P. 1
Thiet Ke Nguon on AP Xung

Thiet Ke Nguon on AP Xung

|Views: 196|Likes:
Được xuất bản bởicinematic3006

More info:

Categories:Types, Research
Published by: cinematic3006 on Oct 20, 2010
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/15/2012

pdf

text

original

Sections

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

Phần I: Truyền hình màu Chương I: Sơ lược qua về truyền hình đen trắng Chương II: Giới thiệu tổng quát về truyền hình màu 1. Giới thiệu 2. ánh sáng và màu sắc Chương III: Nguyên lý truyền hình màu. 1. Nguyên tắc truyền 3 màu chính 2. Sự tái tạo màu 3. Mã hoá và giải mã (Coder & Decoder) 4. Khảo sát tín hiệu chói EY 5. Tín hiệu chói của bản chuẩn sọc màu 6. Toạ độ màu và sự trung thực màu Chương IV: Sơ đồ khối máy thu hình màu 1. Phần cao tần - trung tần - tách sóng 2. Phần đường tiếng 3. Phần đường hình 4. Phần đồng bộ và tạo xung quét 5. Phần xử lý điều khiển 6. Phần nguồn Chương V: Hệ màu 1. Hệ NTSC 2. Hệ PAL

NguyÔn Ngäc Khoa

1

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

3. Hệ SECAM Chương VI: Quét ngang (horixontal) 1. Sò công suất ngang và chọn lệnh ngang 2. Sóng quét ngang (từ dao động ngang ra) 3. Sự tạo thành HV (High Voltage) 4.Tụ điện và diode đệm 5. Lái tia ngang 6. Cuộn Flyback (FBT): Nguồn biến áp CHương VII: Quét dọc (vertical) Chương VIII: Tách sóng hình, trung tần hình. bộ kênh và anten (video det, video if, tuner và anten) 1. Khuếch đại trung tần hình. 2. Bộ chọn kênh Chương X: khuếch đại hình và đèn hình (video amp - crt) 47 Phần II: Tìm hiểu - Thiết kế bộ nguồn ổN áp. 49 Chương I: Nguồn điện ti vi 50 1. Sơ đồ khối đặc điểm của mạch nguồn điện. 50 2. Bộ nguồn ổ áp (Voltage regulator) 51 3. Mạch nguồn ổn áp kiểu bù dùng transitor công suất mắc nối tiếp trên đường cấp điện từ nguồn đến tải đóng vai trò điện trở điều chỉnh để ổn áp. 53
NguyÔn Ngäc Khoa
2

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

4. Nguồn ngắt mở (Switching power supply) 56 5. Nguồn ổn áp dải rộng (80V - 260V) kiểu xung ngắt mở, có cách ly giữa nguồn và tải. 57 Chương II: Thiết kế nguồn ổn áp dải rộng.. 60 I. Sơ đồ thiết kế. 60 II. Chỉ tiêu bộ nguồn. 61 III. Tính các giá trị chỉ tiêu cơ bản của bộ nguồn. 61 IV. Tính toán mạch chỉnh lưu và mạch lọc. 62 V. Chọn Transistor và biến áp xung. 63 1. Chọn Transistor T1 63 2. Tính biến áp xung. 64 VI. Tính phần mạch tạo điện áp chuẩn. 66 VII. Tính toán Transistor T2 và T3. 67 Kết luận 72 Lêi nãi ®Çu
Ngµy nay kü thuËt ph¸t thanh truyÒn h×nh ®· trë thµnh ph¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng kh«ng thÓ thiÕu ®îc ë mçi quèc gia. V« tuyÕn truyÒn h×nh lµ bé phËn ®ãng vai trß quan träng trong ®êi sèng mäi c¸ nh©n trªn thÕ giíi. TruyÒn h×nh ®· vµ ®ang ®¸p øng ®îc rÊt nhiÒu nhu cÇu cÇn thiÕt

NguyÔn Ngäc Khoa

3

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung cña con ngêi nh gi¶i trÝ, gi¸o dôc v¨n ho¸, chÝnh trÞ, nghÖ thuËt. Cïng víi sù ph¸t triÓn khoa häc kü thuËt, truyÒn h×nh ®· liªn tôc ®îc c¶i tiÕn tõ nh÷ng hÖ thèng truyÒn h×nh s¬ khai truyÒn h×nh ®en tr¾ng, truyÒn h×nh mµu cïng víi sù ph¸t triÓn kü thuËt sè ra ®êi ®îc phæ biÕn ë c¸c níc Mü, NhËt. Tuy nhiªn cã thÓ cã ho¹t ®éng truyÒn h×nh nµy bÊt kú m¸y mãc nµo thiÕt bÞ còng cÇn ph¶i cã n¨ng lîng nguån, n¨ng lîng cµng æn ®Þnh th× m¸y mãc cµng bÒn. V× vËy muèn ®¸nh gi¸ vÒ chÊt lîng bé nguån vµ tuæi t hä cña m¸y, lÖ thuéc rÊt nhiÒu ë bé nguån. §iÒu nµy ®îc nhµ s¶n xuÊt vµ ngêi tiªu dïng quan t©m ®Õn rÊt nhiÒu. V× vËy em ®· chän ®Ò tµi “ThiÕtkÕ bé nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung ng¾t më cho m¸y thu h×nh mµu”. Trong qu¸ tr×nh lµm ®Ò tµi luËn v¨n cña m×nh em nhËn ®îc sù gióp ®ì nhiÖt t×nh cña thÇy gi¸o §oµn Nh©n Lé ngêi híng dÉn em hoµn thµnh kho¸ luËn. Tuy vËy cïng víi thêi gian vµ tr×nh ®é cã h¹n nªn trong luËn v¨n nµy kh«ng tr¸nh khái thiÕu sãt vµ h¹n chÕ. Em lu«n mong quý thÇy c« trong khoa gãp ý gióp em hoµn thµnh kho¸ luËn ®îc hoµn chØnh h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Hµ Néi, n¨m 2004 Sinh viªn NguyÔn Ngäc Khoa

NguyÔn Ngäc Khoa

4

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

PhÇn I TruyÒn h×nh mµu

NguyÔn Ngäc Khoa

5

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

Ch¬ng I S¬ lîc qua vÒ truyÒn h×nh ®en tr¾ng

Trong thêi ®¹i bïng næ th«ng tin nh hiÖn nay, v« tuyÕn truyÒn h×nh lµ bé phËn ®ãng vai trß quan träng trong ®êi sèng míi c¸ nh©n trªn thÕ giíi. TruyÒn h×nh ®· vµ ®ang ®¸p øng ®îc rÊt nhiÒu nhu cÇu thiÕt yÕu cña con ngêi. Cïng víi sù ph¸t triÓn khoa häc kÜ thuËt, truyÒn h×nh ®· liªn tôc ®îc c¶i tiÕn tõ nh÷ng hÖ thèng truyÒn h×nh s¬ khai, truyÒn h×nh ®en tr¾ng, truyÒn h×nh mµu vµ cïng víi sù ph¸t triÓn kü thuËt sè, truyÒn h×nh kü thuËt sè còng ®· ®îc phæ biÕn réng r·i trªn nhiÒu níc, nhiÒu vïng l·nh thæ, trong ®ã cã ViÖt Nam. §Ó cã ®îc c¸i nh×n tæng quan vÒ truyÒn h×nh mµu, tríc tiªn chóng ta nghiªn cøu s¬ lîc vÒ kü thuËt truyÒn h×nh mµ ®Çu tiªn hay nÒn mãng cña sù ph¸t triÓn ®ã lµ truyÒn h×nh c¨n b¶n -truyÒn h×nh ®en tr¾ng. TruyÒn h×nh ®en tr¾ng. §Ó truyÒn ®i ®îc mét h×nh ¶nh tõ n¬i nµy qua n¬i kh¸c, ngêi ta ph¶i chuyÓn ®æi h×nh ¶nh cÇn truyÒn ë ®Çu ph¸t tõ tÝn hiÖu ¶nh thµnh tÝn hiÖu ®iÖn. ë phÝa thu ph¶i chuyÓn ®æi tÝn hiÖu ®iÖn ®ã thµnh tÝn hiÖu cña tõng chi tiÕt cña bøc h×nh. ViÖc truyÒn h×nh ¶nh thµnh tÝn hiÖu ®iÖn thêng ®îc dïng ®Ìn Vidicon, Supeorticon hoÆc CCD.

NguyÔn Ngäc Khoa

6

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

H×nh 1: CÊu t¹o èng vidicon Sau khi xö lý h×nh ¶nh qua èng Vidicon ta cã ®îc tÝn hiÖu video. TÝn hiÖu video nµy qua m¸y mãc ë ®µi ph¸t ®· ®îc xö lý thµnh sãng v« tuyÕn ph¸t ®i tíi c¸c m¸y thu truyÒn h×nh. ë phÝa m¸y thu sau khi nhËn ®îc tÝn hiÖu v« tuyÕn qua c¸c khèi xö lý c¸c m¸y thu ®îc chuyÓn ®æi thµnh tÝn hiÖu video. Tõ tÝn hiÖu Video nµy ngêi ta l¹i dïng mét thiÕt bÞ gäi lµ ®Ìn h×nh chuyÓn ®æi tÝn hiÖu ®iÖn video thµnh h×nh ¶nh hiÖn lªn mµn h×nh.

NguyÔn Ngäc Khoa

7

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng
Lớp phosphor phát quang

Video Tia e

Điểm sáng Cuộn lệch

H×nh 2: Vẽ ®Ìn h×nh Ta cã h×nh m« t¶ nguyªn t¾c truyÒn h×nh ®en tr¾ng.

H×nh 3 : Kü thuËt ph¸t sãng truyÒn h×nh ®en tr¾ng Ta thÊy cã c¸c tin tøc dån tin tøc s¸ng, tèi, tin tøc ®ång bé däc, tin tøc ®ång bé ngang, c¸c tin tøc nµy gäi chung lµ

NguyÔn Ngäc Khoa

8

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung Ey (tin tøc chãi). Tin tøc thø 4 lµ ©m thanh ®îc ®iÒu tÇn víi sãng 4,5 MHz sau ®ã nhËp chung víi c¸c tin tøc trªn. TÊt c¶ c¸c tÝn hiÖu nãi trªn n»m chung trong mét tÝn hiÖu gäi lµ tÝn hiÖu h×nh ®en tr¾ng ®îc ®a vµo m¹ch ®iÒu biªn víi sãng mang 187,25MHz (ë ®©y ta lÊy vÝ dô ®ang lµ kªnh 9 FCC).

NguyÔn Ngäc Khoa

9

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

Ch¬ng II Giíi thiÖu tæng qu¸t vÒ truyÒn h×nh mµu

1. Giíi thiÖu.

1.1. C¸c vÊn ®Ò liªn quan : Tiªu chuÈn quÐt, ®ång bé d¶i tÇn Video. TÇn sè quÐt dßng = sè dßng quÐt/gi©y. HÖ PAL/SECAM : fH = 625 x 25 = 15625Hz. HÖ NTSC : fH = 525 x 30 = 15750Hz.

Víi tèc ®é ¶nh lµ 25 ¶nh/gi©y (30 ¶nh/ gi©y) nÕu thùc hiÖn quÐt tõ trªn xuèng díi 1 lÇn hÕt c¶ ¶nh 625 ®ßng (525 dßng) th× mçi ®iÓm trªn mµn h×nh sÏ s¸ng vµ t¾t chu k× 1/25 gi©y (1/30 gi©y) vµ m¾t ngêi sÏ thÊy mµn h×nh lóc s¸ng lóc tèi lËp loÌ. §Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ®ã trong kÜ thuËt ®· thùc hiÖn viÖc quÐt xen kÏ. C¸c mµnh lÎ 1,3,5,7,9. . . ®îc quÐt tríc, sau ®ã ®Õn c¸c mµnh ch½n 2,4,6,8,10. . . Nh vËy víi 2 ®iÓm mét ë trªn, mét ë díi thuéc 2 dßng quÐt kÒ nhau, ®iÓm ë trªn sÏ ph¸t sãng khi quÐt mµnh lÎ, ®iÓm ë díi sÏ ph¸t sãng khi quÐt mµnh ch½n. §èi víi m¾t ngêi do kh«ng ph©n biÖt ®îc nªn ®©y chØ lµ mét ®iÓm ph¸t s¸ng 2 lÇn trong 1 ¶nh, tøc lµ 50(60) lÇn trong mét gi©y. Vµ nh vËy toµn mµn h×nh sÏ kh«ng bÞ nhÊp nh¸y. TÇn sè quÐt mµnh sÏ lµ:

NguyÔn Ngäc Khoa

10

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung HÖ PAL/SECAM : fv = HÖ NTSC: fv =

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng fH = 50Hz 625/2

fH = 60Hz 525/2

Do ¶nh chia ra sè dßng lµ lÎ, 625 dßng hÖ PAL hoÆc 525 dßng hÖ NTSC khi quÐt ®Õn nöa ®ßng lÎ cuèi cïng, tia ®iÖn tö bÞ quÐt ngîc lªn phÝa trªn cïng cña mµn h×nh ®Ó tiÕp tôc quÐt c¸c dßng ch½n. §iÓm xuÊt ph¸t quÐt trªn cïng lµ kh¸c nhau nªn c¸c dßng lÎ vµ dßng ch½n ®· ®îc quÐt xen kÏ víi nhau. b. §ång bé, sù cÇn thiÕt ph¶i cã xung ®ång bé H×nh d¹ng vµ quy c¸ch cña xung ®ång bé. T¬ng kÜ thuËt truyÒn h×nh, phÝa m¸y ph¸t ph¶i ®ïng mét hÖ thèng quÐt g׫m quÐt theo chiÒu ngang gîi lµ quÐt dßng cí tÇn sè fH = 15625Hz vµ quÐt theo chiÒu däc gäi lµ quÐt mµnh cã tÇn sè fv = 50Hz ®Ó ph©n chia ¶nh ra nhiÒu phÇn tö ¶nh råi lÊn lít theo thêi gian, nhÆt tõng phÇn tö ¶nh chuyÓn thµnh ¸m hiÖu ®iÖn göi sang phÝa thu víi qui luËt tõ tr¸i sang ph¶i, tõ trªn xung díi, ë phÝa thu còng ph¶i dïng mét hÖ thèng quÐt hoµn toµn nh phÝa m¸y ph¸t, bao gåm xung r¨ng ca quÐt dßng cã fH = 15625Hz vµ xung r¨ng ca quÐt mµnh cã fv = 50Hz ®Ó ®a ®Õn cuén l¸i tia t¹o tõ trêng l¸i tia ®iÖn tö quÐt ch¹y theo chiÒu ngang vµ däc mµn h×nh, ®Ó mäi ®iÓm trªn mµn h×nh ®Òu ®îc ®iÖn tö b¾n vµo, tr¶ l¹i tõng ®iÓm ¶nh trªn mµn h×nh, VÒ mÆt kÜ thuËt yªu cÇu 2 hÖ thèng quÐt cña phÝa ph¸t vµ phÝa thu ph¶i ®ång bé víi

NguyÔn Ngäc Khoa

11

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung nhau, cã nghÜa lµ cïng tÇn sè cïng pha. NÕu sai tÇn sè quÐt dßng, sai pha th× ¶nh bÞ chia lµm hai phÇn theo chiÒu ngang, cã mét säc ®en ë gi÷a, n÷a bªn ph¶i lËt sang bªn tr¸i, nöa bªn tr¸i lïi vÒ phÝa bªn ph¶i. NÕu sai tÇn sè quÐt mµnh th× ¶nh bÞ tr«i theo chiÒu däc. NÕu ®óng tÇn sè mµnh mµ bÞ sai pha th× ¶nh bÞ tr«i theo chiÒu däc. NÕu ®óng tÇn sè mµnh mµ bÞ sai pha th× ¶nh bÞ chia lµm 2 phÇn theo chiÒu däc, tõ trªn xuèng cí mét b¨ng ®en ë gi÷a ng¨n c¸ch, nöa trªn ®Çu chuyÓn xuèng díi ch©n, nöa díi ch©n bé lªn ®Çu. §Ó thùc hiÖn ®îc viÖc ®ång bé th× phÝa ®µi ph¸t ®ång thêi víi viÖc göi h×nh ¶nh ®i th× ph¶i göi theo c¸c xung ®ång bé ®Ó gi÷ nhÞp quÐt. Xung ®ång bé lµ xung cã ®ang h×nh ch÷ nhËt, chiÕm ®é cao b»ng 25% tæng chiÒu cao tÝn hiÖu truyÒn h×nh ®Çy ®ñ vµ ®îc ®Æt trªn ®Ønh cña xung ho¸, vµo gi÷a thêi gian quÐt ngîc tÝn hiÖu truyÒn h×nh ®Çy ®ñ vµ ®îc ®Æt trªn ®Ønh cña xung ho¸, vµo gi÷a thêi gian quÐt ngîc cña mét chu kú quÐt. Gi÷a xung ®æng bé cã ®é réng 7µ s xung ®ång bé mµnh cã ®é réng b»ng 2,5TH.

NguyÔn Ngäc Khoa

12

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

H×nh 4 c. Gi¶i tÇn Video. ¶nh cã tÇn sè cao nhÊt lµ ¶nh cã c¸c säc ®en tr¾ng xen kÏ nhau. Mçi dßng quÐt sÏ lÇn lît qua c¸c ®iÓm tr¾ng - ®en tr¾ng, cø qua 2 ®iÓm hoµn thµnh mét chu k× tÝn hiÖu, ®o ®ã: 4 625.625. .25 HÖ PAL/SECAM : = 6,5MHz. 3 fmax = 2 4 525.625. .30 HÖ NTSC: = 5,5 MHz. 3 fmax = 2 ¶nh cã tÇn sè thÊp nhÊt lµ ¶nh n÷a trªn tr¾ng, n÷a díi ®en, cø quÐt hÕt mét mµnh th× hoµn thµnh mét chu k× tÝn hiÖu h×nh, do ®ã: HÖ PAL/SECAM : fmin = fv = 50Hz NguyÔn Ngäc Khoa Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

13

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung HÖ NTSC: fmin = fv = 60Hz.

D¶i phæ cña tÝn hiÖu h×nh mµu ë hÖ PAL lµ: TÝn hiÖu h×nh lµ tÝn hiÖu ®¬n cùc tÝnh vµ cã phæ gi¸n ®o¹n. TÝn hiÖu video truyÒn h×nh ®Çy ®ñ. §iÖn ¸p d¬ng cùc tÝnh ©m.

TÝn hiÖu truyÒn h×nh ®Çy ®ñ trong mét chu kú quÐt dßng 1.2. Giíi thiÖu tæng qu¸t vÒ truyÒn h×nh mµu. a. Nguyªn lý ho¹t ®éng cña m¸y thu h×nh mµu

NguyÔn Ngäc Khoa

14

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung Tõ Anten, tÝn hiÖu vµo m¹ch vµ sau khi ®æi tÇn ®îc ®a vµo tÇng khuÕch ®¹i trung tÇn. KhuÕch ®¹i trung tÇn ngoµi nhiÖm vô khuÕch ®¹i cßn ®¶m nhËn c¸c nhiÖm vô kh¸c nh h¹n chÕ biªn ®é, läc v.v.. Tõ ®Çu ra cña m¹ch t¸ch sãng h×nh, thµnh phÇn chøa c¸c tÝn hiÖu EY vµ c¸c tÝn hiÖu mµy ®îc chia vÒ hai phÝa: + TÝn hiÖu EY ®îc ®a vµo khuÕch ®¹i ¸nh s¸ng vµ sau ®ã vµo m¹ch tù ®iÒu chØnh hÖ sè khuÕch ®¹i AGC vµ m¹ch ma trËn R, G, B. + TÝn hiÖu mµu ®Õn ®Çu vµo m¹ch gi¶i m·, mµ ë ®ã ®îc t¸ch ra thµnh c¸c thµnh phÇn EB - EY vµ EB - EY; c¸c tÝn hiÖu nµy ®îc ®a ®Õn m¹ch ma trËn. NhiÖm vô cña m¹ch ma trËn lµ tõ c¸c tÝn hiÖu EY, ER - EY, EB - EY dïng ph¬ng tr×nh. EY = 0.3ER + 0.59EG + 0.11EB. T¹o c¸c tÝn hiÖu R, G, B c¸c tÝn hiÖu nµy ®îc khuÕch ®¹i ë tÇng cuèi ®Õn kho¶ng 80 ÷ 100V vµ ®îc ®a vµo c¸c katèt cña ®Ìn h×nh. PhÇn t¸ch sãng toµn bé tÝn hiÖu mµu toµn phÇn cña bé khuÕch ®¹i ¸nh s¸ng, sau khi ®îc chän riªng, c¸c tÝn hiÖu nµy dïng ®Ó ®iÒu chØnh c¸c m¹ch dao ®éng sãng quÐt mµnh vµ quÐt dßng. Bé t¹o dao ®éng quÐt dßng ®iÒu khiÓn tÇng cao ¸p cuèi vµ tÇng khuÕch ®¹i c«ng suÊt quÐt dßng. C¸c bé t¹o dao ®éng vµ m¹ch cßn tham gia ®iÒu chØnh héi tô vµ cung cÊp c¸c tÝn hiÖu chØnh mµnh. TÝn hiÖu trung tÇn tiÕng ®îc tiÕp nhËn tõ bé t¸ch sãng Video, qua khuÕch ®¹i vµ bé t¸ch sãng ®iÒu tÇn ®Õn loa.

NguyÔn Ngäc Khoa

15

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung
2. ¸nh s¸ng vµ mµu s¾c.

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

¸nh s¸ng lµ sãng ®iÖn tõ cã sãng ®iÖn tõ kho¶ng 3,8.1014Hz Bíc sãng s¸ng n»m trong d¶i phæ tõ 380.10-9m. NÕu xÐt d¶i phæ cña ¸nh s¸ng m¾t ngêi sÏ c¶m nhËn ®îc 7 mµu s¾c kh¸c nhau ®ã lµ: §á, Cam, Vµng, Lôc lam, Chµm, TÝm. BÈy mµu nµy khi trén víi nhau sÏ cho ta mµu tr¾ng. Sãng v« tuyÕn còng nh sãng ®iÖn tõ truyÒn trong kh«ng gian víi vËn tèc 300.000km/gi©y.

NguyÔn Ngäc Khoa

16

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

Ch¬ng III Nguyªn lý truyÒn h×nh mµu
1. Nguyªn t¾c truyÒn 3 mµu chÝnh.

Quèc tÕ ®· quyÕt ®Þnh chän 3 mµu c¬ b¶n lµ: Mµu ®á (Red) R λ = 700nm. Mµu lôc (Green) G λ = 546 nm. Mµu lam (Blue) B λ = 435 nm. Lý do ®Ó chän 3 mµu nµy lµm mµu c¬ b¶n lµ: • NÕu ®em 2 trong 3 mµu c¬ b¶n trén víi nhau th× kh«ng cho ra mµu thø 3. • NÕu ®em 3 mµu trén víi nhau theo c¸c tû lÖ kh¸c nhau th× sÏ cho ra hÇu hÕt c¸c mµu cã trong thiªn nhiªn. TÝn hiÖu mµu lµ hiÖu sè cña tÝn hiÖu mµu c¬ b¶n vµ tÝn hiÖu chãi. Trong truyÒn h×nh mµu ngêi ta ®· kh«ng trùc tiÕp ph¸t ®i c¸c tÝn hiÖu mµu c¬ b¶n mµ ph¸t ®i c¸c tÝn hiÖu hiÖn mµu, v× t¹i ¶nh mµu tr¾ng c¸c tÝn hiÖu hiÖn mµu ®Òu b»ng sè 0, do ®ã kh«ng g©y nhiÔm mµu lªn ¶nh ®en tr¾ng. * Ba tÝn hiÖu mµu lµ: EA - EY = EG - (0,3EA + 0,59EG + 0,11EB) = 0,7ER - 0,59EG - 0,11EB EG - EY = EG - (0,3ER + 0,59EG + 0,11EB) = 0,3ER- 0,4BEG - 0,11EB

NguyÔn Ngäc Khoa

17

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung EB - EY = EG - (0,3ER + 0,59EG + 0,11 EB) = 0,3 ER - 0,59EG - 0,11EB
2. Sù t¸i t¹o mµu.

§Ó kÕt hîp gi÷a truyÒn h×nh mµu víi truyÒn h×nh tr¾ng ®en, ®µi ph¸t truyÒn h×nh mµu ®· ph¸t ®i mét tÝn hiÖu chãi víi hai tÝn hiÖu hiÖn mµu lµ ®ñ. TÝn hiÖu hiÖn mµu thø 3 lµ EG - EY ®· bá kh«ng göi v×: - Qu·ng biÕn thiªn biªn ®é cña EG - EY lµ nhá nhÊt, lîng th«ng tin Ýt, kÐm râ rµng. M¾t ngêi rÊt nh¹y c¶m víi mµu lôc G, cã thÓ ph©n biÖt ®îc c¸c chi tiÕt rÊt nhá, do ®ã ph¶i göi ®i mµu lôc G víi d¶i phæ réng, lµm phøc t¹p thªm vÒ kÜ thuËt. Bëi vËy ë phÝa m¸y thu, ph¶i dïng m¹ch ma trËn G - Y ®Ó t¹o ra tÝn hiÖu hiÖn mµu thø 3 lµ EG - EY theo biÓu thøc sau ®©y: EY = 0,3ER + 0,59EG + 0,11EB . ⇒ EY = 0,3 (ER - EY) + 0,59(EG - EY) + 0,11 (EB - EY) → EB - EY = 0,3 (ER - EY) + 0,59(EG - EY) + 0,11 (EB - EY) ⇒ 0,59 (EG - EY) = - 0,3(ER - EY) - 0,11 (EB - EY) ⇒ EG - EY = - 0,51 (ER - EY) - 0,19 (EB - EY) TiÕp ®ã tõ 3 tÝn hiÖu mµu sÏ kh«i phôc l¹i 3 tÝn hiÖu mµu c¬ b¶n ER, EG, EB b»ng m¹ch ma trËn RGB theo c¸c biÓu thøc sau ®©y: (EG - EY) + EY = ER. (EG - EY) + EY = EG NguyÔn Ngäc Khoa
18

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung (EG - EY) + EY = EB

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

3. M· ho¸ vµ gi¶i m· (Coder & Decoder).

3.1. M· ho¸.

H×nh a m« t¶ c¸ch thøc ®Ó chia 2 tÝn hiÖu s¾c vµo trong kªnh sãng ®· cã s½n cña truyÒn h×nh tr¾ng ®en. Tríc hÕt mét m¹ch ma trËn sÏ lµm c«ng viÖc céng trõ c¸c ®iÖn ¸p theo c¸c tû lÖ ®· ®Þnh s½n, ®Ó chuyÓn ®æi ER, EG, EB thµnh ra mét tÝn hiÖu chãi EY vµ 2 tÝn hiÖu s¾c víi sãng phô (Sub camer - fsc) cã tÇn sè bÐ h¬n tÇn sè cao nhÊt cña EY (ch¼ng h¹n OIRT th× fsc = 4.43MC, ë FCC th× fsc = 3.58MC). Cuèi cïng cho nhËp chung sãng mang phô ®· ®iÒu chÕ nµy vµo trong tÝn hiÖu chãi EY, ®Ó cã ®îc c¸i gäi lµ tÝn hiÖu h×nh mµu. Toµn bé c«ng viÖc b¾t ®Çu tõ 3 tin tøc ®Çu tiªn ER, EG, EB chuyÓn ®æi dÇn dÇn thµnh ra tÝn hiÖu mµu nh võa nãi ®îc gäi lµ m· ho¸ tÝn hiÖu mµu (color Video) H×nh (b).

NguyÔn Ngäc Khoa

19

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung 3.2. Gi¶i m·
FM suond

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

EY

EY

C1

C2

0

6,5Mc

F(MHz)

0

4,43

6

6,5Mc

Kho¶ng tÇn sè tÝn hiÖu mµu (Color Video) h×nh trªn vÉn hoµn toµn n»m trong kªnh sãng OIRT (hoÆc FCC) nh cò. Nã ®îc ®iÒu biªn (AM) vµ truyÒn ®i gièng nh truyÒn tÝn hiÖu ®en tr¾ng. Nh vËy phÇn ®Çu cña m¸y thu h×nh mµu gåm Anten, Tuner, IF vµ t¸ch sãng h×nh gièng y nh m¸y thu h×nh ®en tr¾ng. T¹i ngâ ra cña tÇng d¶i ®iÒu biªn (t¸ch sãng h×nh) b©y giê ta cã ®îc gäi lµ tÝn hiÖu mµu. Mét m¹ch läc gi¶i sÏ läc ra sãng mang phô ®iÒu chÕ rêi t¸ch sãng ®Ó cã l¹i 2 tÝn hiÖu s¾c C1, C2. phèi hîp víi tÝn hiÖu chãi EY, c¶ 3 tÝn hiÖu b¾n ra sÏ mang l¹i 3 tÝn hiÖu tin tøc ®Çu tiªn lµ E R, EG, EB. TÊt c¶ c«ng viÖc trªn ®îc gäi lµ gi¶i mµu.
4. Kh¶o s¸t tÝn hiÖu chãi EY.

TÝn hiÖu chãi chÝnh lµ tÝn hiÖu h×nh ¶nh trong truyÒn h×nh tr¾ng ®en. ë truyÒn h×nh mµu, tÝn hiÖu chãi ®îc tæ hîp tõ 3 tÝn hiÖu mµu c¬ b¶n ER, EG, EB theo biÓu thøc sau ®©y: EY = 0,3ER + 0,59ER + 0,1 1EB. §é chãi mµ m¾t ngêi cã thÓ c¶m nhËn ®îc cã sù tham gia 30% ¸nh NguyÔn Ngäc Khoa Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

20

FM suond

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung s¸ng ®á, 59% ¸nh s¸ng mµu l¸ c©y vµ 11% lµ cña mµu xanh l¬. V× thÕ ngêi ta chÕ t¹o ®¸p tuyÕn vÒ ®é nh¹y cña ®Ìn ®iÖn tõ VIDICON cã ®é nh¹y gièng ®é nh¹y m¾t ngêi ®Ó cã ®îc tin tøc vÒ ®é chãi cña ¶nh t¹o h×nh tr¾ng ®en. Gi¶ sö ¶nh lµ tr¾ng cã cêng ®é ¸nh s¸ng chuÈn (møc chãi 10%). Camera ®en tr¾ng thu ¶nh nµy víi biªn ®é ®Ønh - ®Ønh\1Volt. ë camera mµu phæ ®îc chia lµm 3 ®o¹n nhng biªn ®é cña 3 quang phæ nh cò, ba ®Ìn ®iÖn tõ VIDICON vÉn ®o ®îc ER = 1Volt, EB = 1Volt, EG = 1Volt. §Ó t¹o l¹i tÝn hiÖu chãi gièng nh Camera ®en tr¾ng ngêi ta lÊy 30% ER 59% cña EG vµ 1111 cña EB ®Ó cã: EY = 30 + 59 + 11 = 100%
5. TÝn hiÖu chãi cña b¶n chuÈn säc mµu.

B¶ng chuÈn cã 8 säc mµu vµ ®å thÞ biÓu diÔn qu¶ng biÕn thiªn ®é cña c¸c tÝn hiÖu mµu øng víi b¶ng chuÈn. Trong kü thuËt truyÒn h×nh mµu, ngêi ta dïng mét b¶ng chuÈn sè 8 säc mµu, víi ®é réng b»ng nhau vµ s¾p xÕp theo tr×nh tù gi¶m dÇn ®é chãi tõ tr¸i sang ph¶i, ®ã lµ c¸c mµu. Tr¾ng, Vµng, Xanh l¬, Xanh lôc, TÝm, §á, Lam, §en. * S¬ ®å khèi m¸y ph¸t t¹o tÝn hiÖu b¶ng chuÈn cã 8 säc mµu.

NguyÔn Ngäc Khoa

21

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

NguyÔn Ngäc Khoa

22

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

NguyÔn Ngäc Khoa

23

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung C¸c säc mµu ®· ®¹i diÖn cho c¸c mµu ®· b·o hoµ vµ nh vËy biªn ®é tÝn hiÖu mµu ë c¸c trÞ sè tèi ®a, ë säc tr¾ng, ®iÖn ¸p cña tÝn hiÖu ®iÒu b»ng 0. Qu·ng biÕn thiªn cña c¸c tÝn hiÖu mµu lÇn lît sÏ lµ: EB - EY Phô thuéc vµo + 0,89V.
6. To¹ ®é mµu vµ sù trung thùc mµu

a. To¹ ®é mµu Mçi mµu s¾c ®iÒu ®îc x¸c ®Þnh bëi mét tÝn hiÖu chãi vµ hai tÝn hiÖu mµu lµ ER - EY vµ EB - EY. NÕu ta dïng mét hÖ trôc vu«ng gãc mµ trôc tung lµ ER - EY vµ trôc hoµnh lµ EB - EY th× ta cã thÓ biÓu diÔn mçi s¾c mµu b»ng mét vÐct¬ mµ gãc pha cña vÐct¬ ®ã tÝnh tõ pha chuÈn 00 sÏ biÓu thÞ s¾c mµu, cßn ®é dµi cña vÐct¬ biÓu thÞ b·o hoµ mµu:

NguyÔn Ngäc Khoa

24

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung uu ur EB - EY = OR BiÓu thÞ mµu ®á víi: ER -EY = 0,7V, -0,59V. uu ur OG BiÓu thÞ mµu ®á víi: ER -EY = -0,59V, -0,59V. uu ur OB BiÓu thÞ mµu ®á víi: ER -EY = -0,11V, 0,89V. Gãc α cña vÐc t¬ mµu ®á OR biÓu thÞ s¾c mµu ®á. Cßn ®é dµi OR = BiÓu thÞ ®é b·o hoµ mµu. §©y lµ mµu ®á ®Ëm nhÊt, ®· b·o hoµ. NÕu mét vÐct¬ kh¸c cã cïng gãc α nhng ®é dµi ng¾n h¬n th× vÉn lµ mµu ®á nhng nh¹t h¬n, cµng ng¾n cµng nh¹t, cho ®Õn t©m ®iÓm lµ mµu tr¾ng. b. Sù trung thùc mµu Quan niÖm vÒ sù trung thùc mµu, hay gièng mµu lµ mét ý niÖm rÊt khã x¸c ®Þnh v× mµu s¾c chØ lµ c¶m gi¸c chñ quan cña riªng tõng ngêi. ViÖc kiÓm tra sù trung thùc mµu s¾c thùc ra lµ kiÓm tra c¸c ®iÖn ¸p ngâ ra vµ ngâ vµo cña c¸c m¹ch ma trËn xem chóng cã n»m trong giíi h¹n sai sè cho phÐp ®Ó cho ra c¸c mµu thÝch hîp. + Trung thùc vÒ t©m lý: lµ sù chÊp nhËn mµu trªn mÆt ®Ìn h×nh mµu cã thÓ kh¸c mµu cö c¶nh, miÔn lµ c¸c mµu Êy ®Ó chÞu vµ võa m¾t ngêi. §iÒu nµy cã nghÜa lµ chÊp nhËn mét sè itsai sãt nhÊt ®Þnh trong to¹ ®é cña c¸c mµu. + Trung thùc vÒ kh¸ch quan vËt lý: ta thÊy phæ cña ®iÓm mµu trªn ®Ìn h×nh cã ®óng lµ phæ cña ®iÓm mµu cña c¶nh mµu ®îc truyÒn ®i hay kh«ng? Ta thÊy sù trung NguyÔn Ngäc Khoa
25

EB - EY =

EB - EY =

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung thùc vËt lý kh«ng thÓ ®¹t ngay tõ nguyªn t¾c cña truyÒn h×nh mµu, v× truyÒn h×nh mµu kh«ng thÓ truyÒn ®i nguyªn h×nh d¹ng cña phæ, mµ nã chØ truyÒn ®i 3 møc trung b×nh cña 3 quang phæ mµ th«i. + Trung thùc vÒ sinh lý chñ quan: Tøc lµ cho m¾t nh×n mµu ë c¶nh vËt vµ nh×n mµu ë mÆt ®Ìn h×nh, nÕu gièng nhau tøc lµ cã trung thùc sinh lý. CÊp trung thùc nµy còng chØ ®¹t ®îc trong phßng thÝ nghiÖm.

NguyÔn Ngäc Khoa

26

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

Ch¬ng IV S¬ ®å khèi m¸y thu h×nh mµu

NguyÔn Ngäc Khoa

27

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung • PhÇn ®êng h×nh mµu gåm c¸c khèi tõ 9 ®Õn 16. • PhÇn ®ång bé vµ t¹o xung quÐt gåm c¸c khèi tõ 17 ®Õn 23. • PhÇn xö lý ®iÒu khiÓn gåm c¸c khèi 23, 24. • PhÇn nguån gåm khèi 25 vµ 26.
1. PhÇn cao tÇn - trung tÇn - t¸ch sãng.

* Khèi 1: Hép kªnh cña b¨ng UHF. * Khèi 2: Hép kÖnh cña b¨ng VHF. * Khèi 3: M¹ch khuÕch ®¹i trung tÇn chung. * Khèi 4: T¸ch sãng Video vµ khuÕch ®¹i s¬ bé sau t¸ch sãng Video. * Khèi 5: M¹ch tù ®éng ®iÒu chØnh tÇn sè ngo¹i sai AFC (Auto Frequency Control) hoÆc AFT (Auto Frequency Tuning). * Khèi 6: Tù ®ång ®iÒu chØnh hÖ sè khuÕch ®¹i AGC (Auto Gain Control).
2. PhÇn ®êng tiÕng.

* Khèi 7: Quy ®æi vµ t¹o' trung tÇn tiÕng lÇn 2 ®Ó cã thÓ thu ®îc tiÕng cña hÖ mµu kh¸c nhau. * Khèi 8: Toµn bé ®êng tiÕng cña ti vi.
3. PhÇn ®êng h×nh.

* Khèi 9: KhuÕch ®¹i vµ xö lý tÝn hiÖu chãi EY. * Khèi 10: M¹ch gi¶i m· mµu cña hÖ mµu kh¸c nhau ®Ó lÊy ra 2 tÝn hiÖu mµu lµ ER - EY vµ EB - EY. * Khèi 11: M¹ch ma trËn G - Y ®Ó t¹o tÝn hiÖu mµu thø 3 lµ EG - EY mµ ®µi ph¸t ®· kh«ng göi ®i. NguyÔn Ngäc Khoa Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

28

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung * Khèi 12: M¹ch ma trËn R, G, B ®Ó kh«i phôc l¹i 3 tÝn hiÖu mµu c¬ b¶n lµ ER, EG vµ EB. * Khèi 13: M¹ch khuÕch ®¹i tÝn hiÖu mµu ®á lÇn cuèi. * Khèi 14: M¹ch khuÕch ®¹i tÝn hiÖu lôc lÇn cuèi. * Khèi 15 : M¹ch khuÕch ®¹i tÝn hiÖu lam lÇn cuèi. Ba m¹ch khuÕch ®¹i tÝn hiÖu mµu cuèi ®· ph©n biÖt khuÕch ®¹i 3 tÝn hiÖu mµu c¬ b¶n cho ®iÖn ¸p lín lªn cì 100V vµ ®· thµnh cùc tÝnh ©m ®Ó ®a lªn 3 katèt cña ®Ìn h×nh mµu ®iÒu khiÓn 3 tia ®iÖn tö b¾n lªn c¸c ®iÓm ph¸t ra mµu t¬ng øng ë trªn mµn h×nh ®Ó pha trén thµnh ¶nh mµu. * Khèi 16: M¹ch c©n b»ng mµu tr¾ng. Thùc tÕ ní kh«ng ph¶i lµ mét khèi riªng mµ chØ lµ bé phËn ®iÒu chØnh n»m ngay trong dßng cña 3 tÇng khuÕch ®¹i mµu cuèi, dïng ®Ó ®iÒu khiÓn 3 tia ®iÖn tö b¾n lªn c¸c ®iÓm ph¸t ra mµu t¬ng øng ë trªn mµn h×nh víi mét cêng ®é thÝch hîp, sao cho khi cha cã tÝn hiÖu mµu ®a ®Õn th× viÖc pha trén ¶nh trªn mµn h×nh sÏ ra mµu tr¾ng.
4. PhÇn ®ång bé vµ t¹o xung quÐt.

* Khèi 17: M¹ch t¸ch xung ®ång bé, khuÕch ®¹i vµ ph©n chia xung ®ång bé. * Khèi 18: Toµn bé quÐt dßng cña tivi. * Khèi 19: Toµn bé quÐt mµnh cña tivi. * Khèi 20: M¹ch phèi hîp gi÷a xung quÐt dßng víi xung quÐt mµnh ®Ó t¹o ra d¹ng xung söa mÐo gèi.

NguyÔn Ngäc Khoa

29

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung * Khèi 21: M¹ch phèi hîp h×nh thµnh xung ®i xo¸ tia quÐt ngîc. * Khèi 22: M¹ch chØnh lu ®¹i cao ¸p.
5. PhÇn xö lý ®iÒu khiÓn.

* Khèi 23: M¹ch tiÕp nhËn lÖch ®iÒu khiÓn tõ xa b»ng tia hång ngo¹i. * Khèi 24: M¹ch xö lý ®iÒu khiÓn c¸c ho¹t ®éng cña tivi.
6. PhÇn nguån

* Khèi 25: M¹ch khö tõ d t¹o ra xung tõ trêng rÊt m¹nh mçi lÇn b¾t ®Çu më m¸y, tån t¹i t¬ng thêi gian ng¾n nhÊt ®Ó quÐt s¹ch tõ d ë khu vùc mµn h×nh, gi÷ cho mµn h×nh kh«ng bÞ loang mµu. * Khèi 26: Khèi nguån bao gåm c¸c m¹ch chØnh lu l¹c vµ æn ¸p ®Ó t¹o ra c¸c møc ®iÖn ¸p 1 chiÒu æn ®Þnh cÇn thiÕt ®Ó nu«i tivi.

NguyÔn Ngäc Khoa

30

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

Ch¬ng V: HÖ mµu

HiÖn nay trªn thÕ giíi ®ang cã 3 hÖ truyÒn h×nh mµu: - HiÖn NTSC (National Television System Committee). - HÖ PAL (Phase Altemation Linne) - HÖ SECAM (Se’ quentiel Couieur Ame’moire)
1. HÖ NTSC.

NguyÔn Ngäc Khoa

31

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung TÝn hiÖu tõ ®µi ph¸t h×nh göi têi ®îc hép kªnh chän läc khuÕch ®¹i vµ göi xuèng trung tÇn h×nh vµ trung tÇn tiÕng IC 101 sÏ ®¶m nhiÖm toµn bé c¸c kh©u kÜ thuËt nh: khuÕch ®¹i trung tÇn, t¸ch sãng video, khuÕch ®¹i tÝn hiÖu t¸ch sãng video, khuÕch ®¹i tÇn hiÖu sau t¸ch sãng vldeo, tù ®éng ®iÒu chØnh tÇn sè ngo¹i sai AFT, tù ®éng ®iÒu chØnh hÖ sè khuÕch ®¹i AGC. TÝn hiÖu ra khái trung tÇn ®îc t¸ch thµnh 3 ng· ®êng ®i nh sau: • §êng tiÕng gåm c¸c khuÕch ®¹i céng hëng chän läc lÊy trung tÇn tiÕng lµ 4,5MHz råi t¸ch sãng ®iÒu tµn lÊy ra ©m tÇn, khuÕch ®¹i ®iÖn ¸p, c«ng suÊt ©m tÇn ®Ó ®a ra loa. TÝn hiÖu trung tÇn qua mét m¹ch céng hëng chän läc lÊy trung tÇn tiÕng ®i vÒ ®êng h×nh råi t¸ch ra hai ng¶ ®êng ®i lªn kªnh chãi vµ kªnh mµu. • §êng kªnh chãi bao gåm c¸c khèi lµm trÔ 0,7µ s råi läc bá trung tÇn mµu kh«ng cho lÉn vµo ®êng kªnh chíi ®Ó chØ cho qua d¶i tÇn 0 ÷ 3MHz råi khuÕch ®¹i tÝn hiÖu chãi EY vµ ®a ®Õn m¹ch ma trËn RGB. • §êng kªnh mµu: tríc hÕt tÝn hiÖu video mµu ®îc qua m¹ch céng hëng 3,58MHz ®Ó chän läc chØ cho vµo trung tÇn mµu 3,58MHz råi khuÕch ®¹i cho m¹ch lªn vµ ®a ®Õn m¹ch t¸ch sãng ®iÒu biªn nÐn. §ång thêi trung tÇn mµu còng ®îc ®a qua cæng Burst ®Ó lÊy ra tÝn hiÖu ®ång bé mµu, do xung quÐt dßng fH më cöa, råi ®a ®Õn so pha ®Ó ®ång bé víi 3,58MHz do m¸y thu t¸ch ra.

NguyÔn Ngäc Khoa

32

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung Sãng 3,58MHz do m¸y thu t¹o ra ®· qua so pha ®ång bé, ®îc dÞch pha ®i ± 450 råi ®a vµo m¹ch t¸ch sãng ®iÒu biªn nÐn ®Ó céng vêi sãng ®iÒu biªn nÐn thµnh sãng ®iÒu biªn thêng. Sau ®ã t¸ch sãng ®Ó lÊy ra hai tÝn hiÖu mµu lµ ER - EY vµ EB - EY. Hai tÝn hiÖu nµy ®îc ®a qua m¹ch ma trËn G - Y ®Ó t¹o ra 3 tÝn hiÖu mµu c¬ b¶n, råi cïng víi tÝn hiÖu chãi ®a ®Õn ma trËn RGB ®Ó kh«i phôc l¹i 3 tÝn hiÖu mµu c¬ b¶n lµ ER, EG, EB. Ba tÇn khuÕch d¹ng mµu cuèi ®· riªng biÖt khuÕch ®¹i tõng tÝn hiÖu mµu c¬ b¶n cho biªn ®é lín lªn kho¶ng 100V vµ ®¶o thµnh cùc tÝnh ©m ®Ó dÉn ®Õn 3 katèt cña ®Ìn h×nh mµu ®iÒu khiÓn cho 3 tia ®iÖn tö b¾n lªn c¸c ®iÓm ph¸t ra c¸c mµu t¬ng øng ®á, ' lôc, lam ë trªn mµn h×nh ®Ó pha trén thµnh ¶nh mµu. Ng· thø 3 ®îc ®a ®Õn m¹ch t¸ch xung ®ång bé ®Ó ®i ®Õn khèi ®iÒu khiÓn khèi quÐt mµnh vµ khèi quÐt dßng, t¹o ra c¸c xung r¨ng ca quÐt mµnh cã tÇn sè fv = 60Hz vµ xung r¨ng ca quÐt dßng cã tÇn sè fH 15750Hz lu«n ®ång bé víi nhÞp quÐt phÝa ®µi ph¸t. C¸c xung quÐt mµnh vµ xung quÐt dßng ®îc t¹o ®a ®Õn cuén l¸i tia, t¹o ra tõ trêng l¸i tia ®iÖn tö quÐt ch¹y theo ®îc ®iÖn tö b¾n vµo ph¸t ra ¸nh s¸ng. M¹ch vi xö lý nhËn lÖnh ®iÒu khiÓn tõ xa b»ng tia hæng ngo¹i hoÆc tõ ' c¸c phÝm bÊm trªn mÆt m¸y ®Ó xö lý th«ng tin vµ ra lÖnh cho ti vi lµm viÖc. M¹ch khö tõ d t¹o ra xung tõ trêng rÊt m¹nh tån t¹i trong kho¶ng thêi gian ng¾n mçi lÇn ta b¾t ®Çu më m¸y ®Ó quÐt s¹ch tõ d ®éng ë khu vùc ®Ìn h×nh lµm cho ¸nh kh«ng bÞ loang mµu.

NguyÔn Ngäc Khoa

33

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung M¹ch nguån nu«i ®uæi ®iÖn AC200V thµnh nhiÒu møc ®iÖn mét chiÒu æn ®Þnh cung cÊp cho ti vi lµm viÖc. NhËn xÐt s¬ ®å khèi cña ti vi mµu hÖ NTSC so víi c¸c hÖ mµu kh¸c ta thÊy: ChØ cã m¹ch gi¶i m· mµu lµ hoµn toµn kh¸c nhau, khi chuyÓn hÖ ta ph¶i thay b»ng m¹ch gi¶i m· mµu kh¸c. NÕu tivi mµu lµ ®a hÖ th× ph¶i cã 3 m¹ch gi¶i m· mµu riªng biÖt ®Æt song song víi nhau ®Ó gi¶i m· cho tõng hÖ mµu. TÊt c¶ phÇn m¹ch ®iÖn cßn l¹i ®Òu gièng nhau vÒ nguyªn lý lµm viÖc vµ c¶ kÕt cÊu m¹ch ®iÖn. Chóng chØ kh¸c nhau ë mét vµi th«ng sè kÜ thuËt, cô thÓ nh sau: • TÇn sè mµnh fv : hÖ NTSC lµ 60Hz, hÖ PAL/SECAM lµ 50Hz. • TÇn sè quÐt dßng fH: hÖ NTSC lµ 15750Hz, hÖ PAL/SECAM lµ 156265Hz. Sai sè chØ cã 6% do vËy cã thÓ tù ®ång bé ®îc khi ®æi hÖ. • Trung tÇn tiÕng: HÖ NTSC 4,5 MHz (Mü, NhËt) PAL B.G PAL I PAL D.K 5,5 MHz (TÇy ¢u) 6 MHz (Hång K«ng) 6.5 MHz (Trung Quèc, ViÖt Nam)

SECAM III 6.5 MHz (Nga) M¹ch céng hëng nÐn tiÕng vÒ h×nh ph¶i chªnh theo trung tÇn tiÕng cña c¸c hÖ mµu.

NguyÔn Ngäc Khoa

34

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung D¶i th«ng tÇn cña khèi khuÕch ®¹i trung tÇn lµ réng hÑp kh¸c nhau. HÖ NTSC hÑp chØ trong (5÷ 5)MHz, hÖ PAL/SECAM réng tíi (7-8) MHz.
2. HÖ PAL

a. S¬ ®å khèi phÝa ph¸t Hai tÝn hiÖu Ev, Eu vµ nguyªn lý söa mÐo pha cña hÖ PAL: Hai tÝn hiÖu EY, EU chÝnh lµ hai tÝn hiÖu ER - EY vµ EB - EY sau khi nh©n víi mét hÖ sè trong ®ã tÝn hiÖu E U ®îc gi÷ nguyªn cßn tÝn hiÖu EY ®îc cè ý lµm ®¶o pha liªn tôc theo tõng ®ßng. C¶ hai hÖ PAL vµ SECAM ®Òu cïng chung mét luËn cø cho r»ng 2 dßng kÎ liÒn kÒ nhau céng l¹i víi nhau coi ®ã lµ mµu cña mét dßng, ®¬ ®ã söa ch÷a mÐo pha. Sau ®©y lµ ®å thÞ vÐct¬ gi¶i thÝch nguyªn lý söa mÐo pha cña hÖ PAL. Gi¶ thuyÕt t¹i dßng thøc ®µi ph¸t ®i 1 vÐct¬ lµ OM1 (+EV + EU) víi gãc pha lµ a , nhng ®Õn m¸y thu nhËn ®îc sím l¹i bÞ sím pha thµnh OM1”. Dßng tiÕp theo ®µi ph¸t ®i tÝn hiÖu cã vÐct¬ mµu OM2 (-EV + EU). M¸y thu nhËn ®îc thµnh vÐct¬ OM2 nhng ®©y lµ mµu gi¶, do ®µi ph¸t cè ý göi ®i (®µi ph¸t cè ý ®¶o pha EV), nªn phÝa thu ph¶i ®¶o trë l¹i thµnh mµu thËt OM2. §em céng hai vÐct¬ mµu cña 2 dßng liÒn kÒ nhau ta ®îc vÐct¬ tæng hîp O(M’1 + M’2) ®©y chÝnh lµ vÐct¬ OM1 kÐo dµi ra, vµ nh vËy gãc pha trë l¹i ®óng nh phÝa ph¸t ®· göi ®i kh«ng cßn bÞ mÐo pha n÷a. ChØ cã biªn ®é lín lªn gÊp ®«i, ta dïng chiÕt ¸p gi¶m xuèng lµ xong. NguyÔn Ngäc Khoa Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

35

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

NguyÔn Ngäc Khoa

36

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

NguyÔn Ngäc Khoa

37

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung Khèi trÔ 64µ s lµ d©y trÔ siªu ©m, lµm tÝn hiÖu ®iÖn qua ®ã bÞ chËm l¹i 64µ s lµ thêi gian cÇn thiÕt cho mét chu kú quÐt dßng (quÐt tõ mÐp tr¸i mµn h×nh ®Õn mÐp ph¶i mµn h×nh råi trë l¹i mÐp tr¸i). D©y trÔ siªu ©m: Tèc ®é siªu ©m 300m/s l= 300m .64 = 19,2 (mm) 6 10

D©y trÔ siªu ©m sau ®©y cã thÓ rót ng¾n chiÒu dµi l:

Qu¸ tr×nh h×nh thµnh hai tÝn hiÖu 2EU vµ ± EV: TÝn hiÖu t¹i ®iÓm a b c a+c b+c Dßng thø n +EV + EU -EV - EU Dßng thø n+1 -EV + EU -EV - EU +EV + EU +2EU +2EV Dßng thø n+2 +EV + EU -EV - EU -EV + EU +2EU -2EV Dßng thø n+3 -EV + EU +EV - EU +EV + EU +2EU +2EV Dßng thø n+4 +EV + EU -EV - EU -EV + EU +2EU -2EV

NguyÔn Ngäc Khoa

38

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung
3. HÖ SECAM

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

NguyÔn Ngäc Khoa

39

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

H×nh: §Æc tuyÕn tÇn sè d¹ng chu«ng ngöa phÝa ph¸t vµ d¹ng chu«ng xÊp ë phÝa sau

H×nh: TiÒn nhÊn tÇn cao ë phÝa ph¸t vµ gi¶i nhÊn tÇn cao ë phÝa thu

V× hÖ SECAM ®· dïng h×nh thøc ®iÒu tÇn ®Ó mang tÝn hiÖu mµu ®i, do ®ã ph¶i cã 2 kh©u kÜ thuËt ®îc bæ sung nh sau: Dïng m¹ch céng hëng cã ®Æc tuyÕn tÇn sè d¹ng xung ngõa ë phÝa ph¸t vµ d¹ng chu«ng sÊp ë phÝa thu, ®iÒu chØnh ®óng tÇn sè céng hëng ë ®Ønh chu«ng lµ 4,286MHZ nh»m lµm suy gi¶m tÝn hiÖu mµu ë phÝa ph¸t ®Õn møc tèi thiÓu ®Ó kh«ng g©y nhiÔu ®Õn ¶nh ®en tr¾ng. Cßn ®Ó nhËn l¹i tÝn hiÖu mµu, ë phÝa thu sö dông m¹ch céng hëng d¹ng chu«ng sÊp. Trong khi ®iÒu tÇn nhiÔu lät vµo phÝa tÇn sè cao cña tÝn hiÖu mµu lµ rÊt lín. §Ó kh«ng bÞ gi¶m chÊt lîng, ngêi ta cè

NguyÔn Ngäc Khoa

40

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung ý khuÕch ®¹i cho tÝn hiÖu mµu m¹nh h¼n lªn ë phÝa tÇn sè cao tríc khi ®a vµo ®iÒu tÇn. §Õn phÝa thu, sau khi t¸ch sãng ®iÒu tÇn lÊy ra tÝn hiÖu mµu ph¸t suy gi¶m phÝa tÇn sè cao xuèng ®Ó tÝn hiÖu mµu trë l¹i b×nh thêng. Kh©u kÜ thuËt nµy ë phÝa ph¸t gäi lµ tiÒn nhÊt t¸n cao xuèng ®Ó tÝn hiÖu mµu trë l¹i b×nh thêng. Kh©u kÜ thuËt nµy phÝa m¸y ph¸t gäi lµ tiÕn nhÊt tÇn cao PRE EMPHASIS, ë phÝa thu gäi lµ gi¶i nhÊn tÇn cao DEEMPHASIS. S¬ ®å khèi m¹ch gi¶i m· SECAM

NguyÔn Ngäc Khoa

41

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

NguyÔn Ngäc Khoa

42

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung TÝn hiÖu Video mµu tíi m¹ch gi¶i m· tríc hÕt ®îc qua m¹ch céng hëng 4,286MHZ d¹ng chu«ng óp ®Ó chän läc vµ kh«i phôc tÝn hiÖu mµu ®· bÞ nÐn ë phÝa ph¸t b»ng m¹ch céng hëng d¹ng chu«ng ngöa, ®ång thêi ®îc khuÕch ®¹i cho m¹ch lªn, råi chia thµnh 2 ng¶ ®êng: mét ®êng ®o trùc tiÕp víi chuyÓn m¹ch SECAM, ®êng cßn l¹i tíi chuyÓn m¹ch SECAM sau khi ®· qua d©y trÔ 64µ s ChuyÓn m¹ch SECAM dïng ®Ó híng tÝn hiÖu mµu ®i cho ®óng tuyÕn. vµo hai ®êng lÇn hiÖu mµu lÇn lît vµ pha trén vÒ mµu vµ nhê cã d©y trÔ lµm cho tõng dßng thø hai trë ®i ®· ®ång thêi cã hai tÝn hiÖu mµu trªn cïng mét dßng vµ riªng biÖt ®á vµ lam ®i theo tõng ®êng riªng ®Õn m¹ch t¸ch sãng ®iÒu tÇn. §Ó ®iÒu khiÓn PERMUTATOR cã 2 lÖnh nh sau: * LÖnh triÖt mµu: nÕu kh«ng nhËn d¹ng ra cí tÝn hiÖu mµu, m¹ch triÖt mµu sÏ kho¸ kªnh mµu l¹i ®Ó kh«ng g©y nhiÔu mµu l¨n ¶nh tr¾ng ®en. * LÖnh lËt tr¹ng th¸i d¬ m¹ch Flip Flop ®a xung ®iÒu khiÓn vµo ®Ó híng tÝn hiÖu mµu ®i cho ®óng tuyÕn. Mét sè ®Æc ®iÓm cña m¹ch gi¶i m· SECAM. • NÕu m¹ch céng hëng 4,286MHZ nhËn d¹ng mµu bÞ chØnh sai còng mÊt hoµn toµn mµu, v× lóc nµy coi nh ®µi ph¸t kh«ng ph¸t tÝn hiÖu mµu nªn m¹ch triÖt mµu sÏ lµm viÖc ®Ó khãa kªnh mµu. • NÕu m¹ch t¸ch sãng lÊy ra mµu ®á chØnh sai tÇn sè F®á = 4,406MHZ th× sÏ bÞ sai mµu chø kh«ng mÊt mµu. mµu hÖ

NguyÔn Ngäc Khoa

43

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung • NÕu chØnh sai m¹ch t¸ch sãng ®iÒu tÇn lÊy ra mµu lam FOB=4,250MHz th× còng bÞ sai mµu chø kh«ng mÊt mµu.

NguyÔn Ngäc Khoa

44

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

Ch¬ng VI : QuÐt ngang (horixontal)

1. Sß c«ng suÊt ngang vµ chän lÖnh ngang

Lµ sß c«ng suÊt lín ®Ó khuÕch ®¹i c«ng suÊt sãng quÐt ngang ®a vµo cuén lÖch.
2. Sãng quÐt ngang (tõ dao ®éng ngang ra).

Cã d¹ng xung ch÷ nhËt víi mét nöa chu kú ë møc thÊp, nöa chu kú cßn l¹i ë møc cao. Sß c«ng suÊt ngang sÏ chØ dÉn thËt m¹nh ë nöa d¬ng cao cña sãng quÐt ngang thêi gian t 1. Khi sß võa dÉn, ¸p cùc c cña sß lËp tøc tôt xuèng b»ng víi cùc e, hay ¸p ë 2 ®Çu cuén s¬ Flyback (L1) sÏ lµ 110 VDC. ¸p 2

NguyÔn Ngäc Khoa

45

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung ®Çu cuén d©y lµ DC hay kh«ng ®æi (b»ng h»ng sè) dßng trong cuén L1 sÏ lµ dßng r¨ng ca trong suèt thêi gian t1.
3. Sù t¹o thµnh HV (High Voltage)

Xung Flyback 1500V xuÊt hiÖn tõ cuén lÖch ®îc ¸p ngîc vÒ cuén L1. §Ó cã ¸p cao h¬n ngêi ta cã thÓ quÊn mét cuén d©y thËt lín n©ng ¸p ë ®Çu trªn cïng lªn kho¶ng 20KV. ViÖc lµm kÕ tiÕp lµ n¾n cao ¸p (HV RECT) vµ läc b»ng tô trªn vá ®Ìn h×nh ®Ó cã ¸p d¬ng mét chiÒu cì 20KV dïng cho anèt cña ®Ìn h×nh.

4.Tô ®iÖn vµ diode ®Öm

§Ó gióp sù di chuyÓn cña tia ®iÖn tö ë nöa tr¸i mµn ¶nh ®îc ®Òu ®Æn, ªm dÞu ngêi ta ®Æt thªm c¸c tô läc tõ cùc c cña sß c«ng suÊt ngang xuèng mass. Trong thêi gian quÐt xu«i ë nöa ph¶i mµn ¶nh ¸p ë cùc c gÇn nh kh«ng ®æi hay c¸c tô ®Öm gÇn nh kh«ng cã t¸c dông g×. C¸c tô ®Öm sÏ chØ t¸c dông trong thêi gian ng¾n ngñi chØ cã kho¶ng 2µ s, nhê §ã xung bay vÒ dÞu xuèng. Ngoµi c¸c tô ®Öm ngêi ta cßn g¾n thªm diode (Damping Diode) c¸c diode ®Öm lu«n ph©n cùc ngîc (anode xuèng mass, cathode nèi vµo cùc c sß c«ng suÊt ngang tøc lµ lu«n cã B+ 110VDC). Nh vËy b×nh thêng diode ®Öm ch¼ng cã t¸c dông g×, chØ khi nµo cã ring ring vµ sãng ring ring sao ®ã lµm ¸p cùc c sß c«ng suÊt ngang tôt xuèng díi 10V th× diode míi dÉn. NguyÔn Ngäc Khoa
46

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

5. L¸i tia ngang.

ë b¸n kÝnh d¬ng cña sãng quÐt ngang, dßng tõ B+ 105V ®i qua cuén 5-14 cña Flyback vµo cùc c råi theo sß c«ng suÊt ngang xuèng mass. TÝn hiÖu quÐt ngang ®a vµo cuén lÖch ®îc lÊy t¹i cùc c. Tô C455, C456 mçi tô = 47µ F lµ ®Ó c¸ch ®iÖn mét chiÒu (B+) t¹i cùc c. Hai nöa cuén lÖch ®îc m¾c song song, tiÕp tôc lÇn lît nèi víi biÕn ¸p bï mÐo gèi däc (pin trans 1). Cuén H.LIN lµ biÕn ¸p bï mÐo gèi ngang (pin trans 2) råi xuèng mass. Cuén H.LIN lµ mét håi tiÕp nhÑ gi÷a NguyÔn Ngäc Khoa Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

47

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung dßng ra tõ cuén lÖch víi dßng xuÊt ph¸t tõ cuén ph¸t tõ cuén Fiyback ë ®Çu d©y 5 vµ 16. Khi sß ngang ng¾t, xung bay vÒ xuÊt hiÖn vµ ®îc lµm dÞu bëi diode ®Öm D407 vµ 4 tô nèi tiÕp C481 → C484. TrÞ sè mçi tô lµ 0,047 nªn 4 tô nèi tiÕp cã trÞ sè t¬ng ®¬ng 0,04714 t¬ng ®¬ng 0,01, ¸p chÞu ®ùng mçi tô lµ 500V nªn trÞ sè chÞu ®îc tæng céng cña 4 tô lµ 4 x 500V = 2000V. T¹i cùc d¬ng cña tô díi cïng ngêi ta tranh thñ lÊy ra xung bay vÒ cã bÒ dµy b»ng 1/4 bÒ cao cña xung t¹i cùc c ®Ó dïng cho m¹ch AFC. Ngoµi ra 3 tô C463=560p, C442 = 1000P vµ C441 = 1500p còng lµ c¸c tô lµm dÞu bít nhng ®îc nèi qua c«ng t¾c S1, S2, S3. §ãng c¸c c«ng t¾c nµy l¹i lµm xung bay vÒ t¹i cùc c yÕu bít → xung bay vÒ trong cuén Flyback yÕu bít → HV yÕu ®i lµm mµn ¶nh më réng ra theo chiÒu ngang (Width). TÊt nhiªn chiÒu cao còng bÞ në ra nhng cßn ®îc hiÖu chØnh ë phÇn däc b»ng chiÕt ¸p. V.Height. C452 ®Ó b¶o vÖ nèi b-e vµ C426, b¶o vÖ nèi c-e cña sß ngang.

NguyÔn Ngäc Khoa

48

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

6. Cuén Flyback (FBT): Nguån biÕn ¸p.

Cuén Flyback cña JVC GB *E) lµ n¬i cung cÊp nguån ¸p vµ nguån xung cÇn thiÕt phï hîp cho c¸c n¬i trong m¸y.

NguyÔn Ngäc Khoa

49

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

CH¬ng VII: QuÐt däc (vertical)

Sãng quÐt däc ra tõ pin 26 cña IC dao ®éng ®äc (TA 7644BP) ®îc khuÕch ®¹i víi trans, tiÒn khuÕch ®¹i c«ng suÊt däc Q303. Trans Q303 ®¶o pha sãng quÐt däc ®a vµo cùc B cña 2 sß c«ng suÊt 305Q vµ Q307 vµ ®ång thêi x¸c ®Þnh ¸p tÝnh cña ngâ ra c«ng suÊt ®Ó ®i ®Õn cuén lÖch däc (V. Yoke) ®îc quÕt ®Þnh bíi sù ¸p cña nguån (+43v) ngan qua 2 ®iÖn trë R317, R318 tøc lµ lÖ thuéc vµo chÝnh sãng quÐt däc cã ë cùc B Q303 vµ dßng ch¹y ngang nã (=Q303). Diode D303 lu«n ph©n cùc thuËn, hiÖu sè ®iÖn ¸p ë 2 ®Çu diode lu«n lµ 0,7v cùc b cña Q305 lu«n cao h¬n ¸p lùc b cña Q307 kho¶ng 0,7v, trans Q305 cã thÓ dÉn th× ¸p cùc b cña nã ph¶i cao h¬n ¸p cùc e chung lµ 0,7v → ¸p cùc b trans Q307 ®óng b»ng ¸p cùc e chung → trans Q307 ng¾t. Ngîc l¹i ®Ó Q307 cã thÓ dÉn th× ¸p ë cùc b nã ph¶i thÊp h¬n ¸p cùc e chung 0,7 NguyÔn Ngäc Khoa Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

50

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung → Trans Q305 ng¾t, vËy 2 trans lóc nµo còng chØ cã 1 trans ®îc mµ th«i.

NguyÔn Ngäc Khoa

51

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

Ch¬ng VIII T¸ch sãng h×nh, trung tÇn h×nh. bé kªnh vµ anten (video det, video if, tuner vµ anten)
KÕt thóc ch¬ng IX ®êng tÝn hiÖu ®· th«ng tõ ngâ vµo tÇng khuÕch ®¹i h×nh ®Çu tiªn ®Õn ®Ìn h×nh ch¬ng X ta tiÕp tôc khai th«ng tõ ngâ ra t¸ch sãng An ten.
1. KhuÕch ®¹i trung tÇn h×nh

h×nh dÉn ngîc ®Õn

a. Thêi kú ®Çu tiªn: Cã thÓ xem nh víi c¸c m¸y cßn r¸p tõng transistor rêi.

* D¹ng khuÕch ®¹i läc lùa. * Dïng 3 biÕn ¸p ®Ó läc lùa toµ d·y tÇn sè cña trung tÇn h×nh. §©y lµ mét transistor khuÕch ®¹i b×nh thêng nhng ë ngâ vµo vµ ngâ ra lµ c¸c biÕn ¸p céng hëng mµ ta thêng gäi lµ biÕn ¸p trung tÇn (h×nh a). (H×nh b) cho thÊy viÖc dïng 3 biÕn ¸p trung tÇn céng hëng ë 3 n¬i (42; 43,5; 45MC) ®Ó ®¶m b¶o gi¶i trung t¸n

NguyÔn Ngäc Khoa

52

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung cña m¸y FCC (tõ 41,25 → 47,5MC) thêi kú cßn ch¹y b»ng ®Ìn ®iÖn tö. b. Thêi kú 2: Thêi kú cña IC tÇm hÑp, kü thuËt khuÕch ®¹i vi sai (differential amplifer) vµ ãP - AMF (Operationai Ampl1fer) ®· gióp ngêi ta khuÕch ®¹i c¶ mét d·y tÇn sè thùc réng vµ nh vËy kh«ng cÇn ph¶i sö dông nhiÒu biÕn ¸p trung tÇn nh h×nh ë phÇn (1) n÷a. Thay vµo chØ cÇn läc d·y (Bang Pass Fiiter) ®Ó lo¹i bá c¸c tÇng sè kh«ng cÇn thiÕt mµ th«i.

M¹ch läc gi¶i cho qua tõ 52,75 ®Õn 60,25mc vµ kh¶ n¨ng cña IC lµ thõa søc réng kÝn c¶ khu vùc tÇn sè nµy c. Thêi kú thø 3: B¾t ®Çu thÊy c¸c läc sø (Ceramic Filter) läc th¹ch anh (X Tal Filter) ®Ó thay thÕ cho cuén d©y vµ tô céng hëng. Sau cïng lµ sù ra ®ßi cña läc SAW (surface Acoustic Wave) hoµn h¶o ®Õn nçi cho vµo toµn bé gi¶i tÇn tõ 0 → ∞ th× ngâ ra cña läc SAW chØ cßn ®óng kho¶ng tÇn sè cña trung tÇn víi ®¸p tuyÕn (response) gÇn y nh h×nh vÏ trªn lý thuyÕt. TÊt c¶ c¸c bÉy sãng, cuén läc ®iÒu kh«ng cßn cÇn thiÕt n÷a.

NguyÔn Ngäc Khoa

53

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung
2. Bé chän kªnh.

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

Dß dµi b»ng bé chän kªnh, chØnh bíc. * Bíc 1: BËt AFT vÒ off. * Bíc 2: BÊm mét trong sè c¸c AV. * Bíc 3: T¹i vÞ trÝ AV võa bÊm, bËt c«ng t¾c chän b¨ng vÒ VL, VH hay UHF tuú theo kªnh sãng muèn thu. * Bíc 4: ChØnh chiÕt ¸p Preset - Tunning (t¹i AV võa bÊm) cho ®Õn khi thÊy ®îc h×nh vµ tiÕng cña kªnh sãng muèn thu. * Bíc 5: BËt AFT vÒ ON. Bíc sang mét ®êi m¸y kÕ tiÕp n÷a kü thuËt vi xö lý vµ kü thuËt sè (Digital) ®· hoµn chØnh c¸c c«ng t¸c AV b»ng c¬ khÝ còng bÞ lo¹i bá hoµn toµn. Thay vµo 2 nót bÊm channet + vµ - sÏ gióp hiÖu sè cña ®êng AV ®ang chän trªn gãc tr¸i phÝa trªn mµn h×nh. C¸c m¸y míi nhÊt sau nµy sè ®êng AV lªn ®Õn 99 ®êng vµ nh vËy mçi ®êng AV ®îc nhí s½n kªnh sãng trïng sè víi ®êng AV Êy. Nót ®iÒu khiÓn duy nhÊt chØ cßn lµ nót chanel + víi 2 tËn tèc Fast (nhanh) vµ Siow (chËm) mµ th«i, chØ viÖc bÊm nót chanel hiÖn lÈn sè nµo th× chÝnh lµ kªnh sãng sè Êy, kÕt thóc môc nµy ta ®· cã ®îc h×nh ®en tr¾ng hoµn h¶o.

NguyÔn Ngäc Khoa

54

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

TÝn hiÖu SIF ®îc ®a vµo ch©n (6) vµ (18) IC 1551 ®îc khuÕch ®¹i, xö lý sau ®ã ®a ra ch©n (10) ®Ó qua c¸c m¹ch läc, chØ gi÷ l¹i thµnh phÇn tiÕng cña c¸c hÖ. * CF 1554, CF1555: t¹o thµnh bé läc b¨ng th«ng 5,4Mc * CF1556 bé läc b¨ng th«ng 6Mc. * CF1557 bé läc b¨ng th«ng 6,5Mc øng víi mçi hÖ sè cã 1 ®êng tiÕng nèi vµo IC. Ch©n (13) IC1551 lµ ch©n b¸o hÖ (cã ®îc th«ng tin nhê vµo ch©n (8) vµ (6). ë hÖ PAL ch©n (10) IC801 møc cao qua Q802 thµnh thÊp → D1553 dÉn nèi d©n (12) ICI55 l xuèng mass → lµm mÊt ®iÖn ¸p ph©n cùc ngâ vµo ch©n (12) nªn ®êng tiÕng SIF 4,5m bÞ gi¸n ®o¹n. Trong khi ®ã ch©n (13) ICl55 l møc cao lµm D1551, D1552 ng¾t → Trung tÇn tiÕng qua m¹ch läc b»ng th«ng CF1556, CF1557 vµo IC1551 ë ch©n (14), (16).

NguyÔn Ngäc Khoa

55

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung ë hÖ NTSC 3,58 ch©n (10) IC801 møc thÊp → Q802 cao → D1553 ng¾t ®êng SIF qua CFI554 vµo ch©n (14) ICl55 1. Lóc nµy, ®êng tÝn hiÖu cã tÇn sè 6Mc vµ 6,5Mc ngng ho¹t ®éng. Ch©n (l), (2), (3), IC1551 dao ®éng t¹o ra sãng sin tÇn sè 10Mc; 11,5Mc vµ 12Mc øng víi mét ®êng SIF vµ bo (4,5Mc; 6Mc; 6,5Mc) sÏ cã 1 tÝn hiÖu dao ®éng cÊp cho tÇng trén (mix). Sù liªn hÖ .gi÷a SIF vµo, OSC vµo vµ ngâ ra ®îc minh ho¹ SIF vµo 4,5M Ch©n (12) 6M Ch©n (14) 6,5M Ch©n (16) DSC vµo 10M Ch©n (12) 11,5M Ch©n (2) 12M Ch©n 3 12M - 6,5M = 5,5M 11,5 M - 6M 5,5M KÕt qu¶ 10M - 4,5M = 5,5M

Tõ lý luËn trªn ta cã: * NÕu SIF In = 4,5MHZ ngêi ta sÏ thùc hiÖn m¹ch trén nh sau: Nh vËy, ch©n (1) Xtal 10MHZ ®îc níi vµo bé trén. * NÕu SIF In : 5,5MHZ.

NguyÔn Ngäc Khoa

56

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

TÝn hiÖu nµy ®îc ®i th¼ng ra bé 5,5 MHz cÊp hoc trung tÇn ©m thanh * NÕu SIF In = 6Mhz t¬ng tù nh trêng hîp ta cã.

* NÕu SIF In = 6,5 MHz

NguyÔn Ngäc Khoa

57

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

C¶ 4 trêng hîp trªn, kÕt qu¶ ngâ ra tÝn hiÖu trung tÇn ©m thanh cã tÇn sè 5,5MHz. * S¬ ®å khèi m¹ch trung tÇn ©m thanh vµ c«ng suÊt ©m thanh S¬ ®å khèi cña m¹ch nµy ®îc thÓ hiÖn trªn c¸c Board PWM - B; PWP - D. Trong ®ã, c¸c IC chøc n¨ng ®îc m« t¶ nh sau: * IC201: IX 0771 CEIN : t¸ch sãng ©m thanh, trung tÇn ©m thanh, tiÒn khuÕch ®¹i ©m thanh. * IC 401: M5 1321P: Kho¸ chän ©m thanh ë c¸c chÕ ®é TClAV. * IC 1532, ICI352: IX 0365CE: C«ng suÊt ©m thanh (L-R).

NguyÔn Ngäc Khoa

58

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

NguyÔn Ngäc Khoa

59

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung TÝn hiÖu trung tÇn ©m thanh 5,5MHZ ®îc ®a vµo ch©n (16) IC 1201. T¹i IC nµy, tÝn hiÖu ®iÒu tÇn cña ©m thanh ®îc khuÕch ®¹i vµ giíi h¹n ®Ó triÖt nhiÔu, sau ®ã ®a vµo m¹ch t¸ch sãng ®Ó lÊy ra tÝn hiÖu ©m thanh, tiÕp tôc qua m¹ch ATT (khuÕch ®¹i suy gi¶m ); ch©n (8) ®îc nèi ®Õn 12V ®Ó tÝn hiÖu qua nã lín nhÊt. Tríc khi ra khái IC, tÝn hiÖu ©m t¸n ®îc khuÕch ®¹i thªm bëi khèi AF AMP. TÝn hiÖu ®îc lÊy ra t¹i ch©n (a) ®Õn Jack c¨m PK 5 board PWM B vµ MB board PWM - B vµ ®îc chia lµm 2 ®êng, 1 ®êng qua cÇu ph©n thÕ R1322, R1323 ®Ó lÊy biªn ®é nhá ®a vµo ch©n (11) vµ (17) cña IC 1401 board PWB-D. §êang cßn l¹i ®îc ®a th¼ng ch©n (10) vµ (16). Hai kªnh ©m thanh L, R tõ ngâ Audio In (L-R) ®îc ®a vµo ch©n ( 12), (18) cña IC Ch©n (15) IC 1401 nhËn lÖnh ®iÒu khiÓn, c¸c kho¸ ®iÖn ®ãng më cïng (lóc tuú thuéc vµo tr¹ng th¸i ch©n (15) lµ cao, thÊp hay bá trèng. Khi xem h×nh tõ Vi deo th× ch©n (15) møc thÊp. Khi xem ®µi, ch©n (15) møc cao khi SIF = 4,5eMC vµ bá trèng khi SIF : 6,5MC. ¢m thanh ra ë ch©n (l) vµ (9) cña IC th× ®îc ®a ra Jack S-OUT R, S-OUT L sau khi c¸c thanh ®Öm. TÝn hiÖu L.R th× còng ®îc ®a ®Õn ch©n (4) vµ (6) IC1351. Riªng kªnh R ®îc qua m¹ch xö lÝ t¹o hiÖu øng ''WI§E'' nhê Q1321, Q1324, Q1327. Ch©n (4) IC 1351 lÊy tõ ®êng R, ch©n (6) IC13511 lÊy ®êng L, ch©n (2), (8) nhËn ®iÖn ¸p ®iÒu chØnh ©m lîng tõ vi xö lý tíi. TÝn hiÖu ra ë ch©n (3) IC 135 l dµnh cho kªnh R, ch©n tõ (7) IC 1351 dµnh cho kªnh L tuú thuéc vµo ®iÖn ¸p ë ch©n (2) vµ ch©n (8). TÝn hiÖu vµo ch©n ( 10) ICI352 vµ tÝn hiÖu L vµo ch©n (10) IC l353. Hai IC nµy h×nh thµnh m¹ch khuÕch ®¹i c«ng suÊt

NguyÔn Ngäc Khoa

60

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung cho 2 kªnh L,R. dÉn vµo tÇng khuÕch ®¹i Pre Amp n©ng cao biªn ®é, råi qua tÇng thóc (DriveAmp). Sau cïng lµ tÇng c«ng suÊt (Power Amp) ®Ó cã ®ñ dßng vµ ¸p cung cÊp cho loa tr¸i, ph¶i.

Ch¬ng X: khuÕch ®¹i h×nh vµ ®Ìn h×nh (video amp - crt)

Ba tÝn hiÖu s¾c (R-Y), (G-Y) vµ (B-Y) ®îc ®a vµo cùc b cña 3 trans c«ng suÊt Q601, Q611 vµ Q621, trong lóc tÝn hiÖu chãi -Y ®îc ®a vµo c¶ 3 cùc 2 cña 3 trans nãi trªn. §êng NguyÔn Ngäc Khoa
61

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung tÝn hiÖu chãi vµo Q621 (G ut) ®îc gi÷ lµm chuÈn víi trë nèi tiÕp ë cùc e lµ R621. Hai ®êng chãi cña Q601 vµ Q611 (R out vµ B out) dîc hiÖu chØnh b»ng 2 chiÕt ¸p VR612 (R drive) vµ VR602 (B drive). Ph©n cùc cña 3 trans còng ®îc hiÖu chØnh b»ng trë emitter VR601, VR611 vµ VR621 (R-G-B, Bias - RGB Back Ground). Ngâ ra cña Q610, Q611, Q621 t¹i collector ®îc ®a th¼ng vµo 3 cathode cña ®Ìn h×nh. T¹i ®Ìn h×nh 3 cathode lµ ER, EG, EB. Líi G1 chung ®îc nèi mass. Líi G2 vµ G3 ®îc cÊp ¸p d¬ng lÊy tõ bé nh©n ®Æt bªn trong hép Flyback. Thay ®æi VR601, VR611, VR621 lµ thay ®æi ph©n cùc mét chiÒu cña 3 nªn 3 chiÕt ¸p trªn gäi lµ R, G, B Bias. Thay ®æi ph©n cùc ë e còng lµ x¸c ®Þnh møc ng¾t cña 3 trang, c«ng suÊt lµ thay ®æi møc ng¾t cña 3 cathode trong ®Ìn h×nh. Nãi c¸ch kh¸c VR601, VR611, VR621 ®îc ®iÒu chØnh ë møc tèi nhÊt cña c¶nh, 3 èng phãng sÏ ph¶i cïng ng¾t mét lît. ChØnh v× vËy nªn 3 chiÕt ¸p nµy cßn ®îc gäi lµ R, G, B Back ground (Back ground = nÒn). Hai chiÕt ¸p VR602 vµ VR612 (R Drive vµ B Drive) thay ®æi biªn ®é cña - Y ®a vµo cùc e cña Q61 1 vµ Q601. Møc tÝn hiÖu ®a vµo cao, cã nghÜa lµ tÝn hiÖu ra còng cao vµ dßng tia cña ®Ìn h×nh còng lín. Thay ®æi B Drive vµ R Drive nh vËy vµ thay ®æi møc cao nhÊt cña dßng tia B vµ R sao cho ë chi tiÕt s¸ng nhÊt cña c¶nh (møc Y cao nhÊt) th× 3 èng phãng RGB cã cêng ®é ®óng tû lÖ ®Ó t¹o ra ¸nh s¸ng tr¾ng ë mÆt ®Ìn h×nh.

NguyÔn Ngäc Khoa

62

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

PhÇn II T×m hiÓu - ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p

NguyÔn Ngäc Khoa

63

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

Ch¬ng I: Nguån ®iÖn ti vi
1. S¬ ®å khèi ®Æc ®iÓm cña m¹ch nguån ®iÖn

S¬ ®å khèi m¹ch nguån ®iÖn

Khèi 1- BiÕn ¸p nguån dïng ®Ó ®æi ®iÖn xoay chiÒu tõ møc 220V thµnh c¸c møc theo yªu cÇu cña m¸y. Khèi 2 - M¹ch chØnh lu: dïng c¸ ®ièt tiÕp mÆt ®Ó ®Ó ®æi ®iÖn xoay chiÒu thµnh ®iªn mét chiÒu. Khèi 3 - M¹ch läc nguån: Dïng c¸c tô ho¸ cã ®iÖn dung lín phèi hîp víi cuén c¶m cã gi¸ trÞ sè cuén c¶m lín ®Ó ph©n chia ®êng ®i cho c¸c thµnh phÇn dßng ®iÖn sau chØnh lu nh»m san b»ng ®é gîn sãng gi÷ cho ®iÖn ¸p mét chiÒu ra trªn t¶i ®îc b»ng ph¼ng. Khèi 4 - æn ®Þnh ®iÖn ¸p mét chiÒu: Duy tr× cho ®iÖn ¸p mét chiÒu ra trªn t¶i lu«n æn ®Þnh, mÆc dï møc nguån ®iÖn ë ®Çu vµo lu«n biÕn ®æi, hoÆc dßng ®iÖn tiªu thô ch¶y ra t¶i lu«n thay ®æi. Khèi 5 - M¹ch b¶o vÖ: b¶o ®¶m an toµn cho thiÕt bÞ còng nh ci b¶n th©n khèi nguån. NÕu cã sù cè chËp m¹ch, NguyÔn Ngäc Khoa
64

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung dßng ®iÖn tiªu thô t¨ng vät lªn th× nã sÏ kho¸ ngay khèi nguån l¹i.
2. Bé nguån æ ¸p (Voltage regulator)

Nguån B+ trong m¸y thu h×nh mµu thêng lµ +110VDC víi ®é æn ®Þnh cao, gîn sãng nhá.

* Nguyªn lý cña m¹ch æn ¸p: M¹ch æn ¸p gåm 6 chøc n¨ng a. Chøc n¨ng æn ¸p (Regulation) Träng t©m cña m¹ch æn ¸p lµ 1tranzistor, c«ng suÊt ®ãng vai trß lµ 1 ®iÖn trë thay ®æi, nèi tiÕp tõ nguån d¬ng cha æn (ra tõ bé n¾n) ®Õn tõ ngâ ra B+ ®· æn ¸p. V× ph¶i thêng xuyªn g¸nh chÞu dßng cao nªn ngêi ta m¾c thªm ®iÖn trë c«ng suÊt lín song song víi trans, æn ¸p ®Ó g¸nh bít cho dßng trans nµy. b. Chøc n¨ng lÊy mÉu (Sampling) Gi÷ ®iÖn ¸p ngâ ra B+ lu«n æn ®Þnh. * R1 R2, R3: PhÇn lÊy mÉu. * R2: ®iÒu chØnh ¸p lÊy mÉu. Gi÷ B+ lµ 110VDC thÝ ¸p lÊy mÉu lµ 6V; nh vËy khi B+ thay ®æi th× ¸p lÊy mÉu còng thay ®æi theo. NguyÔn Ngäc Khoa Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

65

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung c. Chøc n¨ng tham chiÕu (Reference). Thêng lµ nguån ¸p kh«ng thay ®æi cña 1 bé diode zener, gi¶ sö lµ 6V

d. Chøc n¨ng. PhÇn dß sai nhËn vµo cïng lóc hai nguån ¸p lµ ¸p lÊy mÉu vµ ¸p tham chiÕu. NÕu ¸p lÊy mÉu b»ng ¸p tham chiÕu, phÇn dß sai sÏ cho ra ¸p söa sai ë mét møc tÜnh mét chiÒu nµo ®ã, t¬ng øng víi m¹ch ®îc thiÕt kÕ s½n ®Ó B+ ra ®óng l 10VDC. NÕu B+ tôt xuèng ch¼ng h¹n, ¸p lÊy mÉu sÏ tôt xuèng díi 6V trong lóc ¸p tham chiÕu vÉn y nh cò, tÇng dß sai sÏ lËp tøc nhËn ra sù sai biÖt nµy vµ cho ra ¸p söa sai sao cao h¬n møc tØnh lóc nµy. T¬ng tù ¸p söa sai sÏ thÊp h¬n møc tØnh nÕu B+ bÞ t¨ng lªn cao. e. Chøc n¨ng khuÕch ®¹i (DC Amp). PhÇn khuÕch ®¹i sÏ khuÕch ®¹i ¸p sai sè lªn cao ®ñ ®Ó ®iÒu khiÓn æn ¸p, kÕt qu¶ lµ trang æn ¸p sÏ ®îc më ra nhiÒu

NguyÔn Ngäc Khoa

66

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung hay Ýt tuú theo sai sè ®a vµo cùc b lµ cao hay thÊp, sao cho B+ lu«n ë mét trong sè ®· thiÕt kÕ tríc (B+ = 110VDC). f Chøc n¨ng b¶o vÖ (Protection). Thêng ®îc thiÕt kÕ ë tr¹ng th¸i nghÜ khi 5 chøc n¨ng nãi trªn ho¹t ®éng b×nh thêng. Nãi c¸ch kh¸c b¶o vÖ thêng ë tr¹ng th¸i ng¾t khi toµn m¹ch æn ¸p ®ang lµm viÖc b×nh thêng. ChØ khi nµo cã sù cè nh B+ bÞ ch¹m m¸t hoÆc qu¸ t¶i th× b¶o vÖ míi ho¹t ®éng ®Ó ng¾t m¹ch sß æn ¸p, khuÕch ®¹i… gióp b¶o vÖ c¸c transitor nµy. * M¹ch æn ¸p cña m¸y SHARP 18”.

Diode D2 ®Ó b¶o vÖ mèi nèi b-e cña T1. ¸p ë ®Çu nèi be cña T1 kh«ng thÓ vît qu¸ 0,7 Volt lµ ¸p ph©n cùc thuËn cña T2 (mèi nèi b-e cña T1 cßn nèi thªm R1 = 0,5Ω ). H¹n chÕ ë ¸p hai ®Çu b-e cña T1 còng lµ h¹n chÕ dßng xuyªn qua T1, kh«ng cho T1 ch¹y qua t¶i ®· ®Þnh tríc. CÇu chia R13, R14 h¹ thÊp ¸p d¬ng nµy xuyªn qua R15 vµ bÞ chËm l¹i ë D3 ph©n cùc ngîc v× Cathode cña nã (vµ còng lµ cùc b cña T4 ) ®ang bÞ nèi víi B+ = 110VDC ngang qua R16. Nh vËy khi m¹ch æn ¸p lµm viÖc NguyÔn Ngäc Khoa
67

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung b×nh thêng, T4 hoµn toµn ng¾t ®iÖn (cã ®Æt trong m¹ch còng nh kh«ng). Khi cã sù cè, ch¼ng h¹n nh B+ tôt xuèng thÊp díi ¸p d¬ng cña cÇu chia R13, R14 → D3 dÉn ®iÖn ¸p d¬ng ®i tíi cùc b cña T4 lµm T4 dÉn m¹ch, rÏ bít dßng mµ chÝnh ra ®· ®îc ®a vµo cùc b cña T3 vµ T1 ng¾t, gióp b¶o vÖ ®îc T3 vµ T1. D4 b¶o vÖ nèi b-e cña T2.
3. M¹ch nguån æn ¸p kiÓu bï dïng transitor c«ng suÊt m¾c nèi tiÕp trªn ®êng cÊp ®iÖn tõ nguån ®Õn t¶i ®ãng vai trß ®iÖn trë ®iÒu chØnh ®Ó æn ¸p.

S¬ ®å m¹ch nguyªn lý æn ¸p kiÓu bï : h×nh 3.30. U(%) = UR®c + UR ∆ U (%) = ∆ UR®c + 0

S¬ ®å m¹ch æn ¸p kiÓu bï

NguyÔn Ngäc Khoa

68

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

S¬ ®å chi tiÕt m¹ch æn ¸p kiÓu bï Nguyªn lý æn ¸p kiÓu bï lµ: nÕu trªn ®êng cÊp ®iÖn tõ nguån ®Õn t¶i, ta m¾c nèi tiÕp vµo mét ®iÖn trë ®iÒu chØnh vµ cã thÓ ®iÒu chØnh nã ®îc kÞp thêi vµ ®óng híng, th× sÏ lµm cho mäi sù mÊt æn ®Þnh cña nguån ®Çu vµo r¬i hÕt trªn ®iÖn trë ®iÒu chØnh, gi÷ cho ®iÖn ¸p ra trªn t¶i lu«n ®îc æn ®Þnh. S¬ ®å khèi cña m¹ch æn ¸p kiÓu bï, chøc n¨ng cña c¸c khèi nh sau: Khèi 1 - B¸n dÉn c«ng suÊt Q1, m¾c nèi tiÕp trªn ®êng cÊp ®iÖn tõ nguån ®Õn t¶i, ®ãng vai trß ®iÖn trë ®iÒu chØnh ®ª æn ¸p. Khi Q1 dÉn ®iÖn m¹nh, néi trë gi¶m, sôt ¸p UCE1 gi¶m, dßng IC1 t¨ng tøc lµ It¶i t¨ng do ®ã Ut¶i t¨ng. Khi Q1 dÉn ®iÖn yÕu, néi trë t¨ng, sôt ¸p UCE1 t¨ng, dßng IC1 gi¶m tøc lµ It¶i gi¶m, dÉn tíi Ut¶i gi¶m. Khèi 2 - M¹ch so s¸nh dß sai vµ khuÕch ®¹i ®Ó ®iÒu khiÓn khèi 1 . Nã bao gåm b¸n dÉn Q2 vµ ®iÖn trë t¶i R1. Khèi 3 - M¹ch t¹o ®iÖn ¸p chuÈn bao gåm ®i èt zªne §z vµ ®iÖn trë h¹n NguyÔn Ngäc Khoa Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

69

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung chÕ R2, nã gi÷ cho UE2 lu«n lu«n chuÈn b»ng Uz. Khèi 4 - M¹ch lÊy mÉu, bao gåm c¸c ®iÖn trë R3, R4, R5 m¾c thµnh m¹ch ph©n ¸p ®Ó lÊy ra UE2 ®a ve cùc B cña Q2 ®Ó so s¸nh víi UE2. Trong m¹ch thùc tÕ ngêi ta m¾c thªm c¸c tô h¬i C1, C2 ®Ó phèi hîp víi ®iÖn trë ®iÒu chØnh R®c lµ néi trë cña Q1 ®Ó h×nh thµnh m¹ch läcπ , nh»m san b»ng ®é gîn sãng, gi÷ cho ®iÖn ¸p mét chiÒu ra trªn t¶i ®îc b»ng ph¼ng. Nguyªn lý æn ¸p cña m¹ch ®iÖn nh sau: NÕu ®iÖn ¸p ra trªn t¶i t¨ng, qua m¹ch ph©n ¸p UB2 t¨ng, cßn UE2 vÉn gi÷ chuÈn, lµm cho chªnh lÖch UBE2 t¨ng, Q1 dÉn ®iÖn yÕu, néi trë t¨ng, sôt ¸p UCE1 t¨ng, IC1 gi¶m, tøc lµ It¶i gi¶m, lµm Ura gi¶m ®Ó æn ®Þnh. NÕu ®iÖn ¸p ra gi¶m th× UB2 gi¶m ngay cßn UE2 v·n gi÷ chuÈn, Q2 sÏ dÉn ®iÖn yÕu ®i, dßng IC2 gi¶m, sôt ¸p trªn R1 Ýt lµm UB1 t¨ng, khiÕn Q1 dÉn ®iÖn m¹nh, néi trë gi¶m, sôt ¸p UCE1 gi¶m, dßng IC1 t¨ng tøc lµ It¶i t¨ng, lµm Ut¶i; t¨ng ®Ó æn ®Þnh. ChiÕt ¸p R4 dïng ®Ó ®iÒu chØnh møc ®iÖn ¸p mét chiÒu lÊy ra. NÕu ta vÆn lªn ®iÓm A, Ura sÏ gi¶m, vÆn xuèng ®iÓm B, Ura sÏ t¨ng. ¦u ®iÓm cña m¹ch æn ¸p kiÓu bï: æn ¸p tèt, ph¹m vi æn ¸p ®ñ réng vµ cã thÓ ®iÒu chØnh ®îc. C«ng suÊt ra ®ñ lín, do ®ã m¹ch ®iÖn ®îc dïng rÊt phæ biÕn lµm bé nguån chung cho c¶ m¸y. Nhîc ®iÓm: a - HiÖu suÊt cña m¹ch nguån thÊp v× trong thêi gian lµm viÖc, lóc nµo còng cã dßng It¶i ch¹y qua Q1 ®ãng vai trß ®iÖn trë ®iÒu chØnh, g©y tæn hao ®iÖn vµ ph¸t sinh nhiÖt.

NguyÔn Ngäc Khoa

70

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung b - Kh«ng cã kh¶ n¨ng c¸ch li gi÷a nguån vµ t¶i - NÕu Q1 bÞ ®¸nh thñng th× toµn bé nguån ë ®Çu vµo ®ang ë møc cao vµ cha æn ®Þnh, sÏ ®æ ra t¶i thêng lµm chÕt theo transistor c«ng suÊt dßng hoÆc thËm chÝ háng c¶ ®Ìn h×nh. c - HiÖu qu¶ cña m¹ch läc nguån phô thuéc vµo c¬ chÕ cña m¹ch æn ¸p. Khi nguån ®Çu vµo bÞ tôt xuèng qu¸ thÊp, th× c¬ chÕ cña m¹ch æn ¸p ph¶i ®iÒu khiÓn Q1 dÉn th«ng b·o hµo, néi trë b¨ng 0 ®Ó ®a ®iÖn ra cho ®ñ. Lóc nµy hiÖu qu¶ cña m¹ch läc lµ xÊu nhÊt. d - Nguån chØ cho ra ®îc mét møc ®iÖn ®uy nhÊt.
4. Nguån ng¾t më (Switching power supply)

a. Lo¹i dïng dao ®éng ®a hµi (Multlvibrator)

b. Lo¹i dïng dao ®éng nghÑt (Blocking Oscillator).

NguyÔn Ngäc Khoa

71

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

Bé nguån ng¾t më lo¹i dïng dao ®éng nghÑt HÇu hÕt c¸c m¸y míi sau nµy, bé nguån ng¾t më lµ lo¹i dïng dao ®éng nghÑt. §Çu tiªn lµ nguån AC ®îc n¾n cÇu nèi läc b»ng 1 tô läc vµo. Nguån B+ cha æn sau ®ã ®îc dïng ®Ó cÊp n¨ng cho 1 dao ®éng nghÑt c«ng suÊt lín. Sãng ra ë thø cÊp biÕn ¸p nghÑt lµ ®îc n¾n, (läc ®Ó ®æi thµnh ¸p d¬ng mét chiÒu B+). V× ho¹t ®éng ë tÇn sè cao (# 10 → 20KC), m¹ch läc sau nµy (tô läc ra) kh«ng cÇn tô qu¸ lín mµ B+ vÉn ®¹t ®é gîn nhá, chÊt lîng cao.
5. Nguån æn ¸p d¶i réng (80V - 260V) kiÓu xung ng¾t më, cã c¸ch ly gi÷a nguån vµ t¶i.

a. Nguyªn lý æn ¸p kiÓu xung ng¾t më. §©y lµ ho¹i nguån chØnh lu qua 2 cÊp: lÇn chØnh lu thø nhÊt, ®· trùc tiÕp chØnh lu tõ nguån cña m¹ng ®iÖn xoay chiÒu ®Ó lÊy ra ®iÖn 1 chiÒu chØ ®Ó nu«i m¹ch nghÞch lu vµ t¹o æn ¸p. M¹ch nghÞch lu ®· ®æi dßng mét chiÒu thµnh dßng xung ng¾t më víi tÇn sè cao (15KHz), do ®ã cã thÓ coi gÇn nh lµ dßng ®iÖn xoay chiÒu (h×nh sin). N¨ng lîng cña NguyÔn Ngäc Khoa
72

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung dßng xoay chiÒu nµy sÏ th«ng qua c¸c cuén d©y cña biÕn ¸p xung, chuyÓn sang bªn thø cÊp nhiÒu hai b»ng c¸c ®iÕu tiÕp m¹ch cao tÇn ®Ó sÈy ra ®iÖn mét chiÒu æn ®Þnh nu«i tivi. ViÖc æn ®Þnh ®iÖn ¸p ra ®· ®îc thùc hiÖn ngay trong qu¸ tr×nh chuyÓn n¨ng lîng ®iÖn tõ bªn s¬ cÊp sang c¸c cuén thø cÊp cña biÕn ¸p xung, b»ng c¸ch ®iÒu chØnh ®é réng cña xung ng¾t më (kho¸ K) theo møc nguån ®iÖn ë ®Çu vµo. NÕu møc vµo lµ cao th× thêi gian th«ng rÊt ng¾n. NÕu møc vµo thÊp th× thêi gian th«ng sÏ dµi ra. - M¹ch ®iÖn vµ nguyªn lý lµm viÖc cña m¹ch nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung, cã c¸ch ly gi÷a nguån vµ t¶i. a) Nguyªn lý t¹o nghÞch lu: ®iÖn xoay chiÒu ë ®Çu vµo ®îc cÇu chØnh lu ®æi thµnh ®iÖn mét chiÒu i, qua tô C1 läc, dÉn ®Õn cuén d©y (1) (2) råi ®Õn ch©n 3 cña IC n»m chê. NÕu kho¸ K th«ng th× dßng ®iÖn i míi ch¹y trong m¹ch ®iÖn, qua kh¸o k vµ R1. ChÝnh dßng ®iÖn n¹p qua R2, C2 ®Õn ch©n sè (2) cña IC lµ dßng Ib më cöa cho b¸n dÉn khãa K th«ng lÇn ®Çu tiªn, lóc nµy míi cã dßng ®iÖn i ch¶y qua cuén d©y (1) (2) vµ g©y sôt ¸p (1) d¬ng (+) (2) ©m(-) ë ®iÖn ¸p nµy ghÐp qua cuén (3) (4) lµm (3) d¬ng (+), (4) ©m(-). Xung ©m ë ch©n sè (4) qua R3 C3 l¹i quay vÒ ch©n sè 2 cña IC lµm t¾t kho¸ K. Kho¸ K t¾t, dßng i ®ét ngét gi¶m xuèng b»ng sè 0. Trªn cuén (1) (2) sÏ g©y ra mét søc ®iÖn ®éng c¶m øng lµ EL = L di dÞ vµ cã cùc tÝnh d¬ng (+) ë ®Çu dt

(2) vµ ©m (-) ë ®Çu (1). §iÖn ¸p nµy l¹i ghÐp sang cuén (3) (4) lµm 3 ©m(-), 4 d¬ng (+). Xung (+) ë ch©n sè (4) qua R3 C3 quay vÒ ch©n sè 2 cña IC ®Ó më th«ng kho¸ K. Kho¸ K

NguyÔn Ngäc Khoa

73

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung th«ng l¹i cã dßng i ch¶y qua cuén (1) (2) vµ qu¸ tr×nh cø thÕ tiÕp diÔn t¹o thµnh m¹ch nghÞch lu. Nhê sù liªn tôc th«ng t¾t cña kho¸ K trong m¹ch nghÞch lu, nªn dßng i tuy lµ dßng mét chiÒu, nhng khi qua cuén (1) (2) ®· ®æi thµnh dßng xoay chiÒu víi tÇn sè cao kho¶ng 15 ÷ 16 KHz. N¨ng lîng cña dßng xoay chiÒu ®· ®îc ghÐp sang c¸c cuén d©y bªn thø cÊp, vµ tuú theo sè dßng d©y quÊn mµ ta lÊy ra ®îc nhiÒu møc ®iÖn ¸p cao thÊp kh¸c nhau, råi chØnh lu lÇn thø hai b»ng c¸c ®èt tiÕp mÆt cao tÇn, ®Ó lÊy ra nhiÒu møc ®iÖn mét chiÒu æn ®Þnh nu«i ti vi.

i

M¹ch nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung, cã c¸ch ly gi÷a nguån vµ t¶i b) Nguyªn lý t¹o æn ¸p: khi nguån ®Çu vµo ë møc cao th× h¹ ¸p trªn cuén (1) (2) cao, ghÐp sang cuén (5) (6) còng

NguyÔn Ngäc Khoa

74

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung cao, qua ®iÕu §5 chØnh lu lÊy ra ®iÖn ¸p ©m lín, ®a vÒ ch©n sè 1 cña IC ®Ó so s¸nh víi ®iÖn ¸p ngìng lÊy tõ chiÕt ¸p VR ®a vÒ ch©n sè 5 cña IC. KÕt qu¶ sÏ ®iÒu khiÓn cho b¸n dÉn K th«ng rÊt ng¾n, t¾t rÊt nhan, nªn lîng ®iÖn chuyÓn sang c¸c cuén thø cÊp vÉn lµ æn ®Þnh. Khi ®iÖn ®Çu vµo thÊp, h¹ ¸p trªn cuén (1) (2) thÊp, ghÐp sang cuén (5) (6), qua ®iÕu §5 chØnh lu lÊy ra ®iÖn ¸p ©m mét chiÒu thÊp, ®a vÒ ch©n sè 1 cña IC, ®iÒu khiÓn cho b¸n dÉn kho¸ K th«ng trong thêi gian dµi, l©u míi t¾t vµ lîng ®iÖn chuyÓn sang c¸c cuén thø cÊp vÉn æn ®Þnh . §Ó t¨ng tÝnh æn ®Þnh cho m¹ch nguån, th× sau khi m¹ch nguån ®· lµm viÖc, ®· cÊp ®iÖn cho m¹ch quÐt dßng cña tivi lµ viÖc, ngêi ta lÊy ngay xung quÐt dßng cña tivi cã chu k× rÊt æn ®Þnh, ®a vÒ cìng chÕ m¹ch nghÞch lu, th«ng t¾t theo nh¸p tÇn sè dßng. Lóc ®ã m¹ch nguån míi cho ra c«ng suÊt ®óng nh chØ tiªu thiÕt kÕ vµ æn ®Þnh. D¹ng xung minh ho¹ nguyªn lý æn ¸p b»ng c¸ch thay ®æi ®é réng tx cña xung ng¾t mê (thêi gian th«ng cña kho¸ K) theo møc nguån ®iÖn ë ®Çu vµo.

NguyÔn Ngäc Khoa

75

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

D¹ng xung minh ho¹ nguyªn lý æn ¸p b»ng c¸ch ®iÒu chØnh ®é réng xung

NguyÔn Ngäc Khoa

76

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

Ch¬ng II: ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

I. S¬ ®å thiÕt kÕ.

NguyÔn Ngäc Khoa

77

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung
II. ChØ tiªu bé nguån.

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

1. §iÖn ¸p vµo lµ nguån ®iÖn xoay chiÒu cho phÐp biÕn ®æi tõ 90V ®Õn 260V. 2. TÇn sè líi ®iÖn xoay chiÒu: f = 50Hz. 3. §iÖn ¸p ra mét c hiÒu Ura = 100VDC. 4. HiÖu suÊt bé nguån η = 80% 5. §é æn ®Þnh ®iÖn ¸p ra. ∆U ra = 1% U ra 6. C«ng suÊt ra Pra = 60W.
III. TÝnh c¸c gi¸ trÞ chØ tiªu c¬ b¶n cña bé nguån.

1. C«ng suÊt bé nguån tiªu thô tõ m¹ng ®iÖn. Pr = Pra 60W = = 75W. η 80%

2. §iÖn ¸p sau bé chØnh lu. U0max = 260V 2 = 367V. U0min = 90V 2 = 127V. 3. Dßng ®iÖn trung b×nh sau bé chØnh lu. I tbmax = I tbmin = Uv 75 = = 0,6A. U 0max 127 Pv 75 = = 0,2A. U 0max 367

4. §iÖn trë t¶i cña bé chØnh lu. Rtmax = Rtmin = U 0max 367 = = 1835Ω I tbmin 0,2 U 0max 127 = = 212Ω I tbmin 0,6

NguyÔn Ngäc Khoa

78

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung 5. Dßng ®iÖn t¶i tiªu thô. Ira = Pra 60 = = 0,6A. U ra 100 U ra 100 = = 167A I ra 0,6

6. §iÖn trë t¶i. Rra =

7. TÇn sè xung fH = 15625Hz 8. Chu kú xung. T= 1 = 0,000064µs fH U ra.T 100.64 = = 17µ s. U 0max 367

9. Thêi gian kho¸ lín nhÊt. Tmë max =

IV. TÝnh to¸n m¹ch chØnh lu vµ m¹ch läc.

1. TÝnh Diode chØnh lu. §iÖn ¸p ngîc lín nhÊt ®Æt trªn Diode: Ungmax = 157. 260 Itb = 0,6 A. → Chän Diode L202C. 2. TÝnh m¹ch läc. a. Chän ®iÖn trë R1 = 10Ω võa dïng lµm ®iÖn trë m¹ch läc, võa dïng ®Ó h¹n chÕ dßng ®iÖn n¹p cho tô lóc míi më m¸y ®Ó b¶o vÖ Diode chØnh lu. C«ng suÊt ®iÖn trë R1. RR1 = (Itbmax)2. R1 = (0,6)2 10 = 3,6W 2 = 577V

Dßng ®iÖn thuËn trung b×nh:

NguyÔn Ngäc Khoa

79

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung Khi bËt m¸y th× dßng ®iÖn n¹p ban ®Çu lªn tô kh¸ lín nªn dßng qua ®iÖn trë R1 còng lín h¬n 4 ®Õn 5 lÇn b×nh thêng. PE1 = 5. (Itbmax)2. 10 = 18W. → Ta chän R1 cã gi¸ trÞ (10Ω - 20Ω ) b. Chän tô läc. Theo c«ng thøc ta cã: U gs = I ra  R  =  1− 4 i  2C.f  2Rt   

⇒ C=

 I ra Ri  =  1−  2U gs  2R t   

Víi yªu cÇu ®é gîn sãng sau bé läc lµ 3% th× UGS = 3%. Thay vµo biÓu thøc trªn ta ®îc C = 118 µ F ⇒ Chän C = 120µ F/400V.
V. CHäN TRANSISTOR Vµ BI£N ¸P XUNG

1. Chän Transistor Tl Kho¸ ®ãng më lµ phÇn tö cã néi trë thay ®æi ®îc theo sù ®iÒu khiÓn cña tÝn hiÖu vµo. §iÖn trë tiÕp gi¸p Collector vµ Emitter ë chÕ ®é th«ng b·o hoµ rÊt nhá (RCE cña Transistor Silic = 0,1 - 0,25Ω ) ë chÕ ®é ng¾t hoµn toµn ®iÖn trë tiÕp gi¸p rÊt lín RCE = 105 - 106 a. Yªu cÇu cña Translstor T1. Khi t¾t ph¶i cã néi trë lín, khi th«ng ph¶i cã néi trë nhá, tèc ®é ®ãng më cao. Khi kho¸ lµm viÖc x¶y ra hiÖn tîng qu¸ ®é, thêi gian qu¸ ®é cµng ng¾n th× tèc ®é më cµng cao cÇn chän Transistor lµm viÖc ë tÇn sè cao, kh¶ n¨ng chèng nhiÔu cao, C«ng suÊt ®iÒu khiÓn nhá, chän Transistor cã hÖ NguyÔn Ngäc Khoa Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

80

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung sè khuÕch ®¹i lín; chän Transistor T, lo¹i NPN 2SC 2125 cã tham sè. - C«ng suÊt tiªu t¸n lín nhÊt 50W - TÇn sè giíi h¹n 520MHZ. - NhiÖt ®é chÞu ®ùng 1500C. - Dßng Icmax = 5a - §iÖn ¸p UCEmax= 800V - §iÖn ¸p UCBmax = 2000V - §iÖn ¸p UEBmax = 5V - HÖ sè khuÕch ®¹i β = 30. b. TÝnh ®iÖn trë R2. §iÖn trë R2 vµ tô C8 lµm thµnh bé khëi ®éng cho Trans, T1, Trans T1 lµm viÖc theo chÕ ®é kho¸ nªn chän dßng ph©n ¸p nhá.
I r2 = R2 = b1 I C1max 0,6 = = = 0,003A 6 6β 6,30 U 01max 367 = = 12333Ω ≈ 120K Ω I r2 0,003

2. TÝnh biÕn ¸p xung §Ó m¹ch dao ®éng cÇn cã 2 ®iÒu kiÖn: - C©n b»ng pha: ®iÖn ¸p håi tiÕp ®æng pha víi ®iÖn ¸p vµo. - C©n b»ng biªn ®é: tÝch cña hÖ sè håi tiÕp vµ hÖ sè khuÕch ®¹i ph¶i lín h¬n 1(s). Trans T1 ghÐp cùc C víi cuén d©y LC cùc B víi cuén LB qua tô C8 ®Ó thùc hiÖn dao ®éng Blocking ghÐp biÕn ¸p. a. Chän lâi biÕn ¸p. C«ng suÊt biÕn ¸p:

NguyÔn Ngäc Khoa

81

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung
Pba =

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng
Pra 60 = = 75W η 80%

Chän lâi biÕn ¸p K38.24. 17 cã kÝch thíc. - §êng kÝnh trong d = 2,4cm. - §êng kÝnh ngoµi d = 4,3cm. - ChiÒu dµi h = 0,7cm. - Bmax = 0,25T TiÕt diÖn mÆt lâi tõ:
Sc =

( D − d) .h = ( 4,3− 2,4) 0,7
2 2

= 0,67cm2

TiÕt diÖn cöa sæ:
πd2 3,14.2,42 = 4,5cm2 S0 = 4 4

C«ng suÊt giíi h¹n cña biÕn ¸p:
Pgh = S0 .ScB0max .f 0,67.4,5.0,25.15265 = 150 150

Pgh = 97W VËy ta ®· cã: Pgh : 79W Pba = 75W → Pgh > Pba ®¹t yªu cÇu b. TÝnh sè vßng c¸c cuén d©y. Cuén d©y s¬ cÊp LC.
0,25.104.U max 0,25.104.367 LC = = B0 max.fH SC 0,25.15625.0,67

→ LC = 350vßng. Cuén d©y thø cÊp.
L ra = U ra LC 350 U ht = 100 = 85 vßng U 0 max. 19,9

⇒ LC = 350vßng Cuén håi tiÕp. NguyÔn Ngäc Khoa
82

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung
L ra = U ra

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng
LC 350 U ht = .12 = 11vßng U 0 max. 367

⇒ Lht = 11vßng c. TÝnh ®êng kÝnh c¸c cuén d©y Chän mËt ®é dßng ®iÖn: I = 3mA/mm2 D = 0.65.
I (mm)

Dßng ch¶y trong cuén d©y s¬ cÊp LC: Itbmax = 0,6A D = 0,65.
0,6 = 0,5mm

§êng kÝnh cuén d©y s¬ cÊp = 0,5mm. Cuén ch¶y trong cuén d©y thø cÊp Lra: Tt¶imax = 0,6A d = 0,65. 0,6 = 0,5mm ⇒ Dßng ch¶y trong cuén d©y håi tiÕp Lht: It¶i = 0,01A d = 0,65.
0,01 = 0,065mm

Chän d©y cã ®êng kÝnh 0,1mm ®Ó quÊn cuén håi tiÕp Lht. Dßng ch¶y trong cuén t¹o dao ®éng LB.
Ib = I tb max 0,6 = =1 ,88A β 0,33

d = 0,65 1 = 0,9mm ,8 ⇒ Chän d©y cã ®êng kÝnh 1mm ®Ó quÊn cuén d©y t¹o dao ®éng LB.
VI. TÝNH PHÇN M¹CH T¹O §iÖn ¸P CHUÈN.

§iÖn ¸p ra sau Diode D2 = 12V.

NguyÔn Ngäc Khoa

83

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung 1. Chän Diode æn ¸p lo¹i KC 133A cã tham sè. - §iÖn ¸p æn ®Þnh: 3V. - C«ng suÊt tiªu hao lín nhÊt: 3mA. - Dßng ®iÖn æn ®Þnh nhá nhÊt: 3mA. - Dßng ®iÖn æn ®Þnh lín nhÊt: 80mA. - Dßng ®iÖn æn ®Þnh trung b×nh: 10mA. 2. TÝnh ®iÖn trë R6 h¹n chÕ dßng ®iÖn cña D3. UR6 = 12V - 3V = 9V IR6 = ID3 - IET3 = 6mA = 0,006A.
R6 = 9 = 1500Ω = 1 Ω ,5K 0,006

3. TÝnh tô läc C6. ¸p dông c«ng thøc: I ra  R  =  1− 4 i  2c.f  2Rt     I R  Cg = ra =  1− 4 i  2U gs.f  2Rt    U gs = V× dßng qua D2 nhá nªn chän RD = 0,5 Ω . Gi¶ sö ®é gîn sãng lµ 0,5%. Ugs = 0,5% . 12 = 0,06V. Thay vµo ta ®îc C9 = 4,5µ F. ⇒ C9 = 4,7/16 V 4. Chän Diode D2. ChÞu ®iÖn ¸p ngîc 3,14. 12 : 38V Dßng ®iÖn trung b×nh: 10mA. Chän §iode lo¹i K509A. * Dßng ®iÖn trung b×nh Itb = 100mA.

NguyÔn Ngäc Khoa

84

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung * ChÞu ®iÖn ¸p ngîc Ung = 50V * Dßng ®iÖn xung Ixung = 1,5A. * NhiÖt ®é chÞu ®ùng t = 850C.
VII. TÝnh to¸n Transistor T2 vµ T3.

1. TÝnh to¸n Transistor T2. Khi Transistor T1 më th× Trans T2 ph¶i lµm viÖc ë chÕ ®é th«ng b·o hoµ UBE T1 = 0,7V. Khi ®iÖn ¸p vµo lín nhÊt th× Trans T1 më nhë nhÊt: RV max = U BE T1 0,7.0,3 = = 154Ω I B1 0,136

MÆt kh¸c ta cã: thêi gian kho¸ më nhë nhÊt. txmin = L= b.β.L n.R V .max

Tx .min.n.RV max b.β.l b.β.L = 51Ω tx max.n

⇒ R vmin = Ta cã: ⇒ R vmin =

RCE2.RV max = 51Ω RCE2 +R V max

VËy Trans T2 Ph¶i th¬m ®iÒu kiÖn: - Trans lµ ho¹i NPN. - §iÖn ¸p UCEOMAX = 367V. - §iÖn ¸p UBEOMAX = 5V. ⇒ Chän Trans ta cã: - C«ng suÊt tiªu t¸n: 10W. - NhiÖt ®é chÞu ®ùng 1000C. NguyÔn Ngäc Khoa Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

85

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung - TÇn sè giíi h¹n 10MHz. - §iÖn ¸p UCEMAX = 800W. - §iÖn ¸p UBEMAX = 2200W. - §iÖn ¸p UBEMAX = 5V. - Dßng ®iÖn ICmax = 2A. - HÖ sè khuÕch ®¹i B = 30 lÇn. Th«ng thêng dïng Trans ®Ó lµm khuÕch ®¹i so s¸nh, tÝn hiÖu håi tiÕp ®a vÒ cùc B, tÝn hiÖu ®iÖn ¸p chuÈn ®a vÒ cùc E, tÝn hiÖu ra sau khi ®îc khuÕch ®¹i lÊy ë cùc C. Yªu cÇu cña Trans T3: - §iÖn ¸p UCEO = 12V - §iÖn ¸p UBEO = 3V - Chän Trans lo¹i 2SB622. §iÖn ¸p UCEO = 400V. §iÖn ¸p UCBO = 600V. - §iÖn ¸p UBEO = 6V. - Dßng ®iÖn Icmax = 300mA. - TÇn sè giíi h¹n 10MHz. - C«ng suÊt lín nhÊt Pmax = 800mW. - HÖ sè khuÕch ®¹i B = 80 lÇn. 2. TÝnh ®iÖn trë ph©n ¸p. C¸c ®iÖn trë nµy dïng ®Ó lÊy mÉu ®iÖn ¸p ra cho Trans T3. I B3 = 4 = 0,05mA. 80

Chän dßng ph©n ¸p lín 6 lÇn: NguyÔn Ngäc Khoa
86

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung I P / a = 6.0,05 = 0,3mA. RBC = U BC U BC 3 = = = 10KΩ . I BC I P / a 0,3 U AB 9 = = 25,700Ω . I BC 0,35

RAB =

Dïng ®iÖn trë R5 ®Ó biÕn ®æi ®iÖn ¸p. Gi¶ sö : cÇn thay ®æi 1% vÒ mçi phÝa. UR5 = 2%. 12 = 0,24V. ⇒ Chän c¸c ®iÖn trë ph©n ¸p. - R4 = 10.000Ω = 10KΩ . - R5 = 680Ω . - R3 = 27KΩ .
3. TÝnh ®iÖn trë R7.

I B2max =

I C2max 0,7 = = 0,3mA. β 76.30 0 =30.000Ω = 30KΩ . 0,3

§iÖn ¸p ®Æt lªn R7 : R7. IB2 = 9V = UR7. ⇒ R7 = 9 I B2max =

4. TÝnh tô läc C10.

Khi yªu cÇu ®é gîn sãng ë ®Çu ra lµ 5%. Th×: Usgra = 5%. 100V = 5V. ⇒ C10  R I ra  I − 4 i  Rt =  2.f.U sgra    = 768µ F. 

⇒ Chän C10 = 1000µ F/120V. NguyÔn Ngäc Khoa Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

87

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung
5. Chän Diode D4.

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

- ChÞu dßng trung b×nh 0,6A. - ChÞu ®iÖn ¸p ngîc 3,14 .100V = 314V. → Chän Diode lo¹i F06C20C.
6. TÝnh m¹ch b¶o vÖ

Dùa vµo chÕ ®é lµm viÖc cña trans T1 chän Trans T4 ho¹i 2SC 2655 cã tham sè nh sau: - Pmax = 900W - f = 1000MHz - UCBOMAX = 50V - UBEOMAX = 5V - Dßng Icmax = 2A - HÖ sè khuÕch ®¹i = 70 lÇn → Chän ®iÖn trë R9 = 0,8/5 W * VÊn ®Ò b¶o vÖ: B×nh thêng dßng qua Trans, T1 nhá (IC1 = 0,6A). Do vËy, dßng qua R9 còng nhá cì 0,6A, sôt ¸p trªn R9 < 0,6V. → Trans T4 kh«ng th«ng vµ m¹ch vÉn lµm viÖc b×nh thêng. UR9 = IR9 . R9 = 0,6 . 0,8 = 0,48 V. NÕu dßng qua R9 t¨ng vät lªn, khi cã sù cè th× sôt ¸p trªn R9 sÏ lín h¬n 0,6 V UR9 = 2IC1max . R9 = 2 . 0,6 . 0,8 = 0,96V. §iÖn ¸p trªn R9 = 0,96V sÏ lµm Trans T4 dÉn, lµm cùc B vµ E cña trans T1 ch¹m nhau → dÉn ®Õn Trans T1 kho¸ vµ m¹ch ngng lµm viÖc. NguyÔn Ngäc Khoa Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

88

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

KÕt luËn
"Nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung'' ®îc thùc hiÖn víi thêi gian, ®iÒu kiÖn kh¸ khiªm tèn vµ kiÕn thøc cßn nhiÒu h¹n chÕ nªn ch¾c ch¾n cßn thiÕu sãt em rÊt mong mái nhËn ®îc ý kiÕn x©y dùng cña Quý ThÇy C«, c¸c b¹n sinh viªn ®Ó ngµy cµng tiÕn bé. §©y lµ mét ®Ò tµi t¬ng ®èi khã víi em, nhng ®· ®îc hoµn thµnh lµ do sù híng dÉn tËn t×nh cña thÇy §oµn Nh©n Lé cïng víi nç lùc cña b¶n th©n Em. Mét lÇn n÷a em xin ch©n thµnh biÕt ¬n Quý ThÇy C« ®· gióp ®ì gi¶ng d¹y trong thêi gian häc tËp vµ hoµn thµnh ®Ò tµi

NguyÔn Ngäc Khoa

89

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

Môc lôc
Trang
Phần Chương Chương 1. 2. Chương 1. 2. 3. 4. 5. 6. 1. 2. 3. 4. 5. 6. Chương 1. 2. 3. Chương 1. 2. 3. 4.Tụ 5. 6. Cuộn Sò Sóng Sự VI: công quét tạo điện Lái Flyback (FBT): suất V: Hệ Hệ Hệ Quét ngang (từ và tia Nguồn biến thành ngang ngang và dao HV chọn động (High diode lệnh Phần Phần Mã Tín Toạ IV: cao Phần Khảo hiệu độ Sơ Phần Phần đồng xử Phần Hệ bộ và lý ánh III: Nguyên Sự hoá và sát chói màu đồ tần giải của và khối trung sáng Nguyên tắc tái mã tín bản sự máy tần đường đường tạo xung điều hiệu chuẩn trung thu lý truyền I: II: I: Sơ Giới lược thiệu Truyền qua tổng Giới và truyền 3 tạo (Coder & chói sọc thực hình tách màu hình màu về truyền về quát hình hình truyền đen hình màu trắng màu thiệu sắc màu. chính màu Decoder) EY màu màu màu sóng tiếng hình quét khiển nguồn màu NTSC PAL SECAM (horixontal) ngang ra) đệm ngang áp Voltage) ngang

Chương

NguyÔn Ngäc Khoa

90

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung
CHương (video 1. 2. det, Khuếch Bộ VII: video đại

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng
Quét if, tuner trung chọn dọc và tần (vertical) anten) hình. kênh

Chương VIII: Tách sóng hình, trung tần hình. bộ kênh và anten

Chương X: khuếch đại hình và đèn hình (video amp - crt) 47 Phần 1. 2. Sơ Bộ II: đồ Tìm I: khối nguồn hiểu đặc ổ Thiết điểm áp kế của bộ nguồn ti nguồn ổN vi điện. regulator) áp. 49 50 50 51

Chương

Nguồn

điện mạch (Voltage

3. Mạch nguồn ổn áp kiểu bù dùng transitor công suất mắc nối tiếp trên đường cấp điện từ nguồn đến tải đóng vai trò điện trở điều 4. cách Chương I. II. IV. V. 1. 2. VI. VII. Tính Tính Tính Chọn Tính phần toán Nguồn ly II: Sơ Chỉ toán Chọn biến mạch tạo chỉnh ngắt mở giữa Thiết kế đồ tiêu mạch chỉnh và để ổn power và ổn thiết bộ lưu biến áp điện T2 và áp dải kế. nguồn. mạch áp T1 xung. áp và chuẩn. T3. lọc. áp. supply) tải. rộng.. 53 56 57 60 60 61 62 63 63 64 66 67 (Switching nguồn nguồn

5. Nguồn ổn áp dải rộng (80V - 260V) kiểu xung ngắt mở, có

III. Tính các giá trị chỉ tiêu cơ bản của bộ nguồn. 61 Transistor xung.

Transistor

Transistor

Kết luận 72...........................................................................1 Lêi nãi ®Çu............................................................................3 PhÇn I.................................................................................... 5 TruyÒn h×nh mµu..................................................................5

NguyÔn Ngäc Khoa

91

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp kiÓu xung

ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng

Ch¬ng I.................................................................................. 6 S¬ lîc qua vÒ truyÒn h×nh ®en tr¾ng.....................................6 Ch¬ng II............................................................................... 10 Giíi thiÖu tæng qu¸t vÒ truyÒn h×nh mµu..............................10

1. Giíi thiÖu........................................................................10 1.1. C¸c vÊn ®Ò liªn quan : Tiªu chuÈn quÐt, ®ång bé d¶i tÇn Video......................................................................... 10 1.2. Giíi thiÖu tæng qu¸t vÒ truyÒn h×nh mµu...............14 2. ¸nh s¸ng vµ mµu s¾c.....................................................16
Ch¬ng III..............................................................................17 Nguyªn lý truyÒn h×nh mµu..................................................17

1. Nguyªn t¾c truyÒn 3 mµu chÝnh...................................17 2. Sù t¸i t¹o mµu................................................................. 18 3. M· ho¸ vµ gi¶i m· (Coder & Decoder)..............................19 3.1. M· ho¸....................................................................... 19 3.2. Gi¶i m·...................................................................... 20 4. Kh¶o s¸t tÝn hiÖu chãi EY...............................................20 5. TÝn hiÖu chãi cña b¶n chuÈn säc mµu...........................21 6. To¹ ®é mµu vµ sù trung thùc mµu.................................24
Ch¬ng IV.............................................................................. 27 S¬ ®å khèi m¸y thu h×nh mµu.............................................27

1. PhÇn cao tÇn - trung tÇn - t¸ch sãng..............................28 2. PhÇn ®êng tiÕng...........................................................28 3. PhÇn ®êng h×nh...........................................................28 4. PhÇn ®ång bé vµ t¹o xung quÐt....................................29 5. PhÇn xö lý ®iÒu khiÓn...................................................30 6. PhÇn nguån....................................................................30
Ch¬ng V: HÖ mµu.................................................................31

1. HÖ NTSC........................................................................31 2. HÖ PAL...........................................................................35 NguyÔn Ngäc Khoa
92

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung 3. HÖ SECAM...................................................................... 39
Ch¬ng VI : QuÐt ngang (horixontal).......................................45

1. Sß c«ng suÊt ngang vµ chän lÖnh ngang .....................45 2. Sãng quÐt ngang (tõ dao ®éng ngang ra).....................45 3. Sù t¹o thµnh HV (High Voltage) .....................................46 4.Tô ®iÖn vµ diode ®Öm ..................................................46 5. L¸i tia ngang................................................................... 47 6. Cuén Flyback (FBT): Nguån biÕn ¸p...............................49
CH¬ng VII: QuÐt däc (vertical)..............................................50 Ch¬ng VIII............................................................................52 T¸ch sãng h×nh, trung tÇn h×nh. bé kªnh vµ anten (video det, video if, tuner vµ anten).......................................................52

1. KhuÕch ®¹i trung tÇn h×nh ..........................................52 2. Bé chän kªnh. ................................................................ 54
Ch¬ng X: khuÕch ®¹i h×nh vµ ®Ìn h×nh ...............................61 (video amp - crt)................................................................... 61 PhÇn II ................................................................................63 T×m hiÓu - ThiÕt kÕ ............................................................63 bé nguån æn ¸p ...................................................................63 Ch¬ng I: Nguån ®iÖn ti vi.....................................................64

1. S¬ ®å khèi ®Æc ®iÓm cña m¹ch nguån ®iÖn.............64 2. Bé nguån æ ¸p (Voltage regulator).................................65 3. M¹ch nguån æn ¸p kiÓu bï dïng transitor c«ng suÊt m¾c nèi tiÕp trªn ®êng cÊp ®iÖn tõ nguån ®Õn t¶i ®ãng vai trß ®iÖn trë ®iÒu chØnh ®Ó æn ¸p..................................68 4. Nguån ng¾t më (Switching power supply).....................71 5. Nguån æn ¸p d¶i réng (80V - 260V) kiÓu xung ng¾t më, cã c¸ch ly gi÷a nguån vµ t¶i..............................................72
Ch¬ng II: ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng...............................77

I. S¬ ®å thiÕt kÕ...............................................................77 NguyÔn Ngäc Khoa Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

93

§å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ nguån æn ¸p d¶i réng kiÓu xung II. ChØ tiªu bé nguån..........................................................78 III. TÝnh c¸c gi¸ trÞ chØ tiªu c¬ b¶n cña bé nguån.............78 IV. TÝnh to¸n m¹ch chØnh lu vµ m¹ch läc...........................79 V. CHäN TRANSISTOR Vµ BI£N ¸P XUNG.............................80 1. Chän Transistor Tl ......................................................80 2. TÝnh biÕn ¸p xung ...................................................... 81 VI. TÝNH PHÇN M¹CH T¹O §iÖn ¸P CHUÈN. .........................83 1. Chän Diode æn ¸p lo¹i KC 133A cã tham sè.................84 2. TÝnh ®iÖn trë R6 h¹n chÕ dßng ®iÖn cña D3. ...........84 4. Chän Diode D2............................................................84 VII. TÝnh to¸n Transistor T2 vµ T3......................................85 1. TÝnh to¸n Transistor T2...............................................85 2. TÝnh ®iÖn trë ph©n ¸p...............................................86 3. TÝnh ®iÖn trë R7........................................................87 4. TÝnh tô läc C10...........................................................87 5. Chän Diode D4............................................................88 6. TÝnh m¹ch b¶o vÖ.......................................................88
KÕt luËn..............................................................................89

NguyÔn Ngäc Khoa

94

Líp: §iÖn tö - ViÔn Th«ng

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->