Tổ chức trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp

Phùng Gia Thế

Tìm hiểu tổ chức trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, chúng tôi nhận thấy, sáng tạo của nhà văn trước hết bộc lộ ở khả năng khai thác các trạng huống trần thuật đa dạng nhằm tạo ra sự đa dạng của các điểm nhìn nghệ thuật.
Điểm nhìn trần thuật, ở đây, vừa như một phương thức tổ chức văn bản, vừa là một cơ chế phát ngôn tinh thần thời đại của nhà văn. Sự khai thác điểm nhìn thể hiện trình độ xử lý mối quan hệ giữa chủ thể kể chuyện với cái được kể, cũng là sự thể hiện chiều sâu cái nhìn nghệ thuật của nhà văn.

Tác phẩm đã xuất bản của Nguyễn Huy Thiệp.

Trong nhiều truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp, chủ thể kể chuyện được đặt ở ngoài câu chuyện. Hình thức kể ở ngôi thứ ba. Câu chuyện đời sống được diễn ra “tự nhiên” qua lời của một người kể chuyện “vô hình”. Đây là mô hình tự sự có từ truyền thống. Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, hiển nhiên không đoạn tuyệt với truyền thống. Song, với sự sáng tạo nhiều mặt của nhà văn, sự khai thác đời sống vẫn được thực hiện phong phú ngay ở kiểu lựa chọn này. Chủ thể kể chuyện có thể là người “đứng ngoài” chuyện nhưng đóng vai trò như một “người biết hết”, dẫn dắt bạn đọc vào thế giới nhân vật, sự kiện. Các tác phẩm: Không có vua, Giọt máu, Thương cả cho đời bạc, Những ngọn gió Hua Tát nằm trong trường hợp này. Chối bỏ lối hành văn trang trọng, có đôi phần thống thiết thường thấy trong văn học sử thi, ở đây, không có tụng

phân tích nhân vật. Người kể chuyện qua đây như đứng về phía bạn đọc để mà bình phẩm.một đứa trẻ mồ côi mẹ. Nếu Không có vua được ví như một thước phim cận cảnh. chủ thể kể vẫn là người “giấu mặt” song điểm nhìn đã có sự chuyển hoá liên tục từ người kể sang nhân vật. Như một cái tôi khác được kể ra. Nguyễn Thị Lộ đã thể hiện sâu sắc những cảm thức của Nguyễn Trãi về nỗi cô đơn và bi kịch của chính mình. “anh” lại khéo đưa người đọc vào những câu chuyện đời sống khác.thời gian khác nhau. trở thành một hình tượng sinh động. đổ vỡ. Đây cũng cách để nhà văn khéo khơi sâu vào thế giới tâm tư nhân vật của mình. sự miên man của tâm trạng nhân vật trong đây gợi ra cái miên man vô lối của kiếp người.ca. ấm Huy. về sự băng hoại đạo đức và sự nghiệt ngã với đồng tiền đến đáng thương của con người. người kể chuyện và bạn đọc như cùng hồi hộp nín thở theo dõi . Từ người kể chuyện qua Tổng Cóc. luôn khao khát lòng độ lượng bao dung. đó là sự day dứt khôn nguôi về lối sống tha hoá. đời sống được cảm nhận qua Đăng . Chút thoáng Xuân Hương. không can thiệp. Mưa là một truyện ngắn giàu sáng tạo trong nghệ thuật kể. dù có một khoảng cách rất xa với nhân vật. mà còn được thể hiện sinh động ngay trong sự cảm thấy. Thương cả cho đời bạc có một thời gian của chuyện xa hơn nhưng câu chuyện vẫn được hiện tại hoá nhờ tính liên tục của sự kiện. cõi đời ngổn ngang. bình luận của chủ thể kể. bạn đọc vẫn bị cuốn vào những điều mình quan tâm một cách tự nhiên. ào ạt buồn đau. Trong Huyền thoại phố phường. Mưa. đầy mặc cảm đáng thương. chủ thể kể đứng ngoài chuyện. Nguyễn Thị Lộ. mảnh người trong kiếp nhân sinh thác loạn. con người méo mó. Ngôi kể . Trong Những ngọn gió Hua Tát. rồi qua anh nhà thơ sẽ vào vai Chiêu Hổ. sự kiện hỗn độn. Đọc Huyền thoại phố phường. mổ xẻ.nhân vật xưng “anh” là một cách chọn điểm nhìn có chủ ý. cũng không có những lời phán xét. Trong các truyện ngắn Tâm hồn mẹ. cảm biết của chính nhân vật. Qua hình thức viết nhật ký để thổ lộ tình cảm với đối tượng tâm tình “em”. nhân vật Xuân Hương được soi chiếu từ nhiều góc độ. góc nhìn trong trục kết cấu của văn bản. Lại có thể nhận thấy trong Chút thoáng Xuân Hương một sự chuyển hoá liên tục các điểm nhìn. Triển khai truyện từ điểm nhìn bên trong. Dù nhân vật không đóng vai trò người thực hiện hành động kể song cái được kể đã không đơn giản chỉ là những điều xảy ra bên ngoài người kể. nhưng đồng thời qua đó. Trong Muối của rừng. nhiều tầng nghĩa. nhếch nhác. Trong Tâm hồn mẹ. Do vậy. đáng thương thì Giọt máu lại là sự “lắp ghép” phóng túng những mảnh đời. Muối của rừng còn thấy một biến thể khác của kiểu trạng huống kể này. Chủ thể kể vẫn “vắng bóng” song lại biết nhìn đời sống theo những quan điểm mang ý nghĩa đạo lý phổ quát. mặc dầu không xuất hiện trực tiếp. từ nhiều quãng cách không . mà chỉ thấy ào ạt sự kiện.

khơi sâu hiện thực tâm tư. Chủ thể xưng “tôi” trong tác phẩm. Hình thức nhân vật kể chuyện thường xuất hiện ở hai dạng chính: nhân vật kể chuyện kể mọi việc và nhân vật kể chuyện chủ yếu kể về mình. ở những chân trời khác. cái nhìn nghệ thuật đó lại được cụ thể hoá thành chuỗi các điểm nhìn nghệ thuật. Sự vắng mặt của điểm nhìn đánh giá tư tưởng đạo đức khiến văn bản có thêm những ý nghĩa mới. Và đấy cũng là lúc nhà văn có nhu cầu bộc bạch thế giới nội cảm. lối sống. Những người thợ xẻ. Đến lượt mình. về quan điểm đạo đức. Sự lựa chọn hình thức kể này mang lại cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp một ưu thế riêng. Khác với hình thức tự sự ngôi thứ ba.thẩm mỹ. Sự phi tâm hoá của tổ chức trần thuật một mặt giúp nhà văn mở rộng ngưỡng cửa sáng tạo. Cái nhìn của người kể dường như đi cùng sự dịch chuyển của con đò sang sông. Sang sông có một hình thức kể đặc biệt. mỗi nhân vật kể chuyện trong trường hợp tốt nhất có thể tạo ra một cái nhìn nghệ thuật độc đáo. Chủ thể kể được đặt bên ngoài chuyện song nó không phải người “biết tất” mà chỉ chạy theo. suy đoán. một mặt khác đó còn là hệ quả của sự đề kháng của nhà văn đối với sự áp đặt của cái chính thống. một biểu hiện của tinh thần nhân văn hậu hiện đại. cá tính của nhân vật kể chuyện khiến cái nhìn đời sống của nhà văn được thực hiện phong phú hơn gấp nhiều lần. thấy hàng loạt truyện ngắn của ông xuất hiện hình thức “nhân vật kể chuyện”. Trường hợp thứ nhất có thể tìm thấy trong Chảy đi sông ơi. tình tiết với tâm thế người trong cuộc. Thương nhớ đồng quê. Cái “vờ vĩnh” khéo léo của nhà văn trong đây khiến câu chuyện hấp dẫn bởi những sự kiện bất ngờ. Hình thức kể theo ngôi thứ nhất. Có thể nhận thấy. Trường hợp thứ hai chủ yếu xuất hiện trong Con gái thuỷ thần. những tìm tòi sáng tạo ở kiểu lựa chọn trạng huống kể chuyện có từ truyền thống này đã mang lại cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp những khả năng khai thác nghệ thuật riêng với đời sống. góp phần vào việc khắc phục những “giới hạn” của tự sự truyền thống. Có thể nói. Chủ thể kể không đứng từ trên cao nhìn xuống mà đóng vai trò như là người tường thuật tại chỗ một cách khách quan về những gì mà nó chứng kiến. chủ thể kể chuyện trong trường hợp này được đặt vào trong chính các sự kiện.cuộc đi săn của ông Diểu. . hay các sự kiện tâm tư của mỗi chủ thể phong phú hơn và trực tiếp hơn. Sự đa dạng về tính chất xã hội . cuối cùng đều hả hê mãn nguyện về kết cuộc của cái cách mà ông hành xử với tự nhiên. Tướng về hưu. Đọc Nguyễn Huy Thiệp.

câu chuyện lại được kể qua lời của một người kể chuyện “vô hình”. thấy có sự xuất hiện của tác giả với tư cách là người dẫn chuyện. có khi trái với khát vọng của tác giả và bạn đọc. Nó có thật trong cuộc đời này. nhiều quan điểm khác nhau. Rõ ràng. cờ bạc. Cảm giác bất lực dâng trào... Từ bỏ sách vở giáo điều. bạc nhược với vợ. Sự xuất hiện của trạng huống kể “đa thức” khiến truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp có thêm một diện mạo mới. của một số rất ít người. song cái cậu nhận được ở đây toàn là sự bịp bợm. Dòng hồi ức của một cái tôi suy tư. hấp dẫn và cũng gây ra nhiều tranh cãi. chủ thể kể giấu mình trong vai một cậu bé mộng mơ. không thuần nhất trong suy cảm của mỗi người. Mở đầu và kết thúc truyện. Cái được kể trong đây là một hiện thực đầy biến động. nhưng không tham gia vào chuyện. xưng “tôi”. Đẹp. huyền thoại. giả trá. là cái gì đó luôn đồng hành với bơ vơ lạc loài. trong khi ăn cướp.. chiêm nghiệm khiến bạn đọc cay đắng nhận ra cái trớ trêu của cuộc đời. mà chỉ nhảy ra sân khấu để thuyết minh. Lối trần thuật nhiều chủ thể này khiến đời sống. qua hồi ký của một người Bồ Đào Nha vô danh. nó luôn bị ngược đãi.anh kỹ sư ở Viện Vật lý giàu tình cảm với cha song có phần cả nể. Trong nhiều tác phẩm của ông. vừa khiến họ tin hơn vào câu chuyện được kể.“tôi” hiến tặng để bạn đọc “tuỳ ý lựa chọn”. lịch sử. chủ thể kể là Thuấn . ngoại tình. Huyền thoại là sự bịp bợm trắng trợn. Cách kể của con người hơi thiếu tự tin. điểm nhìn trần thuật được tổ chức theo lối “kính vạn hoa”. Chỉ có điều. Sự giản đơn đồng quy tác giả vào những hình tượng .Trong Chảy đi sông ơi. Cái đẹp thực ra không chỉ là thứ tồn tại trong huyền thoại. ở những phần căn bản. nhân vật được soi chiếu từ nhiều phía.. và chỉ có ở lòng bao dung của con người. hình thức nhân vật kể chuyện có khả năng tạo ra nhiều cái nhìn nghệ thuật ở cùng một tác giả. Các điểm nhìn nghệ thuật ở đây liên tục được gia tăng dịch chuyển. Đây cũng là một lý do để giải thích tại sao truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp lại nhiều giọng. bất hạnh khổ đau. rồi qua ba đoạn kết mà tác giả . vừa chống sự mê hoặc. ngoài sự xót xa. trong sự lựa chọn đa dạng của nhà văn. Tuy nhiên. vượt lên nỗi sợ hãi để tự kiếm tìm sự thật. với bao khao khát đầy huyễn hoặc về cái phi phàm. lại là hiện thực. thiếu quyết đoán đó khiến dòng đời với những thác lũ tha hóa và sự trơ khấc của cảm xúc dường như thêm phần bạo liệt. chỉ kín đáo suy tư. gây hiệu quả “gián cách” và dẫn dụ bạn đọc. thức tỉnh. Người kể như đứng bên ngoài những sóng gió mà kể lại.. đa nghĩa. Trong Tướng về hưu. Câu chuyện được hình dung qua Phăng. Niềm tin trẻ thơ bị lừa phỉnh. Vàng lửa là một thí dụ. Cuộc săn tìm chẳng mang lại điều gì.

Mưa Nhã Nam… Có thể khẳng định. đề cao sự sáng tạo của người đọc. tạo thành một biểu hiện của phong cách. Diễn tả những mảng tối của cuộc đời. Và có lẽ chính lối hành ngôn hàm súc như thế này khiến Nguyễn Huy Thiệp luôn gặp khó khăn khi viết tiểu thuyết. Sự phối hợp nhiều người kể. Trước hết.. nhiều khi lại có thể "tháo dỡ" được. đằng sau tất cả các câu chuyện của Nguyễn Huy Thiệp. thú vị. chạm sâu vào thế giới tâm tư của con người. Phẩm tiết. cái thê thảm của tâm hồn. Đặc điểm này có thể tìm thấy trong hầu hết các tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp. Nhiều nhà nghiên cứu đã khẳng định. Hình thức trần thuật độc đáo này còn có thể tìm thấy trong các truyện ngắn lịch sử khác như: Phẩm tiết. những khám phá. thái độ khác biệt nhau trong đây là một biểu hiện của tinh thần dân chủ và nhân văn trong sáng tác của nhà văn. Lời kể thường ít thành phần phụ. là một hình tượng tác giả hàm ẩn với bao chiêm nghiệm suy tư về thân phận con người. luôn diễn ra ở nhiều lớp lang. Tính hấp dẫn của truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp còn thể hiện các thủ pháp kỹ thuật kể độc đáo. giàu sáng tạo. thể hiện đời sống ngày càng được thực hiện phong phú hơn ở những chân trời mới. Và. nhiều khi trơ trụi. Câu chuyện của nhà văn. đọc xong mà không đọc hết. dung hợp những từ ngữ thông tục. Từ đây.. nhiều giọng kể với sự dịch chuyển đa chiều các điểm nhìn nghệ thuật khiến đời sống luôn được cắt nghĩa ở những chiều sâu mới. gần với ngôn ngữ đời sống. Kiếm sắc. cũng có khi đậm chất thơ và màu sắc triết lí. những thế giới nghệ thuật mới mẻ. Truyện của ông. Có thể nói. Vàng . truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp hấp dẫn bởi sự pha trộn. hấp dẫn được hình thành. sáng tạo không ngừng của nhà văn. việc tổ chức trần thuật đa điểm nhìn. và việc đưa lên cùng một mặt sân giá trị các phát ngôn. do thế thường âm ba vọng động. Các đối thoại giàu tính kịch. về cuộc đời. trong sự tìm tòi. Ngôn ngữ trần thuật Nguyễn Huy Thiệp sắc gọn. Và. Có thể tìm tìm thấy điều này trong Chút thoáng Xuân Hương. nhà văn có giọng kể sắc lạnh. đó là một lối kể trùng phức thường xuyên được sử dụng như một thủ pháp “mô tả mang tính lập thể”. dồn nén thông tin. việc khéo lựa chọn các trạng huống trần thuật nhằm tạo ra sự đa dạng của các điểm nhìn nghệ thuật là yếu tố độc đáo thứ nhất mang lại sự hấp dẫn cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp. sự bơ vơ lạc loài của cái đẹp.. đặc trưng. tha thiết buồn đau khi nhà văn diễn tả cái trớ trêu của cuộc đời. Bàn tay giải phẫu trực tiếp và chính xác của vị bác sĩ khiến các ung nhọt đời sống vỡ ra tung toé. do thế.người kể chuyện (“không đáng tin”) trong đây khiến một số bạn đọc có những đánh giá thiếu công bằng với các truyện ngắn của ông. xen cài của hai kiểu giọng độc đáo. Giọng kể lại trở nên trữ tình. hàm súc.

dòng chảy ý thức (Không khóc ở California).. truyện trong truyện độc đáo.chân dung (Chút thoáng Xuân Hương). tìm tòi nghệ thuật của Nguyễn Huy Thiệp. Tiếp theo. trong Thương nhớ đồng quê. Chút thoáng Xuân Hương. Trong một cốt truyện vốn đã nhiều sự kiện. Những ngọn gió Hua Tát đều là những truyện ngắn mang dáng dấp tiểu thuyết.. Chẳng hạn. chú Phụng.nhật ký (Mưa). đã làm thay đổi một phần cách đọc của công chúng văn học. Trong một bài viết cách đây không lâu. Ở đây. truyện ngắn . . ông giáo Quỳ. truyện ngắn . Nhà nghiên cứu người Nga T. còn có khá nhiều các truyện hoàn chỉnh khác về sư Thiều. những cách tân trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp.phóng sự (Tội ác và trừng phạt). dù mới mẻ đến đâu thì cũng không bắt đầu trên một mảnh đất trống. Vậy nên. hấp dẫn được nhiều đối tượng. một sự tìm tòi thử nghiệm các hình thức độc đáo: truyện ngắn . ở một chừng mực nào đó. Các bài thơ hoặc thơ văn xuôi này có ý nghĩa lớn trong việc làm nổi bật tiết đoạn cảm xúc.. nhà văn còn sử dụng các hình thức truyện xen truyện.. vừa mới trong kỹ thuật. truyện ngắn . Kiếm sắc. tô đậm chiều sâu tâm lý nhân vật vừa gợi ra được những suy tư lắng đọng cho bạn đọc trước khi bị cuốn vào những tình tiết mới. Kể chuyện hay! Có thế thôi” [2]. Mưa Nhã Nam. Một số truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp có thể được ví như một cuộc “chơi" thể loại. Cái được kể tràn ra khỏi chiếc khung thể loại.tư liệu (Thương cả cho đời bạc). Tất nhiên. vừa luôn gợi sâu vào những buồn vui của kiếp người. truyện ngắn . Filimonova cho rằng thủ pháp này làm cho lời văn Nguyễn Huy Thiệp trở nên “rất đặc biệt. Giới hạn của một truyện ngắn bị đứt gãy. những suy tư. Nguyễn Huy Thiệp tâm đắc: “. truyện của ông luôn mang nghĩa.. Chúng tôi cho rằng. rất dễ nhận ra” [1]. Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp còn hấp dẫn bởi sự dung hợp nhiều bài thơ. Con gái thuỷ thần. từ một góc nhìn khác có thể nhận thấy nhiều truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp có xu hướng “phì đại”. theo các chiều hướng khác nhau. ngoài mạch chính là truyện Nhâm. những “câu nói thơ” mà phần lớn do tác giả đặt lời. Người kể trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp luôn làm chủ cuộc chơi.. tính chỉnh thể trong cấu trúc tự sự của một truyện ngắn truyền thống thường xuyên bị phá vỡ. Thương nhớ đồng quê. nhà văn sinh ra là để kể chuyện. Nếu kể được xem là “thiên chức” của người viết văn xuôi thì Nguyễn Huy Thiệp là nhà văn đã hoàn thành “thiên chức” đó trong truyện ngắn một cách xuất sắc.N.lửa.

khách quan. cắt nghĩa. Bắt đầu của phê bình là lòng khát khao thưởng thức tác phẩm cùng cảm hứng được nói lên những cảm xúc. trực giác mà còn phải lí giải. nhà văn Nguyễn Huy Thiệp và tác phẩm của ông đã tạo ra những ấn tượng mạnh mẽ có sức thu hút các nhà phê bình dày công khám phá. tiểu luận. tr. Thơ trong văn Nguyễn Huy Thiệp. đòi hỏi ở người phê bình sự rung cảm nghệ thuật và cả lý trí tỉnh táo. nhà phê bình không chỉ ghi lại những rung cảm tự nhiên. Vậy nhà phê bình dựa vào lý thuyết lý luận và tác phẩm văn học nhưng phải vượt lên trên. khoa học để đem ra những đánh giá khái quát có giá trị chính xác nhất về tác phẩm. Khi xuất hiện trên văn đàn. 2001. Filimonova. dùng khoa học để tiếp cận nghệ thuật. khó khăn. ý kiến của mình về tác phẩm ấy nhằm chia sẻ với mọi người. Trò chuyện với hoa thuỷ tiên hay những nhầm lẫn của nhà văn.[1] T. 168. Để có những trang viết đạt chuẩn. Hội nhà văn. tr. chê. 267 þÿ Select View Mode / 29 þÿ Download this Document for Free Hòai Thanh. [2] Nguyễn Huy Thiệp.N. Nxb. biên soạn). suy nghĩ. LỜI MỞ ĐẦU . giới thiệu). Đó là một công việc hết sức lý thú nhưng cũng đầy gian nan. chọn những thông tin khác nhau ở những điểm nhìn khác nhau…. Với chiếc chìa khóa là kiến thức lý luận. hay. Nhiều người viết báo. thú vị. trong sách: Giăng lưới bắt chim (Phê bình. Vậy phê bình thuộc lĩnh vực tiếp nhận nhưng không dừng lại ở hành động “đọc” thuần túy mà còn đi tới hành động “viết”. họ đã tìm ra con đường thâm nhập vào thế giới tác phẩm.Hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp cho I. có cái nhìn khái quát. Tạo nên không khí sôi động của phê bình văn học cuối thập niên 80 của thế kỷ XX. tham luận. . trong sách: Đi tìm Nguyễn Huy Thiệp (Phạm Xuân Nguyên sưu tầm. khen.… có những cây bút chuyên nghiệp lẫn không chuyên…. quả thật rất tinh tế khi đưa ra nhận xét: “ Đi tìm cái đẹp trong tự nhiên là nghệ thuật và đi tìm cái đẹp trong nghệ thuật là phê bình”. Nxb Văn hoá thông tin. 2005.

huyền thoại và lịch sử với bốn nét phong cách lớn : .Một nhãn quan khẩu thị xuyên tầng. theo ông là hợp lý nhất. về cấu tạo là một chỉnh thể hữu cơ cao độ.Cảm hứng đồng tác giả (“Kẻ thưởng ngoạn thì vạch văn từ ra mà rót tình cảm vào”. về xu thế là một hệ thống mở… dẫn đến quy luật về cảm thụ mỹ học phổ biến là một nhãn quan khẩu thị xuyên tầng. Có thể chia truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp làm 4 loại :cổ tích. Văn Tâm đã chỉ ra cách đọc Nguyễn Huy Thiệp. thế sự . tác phẩm văn chương về nội dung thường có tính đa tầng. 1 II. với quan niệm: Khác với các trước tác khoa học xã hội.đến nay đã có phần lắng dịu nhưng những vấn đề trong cuộc tranh luận này đã để lại rất nhiều điếu thú vị khi khám phá được những khía cạnh. một sự lĩnh hội toàn khối. một sự lĩnh hội toàn khối (“Văn bản được xếp gọn vào tâm trí người đọc ngay lập tức trong một giây”-Sêkhốp) . Bài viết “Đọc Nguyễn Huy Thiệp” của Văn Tâm Trong bài viết của mình. Phải dùng “biệt nhãn” để thẩm định đúng đắn hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp. Điều đó được tổng hợp trong tuyển tập “ Đi tìm Nguyễn Huy Thiệp” (Nhiều tác giả / NXB Văn Hóa – Thông tin / 2001). và cảm hứng đồng tác giả. cách tiếp cận mới về tác phẩm. VÀI SUY NGHĨ VỀ NHỮNG BÀI VIẾT TRONG TUYỂN TẬP “ĐI TÌM NGUYỄN HUY THIỆP” 1. Quy luật cảm thụ mĩ học phổ biến là : .Lưu Hiệp) Vậy không thể đọc truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp (những sáng tạo thẩm mĩ) bằng đôi mắt sử kí giáo khoa thư như nhà nghiên cứu Tạ Ngọc Liễn đã làm.

2. mặc nhiên hỗ trợ đọc ra một số tín hiệu thuộc miền tinh thần tiềm ẩn.1. nghệ sĩ bất giác bị “lộ vở” nhiều nhất. thẳm sâu … …. Chính ở những sáng tác huyền thoại đắc ý tưởng như mơ hồ kín đáo nhất. Khi nghiên cứu không nên dừng lại ở phần “lộ thiên” mà cần lưu ý các ẩn ngôn “bên trên” và các vô ngôn “phía sau”. Sắc độ hiện đại thẫm: Không chỉ truyện ngắn tràn ngập ý vị hiện đại mà “Dẫu là kể truyện cổ tích. Tính hệ thống mở có khẩu độ lớn: Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp thường dành ra một vùng trống. Đặng nhận diện họ thấu triệt hơn . 1. sức khái quát lớn với những câu triết lí sắc ngọt . Nếu như chủ nghĩa hiện thực chân phương kiểm soát chặt chẽ lí trí thì bút pháp huyền thoại tạo nên những “giấc mơ ban ngày” của nghệ sĩ.3. 1.1. siêu thực. Tính nhiều tầng đa nghĩa cao: Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp có phong cách thơ : chữ nghĩa chắt lọc. đặc biệt phần kết thúc tác phẩm không khép kín mạch truyện mà còn mở ra những chân trời bát ngát mơ hồ trong Con gái . Nguyễn Huy Thiệp trước sau vẫn viết về cuộc sống ngày hôm nay (Hoàng Ngọc Hiến – Lời giới thiệu tập Tướng vê hưu)” 2 1. không những bao phủ dày đặc trong hai loại truyện huyền thọai Con gái thủy thần và cổ tích Những ngọn gió Hua tát mà còn bập bềnh mờ mịt giữa khá nhiều dòng truyện lịch sử Kiếm sắc. Phẩm tiết và thế sự Chảy đi sông ơi.4. Cảm hứng huyền thoại mạnh : Sương mù huyền thoại bao phủ hầu hết những trang sách Nguyễn Huy Thiệp .

Hiện trạng con người bị tha hóa lần lượt hiện ra trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp nhiều khi quái đản ghê rợn khiến người đọc rùng mình. Khi tác giả nói nhiều đến cái ác thì mặc nhiên ý tưởng thiện cũng được xác lập làm cơ sở đối chiếu và phản ứng. Ông nhận xét: Nguyễn Huy Thiệp không chủ định viết về lịch sử. Đằng sau những dòng chữ lạnh giá là một nỗi đau nhân tình. Thứ nhất: Tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp nhân bản hay phi nhân bản? Văn Tâm nhận định. mang thông điệp gửi đến mọi người để báo động về sự suy vi của xã hội. thiện-ác. Văn Tâm kết luận: Nguyễn Huy Thiệp không xuyên tạc lịch sử mà đã đề cập một hằng số lịch sử. Thêm nữa. nhà văn lại có vẻ như sao y bản chính lịch sử bằng hàng loạt 3 những tín hiệu phụ như: lối dẫn truyện y như thật. lớp từ cổ được sử dụng rộng rãi nhân vật ngôi thứ nhất tuy hư cấu nhưng người đọc truyện lại có cảm giác như là người thật việc thật. Hằng số này lúc biến lúc hiện. . có khi lại “rủ rê người đọc sáng tác chung với mình trong Vàng lửa. của Khảm trong Không có vua). Nhà văn đã đưa vào tác phẩm của mình vô số những tình tiết hoang đường. Truyện Nguyễn Huy Thiệp tính lịch sử không cao. Theo logic đối đãi : con người biết kinh hòang trước cái bất nhân thì trong tâm cũng đã có lí tưởng nhân . cấu tạo tác phẩm. Và.thủy thần. Trước những sáng tạo nghệ thuật kiểu đó. hữu-vô…. xây dựng những nhân vật lịch sử có tầm hoạt động lớn. các độc giả – đồng tác giả sẽ nắm bắt nội dung ý nghĩa tác phẩm theo cảm hứng và suy luận của riêng mình dẫn đến nhiều thái độ khen chê khác nhau. chứa đựng tinh thần “ dĩ cố vi kim” cực lớn. lẽ ra sử sách không thể không nói tới. khi nó được mã hoá. nhà văn xây dựng những hình tượng nghệ thuật. khi nó hiện ra sừng sững là tín hiệu sự cố lịch sử. Nguyễn Huy Thiệp không nằm ngoài quy luật đó. nhưng tác giả tự nói luôn: không sử sách nào nhắc đến. nhận thức của con người phương Đông thường mang tính nhị nguyên. Mộng mị của các nhân vật cũng thật quái đản (ác mộng của Chương trong Con gái thủy thần. ngược lại.

cái tâm thức lâu mới biết đêm dài. thái độ nhà văn khá lạnh lung. Các cảm hứng tích cực. cách cảm nhận xuyên tầng . người mẹ. tuy khổ nhục nhưng không đang tâm lìa bỏ. Thu 7 tuổi nhưng có khả năng giải nguy lớn vì có “ tâm hồn mẹ”. Kết thúc bài viết của mình. Mẹ nhiệm mầu (Huyền Tẫn ) trong Đạo Đức Kinh của Lão Tử. Văn Tâm bày tỏ sự đồng cảm sâu sắc trước hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp. Phật Bà Quan âm. khiến độc giả có cảm giác như tác giả vô tình. Mẹ Cả “con gái thủy thần ” thường xuyên hiện ra trên dòng nước xiết để cứu vớt biết bao con người chìm đắm . không những bao phủ dày đặc trong . con ong hút mật… Thứ hai: Có thể nói cảm hứng huyền thoại mạnh trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp. tổng hòa hiện với ẩn. Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp sáng tạo nghệ thuật như con chim làm tổ. … Nói về cái ác. Hằng nữ của thi hào Gớt ….Thánh Mẫu Cơ Đốc Giáo.từ. đằng sau nó lại là một nỗi đau nhân tình. Văn Tâm đã nhận xét: Sương mù huyền thoại bao phủ hầu hết những trang sách Nguyễn Huy Thiệp. Ông cho rằng. Thực sự. nhà văn có tài mà cũng có tâm. Đó là Hếch. tinh thần nhân bản… … được mã hóa qua hiện tượng nổi bật: tuyệt đại đa số nhân vật nữ đều có phẩm chất ưu mĩ tuyệt vời . Đọc Nguyễn Huy Thiệp cần phải nắm bắt toàn khối “cơ cấu nghệ thuật”. Mã số lớn nhất trong hệ thống mã hóa trên là nhân vật nửa thực nửa hư. Nàng Sinh cổ tích vất vả khốn khó với cô Sinh thế sự nhân hậu sống giữa gia đình lão Kiến đầy những kẻ tật nguyền về thểxác hoặc tâm hồn. Nàng Bua đầu tắt mặt tối hoàn toàn quên mình vì chín đứa con hoang. Đây là thiên đạo mà cũng là nhân đạo: “Nhất âm nhất dương chi vị đạo” (Kinh dịch). chị Thắm thánh thiện suốt đời cứu người chết đuối – nhưng khi chị 4 chết thì không ai cứu cả. vợ nhưng đồng thời là “người chị. một người đầy tớ của ông Lù”(Nạn dịch).

Đặc biệt. những phần còn lại trong hệ thống nhân vật bị coi là con người lịch sử ấy. Nó khiến người đọc tự rút ra cái phần được xem là tinh tuý nhất của tác phẩm: . thì bút pháp huyền thoại tạo nên những giấc mơ ban ngày của nghệ sĩ. nhà văn tự do. tưởng như mơ hồ kín đáo nhất. trong một trí tưởng tượng vượt thoát khỏi những khái niệm thuộc về lịch sử. Phẩm tiết. nghệ sĩ bất giác lại bị lộ vở nhiều nhất. mặc nhiên hỗ trợ độc giả đọc ra một số tín hiệu thuộc miền tinh thần tiềm ẩn. hoá ra lại là phi lịch sử. tưởng chừng là những con người lịch sử.thế sự trong đời sống hiện tại.hai loại truyện huyền thoại Con gái thuỷ thần. mà còn bập bềnh mờ mịt giữa khá nhiều dòng truyện lịch sử Kiếm sắc. đã khiến ta suy nghĩ về tính chất huyền thoại trong trang viết của Nguyễn Huy Thiệp. và thế sự Chảy đi sông ơi. cái mà Văn Tâm gọi là giấc mơ ban ngày của người nghệ sĩ. biến dạng trong một bút pháp mang cảm hứng huyền thoại. Chất huyền thoại là một đặc điểm nghệ thuật nổi bật nhất trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp. về những giá trị đích thực của cuộc sống. Thật vậy. siêu thức thẳm sâu… đặng nhận diện họ thấu 5 triệt hơn. và cổ tích Những ngọn gió Tua Hát. trong những truyện về thế sự. Những chi tiết hoang đường là những phương tiện nghệ thuật để nhà văn chuyển tải đến người đọc những vấn đề nhân sinh. thoải mái đàm đạo với độc giả về những quan niệm chính thống hoặc phi chính thống. yếu tố huyền thọai rất đắc dụng dưới ngòi bút của nhà văn. thuộc về tính chân thật của hiện thực. Nếu như chủ nghĩa hiện thực chân phương kiểm soát chặt chẽ lý trí. Chỉ trừ có tên gọi. Nó giải mã những ẩn số trong tác phẩm. Chính tính chất này đã khiến những nhân vật của nhà văn. Ở đó. Chính ở những sáng tác huyền thoại đắc ý. hoàng toàn được hư cấu.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful