Tổ chức trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp

Phùng Gia Thế

Tìm hiểu tổ chức trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, chúng tôi nhận thấy, sáng tạo của nhà văn trước hết bộc lộ ở khả năng khai thác các trạng huống trần thuật đa dạng nhằm tạo ra sự đa dạng của các điểm nhìn nghệ thuật.
Điểm nhìn trần thuật, ở đây, vừa như một phương thức tổ chức văn bản, vừa là một cơ chế phát ngôn tinh thần thời đại của nhà văn. Sự khai thác điểm nhìn thể hiện trình độ xử lý mối quan hệ giữa chủ thể kể chuyện với cái được kể, cũng là sự thể hiện chiều sâu cái nhìn nghệ thuật của nhà văn.

Tác phẩm đã xuất bản của Nguyễn Huy Thiệp.

Trong nhiều truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp, chủ thể kể chuyện được đặt ở ngoài câu chuyện. Hình thức kể ở ngôi thứ ba. Câu chuyện đời sống được diễn ra “tự nhiên” qua lời của một người kể chuyện “vô hình”. Đây là mô hình tự sự có từ truyền thống. Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, hiển nhiên không đoạn tuyệt với truyền thống. Song, với sự sáng tạo nhiều mặt của nhà văn, sự khai thác đời sống vẫn được thực hiện phong phú ngay ở kiểu lựa chọn này. Chủ thể kể chuyện có thể là người “đứng ngoài” chuyện nhưng đóng vai trò như một “người biết hết”, dẫn dắt bạn đọc vào thế giới nhân vật, sự kiện. Các tác phẩm: Không có vua, Giọt máu, Thương cả cho đời bạc, Những ngọn gió Hua Tát nằm trong trường hợp này. Chối bỏ lối hành văn trang trọng, có đôi phần thống thiết thường thấy trong văn học sử thi, ở đây, không có tụng

phân tích nhân vật. Dù nhân vật không đóng vai trò người thực hiện hành động kể song cái được kể đã không đơn giản chỉ là những điều xảy ra bên ngoài người kể. luôn khao khát lòng độ lượng bao dung. Do vậy. Người kể chuyện qua đây như đứng về phía bạn đọc để mà bình phẩm. người kể chuyện và bạn đọc như cùng hồi hộp nín thở theo dõi . sự kiện hỗn độn. đời sống được cảm nhận qua Đăng . Nguyễn Thị Lộ đã thể hiện sâu sắc những cảm thức của Nguyễn Trãi về nỗi cô đơn và bi kịch của chính mình. Lại có thể nhận thấy trong Chút thoáng Xuân Hương một sự chuyển hoá liên tục các điểm nhìn. Thương cả cho đời bạc có một thời gian của chuyện xa hơn nhưng câu chuyện vẫn được hiện tại hoá nhờ tính liên tục của sự kiện. nhếch nhác. Muối của rừng còn thấy một biến thể khác của kiểu trạng huống kể này. mặc dầu không xuất hiện trực tiếp.ca. bạn đọc vẫn bị cuốn vào những điều mình quan tâm một cách tự nhiên. Mưa. Trong các truyện ngắn Tâm hồn mẹ. góc nhìn trong trục kết cấu của văn bản. trở thành một hình tượng sinh động. Ngôi kể . Chủ thể kể vẫn “vắng bóng” song lại biết nhìn đời sống theo những quan điểm mang ý nghĩa đạo lý phổ quát. Trong Tâm hồn mẹ. đáng thương thì Giọt máu lại là sự “lắp ghép” phóng túng những mảnh đời. từ nhiều quãng cách không . đó là sự day dứt khôn nguôi về lối sống tha hoá. nhân vật Xuân Hương được soi chiếu từ nhiều góc độ. chủ thể kể đứng ngoài chuyện. cũng không có những lời phán xét. Chút thoáng Xuân Hương.nhân vật xưng “anh” là một cách chọn điểm nhìn có chủ ý.một đứa trẻ mồ côi mẹ. chủ thể kể vẫn là người “giấu mặt” song điểm nhìn đã có sự chuyển hoá liên tục từ người kể sang nhân vật. ấm Huy. Trong Huyền thoại phố phường. con người méo mó. Nếu Không có vua được ví như một thước phim cận cảnh. mảnh người trong kiếp nhân sinh thác loạn. rồi qua anh nhà thơ sẽ vào vai Chiêu Hổ. về sự băng hoại đạo đức và sự nghiệt ngã với đồng tiền đến đáng thương của con người. nhiều tầng nghĩa. mà chỉ thấy ào ạt sự kiện. Trong Muối của rừng. bình luận của chủ thể kể. Trong Những ngọn gió Hua Tát. Qua hình thức viết nhật ký để thổ lộ tình cảm với đối tượng tâm tình “em”. Mưa là một truyện ngắn giàu sáng tạo trong nghệ thuật kể.thời gian khác nhau. Như một cái tôi khác được kể ra. Triển khai truyện từ điểm nhìn bên trong. Đọc Huyền thoại phố phường. Nguyễn Thị Lộ. “anh” lại khéo đưa người đọc vào những câu chuyện đời sống khác. mổ xẻ. ào ạt buồn đau. cảm biết của chính nhân vật. đổ vỡ. sự miên man của tâm trạng nhân vật trong đây gợi ra cái miên man vô lối của kiếp người. nhưng đồng thời qua đó. cõi đời ngổn ngang. không can thiệp. đầy mặc cảm đáng thương. mà còn được thể hiện sinh động ngay trong sự cảm thấy. dù có một khoảng cách rất xa với nhân vật. Từ người kể chuyện qua Tổng Cóc. Đây cũng cách để nhà văn khéo khơi sâu vào thế giới tâm tư nhân vật của mình.

Sự phi tâm hoá của tổ chức trần thuật một mặt giúp nhà văn mở rộng ngưỡng cửa sáng tạo. tình tiết với tâm thế người trong cuộc.thẩm mỹ. hay các sự kiện tâm tư của mỗi chủ thể phong phú hơn và trực tiếp hơn. chủ thể kể chuyện trong trường hợp này được đặt vào trong chính các sự kiện. Sự đa dạng về tính chất xã hội . Khác với hình thức tự sự ngôi thứ ba. Chủ thể kể không đứng từ trên cao nhìn xuống mà đóng vai trò như là người tường thuật tại chỗ một cách khách quan về những gì mà nó chứng kiến. góp phần vào việc khắc phục những “giới hạn” của tự sự truyền thống. những tìm tòi sáng tạo ở kiểu lựa chọn trạng huống kể chuyện có từ truyền thống này đã mang lại cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp những khả năng khai thác nghệ thuật riêng với đời sống. thấy hàng loạt truyện ngắn của ông xuất hiện hình thức “nhân vật kể chuyện”. Sự lựa chọn hình thức kể này mang lại cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp một ưu thế riêng. Đọc Nguyễn Huy Thiệp. Đến lượt mình. Thương nhớ đồng quê. mỗi nhân vật kể chuyện trong trường hợp tốt nhất có thể tạo ra một cái nhìn nghệ thuật độc đáo. . cái nhìn nghệ thuật đó lại được cụ thể hoá thành chuỗi các điểm nhìn nghệ thuật. khơi sâu hiện thực tâm tư. Cái “vờ vĩnh” khéo léo của nhà văn trong đây khiến câu chuyện hấp dẫn bởi những sự kiện bất ngờ. Hình thức nhân vật kể chuyện thường xuất hiện ở hai dạng chính: nhân vật kể chuyện kể mọi việc và nhân vật kể chuyện chủ yếu kể về mình. Trường hợp thứ nhất có thể tìm thấy trong Chảy đi sông ơi. Trường hợp thứ hai chủ yếu xuất hiện trong Con gái thuỷ thần. Có thể nhận thấy. Sang sông có một hình thức kể đặc biệt. một biểu hiện của tinh thần nhân văn hậu hiện đại.cuộc đi săn của ông Diểu. cuối cùng đều hả hê mãn nguyện về kết cuộc của cái cách mà ông hành xử với tự nhiên. cá tính của nhân vật kể chuyện khiến cái nhìn đời sống của nhà văn được thực hiện phong phú hơn gấp nhiều lần. lối sống. ở những chân trời khác. một mặt khác đó còn là hệ quả của sự đề kháng của nhà văn đối với sự áp đặt của cái chính thống. Và đấy cũng là lúc nhà văn có nhu cầu bộc bạch thế giới nội cảm. suy đoán. Những người thợ xẻ. Tướng về hưu. Cái nhìn của người kể dường như đi cùng sự dịch chuyển của con đò sang sông. Chủ thể kể được đặt bên ngoài chuyện song nó không phải người “biết tất” mà chỉ chạy theo. về quan điểm đạo đức. Hình thức kể theo ngôi thứ nhất. Có thể nói. Sự vắng mặt của điểm nhìn đánh giá tư tưởng đạo đức khiến văn bản có thêm những ý nghĩa mới. Chủ thể xưng “tôi” trong tác phẩm.

mà chỉ nhảy ra sân khấu để thuyết minh. câu chuyện lại được kể qua lời của một người kể chuyện “vô hình”. Tuy nhiên. Câu chuyện được hình dung qua Phăng.Trong Chảy đi sông ơi. xưng “tôi”.. Vàng lửa là một thí dụ. của một số rất ít người. gây hiệu quả “gián cách” và dẫn dụ bạn đọc. trong khi ăn cướp. Trong nhiều tác phẩm của ông. Cách kể của con người hơi thiếu tự tin.“tôi” hiến tặng để bạn đọc “tuỳ ý lựa chọn”. Đẹp. cờ bạc. giả trá. nhiều quan điểm khác nhau. Dòng hồi ức của một cái tôi suy tư. Cuộc săn tìm chẳng mang lại điều gì. Niềm tin trẻ thơ bị lừa phỉnh. song cái cậu nhận được ở đây toàn là sự bịp bợm.. bạc nhược với vợ. hấp dẫn và cũng gây ra nhiều tranh cãi. Trong Tướng về hưu. thiếu quyết đoán đó khiến dòng đời với những thác lũ tha hóa và sự trơ khấc của cảm xúc dường như thêm phần bạo liệt. nhân vật được soi chiếu từ nhiều phía. Rõ ràng. Sự xuất hiện của trạng huống kể “đa thức” khiến truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp có thêm một diện mạo mới. Chỉ có điều. điểm nhìn trần thuật được tổ chức theo lối “kính vạn hoa”.. chủ thể kể giấu mình trong vai một cậu bé mộng mơ. Đây cũng là một lý do để giải thích tại sao truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp lại nhiều giọng. là cái gì đó luôn đồng hành với bơ vơ lạc loài. ở những phần căn bản. Cái được kể trong đây là một hiện thực đầy biến động. Lối trần thuật nhiều chủ thể này khiến đời sống. chỉ kín đáo suy tư. ngoài sự xót xa. rồi qua ba đoạn kết mà tác giả . lại là hiện thực.. nhưng không tham gia vào chuyện. chủ thể kể là Thuấn .anh kỹ sư ở Viện Vật lý giàu tình cảm với cha song có phần cả nể. ngoại tình.. và chỉ có ở lòng bao dung của con người. nó luôn bị ngược đãi. đa nghĩa. trong sự lựa chọn đa dạng của nhà văn. Cái đẹp thực ra không chỉ là thứ tồn tại trong huyền thoại. bất hạnh khổ đau. Các điểm nhìn nghệ thuật ở đây liên tục được gia tăng dịch chuyển. Từ bỏ sách vở giáo điều. với bao khao khát đầy huyễn hoặc về cái phi phàm. thấy có sự xuất hiện của tác giả với tư cách là người dẫn chuyện. có khi trái với khát vọng của tác giả và bạn đọc. Mở đầu và kết thúc truyện. vừa chống sự mê hoặc. Sự giản đơn đồng quy tác giả vào những hình tượng . Huyền thoại là sự bịp bợm trắng trợn. qua hồi ký của một người Bồ Đào Nha vô danh. chiêm nghiệm khiến bạn đọc cay đắng nhận ra cái trớ trêu của cuộc đời. Người kể như đứng bên ngoài những sóng gió mà kể lại. Nó có thật trong cuộc đời này. lịch sử. thức tỉnh. không thuần nhất trong suy cảm của mỗi người. vượt lên nỗi sợ hãi để tự kiếm tìm sự thật. vừa khiến họ tin hơn vào câu chuyện được kể. hình thức nhân vật kể chuyện có khả năng tạo ra nhiều cái nhìn nghệ thuật ở cùng một tác giả. Cảm giác bất lực dâng trào. huyền thoại.

Vàng . Diễn tả những mảng tối của cuộc đời. tha thiết buồn đau khi nhà văn diễn tả cái trớ trêu của cuộc đời. đặc trưng. là một hình tượng tác giả hàm ẩn với bao chiêm nghiệm suy tư về thân phận con người. việc tổ chức trần thuật đa điểm nhìn. Và. Mưa Nhã Nam… Có thể khẳng định. Từ đây. Ngôn ngữ trần thuật Nguyễn Huy Thiệp sắc gọn. Đặc điểm này có thể tìm thấy trong hầu hết các tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp. dồn nén thông tin. và việc đưa lên cùng một mặt sân giá trị các phát ngôn. Và. Các đối thoại giàu tính kịch. thú vị. đọc xong mà không đọc hết. do thế. về cuộc đời. hàm súc. xen cài của hai kiểu giọng độc đáo. thái độ khác biệt nhau trong đây là một biểu hiện của tinh thần dân chủ và nhân văn trong sáng tác của nhà văn. sự bơ vơ lạc loài của cái đẹp. dung hợp những từ ngữ thông tục. giàu sáng tạo. Hình thức trần thuật độc đáo này còn có thể tìm thấy trong các truyện ngắn lịch sử khác như: Phẩm tiết. chạm sâu vào thế giới tâm tư của con người. Nhiều nhà nghiên cứu đã khẳng định. đó là một lối kể trùng phức thường xuyên được sử dụng như một thủ pháp “mô tả mang tính lập thể”.. hấp dẫn được hình thành. việc khéo lựa chọn các trạng huống trần thuật nhằm tạo ra sự đa dạng của các điểm nhìn nghệ thuật là yếu tố độc đáo thứ nhất mang lại sự hấp dẫn cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp. gần với ngôn ngữ đời sống. Kiếm sắc. nhà văn có giọng kể sắc lạnh. Có thể tìm tìm thấy điều này trong Chút thoáng Xuân Hương. Có thể nói.. luôn diễn ra ở nhiều lớp lang. Phẩm tiết. thể hiện đời sống ngày càng được thực hiện phong phú hơn ở những chân trời mới. Tính hấp dẫn của truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp còn thể hiện các thủ pháp kỹ thuật kể độc đáo. nhiều khi trơ trụi. nhiều khi lại có thể "tháo dỡ" được. Trước hết.người kể chuyện (“không đáng tin”) trong đây khiến một số bạn đọc có những đánh giá thiếu công bằng với các truyện ngắn của ông. Câu chuyện của nhà văn. sáng tạo không ngừng của nhà văn. Lời kể thường ít thành phần phụ. cái thê thảm của tâm hồn. trong sự tìm tòi. đằng sau tất cả các câu chuyện của Nguyễn Huy Thiệp.. Giọng kể lại trở nên trữ tình. cũng có khi đậm chất thơ và màu sắc triết lí. truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp hấp dẫn bởi sự pha trộn. nhiều giọng kể với sự dịch chuyển đa chiều các điểm nhìn nghệ thuật khiến đời sống luôn được cắt nghĩa ở những chiều sâu mới. đề cao sự sáng tạo của người đọc. Và có lẽ chính lối hành ngôn hàm súc như thế này khiến Nguyễn Huy Thiệp luôn gặp khó khăn khi viết tiểu thuyết. Truyện của ông. Bàn tay giải phẫu trực tiếp và chính xác của vị bác sĩ khiến các ung nhọt đời sống vỡ ra tung toé. tạo thành một biểu hiện của phong cách. những khám phá. Sự phối hợp nhiều người kể. những thế giới nghệ thuật mới mẻ. do thế thường âm ba vọng động.

Chúng tôi cho rằng.nhật ký (Mưa). dù mới mẻ đến đâu thì cũng không bắt đầu trên một mảnh đất trống. Vậy nên. ở một chừng mực nào đó. Filimonova cho rằng thủ pháp này làm cho lời văn Nguyễn Huy Thiệp trở nên “rất đặc biệt. Nhà nghiên cứu người Nga T. truyện trong truyện độc đáo. theo các chiều hướng khác nhau. Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp còn hấp dẫn bởi sự dung hợp nhiều bài thơ. còn có khá nhiều các truyện hoàn chỉnh khác về sư Thiều. tô đậm chiều sâu tâm lý nhân vật vừa gợi ra được những suy tư lắng đọng cho bạn đọc trước khi bị cuốn vào những tình tiết mới.. Trong một cốt truyện vốn đã nhiều sự kiện. truyện ngắn . Chẳng hạn. trong Thương nhớ đồng quê. Giới hạn của một truyện ngắn bị đứt gãy..dòng chảy ý thức (Không khóc ở California). ông giáo Quỳ. tìm tòi nghệ thuật của Nguyễn Huy Thiệp. Thương nhớ đồng quê. ngoài mạch chính là truyện Nhâm. .phóng sự (Tội ác và trừng phạt). Kể chuyện hay! Có thế thôi” [2]. Ở đây.tư liệu (Thương cả cho đời bạc). Người kể trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp luôn làm chủ cuộc chơi. Một số truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp có thể được ví như một cuộc “chơi" thể loại.. vừa luôn gợi sâu vào những buồn vui của kiếp người. chú Phụng. những suy tư. truyện ngắn . Con gái thuỷ thần. truyện ngắn . rất dễ nhận ra” [1]. truyện ngắn . Mưa Nhã Nam. Chút thoáng Xuân Hương. những “câu nói thơ” mà phần lớn do tác giả đặt lời.. từ một góc nhìn khác có thể nhận thấy nhiều truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp có xu hướng “phì đại”. một sự tìm tòi thử nghiệm các hình thức độc đáo: truyện ngắn .N. truyện của ông luôn mang nghĩa. Nếu kể được xem là “thiên chức” của người viết văn xuôi thì Nguyễn Huy Thiệp là nhà văn đã hoàn thành “thiên chức” đó trong truyện ngắn một cách xuất sắc. Cái được kể tràn ra khỏi chiếc khung thể loại. Nguyễn Huy Thiệp tâm đắc: “. hấp dẫn được nhiều đối tượng. những cách tân trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp. Tiếp theo.. nhà văn còn sử dụng các hình thức truyện xen truyện. Kiếm sắc. nhà văn sinh ra là để kể chuyện. Những ngọn gió Hua Tát đều là những truyện ngắn mang dáng dấp tiểu thuyết. Tất nhiên.. vừa mới trong kỹ thuật.chân dung (Chút thoáng Xuân Hương).lửa. tính chỉnh thể trong cấu trúc tự sự của một truyện ngắn truyền thống thường xuyên bị phá vỡ. Các bài thơ hoặc thơ văn xuôi này có ý nghĩa lớn trong việc làm nổi bật tiết đoạn cảm xúc. Trong một bài viết cách đây không lâu. đã làm thay đổi một phần cách đọc của công chúng văn học.

tr. [2] Nguyễn Huy Thiệp. biên soạn). trong sách: Giăng lưới bắt chim (Phê bình. ý kiến của mình về tác phẩm ấy nhằm chia sẻ với mọi người. chọn những thông tin khác nhau ở những điểm nhìn khác nhau…. 168. khách quan. Bắt đầu của phê bình là lòng khát khao thưởng thức tác phẩm cùng cảm hứng được nói lên những cảm xúc. có cái nhìn khái quát. tham luận. dùng khoa học để tiếp cận nghệ thuật. chê. LỜI MỞ ĐẦU .Hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp cho I. Trò chuyện với hoa thuỷ tiên hay những nhầm lẫn của nhà văn. Khi xuất hiện trên văn đàn.N. 267 þÿ Select View Mode / 29 þÿ Download this Document for Free Hòai Thanh. suy nghĩ. Filimonova. Để có những trang viết đạt chuẩn.… có những cây bút chuyên nghiệp lẫn không chuyên…. họ đã tìm ra con đường thâm nhập vào thế giới tác phẩm. nhà phê bình không chỉ ghi lại những rung cảm tự nhiên. hay. 2001. 2005. Vậy phê bình thuộc lĩnh vực tiếp nhận nhưng không dừng lại ở hành động “đọc” thuần túy mà còn đi tới hành động “viết”. Đó là một công việc hết sức lý thú nhưng cũng đầy gian nan. Thơ trong văn Nguyễn Huy Thiệp.[1] T. Với chiếc chìa khóa là kiến thức lý luận. khen. Vậy nhà phê bình dựa vào lý thuyết lý luận và tác phẩm văn học nhưng phải vượt lên trên. tiểu luận. nhà văn Nguyễn Huy Thiệp và tác phẩm của ông đã tạo ra những ấn tượng mạnh mẽ có sức thu hút các nhà phê bình dày công khám phá. khoa học để đem ra những đánh giá khái quát có giá trị chính xác nhất về tác phẩm. giới thiệu). Tạo nên không khí sôi động của phê bình văn học cuối thập niên 80 của thế kỷ XX. đòi hỏi ở người phê bình sự rung cảm nghệ thuật và cả lý trí tỉnh táo. khó khăn. trực giác mà còn phải lí giải. . Nhiều người viết báo. quả thật rất tinh tế khi đưa ra nhận xét: “ Đi tìm cái đẹp trong tự nhiên là nghệ thuật và đi tìm cái đẹp trong nghệ thuật là phê bình”. thú vị. Nxb Văn hoá thông tin. tr. Nxb. Hội nhà văn. cắt nghĩa. trong sách: Đi tìm Nguyễn Huy Thiệp (Phạm Xuân Nguyên sưu tầm.

Quy luật cảm thụ mĩ học phổ biến là : .Cảm hứng đồng tác giả (“Kẻ thưởng ngoạn thì vạch văn từ ra mà rót tình cảm vào”. một sự lĩnh hội toàn khối (“Văn bản được xếp gọn vào tâm trí người đọc ngay lập tức trong một giây”-Sêkhốp) . một sự lĩnh hội toàn khối. về xu thế là một hệ thống mở… dẫn đến quy luật về cảm thụ mỹ học phổ biến là một nhãn quan khẩu thị xuyên tầng. Điều đó được tổng hợp trong tuyển tập “ Đi tìm Nguyễn Huy Thiệp” (Nhiều tác giả / NXB Văn Hóa – Thông tin / 2001). Có thể chia truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp làm 4 loại :cổ tích.Lưu Hiệp) Vậy không thể đọc truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp (những sáng tạo thẩm mĩ) bằng đôi mắt sử kí giáo khoa thư như nhà nghiên cứu Tạ Ngọc Liễn đã làm. và cảm hứng đồng tác giả. Văn Tâm đã chỉ ra cách đọc Nguyễn Huy Thiệp. cách tiếp cận mới về tác phẩm. về cấu tạo là một chỉnh thể hữu cơ cao độ. theo ông là hợp lý nhất. Bài viết “Đọc Nguyễn Huy Thiệp” của Văn Tâm Trong bài viết của mình. 1 II. thế sự .Một nhãn quan khẩu thị xuyên tầng. tác phẩm văn chương về nội dung thường có tính đa tầng. huyền thoại và lịch sử với bốn nét phong cách lớn : . Phải dùng “biệt nhãn” để thẩm định đúng đắn hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp. với quan niệm: Khác với các trước tác khoa học xã hội.đến nay đã có phần lắng dịu nhưng những vấn đề trong cuộc tranh luận này đã để lại rất nhiều điếu thú vị khi khám phá được những khía cạnh. VÀI SUY NGHĨ VỀ NHỮNG BÀI VIẾT TRONG TUYỂN TẬP “ĐI TÌM NGUYỄN HUY THIỆP” 1.

sức khái quát lớn với những câu triết lí sắc ngọt . thẳm sâu … …. Nếu như chủ nghĩa hiện thực chân phương kiểm soát chặt chẽ lí trí thì bút pháp huyền thoại tạo nên những “giấc mơ ban ngày” của nghệ sĩ. Đặng nhận diện họ thấu triệt hơn .4. Sắc độ hiện đại thẫm: Không chỉ truyện ngắn tràn ngập ý vị hiện đại mà “Dẫu là kể truyện cổ tích.3. Tính nhiều tầng đa nghĩa cao: Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp có phong cách thơ : chữ nghĩa chắt lọc. Khi nghiên cứu không nên dừng lại ở phần “lộ thiên” mà cần lưu ý các ẩn ngôn “bên trên” và các vô ngôn “phía sau”. không những bao phủ dày đặc trong hai loại truyện huyền thọai Con gái thủy thần và cổ tích Những ngọn gió Hua tát mà còn bập bềnh mờ mịt giữa khá nhiều dòng truyện lịch sử Kiếm sắc. siêu thực. Tính hệ thống mở có khẩu độ lớn: Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp thường dành ra một vùng trống. nghệ sĩ bất giác bị “lộ vở” nhiều nhất. đặc biệt phần kết thúc tác phẩm không khép kín mạch truyện mà còn mở ra những chân trời bát ngát mơ hồ trong Con gái . Nguyễn Huy Thiệp trước sau vẫn viết về cuộc sống ngày hôm nay (Hoàng Ngọc Hiến – Lời giới thiệu tập Tướng vê hưu)” 2 1. Cảm hứng huyền thoại mạnh : Sương mù huyền thoại bao phủ hầu hết những trang sách Nguyễn Huy Thiệp . mặc nhiên hỗ trợ đọc ra một số tín hiệu thuộc miền tinh thần tiềm ẩn.1. Chính ở những sáng tác huyền thoại đắc ý tưởng như mơ hồ kín đáo nhất.1.2. 1. 1. Phẩm tiết và thế sự Chảy đi sông ơi.

của Khảm trong Không có vua). mang thông điệp gửi đến mọi người để báo động về sự suy vi của xã hội. Mộng mị của các nhân vật cũng thật quái đản (ác mộng của Chương trong Con gái thủy thần. Hiện trạng con người bị tha hóa lần lượt hiện ra trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp nhiều khi quái đản ghê rợn khiến người đọc rùng mình. nhưng tác giả tự nói luôn: không sử sách nào nhắc đến. các độc giả – đồng tác giả sẽ nắm bắt nội dung ý nghĩa tác phẩm theo cảm hứng và suy luận của riêng mình dẫn đến nhiều thái độ khen chê khác nhau. khi nó hiện ra sừng sững là tín hiệu sự cố lịch sử. Và.thủy thần. hữu-vô…. nhà văn lại có vẻ như sao y bản chính lịch sử bằng hàng loạt 3 những tín hiệu phụ như: lối dẫn truyện y như thật. Thứ nhất: Tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp nhân bản hay phi nhân bản? Văn Tâm nhận định. Truyện Nguyễn Huy Thiệp tính lịch sử không cao. nhận thức của con người phương Đông thường mang tính nhị nguyên. lẽ ra sử sách không thể không nói tới. thiện-ác. Thêm nữa. nhà văn xây dựng những hình tượng nghệ thuật. ngược lại. Đằng sau những dòng chữ lạnh giá là một nỗi đau nhân tình. lớp từ cổ được sử dụng rộng rãi nhân vật ngôi thứ nhất tuy hư cấu nhưng người đọc truyện lại có cảm giác như là người thật việc thật. Văn Tâm kết luận: Nguyễn Huy Thiệp không xuyên tạc lịch sử mà đã đề cập một hằng số lịch sử. có khi lại “rủ rê người đọc sáng tác chung với mình trong Vàng lửa. Theo logic đối đãi : con người biết kinh hòang trước cái bất nhân thì trong tâm cũng đã có lí tưởng nhân . cấu tạo tác phẩm. chứa đựng tinh thần “ dĩ cố vi kim” cực lớn. Khi tác giả nói nhiều đến cái ác thì mặc nhiên ý tưởng thiện cũng được xác lập làm cơ sở đối chiếu và phản ứng. Trước những sáng tạo nghệ thuật kiểu đó. xây dựng những nhân vật lịch sử có tầm hoạt động lớn. khi nó được mã hoá. Nhà văn đã đưa vào tác phẩm của mình vô số những tình tiết hoang đường. . Ông nhận xét: Nguyễn Huy Thiệp không chủ định viết về lịch sử. Nguyễn Huy Thiệp không nằm ngoài quy luật đó. Hằng số này lúc biến lúc hiện.

một người đầy tớ của ông Lù”(Nạn dịch). Nàng Bua đầu tắt mặt tối hoàn toàn quên mình vì chín đứa con hoang. … Nói về cái ác. Phật Bà Quan âm. vợ nhưng đồng thời là “người chị. Đây là thiên đạo mà cũng là nhân đạo: “Nhất âm nhất dương chi vị đạo” (Kinh dịch). Mẹ Cả “con gái thủy thần ” thường xuyên hiện ra trên dòng nước xiết để cứu vớt biết bao con người chìm đắm .từ. Thu 7 tuổi nhưng có khả năng giải nguy lớn vì có “ tâm hồn mẹ”. Văn Tâm đã nhận xét: Sương mù huyền thoại bao phủ hầu hết những trang sách Nguyễn Huy Thiệp. đằng sau nó lại là một nỗi đau nhân tình. tổng hòa hiện với ẩn. Đó là Hếch. nhà văn có tài mà cũng có tâm. chị Thắm thánh thiện suốt đời cứu người chết đuối – nhưng khi chị 4 chết thì không ai cứu cả. Đọc Nguyễn Huy Thiệp cần phải nắm bắt toàn khối “cơ cấu nghệ thuật”. Thực sự. người mẹ. cái tâm thức lâu mới biết đêm dài. Văn Tâm bày tỏ sự đồng cảm sâu sắc trước hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp. Nàng Sinh cổ tích vất vả khốn khó với cô Sinh thế sự nhân hậu sống giữa gia đình lão Kiến đầy những kẻ tật nguyền về thểxác hoặc tâm hồn. tuy khổ nhục nhưng không đang tâm lìa bỏ. Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp sáng tạo nghệ thuật như con chim làm tổ. Các cảm hứng tích cực. thái độ nhà văn khá lạnh lung. Mẹ nhiệm mầu (Huyền Tẫn ) trong Đạo Đức Kinh của Lão Tử. Kết thúc bài viết của mình. cách cảm nhận xuyên tầng .Thánh Mẫu Cơ Đốc Giáo. khiến độc giả có cảm giác như tác giả vô tình. Ông cho rằng. tinh thần nhân bản… … được mã hóa qua hiện tượng nổi bật: tuyệt đại đa số nhân vật nữ đều có phẩm chất ưu mĩ tuyệt vời . Mã số lớn nhất trong hệ thống mã hóa trên là nhân vật nửa thực nửa hư. Hằng nữ của thi hào Gớt …. không những bao phủ dày đặc trong . con ong hút mật… Thứ hai: Có thể nói cảm hứng huyền thoại mạnh trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp.

và thế sự Chảy đi sông ơi. hoá ra lại là phi lịch sử. Chính ở những sáng tác huyền thoại đắc ý. Chính tính chất này đã khiến những nhân vật của nhà văn. đã khiến ta suy nghĩ về tính chất huyền thoại trong trang viết của Nguyễn Huy Thiệp. thì bút pháp huyền thoại tạo nên những giấc mơ ban ngày của nghệ sĩ. tưởng như mơ hồ kín đáo nhất. Phẩm tiết. yếu tố huyền thọai rất đắc dụng dưới ngòi bút của nhà văn. mà còn bập bềnh mờ mịt giữa khá nhiều dòng truyện lịch sử Kiếm sắc. Nó khiến người đọc tự rút ra cái phần được xem là tinh tuý nhất của tác phẩm: . Chỉ trừ có tên gọi. Thật vậy. nhà văn tự do. Những chi tiết hoang đường là những phương tiện nghệ thuật để nhà văn chuyển tải đến người đọc những vấn đề nhân sinh. Ở đó. tưởng chừng là những con người lịch sử. trong những truyện về thế sự. về những giá trị đích thực của cuộc sống. biến dạng trong một bút pháp mang cảm hứng huyền thoại. siêu thức thẳm sâu… đặng nhận diện họ thấu 5 triệt hơn. hoàng toàn được hư cấu. thoải mái đàm đạo với độc giả về những quan niệm chính thống hoặc phi chính thống. Chất huyền thoại là một đặc điểm nghệ thuật nổi bật nhất trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp. nghệ sĩ bất giác lại bị lộ vở nhiều nhất. và cổ tích Những ngọn gió Tua Hát. Nếu như chủ nghĩa hiện thực chân phương kiểm soát chặt chẽ lý trí. Đặc biệt. cái mà Văn Tâm gọi là giấc mơ ban ngày của người nghệ sĩ.hai loại truyện huyền thoại Con gái thuỷ thần. những phần còn lại trong hệ thống nhân vật bị coi là con người lịch sử ấy. mặc nhiên hỗ trợ độc giả đọc ra một số tín hiệu thuộc miền tinh thần tiềm ẩn.thế sự trong đời sống hiện tại. Nó giải mã những ẩn số trong tác phẩm. trong một trí tưởng tượng vượt thoát khỏi những khái niệm thuộc về lịch sử. thuộc về tính chân thật của hiện thực.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful