CH N GI NG H

TIÊU

I.
‡

TV N

Cây h tiêu (Piper nigrum L.) là cây công nghi p quan tr ng có giá tr kinh t cao và là cây gia v c s d ng r ng rãi trên th gi i, do h t tiêu có v nóng cay và mùi th m h p d n, nên r t thích h p cho vi c ch bi n th c n. Ngo ài ra, h t tiêu còn c dùng trong ngành công nghi p ch bi n h ng li u, n c hoa và trong y d c. Trong nh ng n m g n ây, s n xu t và xu t kh u h t tiêu c a Vi t Nam ã có b c phát tri n m nh m . T s n l ng 10.000 t n và xu t kh u 7.000 t n n m 1996 n n m 2009 c tính s n l ng và xu t kh u t h n 100.000 t n và Vi t Nam hi n nay, chi m v trí s m t th gi i gi c v s l ng l n giá tr xu t kh u h t tiêu. Tuy nhiên v ng v trí s m t nh hi n nay, s n l ng h tiêu khó t ng nhanh trong nh ng n m t i, do n ng su t còn th p, chi phí cho hóa ch t phòng tr b nh h i h tiêu cao, làm h n ch kh n ng t ng n ng su t và di n tích gieo tr ng. Mu n t ng n ng su t c a h tiêu c v s l ng và ch t l ng, v n t ra là làm sao t o c nh ng gi ng h tiêu s ch b nh có kh n ng kháng virus, n m«

Mu n có h t tiêu en thì ph i hái lúc qu ch a chín. em phi khô.1. Mu n có tiêu tr ng ph i hái lúc qu th t chín. . giá tr kinh t Có hai lo i h t tiêu: tiêu en và tiêu tr ng (tiêu s ). có màu en. ch gi ph n h t em ph i n ng s có h t tr ng ngà.II. Tiêu s ít th m ngon h n nh ng cay n ng h n. lo i b v ngoài. qu nh n nheo. xám. N I DUNG ‡ 2.

2. giá tr kinh t .1.

tr côn trùng« . ‡ H t tiêu còn c s d ng làm thu c ch a m t s lo i b nh nh : tiêu ch y. gi i c m.1. Vì v y mà h t tiêu tr thành gia v r t ph bi n trên th gi i. cay. giá tr kinh t ‡ H t tiêu có v nóng. có mùi th m h p d n nên r t thích h p cho vi c ch bi n các món n.2. ‡ Ngoài ra h t tiêu còn c dùng trong công nghi p h ng li u. nôn khi n ph i món n l .

n . k Nông. BR-VT. giá tr kinh t ‡ Cây tiêu c tr ng nhi u n c trên th gi i nh : Vi t Nam. cây tiêu c tr ng nhi u t nh thành phía nam nh ng t p trung ch y u 6 t nh là ng Nai. Gia Lai. Indonexia.1.« v i s n l ng t 290 nghìn t n. Srilanka. Braxil. có di n tích g n 58 ngàn ha và cho s n l ng 95 ngàn t n. . ‡ T i n c ta. Bình Ph c.2. n ng su t bình quân t 26 t /ha. k L k. Malayxia.

Th tr ng xu t kh u : Châu M ( 16. n c ta xu t kh u 134 nghìn t n t kim ng ch 348tr USD. giá tr kinh t ‡ N m 2009. Châu Phi (11.2. Châu Á (52 nghìn t n).1. Châu Âu (53 nghìn t n).9 nghìn t n) .2 nghìn t n).

Trong h t tiêu có ch a 1. 8% ch t béo. 36% tinh b t. 2. th m chí còn nhi u h n c cà chua. giá tr dinh d ng ‡ H tiêu c ng r t giàu vitamin C. .2-2% tinh d u. có hai ankaloid quan tr ng là piperin và chanvixin.2-6% chanvixin.2. Chính 2 ch t này ã t o nên h ng v cho h t tiêu. ‡ Trong ó. 4% tro.2. 5-9% piperin.

Máy xay h t tiêu .

M t s món n .

phân b sâu 15-40cm. vách t ng. . phát tri n theo chi u ngang. . nhi m v chính c ng là hút n c. h r . . c i m sinh v t h c ‡ A. .R cái: có th n sâu 2m.R bám: m c ra t các t trên thân làm nhi m v giúp cây tiêu bám vào c c.5m làm nhi m v hút n c. R này n sâu xu ng 2. làm nhi m v hút n c và dinh d ng.R ph : các r ph m c thành chùm.2.3.R c c: ch nh ng cây tr ng b ng h t m i có r c c.

th ng c dùng giâm cành nhân gi ng.2. sinh tr ng kh e. cành Cây tiêu thu c lo i thân th o m m d o c phân thành nhi u t. cành m c t ng i th ng. t i các t có th phát sinh các cành sau: -cành v t: phát sinh t m m nách cây tiêu nh h n 1 tu i. Có góc phân cành nh (<45o).2 c i m sinh v t h c B. Thân. .

th ng phát sinh t m m nách trên cây tiêu l n h n 1 n m tu i. - . Thân. Cành cho trái: ó là cành mang trái. Có góc phân cành l n. sinh tr ng ch m bù l i có tu i th và n ng su t cao. m c nganh dài c a cành th ng ng n h n 1m. Cành l n c ng c s d ng giâm cành nh ng t l s ng th p.B. luôn bò sát t và có lóng r t dài. cành Cành l n: cành phát sinh t m m nách g n sát g c c a cây tr ng thành.

2. . là lá n. m c cách.Lá M c t các t thân.2 c i m sinh v t h c C. hình trái tim.

dài 7-12cm tùy gi ng tiêu và i u ki n ch m sóc. n tính ho c l ng tính. x p hình xo n c. Trên gié có bình quân 20-60 hoa.2 c i m sinh v t h c D. Là hoa t th . . Hoa Cây tiêu ra hoa d i d ng hoa t hình gié.2.

không có cu ng.2. Qu còn non thì có màu xanh. mang 1 h t hình c u.2 c i m sinh v t h c E. khi qu chín thì chuy n d n d n sang vàng và . Qu Thu c lo i qu h ch.

2 ‡ F.2. H t c i m sinh v t h c .

m c r t lâu i. qu gen A.3. Mexico. cây tiêu vào n c ta qua Hà Tiên ±Kiên Giang. Srilanka. Ngu n g c ‡ Cây h tiêu có ngu n g c t vùng Ghats mi n tây n . Campuchia. Qu ng Tr « . Braxil. phân lo i.2. ây có nhi u gi ng tiêu hoang d i. sau ó lan ra các t nh mi n trung nh TT-Hu . Sau ó c ng i Hindu mang n tr ng Java vào kho ng 600 n m sau CN. Congo« ‡ Cây tiêu c a vào ông D ng t TK 17 nh ng mãi n TK 18 m i c phát tri n m nh. sau ó c tr ng nhi u các n c nhi t i nh : Malayxia. Ngu n g c.

chi Piper. qu gen B. ngu n g c.2. Phân lo i H tiêu thu c b Piperales. nigrum . loài P. phân lo i.3. h Piperaceae.

3. trên th gi i có kho ng 80 gi ng tiêu chia làm hai nhóm là nhóm lá to và nhóm lá nh . Các gi ng nh p n i nh tiêu Campot. qu gen. . tiêu s . Nam Vang. phân lo i. tiêu Phú Qu c. Vi t Nam hi n có các gi ng tiêu a ph ng nh : tiêu Qu ng Tr . tiêu Bà R a. Lada Belangtoeng. qu gen ‡ C. ngu n g c. tiêu Tr u. tiêu Di Linh.2. Hi n nay.

qu to. c i m: sinh tr ng kh e. ch u thâm canh. ‡ Tiêu s t : gi ng a ph ng t i mi n ông nam b .thích nghi r ng. . ch u h n khá. ch ng c b nh th i r .C. không kháng c b nh ch t héo và th i r . Kích th c lá r t nh (dài 10-12cm. Qu gen ‡ Tiêu Lada Belangoteng (tiêu Trâu) là gi ng tiêu lá l n nh p n i t Madagasca. cho n ng su t cao h n các gi ng khác. r ng 4. chùm qu ng n. mau ra qu .5-5cm) lá d ng h i thuôn và xanh m.

n ng su t không n nh. Q y gen ‡ Các gi ng tiêu Campuchia (Campot. b nhi m b nh ch t héo. Phú Qu c) là h n h p nhi u gi ng mang c tính trung gian gi a gi ng lá nh và lá l n. ph m ch t thu c lo i t t. trùm qu dài.C. Nam Vang. trái to. óng qu dày. ch u c th i ti t kh c nghi t. ra hoa h i mu n tu i th cao (trên 30 n m). Kh n ng ch ng ch u khá. tuy nhiên l i ra hoa mu n. N nh su t cao. . Kích th c lá trung bình dài 18-20cm.

2.4 M c tiêu t o gi ng ‡ N ng su t cao ‡ Ch t l ng t t ‡ Ch ng ch u t t v i sâu b nh: + b nh th i r th i g c do n m gây ra + b nh do tuy n trùng +b nh th i trái + b nh v n lá + r p sáp .

4 M c tiêu t o gi ng ‡ Có hàm l ng tinh d u cao ph c v cho s n xu t h ng li u ‡ Ch n gi ng ch u h n ‡ Qu trên cùng 1 gié chín ng u.2. .

2. Ph ng pháp lai T ch c lai hai dòng b m ã xác nh rõ ngu n g c. . gieo tr ng ch n l c theo m c tiêu.5 ph ng pháp ch n t o A. r i thu h t.

5 ph ng pháp t o gi ng B. .2. Ch n l c t bi n + t bi n t nhiên: trong v n n u phát hi n có các d ng t bi n t t thì theo dõi sau ó em nhân vô tính + gây t bi n nhân t o: ch y u s d ng t bi n hóa h c x lý các nh sinh tr ng.

K T LU N ‡ Hi n nay. H tiêu là cây gia v nên ch t l ng là y u t c n c quan tâm hàng u sao cho áp ng c nhu c u c a th gi i. h tiêu Vi t Nam ã có m t t i trên 80 qu c gia và ang là n c ng u th gi i v s n l ng c ng nh kh i l ng xu t kh u ra th tr ng th gi i ( chi m >60%). Tuy nhiên. Phát tri n ngành h tiêu c a n c ta h n n a trong t ng lai. giá h tiêu xu t kh u c a n c ta l i ch a cao. . Nguyên nhân là do chúng ta ch a có th ng hi u và ch t l ng c ng không c ng u.III.