P. 1
lich su ao dai

lich su ao dai

|Views: 89|Likes:
Được xuất bản bởilampsonnguyen
Tài li u tham kh o WIKIPEDIA Áo dài là lo i trang ph c truy n th ng c a Vi t Nam, che thân ng i t c n u g i ho c quá u g i, dành cho c nam l n n . Áo dài th ng c m c vào các d p l h i trang tr ng, ho c n sinh m c khi i h c.Nh c t i Vi t Nam là hình dung ngay ra tà áo dài duyên dáng và tuy t p.

L ch s áo dài
Ti n thân
Không ai bi t rõ chi c áo dài nguyên th y ra i t lúc nào và hình dáng ra sao vì không có tài li u ghi nh n. Y ph c xa x a nh t c a ng i Vi t, theo nh ng hình kh c trên m t chi c tr
Tài li u tham kh o WIKIPEDIA Áo dài là lo i trang ph c truy n th ng c a Vi t Nam, che thân ng i t c n u g i ho c quá u g i, dành cho c nam l n n . Áo dài th ng c m c vào các d p l h i trang tr ng, ho c n sinh m c khi i h c.Nh c t i Vi t Nam là hình dung ngay ra tà áo dài duyên dáng và tuy t p.

L ch s áo dài
Ti n thân
Không ai bi t rõ chi c áo dài nguyên th y ra i t lúc nào và hình dáng ra sao vì không có tài li u ghi nh n. Y ph c xa x a nh t c a ng i Vi t, theo nh ng hình kh c trên m t chi c tr

More info:

Categories:Types, Research, History
Published by: lampsonnguyen on Aug 23, 2010
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/26/2010

pdf

text

original

Tài li u tham kh o WIKIPEDIA Áo dài là lo i trang ph c truy n th ng c a Vi t Nam, che thân ng i t c n u g i ho c quá u g i, dành cho c nam l n n .

Áo dài th ng c m c vào các d p l h i trang tr ng, ho c n sinh m c khi i h c.Nh c t i Vi t Nam là hình dung ngay ra tà áo dài duyên dáng và tuy t p.

L ch s áo dài
Ti n thân
Không ai bi t rõ chi c áo dài nguyên th y ra i t lúc nào và hình dáng ra sao vì không có tài li u ghi nh n. Y ph c xa x a nh t c a ng i Vi t, theo nh ng hình kh c trên m t chi c tr ng ng Ng c L cách nay kho ng vài nghìn n m cho th y hình ph n m c trang ph c v i hai tà áo x . S gia ào Duy Anh vi t, "Theo sách S ký chép thì ng i V n Lang x a, t c là t tiên ta, m c áo dài v bên t (hình th c t nhi m). S l i chép r ng th k th nh t, Nhâm Diên d y cho dân qu n C u Chân dùng ki u qu n áo theo ng i Tàu. Theo nh ng l i sách ó chép thì ta có th suy lu n r ng tr c h i B c thu c thì ng i Vi t gài áo v tay trái, mà sau b t ch c ng i Trung Qu c m i m c áo gài v tay ph i" Ki u s khai c a chi c áo dài x a nh t là áo giao lãnh, t ng t nh áo t thân nh ng khi m c thì hai thân tr c giao nhau mà không bu c l i. Áo m c ph ngoài y m lót, váy t en, th t l ng m u buông th . X a các bà các cô búi tóc trên nh u ho c qu n quanh u, i m lông chim dài; v sau b m lông chim i kh n, v n kh n, i nón lá, nón thúng. C nhân x a i chân t, v sau mang gu c g , dép, giày. Vì ph i làm vi c ng áng ho c buôn bán, chi c áo giao lãnh c thu g n l i thành ki u áo t thân (g m b n v t n a: v t n a tr c ph i, v t n a tr c trái, v t n a sau ph i, v t n a sau trái). Áo t thân c m c ra ngoài váy x n quai c ng ti n cho vi c g ng gánh nh ng v n không làm m t i v p c a ng i ph n .

Ki u áo Gia Lãnh x a Áo t thân thích h p cho ng i ph n mi n quê quanh n m c n cù b n ch i, gánh g ng tháo vát. V i nh ng ph n t nh thành nhàn h h n, mu n có m t ki u áo dài c cách tân th nào ó gi m ch nét dân dã lao ng và gia t ng dáng d p trang tr ng khuê các. Th là ra i áo ng thân v i bi n c i ch v t n a tr c ph i nay c thu bé l i tr thành v t con; thêm m t v t th n m be bé n m d i v t tr c. Áo ng thân che kín thân hình không h áo lót. M i v t có hai thân n i s ng (v chi thành b n) t ng tr ng cho t thân ph m u, và v t con n m d i v t tr c chính là thân th n m t ng tr ng cho ng i m c áo. V t con n i v i hai v t c nh c áo có bâu m, và khép kín nh n m chi c khuy t ng tr ng cho quan i m v ng th ng theo quan i m Nho giáo và ng hành theo tri t h c ông ph ng.

Ki u áo t thân x a

Th i chúa Nguy n Phúc Khoát

V V ng Nguy n Phúc Khoát hình chi c áo dài Vi t Nam.

c xem là ng

i có công khai sáng và

nh

Ch u nh h ng n ng c a v n hóa Trung Hoa, cho n th k 18 l i n m c c a ng i Vi t Nam v n th ng hay b t ch c l i c a ng i ph ng B c, c bi t d i th i các chúa Nguy n x àng Trong do nhu c u khai phá kh n hoang, ón nh n hàng v n ng i Minh H ng (còn g i là ng i Khách Trú hay c tr i thành "c c chú") b t mãn v i nhà Thanh sang nh c l p nghi p, m c dù ng i Vi t c ng có l i n m c riêng. Tr c làn sóng xâm nh p m i này, gìn gi b n s c v n hóa riêng, V V ng Nguy n Phúc Khoát ban hành s c d v n m c cho toàn th dân chúng x àng Trong ph i theo ó thi hành. Trong s c d ó, ng i ta th y l n u tiên s nh hình c b n c a chi c áo dài Vi t Nam, nh sau: "Th ng ph c thì àn ông, àn bà dùng áo c ng ng n tay, c a ng tay r ng ho c h p tùy ti n. Áo thì hai bên nách tr xu ng ph i khâu kín li n, không c x m . Duy àn ông không mu n m c áo c tròn ng tay h p cho ti n khi làm vi c thì c phép ..." (sách i Nam Th c L c Ti n Biên). Trong Ph Biên T p L c, Lê Quý ôn vi t "Chúa Nguy n Phúc Khoát ã vi t nh ng trang s u cho chi c áo dài nh v y".

C n c theo nh ng ch ng li u này, có th kh ng nh chi c áo dài v i hình th c c nh ã ra i và chính th c c công nh n là qu c ph c d i tri u chúa Nguy n V V ng (1739-1765). M t vài tài li u quy k t vi c ra i c a chi c áo dài qu c ph c là do nh ng tham v ng riêng t c a chúa Nguy n Phúc Khoát. Do mu n x ng v ng và tách r i àng Trong thành qu c gia riêng, nên ban s c d v n m c nh trên cho khác i, không ph i v i ng i khách trú mà v i B c tri u (trong quy nh này ã có c ch th ph n ph i m c qu n hai ng). Sau th y qu n hai ng khêu g i quá, V ng m i giao cho tri u th n pha ph i t m u áo dài c a ng i Ch m (gi ng nh áo dài ph n Vi t Nam ngày nay, nh ng không x nách) và áo dài c a ph n Th ng H i (chi c s n xám) "ch " ra cái áo dài c a ph n Vi t Nam (Xem thêm Liên k t ngoài, bài S Tích Áo Dài Vi t Nam). Chi c áo dài u tiên gi ng nh áo dài ng i Chàm và có x nách. Th t ra chi c s n xám c ng ch ra i quãng th p niên 1930, và quan i m trên quá thiên n ng v tính ch ng phong ki n nên vô hình chung cao vai trò c a V V ng nh là "nhà thi t k áo dài hi n i u tiên".

Th i vua Minh M ng
Cho n th k 17 truy n th ng m c váy v n t n t i Vi t Nam nh ã ghi trong sách Lê Tri u Thiên Chính i vua Lê Huy n Tông, tháng 3 n m 1665 v i s c l nh nh c nh : "... áo àn bà con gái không có th t l ng, qu n không có hai ng t x a n nay v n ã có c t c nh th ...". V y có th nói r ng b áo ng thân xu t hi n vào kho ng i vua Gia Long (1802-1819). S d có s c oán này, vì m c áo ng thân thì ph i m c qu n ch không th m c váy. N m Minh M ng th 9 (1828), tri u ình Hu ra chi u ch c m àn bà m c váy và b t ph i m c qu n hai ng, nên h i y m i xu t hi n câu ca dao than vãn: Tháng Tám có chi u vua ra (B n chép khác: Chi u vua Minh M ng ban ra) C m qu n không áy, ng i ta hãi hùng!

i s ng m i
N m 1947, trong b i c nh Vi t Nam m i tuyên b c l p và các phong trào "di t gi c ói, gi c d t" ang c phát ng, nh m phát ng phong trào ti t ki m, ngày 20/3/1947, H Chí Minh v i bút hi u Tân Sinh ã vi t m t cách v n t t rõ ràng và d hi u bài " i s ng m i" trong ó v n ng ng i dân b thói quen m c áo dài thay b ng áo v n vì: m c áo dài i ng, làm vi c b t ti n, l t th t, lu m thu m. Áo dài t n v i, kho ng hai cái áo dài may c ba cái áo v n, n u ch m c áo v n có th s n c 200 tri u ng/n m. Áo dài không h p v i ph n Vi t Nam i s ng m i. . Cu c v n ng này d n ã c ng i dân h ng ng và áo dài không còn là trang ph c thông d ng c a ph n Vi t Nam trong m t th i gian dài

Áo dài Le Mur
"Le Mur" chính là cách d ch sang ti ng Pháp c a tên Cát T ng, m t h a s vào th p niên 1930 ã th c hi n m t c i cách quan tr ng trên chi c áo t thân bi n nó ch còn l i hai v t tr c và sau mà thôi. V t tr c c h a s n i dài ch m t t ng thêm dáng v uy n chuy n trong b c i ng th i thân trên c may ôm sát theo nh ng ng cong c th ng i m c t o nên v yêu ki u và g i c m r t c áo. t ng thêm v n tính, hàng nút phía tr c c d ch

chuy n sang m t ch m áo d c theo vai r i ch y d c theo m t bên s n. Tuy nhiên, áo dài Le Mur có nhi u bi n c i mà nhi u ng i th i ó cho là "lai c ng" thái quá, nh áo may ráp vai, ráp tay ph ng, c b ng ho c c h . Thêm n a áo Le Mur m c cho úng m t ph i v i qu n xa tanh tr ng, i giày cao, m t tay c p ô và quàng vai thêm chi c bóp m. L i tân th i này ã b m t s d lu n khi ó t y chay và cho là " thõa" (nh c ph n nh không h thi n c m trong tác ph m S c a V Tr ng Ph ng).

Áo dài Le Mur

Áo dài Lê Ph
N m 1934, m t h a s khác là Lê Ph b b t nh ng nét lai c ng, c ng c i c a áo Le Mur, ng th i a thêm các y u t dân t c t áo t thân, ng thân vào, t o ra m t ki u áo v t dài c kính, ôm sát thân ng i, trong khi hai v t d i c t do bay l n. S dung h p này quá hài hòa, v n v gi a cái m i và cái c , c gi i n th i ó hoan nghênh nhi t li t. T ây áo dài Vi t Nam ã tìm c hình hài chu n m c c a nó, và t b y n nay dù tr i bao th ng tr m, bao l n cách tân cách i u, hình d ng chi c áo dài v c b n v n gi nguyên.

Áo dài lê ph

Áo dài v i tay giác l ng
Th p niên 1960 có nhà may Dung Dakao, Sài Gòn a ra ki u may áo dài v i cách ráp tay raglan (giác l ng). Cách ráp này ã gi i quy t c v n khó kh n nh t khi may áo dài: nh ng n p nh n th ng xu t hi n hai bên nách. Cách ráp này c i bi n ch hàng nút cài c b trí ch y t d i c xéo xu ng nách, r i k ó ch y d c m t bên hông. V i cách ráp tay raglan làn v i c bo sít sao theo thân hình ng i m c t d i nách n l n eo, khi n chi c áo dài ôm khít t ng ng cong c a thân hình ng i ph n , t o thêm tính th m m theo ánh giá c a m t s nhà thi t k .

Áo dài v i tay giác l ng

Áo dài miniraglan
Phiên b n này c áp d ng r ng rãi cho n sinh. Theo phiên b n này, áo dài tay raglan có tà ch dài t i g i, nh ng hai ng qu n r ng lòa xòa ph kín ôi chân. Hai c i m này làm cho tà áo n sinh m ch t h n nhiên, d th ng.

Áo dài Miniraglan

M t bi u tr ng c a Vi t Nam
Khác v i kimono c a Nh t B n hay hanbok c a Hàn Qu c, chi c áo dài Vi t Nam v a truy n th ng l i c ng v a hi n i. Trang ph c dành cho n này không b gi i h n ch m c t i m t s n i hay d p mà có th m c m i n i, dùng làm trang ph c công s , ng ph c i h c, m c i ch i hay m c ti p khách m t cách trang tr ng nhà. Vi c m c lo i trang ph c này không h r m rà hay c u k , nh ng th m c kèm n gi n: m c v i m t qu n l a hay v i m m, d i chân i hài, gu c, hay giày gì u c; n u c n trang tr ng (nh trang ph c cô dâu) thì thêm áo choàng và chi c kh n óng truy n th ng i u, ho c m t chi c mi n Tây ph ng tùy thích. ây chính là i m c bi t c a th trang ph c truy n th ng này

Chi c áo dài hình nh có cách riêng tôn p m i thân hình. Ph n trên ôm sát thân nh ng hai v t buông th t m m m i trên ôi ng qu n r ng. Hai tà x chí trên vòng eo khi n cho c ch ng i m c th t tho i mái, l i t o dáng th t tha, tôn v n tính, v a kín k vì toàn thân c bao b c b i l a m m, l i c ng v a h hang vì chi c áo làm l ra s ng eo. Chi c áo dài vì v y mang tính cá nhân hóa r t cao: m i chi c ch may riêng cho m t ng i, dành cho riêng ng i ó; không th có m t công ngh "s n xu t i trà" cho chi c áo dài. Ng i i may c l y s o th t k . Khi may xong ph i qua m t l n m c th s a nh n a m i hoàn thi n.

Áo Dài Nam
Theo nhà biên kh o Tr n Th Lai H ng thì áo ng thân i ôi v i qu n hai ng và kh n i u c ng là qu c ph c c a phái nam. Các bà các cô dùng m u s c óng d u mát trong khi àn ông con trai ch dùng màu en, tr ng, ho c lam th m. Suy c này có c s vì t chi c áo dài ng thân trang tr ng cho ph n t nh thành ch c ch n ph i t n t i bên c nh ó m t th áo trang tr ng cho gi i nam cân x ng. Tuy nhiên theo s c d ban hành t th i Chúa Nguy n V V ng th s quy nh trang ph c cho nam gi i ít gò bó và thoáng h n, "Th ng ph c thì àn ông, àn bà dùng áo c ng ng n tay, c a ng tay ho c r ng ho c h p tùy ti n. Áo thì hai bên nách tr xu ng ph i khâu kín li n không cho x m . Duy àn ông không mu n m c áo c tròn và h p tay cho ti n làm vi c thì c ng c" (trích s c d này). T th p niên 1930 tr i m i xu t hi n áo dài n ph c hai v t, v y v lý, áo dài nam ph c hai v t c ng ph i xu t hi n kho ng th i gian ó.

M t gi thuy t khác cho r ng t khi Chúa Nguy n Phúc Khoát ban hành s c d v qu c ph c ã xu t hi n l i n m c theo cách Vi t Nam phái nam cho khác bi t v i l i n m c c a ng i khách trú. C s chính c a cách t o ra khác bi t là l i cài nút v bên trái thay vì bên ph i gi ng nh ng i Hoa ki u (theo sách Vi t Nam V n Hóa S , tác gi ào Duy Anh, ã chú d n trên ph n u m c L ch S Áo Dài). S khác bi t th hai là trên ch t li u v i (th ng b ng the m ng, và m c ra ngoài áo bà ba tr ng, v i ph tùng l b kèm theo là kh n óng (t c kh n vành cho nam). Có th ngay t u, "qu c ph c s khai" c a nam gi i ã ch có hai v t và c bi n cách trên chi c áo Tàu "nhà Thanh": dài g n t i g i và có ng x hai bên t hông tr xu ng. n th p k 1930 khi xu t hi n áo n v i hai tà dài thì c thay i chút ít cho g n g i chi c áo dài n ph c. V y n u nói n qu c ph c truy n th ng thì chính chi c áo dài n ph c m i m nét h n, c quy nh b i nh ng v n b n pháp quy (s c d chúa Nguy n V V ng) và chu n m c n m c rõ ràng h n (chi u ch quy nh c a vua Minh M ng v trang ph c hoàn ch nh cho áo dài n ph c). Do ó khi nói n áo dài Vi t Nam, ng i trong l n ngoài n c th ng ngh n chi c áo dài n ph c

M T S HÌNH NH V ÁO DÀI X A

NGÀY NAY PH N KHI M C ÁO DÀI
Có th nói Ph N Vi t Nam ã r t dáng h n r t nhi u

VI T NAM

P TRÊN M I GÓC

p r i nh ng khi m c áo dài h tr nên quy n r và duyên

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->