Tổ chức trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp

Tổ chức trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp

Phùng Gia Thế

Tìm hiểu tổ chức trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, chúng tôi nhận thấy, sáng tạo của nhà văn trước hết bộc lộ ở khả năng khai thác các trạng huống trần thuật đa dạng nhằm tạo ra sự đa dạng của các điểm nhìn nghệ thuật.
Điểm nhìn trần thuật, ở đây, vừa như một phương thức tổ chức văn bản, vừa là một cơ chế phát ngôn tinh thần thời đại của nhà văn. Sự khai thác điểm nhìn thể hiện trình độ xử lý mối quan hệ giữa chủ thể kể chuyện với cái được kể, cũng là sự thể hiện chiều sâu cái nhìn nghệ thuật của nhà văn.

Tác phẩm đã xuất bản của Nguyễn Huy Thiệp.

Trong nhiều truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp, chủ thể kể chuyện được đặt ở ngoài câu chuyện. Hình thức kể ở ngôi thứ ba. Câu chuyện đời sống được diễn ra “tự nhiên” qua lời của một người kể chuyện “vô hình”. Đây là mô hình tự sự có từ truyền thống. Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, hiển nhiên không đoạn tuyệt với truyền thống. Song, với sự sáng tạo nhiều mặt của nhà văn, sự khai thác đời sống vẫn được thực hiện phong phú ngay ở kiểu lựa chọn này. Chủ thể kể chuyện có thể là người “đứng ngoài” chuyện nhưng đóng vai trò như một “người biết hết”, dẫn dắt bạn đọc vào thế giới nhân vật, sự kiện. Các tác phẩm: Không có vua, Giọt máu, Thương cả cho đời bạc, Những ngọn gió Hua Tát nằm trong trường hợp này. Chối bỏ lối hành văn trang trọng, có đôi phần thống thiết thường thấy trong văn học sử thi, ở đây, không có tụng

Đây cũng cách để nhà văn khéo khơi sâu vào thế giới tâm tư nhân vật của mình. Nếu Không có vua được ví như một thước phim cận cảnh. Từ người kể chuyện qua Tổng Cóc. Muối của rừng còn thấy một biến thể khác của kiểu trạng huống kể này. Trong Những ngọn gió Hua Tát. mặc dầu không xuất hiện trực tiếp. mảnh người trong kiếp nhân sinh thác loạn. Mưa. cõi đời ngổn ngang. cảm biết của chính nhân vật. ào ạt buồn đau. Trong Muối của rừng.thời gian khác nhau. mà chỉ thấy ào ạt sự kiện. chủ thể kể vẫn là người “giấu mặt” song điểm nhìn đã có sự chuyển hoá liên tục từ người kể sang nhân vật. góc nhìn trong trục kết cấu của văn bản. con người méo mó. ấm Huy. dù có một khoảng cách rất xa với nhân vật. đó là sự day dứt khôn nguôi về lối sống tha hoá. đầy mặc cảm đáng thương. Người kể chuyện qua đây như đứng về phía bạn đọc để mà bình phẩm. Nguyễn Thị Lộ đã thể hiện sâu sắc những cảm thức của Nguyễn Trãi về nỗi cô đơn và bi kịch của chính mình. mà còn được thể hiện sinh động ngay trong sự cảm thấy. Chút thoáng Xuân Hương. Triển khai truyện từ điểm nhìn bên trong. về sự băng hoại đạo đức và sự nghiệt ngã với đồng tiền đến đáng thương của con người. cũng không có những lời phán xét. nhưng đồng thời qua đó. Trong các truyện ngắn Tâm hồn mẹ.một đứa trẻ mồ côi mẹ. Nguyễn Thị Lộ. phân tích nhân vật. bạn đọc vẫn bị cuốn vào những điều mình quan tâm một cách tự nhiên. trở thành một hình tượng sinh động. chủ thể kể đứng ngoài chuyện. đáng thương thì Giọt máu lại là sự “lắp ghép” phóng túng những mảnh đời. Do vậy.ca. Như một cái tôi khác được kể ra. bình luận của chủ thể kể. rồi qua anh nhà thơ sẽ vào vai Chiêu Hổ. Thương cả cho đời bạc có một thời gian của chuyện xa hơn nhưng câu chuyện vẫn được hiện tại hoá nhờ tính liên tục của sự kiện. từ nhiều quãng cách không . Chủ thể kể vẫn “vắng bóng” song lại biết nhìn đời sống theo những quan điểm mang ý nghĩa đạo lý phổ quát. đổ vỡ. Ngôi kể . không can thiệp. “anh” lại khéo đưa người đọc vào những câu chuyện đời sống khác. sự kiện hỗn độn. luôn khao khát lòng độ lượng bao dung. nhiều tầng nghĩa. Trong Huyền thoại phố phường. Qua hình thức viết nhật ký để thổ lộ tình cảm với đối tượng tâm tình “em”. nhân vật Xuân Hương được soi chiếu từ nhiều góc độ. đời sống được cảm nhận qua Đăng . mổ xẻ. Mưa là một truyện ngắn giàu sáng tạo trong nghệ thuật kể. Trong Tâm hồn mẹ. người kể chuyện và bạn đọc như cùng hồi hộp nín thở theo dõi . Dù nhân vật không đóng vai trò người thực hiện hành động kể song cái được kể đã không đơn giản chỉ là những điều xảy ra bên ngoài người kể. sự miên man của tâm trạng nhân vật trong đây gợi ra cái miên man vô lối của kiếp người. Lại có thể nhận thấy trong Chút thoáng Xuân Hương một sự chuyển hoá liên tục các điểm nhìn. nhếch nhác. Đọc Huyền thoại phố phường.nhân vật xưng “anh” là một cách chọn điểm nhìn có chủ ý.

chủ thể kể chuyện trong trường hợp này được đặt vào trong chính các sự kiện. một mặt khác đó còn là hệ quả của sự đề kháng của nhà văn đối với sự áp đặt của cái chính thống. hay các sự kiện tâm tư của mỗi chủ thể phong phú hơn và trực tiếp hơn. Đọc Nguyễn Huy Thiệp. mỗi nhân vật kể chuyện trong trường hợp tốt nhất có thể tạo ra một cái nhìn nghệ thuật độc đáo. Chủ thể kể được đặt bên ngoài chuyện song nó không phải người “biết tất” mà chỉ chạy theo. cá tính của nhân vật kể chuyện khiến cái nhìn đời sống của nhà văn được thực hiện phong phú hơn gấp nhiều lần. Chủ thể xưng “tôi” trong tác phẩm. Những người thợ xẻ. Thương nhớ đồng quê. . Hình thức nhân vật kể chuyện thường xuất hiện ở hai dạng chính: nhân vật kể chuyện kể mọi việc và nhân vật kể chuyện chủ yếu kể về mình. Có thể nhận thấy. Sự lựa chọn hình thức kể này mang lại cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp một ưu thế riêng. Sự vắng mặt của điểm nhìn đánh giá tư tưởng đạo đức khiến văn bản có thêm những ý nghĩa mới. Cái nhìn của người kể dường như đi cùng sự dịch chuyển của con đò sang sông. khơi sâu hiện thực tâm tư. cuối cùng đều hả hê mãn nguyện về kết cuộc của cái cách mà ông hành xử với tự nhiên. những tìm tòi sáng tạo ở kiểu lựa chọn trạng huống kể chuyện có từ truyền thống này đã mang lại cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp những khả năng khai thác nghệ thuật riêng với đời sống. Trường hợp thứ hai chủ yếu xuất hiện trong Con gái thuỷ thần. Trường hợp thứ nhất có thể tìm thấy trong Chảy đi sông ơi. Có thể nói. cái nhìn nghệ thuật đó lại được cụ thể hoá thành chuỗi các điểm nhìn nghệ thuật. thấy hàng loạt truyện ngắn của ông xuất hiện hình thức “nhân vật kể chuyện”. Tướng về hưu.thẩm mỹ. về quan điểm đạo đức. Sự đa dạng về tính chất xã hội . Sự phi tâm hoá của tổ chức trần thuật một mặt giúp nhà văn mở rộng ngưỡng cửa sáng tạo. Và đấy cũng là lúc nhà văn có nhu cầu bộc bạch thế giới nội cảm. Cái “vờ vĩnh” khéo léo của nhà văn trong đây khiến câu chuyện hấp dẫn bởi những sự kiện bất ngờ. Chủ thể kể không đứng từ trên cao nhìn xuống mà đóng vai trò như là người tường thuật tại chỗ một cách khách quan về những gì mà nó chứng kiến.cuộc đi săn của ông Diểu. lối sống. góp phần vào việc khắc phục những “giới hạn” của tự sự truyền thống. ở những chân trời khác. Đến lượt mình. Sang sông có một hình thức kể đặc biệt. một biểu hiện của tinh thần nhân văn hậu hiện đại. tình tiết với tâm thế người trong cuộc. Khác với hình thức tự sự ngôi thứ ba. Hình thức kể theo ngôi thứ nhất. suy đoán.

Tuy nhiên. điểm nhìn trần thuật được tổ chức theo lối “kính vạn hoa”. Nó có thật trong cuộc đời này.“tôi” hiến tặng để bạn đọc “tuỳ ý lựa chọn”. nhân vật được soi chiếu từ nhiều phía. Trong nhiều tác phẩm của ông. Sự giản đơn đồng quy tác giả vào những hình tượng . bạc nhược với vợ. Cuộc săn tìm chẳng mang lại điều gì. vừa khiến họ tin hơn vào câu chuyện được kể. của một số rất ít người. Sự xuất hiện của trạng huống kể “đa thức” khiến truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp có thêm một diện mạo mới. gây hiệu quả “gián cách” và dẫn dụ bạn đọc.anh kỹ sư ở Viện Vật lý giàu tình cảm với cha song có phần cả nể. vừa chống sự mê hoặc. Mở đầu và kết thúc truyện. thấy có sự xuất hiện của tác giả với tư cách là người dẫn chuyện. thiếu quyết đoán đó khiến dòng đời với những thác lũ tha hóa và sự trơ khấc của cảm xúc dường như thêm phần bạo liệt. Vàng lửa là một thí dụ. Cái được kể trong đây là một hiện thực đầy biến động. chủ thể kể là Thuấn . giả trá. nhiều quan điểm khác nhau. Dòng hồi ức của một cái tôi suy tư. lại là hiện thực. không thuần nhất trong suy cảm của mỗi người. nhưng không tham gia vào chuyện. ngoại tình. là cái gì đó luôn đồng hành với bơ vơ lạc loài. Rõ ràng. Các điểm nhìn nghệ thuật ở đây liên tục được gia tăng dịch chuyển. chủ thể kể giấu mình trong vai một cậu bé mộng mơ. hấp dẫn và cũng gây ra nhiều tranh cãi. Đây cũng là một lý do để giải thích tại sao truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp lại nhiều giọng. câu chuyện lại được kể qua lời của một người kể chuyện “vô hình”. vượt lên nỗi sợ hãi để tự kiếm tìm sự thật.. Cách kể của con người hơi thiếu tự tin. chiêm nghiệm khiến bạn đọc cay đắng nhận ra cái trớ trêu của cuộc đời. Lối trần thuật nhiều chủ thể này khiến đời sống. Trong Tướng về hưu. Câu chuyện được hình dung qua Phăng. có khi trái với khát vọng của tác giả và bạn đọc.. Chỉ có điều. Cảm giác bất lực dâng trào. ở những phần căn bản. qua hồi ký của một người Bồ Đào Nha vô danh. trong sự lựa chọn đa dạng của nhà văn. Từ bỏ sách vở giáo điều. và chỉ có ở lòng bao dung của con người. trong khi ăn cướp. Cái đẹp thực ra không chỉ là thứ tồn tại trong huyền thoại. thức tỉnh. mà chỉ nhảy ra sân khấu để thuyết minh... đa nghĩa. Huyền thoại là sự bịp bợm trắng trợn. xưng “tôi”. cờ bạc. ngoài sự xót xa. lịch sử. với bao khao khát đầy huyễn hoặc về cái phi phàm. huyền thoại. bất hạnh khổ đau. song cái cậu nhận được ở đây toàn là sự bịp bợm. Người kể như đứng bên ngoài những sóng gió mà kể lại. chỉ kín đáo suy tư..Trong Chảy đi sông ơi. nó luôn bị ngược đãi. Đẹp. hình thức nhân vật kể chuyện có khả năng tạo ra nhiều cái nhìn nghệ thuật ở cùng một tác giả. Niềm tin trẻ thơ bị lừa phỉnh. rồi qua ba đoạn kết mà tác giả .

Có thể nói. Các đối thoại giàu tính kịch. Mưa Nhã Nam… Có thể khẳng định. việc khéo lựa chọn các trạng huống trần thuật nhằm tạo ra sự đa dạng của các điểm nhìn nghệ thuật là yếu tố độc đáo thứ nhất mang lại sự hấp dẫn cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp. sự bơ vơ lạc loài của cái đẹp. Ngôn ngữ trần thuật Nguyễn Huy Thiệp sắc gọn. đọc xong mà không đọc hết. về cuộc đời. thái độ khác biệt nhau trong đây là một biểu hiện của tinh thần dân chủ và nhân văn trong sáng tác của nhà văn.. cái thê thảm của tâm hồn. và việc đưa lên cùng một mặt sân giá trị các phát ngôn. dung hợp những từ ngữ thông tục. xen cài của hai kiểu giọng độc đáo. dồn nén thông tin. là một hình tượng tác giả hàm ẩn với bao chiêm nghiệm suy tư về thân phận con người. nhiều giọng kể với sự dịch chuyển đa chiều các điểm nhìn nghệ thuật khiến đời sống luôn được cắt nghĩa ở những chiều sâu mới. cũng có khi đậm chất thơ và màu sắc triết lí. Đặc điểm này có thể tìm thấy trong hầu hết các tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp.người kể chuyện (“không đáng tin”) trong đây khiến một số bạn đọc có những đánh giá thiếu công bằng với các truyện ngắn của ông. những khám phá. Nhiều nhà nghiên cứu đã khẳng định. đằng sau tất cả các câu chuyện của Nguyễn Huy Thiệp.. Bàn tay giải phẫu trực tiếp và chính xác của vị bác sĩ khiến các ung nhọt đời sống vỡ ra tung toé.. Có thể tìm tìm thấy điều này trong Chút thoáng Xuân Hương. Giọng kể lại trở nên trữ tình. do thế thường âm ba vọng động. hấp dẫn được hình thành. giàu sáng tạo. đề cao sự sáng tạo của người đọc. tạo thành một biểu hiện của phong cách. nhiều khi trơ trụi. do thế. trong sự tìm tòi. Sự phối hợp nhiều người kể. thú vị. Truyện của ông. nhà văn có giọng kể sắc lạnh. tha thiết buồn đau khi nhà văn diễn tả cái trớ trêu của cuộc đời. nhiều khi lại có thể "tháo dỡ" được. những thế giới nghệ thuật mới mẻ. Diễn tả những mảng tối của cuộc đời. gần với ngôn ngữ đời sống. Và có lẽ chính lối hành ngôn hàm súc như thế này khiến Nguyễn Huy Thiệp luôn gặp khó khăn khi viết tiểu thuyết. Từ đây. Kiếm sắc. hàm súc. Và. sáng tạo không ngừng của nhà văn. Câu chuyện của nhà văn. Và. đó là một lối kể trùng phức thường xuyên được sử dụng như một thủ pháp “mô tả mang tính lập thể”. thể hiện đời sống ngày càng được thực hiện phong phú hơn ở những chân trời mới. Lời kể thường ít thành phần phụ. chạm sâu vào thế giới tâm tư của con người. luôn diễn ra ở nhiều lớp lang. đặc trưng. Vàng . truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp hấp dẫn bởi sự pha trộn. Phẩm tiết. Tính hấp dẫn của truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp còn thể hiện các thủ pháp kỹ thuật kể độc đáo. Hình thức trần thuật độc đáo này còn có thể tìm thấy trong các truyện ngắn lịch sử khác như: Phẩm tiết. việc tổ chức trần thuật đa điểm nhìn. Trước hết.

vừa luôn gợi sâu vào những buồn vui của kiếp người. truyện của ông luôn mang nghĩa.. Cái được kể tràn ra khỏi chiếc khung thể loại. Nguyễn Huy Thiệp tâm đắc: “. Giới hạn của một truyện ngắn bị đứt gãy. rất dễ nhận ra” [1]. một sự tìm tòi thử nghiệm các hình thức độc đáo: truyện ngắn . tìm tòi nghệ thuật của Nguyễn Huy Thiệp.chân dung (Chút thoáng Xuân Hương). ở một chừng mực nào đó. vừa mới trong kỹ thuật.. Chẳng hạn. Vậy nên.nhật ký (Mưa). Nếu kể được xem là “thiên chức” của người viết văn xuôi thì Nguyễn Huy Thiệp là nhà văn đã hoàn thành “thiên chức” đó trong truyện ngắn một cách xuất sắc.. ông giáo Quỳ. những suy tư. những “câu nói thơ” mà phần lớn do tác giả đặt lời. Thương nhớ đồng quê.tư liệu (Thương cả cho đời bạc). tô đậm chiều sâu tâm lý nhân vật vừa gợi ra được những suy tư lắng đọng cho bạn đọc trước khi bị cuốn vào những tình tiết mới. còn có khá nhiều các truyện hoàn chỉnh khác về sư Thiều. truyện ngắn .phóng sự (Tội ác và trừng phạt). những cách tân trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp. truyện ngắn .dòng chảy ý thức (Không khóc ở California).lửa. Trong một bài viết cách đây không lâu. Chút thoáng Xuân Hương. truyện ngắn . trong Thương nhớ đồng quê.. tính chỉnh thể trong cấu trúc tự sự của một truyện ngắn truyền thống thường xuyên bị phá vỡ.. Chúng tôi cho rằng. Nhà nghiên cứu người Nga T. truyện ngắn . Trong một cốt truyện vốn đã nhiều sự kiện.N. Tiếp theo. từ một góc nhìn khác có thể nhận thấy nhiều truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp có xu hướng “phì đại”. nhà văn còn sử dụng các hình thức truyện xen truyện. theo các chiều hướng khác nhau. chú Phụng. Mưa Nhã Nam. Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp còn hấp dẫn bởi sự dung hợp nhiều bài thơ. Filimonova cho rằng thủ pháp này làm cho lời văn Nguyễn Huy Thiệp trở nên “rất đặc biệt. nhà văn sinh ra là để kể chuyện. Con gái thuỷ thần.. dù mới mẻ đến đâu thì cũng không bắt đầu trên một mảnh đất trống. truyện trong truyện độc đáo. . ngoài mạch chính là truyện Nhâm. Ở đây. Tất nhiên. đã làm thay đổi một phần cách đọc của công chúng văn học. Người kể trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp luôn làm chủ cuộc chơi. Một số truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp có thể được ví như một cuộc “chơi" thể loại. Kiếm sắc. Các bài thơ hoặc thơ văn xuôi này có ý nghĩa lớn trong việc làm nổi bật tiết đoạn cảm xúc. Kể chuyện hay! Có thế thôi” [2]. hấp dẫn được nhiều đối tượng. Những ngọn gió Hua Tát đều là những truyện ngắn mang dáng dấp tiểu thuyết.

cắt nghĩa. tr. nhà văn Nguyễn Huy Thiệp và tác phẩm của ông đã tạo ra những ấn tượng mạnh mẽ có sức thu hút các nhà phê bình dày công khám phá. dùng khoa học để tiếp cận nghệ thuật. đòi hỏi ở người phê bình sự rung cảm nghệ thuật và cả lý trí tỉnh táo. khó khăn. họ đã tìm ra con đường thâm nhập vào thế giới tác phẩm. Với chiếc chìa khóa là kiến thức lý luận. trực giác mà còn phải lí giải. Thơ trong văn Nguyễn Huy Thiệp. hay. LỜI MỞ ĐẦU .N. [2] Nguyễn Huy Thiệp. Đó là một công việc hết sức lý thú nhưng cũng đầy gian nan. 168. Bắt đầu của phê bình là lòng khát khao thưởng thức tác phẩm cùng cảm hứng được nói lên những cảm xúc. Nhiều người viết báo. . Nxb Văn hoá thông tin. thú vị. có cái nhìn khái quát. tiểu luận. Để có những trang viết đạt chuẩn. suy nghĩ. khen. tr. Nxb. khoa học để đem ra những đánh giá khái quát có giá trị chính xác nhất về tác phẩm. giới thiệu). 267 þÿ Select View Mode / 29 þÿ Download this Document for Free Hòai Thanh. trong sách: Giăng lưới bắt chim (Phê bình. Hội nhà văn. 2001. tham luận.Hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp cho I. Tạo nên không khí sôi động của phê bình văn học cuối thập niên 80 của thế kỷ XX. Vậy phê bình thuộc lĩnh vực tiếp nhận nhưng không dừng lại ở hành động “đọc” thuần túy mà còn đi tới hành động “viết”. Vậy nhà phê bình dựa vào lý thuyết lý luận và tác phẩm văn học nhưng phải vượt lên trên. Khi xuất hiện trên văn đàn. nhà phê bình không chỉ ghi lại những rung cảm tự nhiên. quả thật rất tinh tế khi đưa ra nhận xét: “ Đi tìm cái đẹp trong tự nhiên là nghệ thuật và đi tìm cái đẹp trong nghệ thuật là phê bình”. khách quan. chê. ý kiến của mình về tác phẩm ấy nhằm chia sẻ với mọi người.… có những cây bút chuyên nghiệp lẫn không chuyên…. trong sách: Đi tìm Nguyễn Huy Thiệp (Phạm Xuân Nguyên sưu tầm. Filimonova. chọn những thông tin khác nhau ở những điểm nhìn khác nhau…. biên soạn). 2005.[1] T. Trò chuyện với hoa thuỷ tiên hay những nhầm lẫn của nhà văn.

về cấu tạo là một chỉnh thể hữu cơ cao độ. cách tiếp cận mới về tác phẩm. thế sự . tác phẩm văn chương về nội dung thường có tính đa tầng. với quan niệm: Khác với các trước tác khoa học xã hội. huyền thoại và lịch sử với bốn nét phong cách lớn : . theo ông là hợp lý nhất. Bài viết “Đọc Nguyễn Huy Thiệp” của Văn Tâm Trong bài viết của mình. Có thể chia truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp làm 4 loại :cổ tích. Văn Tâm đã chỉ ra cách đọc Nguyễn Huy Thiệp. và cảm hứng đồng tác giả. Quy luật cảm thụ mĩ học phổ biến là : .đến nay đã có phần lắng dịu nhưng những vấn đề trong cuộc tranh luận này đã để lại rất nhiều điếu thú vị khi khám phá được những khía cạnh.Lưu Hiệp) Vậy không thể đọc truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp (những sáng tạo thẩm mĩ) bằng đôi mắt sử kí giáo khoa thư như nhà nghiên cứu Tạ Ngọc Liễn đã làm. Điều đó được tổng hợp trong tuyển tập “ Đi tìm Nguyễn Huy Thiệp” (Nhiều tác giả / NXB Văn Hóa – Thông tin / 2001). Phải dùng “biệt nhãn” để thẩm định đúng đắn hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp. VÀI SUY NGHĨ VỀ NHỮNG BÀI VIẾT TRONG TUYỂN TẬP “ĐI TÌM NGUYỄN HUY THIỆP” 1. một sự lĩnh hội toàn khối.Cảm hứng đồng tác giả (“Kẻ thưởng ngoạn thì vạch văn từ ra mà rót tình cảm vào”. về xu thế là một hệ thống mở… dẫn đến quy luật về cảm thụ mỹ học phổ biến là một nhãn quan khẩu thị xuyên tầng. một sự lĩnh hội toàn khối (“Văn bản được xếp gọn vào tâm trí người đọc ngay lập tức trong một giây”-Sêkhốp) .Một nhãn quan khẩu thị xuyên tầng. 1 II.

Tính nhiều tầng đa nghĩa cao: Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp có phong cách thơ : chữ nghĩa chắt lọc. mặc nhiên hỗ trợ đọc ra một số tín hiệu thuộc miền tinh thần tiềm ẩn.1. đặc biệt phần kết thúc tác phẩm không khép kín mạch truyện mà còn mở ra những chân trời bát ngát mơ hồ trong Con gái . 1. không những bao phủ dày đặc trong hai loại truyện huyền thọai Con gái thủy thần và cổ tích Những ngọn gió Hua tát mà còn bập bềnh mờ mịt giữa khá nhiều dòng truyện lịch sử Kiếm sắc. siêu thực. nghệ sĩ bất giác bị “lộ vở” nhiều nhất. Nếu như chủ nghĩa hiện thực chân phương kiểm soát chặt chẽ lí trí thì bút pháp huyền thoại tạo nên những “giấc mơ ban ngày” của nghệ sĩ. 1. Khi nghiên cứu không nên dừng lại ở phần “lộ thiên” mà cần lưu ý các ẩn ngôn “bên trên” và các vô ngôn “phía sau”.1. Tính hệ thống mở có khẩu độ lớn: Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp thường dành ra một vùng trống.4.2.3. sức khái quát lớn với những câu triết lí sắc ngọt . Nguyễn Huy Thiệp trước sau vẫn viết về cuộc sống ngày hôm nay (Hoàng Ngọc Hiến – Lời giới thiệu tập Tướng vê hưu)” 2 1. thẳm sâu … …. Cảm hứng huyền thoại mạnh : Sương mù huyền thoại bao phủ hầu hết những trang sách Nguyễn Huy Thiệp . Phẩm tiết và thế sự Chảy đi sông ơi. Chính ở những sáng tác huyền thoại đắc ý tưởng như mơ hồ kín đáo nhất. Đặng nhận diện họ thấu triệt hơn . Sắc độ hiện đại thẫm: Không chỉ truyện ngắn tràn ngập ý vị hiện đại mà “Dẫu là kể truyện cổ tích.

chứa đựng tinh thần “ dĩ cố vi kim” cực lớn. Đằng sau những dòng chữ lạnh giá là một nỗi đau nhân tình. Hiện trạng con người bị tha hóa lần lượt hiện ra trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp nhiều khi quái đản ghê rợn khiến người đọc rùng mình. lẽ ra sử sách không thể không nói tới. hữu-vô…. mang thông điệp gửi đến mọi người để báo động về sự suy vi của xã hội. Khi tác giả nói nhiều đến cái ác thì mặc nhiên ý tưởng thiện cũng được xác lập làm cơ sở đối chiếu và phản ứng. lớp từ cổ được sử dụng rộng rãi nhân vật ngôi thứ nhất tuy hư cấu nhưng người đọc truyện lại có cảm giác như là người thật việc thật. Ông nhận xét: Nguyễn Huy Thiệp không chủ định viết về lịch sử. Nguyễn Huy Thiệp không nằm ngoài quy luật đó. Nhà văn đã đưa vào tác phẩm của mình vô số những tình tiết hoang đường. Trước những sáng tạo nghệ thuật kiểu đó. thiện-ác. Hằng số này lúc biến lúc hiện. của Khảm trong Không có vua). Thêm nữa. Thứ nhất: Tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp nhân bản hay phi nhân bản? Văn Tâm nhận định. khi nó hiện ra sừng sững là tín hiệu sự cố lịch sử. nhưng tác giả tự nói luôn: không sử sách nào nhắc đến. khi nó được mã hoá. các độc giả – đồng tác giả sẽ nắm bắt nội dung ý nghĩa tác phẩm theo cảm hứng và suy luận của riêng mình dẫn đến nhiều thái độ khen chê khác nhau. Theo logic đối đãi : con người biết kinh hòang trước cái bất nhân thì trong tâm cũng đã có lí tưởng nhân . cấu tạo tác phẩm. . ngược lại. Và. Mộng mị của các nhân vật cũng thật quái đản (ác mộng của Chương trong Con gái thủy thần. Văn Tâm kết luận: Nguyễn Huy Thiệp không xuyên tạc lịch sử mà đã đề cập một hằng số lịch sử. xây dựng những nhân vật lịch sử có tầm hoạt động lớn. nhà văn xây dựng những hình tượng nghệ thuật. nhận thức của con người phương Đông thường mang tính nhị nguyên. Truyện Nguyễn Huy Thiệp tính lịch sử không cao.thủy thần. nhà văn lại có vẻ như sao y bản chính lịch sử bằng hàng loạt 3 những tín hiệu phụ như: lối dẫn truyện y như thật. có khi lại “rủ rê người đọc sáng tác chung với mình trong Vàng lửa.

Nàng Bua đầu tắt mặt tối hoàn toàn quên mình vì chín đứa con hoang. một người đầy tớ của ông Lù”(Nạn dịch). Ông cho rằng. vợ nhưng đồng thời là “người chị. Thu 7 tuổi nhưng có khả năng giải nguy lớn vì có “ tâm hồn mẹ”. Hằng nữ của thi hào Gớt …. con ong hút mật… Thứ hai: Có thể nói cảm hứng huyền thoại mạnh trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp. Kết thúc bài viết của mình. người mẹ. nhà văn có tài mà cũng có tâm. Phật Bà Quan âm. Mẹ nhiệm mầu (Huyền Tẫn ) trong Đạo Đức Kinh của Lão Tử. Đó là Hếch. Thực sự. cái tâm thức lâu mới biết đêm dài. khiến độc giả có cảm giác như tác giả vô tình. đằng sau nó lại là một nỗi đau nhân tình.từ. Đây là thiên đạo mà cũng là nhân đạo: “Nhất âm nhất dương chi vị đạo” (Kinh dịch).Thánh Mẫu Cơ Đốc Giáo. cách cảm nhận xuyên tầng . chị Thắm thánh thiện suốt đời cứu người chết đuối – nhưng khi chị 4 chết thì không ai cứu cả. tổng hòa hiện với ẩn. … Nói về cái ác. tuy khổ nhục nhưng không đang tâm lìa bỏ. Văn Tâm đã nhận xét: Sương mù huyền thoại bao phủ hầu hết những trang sách Nguyễn Huy Thiệp. Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp sáng tạo nghệ thuật như con chim làm tổ. không những bao phủ dày đặc trong . Mã số lớn nhất trong hệ thống mã hóa trên là nhân vật nửa thực nửa hư. Văn Tâm bày tỏ sự đồng cảm sâu sắc trước hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp. Nàng Sinh cổ tích vất vả khốn khó với cô Sinh thế sự nhân hậu sống giữa gia đình lão Kiến đầy những kẻ tật nguyền về thểxác hoặc tâm hồn. Các cảm hứng tích cực. tinh thần nhân bản… … được mã hóa qua hiện tượng nổi bật: tuyệt đại đa số nhân vật nữ đều có phẩm chất ưu mĩ tuyệt vời . Mẹ Cả “con gái thủy thần ” thường xuyên hiện ra trên dòng nước xiết để cứu vớt biết bao con người chìm đắm . Đọc Nguyễn Huy Thiệp cần phải nắm bắt toàn khối “cơ cấu nghệ thuật”. thái độ nhà văn khá lạnh lung.

Những chi tiết hoang đường là những phương tiện nghệ thuật để nhà văn chuyển tải đến người đọc những vấn đề nhân sinh. hoá ra lại là phi lịch sử. thoải mái đàm đạo với độc giả về những quan niệm chính thống hoặc phi chính thống. Phẩm tiết. Thật vậy.hai loại truyện huyền thoại Con gái thuỷ thần. siêu thức thẳm sâu… đặng nhận diện họ thấu 5 triệt hơn. Chính ở những sáng tác huyền thoại đắc ý. nhà văn tự do. Chất huyền thoại là một đặc điểm nghệ thuật nổi bật nhất trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp. trong những truyện về thế sự. thuộc về tính chân thật của hiện thực. Nó khiến người đọc tự rút ra cái phần được xem là tinh tuý nhất của tác phẩm: . về những giá trị đích thực của cuộc sống. hoàng toàn được hư cấu. Nó giải mã những ẩn số trong tác phẩm. cái mà Văn Tâm gọi là giấc mơ ban ngày của người nghệ sĩ. Đặc biệt. Nếu như chủ nghĩa hiện thực chân phương kiểm soát chặt chẽ lý trí. và thế sự Chảy đi sông ơi. Ở đó. những phần còn lại trong hệ thống nhân vật bị coi là con người lịch sử ấy.thế sự trong đời sống hiện tại. yếu tố huyền thọai rất đắc dụng dưới ngòi bút của nhà văn. biến dạng trong một bút pháp mang cảm hứng huyền thoại. Chính tính chất này đã khiến những nhân vật của nhà văn. trong một trí tưởng tượng vượt thoát khỏi những khái niệm thuộc về lịch sử. thì bút pháp huyền thoại tạo nên những giấc mơ ban ngày của nghệ sĩ. nghệ sĩ bất giác lại bị lộ vở nhiều nhất. và cổ tích Những ngọn gió Tua Hát. mặc nhiên hỗ trợ độc giả đọc ra một số tín hiệu thuộc miền tinh thần tiềm ẩn. đã khiến ta suy nghĩ về tính chất huyền thoại trong trang viết của Nguyễn Huy Thiệp. tưởng như mơ hồ kín đáo nhất. Chỉ trừ có tên gọi. tưởng chừng là những con người lịch sử. mà còn bập bềnh mờ mịt giữa khá nhiều dòng truyện lịch sử Kiếm sắc.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful