Tổ chức trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp

Phùng Gia Thế

Tìm hiểu tổ chức trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, chúng tôi nhận thấy, sáng tạo của nhà văn trước hết bộc lộ ở khả năng khai thác các trạng huống trần thuật đa dạng nhằm tạo ra sự đa dạng của các điểm nhìn nghệ thuật.
Điểm nhìn trần thuật, ở đây, vừa như một phương thức tổ chức văn bản, vừa là một cơ chế phát ngôn tinh thần thời đại của nhà văn. Sự khai thác điểm nhìn thể hiện trình độ xử lý mối quan hệ giữa chủ thể kể chuyện với cái được kể, cũng là sự thể hiện chiều sâu cái nhìn nghệ thuật của nhà văn.

Tác phẩm đã xuất bản của Nguyễn Huy Thiệp.

Trong nhiều truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp, chủ thể kể chuyện được đặt ở ngoài câu chuyện. Hình thức kể ở ngôi thứ ba. Câu chuyện đời sống được diễn ra “tự nhiên” qua lời của một người kể chuyện “vô hình”. Đây là mô hình tự sự có từ truyền thống. Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, hiển nhiên không đoạn tuyệt với truyền thống. Song, với sự sáng tạo nhiều mặt của nhà văn, sự khai thác đời sống vẫn được thực hiện phong phú ngay ở kiểu lựa chọn này. Chủ thể kể chuyện có thể là người “đứng ngoài” chuyện nhưng đóng vai trò như một “người biết hết”, dẫn dắt bạn đọc vào thế giới nhân vật, sự kiện. Các tác phẩm: Không có vua, Giọt máu, Thương cả cho đời bạc, Những ngọn gió Hua Tát nằm trong trường hợp này. Chối bỏ lối hành văn trang trọng, có đôi phần thống thiết thường thấy trong văn học sử thi, ở đây, không có tụng

không can thiệp. Lại có thể nhận thấy trong Chút thoáng Xuân Hương một sự chuyển hoá liên tục các điểm nhìn. mảnh người trong kiếp nhân sinh thác loạn. Chủ thể kể vẫn “vắng bóng” song lại biết nhìn đời sống theo những quan điểm mang ý nghĩa đạo lý phổ quát.nhân vật xưng “anh” là một cách chọn điểm nhìn có chủ ý. Nguyễn Thị Lộ đã thể hiện sâu sắc những cảm thức của Nguyễn Trãi về nỗi cô đơn và bi kịch của chính mình. Dù nhân vật không đóng vai trò người thực hiện hành động kể song cái được kể đã không đơn giản chỉ là những điều xảy ra bên ngoài người kể. chủ thể kể đứng ngoài chuyện. chủ thể kể vẫn là người “giấu mặt” song điểm nhìn đã có sự chuyển hoá liên tục từ người kể sang nhân vật. Chút thoáng Xuân Hương. nhưng đồng thời qua đó. đầy mặc cảm đáng thương. Đọc Huyền thoại phố phường. nhân vật Xuân Hương được soi chiếu từ nhiều góc độ. Mưa là một truyện ngắn giàu sáng tạo trong nghệ thuật kể.ca. cõi đời ngổn ngang. Muối của rừng còn thấy một biến thể khác của kiểu trạng huống kể này. Người kể chuyện qua đây như đứng về phía bạn đọc để mà bình phẩm. mà còn được thể hiện sinh động ngay trong sự cảm thấy. Trong Những ngọn gió Hua Tát. Trong các truyện ngắn Tâm hồn mẹ. mổ xẻ. luôn khao khát lòng độ lượng bao dung. đó là sự day dứt khôn nguôi về lối sống tha hoá. “anh” lại khéo đưa người đọc vào những câu chuyện đời sống khác. Nguyễn Thị Lộ. Trong Huyền thoại phố phường. rồi qua anh nhà thơ sẽ vào vai Chiêu Hổ. ấm Huy. Như một cái tôi khác được kể ra. bạn đọc vẫn bị cuốn vào những điều mình quan tâm một cách tự nhiên. sự miên man của tâm trạng nhân vật trong đây gợi ra cái miên man vô lối của kiếp người. Trong Tâm hồn mẹ. cảm biết của chính nhân vật. người kể chuyện và bạn đọc như cùng hồi hộp nín thở theo dõi . Mưa. dù có một khoảng cách rất xa với nhân vật.thời gian khác nhau. nhiều tầng nghĩa. con người méo mó. Do vậy. đời sống được cảm nhận qua Đăng . ào ạt buồn đau. bình luận của chủ thể kể. Ngôi kể . Từ người kể chuyện qua Tổng Cóc. Trong Muối của rừng. Thương cả cho đời bạc có một thời gian của chuyện xa hơn nhưng câu chuyện vẫn được hiện tại hoá nhờ tính liên tục của sự kiện. góc nhìn trong trục kết cấu của văn bản. cũng không có những lời phán xét. Triển khai truyện từ điểm nhìn bên trong. từ nhiều quãng cách không . nhếch nhác. sự kiện hỗn độn. Qua hình thức viết nhật ký để thổ lộ tình cảm với đối tượng tâm tình “em”. mặc dầu không xuất hiện trực tiếp. đáng thương thì Giọt máu lại là sự “lắp ghép” phóng túng những mảnh đời. đổ vỡ. trở thành một hình tượng sinh động. Nếu Không có vua được ví như một thước phim cận cảnh. Đây cũng cách để nhà văn khéo khơi sâu vào thế giới tâm tư nhân vật của mình. mà chỉ thấy ào ạt sự kiện. phân tích nhân vật. về sự băng hoại đạo đức và sự nghiệt ngã với đồng tiền đến đáng thương của con người.một đứa trẻ mồ côi mẹ.

góp phần vào việc khắc phục những “giới hạn” của tự sự truyền thống. Đọc Nguyễn Huy Thiệp. hay các sự kiện tâm tư của mỗi chủ thể phong phú hơn và trực tiếp hơn. Chủ thể kể không đứng từ trên cao nhìn xuống mà đóng vai trò như là người tường thuật tại chỗ một cách khách quan về những gì mà nó chứng kiến. Chủ thể kể được đặt bên ngoài chuyện song nó không phải người “biết tất” mà chỉ chạy theo. Sang sông có một hình thức kể đặc biệt. Sự phi tâm hoá của tổ chức trần thuật một mặt giúp nhà văn mở rộng ngưỡng cửa sáng tạo. về quan điểm đạo đức. cuối cùng đều hả hê mãn nguyện về kết cuộc của cái cách mà ông hành xử với tự nhiên. lối sống. chủ thể kể chuyện trong trường hợp này được đặt vào trong chính các sự kiện. những tìm tòi sáng tạo ở kiểu lựa chọn trạng huống kể chuyện có từ truyền thống này đã mang lại cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp những khả năng khai thác nghệ thuật riêng với đời sống. tình tiết với tâm thế người trong cuộc. Và đấy cũng là lúc nhà văn có nhu cầu bộc bạch thế giới nội cảm. một mặt khác đó còn là hệ quả của sự đề kháng của nhà văn đối với sự áp đặt của cái chính thống. Trường hợp thứ hai chủ yếu xuất hiện trong Con gái thuỷ thần.cuộc đi săn của ông Diểu. Trường hợp thứ nhất có thể tìm thấy trong Chảy đi sông ơi. Khác với hình thức tự sự ngôi thứ ba. khơi sâu hiện thực tâm tư. Thương nhớ đồng quê. cá tính của nhân vật kể chuyện khiến cái nhìn đời sống của nhà văn được thực hiện phong phú hơn gấp nhiều lần. suy đoán. Chủ thể xưng “tôi” trong tác phẩm. Hình thức kể theo ngôi thứ nhất. Hình thức nhân vật kể chuyện thường xuất hiện ở hai dạng chính: nhân vật kể chuyện kể mọi việc và nhân vật kể chuyện chủ yếu kể về mình. Đến lượt mình. . Cái “vờ vĩnh” khéo léo của nhà văn trong đây khiến câu chuyện hấp dẫn bởi những sự kiện bất ngờ.thẩm mỹ. mỗi nhân vật kể chuyện trong trường hợp tốt nhất có thể tạo ra một cái nhìn nghệ thuật độc đáo. Cái nhìn của người kể dường như đi cùng sự dịch chuyển của con đò sang sông. Sự đa dạng về tính chất xã hội . Sự lựa chọn hình thức kể này mang lại cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp một ưu thế riêng. cái nhìn nghệ thuật đó lại được cụ thể hoá thành chuỗi các điểm nhìn nghệ thuật. Có thể nói. Sự vắng mặt của điểm nhìn đánh giá tư tưởng đạo đức khiến văn bản có thêm những ý nghĩa mới. thấy hàng loạt truyện ngắn của ông xuất hiện hình thức “nhân vật kể chuyện”. một biểu hiện của tinh thần nhân văn hậu hiện đại. Có thể nhận thấy. ở những chân trời khác. Những người thợ xẻ. Tướng về hưu.

thức tỉnh. vừa chống sự mê hoặc. và chỉ có ở lòng bao dung của con người. thấy có sự xuất hiện của tác giả với tư cách là người dẫn chuyện. Cái được kể trong đây là một hiện thực đầy biến động. Niềm tin trẻ thơ bị lừa phỉnh. Cách kể của con người hơi thiếu tự tin. Tuy nhiên..Trong Chảy đi sông ơi. Đẹp. trong khi ăn cướp. Trong nhiều tác phẩm của ông. Chỉ có điều. ngoại tình.. Huyền thoại là sự bịp bợm trắng trợn. trong sự lựa chọn đa dạng của nhà văn. Từ bỏ sách vở giáo điều. ở những phần căn bản. huyền thoại. với bao khao khát đầy huyễn hoặc về cái phi phàm. song cái cậu nhận được ở đây toàn là sự bịp bợm. cờ bạc. Vàng lửa là một thí dụ.. vượt lên nỗi sợ hãi để tự kiếm tìm sự thật. Nó có thật trong cuộc đời này. qua hồi ký của một người Bồ Đào Nha vô danh. Cái đẹp thực ra không chỉ là thứ tồn tại trong huyền thoại.. không thuần nhất trong suy cảm của mỗi người.anh kỹ sư ở Viện Vật lý giàu tình cảm với cha song có phần cả nể. lịch sử.. Câu chuyện được hình dung qua Phăng. nhiều quan điểm khác nhau. nhưng không tham gia vào chuyện. là cái gì đó luôn đồng hành với bơ vơ lạc loài. giả trá. Các điểm nhìn nghệ thuật ở đây liên tục được gia tăng dịch chuyển. Người kể như đứng bên ngoài những sóng gió mà kể lại. Trong Tướng về hưu. chủ thể kể giấu mình trong vai một cậu bé mộng mơ. nhân vật được soi chiếu từ nhiều phía. Cuộc săn tìm chẳng mang lại điều gì. ngoài sự xót xa. bất hạnh khổ đau. thiếu quyết đoán đó khiến dòng đời với những thác lũ tha hóa và sự trơ khấc của cảm xúc dường như thêm phần bạo liệt. mà chỉ nhảy ra sân khấu để thuyết minh. hình thức nhân vật kể chuyện có khả năng tạo ra nhiều cái nhìn nghệ thuật ở cùng một tác giả. rồi qua ba đoạn kết mà tác giả . chỉ kín đáo suy tư. hấp dẫn và cũng gây ra nhiều tranh cãi. Mở đầu và kết thúc truyện. Dòng hồi ức của một cái tôi suy tư. lại là hiện thực. chiêm nghiệm khiến bạn đọc cay đắng nhận ra cái trớ trêu của cuộc đời. chủ thể kể là Thuấn . có khi trái với khát vọng của tác giả và bạn đọc.“tôi” hiến tặng để bạn đọc “tuỳ ý lựa chọn”. Lối trần thuật nhiều chủ thể này khiến đời sống. bạc nhược với vợ. xưng “tôi”. Sự xuất hiện của trạng huống kể “đa thức” khiến truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp có thêm một diện mạo mới. Rõ ràng. đa nghĩa. gây hiệu quả “gián cách” và dẫn dụ bạn đọc. Đây cũng là một lý do để giải thích tại sao truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp lại nhiều giọng. của một số rất ít người. Sự giản đơn đồng quy tác giả vào những hình tượng . vừa khiến họ tin hơn vào câu chuyện được kể. nó luôn bị ngược đãi. Cảm giác bất lực dâng trào. câu chuyện lại được kể qua lời của một người kể chuyện “vô hình”. điểm nhìn trần thuật được tổ chức theo lối “kính vạn hoa”.

thú vị. cũng có khi đậm chất thơ và màu sắc triết lí.. là một hình tượng tác giả hàm ẩn với bao chiêm nghiệm suy tư về thân phận con người. Diễn tả những mảng tối của cuộc đời. Tính hấp dẫn của truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp còn thể hiện các thủ pháp kỹ thuật kể độc đáo. đó là một lối kể trùng phức thường xuyên được sử dụng như một thủ pháp “mô tả mang tính lập thể”. giàu sáng tạo. Vàng . Các đối thoại giàu tính kịch. dồn nén thông tin.. và việc đưa lên cùng một mặt sân giá trị các phát ngôn. đặc trưng. Truyện của ông. Sự phối hợp nhiều người kể. dung hợp những từ ngữ thông tục. Hình thức trần thuật độc đáo này còn có thể tìm thấy trong các truyện ngắn lịch sử khác như: Phẩm tiết. do thế thường âm ba vọng động. thể hiện đời sống ngày càng được thực hiện phong phú hơn ở những chân trời mới. về cuộc đời. Trước hết. Và.. gần với ngôn ngữ đời sống. sự bơ vơ lạc loài của cái đẹp. đọc xong mà không đọc hết. sáng tạo không ngừng của nhà văn. nhà văn có giọng kể sắc lạnh. cái thê thảm của tâm hồn. Ngôn ngữ trần thuật Nguyễn Huy Thiệp sắc gọn. chạm sâu vào thế giới tâm tư của con người. Kiếm sắc. Bàn tay giải phẫu trực tiếp và chính xác của vị bác sĩ khiến các ung nhọt đời sống vỡ ra tung toé. Nhiều nhà nghiên cứu đã khẳng định. những khám phá. Mưa Nhã Nam… Có thể khẳng định. đằng sau tất cả các câu chuyện của Nguyễn Huy Thiệp. tạo thành một biểu hiện của phong cách. nhiều khi trơ trụi. Và có lẽ chính lối hành ngôn hàm súc như thế này khiến Nguyễn Huy Thiệp luôn gặp khó khăn khi viết tiểu thuyết. nhiều giọng kể với sự dịch chuyển đa chiều các điểm nhìn nghệ thuật khiến đời sống luôn được cắt nghĩa ở những chiều sâu mới. hấp dẫn được hình thành. Và. việc khéo lựa chọn các trạng huống trần thuật nhằm tạo ra sự đa dạng của các điểm nhìn nghệ thuật là yếu tố độc đáo thứ nhất mang lại sự hấp dẫn cho truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp. Phẩm tiết. Có thể tìm tìm thấy điều này trong Chút thoáng Xuân Hương. Từ đây.người kể chuyện (“không đáng tin”) trong đây khiến một số bạn đọc có những đánh giá thiếu công bằng với các truyện ngắn của ông. Câu chuyện của nhà văn. xen cài của hai kiểu giọng độc đáo. tha thiết buồn đau khi nhà văn diễn tả cái trớ trêu của cuộc đời. Giọng kể lại trở nên trữ tình. những thế giới nghệ thuật mới mẻ. do thế. Đặc điểm này có thể tìm thấy trong hầu hết các tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp. thái độ khác biệt nhau trong đây là một biểu hiện của tinh thần dân chủ và nhân văn trong sáng tác của nhà văn. Có thể nói. luôn diễn ra ở nhiều lớp lang. Lời kể thường ít thành phần phụ. đề cao sự sáng tạo của người đọc. trong sự tìm tòi. việc tổ chức trần thuật đa điểm nhìn. truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp hấp dẫn bởi sự pha trộn. hàm súc. nhiều khi lại có thể "tháo dỡ" được.

Các bài thơ hoặc thơ văn xuôi này có ý nghĩa lớn trong việc làm nổi bật tiết đoạn cảm xúc. Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp còn hấp dẫn bởi sự dung hợp nhiều bài thơ. tô đậm chiều sâu tâm lý nhân vật vừa gợi ra được những suy tư lắng đọng cho bạn đọc trước khi bị cuốn vào những tình tiết mới. Cái được kể tràn ra khỏi chiếc khung thể loại.. Chút thoáng Xuân Hương. Thương nhớ đồng quê. Filimonova cho rằng thủ pháp này làm cho lời văn Nguyễn Huy Thiệp trở nên “rất đặc biệt. truyện ngắn . truyện ngắn . Trong một cốt truyện vốn đã nhiều sự kiện. còn có khá nhiều các truyện hoàn chỉnh khác về sư Thiều. Những ngọn gió Hua Tát đều là những truyện ngắn mang dáng dấp tiểu thuyết. Con gái thuỷ thần. truyện ngắn . ở một chừng mực nào đó..dòng chảy ý thức (Không khóc ở California).. dù mới mẻ đến đâu thì cũng không bắt đầu trên một mảnh đất trống. truyện ngắn . Mưa Nhã Nam.. truyện của ông luôn mang nghĩa. nhà văn còn sử dụng các hình thức truyện xen truyện. Một số truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp có thể được ví như một cuộc “chơi" thể loại. Vậy nên. Nếu kể được xem là “thiên chức” của người viết văn xuôi thì Nguyễn Huy Thiệp là nhà văn đã hoàn thành “thiên chức” đó trong truyện ngắn một cách xuất sắc. tính chỉnh thể trong cấu trúc tự sự của một truyện ngắn truyền thống thường xuyên bị phá vỡ. trong Thương nhớ đồng quê. Kể chuyện hay! Có thế thôi” [2]. . nhà văn sinh ra là để kể chuyện. những cách tân trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp. chú Phụng. tìm tòi nghệ thuật của Nguyễn Huy Thiệp. Giới hạn của một truyện ngắn bị đứt gãy. hấp dẫn được nhiều đối tượng. truyện trong truyện độc đáo.chân dung (Chút thoáng Xuân Hương). Kiếm sắc. Tất nhiên. một sự tìm tòi thử nghiệm các hình thức độc đáo: truyện ngắn . Trong một bài viết cách đây không lâu.lửa. theo các chiều hướng khác nhau. ngoài mạch chính là truyện Nhâm. vừa mới trong kỹ thuật. Tiếp theo. Ở đây. những suy tư. Nguyễn Huy Thiệp tâm đắc: “..phóng sự (Tội ác và trừng phạt). Nhà nghiên cứu người Nga T. Chúng tôi cho rằng. Người kể trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp luôn làm chủ cuộc chơi. ông giáo Quỳ. rất dễ nhận ra” [1]. Chẳng hạn.N. từ một góc nhìn khác có thể nhận thấy nhiều truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp có xu hướng “phì đại”.tư liệu (Thương cả cho đời bạc).nhật ký (Mưa).. những “câu nói thơ” mà phần lớn do tác giả đặt lời. vừa luôn gợi sâu vào những buồn vui của kiếp người. đã làm thay đổi một phần cách đọc của công chúng văn học.

ý kiến của mình về tác phẩm ấy nhằm chia sẻ với mọi người. nhà phê bình không chỉ ghi lại những rung cảm tự nhiên. 267 þÿ Select View Mode / 29 þÿ Download this Document for Free Hòai Thanh. . cắt nghĩa. tr. chê. suy nghĩ. Khi xuất hiện trên văn đàn. 168. biên soạn). Đó là một công việc hết sức lý thú nhưng cũng đầy gian nan. Nxb. Nxb Văn hoá thông tin. khách quan. tiểu luận. tr. Với chiếc chìa khóa là kiến thức lý luận. 2001. [2] Nguyễn Huy Thiệp. LỜI MỞ ĐẦU . Hội nhà văn. dùng khoa học để tiếp cận nghệ thuật. Nhiều người viết báo.… có những cây bút chuyên nghiệp lẫn không chuyên…. 2005. Vậy nhà phê bình dựa vào lý thuyết lý luận và tác phẩm văn học nhưng phải vượt lên trên. Tạo nên không khí sôi động của phê bình văn học cuối thập niên 80 của thế kỷ XX. giới thiệu). họ đã tìm ra con đường thâm nhập vào thế giới tác phẩm. thú vị. khoa học để đem ra những đánh giá khái quát có giá trị chính xác nhất về tác phẩm. Trò chuyện với hoa thuỷ tiên hay những nhầm lẫn của nhà văn. khó khăn.N. nhà văn Nguyễn Huy Thiệp và tác phẩm của ông đã tạo ra những ấn tượng mạnh mẽ có sức thu hút các nhà phê bình dày công khám phá. Thơ trong văn Nguyễn Huy Thiệp. hay. có cái nhìn khái quát. đòi hỏi ở người phê bình sự rung cảm nghệ thuật và cả lý trí tỉnh táo. chọn những thông tin khác nhau ở những điểm nhìn khác nhau…. khen. Để có những trang viết đạt chuẩn. trong sách: Đi tìm Nguyễn Huy Thiệp (Phạm Xuân Nguyên sưu tầm. Bắt đầu của phê bình là lòng khát khao thưởng thức tác phẩm cùng cảm hứng được nói lên những cảm xúc. tham luận.[1] T. trực giác mà còn phải lí giải. Filimonova. quả thật rất tinh tế khi đưa ra nhận xét: “ Đi tìm cái đẹp trong tự nhiên là nghệ thuật và đi tìm cái đẹp trong nghệ thuật là phê bình”. trong sách: Giăng lưới bắt chim (Phê bình.Hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp cho I. Vậy phê bình thuộc lĩnh vực tiếp nhận nhưng không dừng lại ở hành động “đọc” thuần túy mà còn đi tới hành động “viết”.

một sự lĩnh hội toàn khối.Cảm hứng đồng tác giả (“Kẻ thưởng ngoạn thì vạch văn từ ra mà rót tình cảm vào”. và cảm hứng đồng tác giả. một sự lĩnh hội toàn khối (“Văn bản được xếp gọn vào tâm trí người đọc ngay lập tức trong một giây”-Sêkhốp) . thế sự . Có thể chia truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp làm 4 loại :cổ tích. về cấu tạo là một chỉnh thể hữu cơ cao độ. với quan niệm: Khác với các trước tác khoa học xã hội. 1 II. Quy luật cảm thụ mĩ học phổ biến là : . VÀI SUY NGHĨ VỀ NHỮNG BÀI VIẾT TRONG TUYỂN TẬP “ĐI TÌM NGUYỄN HUY THIỆP” 1. về xu thế là một hệ thống mở… dẫn đến quy luật về cảm thụ mỹ học phổ biến là một nhãn quan khẩu thị xuyên tầng. tác phẩm văn chương về nội dung thường có tính đa tầng.Lưu Hiệp) Vậy không thể đọc truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp (những sáng tạo thẩm mĩ) bằng đôi mắt sử kí giáo khoa thư như nhà nghiên cứu Tạ Ngọc Liễn đã làm.Một nhãn quan khẩu thị xuyên tầng. Điều đó được tổng hợp trong tuyển tập “ Đi tìm Nguyễn Huy Thiệp” (Nhiều tác giả / NXB Văn Hóa – Thông tin / 2001). theo ông là hợp lý nhất. Văn Tâm đã chỉ ra cách đọc Nguyễn Huy Thiệp. huyền thoại và lịch sử với bốn nét phong cách lớn : . Phải dùng “biệt nhãn” để thẩm định đúng đắn hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp. cách tiếp cận mới về tác phẩm. Bài viết “Đọc Nguyễn Huy Thiệp” của Văn Tâm Trong bài viết của mình.đến nay đã có phần lắng dịu nhưng những vấn đề trong cuộc tranh luận này đã để lại rất nhiều điếu thú vị khi khám phá được những khía cạnh.

Phẩm tiết và thế sự Chảy đi sông ơi.1. 1. 1. Tính hệ thống mở có khẩu độ lớn: Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp thường dành ra một vùng trống. Nguyễn Huy Thiệp trước sau vẫn viết về cuộc sống ngày hôm nay (Hoàng Ngọc Hiến – Lời giới thiệu tập Tướng vê hưu)” 2 1. Chính ở những sáng tác huyền thoại đắc ý tưởng như mơ hồ kín đáo nhất. Nếu như chủ nghĩa hiện thực chân phương kiểm soát chặt chẽ lí trí thì bút pháp huyền thoại tạo nên những “giấc mơ ban ngày” của nghệ sĩ. thẳm sâu … ….1. siêu thực. Khi nghiên cứu không nên dừng lại ở phần “lộ thiên” mà cần lưu ý các ẩn ngôn “bên trên” và các vô ngôn “phía sau”. Sắc độ hiện đại thẫm: Không chỉ truyện ngắn tràn ngập ý vị hiện đại mà “Dẫu là kể truyện cổ tích. mặc nhiên hỗ trợ đọc ra một số tín hiệu thuộc miền tinh thần tiềm ẩn. Đặng nhận diện họ thấu triệt hơn .3. nghệ sĩ bất giác bị “lộ vở” nhiều nhất. Cảm hứng huyền thoại mạnh : Sương mù huyền thoại bao phủ hầu hết những trang sách Nguyễn Huy Thiệp . Tính nhiều tầng đa nghĩa cao: Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp có phong cách thơ : chữ nghĩa chắt lọc. không những bao phủ dày đặc trong hai loại truyện huyền thọai Con gái thủy thần và cổ tích Những ngọn gió Hua tát mà còn bập bềnh mờ mịt giữa khá nhiều dòng truyện lịch sử Kiếm sắc.2. đặc biệt phần kết thúc tác phẩm không khép kín mạch truyện mà còn mở ra những chân trời bát ngát mơ hồ trong Con gái .4. sức khái quát lớn với những câu triết lí sắc ngọt .

Theo logic đối đãi : con người biết kinh hòang trước cái bất nhân thì trong tâm cũng đã có lí tưởng nhân . Trước những sáng tạo nghệ thuật kiểu đó. Hiện trạng con người bị tha hóa lần lượt hiện ra trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp nhiều khi quái đản ghê rợn khiến người đọc rùng mình. mang thông điệp gửi đến mọi người để báo động về sự suy vi của xã hội. Văn Tâm kết luận: Nguyễn Huy Thiệp không xuyên tạc lịch sử mà đã đề cập một hằng số lịch sử. lớp từ cổ được sử dụng rộng rãi nhân vật ngôi thứ nhất tuy hư cấu nhưng người đọc truyện lại có cảm giác như là người thật việc thật.thủy thần. nhà văn lại có vẻ như sao y bản chính lịch sử bằng hàng loạt 3 những tín hiệu phụ như: lối dẫn truyện y như thật. có khi lại “rủ rê người đọc sáng tác chung với mình trong Vàng lửa. Mộng mị của các nhân vật cũng thật quái đản (ác mộng của Chương trong Con gái thủy thần. Khi tác giả nói nhiều đến cái ác thì mặc nhiên ý tưởng thiện cũng được xác lập làm cơ sở đối chiếu và phản ứng. thiện-ác. các độc giả – đồng tác giả sẽ nắm bắt nội dung ý nghĩa tác phẩm theo cảm hứng và suy luận của riêng mình dẫn đến nhiều thái độ khen chê khác nhau. Ông nhận xét: Nguyễn Huy Thiệp không chủ định viết về lịch sử. ngược lại. hữu-vô…. nhận thức của con người phương Đông thường mang tính nhị nguyên. Và. Thêm nữa. khi nó được mã hoá. Nguyễn Huy Thiệp không nằm ngoài quy luật đó. lẽ ra sử sách không thể không nói tới. xây dựng những nhân vật lịch sử có tầm hoạt động lớn. nhưng tác giả tự nói luôn: không sử sách nào nhắc đến. Thứ nhất: Tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp nhân bản hay phi nhân bản? Văn Tâm nhận định. . của Khảm trong Không có vua). Truyện Nguyễn Huy Thiệp tính lịch sử không cao. nhà văn xây dựng những hình tượng nghệ thuật. khi nó hiện ra sừng sững là tín hiệu sự cố lịch sử. Nhà văn đã đưa vào tác phẩm của mình vô số những tình tiết hoang đường. chứa đựng tinh thần “ dĩ cố vi kim” cực lớn. cấu tạo tác phẩm. Đằng sau những dòng chữ lạnh giá là một nỗi đau nhân tình. Hằng số này lúc biến lúc hiện.

Mẹ nhiệm mầu (Huyền Tẫn ) trong Đạo Đức Kinh của Lão Tử.Thánh Mẫu Cơ Đốc Giáo. Mã số lớn nhất trong hệ thống mã hóa trên là nhân vật nửa thực nửa hư. Văn Tâm bày tỏ sự đồng cảm sâu sắc trước hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp. Nàng Bua đầu tắt mặt tối hoàn toàn quên mình vì chín đứa con hoang. tuy khổ nhục nhưng không đang tâm lìa bỏ. tinh thần nhân bản… … được mã hóa qua hiện tượng nổi bật: tuyệt đại đa số nhân vật nữ đều có phẩm chất ưu mĩ tuyệt vời . Phật Bà Quan âm. nhà văn có tài mà cũng có tâm. Đó là Hếch. cách cảm nhận xuyên tầng . Đọc Nguyễn Huy Thiệp cần phải nắm bắt toàn khối “cơ cấu nghệ thuật”. tổng hòa hiện với ẩn. Các cảm hứng tích cực. Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp sáng tạo nghệ thuật như con chim làm tổ. không những bao phủ dày đặc trong . cái tâm thức lâu mới biết đêm dài. Hằng nữ của thi hào Gớt …. một người đầy tớ của ông Lù”(Nạn dịch). con ong hút mật… Thứ hai: Có thể nói cảm hứng huyền thoại mạnh trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp. Nàng Sinh cổ tích vất vả khốn khó với cô Sinh thế sự nhân hậu sống giữa gia đình lão Kiến đầy những kẻ tật nguyền về thểxác hoặc tâm hồn. … Nói về cái ác. đằng sau nó lại là một nỗi đau nhân tình. Thu 7 tuổi nhưng có khả năng giải nguy lớn vì có “ tâm hồn mẹ”. người mẹ. chị Thắm thánh thiện suốt đời cứu người chết đuối – nhưng khi chị 4 chết thì không ai cứu cả. Mẹ Cả “con gái thủy thần ” thường xuyên hiện ra trên dòng nước xiết để cứu vớt biết bao con người chìm đắm .từ. khiến độc giả có cảm giác như tác giả vô tình. vợ nhưng đồng thời là “người chị. Kết thúc bài viết của mình. Ông cho rằng. Văn Tâm đã nhận xét: Sương mù huyền thoại bao phủ hầu hết những trang sách Nguyễn Huy Thiệp. thái độ nhà văn khá lạnh lung. Đây là thiên đạo mà cũng là nhân đạo: “Nhất âm nhất dương chi vị đạo” (Kinh dịch). Thực sự.

Thật vậy. Đặc biệt. nghệ sĩ bất giác lại bị lộ vở nhiều nhất. tưởng chừng là những con người lịch sử. Nếu như chủ nghĩa hiện thực chân phương kiểm soát chặt chẽ lý trí. Nó khiến người đọc tự rút ra cái phần được xem là tinh tuý nhất của tác phẩm: . Nó giải mã những ẩn số trong tác phẩm. Chính ở những sáng tác huyền thoại đắc ý. trong những truyện về thế sự. tưởng như mơ hồ kín đáo nhất. Những chi tiết hoang đường là những phương tiện nghệ thuật để nhà văn chuyển tải đến người đọc những vấn đề nhân sinh. những phần còn lại trong hệ thống nhân vật bị coi là con người lịch sử ấy. nhà văn tự do. biến dạng trong một bút pháp mang cảm hứng huyền thoại. thuộc về tính chân thật của hiện thực. và thế sự Chảy đi sông ơi. đã khiến ta suy nghĩ về tính chất huyền thoại trong trang viết của Nguyễn Huy Thiệp. hoá ra lại là phi lịch sử. Ở đó. Phẩm tiết. yếu tố huyền thọai rất đắc dụng dưới ngòi bút của nhà văn. mà còn bập bềnh mờ mịt giữa khá nhiều dòng truyện lịch sử Kiếm sắc. mặc nhiên hỗ trợ độc giả đọc ra một số tín hiệu thuộc miền tinh thần tiềm ẩn. và cổ tích Những ngọn gió Tua Hát. cái mà Văn Tâm gọi là giấc mơ ban ngày của người nghệ sĩ. thì bút pháp huyền thoại tạo nên những giấc mơ ban ngày của nghệ sĩ. Chỉ trừ có tên gọi. về những giá trị đích thực của cuộc sống. trong một trí tưởng tượng vượt thoát khỏi những khái niệm thuộc về lịch sử. thoải mái đàm đạo với độc giả về những quan niệm chính thống hoặc phi chính thống. siêu thức thẳm sâu… đặng nhận diện họ thấu 5 triệt hơn. Chất huyền thoại là một đặc điểm nghệ thuật nổi bật nhất trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp.hai loại truyện huyền thoại Con gái thuỷ thần. hoàng toàn được hư cấu. Chính tính chất này đã khiến những nhân vật của nhà văn.thế sự trong đời sống hiện tại.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful