nay vdi l6i s6ng lac long buong tha gftn nhir khong con luan 19 dao dtrc mra dll du'<;fC nha van nISi tieng tu mroc ngoai Gertrude Stein (1874- 1946) goi Ia the' h~ ma't g6c sa doa ciia thanh thieu nien thoi 1920 (Lost generation). Ba cung vdi Edith Wharton (1862-1937) 1ft nhii'ng nha van nu tha phirong tai hai ngoai, Paris, Au Chau vdi tinh thffn lnrong ngoai dll tao nen tieng yang ben kia bC1 Dai 'lay Duong. G.S thuoc g6c Drrc - Do Thai di dan theo em trai sang tni ngu tai Phap buon ban hoa pham, ba dll giao du vdi cac hoa S1 nISi danh nhu Matisse, Picasso, Cezanne, tac pham ciia ba "The Making Of Americans," 1925, "Three Lives," 1909, "Tender Buttons," 1914, v.v ... trong 40 nam cu6i ba s6ng chung voi co tho kY cu ciia ba (lesbian hay gl?). E.W thuoc gioi thuong hru Nfiu Udc, c6 chong giau va ldn hon ba de'n 13 tulSi, sau ly di ba sang Phap s6ng. TUng du'<;fc trao tang Tie'n S1 Danh Du dai hoc Yale duy nha't cho phai nu. Tac phfim ciia ba "Ngoi Nha Ciia Su Vui Vfty" - "The House Of Mirth", 1905, dira len hlnh anh ciia co gai chi ham la'y chong giftu c6 nhung nguei tlnh chan tMt lai la ngiroi khong ciia cai v~t chai, Nha van nil' Kate Chopin (1850-1904) tung lam chan dQng gioi dm but nil' the' kY vita qua voi tac pham ''The Akening", 1899, "Thirc Tinh" hay "TulSi H6i Xuan" phai hieu sexual tung du'<;fC xem nhu xtic pham luan 19 qudn chiing, chuyen vie't v~ ngimi dan ba dll c6 gia dlnh nhung vftn mo u'de v~ su ttf do tlnh due va ngh~ nghiep cua mlnh. Ba ngu'oi g5c ban xu (Creole) vung Louisiana, me la ki~u dan Phap, cha ngu'C1i Ai NhI Lan. Nhan v~t chinh trong chuyen la Edna c6 chong hon mlnh ca con giap dll song cuoc s6ng hai mat - nQi tam va ngoai gioi. (The Dual Life = that outward existence which conforms, the inward life which questions - cuoc s6ng va cham ben ngoai thl theo qui tlic, ben trong thl dfty xao xuyen. Ba timg goi nhii'ng m6i tlnh yeu me say dilm ban cua cha minh, r6i voi mQt ngu'C1i dll dinh hon boac mot kich S1 rna ba chua h~ gap!

71

______ Thl!--Nhdn Houston 2000 -

Nam 1960, thoi di~m Yang son ciia gioi dm but nu cling la cao trao dff'u tranh doi quyen phu nu, s\1' ton trong mdu da, cong btnh xa h9i, doi hoa binh, chong thuc dan moi, bao v~ thien nhien, v. v ... Ta cling ghi nhan su d6ng g6p ciia cac nha van thuoc cac siic dan khac nhau di tu da m~u, siic t9c Da D6, g6c gac Chau My Latinh hoac Chau A, v.v ... nhir Loma Dee Cervantes (1954) g6c M~ tay co, Louise Erdrich (1954) g6c sAc t9c Da D6 , nhu Silko sau nay vie-t vIS trai t~p trung sac dan vdi d~y t~ doan xa h9i: nghien nrou, hut sach, thff't nghiep. Leslie M. Silko (1948) g6c siic dan Pueblo ciia ian M~ timg la giao su dai hoc New Mexico v6i tac ph~m "Ru Con" va "L~ rs Th~n" - "Lullaby" 1974, "Ceremony" - trd v~ nguon g6c nguyen thiiy, G~n day nhff't trong Tap chi Hiep H9i Cac Giao Su Sinh Ngtt Dai Hoc My gdi cho h9i vien cho chiing ta bier v~ m9t nha van nu g6c Cuba Ana Veciana Suarez s6ng tai Miami voi tac pham "The Chin Kiss King" -x6t xa cho ba the- M nu g6c Cuba s6ng tren dff't My gifra t~p quan Latinh vii h9i nhap xung d9t vdi xa h9i mdi. V~ g6c gac Chau A c6 Janice Mirikitani thuoc the- M thli' ba My g6c Nhat con goi la Sansei voi "Third World Women" , Cathy Song (1955) g6c Hoa voi "Picture Bride", 1983. N6i b~t nhat c6 le Iii Maxine Hong Kingston (1940) vdi tac ph~m d~ dC1i ''The Woman Warrior", 1977 bao trum nam the- h~ ngu'C1i nu Trung Hoa tu A sang My. Erica Yong (1942) timg du'9C menh danh Iii "c6ng chua Do Thai" quan Manhattan Niru U6c, chong thri nhi Iii mot y S1 ngu'C1i Trung Hoa, tac ph~m "S9 T\1' Bay Nhay Vao DC1i" - "Fear of Flying" - tung Iii ff'n pham best seller. Ngoai ra cac kieu nu da mau timg du'<;1C srf kham phuc ciia d9c gia Au-My ill tir Maya Angelou (1928) vdi ''T6i Bie-t Tai Sao Chim H6t Trong Long", 1970; Paule Marshall (1929) ngu'C1i dao Caribbean v6i "Brown Girls", "Brownstones", 1959; Gloria Naylor (1950) ngtroi New York tirng hoc tai Yale voi "Nhtmg Ngu'C1i Dan Ba Tai Khuon Vien Brewster", 1983 gidi thieu bay khu6n m~t ngu'C1i nu tai khu Ghetto tap chiing nay rff't xa h9i tinh! Va nu S1 giao sir Toni Morrison (1931) vdi "Song of Solomon", 1977; "Beloved", 1987, v. v ... tirng lam rang danh xli' CC1 Hoa voi giai van chunng Nobel. Van chirong nu gidi gic day da c6 phan khoa tai dai hoc vii se con chuyen mlnh v6i b6i canh xa h9i plnrc tap da dang ~ay.

Nguy2n Qui Nbdn

72

______ Thl;l-Nhdn Houston 2000 _

- ~ ? "

NHUNG VAN THO CUA MINH HAN

Tlldng Lai

Van Khoa

Giang Sinh

Giac Md

GU'i anh U~ D1nh Di~u

Giu« he! hang cay NhtJng theng nam dai Ky niem hom nay Mang lam hanh If Anh to; Tuong La; ... (1963)

Day con-duong-van-khoa xieu xieu nang d6, Day 16i rnon md ng6 tlnh yeu,

Day ghe ban nghieng nghieng giac ngu, Ban tay nao cay co d6n duai

Anh dii xa r6i rnua mua narn do,

Hoi thd nao lanh gia cao nguyen? Anh mat nao chlm sau sudi ngQc? Moi nao run thorn loi hat thuong em? (1964)

Cau n6i d~ thuong dua anh t~n cung dia nguc, Con ph6 den vang ngay thang dong dua,

Em v~ nghe anh - Chieu nay tra lanh,

Sinh Nhat sJp v~ - Thien Chua di dau?

MQt doi dn tram van lc1n Cuu The,

Sao hom sao mai xin thap du6c kinh du Nging mat len cao nghe con thuong nhd ... (1965)

Sao ta ra bi~n nJm don Ie,

Nghe song am thc1m v6 man ghe? Ban tay lanh gia - ban tay trang. Con dau lc1u DC vdi ngua xe?

Sao ta ra bi~n nJm don Ie,

Ai hoi khong nhln, no! chang nghe? Sau rnuoi narn ay nhu may n6i, NJm d nci nao cOng nh8 que ...

73

______ Thu-Nhan Houston 2000 _

Hoang Kim Chau

Phong Va'n

., ~

Glao Su'Tran Long

Ngay 26 theng 12 nsm 1999 gieo su Trjn Long (CSTL) ghe qua Houston. Thjy tro fiji co dip gijp nhau va han huyen trong khung canh cua nhtmg ngay cu6i th€ kyo Dip nay, anh Hoang Kim Chau (HKC), nguai cham soc to Dijc San ThV Nhan Houston da thuc hi~n mQt cuoc phong vin chap nhoeng Ciao sLl Trjn Long voi nQi dung nhu seu:

HKC: Thua th~y, thay mat cho nh6m thuc hien Dac San Thu nhan Houston, xin gU'i d~n thj_y va gia dlnh loi du chuc mot rnua Giang sinh blnh an va mot nam rnoi siip d~n diroc rnoi dieu nhu y.

74

______ Tkf!,-Nhan Houston 2000 _

CSTl: Cam an anh Chau va anh chi em Thu Nhan tai thanh ph6 Houston.

HKC: Thira th~y, chi con vai hom mIa la nhan 10Q_i buac vao mQt narn rnoi, mQt the' ky mai va mot thien nien ky mol. Xin th~y cho bie't mQt vai cam nghi tnrdc nhO'ng cai m6c thai gian rna nhieu nguai cho la he't sue quan trong.

CSTl: NhO'ng cai m6c thai gian, a~u narn, a~u the' ky hay a~u thien nien ky do khong co gila quan trong, 86i vdi toi, ngay do hay ngay khac, nam do hay narn khac cling khong co gila quan trong. No chi la nhO'ng cai m6c thai gian nguai ta dat ra rna nhieu nguai cho la co y nghra quan trong, Theo toi, ngay nao cling la ngay quan trong, gia phut nao cling quan trong. Gia phut diroc g~p anh Chau a day toi cling cho la quan trong nhu ngay dju narn 2000 v~y. Toi khong tha'y co cal gl khac bier ca.

HKC: Thua th~y, trong the' ky vua qua theo y th~y, thl nhO'ng bie'n c6 nao dil xay ra tren the' giai co anh huang de'n nhan 10Q_i nhieu nha't? Anh huang tfch cue dua nhan loai di len hoac anh huang tieu cue khie'n cho nhan loai bi suy Sl,lp va kh6n d6n? CSTl: Anh huang tieu cue Ian lao nha't la nhO'ng cuoc chien tranh tan kh6c cua d~ nha't va de nhi the' chien. Khi d~ nha't the' chien g~n cham dut thi Dang CQng San do Lenine earn d~u len c~m quyen a Nga va lam tac hai de'n loai nguai tU narn 1917 va cho de'n nay, h~u qua tai hai cua no v~n con, nha't la d6i vai Vi~t Nam va val nude khac nhu Trung Hoa, Cuba, B~c Han. R6i d~ nhi the' chie'n cling dem lai nhO'ng tan pha kh6c hai vdi Hitler va bon phat-xft. Nhung nhln lai thl chung ta cling tha'y nhan loai tran d~y hy vong sau nhO'ng bien c6 dua toi 51,1' sup a6 cua Chu nghia CQng san tren the' giai, duy chi con dan toe Viet Nam la v~n con tiep tuc nhan chiu 51,1' tac hai cua CQng san. SI,I' tan ril cua Cong san do nhieu Iy do. Nguai da co anh huang Ian trong viec tan lui cua CQng san Ia Due Ciao Hoang Gioan Phaolo 8~ Nhi. Ngal co mot t~m anh huang Ian lao de'n n6i khi Gorbachev len dm quyen T6ng Bf Thu cling dil xin de'n g~p Ngai. Anh huang xa'u cua Chu Nghia CQng San d6i vdi dan toe Viet Nam v~n con keo dai cho tai ngay nay. Rieng ca nhan toi, khong bao gia toi nghi la se v~ Vi~t Nam cho den khi nao khong con Chu Nghia CQng san nua. HKC:Thua th~y, trong thai gian a hai ngoai thjy co thuong nho

75

_~ ThJ!,-Nhan Houston 2000 _

v~ Vi~n Dai HQc Da l.at khong?

CSTl: Nhln lai quang doi cua toi, bay gia toi da bay rnuoi m6t tu6i ru'Oi r6i. Trong d6 c6 rruroi mot narn toi aa cong tac vai Vien Dai HQc Da l.at - la nhung narn rna toi tha'y dep nha't trong doi, du la nhung narn ban ba nha't. Bay gia nhln lai rnoi tha'y rclng rnlnh da giup Ich duoc mot phan nao cho the' h~ di sau toi. Tci tha'y r~ng thai gian d6 la thai gian ban ba nhat va cOng la thai gian quy gia va c6 y nghia nhat cua aai toi. HKC: Thua th~y, c6 khi nao th~y rno u'ac duoc tra v~ du'ai rnai tnrong xua d~ dung tren buc giang khongt

CSTl: Toi khong con c6 y nghl a6 nua. VI tra lai mot ch6 rna toi khong th~ tra lai duoc. bai VI n6 khong con gl nua. N6 chi con trong tam tu'ang cua toi rna thoi. Ne'u bay gia that su biroc v~ ae'n do thl nhung cai mlnh giu nhu la nhung ky nierndep khong con nua! Cong san da pha hoai ta't ca r6i! Toi tha'y ding toi da dung thl giCi mot each co y nghla trong mu'Cii mot nam a Vien Dai HQc Da l.at. C6 Ie de'n nhung the' h~ sau, mot hoac hai the' h~ nua - ne'u thuc SIj c6 nhung con ngu'ai con c6 long vdi aa't mroc va mu6n giup cho con em thl lam sao rnlnh c6 g~ng xay dung mot s6 co sa giao due van h6a d~ giup cho lap thanh nien, hoc sinh, sinh vien sau nay a Viet Nam. Hien tai, a mot s6 nu'ac Dong Au cO aa c6 nhung American University in Budapest hay in Praque. Lam sao mlnh c6 mot co sa American University in Saigon. Toi chdc ai~u do co th~ co duoc khi nao khong con Cong san nua.

HKC: Thua th~y, d~t tnrong hQP tai Vi~t Nam khong con Cong san nua, th~y tra v~ tnrong cO va phai soan mot s6 giao trlnh hoc t~p cho sinh vien tnrong Chfnh Tr] Kinh Doanh thl phuong thuc soan thao cac giao trlnh do c6 khac so vai each soan giao trlnh rna th~y aa lam each aay 35 narn khong?

CSTl: (Cu'ai) Bay gia nhln lai thl toi tha'y rang toi da lam mot s6 chuyen qua sue cua toi, cang nghi lai cang tha'y mlnh chi nhu mot ong giao lang (cu'ai). lric d6 thl moi thu deu la rnoi he't. Vi du Idc ba'y gia toi day v~ ke' roan thl cue chang da khong kiem duoc ai nen toi rndi day v~ nguyen t~c ke'toan. Minh doc tu cac Textbook Anh-My r6i dich, danh may quay roneo bang tie'ng Vi~t la ca mot chuyen rna bay gia rnlnh khong th~ nao tu'ang nrong n6i. Con bay gia vdi ta't ca moi phuong tien, vai internet, vdi computer thl coi nhu toi aa b] dao thai r6i. Toi aa bi

76

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

lui v~ phla sau nhieu qua. Thi du nhung narn toi lam thanh tra ngan hang, ho b.1t toi lam phuc trlnh nhan xet trong khi di thanh tra phai lam trong computer thl toi phai hoc noi con toi, cluing no chi cho toi r6i toi moi lam duoc.

HKC: Thtra th~y, xin th~y cho blet cam tVang khi tiep xuc voi hoc tro cO a nhtrng noi rna th~y co dip den.

GSTl: (Cvoi) Toi ti~p xuc voi anh chi em cuu sinh vien I~n d~u tien vao narn 1981 khi a mien Nam California co t6 chtrc bu6i hQP miH d~u tien cua anh chi em - ph~n Ion la thuoc truong Chanh Tr] Kinh Doanh. Sau do toi cOng duoc gap anh em a do nhi~u I~n nua, R6i gap anh chi em a San Jose B.1c California, a Portland, Seatle cOng gap anh chi em trong cac bu6i hQP mat. cJ Dallas r6i a Houston cOng d~n ba b6n I~n. Vua r6i gap anh chi em a Austin va tra lai Dallas. Gap ba b6n I~n a Washington DC va toi cOng ghe a do thang Mvoi vua qua. Toi cOng co sang Paris g~p anh chi em hai I~n va cOng duoc g~p lai mot sO' cac vi giao str, Ta't ca nhung I~n gap go do lam cho toi phai h~t sue khiern nhuong tha'y ding nhnng cO' g.1ng nho nhoi cua mlnh truce day da giup cho mot sO' kha dong anh chi em thanh dat, thanh cong nen toi ra't mung. Tol mung han mra la tha'y nhung anh chi em thanh cong ph~n Ion da giup diroc nhung anh em khong duoc thanh cong bang, nha't la nhung anh em con ket lai a Vi~t Nam. Toi di ba't cu dau, h~ co dip la toi g~p lai anh chi em.

HKC: Thira th~y, ngoal anh chi em Chanh Tr] Kinh Doanh rna th~y da g<}p, th~y co thuong gap cac anh chi em tnroc day hoc a cac phan khoa khac nhu Van khoa, Khoa hoc, SV pharn ... hay khong?

GSTl: Toi tha'y khong nhung cac anh chi em thuoc phan khoa Chanh Tr] Kinh Doanh rna nhung anh chi em hoc a nhung phan khoa khac cOng tham gia vao trong nhung dip hoi hQP ti~p xric ... HKC: Thira thay, xin th~y cho bi~t co sa nao trong Vi~n Dai HQc Da Lat rna th~y nhd nha't ... nhu cac giang dvong, thu vien, van phong, nha nguyen, khu dai hoc xa hay nhung con dvong trong khuon vien dai hocr

GSTl:Ca sa rna toi nho nha't la - narn 1964 khi toi rndi len Da l.at thl Cha L~p dap di mot cai ch8 rna xua khi co Ie la khu ky tuc xa, dap h~t nrong r6i xay cho no rong ra d~ lam co sa hoc t~p bai VI nam d~u tien sO' sinh vien ghi danh vao truong Chanh

77

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

Tr] Kinh Doanh la tren mot ngan rna giang duong rnoi do Cha L~p noi vdi toi it nha't la phai chua duoc narn sau tram sinh vienl Do la giang dueing Thu Nhan - glang duong rna toi nha nha't. Co mot di~u rna tei cling nha nhi~u la sau khi Cha Ly len thay Cha L~p thl Ngai co nha toi ngoai trach VI) khoa tnrong thl toi phu trach v~ cac tai san ora Vien Dai HQc Da l.at a Saigon d~ dem ti~n v~ cho Vien. Narn d~u tien toi cling da gop ph~n d~ dem ti~n va ca du an cho Vien, toi nha mot nguai em ora nha toi - ong la ki~n true sir - da ve khong cho Vien CCi sa Sinh Vien VI) - ch6 HOi Quan Sinh Vien, Va dinhien CCi sa dep nha't d6i VOl toi v<1n la nha nguyen Nang Tlnh.

HKC: Thua th~y, trong D~c San Houston narn 2000, co mot so' trang danh d~ tuang niern co' giao su Bui Xuan Bao. Luc con di day th~y co thuong ti~p xuc vdi giao su Bui xuan Bao khong? eSTl:Toi bi~t giao su Bui Xuan Bao tu nam 1950 a Paris. Toi chi ghe Paris thai gian ng~n khoang tam chin thang d~ 10 lieu giay to sang du hoc My. l.uc do giao su Bui Xuan Bao hoc ngay a Paris - dai hoc Sorbonne - ong con hoc ca ti~ng Nga nua nen luc do toi cling Ia'y lam 1(.1.. D~n hie v~ que nha toi cung g~p giao su Bui Xuan Bao nhieu I~n. Chung toi cung quen bi~t ong Truong Cong Cuu. Hlnh nhu chi hay em cua giao su Bui xuan Bao la ba Truong Cong Ciru. Sau nay, nam 1964, khi Cha L~p tfnh rna truang Chanh Tr] Kinh Doanh thl chtnh glao su Bui Xuan Bao la nguai lien lac cua Cha Vien truang xu6ng gap toi d~ nho toi cOng tac vai Vien va phu trach v~ tnrong Chanh Tr] Kinh Doanh. Toi co nhieu cam tlnh vdi glao su Bui Xuan Bao Ia:m!

HKC: Thua th~y, xin th~y cho bi~t cam nghi' sau val I~n d~n Houston va ti~p xuc vai hoc tro cua th~y a day.

eSTl: M6i I~n toi ti~p xuc vai anh chi em nhu ngay hom nay thi hie nao toi cung tha'y dac biet du anh chi em khong phai la hoc a phan khoa Chanh Tr] Kinh Doanh. Dt nhien anh chi em a Chanh Tr] Kinh Doanh h~ nh~c Wi toi la nhk tai mot ong th~y kho (cuai) - nhung bay gia nhln lai - th~y kho v~y nen cluing em rndi nen nguai - Noi "rndi nen nguai" thl hoi qua dang (orol). V~y nen toi cling nght la co Ie rnlnh cling co mot tl cong gl do khi anh chi nhk nha toi nhu mot ong th~y kho - rna thuc ra toi chi co b6n phan chu trong bung toi thl lanh I~m (cirol). Truong Chanh Tr] Kinh Doanh la mot truang ra't mai tai Viet

78

______ ThlJ-Nhan Houston 2000 _

Nam. Nhi€u khi toi mu6n lam nhi€u han, t6t han rna "hfC ba't tong tam". R6i rnlnh nho nhieu vj khac giang day thl ho cling c6 nhang y rieng cua ho, ho day theo cai 16i rieng cua ho thanh thlf toi cling khong th~ nao ki~m soat he't. NQi dung rnlnh khong bie't r6 duoc he't nhirng v€ hlnh thuc thl rnlnh mu6n cho n6 cang nghiern chinh bao nhieu cang t6t ba'y nhieu, Cho nen toi lam ra cai mat kh6 long nhu v~y, nha't la trong viec thi clf, mu6n t6 chuc the' nao cho chu dao, gia cho diroc trang nghiern ... chu oe'n khi thi or c6 mot val anh em danh bua danh phep thl mlnh cling khong each nao ki~m soat du'<;1c ... (cu'ai)

HKC: Xin phep hoi th~y cau cu6i la trong thai gian giang day (j Da Lat. thay da c6 I~n nao ghe vao Thung Lung Tlnh Yeu khong? GSTl: Khongl Khong! (Cu'ai) Luc 06, nhu toi oa trlnh bay, la luc toi ban ron nha't, ban cho Vlen va con ban 10 cho gia dlnh con cal nua. MQt ngay thay VI lam viec tam tie'ng, c6 Ie toi da lam oe'n 15, 16 tie'ng dong h6 - nhu'ng rna ra't vui - cho nen toi khong bier Thung Lling Tlnh Yeu la cho naol Sau nay gap Frere Ke', Frere bao Vallee d'amour voi nhung gl gl. .. (cu'ai) ... toi cling khong c6 thi gia o~ di tharn ...

HKC: Xin thanh th~t cam an th~y oil danh cho Dac San Thu Nhan cuoc phong va'n chap nhoang nay.

79

Nlnr con ngua H6 (j da't B~e m(',i khi nghe gio b~e th6i v€ thl hi len nhtrng tieng the hrong va ngoanh d~u tim v€ phuong B~e. M(',i nam khi troi Mt d!u tr(j mau sang dong, khi nhtmg hi cay roi rung kho heo d!y du'C1ng, khi nhtrng sdm mai hay con d~y strong, hoi lanh ciia nhtrng ngay eu6i nam da nhac eho toi bie't bao nhd thuong v€ que eli!

Que n¢i toi (j cu lao Cat thu¢e tinh Long Xuyen. Cii lao Cat nam tro vo, gitra bon b€ song mroc menh mong ciia song H~u giang. Song Hau giang nude cudn cudn chdy, mang thea nhfi'ng be luc blnh Nh~t Ban, tr6 d~y nhttng hoa tim, troi lenh denh gitra song nude bao la, nhln khong th~y dau la bC1 be'n. Ti! Sadec, di ngang qua Hoa Long, de'n Lai Vung, du'C1ng dai khoang rmroi lam cay sO' r6i chc do qua song Cai, thl de'n cu lao Cat. Do chay bang may, vi song

r~t ldn, it khi th~ Y ai chi cheo bang tay d€ bang qua con song Cai. Nhung rna, co nhieu khi toi cling th~y co nhtmg thuyen nho, che o bang tay cii a nhttng thtnmg dang cu ngu quanh day. H9 danh lu'oi va buon ban tlnrc phifm, hoa qua, rnang van ban (j cho Lai Vung.

Toi co nhieu ky niern nhfi'ng l~n di do, qua con song Cai nay, d€ v€ que N¢i, nh~t la van nhtrng ngay Te't hay van dip nghl he. Tren chuyen do dira rude khach, khac Mn moi ngay, nhirng ngay Te't ~y, moi ngiroi q~n ao nmm t~t, tay xach tay mang qua cap v€ tham ong ba, trong do co cluing toi, Nam nao cling v~y, ba toi thirong dua ea gia dmh v€ que an ret.

Dan lang (j eua lao Cat s6ng hi€n lanh bang ngh€ nong, tr6ng hia la mira mang chinh d€ sinh s6ng. Sau mua chinh, dan lang con trdng them blip, khoai, dien di€n, mia xen ke van nhtmg vu

80

______ Thu-Nhan Houston 2000 _

rniia. Ngoai ra, cu lao Cat con c6 nhtrng mieng vmm d§:y trai cay hoa qua, xoai, chuoi, cam, quit, 6i, dira, cau, bu'di, c6 trai quanh nam su6t thang.

Ong nQi toi lam Hirong quan trong lang, s6ng bang loi wc cho thue ruong d~t, m6i nam thu hmm hia gao cung vdi hoa qua theo mua, cho ngu'oi mang ra Long Xuyen de ban. Ba toi cling c6 mot sO' ruong d~t rieng, ding cho thue rmrdn nhu ong nQi toi, de them loi tuc v($i d6ng hrong cong chric, nuoi anh chi em chung toi an hoc. Nghe n6i, vdi pMn hirong hoa de lai, h6i xua ong toi co ruong d~t r~t nhieu, nhung tinh hay co bac, m6i khi thua thi ban ill mot sO', tha nh ra kho ng con la i bao nhieu. Ba nQi toi la con mot trong gia dinh r~t giau c6 d Cai Son. Hai ong ba m6i khi cffn di danh bac, thl ghe Mu chuan bi de ill ca hai ba tu§:n, c6 khi ca thang, an d luon nha ban, Sau n§:y, cam canh khong con kha gia nhu xua, ba toi khong bao gio co bac cling nhu khong u6ng nrou va hut thuoc, Ong thuong xuyen ran day cluing toi v~ s\f tai hai cii a co bac qua kinh nghiem ciia ong toi.

Chung toi diroc v~ que nQi vao nhirng ngay ret va d lau hon vao nhttng ngay nghl he. Trong tri 6c tho ~u ciia cluing

toi, do la nhtrng ngay vui b~t tan. Chung toi du'<jc glitp lai cac anh em con cac co clni bac cung trang hra, tha h6 choi dua suot ngay demo Ban ngay chung toi boi lQi du'($i dong song tnrdc nha, mroc trong xanh, rop bong mat ciia nhtmg tan man, tan cay b~n, qua sai Ia da tren mat mrdc. Dong song tnroc nha ong toi th~t la dep, Chung toi thuong hay gitip xach nude len d6 d§:y trong chiec Iu sanh. Long phen xong thl mroc trong su6t nhu pha le. Chi€c gao dira den nhanh, mat ru'<Ji du'<Jc mang k€ ben lu nude. Cay ($t xum xue tr6 d~y trai tim, trai do, duoc trdng ngay ben canh lu mroc, vira tien viec tu'($i nude, vira de hai khi cffn.

Sau nha ong n9i la nhfing liep Vllon trong vo sO' cam quit. D€n mua, cam quit chin yang nrc ca mot g6c troi. Hoa ti-gon du'<jc trong, bo d§: y kin ca n6c nha. slic hoa nd h6ng tham, d6a hoa nho ktt tha nh chum vdi nhitng canh hoa hmh trai tim, vira mong manh, vira xinh dep vo cung. M6i bu6i chien, ngu'oi trong nha thlip nhtrng nen nhang cam tra Troi Phat d ban tho ngoai troi, noi ban Ong Thien, r6i vao trong nha thap nhtrng nen nhang cho ong ba t6 tien da khuat, Ti€p theo la nhung tieng chuo ng thanh th6t du'<jc danh len trong budi chieu tich mich, cua mQt hoang hon slip tlit. Nhimg ngay

81

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

tho ilu, toi thimng d6 long mmh lang dang theo tieng chuang thanh thot, thimng nr hoi khong hieu tieng chuang yang vong de'n tfrng troi nao!

Budi tnra d que no i, cluing tai thirong tu hop duoi g6c cay vti sua, hop nhau ca hat veo von. "V~ than xua ta hat khuc hoan ca. Ngot lnrong hia tmh que them d~m da. Rao rat bao tlnh thuong trong mai lao Bo dau xanh co gai hat em em. ram mai chin giti anh dang my hien .... " Ba toi bunc ra, noi ong n9i khen mfy con hat hay lam, hat them cho ong nghe di mil y con.

Cd chu c dita con nit chang toi, tnra nao cling hop ca hat yang ran ca mot goc vuon nha ong n9i! Chan g6c cay vri sua, thl chung toi trC1 vao chiec ghe Ion vira dong xong, dang cho ngay ha thiiy, Chung toi bay bien han hang, lily nhtmg be luc blnh Nhat Ban, clit ra lam cac 6 banh ml lap x uC1 ng , ban buon, lam m9t cai cho troi, nguoi han, ke mua tilp nap. Choi gion tro nfry chan, lai bay ra tro khac, khi thl leo city hai di, chum ruot, m~n, le, an vdi mu6i ot. Khi thl tilt ca xu6ng song boi 19i, cut bilt cho de'n khi doi tht len an com chieu, Mua he, ong n9i tai d~t thoi kh6a bieu de mdi dita chiing toi thay phien doc truyen Tam Quoc hay T~ Thien D~i Thanh cho ong nghe. Dira tht

doc truyen, dua viln thuoc reo

B u6i t6i thi lai cang vui, VI cac chii hac ta di~n hay tu t~p de'n nha ong toi. Co Ie VI co gia dlnh toi v~ tham ong, va ho de'n tham ba toi. Den mang xong du<jc thap sang choang vi lang dao ily chua co di~n. Ngay nao mira thl cac chu bac dm den mang xong di tim kiem bilt coc dem v~ nilu chao. Cac anh em toi thuong hang hai di theo cac chti hac nfry. Tren duong di bilt coc v~, ngang qua canh ddng bap, hai m9t moi bilp non, dem v~ xat lat mong, hi) vao chao. Coc du<jc lam sach se, du<jc cac co, di, dem ra bam nat, tren voi gia vi, Cll hanh, tieu, toi, bo vao ndi chao da nilu nhir vdi bap. Cac chii bac ta di~n tu hop nhau ngdi thanh hai hang dai tren b9 ngua g6 trong nha, vira nharn nhi nrou de', nrou nep, an choi m6n com nrou, hay mach nha, do chinh ho lam lily tir nep, trong khi cho d<ji ndi chao chin. An chao coc nong voi tieu hanh ngo rilc vao, htrong vi ngot ngao ciia vi bilp non tron Iftn voi thit coc du<jc barn nat, th~t la tuyet voi! Nhimg to chao du<jc don ra gitra anh den mang xong sang nrc, moi nguni an u6ng, tro chuyen that vui. Tre con du<jc dip thirc khuya, choi gidn, khong dn di ngu sdm, that hl sung suong!

82

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

Budi t6i it que, ne'u khong choi gidn vdi nhau, se buon nao nuot! B6ng dern bao plni vu'<'1n nroc ra't nhanh, e'ch nhai ~nh irong keu yang trong dem, tao thanh nhtmg am thanh ra't budn tha m, nha't la va o nhirng chieu mua. Nhung rna, d6i vdi cluing toi dao a'y, nhtrng ngay vui nhu bflt t~n, khong bao gi<'1 chan, va kho ng bao gi<'1 muon trd v8 nha d~ tie"p tuc di hoc,

Toi da: quen thuoc vdi nhtmg ngu'<'1i nong phu que toi til' nhtrng ngay tho ilu v~ tham que nQi, voi nhtrng bu5i t6i an chao c6c, hay nhtrng ngay ra d6ng nhln ho cay ca' y, tr6ng hia, tr6ng bdp, ben canh dan trau boo Nhtrng ngu'<'1i nong phu, qu~n ao tho so, d~u dQi thting mung dung gao th6c hay trai cay, dem ra cho ban. Chan di da't, girong mat hi8n lanh, chilt phac, khong thily d6 la di~u eire kh5, rna coi d6 la sl! ill nhien ciia than phan mlnh. Tam tinh moe mac, d<'1i song quanh quffn d manh viron, liep dilt, cay cam, cay quit. Tr6ng cong dien di~n nay, dem ban xong, tr6ng cong rnia ngot khac, da:p lai lu6ng khoai lang, khoai mi, cho cay trai IOn len. Cho toi mua hia chin, mua dien di~n ra bong, cho khoai bdp tr5 trai, cho xoai, cam, quit bie"n mau yang iing. Ngay n~y qua ngay khac, sang sam ra d6ng lam lung voi

dan trau. Ban dem di d~t 10, d~t hrdi, ba:t ca tom v~, d5i lily d6ng tien, mua slim qudn ao, t~p vd cho con. Nhtrng nguoi dan que toi d6, ho mo u'oc gl? Toi nao biet! Nhtmg nguci nong phu vdi tam h6n tinh khiet s6ng cuoc doi khong gon chtit IQc lira, hen gian, gian manh. Nhtrng nguoi dan que khong c6 ke thu, s6ng trong chorn x6m nho , coi 16i x6m lang gieng nhir anh em ruot thit trong nha . Don so nhu nhirng qua cap ciia ho. HQ dft bieu ba toi quay dira mrdc tu'oi mat, trai du du ngon, trai kh5 qua ngot, trai bffu tnroi xanh, trai bi dao yang 6i, chum man xanh ngon, d~ mang v~ thanh thi cho "slip nho" an them mau IOn!

CU lao Cat chi c6 de"n tnrong ti~u hoc, khong c6 thu vie n, rap chie'u b6ng, nha thuong, cd nh sat, rna ctl ng khong ai phai cffn de"n canh sat d~ lam gl! Nhtmg tra u bo d que toi, ban dem ngii con du'<;Jc giang mung d~ tranh muoi. Trau diroc thirong yeu VI giup nha nong lam nen nhirng mira mang, th6c gao nuoi song dan lang. Mira dong thl ca ch6 lh ga d~u du'<;Jc cho mac ao canh d~ a'm, s6ng th~t gffn gui voi con ngu'oi.

Toi chao doi tai Vinh Long, nhung khong nho gl v8 Vinh Long, rna chi nho de"n Lai Vung va Sadec. Lai Vung la mQt

83

______ Th,!-Nhdn Houston 2000 _

quan ly nho, be, hien hoa, n6i tieng lam nem chua rfft ngon. Toi vfin con nhd con song Lai Vung, vi noi d6, toi da c6 l~n cho chudn chuon can run, d~ bie't boi. Thoi gian d Lai Vung, ba toi mdi bilt d~u in du'<jc chan di day h9C. Khi con tre, ba toi du'<;1c than c~n va lam thu ky cho ong c6 to i, ngtro i la m chirc Huyen tai en lao Cat. Ba toi rfft hieu h9C, nhung khong duoc h9C nhieu nhir ong mong muon, Bu lai, ba toi vie't chtr rfft dep, va n6i nang hoat bat ll:lm. C61e nho thoi gian lam thu kY cho ong Huyen, ba toi du'<;Ic h9C rfft nhieu d each lam viec, giao te' nhan S\1', t6 chitc hanh chanh, luat phap, ma sau nay ba toi day db chung toi rfft nhieu cling nhu giup do hang xom, lang gieng khi ho c~n de'n.

. d Lai Vung, ba toi gli'i toi va anh ke' toi vao h9C chung lop vo long th~y giao Qui. TOi nho hon anh toi hai tu6i, nhung ba toi cu gli'i toi di h9C som. TOi thirong hay len thffy Qui chuyen t~p qua nho anh vie't dum, VI khong bie't viet, TOi khong nho tlnh trang n~y keo dai de'n bao lau, nhung anh toi khi nao cling bao v~ va thirong toi lam, lam dum b11't ctt viec gi toi nho, tit hie nho cho de'n Ion, hai anh em choi voi nhau rfft than. Lai Vung chi c6 de'n tnrong ti~u h9C, khi cac anh chi toi hoc he't ti~u h9C

thl phai di Sadec d tro d~ h9C tiep trung h9C. TOi chi h9C de'n lOp hai thi ba toi quye't dinh doi ca nha di Sadec d. Ba toi mua din nha d canh mot tnrong trung h9C cong l~p IOn trong tinh, d~ tien viec h9C cho t11't ca chiing toi, va cling giup do con chau khac tit que ra c6 chb h9C hanh.

Ba toi da thuc hien xong gi11'c mo ciia ong, cho con cai h9C hanh, nhu long ong mong mudn. MQt giac mo rna ong khong c6 du'<;lC cho rieng minh. Bie'n co' 1975 lam toi phieu bat tang bong, khi song d nu'oc nay, khi thi di noi khac. Muoi lam nam hm 1I;lC ... Ngay toi trd v€ thl ong dang benh nang, Tit noi tri benh d Saigon, chung toi mang ba toi trd v€ can nha xira d Sadec.

Mai nha xua, noi c6 bie't bao ky niem ciia thoi tho ffu, noi c6 d~y tlnh thtrong, noi da la cai no i nuo i dirdng, noi dii cho chung toi mot trai tim chung d~ thirong yeu nhau, hy sinh cho nhau, dum b9C nhau, day db va tha thu cho nhau! D~ trd nen con ngiroi!

Chung toi chuan bi d~ tarn biet ngu'Cfi da sinh thanh va day db chting toi, cling la ngu'Cfi thliy day h9C - ngrroi dii day chting toi nhtrng bai h9C dCfi! Noi can nha yeu dffu nay!

84

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

Toi da trd v€ mai nha xira, d lai din phong en, noi rna toi va em gai toi d chung nhau h5i nho. Nhln qua cira s6 phong, cay xoai v~n con do. R5i dtn cay man, cay vti sua, cung hang cau thang tilp d b<'J rao. Chiec ban h9C cti kY v~n con day. Noi n~y, toi da ng5i h9C miet mai vao nhtrng dern khuya cho cac ky thi T6 tai. Co titng chim hot tren cay xoai! Sao giong y nlnr ngay xu'a! Dau day, tieng ga eo oc gay ciia nhtrng bu6i tnra he! Titng keo ket yang dua cua ngimi lang gieng, va tieng ru con tre, Budi tru'a he tich mich! Au c! Vi d~u c~u van dong dinh, du tre lifc leo g~p ghenh kho di!Au o! Kho di my dilt con di. Con di tnrong hoc, my di tnrong d<'Ji! Au o! CM ngii m~y ngu cho say, me con di sdm v€ tnra mot mlnh! A~ o! Gio dua cay cM ·v€ troi, anh me vo be bo be con tho!

, .

Au o, con tho tay am tay b5ng.

Tay dilt my gia d~u bac nhir bong!

Titng yang dua keo ket, va l<'Ji ru con, toi nghe quen thuoc tu'dng chirng nhir l<'Ji ru ciia my vao nhUng bu6i tnra ru cac em toi ngii. Bu6i tnra em d€m, b~u troi My hay nong, co nhttng ngon gio th6i ri rao qua bui tre sau nha. Nhtrng bui tre dang cho ra mang non. Ga dang lam 6 trong bui, va co con ga mai khac thl dang a'p u dan con

dirdi bong ram cua hang dam but. Khi toi di thl bui tre n~y chi moi trong, gi<'J da ram rap, din c6i, gia nua. Ba toi difp da't yen song b5i vao phia sau nha va trdng that nhie u tung, bach khien vu'<'Jn sau xanh urn tiroi mat. Nhttng cay dira v~n con do, v~n nga minh tre n dong song, co trai sai oan. Con song n~y toi da cung cac anh em toi boi 19i m6i ngay, tu ben n~y boi qua ben kia song m6i bu6i chien tan h9C v€.

Nhttng d6i gicty to i mang ngay xua v~n con day! Ba toi da cho lau chili sach se, ca't htt vao trong ngan ni. Nhtrng t~p tho, t~p nhac toi chep bang muc tim, d cai thoi tho da i! Trong nhtrng nam xa nha, chi vitt thu cho toi, "chi mdi d9C lai mdy bai nhac em chep h5i xua, vitt trong cuon vd h9C tro bang rmrc tim. Thirong em sao rna tho ngay, V1J.ng dai!" Con gl ntra? Ky v~t ciia my toi M lai! Anh toi md tu ra, la'y cho toi xem lai, trong ngan til nay, ba toi ca't giu m9t hai chi€c ao ba ba ciia my. Da ba muoi nam qua r5i! Chitc ao v~n con nhu mdi ngay nao! Wi c~m la'y chiec ao ciia my, nrong chirng nhu s<'J du'ljc hlnh dang than yeu cfi! Wi ap mat vao nguc ao my toi, tu'dng chirng nhir nghe dau day hoi hirdng ngot ngao ciia dong sua my!

85

______ Thl!--Nhdn Houston 2000 _

Ngoai viron, nhttng cay xoai, cay man, city vti sua, vftn con day! Nhtmg cay xoai da cho trai ra't ngon, va nhUng nam hQC d Dalat, s<_j chung toi ve he thl he't mua, ba toi da gill tirng thung xoai theo xe do, mang len t~n nQi tni cho cluing toi.

Ngiroi lang gieng v~n con d6, manh Won phia sau nha van sach se, ngan nap, quet don hang ngay, van d trong can nha n~y tit ma'y chuc nam qua! "Anh B6n oi, anh manh khoe khong?" "Co mdi v~ d6 hd ?" Bmh ttnrong, khong nga c nhien, y nhu nhtmg ngay toi di hoc Dalat, Saigon ve tham nha. Khong ai quan tam t6i toi da di dau, lam gt, vui khong, buon khong! (j mrdc na o! Xu sd d6 ra sao! Nguui ta khong dn biet d<'Ji s6ng nao khac hon la d<'Ji s6ng d day! Khong dn bie't di lay, di My vui thu the' nao! Van v~t noi day drrong nlnr khong thay d6i, con ngu'oi vftn con d6! Con toi sao phai bon ba, tha phirong, xu la que nguoi, song cuoc doi co de>c, khong bie't ngay vel Toi di dau, ve dau!

Ng6i mQt minh vdi ba toi mot bu6i chien nam d6, trong can nha xua! Tinh ly em a, yen lanh, y nhir nhii'ng ngay Wi hay con s6ng d day. Nhm ra khoang san rQng, noi ba toi tr6ng nhtmg cay mai chieu thuy, nhtrng han non be>, nhirng cay tung, bach,

uon nan cong phu. Ba toi n6i, ba man nguyen da nuoi dttang ta't ca muoi me>t anh chi em cac con nen nguoi, ba sung sirdng lam. Ba bitt ba se roi bo cac con nhung ba se vui ve ra di, VI c6 ai IQt da thanh tien, song d<'Ji du'<_jc dau con?

Toi c~m la'y ban tay ba toi lh d~u tien trong doi, khong n6i du'<_jc loi cam on cong giao due sinh thanh! wi c~m tay ba toi, man me nhtmg ng6n tay kh6 cue, nhoc nhan VI chting toi, trong yen lang. Nhirng giay phtit yen lang d6, khong gian nhir ngimg dong, va thoi gian cling ngirng troi! Chieu dang xudng diin d~n!

MQ ba va my toi nam tren nen can nha d~u tien ciia hai nguci khi mdi cirdi nhau, canh bo song Cai, tai cu lao Cat. Bo'n b~ d6ng rong menh mongo Song mrdc H~u giang mang d~y phu sa b6i dlip bao nhieu ruong viron cho cu lao n~ y. Nhii'ng dong song xuoi chay lien mien ngay dem khong bie't di v~ dau! Nhtrng ngu'oi ta dien cti da trd tha nh nhtrng chil nha n cil a nhttng ruong da't nay, theo lu~t mdi ciia nha mrdc, chira lai cho ba toi mot khoang vu'<'Jn tuoc nho d€ ong lam cM nam xuong.

Tit d6, anh chi em chung toi ra di, ta tan bon plurong troi! Da rmroi nam qua!

86

______ Thu-Nhdn Houston 2000 _

VAl DIEU VE TAM LY

~ ?

GIAO Dl)C TRE EM

Co nhilng phu huynh va nha giao nhdu khi la len: Toi phdi lam gl bay gia? Tdi dii c6 gdntg hit sac rna sao win khong dat i!itqc kit qua mong mudn? PhI! huynh va nha gido dii c6 gang hit sac, nhung co thi dd kh/ing ton trong nhiing yiu t6 chi ph5i vi?c hQC, va nhilng quy ludt phdt triin cda tre em. xu« thuc vi nhilng yiu to'va quy lud; do co thi giup ich cho chung ta.

I. y~u To' Chi Phol Vi~c HQc:

M6i hoc sinh la mot htru th~ dang phat tri~n. Ph\1 huynh va nha giao tim hi~u nhtmgyeu t6 chi ph6i viec h9C ciia tre em d~ thich nghi cong viec giao due ciia mlnh theo timg tnrong hop.

1. Sinh Iy: Strc khoe ra't c~n thi€t cho viec hoc t~p. Tre em ch an no, mac a'm, ngii du giC1 va ngon giac, Dau y€u, benh t~t lam cho tre cham hi~u, mau quen, kh6 chti y. Day tre khong th~ khong quan tam d€n suc khoe th~ xac ciia cac em. Ngay cii s\)' phat tri~n co th~ khong binh thuong cling lam cac em met moi. Nha't la giai doan tit 13 tu6i trd len, Cac em thimng bu6n ngu, kho t~p trung, nhieu khi nong nay, kho tinh. Do la thoi ky kho day nha't.

2. TAm If Tre em tlnrong, ghet mN each hon nhien, khong co ly tri xen vao. Ai thinmg, ghet cluing, chting thirong, ghet trd lai. Chung thich m9t mon h9C nao do vi th~y co lam cho cluing tha'y thich thti, chu khong phai vi rnon do quan trong, Giao vien khong ly lu~n voi tre em du'ai 11 tu6i. Ngoai ra s\)' vui nroi, lac quan, yeu tMy, thich lap kich thich cac nang khieu cua tre, Trai lai, nhtmg cam xtic rnanh, nhUng 10 lang, budn phien ngan trd s\)' phat trien, hoac lam phat trien khong dung huang.

87

______ Tkl:l-Nhdn Houston 2000 _

3. Gia dinh: gia dinh la ch6 dna, 1a moi tnrong can ban cho tre em phat tri~n v€ th~ chat va tam IY. Mai ffrn gia dlnh din thi~t cho tre. Doi song gia dlnh anh lnnrng tnrc ti~p d~n dua tre. Giao vien quan tam d~n anh hUdng do va ban bac, thao Iu~n vdi phu huynh khi dn.

Hoc sinh Vi~t Narn tai My d trong rnQt hoan canh gia dlnh d~c biet. Cha my tlnmng noi tieng Vi~t d nha, va co cQi r~ van hoa Vi~t Narn. Vi v~y hoc tieng Vi~t d6i vdi cac em la mot nhu c!u thier yeu. Khong th~ co con ngu<'1i Vi~t Narn rna khong co ngon ngii' Vi~t Narn. Ngon ngtr la phuong ti~n chuyen chd van hoa. Bi~t rnQt ngon ngtr 1a bi~t n€n van hoa mrdc do. Con cai se rnfft ban s~c Viet Narn khi cac em khong noi dU<;fc, doc dU<;fc, vi~t du<;fc tieng Viet. Day tieng Vi~t cho con em 1a Mn phan thieng Iieng ciia ngiroi Viet. Cong viec do chac chan thanh cong VI no hop khoa hoc, chi co loi rna khong co hai. Ngay cac Sd Giao Due ciia My, cac giao su My cling y~rn tr<;f va ho hao hoc sinh Vi~t Narn hoc ti~ng Vi~t. H<;> rfft tt! hao vt hoc sinh ciia ho co song ngii', noi dU<;fC hai thrr tieng, Con nguoi Vi~t Narn lai cang tu hao hon, vt bi~t dU<;fC ti~ng Vi~t, cac em se hffp thu diroc nhimg tinh my ciia tinh tMn Viet Narn rna chi bang ti~ng Vi~t mdi IQt til du<;fc h~t.

4. Xi h(}i: Tnroc h~t, xii hQi anh hUdng d~n gia dlnh nen anh hUdng d~n dua tre. Ngoai ra moi tnrong xii hQi ciia tre em Ia nhtrng noi dua rre thuong lui toi, sinh hoat nlnr mrong, lop, nha tho, d€n chua, noi giai tri, v.v ... Ba my th!y Manh Til' nhieu Mn doi ch6 d d~ co du<;fc moi tnmng thich hop cho con hoc hanh, "G!n bun rna chang hOi tanh mui bun" la tnrong hop hoa hiem, Con d6i vdi tuyet dai da sO' tre em, h~ "g~n mire thl den, g!n den thl sang."

88

______ Thu-Nhan Houston 2000 _

II. Quy lu3t phat triin:

Khoa tam ly giao due c5 gang kham pha nhftng quy lu~t phat tri~n ciia tre em va sl1p xep thanh h~ thong d~ giup phu huynh, va nha giao tac d9ng tich eire vao s1! phat tri~n.

A. Phat triin trf tu~:

1. Til 5 dtn 7 tuai: Cac em Mt dffu van tnrong ti~u hoc. Tri tu~ cac em dang C1 thCJi ky v~n d9ng - cam giac (sensori - motor stage). Cac em biet thong qua mat, tai, lUCJi, mui, va da. Mu5n day mau s~c till cho cac em nhln, am thanh till nghe, mui, vi till ngiri, nem, hinh th~ tht sCJ mo. Di~u quan trong la cho cac em lam. ve, dem, ca, rmia, noi, cuoi, hon, v.v ... la nhftng v~n d9ng tich cue, ~p cho cac em trC1 thanh nhimg nhan tai sau nay. S1! hi~u biet ciia cac em la met h6n thtrc (syncretism) co tinh true giac (intuitive), hudng tam duy nga (egocentric), ti~n khai niem (preconceptual), ti~n lu~n ly (prelogical). Cac em ve nguech ngoac, d~m lang quang, noi lung tung, cai gt cling vd van mlnh, nhimg chinh nhc the rna cac em khon Ion.

2. Til 7 dtn 12 tuai: ThCJi ky thao tac cu th~ (concrete operational stage). Tre em biet S11 dung ly tri d~ co nhtrng ttl' tu'C1ng hop ly, Cac em bi~t dung ngon tit tritu nrong nhung co lien quan d~n s1! v~t cu th~. Phu huynh va nha giao dung hinh anh, di~u b9, va nhieu vi du cu th~ d~ c~t nghia cac khai niem tritu nrong.

3. Til 11 tuai trd len: Thai kY thao rae hlnh thtrc (formal opertional stage). Cac em co th~ hi~u cac khai niem tritu tu'<Jng tach rai khoi s1! v~t cu th~. Tu'tu'C1ng cac em khong con bi han ch~ bC1i cai cu th~ ciia hoan canh hien tai nen cac em co th~ dua ra cac gia thi~t, va suy nghi d~n cac kha nang. Cac em bi~t ly lu~n thudn hinh thtrc vdi nhtrng menh d~ luan lY.

M9t di~m dang chii y la giai doan thuan loi d~ hoc ngon ngtr cha'm dtit van tu6i 13, va kha nang song ngtt lam phat tri~n tri tu~ clnr khong lam cho cac em r5i trio Vi v~y, nen day cac em tieng me de ngay khi mdi t~p noi, va ngoai ngu khi co co hQi

89

______ Thf!,-Nhdn Houston 2000 _

thuan tien,

B. Phat triin tmh cam: Ttnh cam e6 th~ tang ctrong hoac ngan chan tri tue, Tinh cam phat tri~n song hanh vdi tri tue. Tinh cam la mot 10~i nang luc phat sinh d~ l~p lai th€ thang bang khi dCfi song bi xao tron. Cling nhu nguoi Ion, tre con dap lai tinh cam ciia ke khac. Cac em nhln stl biiu 19 tinh cam qua net mat ciia eha my, tMy co d~ bi€t each Ung xU'. Tinh cam vita bifm sinh, vita t~p thanh. 0 nha cac em r~p khuon theo eha my, anh chi. Tdi tnrong, cac em phan Ung thea tMy, theo ban. Ngoai ra, cam giac an toan, vui thoa nuoi duang tinh vi tha. Con cam giac bi bo roi, co dan khinh ghet lam ma't kha nang ttl kiem soat. Cling vdi phu huynh, nha giao la nhan to' tnrc tiep tao ra nhtmg cam giac d6.

c. Phat triin nhan each: Kha nang phan doan v6 dao due nrong trng vdi kha nang phat tri~n v~ tri tue, tit cu th~ d€n trim nrong. Qua trlnh nhan thtrc dao due e6 3 trlnh d9 vdi 6 ea'p:

Trinh dQ 1:

• Ca'p 1: Ca nhan tuan gill qui luar d~ tranh bi phat.

• Cap 2: Ca nhan tuan giu qui luat d~ du'<;1e tlurong.

Trinh dQ 2:

• Cllp 3: Ca nhan giu qui luat d~ tranh stl phan d6i ciia ngu'Cfi khac, d~ khoi 16 bich. Day la thCfi ky cac em dang d tu5i d~y thl (teenager), va di~u cac em s<;1 nhllt la bi "que".

• ca'p 4: ca nhan tuan gitt qui luat d~ tranh stl eh€ tai ciia quyen hrc. Thoi kY cac em so bien phat, canh sat, toa an, v. v ... , nhimg e6 khi lai khong S<;1 th~y, so eha my VI quyen lire cua nhtmg ngu'Cfi n~y thtrong long leo.

Trinh dQ cii'p 3:

• Cllp 5: Ca nhan tuan gill qui lu~t vi loi ich xa hoi, VI ttl trong, va d~ du'<;1e ke khac kinh trong,

• Cap 6: Ca nhan tuan gill qui luat VI nguyen tle dao due do mtnh hra chon nhu trach nhiem, ttl do, binh dAng, cong blnh, nhan phifm, tit bi, hac ai, v.v ... Day la thoi kY tnrong thanh, ca nhan ttl danh gill mmh, hoac ttl khen thmmg, hoac ttl k€t an.

90

______ Thl:l-Nhdn Houston 2000 _

Nhieu ngiroi khong phat tri~n nhan each qua trtnh de> 2. Giao due nham giup con nguni phat tri~n d~n nnrc t6i da, d~n trmh de> 3, cffp 5, cffp 6, d~ nr lam chu Iffy minh,

K€t lu~n: Phu huynh va nha giao clni y d~n cac y~u t6 chi ph6i viec hoc ciia tre em d~ co th~ tac de>ng tich eire d~n cac y~u t6 do. HQ clni y d~n cac qui lu~t phat tri~n d~ viec day d6 ciia ho khong di ngiroc lai qui luat. Cai gt di ngiroc lai qui luat thi se thit bai. Holuon luon cai thien phirong phap giao due VI ho hi~u ding cong viec ciia ho co th€ lam tang nhanh hoac lam cham lai qua trinh phat tri~n ciia hoc sinh, va co anh hudng hoac loi Ich hoac tai hai me>t each lau dai d~n cuoc dC1i ciia dua tre.

Truong Todn San Diego

Hoang Chau & Truong Toan

91

Thl!--Nhdn 2000

Bi@n Tinh

Em thuang que huang xa vai vai Buifi truang tan do trdng phai mau Phuong khong do he sang nhat ndng Mua thu qua la rung them sdu.

Em thuang biln chdu khi song dtJ_y Thuang nguai di tay chdp nguyen cdu Nhung con biio hdi hung van din Chon tinn trong cat lanh biln sdu.

Em thuang que nguai khi dong lqnh Anh lila hoang hoi dm ben nhau Khi vui tram tim cung hann phuc Luc buon chia xe mot niim dau.

Em thuang Me hiin tlnh di~m tuy~t Til khi em con be tho nga»

Nhung em bitt se co mot ngay

N gum ra di nghin dam chan may.

Em da khoc nhiing gl em yeu ~ da thanh song ngtJ_p thuy trieu Cho ai ding khoc tMt nhiiu Song thuang thann biln mua chieu menh mongo

u Nhl/t Thdng

92

______ Th1!--Nhiin Houston 2000 _

NHONG THANG NGA y KH6 QuEN

LiJj gim thi~u: Ngoai viec hoc himh va tham gia cdc sinh host thu(Jc phsm vi nha tnriJng, dong dao sinh vien D{li Hoc DaI{lt dii ttf clnic esc nhom sinh host ngoai khuon vien nha tnriJng co tfnh csch ton giao, giao due, thanh nien xii hoi. \tao nhilng niim dliu ctia tnriJng Chtinh Tri Kinh Doanh, sinh vien cimg tham gia dong diio, cMng nhilng gay sl! hao hting, khiYi sac cho W~n Dsi Hoc DaI{lt ma con lam eho thimh phD Dal{lt trIJ nen nh(Jn abip, am ering hon. cae bsn Xusn PhUlYllg, Nguyen tuiJng Cim, Nhii van Tri; va Phfll11 Hoang ghi nh{in cdc sinh hoe: tren qua esc ttf cluic:

Doim Sinh Wen Ph;)t Til,

Doim Thanh Nien Thien Chi,

Trang Doim Hudng D{lo,

Doim Cong Tac Xii Hoi,

Phong Triio Du Ca,

H(Ji Qutin 12 .

93

___ ~ __ Thl!--Nhan Houston 2000 _

Dom SINH-VIEN

A ?

PHAT-TU DAI-HOC DALAT

Xusn Ph 1I0'ng

Toi con nho rfi vao nhimg ngay dau cua nien hoc 64-65, khi tnrong Chanh Tri Kinh Doanh vita diroc thanh lap va khai giang kh6a dau tien thi so sinh vien tit moi mien dilt mrdc (di nhien la tit vi tuyen thti 17 tra vao) d6 ve thanh phd Dalat that dong. Toi khong phai la sinh vien CTKD nhung ban be ciia toi tit Sai-Gon keo len ghi danh khoa 1 CTKD kha bon.

Khoang thing 10 nam 64, toi diroc vai ngiroi ban cho biet la trong vai ngay nita, Cha Vien Tnrong se mal mot so sinh vien Phat Tu den gap Cha d~ Cha khuyen khich va yem tro cho viec thanh lap Doan Sinh Vien Phat Tu cua Vien Dai HQc Dalat. Toi von la mot Phat tir nen khi nghe diroc tin tren, toi rat cam dQng va rat kinh phuc Cha Vien 'Inrong Nguyen van Lap. VIii ngay sau tei lai nghe tin la Cha Vien Tnrong dii bet sire vui ve va nhiet tinh yem tro cho Doan Sinh Vien Ph~t re.

MQt budi hop diroc trieu t~p tai chua Linh San d~ thanh l~p ban chap hanh va d~ ra nhirng hoat dong trong nien hoc 64-65. Toi khong nho day du ten ciia cac anh chi trong ban chap hanh nhirng Wi con nho cac anh chi sau day dii rat tich cue trong viec hlnh thanh Doan Sinh Vien Phat Tu va rat hang say trong cac sinh hoat sau do. Toi nho Tnrong Doan la anh Bo bach Mai. Anh cling la mot huynh tnrong Huang Dao tai Dalat, rat nhiet tinh, vui ve va ~~~~~~~~~~~~~~~~

94

______ Tkl!--Nhan Houston 2000 _

toi con nho la Nguyen quang Tuyen, Tran trong Tlnrc, Hoang kim CMu, anh Hanh, anh Mai, anh Tan ..... va cac chi Phung thi Bich San, VO kim Thoang, U thach Tnic, U anh Tuyet, ....

Chl1<111g trinh cua Doan de ra trong sau thang dau la kien toan t6 clnrc va sinh hoat tien kh6i voi cac Ban Xa HQi .Bao Chi, Van nghe.

D~ kip ngay ra mat Doan, anh chi em dll rao riet t~p van nghe va viet bai cho ta D~c San ciia Doan, Anh Nuyen quang Tuyen va 'Iran trong Thirc phu trach thirc hien ta d~c san "Du6c Tue" Ban van nghe ciing ram rQ khong kern voi Nguyen duc Quang 10 phan V\! ca hat, kich thi do anh Nguyen quang Tuyen va Hoang kim CMu, phan vii thi do anh Bo Bach Mai, ban nhac do anh Qu6c San.

Thang 12 nam 64 la dem ra mat Doan. Cha Vien Tnrong va met s6 giao SU dl1q'C moi den du, Rilt dong sinh vien va dong bao mua ve vao xem chat ca rap hat Hoa Binh. Sau phan ra mdt Doan la phan trinh d~n van nghe, Ban tam ca vm Nguyen duc Quang, Hoang kim CMu va Nguyen van Han, d<111 ca c6 Tran ngoc Phong, DU<111g tuan Kiet, VO kim Thoang. Vii c6 U thanh Tnic, Nga, Hanh .... Tiet muc kha dac biet la heat canh Summer time do Hoang kim

95

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->