P. 1
Tổ chức trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp

Tổ chức trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp

|Views: 292|Likes:
Được xuất bản bởinguyenhoatien09

More info:

Published by: nguyenhoatien09 on Oct 30, 2010
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/15/2013

pdf

text

original

Tổ chức trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp

Phùng Gia Thế

Tìm hiểu tổ chức trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, chúng tôi nhận thấy, sáng tạo của nhà văn trước hết bộc lộ ở khả năng khai thác các trạng huống trần thuật đa dạng nhằm tạo ra sự đa dạng của các điểm nhìn nghệ thuật.
Điểm nhìn trần thuật, ở đây, vừa như một phương thức tổ chức văn bản, vừa là một cơ chế phát ngôn tinh thần thời đại của nhà văn. Sự khai thác điểm nhìn thể hiện trình độ xử lý mối quan hệ giữa chủ thể kể chuyện với cái được kể, cũng là sự thể hiện chiều sâu cái nhìn nghệ thuật của nhà văn.

Tác phẩm đã xuất bản của Nguyễn Huy Thiệp.

Trong nhiều truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp, chủ thể kể chuyện được đặt ở ngoài câu chuyện. Hình thức kể ở ngôi thứ ba. Câu chuyện đời sống được diễn ra “tự nhiên” qua lời của một người kể chuyện “vô hình”. Đây là mô hình tự sự có từ truyền thống. Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, hiển nhiên không đoạn tuyệt với truyền thống. Song, với sự sáng tạo nhiều mặt của nhà văn, sự khai thác đời sống vẫn được thực hiện phong phú ngay ở kiểu lựa chọn này. Chủ thể kể chuyện có thể là người “đứng ngoài” chuyện nhưng đóng vai trò như một “người biết hết”, dẫn dắt bạn đọc vào thế giới nhân vật, sự kiện. Các tác phẩm: Không có vua, Giọt máu, Thương cả cho đời bạc, Những ngọn gió Hua Tát nằm trong trường hợp này. Chối bỏ lối hành văn trang trọng, có đôi phần thống thiết thường thấy trong văn học sử thi, ở đây, không có tụng

nhếch nhác. Mưa là một truyện ngắn giàu sáng tạo trong nghệ thuật kể. Từ người kể chuyện qua Tổng Cóc. về sự băng hoại đạo đức và sự nghiệt ngã với đồng tiền đến đáng thương của con người. Trong Tâm hồn mẹ. Như một cái tôi khác được kể ra. mảnh người trong kiếp nhân sinh thác loạn. Qua hình thức viết nhật ký để thổ lộ tình cảm với đối tượng tâm tình “em”. Ngôi kể . Lại có thể nhận thấy trong Chút thoáng Xuân Hương một sự chuyển hoá liên tục các điểm nhìn. mà còn được thể hiện sinh động ngay trong sự cảm thấy. cõi đời ngổn ngang.ca. phân tích nhân vật. mặc dầu không xuất hiện trực tiếp. Trong Những ngọn gió Hua Tát. ào ạt buồn đau. Đây cũng cách để nhà văn khéo khơi sâu vào thế giới tâm tư nhân vật của mình. ấm Huy. nhiều tầng nghĩa.một đứa trẻ mồ côi mẹ. Nguyễn Thị Lộ. bình luận của chủ thể kể. rồi qua anh nhà thơ sẽ vào vai Chiêu Hổ. Do vậy.nhân vật xưng “anh” là một cách chọn điểm nhìn có chủ ý. con người méo mó. nhân vật Xuân Hương được soi chiếu từ nhiều góc độ. Nguyễn Thị Lộ đã thể hiện sâu sắc những cảm thức của Nguyễn Trãi về nỗi cô đơn và bi kịch của chính mình. người kể chuyện và bạn đọc như cùng hồi hộp nín thở theo dõi . Chủ thể kể vẫn “vắng bóng” song lại biết nhìn đời sống theo những quan điểm mang ý nghĩa đạo lý phổ quát. góc nhìn trong trục kết cấu của văn bản. Trong Muối của rừng. cảm biết của chính nhân vật. Người kể chuyện qua đây như đứng về phía bạn đọc để mà bình phẩm. luôn khao khát lòng độ lượng bao dung. từ nhiều quãng cách không . Thương cả cho đời bạc có một thời gian của chuyện xa hơn nhưng câu chuyện vẫn được hiện tại hoá nhờ tính liên tục của sự kiện. Muối của rừng còn thấy một biến thể khác của kiểu trạng huống kể này. chủ thể kể vẫn là người “giấu mặt” song điểm nhìn đã có sự chuyển hoá liên tục từ người kể sang nhân vật. đáng thương thì Giọt máu lại là sự “lắp ghép” phóng túng những mảnh đời. Đọc Huyền thoại phố phường. “anh” lại khéo đưa người đọc vào những câu chuyện đời sống khác. cũng không có những lời phán xét. sự kiện hỗn độn. dù có một khoảng cách rất xa với nhân vật. chủ thể kể đứng ngoài chuyện. đó là sự day dứt khôn nguôi về lối sống tha hoá. Triển khai truyện từ điểm nhìn bên trong. bạn đọc vẫn bị cuốn vào những điều mình quan tâm một cách tự nhiên. Mưa. đầy mặc cảm đáng thương. không can thiệp. đời sống được cảm nhận qua Đăng . mổ xẻ. đổ vỡ. nhưng đồng thời qua đó.thời gian khác nhau. mà chỉ thấy ào ạt sự kiện. trở thành một hình tượng sinh động. Dù nhân vật không đóng vai trò người thực hiện hành động kể song cái được kể đã không đơn giản chỉ là những điều xảy ra bên ngoài người kể. Trong các truyện ngắn Tâm hồn mẹ. Trong Huyền thoại phố phường. Nếu Không có vua được ví như một thước phim cận cảnh. sự miên man của tâm trạng nhân vật trong đây gợi ra cái miên man vô lối của kiếp người. Chút thoáng Xuân Hương.

Những người thợ xẻ. Có thể nói. hay các sự kiện tâm tư của mỗi chủ thể phong phú hơn và trực tiếp hơn. góp phần vào việc khắc phục những “giới hạn” của tự sự truyền thống.cuộc đi săn của ông Diểu. thấy hàng loạt truyện ngắn của ông xuất hiện hình thức “nhân vật kể chuyện”. Cái nhìn của người kể dường như đi cùng sự dịch chuyển của con đò sang sông. Chủ thể xưng “tôi” trong tác phẩm. một biểu hiện của tinh thần nhân văn hậu hiện đại. mỗi nhân vật kể chuyện trong trường hợp tốt nhất có thể tạo ra một cái nhìn nghệ thuật độc đáo.thẩm mỹ. tình tiết với tâm thế người trong cuộc. Đến lượt mình. khơi sâu hiện thực tâm tư. Sự đa dạng về tính chất xã hội . Tướng về hưu. Và đấy cũng là lúc nhà văn có nhu cầu bộc bạch thế giới nội cảm. cá tính của nhân vật kể chuyện khiến cái nhìn đời sống của nhà văn được thực hiện phong phú hơn gấp nhiều lần. Chủ thể kể được đặt bên ngoài chuyện song nó không phải người “biết tất” mà chỉ chạy theo. những tìm tòi sáng tạo ở kiểu lựa chọn trạng huống kể chuyện có từ truyền thống này đã mang lại cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp những khả năng khai thác nghệ thuật riêng với đời sống. chủ thể kể chuyện trong trường hợp này được đặt vào trong chính các sự kiện. ở những chân trời khác. Trường hợp thứ nhất có thể tìm thấy trong Chảy đi sông ơi. cuối cùng đều hả hê mãn nguyện về kết cuộc của cái cách mà ông hành xử với tự nhiên. Sự lựa chọn hình thức kể này mang lại cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp một ưu thế riêng. Chủ thể kể không đứng từ trên cao nhìn xuống mà đóng vai trò như là người tường thuật tại chỗ một cách khách quan về những gì mà nó chứng kiến. lối sống. một mặt khác đó còn là hệ quả của sự đề kháng của nhà văn đối với sự áp đặt của cái chính thống. Khác với hình thức tự sự ngôi thứ ba. về quan điểm đạo đức. cái nhìn nghệ thuật đó lại được cụ thể hoá thành chuỗi các điểm nhìn nghệ thuật. Có thể nhận thấy. Sang sông có một hình thức kể đặc biệt. suy đoán. . Hình thức nhân vật kể chuyện thường xuất hiện ở hai dạng chính: nhân vật kể chuyện kể mọi việc và nhân vật kể chuyện chủ yếu kể về mình. Sự phi tâm hoá của tổ chức trần thuật một mặt giúp nhà văn mở rộng ngưỡng cửa sáng tạo. Trường hợp thứ hai chủ yếu xuất hiện trong Con gái thuỷ thần. Đọc Nguyễn Huy Thiệp. Hình thức kể theo ngôi thứ nhất. Thương nhớ đồng quê. Sự vắng mặt của điểm nhìn đánh giá tư tưởng đạo đức khiến văn bản có thêm những ý nghĩa mới. Cái “vờ vĩnh” khéo léo của nhà văn trong đây khiến câu chuyện hấp dẫn bởi những sự kiện bất ngờ.

Đẹp. Sự xuất hiện của trạng huống kể “đa thức” khiến truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp có thêm một diện mạo mới. mà chỉ nhảy ra sân khấu để thuyết minh. Trong nhiều tác phẩm của ông. Trong Tướng về hưu. vượt lên nỗi sợ hãi để tự kiếm tìm sự thật. hình thức nhân vật kể chuyện có khả năng tạo ra nhiều cái nhìn nghệ thuật ở cùng một tác giả. không thuần nhất trong suy cảm của mỗi người. Người kể như đứng bên ngoài những sóng gió mà kể lại. lại là hiện thực.anh kỹ sư ở Viện Vật lý giàu tình cảm với cha song có phần cả nể. điểm nhìn trần thuật được tổ chức theo lối “kính vạn hoa”. Niềm tin trẻ thơ bị lừa phỉnh. Cuộc săn tìm chẳng mang lại điều gì. chiêm nghiệm khiến bạn đọc cay đắng nhận ra cái trớ trêu của cuộc đời. cờ bạc. Lối trần thuật nhiều chủ thể này khiến đời sống. hấp dẫn và cũng gây ra nhiều tranh cãi. ngoại tình. xưng “tôi”. chủ thể kể giấu mình trong vai một cậu bé mộng mơ. và chỉ có ở lòng bao dung của con người. Câu chuyện được hình dung qua Phăng. Huyền thoại là sự bịp bợm trắng trợn. giả trá. Cái đẹp thực ra không chỉ là thứ tồn tại trong huyền thoại. bất hạnh khổ đau. chủ thể kể là Thuấn . ngoài sự xót xa. Cảm giác bất lực dâng trào. lịch sử. của một số rất ít người. Nó có thật trong cuộc đời này. bạc nhược với vợ. Đây cũng là một lý do để giải thích tại sao truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp lại nhiều giọng. thấy có sự xuất hiện của tác giả với tư cách là người dẫn chuyện.“tôi” hiến tặng để bạn đọc “tuỳ ý lựa chọn”. Sự giản đơn đồng quy tác giả vào những hình tượng .. Cái được kể trong đây là một hiện thực đầy biến động..Trong Chảy đi sông ơi. nhiều quan điểm khác nhau. rồi qua ba đoạn kết mà tác giả . nhân vật được soi chiếu từ nhiều phía. song cái cậu nhận được ở đây toàn là sự bịp bợm.. Vàng lửa là một thí dụ. Rõ ràng. Dòng hồi ức của một cái tôi suy tư. trong sự lựa chọn đa dạng của nhà văn. Chỉ có điều. Các điểm nhìn nghệ thuật ở đây liên tục được gia tăng dịch chuyển. Cách kể của con người hơi thiếu tự tin. chỉ kín đáo suy tư. vừa khiến họ tin hơn vào câu chuyện được kể. vừa chống sự mê hoặc. qua hồi ký của một người Bồ Đào Nha vô danh. nhưng không tham gia vào chuyện.. ở những phần căn bản. Từ bỏ sách vở giáo điều. là cái gì đó luôn đồng hành với bơ vơ lạc loài. nó luôn bị ngược đãi. gây hiệu quả “gián cách” và dẫn dụ bạn đọc. trong khi ăn cướp. đa nghĩa. câu chuyện lại được kể qua lời của một người kể chuyện “vô hình”.. huyền thoại. với bao khao khát đầy huyễn hoặc về cái phi phàm. thức tỉnh. Mở đầu và kết thúc truyện. có khi trái với khát vọng của tác giả và bạn đọc. Tuy nhiên. thiếu quyết đoán đó khiến dòng đời với những thác lũ tha hóa và sự trơ khấc của cảm xúc dường như thêm phần bạo liệt.

tha thiết buồn đau khi nhà văn diễn tả cái trớ trêu của cuộc đời. về cuộc đời. Từ đây. do thế. nhiều khi trơ trụi. Giọng kể lại trở nên trữ tình. cũng có khi đậm chất thơ và màu sắc triết lí. Nhiều nhà nghiên cứu đã khẳng định. do thế thường âm ba vọng động. hàm súc. Truyện của ông. đằng sau tất cả các câu chuyện của Nguyễn Huy Thiệp. những khám phá. Mưa Nhã Nam… Có thể khẳng định. Diễn tả những mảng tối của cuộc đời. và việc đưa lên cùng một mặt sân giá trị các phát ngôn. Đặc điểm này có thể tìm thấy trong hầu hết các tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp. Các đối thoại giàu tính kịch. là một hình tượng tác giả hàm ẩn với bao chiêm nghiệm suy tư về thân phận con người. hấp dẫn được hình thành. trong sự tìm tòi.. xen cài của hai kiểu giọng độc đáo. nhà văn có giọng kể sắc lạnh. giàu sáng tạo. tạo thành một biểu hiện của phong cách. việc khéo lựa chọn các trạng huống trần thuật nhằm tạo ra sự đa dạng của các điểm nhìn nghệ thuật là yếu tố độc đáo thứ nhất mang lại sự hấp dẫn cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp. đề cao sự sáng tạo của người đọc. Có thể tìm tìm thấy điều này trong Chút thoáng Xuân Hương. thú vị. Ngôn ngữ trần thuật Nguyễn Huy Thiệp sắc gọn. Và có lẽ chính lối hành ngôn hàm súc như thế này khiến Nguyễn Huy Thiệp luôn gặp khó khăn khi viết tiểu thuyết. Bàn tay giải phẫu trực tiếp và chính xác của vị bác sĩ khiến các ung nhọt đời sống vỡ ra tung toé. Kiếm sắc. việc tổ chức trần thuật đa điểm nhìn. chạm sâu vào thế giới tâm tư của con người. Tính hấp dẫn của truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp còn thể hiện các thủ pháp kỹ thuật kể độc đáo. cái thê thảm của tâm hồn. luôn diễn ra ở nhiều lớp lang. Hình thức trần thuật độc đáo này còn có thể tìm thấy trong các truyện ngắn lịch sử khác như: Phẩm tiết. gần với ngôn ngữ đời sống. Có thể nói. sáng tạo không ngừng của nhà văn.người kể chuyện (“không đáng tin”) trong đây khiến một số bạn đọc có những đánh giá thiếu công bằng với các truyện ngắn của ông. truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp hấp dẫn bởi sự pha trộn. Phẩm tiết. sự bơ vơ lạc loài của cái đẹp. dồn nén thông tin. nhiều khi lại có thể "tháo dỡ" được. thể hiện đời sống ngày càng được thực hiện phong phú hơn ở những chân trời mới. đặc trưng. Câu chuyện của nhà văn.. thái độ khác biệt nhau trong đây là một biểu hiện của tinh thần dân chủ và nhân văn trong sáng tác của nhà văn. đọc xong mà không đọc hết. những thế giới nghệ thuật mới mẻ. nhiều giọng kể với sự dịch chuyển đa chiều các điểm nhìn nghệ thuật khiến đời sống luôn được cắt nghĩa ở những chiều sâu mới. Và. Vàng . dung hợp những từ ngữ thông tục. Và.. Lời kể thường ít thành phần phụ. Sự phối hợp nhiều người kể. Trước hết. đó là một lối kể trùng phức thường xuyên được sử dụng như một thủ pháp “mô tả mang tính lập thể”.

Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp còn hấp dẫn bởi sự dung hợp nhiều bài thơ.. hấp dẫn được nhiều đối tượng. Cái được kể tràn ra khỏi chiếc khung thể loại. tô đậm chiều sâu tâm lý nhân vật vừa gợi ra được những suy tư lắng đọng cho bạn đọc trước khi bị cuốn vào những tình tiết mới. chú Phụng. Những ngọn gió Hua Tát đều là những truyện ngắn mang dáng dấp tiểu thuyết.chân dung (Chút thoáng Xuân Hương). Chẳng hạn. Tiếp theo. một sự tìm tòi thử nghiệm các hình thức độc đáo: truyện ngắn . Nếu kể được xem là “thiên chức” của người viết văn xuôi thì Nguyễn Huy Thiệp là nhà văn đã hoàn thành “thiên chức” đó trong truyện ngắn một cách xuất sắc. Tất nhiên. những suy tư. Kiếm sắc. rất dễ nhận ra” [1].N. tính chỉnh thể trong cấu trúc tự sự của một truyện ngắn truyền thống thường xuyên bị phá vỡ. đã làm thay đổi một phần cách đọc của công chúng văn học. Thương nhớ đồng quê.. Giới hạn của một truyện ngắn bị đứt gãy. những cách tân trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp. còn có khá nhiều các truyện hoàn chỉnh khác về sư Thiều. . Chút thoáng Xuân Hương.dòng chảy ý thức (Không khóc ở California). Ở đây. Chúng tôi cho rằng. ở một chừng mực nào đó. vừa luôn gợi sâu vào những buồn vui của kiếp người..tư liệu (Thương cả cho đời bạc).. Vậy nên. Các bài thơ hoặc thơ văn xuôi này có ý nghĩa lớn trong việc làm nổi bật tiết đoạn cảm xúc. Kể chuyện hay! Có thế thôi” [2]. truyện ngắn . Con gái thuỷ thần. truyện ngắn .phóng sự (Tội ác và trừng phạt).. Trong một bài viết cách đây không lâu. nhà văn sinh ra là để kể chuyện.nhật ký (Mưa). ngoài mạch chính là truyện Nhâm. truyện trong truyện độc đáo. Nguyễn Huy Thiệp tâm đắc: “. truyện của ông luôn mang nghĩa. truyện ngắn .lửa. trong Thương nhớ đồng quê. theo các chiều hướng khác nhau. những “câu nói thơ” mà phần lớn do tác giả đặt lời. Một số truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp có thể được ví như một cuộc “chơi" thể loại.. từ một góc nhìn khác có thể nhận thấy nhiều truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp có xu hướng “phì đại”. Mưa Nhã Nam. Người kể trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp luôn làm chủ cuộc chơi. dù mới mẻ đến đâu thì cũng không bắt đầu trên một mảnh đất trống. Nhà nghiên cứu người Nga T. nhà văn còn sử dụng các hình thức truyện xen truyện. truyện ngắn . Filimonova cho rằng thủ pháp này làm cho lời văn Nguyễn Huy Thiệp trở nên “rất đặc biệt. Trong một cốt truyện vốn đã nhiều sự kiện. vừa mới trong kỹ thuật. tìm tòi nghệ thuật của Nguyễn Huy Thiệp. ông giáo Quỳ.

Đó là một công việc hết sức lý thú nhưng cũng đầy gian nan. trực giác mà còn phải lí giải. khó khăn. thú vị. giới thiệu). Hội nhà văn. quả thật rất tinh tế khi đưa ra nhận xét: “ Đi tìm cái đẹp trong tự nhiên là nghệ thuật và đi tìm cái đẹp trong nghệ thuật là phê bình”. Vậy phê bình thuộc lĩnh vực tiếp nhận nhưng không dừng lại ở hành động “đọc” thuần túy mà còn đi tới hành động “viết”. [2] Nguyễn Huy Thiệp. khoa học để đem ra những đánh giá khái quát có giá trị chính xác nhất về tác phẩm. ý kiến của mình về tác phẩm ấy nhằm chia sẻ với mọi người. Với chiếc chìa khóa là kiến thức lý luận. có cái nhìn khái quát. tiểu luận. dùng khoa học để tiếp cận nghệ thuật. chọn những thông tin khác nhau ở những điểm nhìn khác nhau…. biên soạn). họ đã tìm ra con đường thâm nhập vào thế giới tác phẩm. LỜI MỞ ĐẦU . Để có những trang viết đạt chuẩn. trong sách: Đi tìm Nguyễn Huy Thiệp (Phạm Xuân Nguyên sưu tầm. Bắt đầu của phê bình là lòng khát khao thưởng thức tác phẩm cùng cảm hứng được nói lên những cảm xúc. Thơ trong văn Nguyễn Huy Thiệp. hay. Nhiều người viết báo. nhà phê bình không chỉ ghi lại những rung cảm tự nhiên.Hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp cho I. 267 þÿ Select View Mode / 29 þÿ Download this Document for Free Hòai Thanh.[1] T. khách quan. 2005.… có những cây bút chuyên nghiệp lẫn không chuyên…. khen. trong sách: Giăng lưới bắt chim (Phê bình. tr. Nxb.N. 168. tham luận. Tạo nên không khí sôi động của phê bình văn học cuối thập niên 80 của thế kỷ XX. . nhà văn Nguyễn Huy Thiệp và tác phẩm của ông đã tạo ra những ấn tượng mạnh mẽ có sức thu hút các nhà phê bình dày công khám phá. Trò chuyện với hoa thuỷ tiên hay những nhầm lẫn của nhà văn. Khi xuất hiện trên văn đàn. Nxb Văn hoá thông tin. Filimonova. cắt nghĩa. suy nghĩ. chê. Vậy nhà phê bình dựa vào lý thuyết lý luận và tác phẩm văn học nhưng phải vượt lên trên. 2001. đòi hỏi ở người phê bình sự rung cảm nghệ thuật và cả lý trí tỉnh táo. tr.

một sự lĩnh hội toàn khối (“Văn bản được xếp gọn vào tâm trí người đọc ngay lập tức trong một giây”-Sêkhốp) . theo ông là hợp lý nhất. 1 II. một sự lĩnh hội toàn khối. Có thể chia truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp làm 4 loại :cổ tích.Cảm hứng đồng tác giả (“Kẻ thưởng ngoạn thì vạch văn từ ra mà rót tình cảm vào”. huyền thoại và lịch sử với bốn nét phong cách lớn : . Điều đó được tổng hợp trong tuyển tập “ Đi tìm Nguyễn Huy Thiệp” (Nhiều tác giả / NXB Văn Hóa – Thông tin / 2001). Văn Tâm đã chỉ ra cách đọc Nguyễn Huy Thiệp. thế sự . cách tiếp cận mới về tác phẩm. với quan niệm: Khác với các trước tác khoa học xã hội. tác phẩm văn chương về nội dung thường có tính đa tầng.Một nhãn quan khẩu thị xuyên tầng. Bài viết “Đọc Nguyễn Huy Thiệp” của Văn Tâm Trong bài viết của mình. về cấu tạo là một chỉnh thể hữu cơ cao độ. Phải dùng “biệt nhãn” để thẩm định đúng đắn hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp. VÀI SUY NGHĨ VỀ NHỮNG BÀI VIẾT TRONG TUYỂN TẬP “ĐI TÌM NGUYỄN HUY THIỆP” 1.Lưu Hiệp) Vậy không thể đọc truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp (những sáng tạo thẩm mĩ) bằng đôi mắt sử kí giáo khoa thư như nhà nghiên cứu Tạ Ngọc Liễn đã làm. Quy luật cảm thụ mĩ học phổ biến là : .đến nay đã có phần lắng dịu nhưng những vấn đề trong cuộc tranh luận này đã để lại rất nhiều điếu thú vị khi khám phá được những khía cạnh. và cảm hứng đồng tác giả. về xu thế là một hệ thống mở… dẫn đến quy luật về cảm thụ mỹ học phổ biến là một nhãn quan khẩu thị xuyên tầng.

không những bao phủ dày đặc trong hai loại truyện huyền thọai Con gái thủy thần và cổ tích Những ngọn gió Hua tát mà còn bập bềnh mờ mịt giữa khá nhiều dòng truyện lịch sử Kiếm sắc. 1. Chính ở những sáng tác huyền thoại đắc ý tưởng như mơ hồ kín đáo nhất. đặc biệt phần kết thúc tác phẩm không khép kín mạch truyện mà còn mở ra những chân trời bát ngát mơ hồ trong Con gái . Tính hệ thống mở có khẩu độ lớn: Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp thường dành ra một vùng trống. mặc nhiên hỗ trợ đọc ra một số tín hiệu thuộc miền tinh thần tiềm ẩn. Nguyễn Huy Thiệp trước sau vẫn viết về cuộc sống ngày hôm nay (Hoàng Ngọc Hiến – Lời giới thiệu tập Tướng vê hưu)” 2 1. Phẩm tiết và thế sự Chảy đi sông ơi. 1. thẳm sâu … …. Sắc độ hiện đại thẫm: Không chỉ truyện ngắn tràn ngập ý vị hiện đại mà “Dẫu là kể truyện cổ tích.4. siêu thực.3.2.1. Đặng nhận diện họ thấu triệt hơn . Khi nghiên cứu không nên dừng lại ở phần “lộ thiên” mà cần lưu ý các ẩn ngôn “bên trên” và các vô ngôn “phía sau”. Tính nhiều tầng đa nghĩa cao: Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp có phong cách thơ : chữ nghĩa chắt lọc. nghệ sĩ bất giác bị “lộ vở” nhiều nhất. sức khái quát lớn với những câu triết lí sắc ngọt .1. Cảm hứng huyền thoại mạnh : Sương mù huyền thoại bao phủ hầu hết những trang sách Nguyễn Huy Thiệp . Nếu như chủ nghĩa hiện thực chân phương kiểm soát chặt chẽ lí trí thì bút pháp huyền thoại tạo nên những “giấc mơ ban ngày” của nghệ sĩ.

khi nó hiện ra sừng sững là tín hiệu sự cố lịch sử. Theo logic đối đãi : con người biết kinh hòang trước cái bất nhân thì trong tâm cũng đã có lí tưởng nhân . lớp từ cổ được sử dụng rộng rãi nhân vật ngôi thứ nhất tuy hư cấu nhưng người đọc truyện lại có cảm giác như là người thật việc thật. Hiện trạng con người bị tha hóa lần lượt hiện ra trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp nhiều khi quái đản ghê rợn khiến người đọc rùng mình. Mộng mị của các nhân vật cũng thật quái đản (ác mộng của Chương trong Con gái thủy thần. nhận thức của con người phương Đông thường mang tính nhị nguyên. nhà văn xây dựng những hình tượng nghệ thuật. khi nó được mã hoá. của Khảm trong Không có vua). Truyện Nguyễn Huy Thiệp tính lịch sử không cao. lẽ ra sử sách không thể không nói tới. thiện-ác. Và. cấu tạo tác phẩm. Thứ nhất: Tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp nhân bản hay phi nhân bản? Văn Tâm nhận định. nhà văn lại có vẻ như sao y bản chính lịch sử bằng hàng loạt 3 những tín hiệu phụ như: lối dẫn truyện y như thật. Trước những sáng tạo nghệ thuật kiểu đó. Đằng sau những dòng chữ lạnh giá là một nỗi đau nhân tình. chứa đựng tinh thần “ dĩ cố vi kim” cực lớn. Thêm nữa.thủy thần. xây dựng những nhân vật lịch sử có tầm hoạt động lớn. Khi tác giả nói nhiều đến cái ác thì mặc nhiên ý tưởng thiện cũng được xác lập làm cơ sở đối chiếu và phản ứng. nhưng tác giả tự nói luôn: không sử sách nào nhắc đến. Hằng số này lúc biến lúc hiện. ngược lại. Nguyễn Huy Thiệp không nằm ngoài quy luật đó. có khi lại “rủ rê người đọc sáng tác chung với mình trong Vàng lửa. . mang thông điệp gửi đến mọi người để báo động về sự suy vi của xã hội. Văn Tâm kết luận: Nguyễn Huy Thiệp không xuyên tạc lịch sử mà đã đề cập một hằng số lịch sử. các độc giả – đồng tác giả sẽ nắm bắt nội dung ý nghĩa tác phẩm theo cảm hứng và suy luận của riêng mình dẫn đến nhiều thái độ khen chê khác nhau. Ông nhận xét: Nguyễn Huy Thiệp không chủ định viết về lịch sử. hữu-vô…. Nhà văn đã đưa vào tác phẩm của mình vô số những tình tiết hoang đường.

Mã số lớn nhất trong hệ thống mã hóa trên là nhân vật nửa thực nửa hư. không những bao phủ dày đặc trong . cách cảm nhận xuyên tầng . một người đầy tớ của ông Lù”(Nạn dịch). tổng hòa hiện với ẩn. Mẹ nhiệm mầu (Huyền Tẫn ) trong Đạo Đức Kinh của Lão Tử. chị Thắm thánh thiện suốt đời cứu người chết đuối – nhưng khi chị 4 chết thì không ai cứu cả. tinh thần nhân bản… … được mã hóa qua hiện tượng nổi bật: tuyệt đại đa số nhân vật nữ đều có phẩm chất ưu mĩ tuyệt vời . Nàng Sinh cổ tích vất vả khốn khó với cô Sinh thế sự nhân hậu sống giữa gia đình lão Kiến đầy những kẻ tật nguyền về thểxác hoặc tâm hồn. con ong hút mật… Thứ hai: Có thể nói cảm hứng huyền thoại mạnh trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp. nhà văn có tài mà cũng có tâm. Các cảm hứng tích cực. cái tâm thức lâu mới biết đêm dài. Đây là thiên đạo mà cũng là nhân đạo: “Nhất âm nhất dương chi vị đạo” (Kinh dịch). Hằng nữ của thi hào Gớt …. Kết thúc bài viết của mình. khiến độc giả có cảm giác như tác giả vô tình. Thực sự. thái độ nhà văn khá lạnh lung. Thu 7 tuổi nhưng có khả năng giải nguy lớn vì có “ tâm hồn mẹ”. Đó là Hếch. Phật Bà Quan âm. Mẹ Cả “con gái thủy thần ” thường xuyên hiện ra trên dòng nước xiết để cứu vớt biết bao con người chìm đắm . vợ nhưng đồng thời là “người chị. Ông cho rằng. tuy khổ nhục nhưng không đang tâm lìa bỏ.từ. Văn Tâm đã nhận xét: Sương mù huyền thoại bao phủ hầu hết những trang sách Nguyễn Huy Thiệp. đằng sau nó lại là một nỗi đau nhân tình. Nàng Bua đầu tắt mặt tối hoàn toàn quên mình vì chín đứa con hoang. người mẹ. Văn Tâm bày tỏ sự đồng cảm sâu sắc trước hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp.Thánh Mẫu Cơ Đốc Giáo. Đọc Nguyễn Huy Thiệp cần phải nắm bắt toàn khối “cơ cấu nghệ thuật”. Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp sáng tạo nghệ thuật như con chim làm tổ. … Nói về cái ác.

và cổ tích Những ngọn gió Tua Hát. Chất huyền thoại là một đặc điểm nghệ thuật nổi bật nhất trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp. yếu tố huyền thọai rất đắc dụng dưới ngòi bút của nhà văn. Đặc biệt. những phần còn lại trong hệ thống nhân vật bị coi là con người lịch sử ấy. thoải mái đàm đạo với độc giả về những quan niệm chính thống hoặc phi chính thống. biến dạng trong một bút pháp mang cảm hứng huyền thoại. Chính ở những sáng tác huyền thoại đắc ý. mặc nhiên hỗ trợ độc giả đọc ra một số tín hiệu thuộc miền tinh thần tiềm ẩn. hoá ra lại là phi lịch sử. và thế sự Chảy đi sông ơi. mà còn bập bềnh mờ mịt giữa khá nhiều dòng truyện lịch sử Kiếm sắc. trong một trí tưởng tượng vượt thoát khỏi những khái niệm thuộc về lịch sử. thuộc về tính chân thật của hiện thực. tưởng như mơ hồ kín đáo nhất. về những giá trị đích thực của cuộc sống. Nó khiến người đọc tự rút ra cái phần được xem là tinh tuý nhất của tác phẩm: . Thật vậy. Nếu như chủ nghĩa hiện thực chân phương kiểm soát chặt chẽ lý trí. trong những truyện về thế sự. hoàng toàn được hư cấu. Chỉ trừ có tên gọi. siêu thức thẳm sâu… đặng nhận diện họ thấu 5 triệt hơn. Nó giải mã những ẩn số trong tác phẩm. nhà văn tự do. tưởng chừng là những con người lịch sử. thì bút pháp huyền thoại tạo nên những giấc mơ ban ngày của nghệ sĩ.hai loại truyện huyền thoại Con gái thuỷ thần.thế sự trong đời sống hiện tại. nghệ sĩ bất giác lại bị lộ vở nhiều nhất. đã khiến ta suy nghĩ về tính chất huyền thoại trong trang viết của Nguyễn Huy Thiệp. Chính tính chất này đã khiến những nhân vật của nhà văn. cái mà Văn Tâm gọi là giấc mơ ban ngày của người nghệ sĩ. Phẩm tiết. Ở đó. Những chi tiết hoang đường là những phương tiện nghệ thuật để nhà văn chuyển tải đến người đọc những vấn đề nhân sinh.

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->