# Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.

http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 1

TÀI LIU ÔN THI I HC.

MUC LUC.

PHUONG TRÌNH LUONG GIÁC.

BÀI TAP:
I/ CÁC BÀI TAP CUNG CÓ KIEN THUC. Trang 02.
II/ CÁC BÀI TAP RÈN LUYEN KÎ NÄNG. Trang 02.
III/ CÁC BÀI TAP CÓ CÁCH GIAI DAC BIET. Trang 03.
IV/ BÀI TAP TRONG CÁC DE THI DAI HOC. Trang 03.

HUÓNG DAN GIAI BÀI TAP:
I/ CÁC BÀI TAP CUNG CÓ KIEN THUC. Trang 04.
II/ CÁC BÀI TAP RÈN LUYEN KÎ NÄNG. Trang 05.
III/ CÁC BÀI TAP CÓ CÁCH GIAI DAC BIET. Trang 07.
IV/ BÀI TAP TRONG CÁC DE THI DAI HOC. Trang 09.

PHUONG TRÌNH, BÁT PHUONG TRÌNH, HE PHUONG TRÌNH DAI SÓ.

BÀI TAP:
I/ PHUONG TRÌNH & BÁT PHUONG TRÌNH. Trang 10.
II/ HE PHUONG TRÌNH. Trang 12.

HUÓNG DAN GIAI BÀI TAP:
I/ PHUONG TRÌNH & BÁT PHUONG TRÌNH. Trang 14.
II/ HE PHUONG TRÌNH. Trang 17.

Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 2

PHUONG TRÌNH LUONG GIÁC (ÔN THI DAI HOC).

I/ CÁC BÀI TAP CUNG CÓ KIEN THUC.

Giai các phuong trình sau dây:
1) sinx sin2x sin3x 0 + + = .
2) cos x.cos3x sin2x.sin6x sin4x.sin6x 0 − − = .
3)
2 2 2
3
sin x sin 2x sin 3x
2
+ + = .
4)
4 4
sin x cos x 1
(tan x cot x)
sin2x 2
+
= + .
5)
4 4
sin x 7cos x 4 0 + − = .
6) sin2x 2cot x 3 + = .
7)
3 2 3
sin x 2sin x.cos x 3cos x 0 + − = .
8) cos7x cos5x 3(cos5x sin7x) − = − .
9) 3cos x cos2x cos3x 1 2sin x.sin2x + − + = .
10)
4 4
3 cos6x
sin x cos x
4

+ = .

II/ CÁC BÀI TAP RÈN LUYEN KÎ NÄNG.

Giai các phuong trình sau dây:
1)
4 6
cos2x sin x 8cos x + = .
2)
6 4 4 6
sin x sin x cos x cos x − = − .
3)
8 8
1
sin x cos x
8
+ = .
4) 3 cos x 1 cos x 2 − − + = .
5)
3
2sin x cos2x cos x 0 − + =
6)
2 2
2tan x 3tan x 2cot x 3cot x 3 0 − + + − = .
7)
3
2sin4x 16sin x.cos x 3cos2x 5 + + = .
8)
2
sin2x 2cos x 1
cos x
cos x sinx cos3x sin3x
+ −
=
− − +
.
9)
2
(1 t anx)sin x 3(cos x sinx)sinx 3 + = − + .
10)
1 1 2
cos x sin2x sin4x
+ = .
11)
2 2
2
cot x tan x
32cos 2x
cos2x

= .
12)
3
2
3
1 cos x
tan x
1 sin x

=

.

Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 3
III/ CÁC BÀI TAP CÓ CÁCH GIAI DAC BIET.
Giai các phuong trình sau dây:
1)
7 8
cos x sin x 1 + = .
2)
10 10 4 4
2 2
sin x cos x sin x cos x
2 2cos 2x sin 2x
+ +
=
+
.
3)
2 2 2
1
sin x sin 3x sinx.sin 3x
4
+ = .
4)
2 2
3 3 2
3 3
x 1 x 1 81
sin cos cos 4x
x x
2 2 4
sin cos
2 2
| | | |
| |
+ + + =
| |
| |
\ . \ .
.
5) 6sin x 3sin2x 8 + = .
6)
2
5
2sin x.sin2x cos x
4
= + .
7)
2
4 2cos4x cos6x 4cos 2x cos10x + + = − .

IV/ BÀI TAP TRONG CÁC DE THI DAI HOC.
1) Tìm nghiêm thuôc khoang (0; 2 ) π cua phuong trình:
cos3x sin3x
5 sinx 3 cos2x
1 2sin 2x
+ | |
+ = +
|
+
\ .
. (Khôi A
nám 2002).
2) Tìm nghiêm thuôc doan [0; 14] nghiêm dúng phuong trình: cos3x 4cos 2x 3cosx 4 0 − + − = . (Khôi D
nám 2002).
Giai các phuong trình sau dây:
3)
2 2 2 2
sin 3x cos 4x sin 5x cos 6x − = − . (Khôi B nám 2002)
4)
2
cos2x 1
cot x 1 sin x sin 2x
1 t anx 2
− = + −
+
. (Khôi A nám 2003)
5)
2
cot x tan x 4sin 2x
sin 2x
− + = . (Khôi B nám 2003)
6)
2 2 2
x x
sin . tan x cos 0
2 4 2
π | |
− − =
|
\ .
. (Khôi D nám 2003)
7)
2
5sin x 2 3(1 sin x) tan x − = − . (Khôi B nám 2004)
8) (2cos x 1)(2sin x cos x) sin 2x sinx − + = − . (Khôi D nám 2004)
9)
2 2
cos 3x.cos2x cos x 0 − = . (Khôi A nám 2005)
10) 1 sin x cos x sin 2x cos2x 0 + + + + = . (Khôi B nám 2005)
11)
4 4
3
cos x sin x cos x .sin 3x 0
4 4 2
π π | | | |
+ + − − − =
| |
\ . \ .
. (Khôi D nám 2005)
12)
6 6
2(cos x sin x) sinx.cos x
0
2 2sin x
+ −
=

. (Khôi A nám 2006)
13)
x
cot x sin x 1 tan x. tan 4
2
| |
+ + =
|
\ .
. (Khôi B nám 2006)
14) cos3x cos2x cos x 1 0 + − − = . (Khôi D nám 2006)
15)
( ) ( )
2 2
1 sin x cos x 1 cos x sin x 1 sin 2x + + + = + . (Khôi A nám 2007)
16)
2
2sin 2x sin 7x 1 sinx + − = . (Khôi B nám 2007)
17)
2
x x
sin cos 3 cos x 2
2 2
| |
+ + =
|
\ .
. (Khôi D nám 2007)
Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 4
I/ CÁC BÀI TAP CUNG CÓ KIEN THUC.

1) sinx sin 2x sin3x 0 + + = (sinx sin3x) sin 2x 0 + + = 2sin 2x.cos x sin 2x 0 + =
sin 2x(2.cos x 1) 0 + =
sin 2x 0
(2.cos x 1) 0
1
cos x
2
=

+ =

= −

x k
2
2
x k2
3
π
=

π

= ± + π

(k Z) ∈
2)
1
cos x.cos3x (cos4x cos2x)
2
= + ;
1
sin 2x.sin6x (cos4x cos8x)
2
= − ;
1
sin 4x.sin6x (cos2x cos10x)
2
= − .
PT dã cho tuong duong voi: cos8x cos10x 0 + = 2cos 9x.cos x 0 =
cos x 0
cos9x 0
=

=

x k
2
x k
18 9
π
= + π

π π

= +

.
3)
2 2 2
3
sin x sin 2x sin 3x
2
+ + =
1 cos2x 1 cos4x 1 cos6x 3
2 2 2 2
− − −
+ + = cos2x cos4x cos6x 0 + + =
cos4x(2cos 2x 1) 0 + =
cos4x 0
1
cos2x
2
=

= −

x k
8 4
x k
3
π π
= +

π

= ± + π

.
4) Diêu kiên: sinx.cos x 0 ≠ sin 2x 0 ≠ .
Voi diêu kiên trên, phuong trình dã cho tuong duong voi:
2
1
1 sin 2x
1
2
sin 2x sin 2x

=
sin 2x 0 = (không thoa diêu kiên) phuong trình vô nghiêm.
5) Dát
2
t sin x = (0 t 1) ≤ ≤
2
8t 14t 3 0 − + =
1
t
4
= (
3
t
2
= loai).

2
1
sin x
4
=
1
sin x
2
= ±
x k2
6
5
x k2
6
π
= ± + π

π

= ± + π

.
6) Diêu kiên: sinx 0 ≠ . Nêu cos x 0 =
cos x
cot x 0
sin x
= = Không thoa.
Khi sinx 0 ≠ và cos x 0 ≠ : sin 2x 2cot x 3 + =
2
2tan x 2
3
1 tan x tan x
+ =
+

3 2
3tan x 4tan x 3tan x 2 0 − + − =

2
(tan x 1)(3tan x tan x 2) 0 − − + = tan x 1 = x k
4
π
= + π.
7)
3 2 3
sin x 2sin x.cos x 3cos x 0 + − = ( cos x 0 = không thoa; chia hai vê cho
3
cos x )

3 2
tan x 2tan x 3 0 + − =
2
(tan x 1)(tan x tan x 3) 0 − + + = tan x 1 = x k
4
π
= + π.
8) cos7x sin5x 3(cos5x sin7x) − = − cos7x cos 5x 3 cos5x cos 7x
2 2
π π | | | |
− − = − −
| |
\ . \ .

2sin x .sin 6x 2 3sin x .sin 6x
4 4 4 4
π π π π | | | | | | | |
− + − = − − + −
| | | |
\ . \ . \ . \ .

sin 6x sin x 3sin x 0
4 4 4
π π π | | | | | |
− + − − + =
| | |
\ . \ . \ .
sin 6x sin x 3 cos x 0
4 4 4
π π π | | | | | |
− + − + =
| | |
\ . \ . \ .

sin 6x sin x .cos sin .cos x 0
4 4 3 3 4
π π π π π | | | | | |
− + − + =
| | |
\ . \ . \ .

Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 5

sin 6x 0
4
sin x 0
12
π | |
− =
|
\ .

π | |
− =
|
\ .

6x k
4
x k
12
π
= + π

π

− = π

x k
24 6
x k
12
π π
= +

π

= + π

.
9) 3cos x cos 2x cos3x 1 2sin x.sin 2x + − + =
2
3cos x (2cos x 1) cos3x 1 cos x cos3x + − − + = −

2
2cos x 2cos x 0 + = cos x(1 cos x) 0 + =
cos x 0
cos x 1
=

= −

x ( /2) k
x (2k 1)
= π + π

= + π

(Hoác giai báng cách áp dung :
3
cos3x 4cos x 3cos x = − ; sin 2x 2sin x.cos x = )
10)
( )
2
4 4 2 2 2 2
1 1 1 cos4x 3 cos4x
sin x cos x sin x cos x 2sin x.cos2x 1 sin 2x 1
2 2 2 4
− + | |
+ = + − = − = − =
|
\ .
.
4 4
3 cos6x
sin x cos x
4

+ = cos4x cos6x = − cos4x cos( 6x) = π−

4x 6x k2
4x 6x k2
= π− + π

= −π+ + π

10x k2
2x k2
= π+ π

− = −π+ π

x k
10 5
x k
2
π π
= +

π

= + π

.

II/ CÁC BÀI TAP RÈN LUYEN KÎ NÄNG.
1)
4 6
cos2x 4sin x 8cos x + =
2 3
1 cos2x 1 cos2x
cos2x 4 8
2 2
− + | | | |
+ =
| |
\ . \ .
. Dát t cos2x = ( t 1) ≤

2
t(t 2t 4) 0 + + = t 0 = cos2x 0 = 2x k
2
π
= + π x k
4 2
π π
= + .
2) Cách 1:
6 4 4 6
sin x sin x cos x cos x − = −
4 2 4 2
sin x(sin x 1) cos x(1 cos x) − = −

2 2 2 2
sin x.cos x(cos x sin x) 0 + =
2
1
sin 2x 0
2
| |
=
|
\ .
sin 2x 0 = 2x k = π x k
2
π
=
3)
8 8
1
sin x cos x
8
+ =
( )
2
4 4 4 4
1
sin x cos x 2sin x.cos x
8
+ − =

( )
2
2
2 2 2 2 4
1
sin x cos x 2sin x.cos x 2(sinx.cos x)
8

+ − − =

2 4
2
1 1 1
1 sin 2x 2 sin 2x
2 2 8
| | | |
− − =
| |
\ . \ .

Dát
2
t sin 2x = (0 t 1) ≤ ≤
2
2
1 1 1
1 t 2 t
2 16 8
| |
− − =
|
\ .

2
t 8t 7 0 − + = t 1 = ( t 7 = loai)

2
sin 2x 1 = sin 2x 1 = ± 2x k
2
π
= + π x k
4 2
π π
= + .
4) 3 cos x 1 cos x 2 − − + =
( ) ( )
2 2
3 cos x 2 1 cos x − = + + 3 cos x 5 4 1 cos x cos x − = + + +
2 1 cos x 1 cos x + = − −
2
1 cos x 0
4(1 cos x) (1 cos x)
− − ≥ ¦
´
+ = +
¹
cos x 1 = − x (2k 1) = + π .
5)
3
2sin x cos2x cos x 0 − + =
3 2
2sin x 1 2sin x cos x 0 − + + =
2
2sin x(sin x 1) cos x 1 0 + + − =

2
2(1 cos x)(sin x 1) (1 cos x) 0 − + − − = [ ] (1 cos x) 2(sin x 1)(1 cos x) 1 0 − + + − =
[ ] (1 cos x) 1 2sin x.cos x 2(sin x cos x) 0 − + + + =
2
(1 cos x) (sin x cos x) 2(sin x cos x) 0 − + + + =

(1 cos x)(sin x cos x)(sin x cos x 2) 0 − + + + =
cos x 1
sin x cos x
sin x cos x 2
=

= −

+ = −

cos x 1
tan x 1
=

= −

x k2
x k
4
= π

π

= − + π

.
Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 6
6)
2 2
2tan x 3tan x 2cot x 3cot x 3 0 − + + − =

2 2
2(tan x cot x) 3(tan x cot x) 3 0 + − − − =
2
2(tan x cot x) 3(tan x cot x) 1 0 − − − + =

2
t tan x cot x
2t 3t 1 0
= − ¦
´
− + =
¹

t 1
t 1/2
=

=

( )
( )
tan x 1 5 / 2
tan x 1 17 / 2

= ±

= ±

x arc tan (1 5)/2 k
x arctan (1 5)/2 k

= ± + π

= ± + π

.
7)
3
2sin 4x 16sin x.cos x 3cos 2x 5 + + =
2
2sin 4x 8sin x.sin 2x 3cos 2x 5 + + =

1 cos2x
2sin 4x 8 sin 2x 3cos 2x 5
2
− | |
+ + =
|
\ .
2sin 4x 4sin 2x 2sin 4x 3cos 2x 5 + − + =
4sin 2x 3cos 2x 5 + =
4 3
sin 2x cos 2x 1
5 5
+ = (vì
2 2
4 3
1
5 5
| | | |
+ =
| |
\ . \ .
; dát
4 3
cos ; sin
5 5
α = α = )
sin(2x ) 1 + α = 2x k2
2
π
+ α = + π x k
4 2
π α
= − + π.
8) cos x sinx cos3x sin3x (cos x cos3x) (sin3x sinx) 2sinx(sin2x cos2x) − − + = − + − = +
2
sin 2x 2cos x 1
cos x
cos x sinx cos3x sin3x
+ −
=
− − +

2
sin 2x 2cos x 1
cos x (1)
2sinx(sin2x cos2x)
+ −
=
+
. Diêu kiên:
sinx 0
sin 2x cos2x 0
≠ ¦
´
+ ≠
¹

Voi diêu kiên trên, PT (1) tuong duong voi:
sin 2x cos 2x
cos x
2sinx(sin2x cos2x)
+
=
+
1 2sinx cos x =
sin 2x 1 = x k
4
π
= + π(thoa diêu kiên).
9)
2
(1 t anx) sin x 3(cos x sinx) sinx 3 + = − +
Voi DK: cos x 0 ≠ , PT dã cho tuong duong voi:
2 2
(1 t anx) tan x 3(1 t anx) t anx 3(1 tan x) + = − + +

3 2
t t 3t 3 0
t t anx
− − − =

=

2
(t 1)(t 3) 0
t t anx
+ − =

=

t anx 1
tan x 3
= −

= ±

x (a/4) k
x (a/3) k
= − + π

= ± + π

.
10)
1 1 2
cos x sin 2x sin 4x
+ = Voi DK: sin 4x 0 ≠ , PT dã cho tuong duong voi:
2sin x 1 2
sin 2x 2sin 2x cos 2x
+
= (2sin x 1)cos2x 1 + = 2sin x cos 2x 1 cos2x = −
2
2sin x cos 2x 2sin x =
sinx(cos2x sinx) 0 − = cos2x sinx 0 − = (vì DK sin x 0 ≠ )
2
2sin x sinx 1 0 + − =
1
sinx
2
=
( sinx 1 = − loai vì cos x 0 = )
x (a/6) k2
x (5a/6) k2
= + π

= + π

.
(có thê giai: cos2x sinx 0 − = cos2x sinx = cos2x cos x
2
π | |
= −
|
\ .
…)
11)
2 2
2
cot x tan x
32cos 2x (1)
cos2x

= . Diêu kiên:
sinx 0
cosx 0
cos2x 0
≠ ¦
¦

´
¦

¹
sin 4x 0 ≠ .
Voi diêu kiên trên, PT (1) tuong duong voi:
4 4
2
2 2
cos x sin x
32cos 2x
sin x.cos x.cos2x

=

2 2
2
2 2
cos x sin x
32cos 2x
sin x.cos x.cos2x

=
2
2 2
1
32cos 2x
sin x.cos x
=
2 2 2
32cos 2x.sin x.cos x 1 =

2
2
1
32cos 2x sin x.cos x 1
2
| |
=
|
\ .

2 2
8cos 2x.sin 2x 1 =
2
1
sin 4x
2
=
1 cos8x 1
2 2

=
cos8x 0 = x k
16 8
π π
= + .
Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 7
12)
3
2
3
1 cos x
tan x
1 sin x

=

. Diêu kiên:
cosx 0
sinx 1
≠ ¦
´

¹
cos x 0 ≠ . Voi diêu kiên cos x 0 ≠ , phuong trình dã cho
tuong duong voi:
2 3
2 3
1 cos x 1 cos x
1 sin x 1 sin x
− −
=
− −

2
2
1 cos x 1 cos x 1 cos x cos x
0
1 sin x 1 sin x 1 sin x sin x
| | − + + + | |
− =
| |
− + + +
\ .
\ .

2 2
(1 cos x)(1 cos x)(1 sin x sin x) (1 sin x)(1 cos x cos x) 0 − + + + + + + + =
(1 cos x)(cos x sin x)(sin x cos x sin x.cos x) 0 − − + + =
1 cos x 0
cos x sin x 0
sin x cos x sin x.cos x 0
− =

− =

+ + =

1 cos x 0
cos x sin x 0
− =

− =

hoác
2
t sinx cos x ( t 2)
t 2t 1 0
¦
= + ≤
¦
´
+ − =
¦
¹

cos x 1
tan x 1
=

=

hoác t 2 sin x 1 2
4
π | |
= + = − −
|
\ .

x k2
x k
4
= π

π

= + π

hoác
x k2
4
3
x k2
4
π
= α− + π

π

= −α+ π

(voi
1 2
sin
2
− +
α = )

III/ CÁC BÀI TAP CÓ CÁCH GIAI DAC BIET.

1)
7 8
cos x sin x 1 + = . Ta có:
5
cos x 1 ≤
7 2
cos x cos x ≤ ;
6
sin x 1 ≤
8 2
sin x sin x ≤

7 8 2 2
cos x sin x cos x sin x 1 + ≤ + = .
7 8
cos x sin x 1 + =
7 2
8 2
cos x cos x
sin x sin x
¦ =
¦
´
=
¦
¹

2 5
2 6
cos x(1 cos x) 0
sin x(1 sin x) 0
¦ − =
¦
´
− =
¦
¹

2
2 6
cos x 0
sin x(1 sin x) 0
¦ =
¦
´
− =
¦
¹
hoác
5
2 6
cos x 1
sin x(1 sin x) 0
¦ =
¦
´
− =
¦
¹

cosx 0
sinx 0
= ¦
´
=
¹
hoác
cosx 0
sinx 1
= ¦
´
= ±
¹
hoác
cosx 1
sinx 0
= ¦
´
=
¹
hoác
cosx 1
sinx 1
= ¦
´
= ±
¹

x k
2
x k2
π
= + π

= π

.
2)
10 10 4 4
2 2
sin x cos x sin x cos x
2 2cos 2x sin 2x
+ +
=
+

2
10 10
2 2
1
1 sin 2x
sin x cos x
2
2 2(1 sin 2x) sin 2x

+
=
− +

2
10 10
2
2 sin 2x
sin x cos x
2 sin 2x

+ =

10 10
sin x cos x 1 + = (Giai tuong tu bài tâp 5).
Hoác giai tiêp:
2 5 2 5
(sin x) (1 sin x) 1 + − = . Dát
2
t sin x = (0 t 1) ≤ ≤

5 2 3 4 5
t (1 5t 10t 10t 5t t ) 0 + − + − + − =
2
t(t 1)(t t 1) 0 − − + =
t 0
t 1
=

=

sinx 0
sinx 1
=

= ±

x k
2
π
= .
3) Cách 1:
2 2 2
1
sin x sin 3x sinx.sin 3x
4
+ =
2 2 4 4 2
4sin x 4sinx.sin 3x sin 3x sin 3x sin 3x 0 − + − + =

2 2 2
(2sin x sin 3x) (1 sin 3x) sin 3x 0 − + − =
2
2 2
2sin x sin 3x 0
(1 sin 3x) sin 3x 0
¦ − =
¦
´
− = ¦
¹

2
2
sin 3x 0
2sin x sin 3x 0
¦ =
¦
´
− =
¦
¹
hoác
2
2
sin 3x 1
2sin x sin 3x 0
¦ =
¦
´
− =
¦
¹

sin3x 0
sin x 0
= ¦
´
=
¹
hoác
2
sin 3x 1
1
sin x
2
¦ =
¦
´
=
¦
¹

Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 8
sinx 0 = hoác
1
sin x
2
= x k = π hoác
x k2
6
5
x k2
6
π
= + π

π

= + π

.
Cách 2:
2 2 2
1
sin x sin 3x sinx.sin 3x
4
+ =
2 2 2
1
sin x sin 3x.sinx sin 3x 0 (1)
4
+ + =
4 2 2 2
sin 3x sin 3x sin 3x(sin 3x 1) 0, x R ∆ = − = − ≤ ∀ ∈ .
(1)
2
0
1
sinx sin 3x
2
∆ = ¦
¦
´
=
¦
¹

2
2
sin 3x 0
1
sinx sin 3x
2
¦ =
¦
´
=
¦
¹
hoác
2
2
sin 3x 1
1
sinx sin 3x
2
¦ =
¦
´
=
¦
¹
(tuong tu cách 1)
4) Diêu kiên:
x
sin 0
2
x
cos 0
2
¦

¦
¦
´
¦

¦
¹
sinx 0 ≠ .
2 2
3 3 6 6
3 3 6 6
x 1 x 1 x x 1 1
VT sin cos sin cos 4
x x x x
2 2 2 2
sin cos sin cos
2 2 2 2
| | | | | |
| | |
| |
= + + + = + + + +
| | | |
\ .
| | |
\ . \ . \ .

6 6 2 2
6
6 6
x x 1 x x 64
VT 4 sin cos 1 4 1 3sin cos 1
x x
2 2 2 2 sin x
sin cos
2 2
| |
|
| | | || |
= + + + = + − +
| | | |
\ . \ .\ .
|
\ .

(vì
3
6 6 2 2 2 2 2 2
x x x x x x x x
sin cos sin cos 3sin cos 1 3sin cos
2 2 2 2 2 2 2 2
| |
+ = + − = −
|
\ .

6 6 6
x x 1
sin cos sin x
2 2 64
= )

3 81
VT 4 1 (1 64)
4 4
| |
≥ + − + =
|
\ .
;
2
81 81
VP cos 4x
4 4
= ≤ .
Phuong trình dã cho tuong duong voi:
81
VT
4
81
VP
4
¦
=
¦
¦
´
¦
=
¦
¹

2
2
sin x 1
cos 4x 1
¦ =
¦
´
= ¦
¹

2
x k
2
cos 4x 1
π ¦
= + π
¦
´
¦
=
¹
x k
2
π
= + π.
5) Xét hàm sô f (x) 6sin x 3sin 2x = + .
f(x) là hàm sô tuân hoàn voi chu kì 2π nên ta chi cân xét trên doan [ ; ] − π π .
2
f '(x) 6cos x 6cos 2x 6(2cos x cos x 1) = + = + − . f '(x) 0 =
cos x 1
1
cos x
2
= −

=

x
x
3
= −π

π

= ±

f ( ) 0 −π = ; f ( ) 0 π = ;
9 3
f
3 2
π | |
=
|
\ .
;
9 3
f
3 2
π | |
− = −
|
\ .

9 3
max f (x) 8
2
= < PT vô nghiêm.
6)
2
5
2sin x.sin 2x cos x
4
= +
2 2
5
4sin x.cos x cos x
4
= +
2 2
5
4(1 cos x) cos x cos x
4
− = +

3 2
5
4cos x cos x 4cosx 0
4
+ − + =
3 2
t cos x ( 1 t 1)
5
4t t 4t 0
4
= − ≤ ≤ ¦
¦
´
+ − + =
¦
¹

Xét hàm sô
3 2
5
f (t) 4t t 4t
4
= + − + trên doan [−1; 1]
2
f '(t) 12t 2t 4 = + − . f '(t) 0 =
t 2/3
t 1/2
= −

=

9
f ( 1) f (1)
4
− = = ;
2 343
f
3 108
| |
− =
|
\ .
;
1
f 0
2
| |
=
|
\ .

t [ 1; 1]
1
min f (t) f 0
2 ∈ −
| |
= =
|
\ .
.
Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 9
3 2
t cos x ( 1 t 1)
5
4t t 4t 0
4
= − ≤ ≤ ¦
¦
´
+ − + =
¦
¹

1
t cos x
2
= = x k2
3
π
= ± + π .
7)
2
4 2cos 4x cos6x 4cos 2x cos10x + + = −
2 2
cos6x cos10x 4sin 2x 2(1 2sin x) 0 + + + − =
2 2cos8x.cos2x 0 + = cos8x.cos2x 1 = −
cos8x 1
cos2x 1
= ¦
´
= −
¹
hoác
cos8x 1
cos2x 1
= − ¦
´
=
¹

cos8x 1
x k
2
= ¦
¦
´ π
= + π
¦
¹
hoác
cos8x 1
x k
= − ¦
´
= π
¹
x k
2
π
= + π.

IV/ BÀI TAP TRONG CÁC DE THI DAI HOC.

1)
a
x
3
5a
x
3

=

=

2)
a
x
2
3a
x
2

=

=

hoác
5a
x
2
7a
x
2

=

=

3)
ka
x
2
ka
x
9

=

=

4) x k
4
π
= + π
5) x k
3
π
= ± + π
6)
x k2
x k
4
= π+ π

π

= − + π

7)
x k2
6
5
x k2
6
π
= + π

π

= + π

8)
x k2
3
x k
4
π
= ± + π

π

= − + π

9) x k
2
π
=
10)
2
x k2
3
x k
4
π
= ± + π

π

= − + π

11) x k
4
π
= + π
12)
5
x k2
4
π
= + π
13)
x k
12
5
x k
12
π
= + π

π

= + π

14)
x k
2
x k2
3
= π

π

= ± + π

15)
x k
4
x k2
2
x k2
π
= − + π

π

= + π

= π

16)
x k
8 4
2
x k
18 3
5 2
x k
18 3
π π
= +

π π

= +

π π

= +

17)
x k2
2
x k2
6
π
= + π

π

= − + π

Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 10
PHUONG TRÌNH, BÁT PHUONG TRÌNH &
HE PHUONG TRÌNH DAI SÓ.
I/ PHUONG TRÌNH & BÁT PHUONG TRÌNH.
Giai các phuong trình, bât phuong trình sau dây:
1)
2
(x 5)(2 x) 3 x 3x + − = + .
2)
( )
2 2
x 3x . 2x 3x 2 0. − − − ≥
3) x 3 7 x 2x 8 + − − ≥ − .
4) 1 x 1 x x + − − ≥ .
5) x x 1 m − − = , voi m là tham sô thuc duong.
6)
2
2
1 x x x 1 x
3
+ − = + − .
7)
2 2 2
x 3x 2 x 4x 3 2 x 5x 4 − + + − + ≥ − + .
8)
2 2 2
x 8x 15 x 2x 15 4x 18x 18 − + + + − ≤ − + .
9) 2 x 2 2 x 1 x 1 4 + + + − + = .
10) x 1 2 x 2 x 1 2 x 2 1 − + − − − − − = .
11) x 2 x 1 x 2 x 1 2 + − − − − = .
12)
2
2(x 16) 7 x
x 3
x 3 x 3
− −
+ − >
− −
.
13)
2 2
x 17 x x 17 x 9 + − + − = .
14)
3
2 x 1 x 1 − = − − .
15)
( )
3 3 3 3
x 35 x x 35 x 30 − + − = .
16) 10 x 3 x (10 x)(3 x) 11 + + − + + − = .
17)
3 3 3
2x 3 x 1 3x 7 + + + = + .
18)
2 2
3 3 3
(2 x) (7 x) (7 x)(2 x) 3 − + + − + − = .
19) 2x x 1 1 2x x 1 2 x 1 1 + + + + − + = + + .
20) x x 5 x 7 x 16 14. + − + + + + =
21)
2
x 2 4 x x 6x 11 − + − ≤ − + .
22) Tìm m dê phuong trình:
2
x mx 2 2x 1 + + = + có hai nghiêm thuc phân biêt.
23) Cho phuong trình: 2 x 6 x (2 x)(6 x) a + + − − + − = (1).
a) Giai phuong trình khi a = 4.
b) Xác dinh a dê phuong trình (1) có nghiêm.
24) Cho bât phuong trình:
2
4 (4 x)(2 x) x 2x a 18 − − + ≤ − + − (1).
a) Giai bât phuong trình khi a = 6.
b) Xác dinh a dê bât phuong trình (1) duoc nghiêm dúng voi moi x ∈ [−2 ; 4].
25) Xác dinh m dê phuong trình sau có nghiêm:
( )
2 2 4 2 2
m 1 x 1 x 2 2 1 x 1 x 1 x + − − + = − + + − − .
Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 11
II/ HE PHUONG TRÌNH.
1) Giai các hê phuong trình sau dây:
a)
2 2
2
x 5xy 6y 0
4x 2xy 6x 27 0
¦ − + =
¦
´
+ + − =
¦
¹
b)
2 2
2 2
x 2xy 3y 9
2x 2xy y 2
¦ + + =
¦
´
+ + =
¦
¹
c)
2 2
2 2
2x 3xy y 12
x xy 3y 11
¦ + + =
¦
´
− + =
¦
¹

2) Giai các hê phuong trình sau dây:
a)
2 2
xy 4
x y 28
=
¦
´
+ =
¹
b)
3 3
x y 1
x y 61
+ =
¦
´
+ =
¹
c)
4 4
x y 5
x y 97
+ =
¦
´
+ =
¹

d)
2 2
4 4
x xy y 3
x y 17
¦ + + =
¦
´
+ =
¦
¹
e)
3 3
4 4
x y 1
x y 1
¦ + =
¦
´
+ =
¦
¹
f)
9 9
4 4
x y 1
x y 1
¦ + =
¦
´
+ =
¦
¹

3) Giai các hê phuong trình sau dây:
a)
2 2
x xy y 13
x y 2
¦ − + =
´
+ = −
¹
b)
2 2
x y xy 11
x y 3(x y) 28
+ + =
¦
´
+ + + =
¹

c)
2 2
2 2 2
y xy 6x
1 x y 5x
¦ + =
¦
´
+ =
¦
¹
d)
2 2
xy x y 11
x y xy 30
+ + =
¦
´
+ =
¹

e)
2 2
4 4 2 2
x y xy 7
x y x y 21
¦ + + =
¦
´
+ + =
¦
¹
f)
2 2
x y x y 4
x(x y 1) y(y 1) 2
¦ + + + =
´
+ + + + =
¹

4) Giai các hê phuong trình sau dây:
a)
2 2
x x y y 18
x(x 1)y(y 1) 12
¦ + + + =
´
+ + =
¹
b)
2 2
2 2
x y 3x 4y 1
3x y 9x 8y 3
¦ + − + =
¦
´
− − − =
¦
¹
c)
2 2 2
2 3
x y 2x y 0
2x 4x 3 y 0
¦ − + =
¦
´
− + + =
¦
¹

d)
x
x y 5
y
x
(x y) 6
y
¦
+ + =
¦
¦
´
¦
+ =
¦
¹
e)
2 3
2 2
x x
12
y y
x y xy 6
¦
| | | |
+ = ¦
| |
´
\ . \ .
¦
+ =
¹

f)
2 2
2 2
1
(x y) 1 5
xy
1
(x y ) 1 49
x y
¦
| |
+ + =
¦ |
¦ \ .
´
| |
¦
+ + =
|
¦
\ .
¹
g)
2 2 2 2
(2x y) 5(4x y ) 6(2x y) 0
1
2x y 3
2x y
¦ + − − + − =
¦
´
+ + =
¦

¹

h)
3
1 1
x y
x y
2y x 1
¦
− = −
¦
´
¦
= +
¹
i)
1 3
2x
y x
1 3
2y
x y
¦
+ =
¦
¦
´
¦
+ =
¦
¹
j)
2
2
2
2
y 2
3y
x
x 2
3x
y
¦ +
=
¦
¦
´
+
¦
=
¦
¹

k)
2 2 2
xy x 1 7y
x y xy 1 13y
+ + =
¦
´
+ + =
¹
l)
2 2
2 2
1 1
x y 4
x y
1 1
x y 4
x y
¦
+ + + =
¦
¦
´
¦
+ + + =
¦
¹
m)
2
2
x(x y 1) 3 0
5
(x y) 1 0
x
+ + − =
¦
¦
´
+ − + =
¦
¹

Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 12
5) Giai các hê phuong trình sau dây:
a)
2x y 2 y x 1
3 2x y x y 10
¦ − − − =
¦
´
− + − =
¦
¹
b)
2 2
x 2xy 3y 0
x x y y 2
¦ + − =
¦
´
+ = −
¦
¹
c)
4
4
x y 1 1
y x 1 1
¦
+ − =
¦
´
+ − =
¦
¹

d)
3
6 3
x y 1
5x 8x y 2y 2
¦
− =
¦
´
− + =
¦
¹
e)
x y y x 30
x x y y 35
¦
+ =
¦
´
+ =
¦
¹
f)
4 4
2 2 2 2
x y 144
x y x y y
¦ − =
¦
´
+ − − =
¦
¹

g)
3
x y x y
x y x y 2
¦
− = −
¦
´
+ = + +
¦
¹
h)
x 5 y 2 7
x 2 y 5 7
¦
+ + − =
¦
´
− + + =
¦
¹
i)
x y 7
1
y x xy
x xy y xy 78
¦
+ = +
¦
´
¦
+ =
¹

6) Giai các hê phuong trình sau dây:
a)
2
x y z 19
xy yz zx 114
xz y
¦ + + =
¦
+ + =
´
¦
=
¹
b)
x y 2xy
1 yz 2y
1 zx 2x
+ =
¦
¦
+ =
´
¦
+ =
¹

c)
x y z 9
xy yz zx 27
1 1 1
1
x y z
¦
¦
+ + =
¦
¦
+ + =
´
¦
¦ + + =
¦
¹
d)
2 2 2
x y z 6
xy yz zx 7
x y z 14
¦ + + =
¦
+ − =
´
¦
+ + =
¹
e)
x xy y 1
y yz z 4
z zx x 9
+ + =
¦
¦
+ + =
´
¦
+ + =
¹

7) Giai các hê phuong trình:
a)
3x 2
x x 1
x
2 5y 4y
4 2
y
2 2
+
¦ = −
¦
´
+
=
¦
¹ +
b)
2 2
x y x 1
x y y x
2 2 x y
+ −
¦ + = +
¦
´
− = −
¦
¹

c)
3x 1 y 2 y 3x
2
2 2 3.2
3x 1 xy x 1
+ − +
¦ + =
¦
´
+ + = +
¦
¹
d)
( )
2 3
9 3
x 1 2 y 1
3log 9x log y 3
¦
− + − =
¦
´
− =
¦
¹

8) Giai hê phuong trình sau dây:
2 2 2
2x y z
xyz 64
¦ = +
´
=
¹

Voi diêu kiên ba sô: log
y
x; log
z
y; log
x
z theo thu tu dó tao thành môt câp sô nhân.
9) Cho hê phuong trình:
2 2
x y 4
x y m
+ =
¦
´
+ =
¹
. Dinh m dê:
a) Hê phuong trình vô nghiêm.
b) Hê phuong trình có nghiêm duy nhât.
c) Hê phuong trình có hai nghiêm phân biêt.
10) Dinh m dê hê phuong trình:
5(x y) 4xy 4
x y xy 1 m
+ − =
¦
´
+ − = −
¹
có nghiêm.
11) Tìm m dê hê phuong trình sau có nghiêm :
x y 1
x x y y 1 3m
¦
+ =
¦
´
+ = −
¦
¹
.
Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 13
12) Dinh m dê hê phuong trình:
x 4 y 1 4
x y 3m
¦
− + − =
¦
´
+ =
¦
¹
có nghiêm.
13) Cho hê phuong trình:
2 2
x xy y m 2
x y y x m 1
+ + = +
¦
´
+ = +
¹
.
a) Giai hê dã cho khi m = −3.
b) Dinh m dê hê có nghiêm duy nhât.
14) Cho hê phuong trình: (I)
2
x xy y 2m 1
xy(x y) m m
+ + = +
¦
´
+ = +
¹

a) Chung minh ráng voi moi m, hê phuong trình (I) luôn có nghiêm.
b) Xác dinh m dê hê phuong trình dó có nghiêm duy nhât.
15) Cho hê phuong trình:
2 2 2
x y m 1
x y y x 2m m 3
+ = +
¦
´
+ = − −
¹
.
a) Giai hê dã cho khi m = 3.
b) Dinh m dê hê có nghiêm.
16) Cho hê phuong trình:
2 2
x y x y 8
xy(x 1)(y 1) m
¦ + + + =
´
+ + =
¹
.
a) Giai hê dã cho khi m = 12.
b) Dinh m dê hê có nghiêm.
17) Cho hê phuong trình:
2
2
xy y 12
x xy 26 m
¦ − =
¦
´
− = +
¦
¹

a) Giai hê phuong trình voi m = 2.
b) Voi giá tri nào cua m thì hê phuong trình dã cho có nghiêm ?
18) Tìm m dê hê phuong trình:
3 2 2
3 2 2
x y 7x mx
y x 7y my
¦ = + −
¦
´
= + −
¦
¹
có nghiêm duy nhât.
19) Xác dinh tham sô a dê hê phuong trình:
2
2
(x 1) y a
(y 1) x a
¦ + = +
¦
´
+ = +
¦
¹
có nghiêm duy nhât.
20) Xác dinh tham sô a dê hê phuong trình:
2
2 2
x 3 y a
y 5 x x 5 3 a
¦
+ + =
¦
´
+ + = + + − ¦
¹

có dúng môt nghiêm.
21) Xác dinh các tham sô a, b dê hê phuong trình:
2
2 2 2
xyz z a
xyz z b
x y z 4
+ =
¦
¦
+ =
´
¦
+ + =
¹
có nghiêm duy nhât.
22) Tìm m dê hê bât phuong trình:
2x x 1 2 x 1
2
5 5 2011x 2011
x (m 2)x 2m 3 0
+ + + +
¦
− + ≤
¦
´
− + + + ≥
¦
¹
có nghiêm.

Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 14
I/ PHUONG TRÌNH & BÁT PHUONG TRÌNH.
Huong dân giai & dáp sô:
1)
2
(x 5)(2 x) 3 x 3x + − = +
2 2
x 3x 10 3 x 3x (1) − − + = + . DK:
2
2
x 3x 10 0
x 3x 0
¦− − + ≥
¦
´
+ ≥
¦
¹

5 x 3
0 x 2
− ≤ ≤ −

≤ ≤

Voi DK trên (1) tuong duong voi:
2 2
(x 3x) 10 3 x 3x − + + = +
2
2
t x 3x 0
t 3t 10 0
¦
= + ≥ ¦
´
+ − =
¦
¹

2
t x 3x 0
t 2
¦
¦ = + ≥
´
= ¦
¹
( t 5 = − loai)
2
t x 3x 2 = + =
2
x 3x 4 0 + − =
x 4
x 1
= −

=

.
2)
( )
2 2
x 3x . 2x 3x 2 0 − − − ≥
2
x 3x 0 − = hoác
2
2x 3x 2 0 − − = hoác
2
2
x 3x 0
2x 3x 2 0
¦ − >
¦
´
− − =
¦
¹

1
x
2
≤ − hoác x 2 = hoác x 3 ≥ .
3) x 3 7 x 2x 8 + − − ≥ − x 3 2x 8 7 x (1) + ≥ − + − . Diêu kiên: 4 x 7 ≤ ≤ .
Voi DK trên (1) tuong duong voi:
( ) ( )
2 2
x 3 2x 8 7 x + ≥ − + − 2 (2x 8)(7 x) ≥ − −

2
x 11x 30 0 − + ≥ x 5 ≤ hoác x 6 ≥ . Kêt hop voi DK (1) có tâp nghiêm: S [4; 5] [6; 7] = ∪ .
4) 1 x 1 x x + − − ≥ 1 x x 1 x (1) + ≥ + − . DK: 1 x 1 − ≤ ≤ .
Voi DK trên (1) tuong duong voi:
( )
x 2 x 2 1 x 0 (2) − − − ≥
• x = 1 là nghiêm.
• 1 x 0 − ≤ < : (2) 2 1 x 2 x − ≥ −
2
x 0 ≤ (không thoa)
• 0 x 1 < ≤ : (2)
2
x 0 ≤ (thoa)
Tâp nghiêm cua (1): S [0; 1] = .
5) x x 1 m − − = x m x 1 = + −
2
2m x 1 1 m − = −

2
1 m 0 − < m > 1 (vì m > 0) PT vô nghiêm.

2
1 m 0 − = m = 1 (vì m > 0) x = 1.

2
1 m 0 − > 0 m 1 < <
2
2
1 m
x 1 1
2m
| | −
= + >
|
\ .
.
6)
2
2
1 x x x 1 x (1)
3
+ − = + − . DK: 0 x 1 ≤ ≤ .
Cách 1: Voi DK trên (1) tuong duong voi:
2 2
4 4
1 x x (x x ) x 2 x(1 x) 1 x
3 9
+ − + − = + − + −

2 2
2
x x x x 1 0
3
| |
− − − =
|
\ .
… Tâp nghiêm cua (1): S {0; 1} = .
Cách 2: Voi DK trên (1) tuong duong voi:
2 2
u x 0; v 1 x 0
u v 1
2
1 u.v u v
3
¦
¦ = ≥ = − ≥
¦
+ =
´
¦
¦ + = +
¹
.
7)
2 2 2
x 3x 2 x 4x 3 2 x 5x 4 − + + − + ≥ − + .
(x 1)(x 2) (x 1)(x 3) 2 (x 1)(x 4) (1) − − + − − ≤ − − . DK:
x 1
x 4

.
• x = 1 là nghiêm.
• x 1 < 2 x 3 x 2 4 x (2) − + − ≤ − . Vì 2 x 4 x − < − và 3 x 4 x − < − nên
2 x 3 x 2 4 x − + − < − x < 1 không phai là nghiêm cua (2).
Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 15
• x 4 ≥ x 2 x 3 2 x 4 (3) − + − ≤ − . Vì x 2 x 4 − ≥ − và x 3 x 4 − ≥ − nên
x 2 x 3 2 x 4 − + − ≥ − x 4 ≥ nghiêm cua (3).
Tâp nghiêm cua (1): S {1} [4; + ) = ∪ ∞ .
8)
2 2 2
x 8x 15 x 2x 15 4x 18x 18 − + + + − ≤ − +
(x 3)(x 5) (x 3)(x 5) 2(x 3)(2x 3) (1) − − + − + ≤ − − . DK:
x 5
x 3
x 5
≤ −

=

.
• x = 3 là nghiêm.
• x 5 ≥ x 5 x 5 2(2x 3) − + + ≤ −
17
x
3
≤ Nghiêm:
17
5 x
3
≤ ≤ .
• x 5 ≤ −
17
x
3
≤ Nghiêm: x 5 ≤ − .
Tâp nghiêm cua (1): S ( ; 5] {3} [5; 17/3] = −∞ − ∪ ∪ .
9) 2 x 2 2 x 1 x 1 4 + + + − + =
( )
2
2 x 1 1 x 1 4 + + − + = x 3 = .
10) x 1 2 x 2 x 1 2 x 2 1 − + − − − − − =
( ) ( )
2 2
x 2 1 x 2 1 1 − + − − − =
x 2 1 x 2 1 1 − + − − − = x 2 1 x 2 1 1 − + − − − = x 2 1 x 2 − − = −
x 2 1 x 2 − − = ± −
1
x 2
2
− =
9
x
4
= .
11) Tuong tu bài 6. Tâp nghiêm: S [2; ) = +∞ .
12)
2
2(x 16) 7 x
x 3 (1)
x 3 x 3
− −
+ − >
− −
. Voi DK: x 4 ≥ , (1)
2
2(x 16) 10 2x (2) − > −
• Nêu x 5 ≥ thì (2) dúng Nghiêm x 5 ≥ .
• Nêu 4 x 5 ≤ ≤ thì (2)
2
x 20x 66 0 − + < 10 34 x 10 34 − < < + .
Kêt hop voi truong hop: 4 x 5 ≤ ≤ Nghiêm: 10 34 x 5 − < ≤ .
Tâp nghiêm cua (1): S (10 34; ) = − + ∞ .
13)
2 2
x 17 x x 17 x 9 + − + − = . Dát
2
y 17 x 0 = − ≥
2 2
x y xy 9
x y 17
+ + = ¦
´
+ =
¹
. S x y = + ; P xy = .

2
S P 9
S 2P 17
+ = ¦
´
− =
¹

2
P 9 S
S 2P 35 0
= − ¦
´
+ − =
¹

S 5
P 4
= ¦
´
=
¹

S 7
VN
P 16
| = − | ¦
´ |
=
¹ \ .
. Tâp nghiêm T {1; 4} = .
14)
3
2 x 1 x 1 − = − − . DK: x 1 ≥ . Dát
3
u 2 x = − , v x 1 0 = − ≥ . Khi dó:
3 2
u 1 v
u v 1
= − ¦
´
+ =
¹

3 2
v 4v 3v 0 − + = v(v 1)(v 3) 0 − − = . Tâp nghiêm S {1; 2; 10} = .
15)
( )
3 3 3 3
x 35 x x 35 x 30 − + − = . Dát
3 3
y 35 x = −
3 3
xy(x y) 30
x y 35
+ = ¦
´
+ =
¹
. S x y = + ; P xy = .

3
S P 30
S 3SP 35
+ = ¦
´
− =
¹

3
P 9 S
S 125
= − ¦
´
=
¹

S 5
P 6
= ¦
´
=
¹
. Tâp nghiêm T {2; 3} = .
16) 10 x 3 x (10 x)(3 x) 11 + + − + + − = . DK: 10 x 3 − ≤ ≤ . Dát u 10 x 0 = + ≥ ; v 3 x 0 = − ≥

2 2
u v uv 11
u v 13
+ + = ¦
´
+ =
¹
.
S u v
P uv
= + ¦
´
=
¹

2
P 11 S
S 2P 35 0
= − ¦
´
+ − =
¹

S 5
P 4
= ¦
´
=
¹

S 7
VN
P 16
| = − | ¦
´ |
=
¹ \ .
. Tâp nghiêm T { 1; 6} = − − .
Cách 2: Dát t 10 x 3 x = + + − ( 10 x 3 − ≤ ≤ 13 t 26 ≤ ≤ )
2
t 13
(10 x)(3 x)
2

+ − =
Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 16
+
9/2
x
f(x)
f '(x)
-1/2 + 0
-
+
(Tìm GTLN, GTNN cua hàm sô t g(x) 10 x 3 x = = + + − trên doan [−1; 3]
1 1 13 x 10 x
g' (x)
2 10 x 2 3 x 2 10 x 3 x
− − +
= − =
+ − + −
. g' (x) 0 =
7
x
2
= − 13 g(x) 26 ≤ ≤ )
PT dã cho tro thành:
2
t 2t 35 0 + − = t 5 = ( t 7 = − loai). Tâp nghiêm T { 1; 6} = − − .
17) Cách 1:
3 3 3
2x 3 x 1 3x 7 (*) + + + = +
( ) ( )
2 3
3 3 3
2x 3 x 1 3x 7 + + + = +

( )
3 3
3
(2x 3)(x 1) 2x 3 x 1 1 + + + + + =
( )
3
3
(2x 3)(x 1) 3x 7 1 + + + =
3 2
6x 29x 44x 20 0 + + + =

2
(6x 5)(x 2) 0 + + = x 2 = − hoác x 5/6 = − . x 5/6 = − thoa PT (*). x 2 = − không thoa PT (*).
Cách 2:
3 3 3
2x 3 x 1 3x 7 + + + = +
3 3
3 3 3
3 3
u 2x 3; v x 1
u v u v 3
u 2v 1
¦
= + = +
¦
¦
+ = + +
´
¦
− =
¦
¹

18)
2 2
3 3 3
(2 x) (7 x) (7 x)(2 x) 3 − + + − + − = . Dát
3 3
u 2 x; v 7 x = − = + .
PT dã cho tro thành:
2 2
3 3
u v uv 3
u v 9
¦ + − =
¦
´
+ =
¦
¹

u v 3
uv 2
+ = ¦
´
=
¹
. Tâp nghiêm: S {1; 6} = − .
19) 2x x 1 1 2x x 1 2 x 1 1 + + + + − + = + + . Dát u 2x x 1 1 0 = + + + ≥ ; v 2x x 1 0 = − + ≥

2 2
u v 2 x 1 1
u v 2 x 1 1
¦
+ = + +
¦
´
− = + + ¦
¹

2 2
u v u v − = + (u v)(u v 1) 0 + − − =
u v 0
u v 1 0
+ =

− − =

• u v 0 + = không thoa.
• u v 1 0 − − = u v 1 = −
u x 1 1
v x 1
¦
= + +
¦
´
= + ¦
¹
2x x 1 x 1 − + = + x 1 x 1 + = −

2
x 1
x 3x 0
≥ ¦
´
− =
¹
x 3 = .
20) x x 5 x 7 x 16 14. + − + + + + = DK: x 5 ≥ .
Hàm sô f (x) x x 5 x 7 x 16 = + − + + + + dông biên trên [5; +∞).
f(9) = 0 PT có nghiêm duy nhât x = 9.
21) Voi DK: 2 x 4 ≤ ≤ , PT dã cho tuong duong voi:
2 2 2
2 2 x 6x 8 3 ( x 6x 8) (1) + − + − ≤ − − + −

Dát
2
t x 6x 8 = − + − ( 2 x 4 ≤ ≤ 0 t 1 ≤ ≤ ). (1)
( )
2
2
2 2t 3 t (2) + ≤ −
• 0 t 1 ≤ ≤ 0 2t 2 ≤ ≤ 2 2t 2 4 ≤ + ≤ .
• 0 t 1 ≤ ≤
2
0 t 1 ≤ ≤
2
1 t 0 − ≤ − ≤
2
2 2 3t 3 ≤ − ≤
( )
2
2
4 2 3t 9 ≤ − ≤
(2) thoa t [0; 1] ∀ ∈ . Vây bât PT dã cho có tâp nghiêm S [2; 4] = .
22)
2
x mx 2 2x 1(*) + + = +
2 2
x 1/2
x mx 2 (2x 1)
≥ − ¦
´
+ + = +
¹

2
x 1/2
3x 4x 1 mx
≥ − ¦
´
+ − =
¹

x 1/2
1
3x 4 m
x
≥ − ¦
¦
´
+ − =
¦
¹

Xét hàm sô
1
f (x) 3x 4
x
= + − voi x [ 1/2; ) \ {0} ∈ − + ∞ có dô thi (C).
2
1
f '(x) 3 0, x 0
x
= + > ∀ ≠
(*) có hai nghiêm phân biêt Duong tháng y m = cát (C)
tai hai diêm phân biêt m 9/2 ≥ .
23) Giai b): 2 x 6 x (2 x)(6 x) a (1) + + − − + − = . DK: 2 x 6 − ≤ ≤ .
Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 17
0
2
10 7
6
6 0
f '(t)
f(t)
t
Dát t = 2 x 6 x + + − voi [ ] x 2; 6 ∈ −
1 1 6 x 2 x
t '
2 2 x 2 6 x 2 2 x 6 x
− − +
= − =
+ − + −
. t’ = 0 x = 2
min t = 2 2 < t < max t = 4
2
t 8 2 (2 x)(6 x) = + + − . (1)
2
t
a t 4 f (t)
2
= − + + =
Xét hàm sô
2
t
f (t) t 4
2
= − + + trên doan 2 2; 4

f ’(t) = – t +1.
f ’(t) = 0 t = 1 0 f (t) 2 2 ≤ ≤
(1) có nghiêm a 0; 2 2

.
24) Giai b):
2
4 (4 x)(2 x) x 2x a 18 (1) − − + ≤ − + − .
Dát t (4 x)(2 x) = − + ( 2 x 4 − ≤ ≤ 0 t 3) ≤ ≤ .
(1)
2
t 4t 10 a − + ≤ . Xét hàm sô: [ ] ( )
2
f (t) t 4t 10 t 0; 3 = − + ∈
f '(t) 2t 4 = − .
f '(t) 0 = t = 2
[ ] 7 f (t) 10, t 0; 3 ≤ ≤ ∀ ∈
(1) nghiêm dúng voi moi x ∈ [−2 ; 4]
[ ] f (t) a, t 0; 3 ≤ ∀ ∈ a 10 ≥ .
25)
( )
2 2 4 2 2
m 1 x 1 x 2 2 1 x 1 x 1 x (1) + − − + = − + + − − . DK: 1 x 1 − ≤ ≤ .
Dát
2 2
t 1 x 1 x = + − −
( )
2 2
2 2 4
x 1 x 1 x
x x
t '
1 x 1 x 1 x
− + +
= + =
+ − −
; t ' 0 = x 0 = .
x 0 = t 0 = . x 1 = ± t 2 = 0 t 2 ≤ ≤ . Xét hàm sô:
2
t t 2
f (t)
t 2
− + +
=
+

2
2
t 4t
f '(t)
(t 2)
− +
=
+
; f '(t) 0 = t 0 = ( t 4 = − loai) 2 1 f (t) 1 − ≤ ≤
PT (1) có nghiêm 2 1 m 1 − ≤ ≤ .

II/ HE PHUONG TRÌNH.
Huong dân giai & dáp sô:
1) a)
2
x 2y
14y 6y 9 0
= ¦
´
+ − =
¹
hoác
2
x 3y
14y 6y 9 0
= ¦
´
+ − =
¹

Nghiêm (x = −3; y = −3/2), (x = 9/5; y = 9/10),
9 9 15 3 3 15
x ; y
14 14
| |
− ± − ±
= =
|
|
\ .
.
1b)
( ) ( )
2 2 2 2
2 x 2xy 3y 9 2x 2xy y + + = + +
2 2
16x 14xy 3y 0 + + =

x 3y / 8
x y / 2
= −

= −

Nghiêm ( ±1; 2),
( )
3/ 17; 8/ 17 ± .
1c) Nghiêm (x = ±1; y = ±2),
( )
5/ 3; 1/ 3 ± .
2) a) Dát S = x + y; P = xy. Nghiêm
( )
3 5; 3 5 ± .
2b) (5; 4) − , ( 4; 5) − .
2c)
( )
2 2
4 4 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2
x y x y 2x y (x y) 2xy 2x y (25 2xy) 2x y + = + − = + − − = − −

2
(xy) 50xy 264 0 − + = . Nghiêm (2; 3) , (3; 2) .
Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 18
2d)
2 2
2 2 2 2 2
x y 3 xy
(x y ) 2x y 17
¦ + = −
¦
´
+ − =
¦
¹
. Nghiêm (1; 2) − , (2; 1) − .
2e)
3 3
4 4
x y 1(1)
x y 1(2)
¦ + =
¦
´
+ =
¦
¹
.
(2) x 1, y 1 ≤ ≤ . Nêu x < 0: (1)
3 3
y 1 x 1 = − > y > 1 (vô lí) 0 x 1, 0 y 1. ≤ ≤ ≤ ≤
(1) − (2)
3 4 3 4
(x x ) (y y ) 0 − + − =
3 3
x (1 x) y (1 y) 0 − + − = (*)
3
3
x (1 x) 0
y (1 y) 0
¦ − =
¦
´
− =
¦
¹

(0; 0), (1; 1), (1; 0), (0; 1). Thê vào hê Nghiêm (0; 1), (1; 0).
2f) tuong tu 2e) Nghiêm (0; 1), (1; 0).
3) a) Cách 1: Phuong pháp thê. Cách 2: Dát S = x + y; P = xy. Nghiêm ( 3; 1) − , (1; 3) − .
3b) Dát S = x + y; P = xy. Nghiêm ( 3; 7) − − , ( 7; 3) − − , (2; 3) , (3; 2) .
3c) (1; 2) , (1/2; 1) .
3d) (1; 5) , (5; 1) , (2; 3) , (3; 2) .
3e) (1; 2) , (2; 1) , ( 1; 2) − − , ( 2; 1) − − .
3f)
2 2
2 2
x y x y 4
x y x y xy 2
¦ + + + =
¦
´
+ + + + = ¦
¹
xy = −2. Nghiêm
( )
2; 2 ± .
4) a)
2 2
x x y y 18
x(x 1)y(y 1) 12
¦ + + + =
´
+ + =
¹
. Dát u = x(x + 1); v = y(y + 1).
u v 18
u v 72
+ = ¦
´
+ =
¹
.
Nghiêm (3; 2) , (2; 3) , ( 4; 2) − , (2; 4) − , (3; 3) − , ( 3; 3) − , ( 3; 4) − − , ( 4; 3) − − .
4b)
2 2
2 2
x y 3x 4y 1
3x y 9x 8y 3
¦ + − + =
¦
´
− − − = ¦
¹
. Dát u = x
2
− 3x; v = y
2
+ 4y
u v 1
3u 2v 3
+ = ¦
´
− =
¹

Nghiêm
3 3
; 0
2
| |
±
|
|
\ .
,
3 3
; 4
2
| |
±

|
|
\ .
.
4c)
2 2 2
2 3
x y 2x y 0
2x 4x 3 y 0
¦ − + =
¦
´
− + + = ¦
¹

2 2
2 3
(x 1)y 2x
2(x 1) 1 y 0
¦ + =
¦
´
− + + = ¦
¹

2
2
3
2x
y 1
x 1
1 y 0
¦
= ≤
¦
+
´
¦
+ ≤
¹

1 y 1
y 1
− ≤ ≤ ¦
´
≤ −
¹

y = −1;
2
x 1 2x + = x = 1 Nghiêm (1; −1).
4d)
x
x y 5
y
x
(x y) 6
y
¦
+ + =
¦
¦
´
¦
+ =
¦
¹
. Dát
x
u
y
= ; v = xy.
u v 1
uv 6
+ = ¦
´
=
¹
Nghiêm (2; 1) , (3/2; 1/2) .
4e)
2 3
2 2
x x
12
y y
x y xy 6
¦
| | | |
+ = ¦
| |
´
\ . \ .
¦
+ =
¹
. Dát
x
u
y
= ; v = xy.
2 3
2
u u 12
v v 16
¦ + =
¦
´
+ =
¦
¹
Nghiêm (2; 1) , ( 2; 1) − − .
4f)
2
2
1 1
x y 5
x y
1 1
x y 49
x y
¦ | |
| |
+ + + =
¦ | |
\ .
\ .
¦
´
| |
| | ¦
+ + + =
| |
¦
\ .
\ . ¹
Dát
1
x u
x
1
y v
y
¦
+ =
¦
¦
´
¦
+ =
¦
¹

2 2
u v 5
u v 49
+ = ¦
´
+ =
¹

Nghiêm
7 45
; 1
2
| |
±

|
|
\ .
,
7 45
1;
2
| |
±

|
|
\ .
.
Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 19
4g)
2 2 2 2
(2x y) 5(4x y ) 6(2x y) 0
1
2x y 3
2x y
¦ + − − + − =
¦
´
+ + =
¦

¹
. Dát u = 2x + y; v = 2x − y
2 2
u 5uv 6v 0
1
u 3
v
¦ − + =
¦
´
+ =
¦
¹

DK: v ≠ 0
3v 1
u
v

=
4 3 2
6v 15v 14v 6v 1 0 − + − + =
2
1
(v 1) v (6v 6v 2) 0
2
| |
− − − + =
|
\ .

Nghiêm ( ) 3/4; 1/2 , ( ) 3/8; 1/4 .
4h)
3
1 1 y x
x y
x y xy
2y x 1
− ¦
− = − =
¦
´
¦
= +
¹

3
y x 0
2y x 1
= ≠ ¦
´
= +
¹
hoác
4
1
y
x
x x 2 0
¦
= −
¦
´
¦
+ + =
¹

2
y x 0
(x 1)(x x 1) 0
= ≠ ¦
´
− + − =
¹
hoác
2 2
2
1
y
x
1 1 3
x x 0
2 2 2
¦
= −
¦
¦
´
| | | |
¦
− + + + =
| |
¦
\ . \ . ¹
x y 1 = = ;
1 5
x y
2
− ±
= = .
4i) DK: x.y≠0
2
2
2x y x 3y
2x y y 3x
¦ + =
¦
´
+ = ¦
¹
(x − y)(2xy + 4) = 0 (1; 1) , ( 1; 1) − − ( 2; 2) ± .
4j)
2
2
2
2
y 2
3y
x
x 2
3x
y
¦ +
=
¦
¦
´
+
¦
=
¦
¹
. DK: x > 0, y > 0.
2 2
2 2
3yx y 2 (1)
3xy x 2 (2)
¦ = +
¦
´
= +
¦
¹
. (1) − (2) (x y)(3xy x y) 0 − + + =
( 3xy x y 0 + + = vô nghiêm vì x > 0, y > 0). Nghiêm (1; 1).
4k)
2 2 2
xy x 1 7y
x y xy 1 13y
+ + = ¦
´
+ + =
¹
. y = 0 không thoa
2
1 x
x 7
y y
1 x
x 13
y y
¦| |
+ + =
¦ |
\ .
¦
´
| |
¦
+ − =
|
¦
\ . ¹

2
1 1
x x 20 0
y y
x 1
7 x
y y
¦
| | | |
+ + + − = ¦
| |
¦
\ . \ .
´
| |
¦
= − +
|
¦
\ . ¹

Nghiêm (1; 1/3), (3; 1).
4l)
2 2
2 2
1 1
x y 4
x y
1 1
x y 4
x y
¦
+ + + =
¦
¦
´
¦
+ + + =
¦
¹
. Tu PT dâu tiên
2
2 2 2
2 2
1 1 1 1
4 x y 4. x y 4.4
x y x y
| | | |
= + + + ≤ + + + =
| |
\ . \ .

1 1
x y 1
x y
= = = = x y 1 = = . Kiêm tra x y 1 = = thoa hê Nghiêm x y 1. = =
Cách khác:
2 2
2 2
1 1
x y 4
x y
1 1
x y 4
x y
¦ | |
| |
+ + + =
¦ | |
\ .
¦ \ .
´
| |
| |
¦
+ + + =
| |
¦
\ .
\ . ¹

2
2
1 1
x y 4
x y
1 1
x y 8
x y
¦ | |
| |
+ + + =
¦ | |
\ .
\ .
¦
´
| |
| | ¦
+ + + =
| |
¦
\ .
\ . ¹
. Dát
1
u x
x
1
v y
y
¦
= +
¦
¦
´
¦
= +
¦
¹
.
4m)
2
2
x(x y 1) 3 0
5
(x y) 1 0
x
+ + − = ¦
¦
´
+ − + =
¦
¹

2
2
3
x y 1 0
x
5
(x y) 1 0
x
¦
+ + − =
¦
¦
´
¦
+ − + =
¦
¹

2
2
3
x y 1
x
3 5
1 1 0
x x
¦
+ = −
¦
¦
´
| |
¦
− − + =
|
¦
\ . ¹

2
3
x y 1
x
4 6
2 0
x x
¦
+ = −
¦
¦
´
¦
− + =
¦
¹

1
1
x
x y 2
¦
=
¦
´
¦
+ =
¹
hoác
1 1
x 2
1
x y
2
¦
=
¦
¦
´
¦
+ =
¦
¹

x 1
y 1
= ¦
´
=
¹
hoác
x 2
3
y
2
= ¦
¦
´
= −
¦
¹
.
Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 20
5) a)
2x y 3
x y 1
¦ − =
¦
´
− =
¦
¹
Nghiêm
x 2
y 1
= ¦
´
=
¹
;
x 2
y 1
= − ¦
´
= −
¹
;
x 4
y 5
= ¦
´
=
¹
;
x 4
y 5
= − ¦
´
= −
¹
.
5b)
2 2
x 2xy 3y 0
x x y y 2
¦ + − =
¦
´
+ = −
¦
¹

x y
x x y y 2
= ¦
¦
´
+ = −
¦
¹
hoác
x 3y
x x y y 2
= − ¦
¦
´
+ = −
¦
¹

x y
x x 1
= ¦
¦
´
= −
¦
¹
hoác
x 3y
1
y y
4
= − ¦
¦
´
=
¦
¹

2
x y 0
x 1
= < ¦
´
=
¹
hoác
2
x 3y 0
1
y
4
= − < ¦
¦
´
=
¦
¹

x 1
y 1
= − ¦
´
= −
¹
hoác
x 3/2
y 1/2
= − ¦
´
=
¹
.
5c) (I)
4
4
x y 1 1
y x 1 1
¦
+ − =
¦
´
+ − = ¦
¹
. Voi DK:
x 1
y 1
≥ ¦
´

¹
, hê (I) tuong duong voi: (II)
4
4
(x 1) y 1 0
(y 1) x 1 0
¦
− + − =
¦
´
− + − = ¦
¹

x 1 0
y 1 0
− ≥ ¦
´
− ≥
¹

4
(x 1) y 1 0 − + − ≥ và
4
(y 1) x 1 0 − + − ≥ . Khi dó (II)
x 1 0
y 1 0
− = ¦
´
− =
¹

x 1
y 1
= ¦
´
=
¹
.
5d) Dát:
3
u x , v y 0 = = ≥ . Nghiêm
( )
3
9; 10 .
5e) DK:
x 0
y 0
> ¦
´
>
¹
. Dát S x y 0 = + > ; P xy 0 = >
2
SP 30
S(S 3P) 35
= ¦
´
− =
¹

Nghiêm (4; 9) , (9; 4) .
5f) DK:
2 2
x y
y 0
¦ ≥
´

¹
.
2 2 2 2
x y x y y + − − =
2 4 4 2
2x 2 x y y − − =
2 2
y 2x 24 = −
Nghiêm ( 2 5; 4) ± , ( 2 3; 0) ± .
5g) DK:
x y 0
x y 0
− ≥ ¦
´
+ ≥
¹
.
( ) ( )
( )
2 3
2
x y x y
x y x y 2
¦
− = −
¦
´
+ = + +
¦
¹
Nghiêm (1; 1) , (3/2; 1/2) .
5h) Bình phuong hai vê môi PT rôi tru hai PT Nghiêm (11; 11) .
5i)
x y 7 xy
(x y). xy 78
¦
+ = +
¦
´
+ =
¦
¹

( )
x y xy 7
(x y). xy 78
¦
+ − =
¦
´
+ − =
¦
¹
Nghiêm (4; 9) , (9; 4) .
6) a)
2
x y z 19
xy yz zx 114
xz y
¦ + + =
¦
+ + =
´
¦
=
¹

2
2
x y z 19
xy yz y 114
xz y
+ + = ¦
¦
+ + =
´
¦
=
¹

2
x y z 19
y(x y z) 114
xz y
¦ + + =
¦
+ + =
´
¦
=
¹

x 9
y 6
z 4
= ¦
¦
=
´
¦
=
¹
hoác
x 4
y 6
z 9
= ¦
¦
=
´
¦
=
¹

6b)
x y 2xy (1)
1 yz 2y (2)
1 zx 2x (3)
+ = ¦
¦
+ =
´
¦
+ =
¹
. (2) − (3) z(y x) 2(y x) − = − (z 2)(y x) 0 − − = . Nghiêm
x 1
y 1
z 1
= ¦
¦
=
´
¦
=
¹

6c) DK:
x 0
y 0
z 0
≠ ¦
¦

´
¦

¹
. Khi dó hê dã cho tuong duong voi:
x y z 9
xy yz zx 27
xy yz zx xyz
+ + = ¦
¦
+ + =
´
¦
+ + =
¹

x y z 9
xy yz zx 27
xyz 27
+ + = ¦
¦
+ + =
´
¦
=
¹

2
y z 9 x
x (y z) xyz 27x
xyz 27
+ = − ¦
¦
+ + =
´
¦
=
¹

2
y z 9 x
x (9 x) 27 27x
xyz 27
+ = − ¦
¦
− + =
´
¦
=
¹

3
y z 9 x
(x 3) 0
xyz 27
+ = − ¦
¦
− =
´
¦
=
¹

y z 6
x 3
yz 9
+ = ¦
¦
=
´
¦
=
¹

x 3
y 3
z 3
= ¦
¦
=
´
¦
=
¹

6d)
2 2 2
x y z 6
xy yz zx 7
x y z 14
¦ + + =
¦
+ − =
´
¦
+ + =
¹

2
x y z 6
xy yz zx 7 2zx
(x y z) 2(xy yz zx) 14
¦ + + =
¦
+ + = +
´
¦
+ + − + + =
¹

2
x y z 6
xy yz zx 7 2zx
(6) 2(7 2zx) 14
¦ + + =
¦
+ + = +
´
¦
− + =
¹

Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 21

x y z 6
xy yz 9
zx 2
+ + = ¦
¦
+ =
´
¦
=
¹

y (x z) 6
y(x z) 9
zx 2
+ + = ¦
¦
+ =
´
¦
=
¹

x 1
y 3
z 2
= ¦
¦
=
´
¦
=
¹
hoác
x 2
y 3
z 1
= ¦
¦
=
´
¦
=
¹
.
6e)
x xy y 1
y yz z 4
z zx x 9
+ + = ¦
¦
+ + =
´
¦
+ + =
¹

x(y 1) y 1 2
y(z 1) z 1 5
z(x 1) x 1 10
+ + + = ¦
¦
+ + + =
´
¦
+ + + =
¹

(y 1)(x 1) 2
(z 1)(y 1) 5
(x 1)(x 1) 10
+ + = ¦
¦
+ + =
´
¦
+ + =
¹
(x 1)(y 1)(z 1) 10 + + + = ±
Nghiêm:
x 1
y 0
z 4
= ¦
¦
=
´
¦
=
¹
;
x 3
y 2
z 6
= − ¦
¦
= −
´
¦
= −
¹
.
7) a)
3x 2
x x 1
x
2 5y 4y
4 2
y
2 2
+
¦ = −
¦
´
+
=
¦
¹ +

3x 2
x
2 5y 4y
2 y
¦ = −
¦
´
= ¦
¹

3 2
x
y 5y 4y
y 2
¦ = −
¦
´
= ¦
¹

2 2
x
y 5y 4 0
y 2
¦ − + =
¦
´
= ¦
¹

x 0
y 1
= ¦
´
=
¹
hoác
x 2
y 4
= ¦
´
=
¹

7b)
2 2
x y x 1
x y y x
2 2 x y
+ −
¦ + = +
¦
´
− = −
¦
¹

2 2
x y x 1
x y x y
2 2 x y
+ −
¦ − = −
¦
´
− = −
¦
¹

2x x 1
x y 0
2 2 0

− = ¦
´
− =
¹
hoác
x 1
y 1 x
2 2 2x 1

= − ¦
´
− = −
¹

x 1
x y
2 2

= ¦
´
=
¹
hoác
x 1
y 1 x
2 3 2x (*)

= − ¦
´
= −
¹

x 1
y 1
= − ¦
´
= −
¹
hoác
x 1
y 0
= ¦
´
=
¹
(PT (*) có nghiêm duy nhât x 1 = ).
7c)
3x 1 y 2 y 3x
2
2 2 3.2
3x 1 xy x 1
+ − +
¦ + =
¦
´
+ + = +
¦
¹

3x 1 y 2 y 3x
2
2 2 3.2
x 1 0
3x 1 xy x 1
+ − +
¦ + =
¦
+ ≥
´
¦
+ + = +
¹

3x 1 y 2 y 3x
2 2 3.2
x 1
x(3x y 1) 0
+ − +
¦ + =
¦
≥ −
´
¦
+ − =
¹

* x = 0
2
8
y log
11
= .
* y = 1 − 3x
2(3x 1) 3x 1
2 62 1 0
+ +
− + = . Dát
3x 1
1
t 2
4
+
= ≥ (vì x 1 ≥ − ).
t 3 8 = + ( t 3 8 = − loai)
2
1 3 8
x log
3 2
+
=
( ) 2
y 2 log 3 8 = − +
7d)
( )
2 3
9 3
x 1 2 y 1 (1)
3log 9x log y 3 (2)
¦
− + − =
¦
´
− =
¦
¹
. DK:
x 1
0 y 2
≥ ¦
´
< ≤
¹
. Voi DK trên, (2)
3 3
log (3x) log y 1 − =

3
3x
log 1
y
= y x = . Thê vào (1) x 1 2 x 1 − + − =
1 x 2
2 (x 1)(2 x) 0
≤ ≤ ¦
¦
´
− − =
¦
¹

x 1
x 2
=

=

.
Hê PT có hai nghiêm:
x 1
y 1
= ¦
´
=
¹

x 2
y 2
= ¦
´
=
¹
.
8) DK:
0 x 1
0 y 1
0 z 1
< ≠ ¦
¦
< ≠
´
¦
< ≠
¹
. Khi dó:
( )
2 2 2
2
z y x
2x y z
xyz 64
log y log x.log z
¦
= +
¦
¦
=
´
¦
=
¦
¹

( )
2 2 2
2
z y
2x y z
xyz 64
log y log z
¦
= +
¦
¦
=
´
¦
=
¦
¹

2 2
2
2x 2y
xy 64
y z
¦ =
¦
=
´
¦
=
¹

x 4
y 4
z 4
= ¦
¦
=
´
¦
=
¹

9)
2 2
x y 4
x y m
+ = ¦
´
+ =
¹

2
x y 4
(x y) 2xy m
+ = ¦
´
+ − =
¹

x y 4
xy (16 m) / 2
+ = ¦
´
= −
¹

x, y là nghiêm cua phuong trình:
2
X SX P 0 − + =
2
16 m
X 4X 0 (*)
2

− + = .
m 8
'
2

∆ =
a) Hê PT vô nghiêm (*) vô nghiêm ' 0 ∆ < m 8 < .
b) Hê PT có nghiêm duy nhât(*) có nghiêm duy nhât ' 0 ∆ = m 8 = .
c) Hê PT có hai nghiêm phân biêt (*) có hai nghiêm phân biêt ' 0 ∆ > m 8 > .
Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 22
10)
5(x y) 4xy 4
x y xy 1 m
+ − = ¦
´
+ − = −
¹

x y 4m
xy 5m 1
+ = ¦
´
= −
¹
x, y là nghiêm cua PT:
2
t 4mt 5m 1 0 − + − = .
Hê PT luôn có nghiêm
2
4m 5m 1 0 ∆ = − + ≥ m ( ; 1/4] [1; ) ∈ −∞ ∪ +∞ .
11)
x y 1
x x y y 1 3m
¦
+ =
¦
´
+ = −
¦
¹

( ) ( )
3
x y 1
x y 3 xy x y 1 3m
¦
+ =
¦
´
+ − + = −
¦
¹

x y 1
xy m
¦
+ =
¦
´
=
¦
¹
(1)
x , y là hai nghiêm không âm cua phuong trình:
2
X SX P 0 − + =
2
X X m 0 − + = .
Hê (1) có nghiêm
1 4m 0
m 0
− ≥ ¦
´

¹

1
0 m
4
≤ ≤ .
12)
x 4 y 1 4
x y 3m
¦
− + − = ¦
´
+ = ¦
¹
. DK:
x 4
y 1
≥ ¦
´

¹
. Dát
u x 4 0
v y 1 0
¦
= − ≥
¦
´
= − ≥
¦
¹
Hê PT dã cho tro thành:
2 2
u v 4
u v 3m 5
+ = ¦
´
+ = −
¹

u v 4
uv (21 3m) / 2
+ = ¦
´
= −
¹
u, v là nghiêm không âm cua PT:
2
21 3m
t 4t 0 (*)
2

− + = .
Hê PT dã cho có nghiêm (*) có hai nghiêm không âm
1 2
' 0
t .t 0
∆ ≥ ¦
´

¹

13
m 7
3
≤ ≤ .
13)
(x y) xy m 2
(x y)xy m 1
+ + = + ¦
´
+ = +
¹

x y 1
xy m 1
+ = ¦
´
= +
¹
hoác
x y m 1
xy 1
+ = + ¦
´
=
¹
.
a) m 3 = − :
x y 1
xy 2
+ = ¦
´
= −
¹
hoác
x y 2
xy 1
+ = − ¦
´
=
¹
. Tâp nghiêm {(x; y) / ( 1; 2), (2; 1), ( 1; 1)} − − − − .
b) x, y là nghiêm cua PT:
2
t t m 1 0 (1) − + + = hoác
2
t (m 1)t 1 0 (2) − + + = .
Hê PT có nghiêm duy nhât
1
2
2
1 4(m 1) 0
(m 1) 4 0
∆ = − + = ¦
´
∆ = + − <
¹
hoác
1
2
2
1 4(m 1) 0
(m 1) 4 0
∆ = − + < ¦
´
∆ = + − =
¹

m 1
m 3/4
=

= −

.
Cách khác: Nêu hê có nghiêm
0 0
(x ; y ) thì
0 0
(y ; x ) cung là nghiêm. Hê có nghiêm duy nhât thì
nghiêm duy nhât là
0 0
(x ; x ) m 1 = , m 3 = − , m 3/4 = − . Thu lai chi có m 1 = , m 3/4 = − thoa.
14) Dát S x y = + , P xy = . DK:
2
S 4P 0 − ≥ . Khi dó:
2
x xy y 2m 1
xy(x y) m m
+ + = + ¦
´
+ = +
¹

2
S P 2m 1
S.P m m
+ = + ¦
´
= +
¹

S, P là nghiêm cua PT:
2 2
t (2m 1)t m m 0 − + + + = t m = hoác t m 1 = + .
Chon S m 1 = + , P m =
2 2
S 4P (m 1) 0, m − = − ≥ ∀ m ∀ , hê luôn có nghiêm.
Hê có nghiêm duy nhât
2
S 4P 0 − = m =1. Khi dó nghiêm duy nhât là x = y =1.
15)
2 2 2
x y m 1
x y y x 2m m 3
+ = + ¦
´
+ = − −
¹

x y m 1
xy(x y) (m 1)(2m 3)
+ = + ¦
´
+ = + −
¹

a) m 3 = : tâp nghiêm {(x; y) / (1; 3), (3; 1)}.
b) Nêu m 1 = − :
x y 0
xy(x y) 0
+ = ¦
´
+ =
¹
x y 0 + = có vô sô nghiêm.
Nêu m 1 ≠ − :
x y m 1
xy 2m 3
+ = + ¦
´
= −
¹
x, y là nghiêm cua PT:
2
t (m 1)t 2m 3 0 − + + − = .
Hê luôn có nghiêm vì
2 2
(m 1) 4(2m 3) (m 3) 4 0, m R ∆ = + − − = − + > ∀ ∈ .
16) Dát
2
u x x x(x 1) = + = + ,
2
v y y y(y 1) = + = + . Hê tro thành:
u v 8
u.v m
+ = ¦
´
=
¹

u, v là nghiêm cua PT:
2
t 8t m 0 − + =
2
8t t m(*) − =
a) m = 12: tâp nghiêm {(x; y) / ( 3; 2), ( 2; 3), ( 3; 1), (1; 3), (2; 2), ( 2; 2), (2; 1), (1; 2)} − − − − − − − − .
b) Hê PT có nghiêm (*) có hai nghiêm
1 2
t , t và PT:
2
i
z z t + = ( i 1, 2 = ) có nghiêm
Bùi Gia Phong − Giáo viên trng THPT Trng Vnh Ký Bn tre.
http://giaphong.schools.officelive.com/ Trang 23
-
-
33
16
0
t
f(t)
f '(t)
-1/4 +
16
4

2
i
z z t 0 + − = có nghiêm
i
t 1/4 ≥ − .
Xét hàm sô
2
f (t) 8t t = − voi t 1/4 ≥ − .
f '(t) 8 2t = − . f ' (t) 0 = t 4 = .
Dáp sô:
33
m 16
16
− ≤ ≤ .
17)
2
2
xy y 12
x xy 26 m
¦ − =
¦
´
− = + ¦
¹

y(x y) 12 (1)
x(x y) 26 m(2)
− = ¦
´
− = +
¹

2
y(x y) 12 (1)
(x y) 14 m(2) (1)
− = ¦
´
− = + −
¹

a) m 2 = : tâp nghiêm {(x; y) / (7; 3), ( 7; 3)} − − .
b) Hê PT có nghiêm 14 m 0 + > m 14 > − .
18) Nêu hê có nghiêm
0 0
(x ; y ) thì
0 0
(y ; x ) cung là nghiêm.
Hê có nghiêm duy nhât thì nghiêm duy nhât là
0 0
(x ; x )
3 2
0 0 0
x 8x mx = −
2
0 0 0
x (x mx m) 0 − + = .
Vì phuong trình
2
0 0
x mx m 0 − + = không có nghiêm kép
0
x 0 = nên dê hê PT có nghiêm duy nhât thì
phuong trình
2
0 0
x mx m 0 − + = vô nghiêm m 16 > .
Nguoc lai voi m 16 > . Tru vê theo vê hai PT cua hê
2 2
(x y) x (y 6)x y 6y m 0 − + − + − + =

PT:
2 2
x (y 6)x y 6y m 0 + − + − + = vô nghiêm vì
2
3(y 2) 4(m 12) 0 ∆ = − − − − < x y = x 0 =
Hê PT có nghiêm duy nhât x y 0 = = . Vây hê PT có nghiêm duy nhât m 16 > .
19) Nêu hê có nghiêm
0 0
(x ; y ) thì
0 0
(y ; x ) cung là nghiêm.
Hê có nghiêm duy nhât thì nghiêm duy nhât là
0 0
(x ; x ) .
Vây hê PT có nghiêm duy nhât a 3/4 > . Nghiêm duy nhât ( 1/2; 1/2) − − .
20) Nêu hê có nghiêm
0 0
(x ; y ) thì
0 0
( x ; y ) − − cung là nghiêm.
Hê có nghiêm duy nhât thì nghiêm duy nhât là
0 0
(x 0; y 0) = = a 3 = .
Nguoc lai khi a 3 = :
2
2 2
x 3 y 3
y 5 x x 5
¦
+ + =
¦
´
+ + = + ¦
¹

x 0
y 0
= ¦
´
=
¹
(vì
2
x 3 y 3 + + ≥ )
Vây hê PT có nghiêm duy nhât a 3/4 > . Nghiêm duy nhât (0; 0) .
21) Nêu hê có nghiêm
0 0 0
(x ; y ; z ) thì
0 0 0
( x ; y ; z ) − − cung là nghiêm.
Hê có nghiêm duy nhât thì nghiêm duy nhât là
0
(0; 0; z ) a b 2 = = ± .
* Khi a b 2 = = :
2
2 2 2
xyz z 2 (1)
xyz z 2 (2)
x y z 4 (3)
+ = ¦
¦
+ =
´
¦
+ + =
¹
có nghiêm (0; 0; 2) và khi (2)−(1) xyz(z 1) 0 − = .
Chon z 1 =
2 2
xy 1
x y 3
= ¦
´
+ =
¹
có thêm nghiêm
0 0
(x ; y ; 1) (0; 0; 2) ≠ nên hê không có nghiêm duy nhât.
* Khi a b 2 = = − :
2
2 2 2
xyz z 2 (1)
xyz z 2 (2)
x y z 4 (3)
+ = − ¦
¦
+ = −
´
¦
+ + =
¹
có nghiêm (0; 0; 2) − và khi (2)−(1) xyz(z 1) 0 − =
z 0
z 1
=

=

z 0 = hoác z 1 = dêu dân dên hê PT vô nghiêm.
Vây hê PT có nghiêm duy nhât a b 2 = = − . Nghiêm duy nhât (0; 0; 2) − .
22)
2x x 1 2 x 1
2
5 5 2011x 2011(1)
x (m 2)x 2m 3 0 (2)
+ + + +
¦
− + ≤
¦
´
− + + + ≥ ¦
¹
. DK: x 1 ≥ − . Ta có
2x x 1 2 x 1
5 5 0, x [ 1; 1]
+ + + +
− ≤ ∀ ∈ −
(1)
( )
x 1 2x 2
5 5 5 2011(1 x)
+
− ≤ − dúng x [ 1; 1] ∀ ∈ − và sai khi x 1 > . Do dó (1) 1 x 1 − ≤ ≤ .
Hê bât PT có nghiêm
2
f (x) x (m 2)x 2m 3 = − + + + có nghiêm x [ 1; 1] ∈ − .

x [ 1;1]
max f (x) 0
∈ −
≥ { } max f ( 1); f (1) 0 − ≥ { } max 3m 6; m 2 0 + + ≥ m 2 ≥ − .