LYÙ THUYEÁT CHAÙY (Combustion: Theory and Equipment

)
TS. Bùi Tuyên 1/ Teân hoïc phaàn: Lyù thuyeát chaùy 2/ Soá ñôn vò hoïc trình: 02 (30 tieát) 3/ Trình ñoä sinh vieân: naêm thöù 3, 4 4/ Phaân phoái thôøi gian: Lyù thuyeát: 28 tieát, Thí nghieäm: 2 tieát? 5/ Moân hoïc tröôùc: Nhieät ñoäng, Truyeàn nhieät. 6/ Moâ taû hoïc phaàn: Moân hoïc naøy giôùi thieäu veà cô sôû nhieät ñoäng hoùa hoïc lieân quan ñeán toác ñoä phaûn öùng chaùy; cô cheá töï baét löûa vaø moài löûa cuûa hoãn hôïp khí, quaù trình lan truyeàn ngoïn löûa trong hoãn hôïp tröôùc, ngoïn löûa trong doøng vaø söï oån ñònh cuûa ngoïn löûa; quaù trình ñoát chaùy caùc loaïi nhieân lieäu loûng vaø raén. Ngoaøi ra, caùc loaïi thieát bò ñoát coâng nghieäp cuõng ñöôïc giôùi thieäu qua. 7/ Muïc tieâu hoïc phaàn: Hieåu vaø bieát caùch phaân tích ñeå löïa choïn phöông phaùp ñoát chaùy coù hieäu quaû ñoái vôùi töøng loaïi thieát bò vaø töøng loaïi nhieân lieäu. 8/ Nhieäm vuï sinh vieân: - Döï lôùp: tham döï treân 80% thôøi gian ñeå ñuû ñieàu kieän döï thi - Tham gia thí nghieäm - Thaûo luaän 9/ Taøi lieäu hoïc taäp: Traàn Gia Myõ, Kyõ thuaät chaùy, NXB KH&KT, Haø Noäi 2005 Nguyeãn Só Maõo, Lyù thuyeát vaø Thieát bò chaùy, NXB KH&KT Haø Noäi, 2002. 10/ Ñaùnh giaù keát quaû hoï: - Thi giöõa kyø: chieám 40% ñieåm ñaùnh giaù -Thi cuoái hoïc kyø: chieám 60% ñieåm ñaùnh giaù 11/ Thang ñieåm: - Gioûi: 9 -10ñ - Khaù: 7-8ñ - Trung bình: 5-6ñ - Keùm:< 5ñ 12/ Noäi dung moân hoïc:

Chöông 1. Cô sôû nhieät hoùa hoïc (8 tiết)
1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 Giới thiệu về nhiệt-hóa Toác ñoä phaûn öùng hoaù hoïc. AÛnh höôûng cuûa noàng ñoä ñeán toác ñoä phaûn öùng hoaù hoïc AÛnh höôûng cuûa nhieät ñoä ñeán toác ñoä phaûn öùng hoaù hoïc AÛnh höôûng cuûa aùp suaát ñeán toác ñoä phaûn öùng hoaù hoïc Phaûn öùng daây chuyeàn Caân baèng hoaù hoïc Enthalpy taïo chaát

1.9 Enthalpy phaûn öùng hoaù hoïc 1.10 Enthalpy phaûn öùng chaùy 1.11 Ñònh luaät Lavoisier veà nhieät phaûn öùng 1.12 Ñònh luaät Hess veà toång nhieät naêng caùc böôùc phaûn öùng 1.13 Nhiên liệu

Chöông 2. Vaät lyù quaù trình chaùy (6 tiết) 2.1 Ñònh luaät Newton veà ñoä nhôùt
2.2 2.3 2.4 2.5 Ñònh luaät Fick veà khueách taùn Khaùi nieäm veà lôùp bieân Truyeàn nhieät qua lôùp bieân Caùc ñònh luaät baûo toaøn

Chöông 3. Chaùy nhieân lieäu khí (8 tiết)
3.1 3.2 3.3 3.4 3.4 3.5 3.6 Phaân loaïi ngoïn löûa Moài löûa vaø löûa moài Giôùi haïn noàng ñoä baét löûa; maët nguoäi Söï lan truyeàn ngoïn löûa Oån ñònh ngoïn löûa Tính löôïng khoâng khí lyù thuyeát vaø löôïng khoùi Caùc boä ñoát gas

Chöông 4: Chaùy nhieân lieäu loûng (4 tiết)
4.1 Ñaëc ñieåm chaùy nhieân lieäu loûng 4.2. Nhieät ñoä chôùp chaùy vaø nhieät ñoä baét löûa 4.3 Chaùy gioït nhieân lieäu loûng 4.4 Bieán buïi daàu 4.3 Caùc voøi ñoát daàu coâng nghieäp

Chöông 5. Chaùy nhieân lieäu raén (4 tiết)
5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 Giôùi thieäu chung Tính chaát nhieân lieäu raén Tính toaùn löôïng khoâng khí lyù thuyeát vaø khoùi Nghieàn than Caùc buoàng ñoát than

Chöông 1. CÔ SÔÛ NHIEÄT ÑOÄNG HOÙA HOÏC

1.1 Giới thiệu về nhiệt hoá (thermochemistry)
Nhiệt động của hỗn hợp khí không phản ứng Hỗn hợp các chất khí không phản ứng hoá học với nhau (hỗn hợp cơ học tức là trộn lẫn thuần tuý, ví dụ không khí quanh ta) tuân theo định luật Gibbs-Dalton như sau: a. Áp suất của hỗn hợp bằng tổng áp suất riêng phần của từng chất khí thành phần nếu như chỉ mình khí đó chiếm nguyên thể tích hỗn hợp ở cùng nhiệt độ. Áp suất riêng còn gọi là phân áp suất. b. Nội năng, enthalpy, entropy của hỗn hợp sẽ tương ứng với tổng của nội năng, enthalpy, entropy của các khí thành phần nếu như chỉ mình khí đó chiếm nguyên thể tích hỗn hợp ở cùng nhiệt độ. Giả sử ta có a,b,c…i loại chất khí lý tưởng trộn cơ học với nhau, số kmol tương ứng là na, nb…ni. Hỗn hợp này ở áp suất p, nhiệt độ T và chiếm thể tích V. Hỗn hợp tuân theo phương trình khí lý tưởng: pV=nRT trong đó n là số kmol của hỗn hợp. n = na + nb + … ni do ñoù p = (na + nb + … ni)RT/V = naRT/V + nbRT/V + … niRT/V (1) töùc laø ñoái vôùi khí thaønh phaàn j baát kyø thì phaân aùp suaát cuûa noù pj = njRT/V (là áp suất mà giá như chỉ có 1 mình khí j chiếm trọn thể tích của hỗn hợp V ở cùng nhiệt độ T) Áp suất chung của hỗn hợp là p = pa + pb + … + pi Thaønh phaàn mol cuûa töøng khí laø Xj = nj/n, suy ra Xa + Xb + … Xi = 1 Nhieät ñoä laø chung: T = Ta = Tb = … = Ti Theå tích thaønh phaàn là nhö nhau: V = Va = Vb = … = Vi (mọi khí đếu khuyếch tán đều khắp thể tích chung V, không quan trọng có bao nhiêu loại khí trong hỗn hợp). Thể tích riêng phần hay phân thể tích là khái niệm khác. Đó là thể tích chất khí thứ i chiếm riêng nó khi ở áp suất và nhiệt độ như của hỗn hợp. Hỗn hợp cơ học của các khí lý tưởng có các tính chất của khí lý tưởng, tuân theo phương trình vạn năng (phổ biến) ở dạng (1). Các tính chất nhiệt học cụ thể (nhiệt dung riêng, khối lượng riêng ...) của hỗn hợp phụ thuộc vào các khí thành phần, theo tỷ lệ mol. Chuùng ta chæ ño ñöôïc caùc khí thaønh phaàn khi chöa coù phaûn öùng hay trong caùc traïng thaùi caân baèng. Luùc phaûn öùng hoaù hoïc ñang xaåy ra thì coù söï chuyeån hoaù lieân tuïc töø chaát naøy sang chaát kia. Đo các giá trị tức thời là rất khó. Ta thường dùng caùc kieán thöùc neâu treân laøm cô sôû ñeå suy dieãn. Nhiệt hoá học nghiên cứu về năng lượng xuất hiện khi xẩy ra phản ứng hoá học và gắn liền với phản ứng đó. Đốt tờ giấy là một loại phản ứng hoá học. Nó phát ra nhiệt. Ta cũng đoán được rằng đốt hai tờ giấy như nhau thì nhiệt lượng giải phóng ra 2 lần nhiều hơn nhiệt khi đốt 1 tờ. Có những phản ứng khác thì tiêu hao nhiệt , khác hẳn với phản ứng cháy vừa nói. Năng lượng của phản ứng do vậy mà có thể mang các dấu khác nhau. Chi tiết ta sẽ nói ở dưới.

1.2 Toác ñoä phaûn öùng hoaù hoïc (Chemical reaction rate) Toác ñoä phaûn öùng hoaù học bieåu thò söï thay ñoåi noàng ñoä vaät chaát tham gia phaûn öùng (hay saûn phaåm) trong 1 đơn vị thôøi gian. Ví duï vôùi phản ứng ñôn giaûn A + B → E + F Toác ñoä phản ứng töùc thôøi ñöôïc định nghĩa và bieåu thò (C có gốc từ concentration): v = - dCA/dτ = - dCB/dτ = dCE/dτ = dCF/dτ mol/(cm3.s) (2) tức là tốc độ tiêu hao các chất tham gia ban đầu hay là tốc độ xuất hiện các chất sản phẩm. Tuy nhieân, ñoái vôùi phaûn öùng thuaän, tieán trình phaûn öùng chæ phuï thuoäc vaøo caùc chaát tham gia phaûn öùng, nhöng toác ñoä phaûn öùng vaãn ño nhö treân. Trường hợp phản ứng có dạng chung hơn:

aA + bB → pP + qQ
Các hệ số a, b, p, và q là các hệ số cân bằng phương trình. Tốc độ phản ứng này ở áp suất không đổi được định nghĩa theo công thức:

(để ý cách viết thể hiện nồng độ)

Phản ứng rỉ/sét (tốc độ chậm)

Phản ứng cháy (tốc độ nhanh)

Giá trị của tốc độ các phản ứng chỉ đo được qua thực nghiệm. 1.3 AÛnh höôûng cuûa noàng ñoä ñeán toác ñoä phaûn öùng hoá học Toác ñoä phản ứng bò aûnh höôûng bôûi nhieàu yeáu toá, trước hết là vào bản chất của phản ứng. Khi phản ứng là của các chất đã biết, thuộc loại đã biết thì tốc độ phụ thuộc vào nồng độ, nhiệt độ, áp suất, cấu hình và chất lượng bề mặt lò phản ứng, và các chất xúc tác. Ñònh luaät khoái löôïng taùc duïng Đôn giaûn trong phản ứng aA + bB → eE + fF toác ñoä phuï thuoäc vaøo noàng ñoä caùc chaát phản ứng, thoâng thöôøng theo quan heä (C có gốc từ concentration, hoặc viết khác nhưng cũng có nghĩa là nồng độ)): v = k CpACqB hay v = k [A]p[B]q (3)

Söï phuï thuoäc naøy noùi chung laø phi tuyeán, tuy nhiên có những trường hợp p=q=0 hay p=q=1. Hệ số k goïi laø heä soá toác ñoä phaûn öùng, k laø haèng soá neáu nhieät ñoä khoâng ñoåi, noù coù 1 giaù trò ôû moãi 1 nhieät ñoä T=const. Baäc phaûn öùng Trong phương trình (3) các giá trị p và q gọi là bậc phản ứng đối với chất A và B; p, q có thể tương ứng bằng a, b nhưng không nhất thiết phải bằng. Toång caùc soá muõ cuûa caùc noàng ñoä goïi laø baäc phản ứng chung n=p+q+… Bậc phản ứng có thể bằng không (zêrô) tức là tốc độ phản ứng không phụ thuộc vào nồng độ (lượng) chất tham gia, chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ. Baäc phaûn öùng vaø heä soá toác ñoä phaûn öùng ñeàu phaûi xaùc ñònh qua thöïc nghieäm. Không có phương pháp xác định giá trị của chúng bằng lý thuyết. Baäc phaûn öùng chung thöôøng laø leû thaäp phaân, caùc phản ứng chaùy coù baäc trong khoaûng 1,7 – 2,2 Phaûn öùng baäc 0 (zêrô): v = k0 -dC/ dτ = k0 → C = C0 - k0τ → thôøi gian ñeå tieâu hao heát 1/2 noàng ñoä (baùn kyø suy giaûm) C0/C = 0,5 là τ1/2 = C0/(2k0) Ví dụ : Phaûn öùng baäc 1: v = - dC/dτ = k1C k1 laø heä soá phản ứng coù thöù nguyeân 1/s. Tích phaân vôùi ñieàu kieän ban ñaàu C = C0 taïi τ = 0 ta ñöôïc ln(C0/C) = k1τ (4) lnC = lnC0 – k1τ, (5) ñaây laø 1 ptrình tuyeán tính, duøng ñeå xaùc ñònh k1 qua thöïc nghieäm. Qua 2 laàn ño: C1 taïi thôøi ñieåm τ1 vaø C2 taïi τ2 ta tính ñöôïc k1 = (lnC1 lnC2)/(τ2 – τ1) töø (4) → C = C0 exp(-k1τ) (6) thôøi gian ñeå tieâu hao heát 1/2 noàng ñoä (baùn kyø suy giaûm) C0/C = ½ là τ1/2 = ln(2)/k1 = 0,693/k1 Ví dụ phản ứng bậc một: Phaûn öùng baäc 2: v = - dC/dτ = k2C2 Tích phaân vôùi ñieàu kieän ban ñaàu C = C0 taïi τ = 0 ta ñöôïc 1/C – 1/C0 = k2τ (8) laø phöông trình tuyeán tính, töø ñoù k2 = (1/τ)(1/C – 1/C0) (9) vaø τ1/2 = 1/(k2C0)

(7) (8)

(10)

Giaù trò k0 vaø E xaùc ñònh qua thöïc nghieäm. phản ứng baäc 1 coù quan heä vôùi aùp suaát theo: v = . ÔÛ cuøng moät nhieät ñoä thì caùc phaân töû chaát khí trong moät khoái khí coù naêng löôïng khaùc nhau.taêng roài giaûm IV .Ví dụ phản ứng bậc hai : Hầu hết các phản ứng cháy có bậc phản ứng quanh giá trị này. tyû leä vöøa phaûi (thöôøng gaëp) II . Toác ñoä phaûn öùng hoaù hoïc khi nhieät ñoä taêng thay ñoåi theo caùc luaät khaùc nhau tuyø vaøo töøng tröông hôïp cuï theå: I – taêng. Caùc phaân töû döôùi möùc naêng öôïng naøy neáu va vaøo nhau cuõng khoâng phaûn öùng.dCA/dτ = k1CA = k1 xA (p/RT) (12) . töùc laø soá phaân töû ñaït möùc naêng löôïng phaûn öùng taêng. tuy khoái khí ñoù coù noäi naêng vaø entalpy xaùc ñònh. R laø haèng soá chaát chí = 8. Khi nhieät ñoä taêng thì naêng löôïng caùc phaân töû noùi chung taêng.5 1. Do ñoù taêng nhieät ñoä seõ taêng toác ñoä phaûn öùng.4 AÛnh höôûng cuûa nhieät ñoä ñeán toác ñoä phaûn öùng hoaù hoïc Nhieät ñoä aûnh höôûng raát maïnh tôùi toác ñoä phaûn öùng. E laø naêng löôïng hoaït hoaù [J/mol].giaûm Heä soá toác ñoä phản ứng cho loaïi I (loaïi ñôn giaûn vaø khaù phoå bieán) coù quan heä vôùi tuaân theo luaät Arrhenius: k = k0 exp(-E/RT) (11) Trong ñoù k0 laø heä soá taàn suaát (va ñaäp). Do vậy mà tốc độ phản ứng bị thay đổi. phaân boá theo luaät Maxwell. Tuy vaäy.5 AÛnh höôûng cuûa aùp suaát ñeán toác ñoä phaûn öùng hoá học Ñoái vôùi caùc chaát khí khi bieát caân baèng hoaù hoïc vaø tyû soá mol cuûa chaát A trong hoãn hôïp laø xA = nA/Σni.314 J/(mol. Baäc phaûn öùng vaø heä soá toác ñoä phaûn öùng ñeàu phaûi xaùc ñònh qua thöïc nghieäm. Raát ít caùc phản ứng coù baäc cao hôn 2. laøm cho soá naøy nhieàu leân. Naêng löôïng hoaït hoaù: Không phải mọi va đập giữa oxy và nhiên liệu đều dẫn đến phản ứng. khi nhieät ñoä taêng ñeán giaù trò naøo ñoù thì ta coù phaûn öùng chaùy vôùi toác ñoä khaù nhanh.K).taêng raát nhanh III . chaúng haïn than (C) haàu nhö coù toác ñoä phaûn öùng baèng zero vôùi oxy (O2) trong khoâng khí ôû nhieät ñoä thöôøng.taêng – giaûm – taêng V . Chæ coù nhöõng nguyên/phaân töû ñaït möùc naêng löôïng nhaát ñònh môùi coù theå phaûn öùng vôùi nhau khi gaëp nhau. Caùc chaát xuùc taùc hay laø chaát hoaït hoaù hoã trôï cho moät soá phaân töû ñaït ñeán möùc NL phaûn öùng. 1.

luùc ñoù (ở một nhiệt độ nhất định) v→ = v← töùc laø k→CaACbB = k←CeECfF e f töø ñoù ruùt ra Kc = k→ / k← = (C EC F)/( CaACbB) (17) Kc laø heä soá caân baèng hoaù hoïc. noàng ñoä caùc chaát phản ứng giaûm xuoáng vaø phản ứng seõ ñaït ñeán traïng thaùi caân baèng. 1. Thöôøng coù 1 chieàu aùp ñaûo vaø ta coi ñoù laø chieàu thuaän (töï nhieân).dCA/dτ = k1CnA = k1 xA (p/RT)n (14) Töùc laø phaûn öùng baäc bao nhieâu thì tyû leä vôùi aùp suaát cuõng baäc baáy nhieâu 1. Các chất xúc tác làm thay đổi cơ chế và tốc độ hình thành các chất trung gian. noù ñöôïc xaùc ñònh qua thöïc nghieäm vaø phuï thuoäc raát nhieàu vaøo nhieät ñoä. toác ñoä caùc chieàu laø khaùc nhau. do vậy mà ảnh hưởng lớn đến tốc độ phản ứng nói chung.dCA/dτ = k1C2A = k1 xA (p/RT)2 (13) phản ứng baäc n coù quan heä vôùi aùp suaát theo: v = .6 vaø 3850K thì KC3850 = 1 . töùc laø caùc chuoãi ion hoaït ñoäng nhö caùc daây. Ví duï: CH4 + 2O2 → H2O + CO2 goàm caùc chuoãi: CH4 + O2 → CH3 + O + OH CH4 + O → CH3 + OH CH3 + O 2 → H2CO + OH H2CO + OH → HCO +H2O HCO + OH → CO + H2O H + O2 → OH + O H + H2O → OH + H2 2OH → H2O + O CO + OH → CO 2 + H H + OH → H2O Caùc ion trung gian coù tuoåi thoï cöïc ngaén neân vieäc theo doõi con ñöôøng thöïc cuûa daây chuyeàn laø moät vieäc raát khoù khaên. Khi noàng ñoä caùc chaát phản ứng vaø caùc chaát saûn phaåm khoâng thay ñoåi thì hoãn hôïp naèm ôû traïng thaùi caân baèng. Ví duï H2O ↔ 1/2 H2 + OH ở nhiệt độ 700K coù KC700 = 10-16. Ví duï vôùi phản ứng aA + bB ↔ eE + fF tuaân theo ñluaät khoái löôïng taùc duïng.6 Phaûn öùng daây chuyeàn Phaûn öùng thaät ra khoâng xaûy ra theo kieåu nhaûy voït ngay ñeán saûn phaåm cuoái cuøng maø qua nhieàu böôùc trung gian. Luùc ñoù toác ñoä phản ứng thuaän và toác ñoä phản ứng nghòch đạt các giá trị ổn định. toác ñoä phản ứng thuaän vaø nghòch töông öùng laø v→ = k→CaACbB (15) e f v← = k←C EC F (16) Theo thôøi gian.7 Caân baèng hoaù hoïc (chemical equilibrium) Cân bằng hoá học không phải là cân bằng phương trình hoá học! Caùc phản ứng hoá học thöôøng laø thuaän nghòch.phản ứng baäc 2 coù quan heä vôùi aùp suaát theo: v = .

Baûng 1. để tạo ra 1 mol hợp chất.9 C2H6 Khí -84. Dấu của nhiệt năng tuân theo định luật 1: hệ nhận vào là dương.6 CO2 Khí -393. chỉ số dưới ‘f298’ chỉ nhiệt độ tiêu chuẩn 25oC. chỉ số trên ‘o’ chỉ áp suất tiêu chuẩn 1 at. Ví duï: nöôùc ñöôïc taïo ra töø hydro vaø oxy. toả ra môi trường là âm). 25oC) Teân Coâng thöùc Traïng thaùi Enthalpy taïo chaát. ño ôû ñieàu kieän tieâu chuaån (T=25oC vaø aùp suaát p=1at khoâng ñoåi).06 O2 Khí 0 N2 Khí 0 C 0 Tinh thể H2 Khí 0 H2O Khí -242 H2O Lỏng -286 C2H2 Khí +227 CaO -635 Tinh thể o Caùc chaát nguyeân toá ôû daïng töï nhieân qui öôùc coù Δh f298 = 0 .6 phân tử nước bị phân huỷ (nước rất bền vững). Töùc laø năng lượng thay đổi đo được khi tạo ra 1mol thành phẩm với các chaát phaûn öùng vaø saûn phaåm ñeàu ôû ñieàu kieän tieâu chuaån. Ñoù chính laø enthalpy taïo chaát cuûa hôi nöôùc. nhaát ñònh coù bieán ñoåi naêng löôïng keøm theo. Đơn vị đo cuûa enthalpy taïo chaát laø J/mol. caùc ñôn chaát gaëp trong töï nhieân coù enthalpy taïo chaát qui öôùc baèng zeroâ.97 Benzene lỏng C6H6 Lỏng 49.8 Enthalpy taïo chaát (enthapy of formation) Khi moät hôïp chaát ñöôïc taïo neân töø caùc nguyeân toá (ñôn chaát) trong ñieàu kieän aùp suaát khoâng ñoåi. Neáu saûn phaåm laø hôi nöôùc cuõng ôû ñieàu kieän nhiệt độ 25oC thì moät naêng löôïng baèng 242 kJ/(mol hôi nöôùc) ñaõ bò phaùt taùn ra moâi tröôøng xung quanh (chuù yù daáu theo qui ước của nhiệt động nhiệt thu vào hệ là dương.Có nghĩa là ở nhiệt độ 700K chỉ có 1 trong 1016. Naêng löôïng bieán ñoåi naøy. Moät soá giaù trò cuûa enthalpy taïo chaát taäp hôïp trong baûng sau.76 Benzene khí C6H6 Khí 82. nhưng nếu nhiệt độ tăng đến 3850K thì một nửa số phân tử nước bị phân huỷ.7 CH4 Khí -74. kJ/mol CO Khí -110. toả ra là âm. goïi laø enthalpy taïo chaát.6 Ethylene C2H4 Khí 52. Trong nhiệt động hoá học dấu âm của enthalpy tạo chất của H2O cho hay rằng hôi nöôùc coù theá hoaù naêng nhoû hôn hydro vaø oxy ban ñaàu. Ñoái vôùi caùc phaûn öùng chaùy thì hoaù naêng ñöôïc bieán thaønh nhieät naêng toaû ra. Enthalpy tạo chất có ký hiệu là Δhof298 .1 Giaù trò enthalpy taoï chaát (1at. xuaát phaùt töø 2 khí ôû ñieàu kieän tieâu chuaån. 1.

1. cheânh leäch ethalpy baèng nhieät löôïng thoaùt ra. Caùc phaûn öùng chaùy thuoäc loaïi naøy. Coâng thöùc chung ñeå tính enthalpy phản ứngΔHoRT laø döïa vaøo enthalpy taïo chaát. Ñeå ño ñaïc vaø tra cöùu ta cuõng qui veà ñieàu kieän tieâu chuaån (25oC.Ví duï: CO(kh) + 1/2O2(kh) -> CO2(kh) .6 kJ/mole CO . Ngöôïc laïi. ño) Vaäy nhieät cuûa phaûn öùng chaùy methane laø 890.8 kJ/mol (của methane) .110.283.6 kJ/mole CO laø ehthalpy taïo chaát cuûa CO vì caùc chaát tham gia phaûn öùng xuaát phaùt laø nguyeân toá ôû daïng töï nhieân: than cuïc (raén) vaø oxy trong khoâng khí. QR = . Phản ứng phân huỷ chất hữu cơ chẳng hạn.9 + 2* 0 → .393. ôû 25oC vaø 1 at. Chúng ta seõ taäp trung noùi veà phaûn öùng chaùy. Σni ΔhofR sanpham laø toång caùc enthalpy taïo chaát cuûa caùc chaát sản phẩm (chú ý: số lượng các chất tham gia và các sản phẩm nói chung là khác nhau) Ñaïi löôïng naøy ñoåi daáu ñi thöôøng ñöôïc goïi laø nhieät phaûn öùng. là thuộc loại thu nhiệt.7 – 2*286 theo coâng thöùc (18) ta coù enthalpy phaûn öùng chaùy methane vôùi oxy laø ΔHoR298 = -393.283. Σnj ΔhofR thamgia laø toång caùc enthalpy taïo chaát cuûa caùc chaát tham gia ban ñaàu. Trong phản ứng C(r) + 1/2O2(kh) -> CO(kh) . caùc chaát tham gia ban ñaàu khoâng nhaát thieát phaûi laø caùc nguyeân toá (đơn chất). Caùc phản ứng ngöôïc laïi. có enthalpy tăng. phản ứng H2O + CaO chaúng haïn. Nhöõng phaûn öùng loaïi coù enthalpy giaûm goïi laø phản ứng toaû nhieät.8 kJ/mol (chuù yù ñ. töùc laø caùc chaát xuaát phaùt ôû ñieàu kieän tieâu chuaån vaø saûn phaåm cuõng vaäy.7 – 572 . ôû ñaây Δh = . và phương trình hoá học đã cân bằng: ΔHoR = Σni ΔhofR sanpham .1 kJ/mole CO2 khoâng phaûi laø enthalpy taïo chaát cuûa CO2 vì chaát tham gia phaûn öùng xuaát phaùt CO khoâng phaûi laø nguyeân toá.9) = .110.v. nhieät (ñoâi luùc aùnh saùng) thoaùt ra.890. Caùc quaù trình chaùy xaåy ra ôû p = const = 1at.Σnj ΔhofR thamgia (18) Trong ñoù kyù hieäu o chæ ñieàu kieän tieâu chuaån.9 Enthalpy cuûa phaûn öùng hoaù hoïc (enthalpy of chemical reaction) Trong phaûn öùng hoaù hoïc noùi chung.ΔHoR Ví duï: tính enthalpy phản ứng ôû ñk chuaån CH4 (khí) + 2O2 (kh) → CO2 (kh) + 2H2O (loûng) Tra baûng taïo chaát treân ta tìm ñöôïc -74. khi phaân huyû moät hôïp chaát thaønh caùc nguyeân toá thì naêng löôïng keøm theo seõ coù trò soá baèng nhöng ngöôïc chieàu vôùi enthalpy taïo chaát. goïi laø phaûn öùng thu nhieät. Trong caùc quaù trình chaùy phaûn öùng xaûy ra raát nhanh. goïi laø enthalpy cuûa phaûn öùng. Enthalpy cuûa saûn phaåm nhoû thua enthalpy caùc chaát tham gia khi các chất đều được đưa về trạng thái tiêu chuẩn.(-74. 1 at).1 kJ/mole CO2. seõ coù enthalpy phaûn öùng hay nhieät löôïng giaûi phoùng ra phuï thuoäc nhieät ñoä.

trong môi trường oxy trong thiết bị gọi là bom nhiệt lượng kế (bomb calorimeter). kJ/mol lieäu thöùc C R -393. Carbon thuần tuý không có HHV. ñ. Nhieät trò nhieân lieäu khí coù theå ño cho 1 m3 tieâu chuaån cuûa nhieân lieäu ñoù. Nhieät trò cao (HHV. Trong kyõ thuaät ta duøng giaù trò naøy. Như vậy. higher heating value) laø nhieät trò khi nöôùc cuûa saûn phaåm chaùy ngöng laïi ôû daïng loûng. HHV cũng chỉ có nghĩa khi nhiên liệu chứa hydro.7 H2 Kh -242 CO Kh -283 CH4 Kh -802 C2H6 Kh -1560 Các giá trị trong bảng 1. nhiệt trị Q được tính ra từ cân bằng năng lượng.1 1. Kyù hieäu thường dùng laø Q hay HV (heating value). ño baèng kJ/mol (nhieân lieäu) Baûng 1. nhieät löôïng giaûi phoùng ra khi ñoát chaùy hoaøn toaøn moät mol nhieân lieäu vaø saûn phaåm ñöôïc laøm nguoäi ñeán nhieät ñoä tieâu chuaån 25oC. lower heating value) laø nhieät naêng giaûi phoùng ra khi nöôùc taïo thaønh trong saûn phaåm chaùy ôû daïng khí (hôi).Toùm laïi.2 có thể tính được từ bảng 1. nhiệt trị có giá trị bằng enthalpy của phản ứng cháy của 1kg nhiên liệu nhưng đổi dấu sang +. m f. tất nhiên các nhiên liệu thương mại đều có hydro. Q. Nhieät trò thaáp (LHV. ñôn vò thöôøng duøng laø MJ/kg hay kJ/kg. ñöôïc goïi laø nhieät phản ứng chaùy (chính xaùc laø enthalpy phản ứng chaùy). mf = CB .10 Nhieät trò (heating value) Nhieät löôïng giaûi phoùng ra khi ñoát chaùy đẳng áp hoaøn toaøn moät kg nhieân lieäu vaø saûn phaåm ñöôïc laøm nguoäi ñeán nhieät ñoä tieâu chuaån 25oC. HHV khoâng coù giaù trò kyõ thuaät. trong thöïc teá ta caàn aùp duïng moïi bieän phaùp choáng ngöng hôi nöôùc treân maët thieát bò ñeå choáng aên moøn.2 Giaù trò enthalpy phaûn öùng chaùy (1at. Ta xác định nhiệt trị bằng cách đốt một khối lượng nhỏ nhiên liệu. ñöôïc goïi laø nhieät trò cuûa nhieân lieäu. ta thu ñöôïc theâm nhieät hoaù loûng. ΔT (19) . saûn phaåm chaùy ôû pha khí) Nhieân Coâng Traïng thaùi nhiên liệu ∆Hc. nhiệt lượng giải phóng ra làm tăng nhiệt độ nước và bình chứa có tổng chung nhiệt dung là CB lên một giá trị ΔT. 25oC. kyù hieäu ∆Hc.v seõ laø MJ/m3tc.

đổ một lượng nước cần thiết vào bình Dewar. Mẫu (chỉ vài g) được cân chính xác. ghi nhiệt độ biến thiên theo thời gian cho đền khi đạt nhiệt độ cao nhất ổn định. đốt cháy mẫu. đặt bom vào vị trí. vặn đóng nắp bom chặt lại. ghi nhận nhiệt độ ban đầu. cho khuấy chạy. đậy nắp bình Dewar.thermometer ignition unit dewar stirrer bomb O2 water sample Sơ đồ cấu trúc nguyên lý của Bom nhiệt lượng kế (bomb calorimeter) Bomb calorimeter có bộ phận chính là ‘quả bom’ bằng inox. Nhiệt trị Q tính theo công thức (19). xuyên nắp có đường nạp oxy và 2 điện cực. Nhiệt dung CB của cả hệ phải được biết trước và được xác định lại định kỳ nhờ đốt 1 lượng một nhiên liệu có Q biết trước. Tiếp theo là bấm nút điện. dùng oxy tẩy không khí ra khỏi bom và nâng áp suất oxy trong bom lên đến mức đã định. mf . Đó là các công việc chuẩn bị. không nổ mà chịu được áp lực cao tạo ra bởi quá trình cháy mẫu thí nghiệm đặt trong chén mẫu treo trong ruột bom. đổ vào chén và treo chén vào trong ruột bom. Bom có nắp vặn bằng răng để đặt mẫu vào trong và lấy ra. khoá van oxy lại. thường là benzoic acid : mbenzoic acid 26447 J/g·K = CB ∆ T . nối dây điện. hiệu của giá trị này với nhiệt độ ban đầu là ΔT.

tỷ lệ nghịch với thể tích và các chất thải sinh ra trong quá trình đốt. khoâng heà traùi vôùi ñònh luaät baûo toaøn năng lượng theo nghĩa của Lavoisier.l baûo toaøn naêng löôïng. Δhtaïochaát = -110.12 Ñònh luaät Hess veà toång nhieät naêng töøng böôùc Toång nhieät naêng giaûi phoùng ra hay caàn caáp vaøo cho phaûn öùng laø khoâng ñoåi. Các dạng cụ thể thường gặp: than đá.1 kJ/mol (21) Ta coù theå duøng caùc döõ kieän ñaõ coù vaø caùc phản ứng deã kieåm soaùt ñeå tính nhieät cuûa caùc phản ứng khoù hôn. rác hữu cơ . Thöïc teá coù nhöõng chaát beàn vöõng ta khó mà phaân huyû chuùng trôû laïi caùc nguyeân toá ban ñaàu ñöôïc (nước hay khí CO2 chẳng hạn)..3MJ và TOE=41. Nhiệt trị là nhiệt lượng giải phóng ra khi đốt 1kg (hay 1m3 tiêu chuẩn) nhiên liệu. C (r) + O 2 (kh) → CO2 (kh). Ở qui mô lớn. Töùc laø chæ quyeát ñònh bôûi caùc chaát phản ứng ban ñaàu vaø saûn phaåm cuoái cuøng.283. Δhtaïochaát = . Δhphaân huyû = +110.11 Ñònh luaät Lavoisier veà nhieät phaûn öùng Nhieät löôïng caàn caáp ñeå phaân huyû hôïp chaát thaønh caùc ñôn chaát nguyeân toá baèng ñuùng nhieät löôïng thoaùt ra khi taïo thaønh hôïp chaát ñoù. Có nhiệt trị cao HHV và nhiệt trị thấp LHV như đã nói trên. gọi chung là nhiên liệu.86MJ (≈42MJ) . tấn dầu tiêu chuẩn (TOE). 1. Dầu tiêu chuẩn tương đương năng lượng 41.000 kcal/kg). Δhtaïochaát = . lỏng.7 kJ/mol (19) C(r) + 1/2 O 2 (kh) → CO (kh).13 Nhiên liệu Các chất (rắn. Δhtaïochaát = -110.000 kcal/kg). xăng. Các chất đó chæ laø kết quả của phản ứng khoâng thuaän nghòch. củi..6 kJ/mol Ñaây cuõng chính laø 1 daïng cuûa ñ. nhieät phản ứng ñoù tính qua (19) vaø (21) voán raát deã ño baèng thöïc nghieäm.1. khí) dùng để đốt lấy nhiệt với qui mô tương đối lớn. C(r) + 1/2 O 2 (kh) → CO (kh). năng lượng và nhiên liệu được tính theo tấn than tiêu chuẩn (ton of coal equivalent TCE). khoâng phuï thuoäc vaøo ñöôøng ñi qua moät hay nhieàu böôùc trung gian. phế/phụ phẩm nông/lâm nghiệp.3MJ/kg (7. dầu. khí đốt.393. Đơn vị đo là kJ/kg hay MJ/kg (MJ/m3tc). Giá trị sử dụng của nhiên liệu tỷ lệ thuận với nhiệt trị. Than tiêu chuẩn qui ước tương đương năng lượng 29. Như vậy TCE=29. Các ngành kỹ thuật chỉ sử dụng LHV. Ví duï trong 3 phaûn öùng treân thì phản ứng (20) laø khoù kieåm soaùt nhaát.6 kJ/mol CO (kh) → C(r) + 1/2 O 2 (kh).86MJ/kg (10. 1.6 kJ/mol (20) CO(kh) + 1/2 O 2 (kh) → CO2 (kh).

ÑV ño laø N. Ñeå duy trì vaän toác naøy ta phaûi taùc duïng 1 löïc F. VAÄT LYÙ QUAÙ TRÌNH CHAÙY Quaù trình chaùy xaûy ra gaén lieàn vôùi chuyeån ñoäng cuûa chaát löu.μ dv/dy daáu tröø cho hay ñoäng naêng ñöôïc truyeàn veà phía vaän toác giaûm. Một hệ số khác thường gặp: ν = μ/ρ laø heä soá nhôùt ñoäng hoïc. Neáu moät trong caùc chaát phaûn öùng laø raén thì saûn phaåm chaùy vaãn laø khí. ño laø m2/s (cũng không có tên riêng cho đơn vị này) Hai heä soá trên xaùc ñònh qua thöïc nghieäm. μ = öùng suaát tieáp tuyeán (caét) khi dv/dy = 1.2 Ñònh luaät Fourier veà daãn nhieät . ñv. khoâng phuï thuoäc aùp suaát. 2.1 Ñònh luaät Newton veà ñoä nhôùt Xeùt 2 taám phaúng ngaâm trong chaát löu (loûng) kích thöôùc voâ haïn. saùp. coù moät soá chaát loûng khoâng theo luaät Newton (nhöïa ñöôøng.Chöông 2. ngöôïc chiều vôùi F.1) laø nhöõng chaát loûng Newton.1) Heä soá tyû leä kyù hieäu μ laø heä soá nhôùt ñoäng löïc. caùc chaát deûo nhöïa …).s (không có tên riêng cho đơn vị này) Trong phân tích năng lượng người ta còn viết τ = . taám kia chuyeån ñoäng ñeàu vôùi vaän toác khoâng ñoåi v. 1 taám ñöùng yeân. lực cắt (xem hình vẽ). phuï thuoäc nhieät ñoä. Vật lý của quá trình cháy gắn liền với biến đổi hoá học trong một thể thống nhất. Nhöõng chaát löu (loûng/khí) tuaân theo (2. rất phức tạp. vôùi toác ñoä vaø khoaûng caùch giöõa 2 taám: F = μA dv/dy trong đó μ là hệ số tỷ lệ phụ thuộc bản chất chất lỏng từ đó ứng suất cắt sẽ là τ = F/A = μ dv/dy (2. Newton cho hay raèng ñoái vôùi 1 chaát loûng nhaát ñònh thì löïc keùo F tỷ lệ với dieän tích bề mặt A của tấm động. trao đổi nhiệt và trao đổi chất trong không gian. Giöõa 2 taám vaät toác chaát loûng thay ñoåi töø 0 ñeán v.s/m2 hay Pa. 2.

Tiếp theo do nội ma sa sát trong chất lưu. truyeàn nhieät vaø truyeàn chaát coù baûn chaát töông töï nhau vaø 3 phöông trình (1). [m /s] daáu tröø chæ raèng chaát A khueách taùn veà phía maät ñoä giaûm Ba quaù trình truyeàn ñoäng naêng.3) 2 trong ñoù DAB laø heä soá khueách taùn A trong B. vaän toác dòng tự do v∞ vaø baûn chaát chaát löu. ñaúng nhieät. hay là độ nhớt.λ dT/dy (2. ngay treân maët raén tồn tại lôùp bieân trong ñoù vaän toác thay ñoåi töø 0 ñeán vaän toác doøng töï do. ñaúng höôùng vaø A laø moät chaát khaùc coù theå troän cô hoïc toaøn toaøn trong B nhöng maät ñoä cuûa A laïi khoâng ñoàng nhaát.4) Sc = ν/D (Schmidt) (2. (3) cuõng coù daïng gioáng nhau.K)] vaø heä soá daãn nhieät ñoä α = λ/cρ [m2/s] (2. wA [kg/(m2.8) .q = .3 Ñònh luaät Fick veà khueách taùn Neáu B laø moät chaát löu ôû traïng thaùi ñoàng chaát. khoảng 3-5 lần v∞ thì chiều dày lớp biên không thay đổi thêm.4 Khaùi nieäm veà lôùp bieân Khi chaát löu chaûy oån ñònh ôû vaän toác (dòng tự do) v∞ doïc theo maët phaúng rắn. Maät ñoä ñoàng ñeàu laø traïng thaùi caàn baèng beàn cuûa hai chaát noùi treân.s) (2. moïi quaù trình töï nhieân ñeàu tieán veà traïng thaùi naøy. Lớp biên xuất hiện do ma sát giữa mặt rắn và chất lưu với điều kiện là lớp chất lưu dính vào mặt rắn có vận tốc bằng không.s)].2) daáu tröø chæ raèng nhieät naêng truyeàn veà phía nhieät ñoä giaûm ngöôïc chieàu gradient nhieät ñoä. mà vận tốc chất lưu biến thiên. Theo thôøi gian caùc phaân töû cuûa A seõ khueách taùn töø vuøng coù maät ñoä cao sang vuøng maät ñoä thaáp ñeà coù maät ñoä ñoàng ñeàu. Heä soá ma saùt Cf ñöôïc ñònh nghóa baèng 2τ/(ρv2∞) vaø tính theo coâng thöùc Cf = 2 µ ρυl ∞ = 2 Re l (2.6) 2. Quan heä giöõa caùc quaù trình naøy coù theå ñaùnh giaù qua caùc tieâu chuaån ñoàng daïng Pr = ν/α (Prandtl) (2. öôùc löôïng theo coâng thöùc δ= 8 µL ρυ ∞ (2. Toác ñoä khueách taùn ño baèng maät ñoä doøng vaät chaát chuyeån qua moät ñv beà maët ñaúng noàng trong moät ñv thôøi gian. heä soá daãn nhieät λ [W/(m. Chieàu daøy lôùp bieân δ phuï thuoäc vaøo khoaûng caùch L tính töø ñaàu taám tới điểm đang xét. (2).3) 2.5) Le = α/D (Lewis) Le = Sc/Pr (2.7) sau một khoảng Lini nhất định. còn gọi là dòng khối riêng khuyếch tán qua mặt đẳng nồng. Noù ñöôïc tính theo ñònh luaät Ficks wA = -DAB dCA/dy [kg/(m2s)] (g/(cm2.

động lượng). các phương trình chuyển động và khuyếch tán. x/D) vaø toaû chaát ñoái löu theo Newton laø w = αD 2. Bảo toàn năng lượng: năng lượng đối lưu tự nó bao gồm 2 phương thức là dẫn nhiệt và đối lưu.555Sc1/4 Gr1/4 ôû ñaây NuD = (αD. khối lượng riêng và enthalpy của chất ∂x ∂y ∂z lưu. w là vận tốc của chất lưu tại điểm x. Tại điểm x. dz.z xét vi thể tích dưới dạng khối lập phương vô cùng bé dx.6 Truyeàn chaát qua lôùp bieân Tröôøng hôïp ñoái löu cöôõng böùc treân maët phaúng. các phương trình tính chất vật lý và các điều kiện đơn trị.z . động năng. truyeàn chaát tính theo NuD = 0.y. λ .y. ρ và i là hệ số dẫn nhiệt.7 Hệ phương trình mô tả quá trình cháy Hệ gồm caùc phöông trình baûo toaøn (năng lượng.5 Truyeàn nhieät qua lôùp bieân Nu = 0. dy.332Re1/2l Pr1/3 2.332Sc1/3 Re1/2 Tröôøng hôïp ñoái löu töï nhieân töø maët thaúng ñöùng. khối lượng. do đó dòng nhiệt riêng đối lưu mô tả bởi phương trình: → q = −λ∇T + ρ w i → trong đó ∇T = → ∂T ∂T ∂T + + . ta viết các phương trình bảo toàn cho áp dụng cho vi thể tích này.2. Các hàm chưa biết ta tính theo dãy Taylor chính xác đến đạo hàm bậc nhất. truyeàn chaát tính theo NuD = 0.

D dC/dn .Phương trình năng lượng cân bằng thay đổi năng lượng (enthalpy) trong vi thể tích với dòng nhiệt đối lưu và năng lượng phát ra do nguồn phát tại chỗ qv: → → ∂q ∂i ∂q ∂q div q = x + y + z ρ = −div q + qv trong đó ∂x ∂y ∂z ∂τ và rồi q x = −λ ∂T + ρwx i tương tự cho 2 phương y.a Phöông trình chuyển động Bernoulli cho doøng chaûy ñoaïn nhieät chaát nöôùc: Bernoulli's Equation is basically a statement of the conservation of energy per unit volume along the pipe. Baûo toaøn NL nhieät trong doøng chaát loûng: daãn nhieät xaåy ra cuøng vôùi ñoái löu ρ ∂w y ∂wz ∂w ∂i ∂ 2T ∂ 2T ∂ 2 T ∂i ∂i ∂i = λ( 2 + 2 + 2 ) − ρ( wx + wy + wz ) − ρi ( x + + ) + qv ∂τ ∂x ∂y ∂z ∂x ∂y ∂z ∂x ∂y ∂z Phương trình khuyếch tán Fick: ω = . do đó ∂x ∂w ∂wx ∂wx ∂i ∂ 2T ∂ 2 T ∂ 2T ∂i ∂i ∂i ρ = λ( 2 + 2 + 2 ) − ρ( wx + wy + wz ) − ρi ( x + + ) + qv ∂τ ∂x ∂y ∂z ∂x ∂x ∂x ∂x ∂x ∂x Baûo toaøn khoái löôïng (phöông trình lieân tuïc hay phöông trình Euler) (2.10) döôùi daïng vector Baûo toaøn ñoäng löôïng Q = mv Bảo toàn động năng: E = 1/2 mv2 Phương trình chuyển động: F = m.9) (t laø thôøi gian) ∂ρ ∂( ρu ) ∂( ρv ) ∂( ρw) + + + =0 ∂τ ∂x ∂y ∂z (2. z.

và quan hệ là phi tuyến. Tính chất vật lý: thể hiện qua các hệ số dẫn nhiệt. .Điều kiện ban đầu khi t=0: T0 = f0(x. nhiệt dung riêng. độ nhớt … Vấn đề phức tạp là giá trị các hệ số này phụ thuộc vào nhiệt độ.y. dẫn nhiệt độ. khối lượng riêng. giống như trong truyền nhiệt.z) Điều kiện biên: cho biết cái gì xảy ra trên mặt biên.

ñaëc bieät nhôø doøng khoâng khí caáp vaøo. caùc voøi ñoát coâng nghieäp söû duïng caùc caáu hình taïo roái. chaûy taàng. noàng ñoä nhieân lieäu baèng 100% beân trong ngoïn löûa giaûm xuoáng 0% treân vaø ngoaøi maët. Neáu nhieân lieäu khí ñöôïc troän laãn tröôùc vôùi khoâng khí. Nhieân lieäu khí hieän ñang ñöôïc duøng roäng raõi trong coâng nghieäp cuõng nhö gia ñình. sau ñoù môùi thoåi vaøo khoâng gian nôi xaûy ra phaûn öùng chaùy thì ta goïi ñoù laø hoãn hôïp troän laãn tröôùc (premixed flames). Coù nhieàu voøi ñoát coâng nghieäp thuoäc loaïi naøy vì lyù do an toaøn. Taêng toác ñoä doøng nhieân lieäu leân doøng chaûy seõ trôû neân roái. chaûy roái. Neáu ngoïn löûa laø cuûa doøng nhieân lieäu khí thoåi rieâng bieät vaøo khoâng khí thì ta coù ngoïn löûa khoâng troän tröôùc. Noù laø quaù trình chaùy khuyeách taùn khi nhieân lieäu ñöôïc phun vaøo khoâng khí. Ví duï ngoïn löûa queït gas. Loaïi thöù hai laø ngoïn löûa khoâng troän laãn tröôùc. löûa coù maøu vaøng. Tyû leä troän laãn tröôùc coù theå thay ñoåi trong khoaûng khaù roäng neân raát coù theå coù doøng khoâng khí thöù caáp caáp theâm vaøo khoâng gian ñoát cho tröôøng hôïp troän tröôùc ngheøo. caùc chaát ban ñaàu vaø saûn phaåm ñeàu ôû pha khí. caù nhaân.1 Phaân loaïi ngoïn löûa Coù 5 loaïi ngoïn löûa thöôøng gaëp trong chaùy nhieân lieäu khí: Loaïi thöù nhaát laø ngoïn löûa khoâng troän laãn tröôùc. chaûy taàng: ngoïn löûa troän tröôùc hoaøn toaøn (hôi giaøu oxy) ngoïn löûa troän tröôùc (hôi thieáu oxy) . CHAÙY NHIEÂN LIEÄU KHÍ Ñaây laø quaù trình chaùy ñoàng theå. Loaïi thöù 3 laø ngoïn löûa coù troän laãn tröôùc.Chöông 3. noàng ñoä oxy giaûm töø 21% ôû beân ngoaøi (phía ngöôøi quan saùt ) xuoáng 0% treân vaø sau maët löûa. Töùc laø nhieân lieäu ra ngoaøi khoâng khí môùi gaëp oxy vaø xaûy ra phaûn öùng chaùy luoân. Ta chæ giôùi haïn trong caùc quaù trình chaùy vôùi khoâng khí laø chaát oxy hoaù. ôû traïng thaùi nguoäi. maët löûa (maët phaûn öùng chaùy) laø maët bieân ngaên chia khoâng khí vaø nhieân lieäu. 3.

Doøng roái seõ töï troän nhieân lieäu vôùi khoâng khí xung quanh laøm cho ngoïn löûa ngaén laïi. nhöõng nôi coù bieän phaùp an toaøn toát vaø coù boä phaän thieát bò troän ngay laäp töùc tröôùc khi ñoát (khoâng bao giôø döï tröõ hoãn hôïp troän tröôùc). Hoãn hôïp troän tröôùc chaùy . cheá ñoä doøng chaûy. chaûy taàng: ngoïn löûa beáp gas gia ñình. Hình döôùi ñaây cho thaáy ngoïn löûa khoâng troän tröôùc chaûy taàng vaø baét ñaàu coù daáu kieäu chaûy roái (1). Bunsen burner (ñeøn Bunsen) Nhö vaäy. Ngoïn löûa Bunsen trong phoøng thí nghieäm cho pheùp ta nghieân cöùu haàu heát caùc ngoïn löûa chaûy taàng. vaø moâi tröôøng xung quanh. chaûy taàng. Löûa xanh. chaûy roái: trong caùc ñoäng cô ñoát trong. ngoïn löûa phuï thuoäc vaøo cheá ñoä troän. chaùy nhanh. Loaïi thöù 5 laø ngoïn löûa coù troän laãn tröôùc moät phaàn. khoâng taïo muoäi.Loaïi thöù 4 laø ngoïn löûa coù troän laãn tröôùc. cheá ñoä khoâng troän tröôùc chaûy taàng seõ coù ngoïn löûa daøi. löôïng khoâng khí dö. Daøi nhaát laø khi toác ñoä doøng chaûy baét ñaàu ñaït ñeán cheá ñoä chaûy roái. 2 ngoïn löûa tieáp theo laø coù troän moät phaàn chaûy taàng vaø ngoïn löûa soá 4 coøn laïi laø troän tröôùc. Cho moät voøi ñoát Bunsen nhaát ñònh.

nhieät thaát thoaùt ra moâi tröôøng thì deã daøng vaø laïi taêng . Muoán baét ñaàu quaù trình chaùy ta phaûi moài löûa. noù ñöôïc tính khi duøng löôïng kk' toái thieåu vaø toaøn boä nhieät trò chæ duøng ñeå taêng nhieät ñoä cuûa saûn phaåm chaùy (khoâng bò thaát thoaùt nhieät ra ngoaøi). nhieät phaùt ra khoâng ñaùng keå. do ñoù ngoïn löûa ngaén hôn. 3. Nhieät ñoä ngoïn löûa ñôn khoâng phaûi laø moät giaù trò coá ñònh vì baûn thaân ngoïn löûa ñôn chieám moät khoâng gian haïn höõu trong ñoù nhieät ñoä thay ñoåi khaù nhanh vaø phuï thuoäc raát nhieàu vaøo quaù trình trao ñoåi nhieät (böùc xaï) vôùi moâi tröôøng. Lyù do laø toác ñoä phaûn öùng chaùy raát chaäm ôû nhieät ñoä thöôøng. ôû ñieàu kieän bình thöôøng trong khoâng gian töông ñoái roäng seõ khoâng töï chaùy. vöõng beàn hôn.2 Moài löûa (Ignition). Nhieät ñoä ngoïn löûa: nhieät ñoä cao nhaát laø chaùy ñoaïn nhieät vôùi löôïng khoâng khí vöøa ñuû. Nhieân lieäu hay hoãn hôïp nhieân lieâu – khoâng khí.nhanh hôn vì nhieân lieäu vaø oxy ñaõ gaàn keà nhau. Nhieät ñoä ñoaïn nhieät cuûa ngoïn löûa laø giaù trò thöôøng ñöôïc trích daãn.

laø chuoåi thöôøng gaëp trong cuoäc soáng. Hoãn hôïp troän tröôùc khoâng theå toàn taïi ôû nhieät ñoä cao hôn nhieät ñoä naøy.3 Giôùi haïn noàng ñoä baét löûa (Flammability limits) Ở một nhiệt độ nhất định. Ñeå hoãn hôïp troän tröôùc ôû nhieät ñoä thöôøng chaùy leân ñöôïc ta phaûi moài löûa. Löûa moài phaûi coù naêng löôïng cao hôn moät möùc toái thieåu Emin naøo ñoù tuyø töøng tröôøng hôïp (nhieân lieäu vaø moâi tröôøng). Muoán moài löûa phaûi coù löûa moài. khoâng phaûi hoãn hôïp nhieân lieäu – khoâng khí ôû baát kyø noàng ñoä naøo cuõng baét chaùy khi gaëp löûa moài. Hễ ta tắt lửa mồi thì quá trình cháy cũng ngưng ngay. Naêng löôïng tia löûa ñieän phoùng töø tuï ñieän dung C naïp ñeán ñieän aùp V laø Ec = (CV2)/2. Chuoãi taêng tröôûng naêng löôïng: cô baép → ma saùt → löûa nhoû (dieâm.Qtoån thaát ra ngoaøi) > 0. J (3. Hieän töôïng töï moài löûa: Neáu hoãn hôïp troän tröôùc ñöôïc chöùa trong moät khoâng gian caùch nhieät raát toát vaø coù nhieät ñoä ban ñaàu cao hôn moät giaù trò naøo ñoù thì nhieät sinh ra do phaûn öùng chaùy tuy lúc đầu còn ít nhưng cũng seõ cao hôn nhieät toån thaát ra moâi tröôøng: (Qphaûn öùng sinh ra . Töùc laø duøng ít naêng löôïng ñeå khôûi ñoäng quaù trình sinh ra nhieàu naêng löôïng. Ta seõ thaûo luaän veà moài löûa cho hoãn hôïp troän tröôùc. 3. Giôùi haïn chaùy goàm giôùi haïn loaõng (coøn goïi laø giôùi haïn döôùi. Neáu nhieân lieäu quaù loaõng hay quaù ñaëc thì quaù trình chaùy khoâng theå töï duy trì ñöôïc. Hoãn hôïp ôû nhieät ñoä cao hôn nhieät ñoä töï chaùy taát nhieân seõ chaùy ñöôïc maø khoâng caàn moài löûa. tia ñieän) → löûa lôùn. Nhieät ñoä töï chaùy (töï boác löûa): ñun noùng töø töø hoãn hôïp troän laãn tröôùc chöùa trong moät bình trung tính (thuyû tinh hoaëc söù) [taïi sao phaûi laø bình chöùa trung tính?]. Nhieät ñoä ñoù laø nhieät ñoä töï chaùy. khi ñaït tôùi 1 nhieät ñoä nhaát ñònh hoãn hôïp seõ töï boác chaùy maø khoâng caàn tôùi löûa moài. Nhieät ñoä hoãn hôïp do đó seõ taêng leân làm tăng tốc độ phản ứng.2) Naêng löôïng löûa moài cho nhieân lieäu khoâng hoãn hôïp tröôùc phaûi cao hôn cho hoãn hôïp troän tröôùc.nhanh choùng neáu nhieät ñoä taêng. giôùi . Cứ thế phản hồi dương kiểu này làm nhiệt độ tăng lên không ngừng. coù theå laø 1 ngoïn löûa nhoû. Cuoái cuøng hoãn hôïp ñaït tôùi nhieät ñoä töï boác chaùy. hay tia löûa ñieän … Löûa moài nhoû veà naêng löôïng vaø qui moâ kích thöôùc nhöng phaûi deã daøng taïo ra ñöôïc vôùi ñoä tin caäy cao thì môi coù theå duøng trong caùc thieát bò chaùy. Naêng löôïng toái thieåu cuûa löûa moài coù theå xaùc ñònh baèng thöïc nghieäm baèng caùch thöû phoùng ñieän töø nhöõng tuï coù tích naêng löôïng ñieän khaùc nhau. Tia löûa ñieän maïnh bao nhieâu cuõng khoâng moài löûa leân cho hoãn hôïp quá nghèo/quá giàu ñöôïc. noù seõ chaùy ngay vaø taïo ra saûn phaåm chaùy. Löûa moài coù theå laø moät xung cô hoïc ñeå va ñaäp hay ma saùt 2 vaät raén. Hoãn hôïp troän tröôùc gaëp löûa moài thì phaûn öùng chaùy seõ nhanh choùng lan truyeàn töø ñoù ra toaøn boä khoâng gian cuûa hoãn hôïp. Caùc ñoáng lôùn sinh khoái troän vôùi than/daàu coù khaû naêng töï phaùt hoaû trong moät soá tröôøng hôïp. Roõ raøng nhöõng tia phoùng coâng suaát beù döôùi ngöôõng moài Emin seõ khoâng theå moài löûa leân noåi.

nếu nhiệt độ rất cao thì phản ứng cháy nhất định xảy ra (lúc đó ta không thể duy trì hỗn hợp cơ học được) Giôùi haïn chaùy cuûa moät soá nhieân lieäu vôùi khoâng khí ñöôïc cho trong baûng 3. Thoâng thöôøng ño baèng kg/kg. Neáu hoãn hôïp troän tröôùc có tỷ lệ cháy tốt (quanh cân bằng hoá học) naèm trong moät khoâng gian heïp.haïn ngheøo) vaø giôùi haïn ñaëc (coøn goïi laø giôùi haïn treân. Maët raát noùng seõ khoâng coù taùc duïng laøm taét löûa. coù nhieät ñoä moâi tröôøng bình thöôøng. Vuøng noàng ñoä ñoù goïi laø vuøng baét chaùy (baét löûa). 3. Nhöng ôû nhieät ñoä naøo thì goïi laø noùng? Moät trong caùc phöông phaùp ño khoaûng caùch taét löûa laø baèng caùch thu nhoû daàn ñöôøng kính oáng ñoát cho ñeán khi heát khaû naêng chaùy ngöôïc vaøo trong oáng. thoâng thöôøng löûa khoù loït qua oáng hôn laø khe coù khoaûng caùch baèng ñöôøng kính oáng. Nhö vaäy chæ khi hoãn hôïp coù noàng ñoä naèm trong khoaûng cao hôn giôùi haïn döôùi nhöng thaáp hôn giôùi haïn treân. töùc laø kg kk'/kg nh. Khoaûng caùch taét löûa phuï thuoäc vaøo nhieân lieäu.4 Maët nguoäi vaø khoaûng caùch taét löûa (Quenching) Treân maët rắn nguoäi trong 1 khoaûng nhaát ñònh saùt ngay maët.5 Tính löôïng khoâng khí lyù thuyeát vaø löôïng khoùi Löôïng khoâng khí lyù thuyeát laø löôïng khoâng khí caáp vöøa ñuû ñoát chaùy heát nhieân lieäu. noàng ñoä cuõng nhö hình daùng khe. Ngoïn löûa khoâng theå lieám tröïc tieáp maët raén nguoäi. Löûa seõ khoâng theå loït qua löôùi ñöôïc. Khoaûng caùch ñoù goïi laø khoaûng caùch taét löûa. Töùc laø hoãn hôïp troän tröôùc naèm trong khoâng gian naøy khoâng bao giôø töï duy trì ngoïn löûa ñöôïc. seõ khoâng xaûy ra phaûn öùng chaùy thoâng thöôøng. Ñoái vôùi nhieân lieäu khí ngöôøi ta coù theå duøng m3/m3 tieâu chuaån.1 sau ñaây. Ñôn vò ño naøy toát cho moïi loaïi nhieân lieäu. ngoaïi tröø löûa cuûa hoãn hôïp hydro vaø acetylene vôùi khoâng khí coù theå loït qua khe nhoû hôn 1mm. giôùi haïn giaøu). noù bò taét khi chui vaøo maét löôùi. Taát nhieân hoãn hôïp coù noàng ñoä gaàn quanh noàng ñoä caân baèng hoaù hoïc laø hoãn hôïp chaùy toát nhaát. Öùng duïng cuûa hieäu öùng naøy: caùc löôùi ñeøn moû vaø caùc löôùi chaén an toaøn. 3. chaát oxy hoaù vaø chaát troän (chất không cháy như N2 hoặc khí trơ).lieäu. Khe heïp giöõa 2 maët phaúng laø khe 1 chieàu seõ khaùc vôùi khe oáng troøn. Thoâng thöôøng khoaûng caùch naøy töø vaøi mm trôû xuoáng. khi ruùt ngaén khoaûng caùch δ giöõa hai taám ta seõ ñaït tôùi giaù trò δmin maø ngoïn löûa khoâng theå lan truyeàn ñöôïc giöõa khe naøy. Ví duï: CH4 + 2O2 = CO2 + 2H2O . Tia löûa ñieän maïnh bao nhieâu cuõng khoâng moài löûa leân cho hoãn hôïp ñöôïc. Ngoaøi vuøng ñoù laø 2 vuøng khoâng baét chaùy. giöõa 2 maët phaúng raén chaúng haïn. töùc laø caáp ñuû oxy theo phöông trình hoaù hoïc đã caân baèng. Ñoái vôùi caùc nhieân lieäu thöôøng gaëp khoaûng taét löûa laø 1 ñeán 3 mm. Heã ta taét löûa moài laø quaù trình chaùy chaám döùt. Mặt khác. thì noù môùi coù khaû naêng baét chaùy.

4/28 = 10.17-4)*22.5) Xeùt tröôøng hôïp ngoïn löûa lan truyeàn trong moät hoãn hôïp chaùy chöùa trong moät khoâng gian giôùi haïn. 1.4 m3 + 44. Noù ñöôïc ñònh nghóa laø toác ñoä truyeàn phaûn öùng chaùy theo höôùng vuoâng goùc vôùi maët löûa veà phía hoãn hôïp chöa chaùy. Nhieân lieäu loûng coù λ naèm quaõng giöõa. vôùi phía phaûi laø saûn phaåm chaùy.105 neáu ño theo kieåu nghòch ñaûo). Caùc quaù trình chaùy thöïc caàn nhieàu oxy hôn löôïng lyù thuyeát vì nhö theá môùi ñoát heát saïch ñöôïc nhieân lieäu vaø hôn nöõa oxy (kk') khoâng phaûi mua. Caáp nhieàu kk' hôn löôïng lyù thuyeát giuùp ta giaûm ñöôïc caùc toån thaát naøy.536 = 14.0 cho caùc loø thuû coâng ñoát than cuïc. xem laø oån ñònh ôû r0. Nhieân lieäu raén caàn λ cao nhaát: töø 1. phía traùi laø hoãn hôïp chaùy.0582 kg methane).4 m3 + 44.8)/16 = 4. töø phaûi sang traùi nhö Hình 1. Nhieân lieäu khí coù λ thaáp nhaát. Nhö vaäy.17 kg/kg (moät soá saùch laáy soá nghòch ñaûo thành 0.6 Söï lan truyeàn ngoïn löûa (Flame propagation) Toác ñoä lan truyeàn ngoïn löûa Λ trong hoãp hôïp troän laãn tröôùc laø moät trong caùc thoâng soá cô baûn ñaëc tröng cho quaù trình chaùy.8 m3 3 1 m CH4 caàn 2 m3 oxy. Neáu tính theo theå tích thì 22.536 m3.1 cho caùc loø hieän ñaïi ñoát buïi than ñeán 2.17 kg khoâng khí. töø 1.1.524 m3 kkoâng khí. Toång löôïng khoùi seõ laø 4.8 m3 = 22.0582 có nghĩa là 1kg không khí thì đốt vừa hết 0. Löôïng khoùi thì thöôøng tính theo ñôn vò m3/kg vì chaéc chaén raèng khoùi ôû daïng khí.05 ñeán 1.524 m3/m3 (hoaëc 0.233) = 17. löôïng kk' lyù thuyeát cuûa CH4 laø 17.16 kg + 64 kg = 44 kg + 36 kg Khoâng khí coù 0. Caïnh meùp moû ñoát bao giôø cuõng toàn taïi moät voøng hoãn hôïp coù vaän toác u = Λ. Ngoïn löûa lan truyeàn töø chu vi ñeán taâm moû trong thôøi gian τ = r0 / Λ (3. Toác ñoä dòch . Tyû soá lyù thuyeát seõ laø 9. Ñoái vôùi moû ñoát thaúng ñöùng leân treân ngoïn löûa khoâng bò cong. loûng) vaø toån thaát hoaù hoïc. doøng chaûy taàng trong oáng coù phaân boá vaän toác parabol.4) trong thôøi gian naøy hoãn hôïp ôû truïc di chuyeån ñöôïc moät quaõng L chính laø chieàu daøi ngoïn löûa L = u. Hieän töôïng ñoát khoâng heát saïch ñöôïc nhieân lieäu goïi laø toån thaát cô hoïc (deã thaáy roõ cho nhieân lieäu raén. ñaït cöïc ñaïi khi khoâng khí dö moät ít.233 phaàn khoái löôïng laø oxy neân 1 kg methane seõ caàn 64/(16*0. töùc laø 9.1 – 1. Noù phuï thuoäc vaøo noàng ñoä hoãn hôïp.736 m3/kg 3. Tyû soá giöõa löôïng kk' thöïc L vaø löôïng lyù thuyeát Llyùthuyeát goïi laø heä soá kk' λ (coøn goïi laø heä soá kk' dö) λ = L/ Llyùthuyeát (3.3) Thöïc teá λ phuï thuoäc vaøo nhieân lieäu vaø phöông phaùp ñoát.4+44.τ = u r0 / Λ (3.2 + 10. Löôïng khoùi lyù thuyeát tính theo phöông trình treân: 1kg CH4 seõ cho (22.3.2 m3/kg theâm phaàn N2 cuûa khoâng khí (17.

ta chæ thöû xuyeân vaøo baûn chaát cuûa caùc lyù thuyeát ñoù nhö sau: (i) Lyù thuyeát nhieät (Mallard-Le Chatelier.oån ñònh seõ bao goàm heä phöông trình vi phaân phi tuyeán cuûa baûo toaøn vaät chaát. truyeàn nhieät vaø khueách taùn caùc phaàn töû töøng chuûng loaïi.. Gaydon-Wolfhard . Damkohler.. (ii) Lyù thuyeát toång quaùt (Zeldovich-Frank Kamenetski-Semenov.chuyeån cuûa ngoïn löûa theo phöông thaúng goùc vôùi beà maët löûa goïi laø toác ñoä lan truyeàn cô baûn.. Söï lan truyeàn moät chieàu ngoïn löûa taàng trong hoãn hôïp chaùy troän tröôùc T x Hình 2.) döïa treân laäp luaän raèng toác ñoä lan truyeàn ngoïn löûa baèng toác ñoä truyeàn soùng nhieät sang vuøng chöa chaùy. Profile nhieät ñoä hoãn hôïp troän tröôùc ñang chaùy ñoaïn nhieät Lyù thuyeát veà lan truyeàn ngoïn löûa taàng (khoâng roái) . Lewisvon Elbe.. von Karman-Penner .. chuyeån ñoäng chaát khí.. Khoâng theå ñöa caùc coâng thöùc phöùc taïp ra ñaây. Ñaây laø cô sôû ñeå giaûi baèng phöông phaùp soá vôùi maùy tính hieän ñaïi. hoùa ñoäng hoïc phaûn öùng. Ñieàu naøy keùo theo caùc bieán ñoåi toaùn hoïc heát söùc phöùc taïp nhöng ñoä chính xaùc cuûa keát quaû cuõng khoâng toát hôn (i) bao nhieâu. Hoãn hôïp chöa chaùy Maøng löûa Hoãn hôïp Ñaõ chaùy x Hình 1.) ñöa heát caùc phöông trình lieân quan vaøo ñeå giaûi ñoàng thôøi vôùi caùc ñieàu kieän bieân ñôn giaûn lyù töôûng. . Noù seõ phuï thuoäc vaøo hai cô caáu: cô caáu xuaát hieän cuûa caùc goác vaø cô caáu khueách taùn. Noù ñöôïc chia laøm 3 nhoùm lôùn döïa vaøo caùc giaû ñònh maø caùc tröôøng phaùi choïn laøm cô sôû. nhaát laø khi caùc tính chaát vaät lyù vaø chuûng löôïng ñeàu thay ñoåi phi tuyeán theo nhieät ñoä.) laäp luaän raèng toác ñoä khueách taùn caùc hoaït goác (hoùa hoïc) veà phía vuøng chöa chaùy seõ xaùc ñònh vaän toác lan truyeàn ngoïn löûa. Bartholomeù . (iii) Lyù thuyeát khueách taùn (Tanford-Pease. Keát quaû phaân tích cho thaáy toác ñoä lan truyeàn ngoïn löûa tyû leä vôùi caên baäc hai cuûa heä soá daãn nhieät ñoä vaø toác ñoä phaûn öùng hoùa hoïc. hai cô caáu naøy laïi lieân quan thuï thuoäc chaët cheõ vôùi nhau.

töùc laø nhieät phaûn öùng Q. 3.boùng xaø phoøng (ñaúng aùp) vaø . . Ta chæ coù theå noùi veà nhieät ñoä cöïc ñaïi cuûa ngoïn löûa ñoù.Caùc phöông phaùp thöïc nghieäm chính ñeå xaùc ñònh toác ñoä lan truyeàn löûa cô baûn thì bao goàm: .chaùy trong oáng trong suoát (quan saùt vaø ño tröïc tieáp). .1.6) chính laø enthalpy phaûn öùng ñaõ ñoåi daáu.7 Nhieät ñoä löûa (flame temperature) Ngoïn löûa bao goàm moät khoâng gian coù bieán ñoåi hoaù hoïc vaø nhieät ñoä raát maïnh. Moãi phöông phaùp ñeàu coù öu vaø nhöôïc ñieåm rieâng cuûa mình. xung quanh haït loõi naøy nhieät ñoä thaáp hôn. Do baûo toaøn naêng löôïng neân ta bieát chaéc raèng enthalpy cuûa caùc chaát tham gia ban ñaàu ΔHR phaûi baèng enthalpy cuûa saûn phaåm ΔHP.6) Giaù trò veá phaûi phöông trình (3.taïo maët löûa phaúng. Tf. Ví duï vuøng saùng nhaát trong ñuoâi loõi ngoïn löûa haøn oxy-acetylene coù theå ñaït tôùi 3100-3300oC. Toác ñoä lan truyeàn ngoïn löûa Λ trong hoãp hôïp troän laãn tröôùc vôùi khoâng khí laø khoâng cao laém. nhö sau: ∆H R = ∑n j ∆h fRj j =1 j =r tính töø enthalpy taïo chaát cuûa caùc chaát p tf tham gia (Reactants) vaø ∆H P = ∑ni ∆h fPi + ∑ ∫ ni C pi dT tính töø enthalpy taïo chaát cuûa caùc i =1 1 298 i= p chaát thaønh phaåm (Products) vaø ñoä taêng enthalpy töø nhieät ñoä tieâu chuaån leân tôùi Tf . Moät soá giaù trò Λ max cho trong baûng 3. aùp suaát. Töùc laø trong caáu truùc cuûa noù seõ coù nhöõng khu vöïc ñaït nhieät ñoä cao hôn caû vaø cao nhaát laø bao nhieâu. nhöng taát caû ñeàu bò aûnh höôûng bôûi caùc yeáu toá nhö: baûn chaát nhieân lieäu. nhö vaäy khoù coù theå chæ ra moät giaù trò nhieät ñoä cuûa ngoïn löûa queït gas caù nhaân. Ta khoâng tính nhanh giaù trò nhieät ñoä ngoïn löûa ñoaïn nhieät ñöôïc vì cho duø bieát nhieân lieäu cuï theå thì thaønh phaàn saûn phaåm caân baèng taïi nhieät ñoä Tf cuõng laø moät aån soá. . Neáu hoãn hôïp troän tröôùc ñöôïc ñoát chaùy ñaúng aùp trong ñieàu kieän caùch nhieät hoaøn toaøn ta coù nhieät ñoä ngoïn löûa ñoaïn nhieät. ngoaïi tröø Acetylene vaø hydrogen. vaø caùc chaát khí ñoän khoâng tham gia phaûn öùng chaùy. Caân baèng laïi: ∑n j ∆h fj = j= 1 j =r ∑ni ∆h fi + ∑ ∫ ni C pi dT . Caùc giaù trò hoaù-lyù trong khoâng gian ñoù thay ñoåi töø ñieåm naøy qua ñieåm khaùc. thöôøng döôùi 100 cm/s. nhieät ñoä.voøi ñoát oån ñònh (ño toác ñoä doøng hoãn hôïp tröôùc khi chaùy vaø beà maët ngoïn löûa ñaõ oån ñònh). tyû leä nhieân lieäu/khoâng khí. Trong ngoïn löûa nhoû tröôøng nhieät ñoä bieán thieân raát maïnh. chuyeån veá ñi i =1 1 298 j =r i= p i =1 i=p p tf ∑ ∫n C i 1 298 p tf pi dT = ∑ni ∆h fj − ∑ni ∆h fi j =1 (3.

tức là thoaû maõn điều kiện u > Λ Khi taêng vaän toác doøng hoãn hôïp ñeán moät giaù trò nhaát ñònh ngoïn löûa seõ bò ñaåy rôøi khoûi mieäng ñoát.31 - 305 155. Baûng 3. ta tính thaønh phaàn caân baèng öùng vôùi nhieät ñoä ñoù theo dữ liệu về cân bằng hoá học trong các tài liệu tra cứu. ta tính giaù trò veá traùi phöông trình (3. toån thaát nhieät do caùch nhieät khoâng lyù töôûng vaø cuoái cuøng laø toån thaát qua caùc chaát pha loaõng (khoâng tham gia phaûn öùng nhö N2 chaúng haïn) Ta có thể đánh giá nhiệt độ cực đại đạt được bằng cách lấy nhiệt trị của nhiên liệu chia cho nhiệt dung trung bình của sản phẩm cháy thực tế. Ñeå choáng chaùy ngöôïc ta phải duy trì vaän toác doøng lớn hơn vận tốc lan truyền ngọn lửa. Böôùc 2: Tính nhieät phaûn öùng Q ôû ñieàu kieän thành phần hỗn hợp cân bằng đã biết ở bước 1 Böôùc 3: Duøng thaønh phaàn caân baèng treân böôùc 1 vôùi caùc giaù trò nhieät dung rieâng.∑ni ∆h fj − ∑ni ∆h fi = Q j =1 i =1 j =r i= p Ban ñaàu. hỗn hợp trộn lẫn trước phun ra khỏi vòi đã được mồi lửa ổn định.33 0. Cháy ngược là hoạt động không bình thường. Hieäu chænh laïi giaù trò phoûng ñoaùn vaø tieáp tuïc tính lặp lại cho ñeán luùc sai bieät chaáp nhaän ñöôïc.25 1. năng suất đốt cao. sau đó vận tốc dòng hỗn hợp giảm xuống dưới vận tốc lan truyền ngọn lửa.8 OÅn ñònh ngoïn löûa (Flame stabilization) Goàm choáng choáng chaùy ngöôïc vaøo trong moû ñoát cuõng nhö thoåi taét löûa. 3.cm/s ngoïn löûa Tyû leä λ öùng vmax T ngoïn löûa ôû vmax.76 3. Nhieät ñoä thöïc: Thöïc teá ta chæ ñaït ñöôïc nhieät ñoä cöïc ñaïi nhoû hôn Tf do coù toån thaát nhieät hoaù hoïc (moät phaàn ít nhieân lieäu chuyeån hoaù khoâng heát ra saûn phaåm do caân baèng hoaù hoïc). nhôø ñoù oån ñònh ñöôïc ngoïn löûa khi toác ñoä phun cao. giaù trò cuûa Tf chöa bieát neân thaønh phaàn saûn phaåm caân baèng cuõng chöa bieát. không mong muốn của vòi đốt. Hiện tượng cháy ngược vào trong vòi phun xảy ra khi vòi phun có đường kính lớn hơn nhiều so với khoảng dập lửa.0755 0. K Khoaûng caùch taét löûa mm Emin 10-5 J C2H2 0.01 . neáu böôùc 2 cao hôn thì nhieät ñoä phoûng ñoaùn bò cao quá vaø ngöôïc laïi. do ñoù phaûi tính baèng phöông phaùp laëp: Böôùc 1: Baét ñaàu töø moät giaù trò T f1 phoûng ñoaùn. Trong caùc buoàng ñoát coâng nghieäp ngöôøi ta boá trí caùc phöông phaùp oån ñònh nhieät ñoä (vaät phuï.6) Böôùc 4: So saùnh keát quaû soá cuûa böôùc 2 vaø 3. Tieáp tuïc taêng u seõ caøng ñaåy ngoïn löûa ra xa vaø taét (neáu khoâng gian laø voâ haïn). Cô cheá taét löûa ôû vaän toác lôùn laø do giaûm nhieät ñoä vì pha troän vôùi kk' xung quanh.1 Caùc ñaëc tính chaùy cuûa moät soá nhieân lieäu vôùi khoâng khí NL Tyû leä khoái löôïng caân baèng hoaù hoïc nl/kk Giôùi haïn töông ñoái döôùi treân T töï chaù y oC Toác ñoä max. löûa phuï …) cuõng nhö khoáng cheá tyû leä khoâng khí.

17 42.83 632 472 504 37.H u = kF 2p ρkk .31 44. Mặt khác.84 1.0582 0.Chæ soá Wobbe veà söï oån ñònh coâng suaát nhieät cuûa moû ñoát khi nhieät trò khí dao ñoäng hay ñoåi sang khí khaùc Löu löôïng theå tích cuûa doøng khí ôû aùp suaát p.7) ñöôïc goïi laø chæ soá Wobbe: Wu = Hu ρ* (3. Hu ρ* (3.12 1.78 2. nếu chỉ số Wobbe khác nhau thì ta phaûi thay ñoåi aùp suaát ñeå giöõ ñöôïc coâng suaát mong muoán khi phaûi thay loaïi khí ñoát.8) Moät moû ñoát xaùc ñònh vaän haønh ôû cheá ñoä ñaúng aùp nhöng duøng caùc loaïi khí khaùc nhau seõ coù cuøng coâng suaát nhieät neáu coù chæ soá Wu nhö nhau (không nhất thiết nhiệt trị các khí đó phải bằng nhau). tính theo coâng thöùc: V = kF 2p ρk (3.63 24.5 0.52 3. . taïo xoaùy .06 1.46 0.03 0. ρ* = ρk/ρkk Thöøa soá cuoái cuøng trong coâng thöùc (3.9 Caùc boä ñoát gas (Gas burners) .6) trong ñoù k laø heä soá ma saùt.55 1.14 2236 2244 2250 2.51 1.03 30.72 2.7) trong ñoù ρkk laø khoái löôïng rieâng cuûa kk' ρ* laø KLR töông ñoái cuûa khí.064 0.CH4 C2H6 C3H8 0.Khueách taùn: caáp khoâng khí. Coâng suaát nhieät cuûa moû ñoát tính theo (Hu laø nhieät trò theå tích cuûa khí): Q = V . khoái löôïng rieâng ρk thoaùt ra mieäng phun tieát dieän F.H u = kF 2p ρk . chaûy roái .0624 0.64 2.Troän laãn tröôùc (injector): chaûy taàng.

dual gas-oil burner / Ñaàu ñoát chuyeån ñoåi gas-FO .

2 Nhieät ñoä chôùp chaùy vaø nhieät ñoä baét löûa (flash and fire temperatures) Nhiên liệu lỏng bốc hơi như bao chất lỏng khác (ta ngửi thấy mùi). ngöôïc laïi phía beân kia cuûa maøng löûa thì khoâng coù nhieân lieäu. Tröôùc khi nhieân lieäu khueách taùn ñöôïc thì noù phaûi bay hôi ra khoûi chaát loûng. noù phöùc taïp hôn quaù trình chaùy cuûa hoãn hôïp khí troän tröôùc vì coù theâm caùc quaù trình boác hôi loûng thaønh khí (chuyeån pha) vaø khueách taùn tham gia vaøo. coù khaû naêng chôùp löûa qua maët thoaùng khi gaëp löûa moài.3 Chaùy gioït nhieân lieäu loûng Ñeán ñaây ta coù theå phaân tích hieän töôïng chaùy cuûa nhieân lieäu loûng.1 Caùc ñieåm chung Quaù trình chaùy nhieân lieäu loûng là quá trình cháy khuyếch tán. Muoán bay hôi nhanh thì beà maët chaát loûng phaûi lôùn töùc laø nhieân lieäu phaûi ñöôïc hoaù buïi (phun söông). 4. Đơn giản là ta không thể trộn trước không khí với nhiên liệu được vì chúng ở 2 pha khác nhau. CHAÙY NHIEÂN LIEÄU LOÛNG 4. Coác chöùa nhieân lieäu loûng bao giờ cũng coù 1 ít hôi nhieân lieäu treân maët thoaùng. Có một khoảng nhiệt độ giữa các giá trị chớp cháy và bắt lửa. chưa đủ duy trì quá trình cháy (ngọn lửa). Tốc độ bốc hơi phụ thuộc vào nhiệt độ. Taêng nhieät ñoä leân thì lượng hơi bốc lên cũng tăng lên và ñeán moät giaù trò naøo ñoù hoãn hôïp trên mặt thoáng seõ giàu hơn.1 Giöõa maøng löûa vaø maët loûng thì khoâng coù oxy. Quaù trình chaùy (ngoïn löûa) thaät söï xaûy ra trong pha khí. ngoïn löûa treân maët chaäu daàu hay từ bấc đèn dầu hỏa cho ta quan saùt hieän töôïng naøy. Caùc boä gia nhieät nhieân lieäu loûng phaûi hoaït ñoäng döôùi nhieät ñoä baét löûa moät khoaûng nhaát ñònh. Nhieân lieäu vaø oxy ñöôïc vaän chuyeån baèng khueách taùn ñeán maøng löûa. lượng hơi tiếp tục bốc lên ít. Loaïi deã bay hôi thöôøng ñöôïc troän tröôùc trong caùc boä 'cheá hoaø khí' vaø quaù trình chaùy sau ñoù laø quaù trình chaùy giống như cuûa hoãn hôïp troän tröôùc. ÔÛ ñoù chuùng keát hôïp vôùi nhau trong phaûn öùng chaùy. Ngoïn löûa naøy goïi laø khueách taùn. khoâng coøn bò taét nöõa maø maïnh leân do nó truyền nhiệt xuống pha lỏng làm tăng lượng bay hơi. trộn lẫn với không khí. Caùc phaân böôùc cuûa quaù trình chaùy gioït nhieân lieäu loûng bao goàm + Truyeàn nhieät vaøo gioït loûng. Tốc độ cháy do vậy phuï thuoäc chính vaøo toác ñoä khueách taùn nhieân lieäu vaø kk' ñeán vôùi nhau. 4. Nhieät ñoä thaáp nhaát ñeå coù hieän töôïng ñoù goïi laø nhieät ñoä chôùp chaùy. Nhieân lieäu loûng chia laøm 2 loaïi: deã bay hôi vaø khoù bay hôi. Loaïi khoù bay hôi thì vöøa chaùy vöøa bay hôi. Tức là tia lửa điện mồi đánh gần mặt thoáng cũng không làm thay đổi gì.Chöông 4. Taêng nhieät ñoä leân nöõa thì ta seõ ñaït tôùi giá trị nhieät ñoä baét löûa. saûn phaåm taïo ra bay khoûi maøng löûa cuõng baèng khueách taùn. Nhöng chôùp löûa đó chæ thoaùng qua vaø taét luoân vì lửa tiêu thụ hết phần hơi đã tích trữ được. Neáu nó ở nhieät ñoä thaáp thì hôi nhieân lieäu bốc lên ít khoâng ñuû taïo thaønh hoãn hôïp chaùy ñöôïc (do loãng quá). Luùc ñoù löûa sau khi mồi seõ töï duy trì. ñöôïc moâ taû nhö treân Hình 4. noù xaûy ra caùch beà maët gioït nhieân lieäu loûng moät khoaûng. ngoïn löûa naøy goïi laø ngoïn löûa khueách taùn. moãi ñôn vò khoái löôïng nhieân lieäu caàn nhieät löôïng . nhiệt độ tăng thì tốc độ bốc hơi tăng.

Cl laø nhieät dung rieâng cuûa pha loûng. Cg là nhiệt dung riêng pha hơi. + khuyeách taùn khí töø beà maët loûng ra ngoaøi tôùi maøng löûa. TR laø nhieät ñoä loûng phía trong gioït.1 Giaûn ñoà ngoïn löûa khueách chaát phaûn öùng maät ñoä caùc Caùc keát luaän chính lieân quan gaàn guõi vôùi thöïc teá coù theå ruùt ra töø phaân tích quaù trình phöùc taïp naøy goàm: (a) Naêng suaát ñoát (năng lượng giải phóng ra trong 1 đơn vị thể tích trong 1 giây. sau ñoù taêng leân cho ñeán giaù trò cuûa moâi tröôøng töï do phía ngoaøi.ñoä nhieân lieäu Gioït nhieân lieäu Maøng löûa Maët loûng m. + Hoaù hôi pha loûng thaønh khí.ñoä Oxy 0 Maøng löûa taùn vaø Hình 4. TB laø nhieät ñoä soâi cuûa nhieân lieäu. ñöôøng kính d0 vaø caùc tính chaát vaät lyù cuûa noù: d2 ρ l d 02 ρ l d 02 tv = 0 = = C g (T∞ − TB ) λv 8 ρ g a g ln( B + 1) 8 ρ g a g ln( + 1) L + C l (TB − TR ) trong ñoù λV laø haèng soá hoaù hôi [m2/s]. ag laø heä soá daãn nhieät ñoä pha hôi. (c) Maät ñoä nhieân lieäu coù giaù trò cöïc ñaïi ngay treân maët loûng vaø giaûm xuoáng ñeán zero trong maøng löûa cuõng nhö phía beân kia maøng löûa. nhiệt độ buồng lửa… + Khuyeách taùn oxy töø ngoaøi vaøo maøng löûa + Phaûn öùng chaùy + Khuyeách taùn saûn phaåm chaùy ra xa + Truyeàn nhieät töø maøng löûa ra xung quanh m. (b) Maøng löûa khueách taùn khoâng bao giôø tieán saùt ñöôïc ñeán beà maët loûng. T∞ laø nhieät ñoä khí xa gioït loûng. khí noùng daàn theâm treân ñöôøng ñi: Hối lượng và thời gian khuyếch tán tới màng lửa phụ thuộc bản chất nhiên liệu. thôøi gian hoaù hôi gioït loûng phuï thuoäc vaøo nhieät ñoä moâi tröôøng.Q = L + Cl(TW-TR) trong ñoù L laø nhieät aån hoaù hôi cuûa nhieân lieäu. Maät ñoä oxy thì baèng zero ôû treân maët loûng tôùi maøng löûa. TW nhieät ñoä loûng ngay treân maët. . Toác ñoä chaùy caøng cao thì maøng löûa caøng caùch xa maët loûng. taêng maät ñoä pha khí vaø taêng toác ñoä trao ñoåi chaát. J/m 3) nhieân lieäu loûng taêng khi ta giaûm kích thöôùc haït loûng. ρg laø khoái löôïng rieâng pha hôi. (d) Nhieät ñoä cöïc ñaïi coù theå ñaït ñöôïc cuûa ngoïn löûa khueách taùn cuõng baèng tröôøng hôïp ngoïn löûa troän laãn tröôùc.

không sinh khói và tạo muội trong buồng đốt.4 Bieán buïi daàu (oil pulverization) Ta đã thấy rằng năng suất đốt tăng khi kích thước hạt lỏng giảm. Hơn nữa hạt lỏng nhỏ hoá hơi nhanh nên phản ứng sẽ hết. gió thứ cấp cấp phần oxy còn lại (và dư hơn) đồng thời tạo xoáy mới có thể ngược với xoáy đầu. Gió được chia ra làm sơ cấp và gió thứ cấp. . vaø hôi nöôùc.4. Caùc voøi (moû) ñoát daàu coâng nghieäp thường duøng khí neùn vaø hôi nöôùc cho muïc ñích bieán buïi. 4. Gió sơ cấp cấp một phần oxy và để tạo dòng xoáy ban đầu.5 Caùc voøi ñoát daàu coâng nghieäp (oil burners) Thông thường các vòi đốt dầu dùng khí nén hay hơi nước để biến bụi và quạt để cấp không khí (gió). Caùc nguyeân taéc söû duïng ñeå bieán buïi goàm: cô hoïc (phun dầu dưới áp suất cao qua đầu bét phun. tức là cháy sạch. phun lên đĩa đang quay ở tốc độ cao…). Do tốc độ cháy bụi lỏng tốt nên ta có khả năng điều khiển công suất và ổn định ngọn lửa dể dàng. khí neùn. làm cho qua trình cháy triệt để hơn và ổn định hơn. Khí neùn trong caùc moû ñoát aùp suaát thaáp cuõng laø nguoàn caáp khoâng khí sơ cấp cho buoàng ñoát.

0341 Olv kg/kg Löôïng khoùi (thể tích tiêu chuẩn) taïo thaønh sau khi 1kg nhieân lieäu chaùy heát goàm: Theå tích nitô V0N2 = 0.375 Slvc)/100 m3tc/kgnl Theå tích hôi nöôùc V0H2O = 0. Phần này còn gọi là chất bốc. có thể đạt nhiều tấn/h. Caùc teân löûa nhieân lieäu raén laø caùc thieát bò toái taân baäc nhaát ngaøy nay. Phần còn lại là carbon dạng rắn.8 Nlv/100 m3tc/kg(nl) Theå tích caùc loaïi khí 3 nguyeân töû: V0RO2 = 1. Caùc ví duï veà hoaû hoaïn cho ta nhöõng böùc tranh veà söùc maïnh cuûa quaù trình chaùy chaát raén. 5. cho nên nó có thành phần (hàm lượng) carbon cao nhất trong các loại than.866 (Clv + 0.0333Olv m3tc/kgnl Coâng thöùc này ñuùng cho caû nhieân lieäu raén vaø loûng. và là thành phần làm việc (đã loại ẩm và tro ra khỏi nhiên liệu). trong ñoù thaønh phaàn khoái löôïng tính theo %. Ñaàu tieân laø cuûi goã.3 Tính toaùn löôïng khoâng khí lyù thuyeát vaø khoùi V0kk = 0.1 Giôùi thieäu Nhieân lieäu raén laø loaïi nhieân lieäu coù töø coå nhaát vaø hieän vaãn ñang phoå bieán vaøo baäc nhaát.265Hlv – 0. nhieät trò cao HHV Than tieâu chuaån: kgCE. O và tro trong than.111Hlv + 0. Than càng trẻ về tuổi địa chất thì càng chứa nhiều chất bốc.Chöông 5. H. long naõo…).0889(Clv + 0.342Hlv – 0. khoâng caàn chia 100) Khoái löôïng kk' lyù thuyeát tính theo coâng thöùc G0kk = 0. Noù coù theå khaù gioáng vôùi ngoïn löûa cuûa gioït nhieân lieäu loûng. Döôùi taùc duïng cuûa nhieät ñoä cao moät soá chaát raén thaêng hoa (naphtalene. S. TCE (kg of coal equivalent. ví duï Clv= 67 (67% khoái löôïng. Phaân tích cuoái cuøng (ultimate analysis) : tìm thành phần khối lượng của C.0124Wlv + 0. nhieät ñoä noùng chaûy. Than ñaù môû ñaàu thôøi ñaïi coâng nghieäp hoaù. döøng caùch maët raén moät khoaûng ngaén bao boïc quanh maët ñoù. Phần lớn than đá đều bị nhiệt phân một phần. phần chất bốc.375 Slvc) + 0.2 Ñaëc tính nhieân lieäu raén Thaønh phaàn: Phaân tích sô boä (proximate analysis) : tìm độ ẩm.79 V0kk + 0. nhiệt độ biến dạng mềm. phần carbon rắn và độ tro. biến thành khí đưới tác dụng của nhiệt độ cao.0161 V0kk m3tc/kgnl Theå tích khoùi lyù thuyeát: V0kh = V0N2 + V0RO2 + V0H2O m3/kg .375 Slvc) + 0. CHAÙY NHIEÂN LIEÄU RAÉN 5.115(Clv + 0. Phải biết tính chất của tro để chọn phương án thải xỉ thích hợp vì trong các buồng đốt công nghiệp khối lượng tro thải ra rất lớn. moät soá chaûy loûng roài bay hôi. Ngoïn löûa cuûa caùc nhieân lieäu loaïi naøy naèm trong pha khí. ton of coal equivalent) Tro: tính chaát theo nhieät ñoä. Nhieät trò: nhieät trò thaáp LHV. 5. sau laø caùc loaïi thöïc vaät vaø than cuûi. Than gầy (anthracite) có ít chất bốc nhất.

W0 là khối lượng d0 ban đầu của hạt 5.6. chỉnh gió và cào xỉ bằng tay + Bán thủ công. chế độ vận hành mềm dẻo nhựơc: công suất thấp. Các giả thiết cho mô hình này là hạt có hình cầu đường kính d0=2R.4 Quá trình cháy một hạt than Quá trình cháy than thực ra là cháy từng hạt trong một lớp hay trong một đám. rất nguy hiểm 5. nhiệt độ lớp khá đồng đều. nhiệt độ ban đầu đồng đều T0 rồi tại thời điểm t≥0 bề mặt hạt đột nhiên được nâng nhiệt độ lên đến T∞ và giữ ổn định ở đó. các thông số vật lý của hạt xem đã biết và không đổi.6. ghi cố định. máy nghiền. do đó cần phải được nghiên cứu qua một hạt. nhiệt sẽ được dẫn vào trong hạt làm nhiệt độ tăng lên. Vị trí (bán kính r) của mặt đẳng nhiệt Tp theo thời gian có thể tính được qua công thức dẫn nhiệt không ổn định cho hình cầu là: T( r .Theå tích khoùi thöïc vôùi heä soá λ cho tröôùc Vkh = V0N2 + V0RO2 + V0H2O + (λ . Nếu nhiệt phân xảy ra ở nhiệt độ nhất định là Tp thì mặt có nhiệt độ này sẽ tiến vào tận tâm hạt sau một thời gian. qui mô nhỏ. băng tải. trong đó Kp là hằng số phụ thuộc từng chất.t ) − T0 T∞ − T0 = 2 R ∞ ( −1) n nπr ∑ n sin R exp[ −n 2π 2 at / R 2 ] πr n=1 Năng suất phân huỷ trung bình của hạt là: K W W = P2 0 kg/s.1 Buoàng ñoát lôùp chaët + Thủ công.1) V0kk m3/kg 5. nạp thêm than.5 Nghieàn than Thieát bò: Bãi chứa. kho chứa bụi than Saáy than Tính noå cuûa buïi than: bụi than trong không khí là hỗn hợp có tính cháy nổ cao. ô nhiễm 5.6 Buoàng ñoát than 5. Quá trình cháy một hạt than có thể phân đoạn ra như sau: + truyền nhiệt từ ngoài vào hạt than + phân huỷ phần chất bốc trong hạt + khuyếch tán chất bốc ra ngoài + khuyếch tán oxy vào và phản ứng cháy + truyền nhiệt của phản ứng cháy ra xung quanh + cháy khuyếch tán lõi carbon rắn còn lại Mô hình nhiệt phân của Nusselt (lõi teo dần – shrinking core) Quá trình cháy hạt nhiên liệu rắn trong chừng mực nào đó có thể nhìn nhận rất giống với mô hình nhiệt phân của hạt theo Nusselt. lớp than cố định. ghi xích ưu điểm là chi phí ban đầu thấp.2 Buoàng ñoát taàng soâi Kiểm soát/gia công kích thước than trước khi vào lò Các hạt cháy trong tầng giả lỏng (tầng sôi). đốt được tất cả các loại than. Nhiệt độ lớp thấp hơn nhiệt độ mềm xỉ .

Ta chỉ hay nói lớp trẻ nên khiêm tốn biết ơn những người đi trước.đơn giản như vậy. thế hệ mình còn phải tiếp tục. trong chừng mực nào đó. thì vẫn tin rằng thế hệ mình sẽ có cách làm khác. nó có công suất lớn. hiệu suất cao. tự học có kết quả. qua nhiều thành bại của các đồng nghiệp. 3. trong khi đó học để đọc sách. Phụ Lục Câu chuyện của người tự học Vương Trí Nhàn 1. cái việc mà một thanh niên tự trọng hiện nay phải lo đầu tiên.. cũng như quan niệm của tôi. trước sau trình độ đào tạo ở ta vẫn vậy. Mỗi khi có dịp trò chuyện với các bạn trẻ. 2. điều khiển tốt. hoặc trong khi chấp nhận sự hoàn thiện của người đi trước.) + Hệ thống làm nóng không khí và quạt gió + Vòi phun. kể cả “đọc” qua máy tính... tải. Đây là kinh nghiệm tự học của tôi. sách vở và phương tiện thiếu thốn.6.. cũng trở nên hợp lý hơn... Nhận rõ vị thế của mình! Các trường đại học mà bọn tôi theo học nhà cửa đơn sơ. 4. Lời khuyên đầu tiên Ở trường đại học ra. mới là việc chủ yếu của người muốn tự học. lời khuyên đầu tiên tôi muốn nói . sau khi thu xếp được một chỗ làm việc tàm tạm. nghị lực trong hành động lại là một chuyện khác. nếu không đọc rộng ra sách báo nước ngoài? Xin phép được lấy ví dụ từ kinh nghiệm bản thân: Nhờ tự học tiếng Nga. còn so với trình độ đại học ở các nước tiên tiến thì lại càng không theo kịp (giá có muốn xin việc ở nước ngoài cũng không ai người ta nhận!) Chúng ta chỉ được đào tạo rất sơ sài. theo tôi chưa phải là lo học thạc sĩ rồi lần lên tiến sĩ. cách hiểu của tôi về văn học nói chung. là tìm cách vượt lên trên họ. thì người ta mới bắt tay vào tự học thực sự. để đi tới một sự hoàn thiện mới.. mà là học để có được một ngoại ngữ có thể sử dụng tự do và trước tiên.. cổ lỗ. Về mặt đạo đức mà xét. nghiền. ấy là không thoả mãn với kiến thức được truyền thụ. Mà chỉ khi nào người sinh viên ở trường ra thấy đau đớn khổ sở vì mình chưa được học đến nơi đến chốn.. Nay các trường đại học ở ta đã khang trang to đẹp hơn nhiều. mà cũng là điều tôi rút đúc được.nếu như được yêu cầu có một lời khuyên . rất giống đốt dầu Đốt bụi than ứng dụng trong các nhà máy nhiệt điện hiện đại. Song biết lơ mơ là một chuyện. kho chứa. Sự hiểu biết kỹ lưỡng về thành tựu của những người đi trước là nhân tố có vai trò kích thích người trẻ tiếp tục khai phá mở đường..5. theo chỗ tôi hiểu. người sinh viên ra trường thường không nhập được vào guồng máy sản xuất của xã hội. coi rằng moi việc người trước đã làm đều chưa hoàn thiện...3 Buoàng ñoát than buïi Là kiểu đốt hiện đại nhất + Hệ thống nghiền than (kho bãi. hiểu văn học Nga (và chút ít văn học phương Tây qua tiếng Nga) mà tôi có điều kiện để nhìn nhận văn học Việt Nam phần nào thấu đáo hơn. để biến thành ý chí. Tinh thần lập nghiệp. cách tốt nhất để thế hệ đi sau tỏ lòng biết ơn với những người đi trước. tạo xoáy. tiếc cho tuổi trẻ của mình không vươn tới được cái tầm lẽ ra nó có thể vươn tới. Nhưng. mà ghi tạc nó vào tâm trí.. tiếp nhận. Song có một tinh thần nữa mà người thanh niên ngày nay phải thấm nhuần. phòng học nhiều khi chỉ là mấy gian nhà lá trống trải. chắc chắn đây là điều mà các bạn trẻ đã nghe nhiều lần. Một số bạn trẻ gần đây chỉ lo học ngoại ngữ để giao thiệp. Nhưng làm thế nào để biết rằng mình còn đang kém cỏi. dư sức đọc các tài liệu chuyên môn. Mấy “chiêu thức” cần thiết .

hội hoạ. mà kiến thức thu được chẳng bao nhiêu. để từ lĩnh vực mình phải học. . Tiền thu được chẳng là bao. và cả một chút may mắn nữa. thậm chí là dạy sai nữa. và nếu những sản phẩm này biến thành hàng hoá. thấy biết ơn những kiến thức xa lạ ấy. hàng vạn bài báo khác nhau. rồi dành thời gian đọc bằng được. tôi đồng thời có ý tìm đọc thêm sách sân khấu. Tức là phải có được một bản lĩnh nhất định. Nếu như bằng trực giác. và may mắn ấy. thì hoàn toàn có thể tự coi là mình biết học. Các loại sách từ điển bách khoa cho phép người ta có được bức tranh toàn cảnh về một lĩnh vực kiến thức nào đó. không phải ai cũng có. Đáng lẽ chỉ tuỳ tiện ghi lại kiến thức vào sổ tay thì tôi phải trình bày lại chúng một cách sáng sủa. nhưng nó buộc tôi phải làm công việc của mình một cách nghiêm túc./. Tôi nhớ hồi đang mê đọc các thứ lý luận về tiểu thuyết. vì nhờ có chúng. thì việc học hỏi thành bại hay không còn phụ thuộc vào ông thày. song người có kinh nghiệm đều biết trên con đường tự học thực ra chỉ có một hai cuốn sách nào đó với bản thân là có ý nghĩa nhất: những quyển sách ấy làm thay đổi cả hướng đi của mình. đọc mãi không chán. anh chợt nhận ra mình toàn loay loay với những cuốn sách hạng ba hạng tư. người tự học luôn luôn cần có một chút tỉnh táo để biết trong trường hợp của mình. chưa được các thày dạy. Ví dụ. sách nào đáng đọc kỹ trước tiên. người ta dễ bắt gặp một khung cảnh ồn ào lộn xộn. Trong số rất nhiều định nghĩa về con người hiện đại. Không bao giờ tôi coi những bước lang thang này là mất thì giờ.. Vậy nên khi bước vào đó. ngược lại. đọc lấn sang các lĩnh vực khác.. 5. Và nếu như sau một thời gian đọc hàng núi sách. Tức là người tự học cũng nên tính tới những sản phẩm cụ thể. có lúc lan man sang cả sinh học. Vả chăng không phải chỉ tra một từ điển. ta đã tìm được một hai cuốn sách lớn. có một định nghĩa đơn giản như sau: Đó là con người biết làm ra chính mình. Theo cách này. để tìm xem chung quanh vấn đề mình đang theo đuổi có những quyển sách nào đáng đọc nhất. Nói là phải đọc hàng ngàn cuốn sách. tôi đồng thời nhận làm các bản lược thuật cho Viện thông tin khoa học xã hội. mà có khi mò mẫm tra nhiều từ điển khác nhau..Có nhiều “động tác” mới nhìn tưởng là chuyện nhỏ. song lại có ý nghĩa quyết định và các bạn trẻ mới bắt tay tự học nên biết : 1/. và biết coi nó là bạn đồng hành suốt đời. là một công cụ thật thuận tiện. do đó cả cuộc đời mình. không nên quên theo dõi phần thư mục của nó. trong khi học về văn học. 3/ Nên biến việc tự học thành một việc hữu ích. lúc học ở trường. Người tự học phải biết tìm thầy cho chính mình. hoặc dạy quá sơ sài.oái oăm là ở chỗ đó! Thường nhìn vào khoa học. Theo tiêu chuẩn này mà xét. thời giờ đã mất. những suy nghĩ của tôi về văn chương và đời sống trở nên mềm mại hơn. bởi vậy..càng tốt. cơ học lượng tử. 2/ Trong khi tự đặt cho mình một kỷ luật làm việc. đồng thời ta nên dành ra những khoảng trống tự do. thầy nào đáng theo. Khi sử dụng Bách khoa toàn thư. mang lại cho đương sự một số tiền nho nhỏ thì. bằng mẫn cảm. thì người biết tự học luôn luôn là con người hiện đại. với những người tự học. Nhấn mạnh một chút hên xui không phải để làm chùn bước các bạn trẻ : chính những đỏng đảnh bất định này lại là chút muối mặn mà làm cho công việc tự học của chúng ta không bao giờ nhàm chán. để người khác có thể sử dụng được. tôi đã có thể hiểu kỹ thêm vài môn học mà quả thực. thì người đáng để anh ta buông lời trách móc lại là chính bản thân anh . Bản lĩnh và may mắn Bên cạnh yếu tố chủ quan của người đi học. để tìm ra cái tối ưu.

Muốn dập lửa phải cắt giảm 1 trong 3 yếu tố đó hoặc tốt nhất là đồng thời giảm cả 3. muốn cháy được phải có 3 yếu tố: nhiên liệu. SEE FIRE DISASTERS FILE .TÓM TẮT Ngắn gọn nhất. oxy và nhiệt độ cao.

Matter includes all tangible things.8 m/s2)(1 m) = 1 kg⋅ m2/s2. the average kinetic energy of the unit particles of the two objects is equal. unlike matter. When two objects are in contact with one another. The unit particles of a solid are in close contact and movement of such particles is limited to rotational and vibrational. . Heat (q) is the thermal energy that "flows" into or out of a substance due to a temperature difference. Chemical processes (reactions) are almost always accompanied with the absorption or release of one form of energy. work = force x distance = 1 N x 1 m = 1 kg⋅ m2/s2 = 1 J Chemists define work as directed energy change resulting from a process. and has mass and volume which can be measured. Heat flows spontaneously from the warmer object to the colder object. The unit particles of any substance not at zero K (absolute zero) have thermal energy. Heat. It is the property of an object that determines the direction in which thermal energy will be transferred when it is in contact with another object at a different temperature. where m is mass and v is velocity. Thermal energy. and is described mathematically by the equation. The concept of energy is more difficult to grasp because energy is intangible. A 1 kg object held 1 m above the surface of the earth has a potential energy of EP = mgh = (1 kg)(9.32 cal? [34.8 J] The Law of Conservation of Energy states that in a physical or chemical change energy may be exchanged between a system and its surroundings but energy cannot be created or destroyed. cannot be held in your hand. The study of the energy (heat) change associated with chemical reactions is known as thermochemistry. (1 J = 1 kg⋅ m2/s2 ) 1 calorie (cal) = 4. Energy and work have the same units. Work is defined by the mathematical relationship: work = force x distance. A wound clock acquires "something" with which it can do work. An object can exhibit energy in two fundamental ways. The energy of the universe remains unchanged and is therefore constant. Potential energy can be thought of as work already done. An object has potential energy by virtue of its position in a field of force. but the total quantity of energy remains constant. and at the same temperature. and vibrational) even though they are in constant contact with each other. Temperature is a relative measure of how hot or how cold an object is. Particles in a liquid exhibit all three types of molecular motion (translational. Potential energy is stored energy. The SI natural units of energy are kg⋅ m2/s2. Energy can be defined as the capacity to do work (move matter) or produce heat. rotational. it is energy related to position. The SI unit of energy is a derived unit called the joule (J). This "something" that enables the clock to do work is energy. The higher the temperature. Energy may be converted from one form to another. It is a measure of the average random motion (kinetic energy) of the unit particles of an object. Kinetic energy is the energy of motion an object associated with mechanical work. The SI unit of force is the newton (N). 1N = 1 kg⋅ m/s2. the faster the particles move. EK = ½ mv2. and Temperature Thermal energy is the energy of motion (kinetic energy) of the unit particles of a substance.184 J Example 1 How many joules are in 8. heat (thermal energy). Energy. The particles of a gas have the greatest freedom of the three states of matter and move freely about in space. kinetic energy (Ek) and potential energy (EP).THERMOCHEMISTRY LECTURE NOTES Matter and Energy The universe is composed of matter and energy.

Specific heat is an intensive property but varies with temperature. scientists have developed a convention which defines and designates that part of the universe where the heat is being transferred. If work is done by the system on the surroundings. then w is assigned a negative sign. The universe is understood to be divided into two separate but integral parts. heat and work. it is the part of the universe under investigation. the surroundings include both the apparatus which contains the substance under study. Tranlational 2. 1. These two thermodynamic quantities will have a magnitude and a sign. then q is assigned a positive sign. Example 2 A gas absorbs 35. 1. Intermolecular forces The Greek letter ∆ (delta) is used to indicate changes in state functions. Rotational 3. the system and the surroundings (Universe = System + Surroundings). There are three types. qsystem is the quantity of energy transferred by heating the system and wsystem is quantity of energy transferred by doing work on the system. molecules. Separating the system from the surroundings is the boundary. Stated mathematically in terms of internal energy. Energy leaves the system. and the space around the apparatus. The kinetic energy (thermal energy) is associated with random molecular motion. Intramolecular forces (bonds) 2. The surroundings compose the other part of the universe.Einitial is the change of internal energy between initial and final states. The internal energy (E) of a system is the sum of the kinetic energy (Ek) and potential energy (EP) of all the unit particles (atoms.0 J of heat and does 15. If heat is transferred out of the system to the surroundings.0 J of work. If work is done on the system by the surroundings. What is ∆ E? ∆ E = q + w = (+35.0 J) = +20. -q. The system is the substance or mixture of substances under study in which a change occurs or simply stated. the law of conservation of energy is referred to as the first law of thermodynamics and is expressed as: ∆ Esystem = qsystem + wsystem In this equation. ions) of the system. Vibrational The potential energy (chemical energy) is associated with electrostatic attractions within and between molecules.0 J) + (-15. In other words. The mathematical equation relating specific heat . ∆ E = Efinal . Thus. A negative value for ∆ E (∆ E < 0) means internal energy decreases. which can be real (like the walls of a beaker) or imaginary. -w. then q is assigned a negative sign.0 J Substances differ in their response to being heated or cooled. The sign conventions are as follows: If heat is transferred into the system from the surroundings.Thermochemistry Terms To study the heat associated with a particular reaction. then w is assigned a positive sign. Energy is added to the system. +q. There are two types. +w. E = Ek+ EP The following table will perhaps aid in understanding the concept and origin of the energies of a system’s composition. The specific heat capacity (or specific heat) is the amount of thermal energy required to raise the temperature of one gram of a substance one degree Celsius or Kelvin. A positive value for ∆ E (∆ E > 0) means internal energy increases.

qvap).4 kJ/mol. Vaporization is an endothermic process. H2O(l) ---> H2O(g) q = +40. The quantity of heat associated with a physical change (e. Pb 0.235 J/g. Exothermic processes occur when heat energy is transferred out of a system.5 J/g. heat (q) will be transferred as the substance undergoes the transition. qvap = (mole)(∆ Hvap) Example 7 How much heat is required to vaporize 25.4 kJ/mol) = 9. qvap) can be calculated as the product of the amount (mole) of the substance and the enthalpy of the phase change (e.14 g of water at 22.oC.0 oC] A change of state or phase transition is a change of a substance from one state to another.80oC) specific heat = 0.and temperature change is: q = (mass)(specific heat)(∆ T) Example 3 How much heat is required to raise the temperature of a 850 gram block of aluminum from 22.128 J/g. What is the identity of the metal? Al 0. qvap = (mole)(∆ Hvap) = (25.. H2O(g) ---> H2O(l) q = -40. enthalpy of vaporiztion.902 J/g.47 oC. The temperature of the water rose to 26. H2O(l) ---> H2O(s) Vaporization is the change of a liquid to the vapor. H2O(s) ---> H2O(l) Freezing is the change of a liquid to the solid state.0 kJ Example 4 What is the specific heat of iron at 25oC if 285 J of heat were transferred when a 33.43.0 g)(1mol/76.oC.7 kJ/mol Condensation is an exothermic process.88 g sample of a metal was heated to 85.6oC? The specific heat of Al is 0..] Example 6 Calculate the final temperature when 25.g.6oC-22. Ag 0. q = (mass)(specific heat)(∆ T) = (850 g)(0.48 oC.00 oC.8oC) = + 55.902 J/g. Fe 0.0 oC is mixed with 75. Cu 0.oC.15 g)(27. [TFinal = 35. Endothermic processes occur when heat energy is transferred into a system. H2O(g) ---> H2O(s) In any phase transition.oC.0oC . H2O(s) ---> H2O(g) Deposition is the change of a vapor directly to the solid. H2O(g) ---> H2O(l) Sublimation is the change of a solid directly to the vapor.00 g of water at 40.oC [Answer pecific Heat = 0.oC The metal is copper.69 gram sample of iron cooled from 43. H2O(l) ---> H2O(g) Condensation is the change of a gas to a liquid.7 kJ/mol Enthalpy (∆ H) is the heat transferred in a physical or chemical process occurring at constant pressure.00 kJ .oC Example 5 A 25.8oC to 94.385 24.00 g of water at 20.32 oC and then dropped into 35.0 g of carbon disulfide at 25oC? The heat of vaporization (∆ Hvap) for carbon disulfide is +27.oC. Melting (fusion) is the change of a solid to the liquid state.g.449 J/g.45 J/g.8o0C to 25oC? q = (mass)(specific heat)(∆ T) -285 J = (33.902 J/g.69 g)(specific heat)(25.oC)(94. heat of vaporization.385 J/g.

00 mol NH4Cl)(+176 kJ/1 mol NH4Cl) = +704 kJ EXAMPLE 4 How much heat is associated with the synthesis of 45.7 kJ The value of ∆ H depends upon the phase of the reactants and the products.176 kJ (4.3 kJ/mol) = 11.14 g)(21. which must be burned to produce 100 kJ of heat.4 g)(1 mol/ 58. that is heat is produced by the reaction system.08 g C2H6/1 mol C2H6) = 1. ∆ H A thermochemical equation is a balanced chemical reaction equation (including phase labels) with the enthalpy of reaction value written directly after the equation.93 g C2H6 Calorimetry Calorimetry is the measurement of heat changes.5 kJ A negative value (-) for ∆ H indicates an exothermic reaction. Suppose 31. 2. When a chemical equation if reversed. that is heat is absorbed by the reaction system. C2H6. is stored in cylinders to be used as a fuel. 2Na(s) + 2H2O(l) ---> 2NaOH(aq) + H2(g) ∆ H = -367.641 mol NH3 (2.00 moles of NH4Cl. qvap = (mole)(∆ Hvap) = (31. CH3OH(l) ---> CO(g) + 2H2(g) ∆ H = +90. EXAMPLE 3 Using the following thermochemical equation. C4H10.4 g of butane gas is removed from a cylinder. 2H2 (g) + O2 (g) ---> 2H2O(g) ∆ H = -483.3120 kJ (-100 kJ)(2 mol C2H6 / -3120 kJ) = 0.0 g NH3)(1 mol/17. 2 C2H6(g) + 7 O2(g) ---> 4 CO2(g) + 6 H2O(l) ∆ H = .04 g NH3) = 2. calculate how much heat is associated with the decomposition of 4.0641 mol C2H6 (0.890 kJ A positive value (+) for ∆ H indicates an endothermic reaction. How much heat must be provided to vaporize this much gas? The heat of vaporization of butane is 21. . CH4(g) + 2 O2(g) ---> CO2(g) + 2 H20(g) ∆ H = . A calorimeter is an apparatus used to measure the quantity of thermal energy gained or lost during physical or chemical changes. When a thermochemical equation is multiplied by any factor.7 kJ 2H2(g) + O2(g) ----> 2H2O(l) ∆ H = -571. the value of ∆ H for the new equation is obtained by multiplying the value of ∆ H in the original equation by that same factor.0 g of NH3 according to the following equation? 4 NO(g) + 6 H2O(l) ---> 4 NH3(g) + 5 O2(g) ∆ Hrxn = +1170 kJ (45.0641 mol C2H6)(30.7 kJ Stoichometric Calculations Involving Thermochemical Equations 1.5 kJ Heats of Reaction and Enthalpy Change. the value of ∆ H is reversed in sign.641 mol NH3)(+1170kJ/4 mol NH3) = +772 kJ EXAMPLE 5 Calculate the mass of ethane. NH3(g) + HCl(g) ---> NH4Cl(s) ∆ H = .3 kJ/mol.Example 8 Liquid butane.

Calculate the heat transferred to the calorimeter. Heat generated by combustion of the fuel is transmitted to the water. What is the thermochemical equation for the combustion of graphite? A. The initial temp is 25.9 kJ/mol C (1 mole C(s))(-401.887 kJ/oC)(36. The heat capacity of the calorimeter is 8.4 kJ)/[(3. Bomb calorimeters are usually composed of two parts.4 kJ. qbomb = measured heat change of bomb. The amount of heat involved in a reaction can be determined from: qrxn = qwater + qbomb qwater = measured heat change of the water. which consists of a combustion chamber (the "bomb") set in another chamber filled with water.0oC and the final temp was 36. Thus. This means that qrxnis -100. The calorie content of food is tested this way.3oC.01 g C)] = -401.9 kJ C(s) + O2(g) ---> CO2(g) ∆ H = -401.9 kJ . qcalorimeter = heat capacity of the calorimeter x ∆ T qsystem = qcalorimeter + qrxn Because no heat enters or leaves the system qsystem = 0 qrxn = -qcalorimeter= . the bomb itself wherein the reaction takes place and the water which surrounds the bomb.00 g C)(1 mol C/12. C(s) + O2(g) ---> CO2(g) ∆ H = ? (-100. B. qwater = (specific heat of water)(mass of water)(∆ T) qcalorimeter = (heat capacity of the bomb)(∆ T) EXAMPLE 11 Exactly 3.9 kJ/mol C) = -401.887 kJ/oC. The calculations for determining the heat of reaction require that the heat change of the bomb and the water be considered individually. qcalorimeter = C(∆ T) = (8.00 g of graphite is burned to CO2 in a copper calorimeter. raising its temperature. qwater and qbomb must be formed before qrxn can be determined.25.0oC) = +100.Ccalorimeter(∆ T) or another way of looking at it is that the heat associated with the reaction will be transferred to the calorimeter so that the heat will have the same magnitude but opposite sign. Derive the thermochemical equation for the combustion of graphite.Bomb Calorimetry: Reactions at Constant Volume The amount of heat given off by the combustion of a fuel can be determined very accurately in the so-called bomb calorimeter.4 kJ The energy change for the reaction is equal in magnitude and opposite in sign to the heat energy required to raise the temperature of the calorimeter.3oC .

no matter how you go from given reactants to products (whether in one step or several). the enthalpy change for the overall equation equals the sum of the enthalpy changes for the individual steps.95oC Hess’s Law For a chemical equation that can be written as the sum of two or more steps. C12H26(l) + 37/2 O2(g) ---> 12 CO2(g) + 13 H2O(l) ∆ H = -7513 kJ A.038g C12H26)(1 molC12H26/170. S(s) + O2(g) ---> SO2(g) ∆ H = -296 kJ SO2(g) ---> S(s) + O2(g) ∆ H = +296 kJ 2) If the coefficients in a balanced equation are multiplied by some number. the value of ∆ H must be multiplied by that same number.038 g of kerosene (C12H26) is burned in the calorimeter? The initial temperature of the calorimeter is 25.9 kJ ____________________________________________ S(s) + 1 1/2 O2(g) ---> SO3(g) ∆ H = -394.25.35 kJ/oC)(Tf . H2O(l) ---> H2O(g) ∆ H = ? . (17.00oC) Tf = 70. the enthalpy change for the overall chemical change is the same. In other words. Hess's law states that the heat transferred in a given change is the same whether the change takes place in a single step or in several steps. The heat of combustion of kerosene is shown in the equation below. What is the final temperature of the calorimeter if 17.00 oC. S(s) + O2(g) ---> SO2(g) ∆ H = -296 kJ SO2(g) + 1/2 O2(g) ---> SO3(g) ∆ H = -98.EXAMPLE 12 A certain calorimeter has a heat capacity of 16. ∆ Hrxn for a given reaction is the same whether that reaction takes place directly through one step or via several different reactions.38g C12H26)(-7513 kJ/mol C12H26) = -751.9 kJ In order to use Hess's Law: 1) If a rxn is reversed. the sign of ∆ H is reversed. B.3 kJ = -(16. S(s) + O2(g) ---> SO2(g) ∆ H = -296 kJ 2 S(s) + 2 O2(g) ---> 2 SO2(g) ∆ H = (2)(-296 kJ) = -592 kJ EXAMPLE 13 Calculate ∆ H for the vaporization of water from liquid using the thermochemical equations given.35 kJ/oC.3 kJ qrxn = -qcal = -C(∆ T) -751.

∆ Ho. the standard state is the form in which the element exists under conditions of 1 atm and 25oC.8 kJ Solution: 2 C(s) + 2 O2 (g) ---> 2 CO2 (g)∆ H = -787. calculate the standard heat of reaction.8 k J 2 CO2 (g) + H2O(l) ---> C2H2 (g) + 2 1/2 O2 (g) ∆ H = +1299.6 kJ Standard Enthalpy of Formation. ∆ Ho . the standard state is a pressure of exactly 1 atmosphere. the standard state is the pure liquid or solid.] EXAMPLE 15 Using the standard heats of formation.0 kJ H2 (g) + 1/2 O2 (g) ---> H2O(l)∆ H = -285. For a pure substance in a condensed state (liquid or solid). . the standard state is a concentration of exactly 1 M. This is shown in the following equation.5 kJ b) H2 (g) + 1/2 O2 (g) ---> H2O(l) ∆ H = -285. ∆ Hof. ∆ Hof The change in enthalpy that accompanies the formation of one mole of a substance from its elements with all substances in their standard state at 25oC and 1 atm is referred to as standard enthalpy of formation. Standard conditions are indicated by a superscript degree sign (o). For a gas. ∆ Ho= Σ ∆ Hof (Products) . for any chemical reaction is found by subtracting the sum of the heats of formation of the reactants from the sum of the heats of formation of the products.4 kJ _____________________________________________________ 2 C(s) + H2 (g) ---> C2H2 (g)∆ H = +226. for the following reaction. Standard state is the standard thermodynamic conditions chosen for substances when listing or comparing thermodynamic data: 1 atm pressure and 25oC. 2 C(s) + H2 (g) ---> C2H2 (g) ∆ H = ? a) C(s) + O2 (g) ---> CO2 (g) ∆ H = -393. For a substance present in solution. The standard enthalpies of formation of the elements in their standard states are zero. For an element.8 k J c) 2 C2H2 (g) + 5 O2 (g) ---> 4 CO2 (g) + 2 H2O(l) ∆ H = -2598.Σ ∆ Hof (Reactants) [NOTE: "Σ " is the symbol which means "sum".a) H2(g) + 1/2 O2(g) --->H2O(l) ∆ H = -286 kJ b) H2(g) + 1/2 O2(g) ---> H2O(g) ∆ H = -242 kJ H2O(l) ---> H2(g) + 1/2 O2(g) ∆ H = +286 kJ H2(g) + 1/2 O2(g) ---> H2O(g) ∆ H = -242 kJ _____________________________________ H2O(l) ----> H2O(g) ∆ H = +44 kJ EXAMPLE 14 Calculate ∆ H for the following reaction using the thermochemical equations given. The standard enthalpy change.

50C to 74. An electrical heater is used to supply 25. ∆ Ho .77 g of NaCl with sulfuric acid? (+23. Assuming no heat loss to the surrounding or to the container.0 g sample of Ag originally at 22oC. Determine ∆ Hofor the following reaction of burning ethyl alcohol in oxygen: C2H5OH(l) + 3 O2(g) ---> 2 CO2(g) + 3 H2O (l) ∆ H = ? (-327. ∆ Hof N2O4 (g) = +9. Calculate the amount of heat absorbed by the water.3 kJ 8. calculate the final temperature when 100 g of silver at 40.0 kJ (b) 2 Fe(s) + 3/2 O2(g) ---> Fe2O3(s) ∆ H = -822.9 kcal/mol.8 kJ/mol)] = -5041.2 NO2 (g) ---> N2O4 (g) ∆ Ho = ? ∆ Hof NO2 (g)= +33. C2H2(g) + 2 H2(g) --> C2H6(g) ∆ H = ? (-312 kJ) (a) 2 C2H2(g) + 5 O2(g) --> 4 CO2 + 2 H2O(g) ∆ H = -2602 kJ (b) 2 C2H6(g) + 7 O2(g) --> 4 CO2 + 6 H2O(g) ∆ H = -3123 kJ .60C.0oC is immersed in 60.9 kJ/mol)] .60 kJ 3.81 kJ) H2SO4(l) + 2 NaCl(s) --> Na2SO4(s) + 2 HCl(g) ∆ H = +63.1 kcal/mol. with carbon monoxide: Fe2O3(s) + 3 CO(g) ---> 2 Fe(s) + 3 CO2(g) ∆ H = ? (-26.1 kJ EXAMPLE 16 Using the standard heats of formation. ∆ Hof H2O(l) = -285.2349 J/goC and for water is 4.5 kJ/mol) + (8 mol H2O(l))(-285.7 kcal 2.8 kJ) = -4842. The specific heat of silver is 0.6oC) 6. ∆ Hof CO2 (g) = -393.4 kcal) 3 Fe2O3(s) + CO(g) --> 2 Fe3O4(s) + CO2(g) ∆ H = -10.0 J of energy to a 25.9 kJ/mol. From the following equations and the enthalpy changes.Σ ∆ Hof (Reactants) ∆ Ho = [(7 mol CO2)(-393.184 goC. Calculate the final temperature.7 kJ/mol)] . The specific heat of Ag is 0.7 kJ) (a) CO(g) + 1/2 O2(g) ---> CO2(g) ∆ H = -283. (26oC) 5.0oC. Using the thermochemical equations given.7 kJ . (129 kJ) 4. ∆ Hf of CO2(g) = -94.184 J/goC.[(1 mol C7H16 (l))(-198.9 kJ/mol)] = -58.2349 goC. (12.00 mol of Fe2O3(s) are reacted according to the following reaction? (-21.3 kcal/mol 7. What amount of heat is associated with the reaction of 43.7 kJ/mol ∆ Ho= Σ ∆ Hof (Products) . A 466 g sample of water is heated from 8. How much heat is liberated when 6.5 kJ/mol.Σ ∆ Hof (Reactants) ∆ Ho = [(1 mol N2O4)(9.9 kJ CHEMISTRY 101 THERMOCHEMISTRY SAMPLE PROBLEMS 1.9 kJ/mol ∆ Ho= Σ ∆ Hof (Products) . C7H16 (l)+ 11 O2 (g) ----> 7 CO2 (g) + 8 H2O(l) ∆ Ho = ? ∆ Hof C7H16 (l) = -198. calculate the heat of hydrogenation of acetylene.2 kcal) ∆ Hf of C2H5OH(l) = -65.(-198. for the following reaction. calculate the enthalpy of reaction of iron(III) oxide.[(2 mol NO2)(33. ∆ Hf of H2O(l) = -68.8 kJ/mol. The specific heat of water is 4. Fe2O3.0 g of water at 10. calculate the standard heat of reaction.

00g/mL and 4.8 -54.15 x 103 kJ/mol) 11.1 kJ If 6.2.50C. Consequently.5 -45.3.182 J/gC.00 atm and 25C to form NO2.2. Calculate the heat change for the neutralization reaction NaOH(aq) + HCl(aq) ---> NaCl(aq) + H2O(l) Assume that the densities and specific heats of the solutions are the same as for water (1.00 atm.1 -40.0 -17.2-Dimethylbutane C6H14 2-Methylpentane (Isohexane) C6H14 3-Methylpentane C6H14 2.9 -49.9 kJ) Formu Name la H2 Hydrogen CH4 Methane C2H6 Ethane C3H8 n-Propane C4H10 n-Butane C5H12 n-Pentane C6H14 n-Hexane C7H16 n-Heptane C8H18 n-Octane C9H20 n-Nonane C10H22 n-Decane C4H10 2-Methylpropane (Isobutane) 2.3-Trimethylbutane C7H16 3-ethylpentane C8H18 2.2 atm. to produce CO2(g) and H2O(l) liberates 3271 kJ. calculate the work done (in kilojoules) against a pressure of 1.9 -46.1 -42.435 g of naphthalene (C10H8) was burned in a constant-volume bomb calorimeter.5 -41.0 L at constant temperature. (-5.90C.325 J (7.2-Dimethylpropane C5H12 (Neopentane) C5H12 2-Methylbutane (Isopentane) C6H14 2.9 x 102 J) 13.1 -36.00 x 102 mL of 0. 1 L.3-Tetramethylbutane C7H16 2-Methylhexane C7H16 3-Methylhexane ΔHf (kcal/mol) 0. (-56. The combustion of 1 mol of benzene.atm = 101.8 -41. Given the the ∆ Hf of CO2(g) and H2O(l) are -394 kJ/mol and -286 kJ/mol respectively. and the final temperature of the mixed solution is 24.0 -44. A quantity of 1.39 x 103J = 7. C6H6(l). ∆ U = -331.atm = 101.2 kJ/mol) WORK 12.6 -32.5 -49.80 kJ/C.00 x 102 mL of 0.325 J ((a) 0 (b) -4.3 -53.8 -59. Calculate the energy change for this process. calculate the heat of formation of benzene. Calculate the work done by the gas if it expands (a) against vacuum and (b) against a constant pressure of 1.0 -35.0 -45. (+49 kJ/mol) CALORIMETRY 10.39 kJ.9 -20. there is a heat transfer of 128 J from the gas to the surroundings.7 . A certain gas initially at room temperature undergoes an expansion in volume from 2. (334 J) 14.00 moles of O2 at 1.(c) 2 H2(g) + O2(g) --> 2 H2O(g) ∆ H = -572 kJ 9.00 moles of NO react with 3.0 -25. the temperature of the water rose from 20. A quantity of 1.1 -40. 1 L. During this process.3-Dimethylbutane C7H16 2. respectively). If the quantity of water surrounding the calorimeter was exactly 2000 g and the heat capacity of the bomb calorimeter was 1. 22. calculate the heat of combustion of naphthalene on a molar basis.500 M HCl is mixed with 1.8 Latm = -4. The oxidation of nitric oxide to nitrogen dioxide is a key step in the formation of smog: 2NO(g) + O2(g) ---> 2NO2(g) ∆ H = -113. find the molar heat of combustion. What is the ∆ U for the reaction? Assume the reaction to go to completion.9 -44.84C.0 L to 6.500 M NaOH in a constant-pressure calorimeter having a heat capacity of 335 J/C. The initial temperature of the HCl and NaOH solutions is the same. The work done when a gas is compressed in a cylinder is 462 J.0 -30. that is .17C to 25.

6 3.7 2.2 2-Methylheptane -51.3-Dimethylpentane -47.5 (Isooctane) 2.7 2.7 -858.3 2.4-Trimethylpentane -53.3-Dimethylhexane -55.3.3.9 3-Ethyl-2-Methylpentane -50.4 2.3-Tetramethylpentane -56.1 ΔHfo (kJ/mol) Aluminum Aluminum Chloride Aluminum Oxide Barium Chloride Barium Carbonate Barium Oxide .4 2.2.3-Dimethylpentane -48.2 3.3.5 2.3.7 2.5-Dimethylhexane -53.4-Dimethylhexane -50.3-Trimethylpentane -51.3.4 Miscellaneous Compounds Species Phase(Matt er) Solid Solid Solid Solid Solid Solid Al AlCl3 Al2O3 BaCl2 BaCO3 BaO Chemical Formula 0 -705.C7H16 C7H16 C7H16 C7H16 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C9H20 C9H20 C9H20 C9H20 C9H20 2.4-Dimethylpentane -48.3.4 3-Ethyl-3-Methylpentane -51.2.4-Tetramethylpentane -56.2 3.3-Diethylpentane -55.2-Dimethylhexane -53.4.4-Tetramethylpentane -57.1 2.2-Dimethylpentane -49.8 2.3-Trimethylpentane -52.1 2.9 3.4-Dimethylhexane -52.2.2.4-Trimethylpentane -51.6 2.3-Dimethylhexane -52.7 2.4-Tetramethylpentane -56.6 -1213 -548.6 2.63 -1675.2.

60 -36.6 Solid Solid CaCl2 Ca3(PO4)2 -795.96 0 111.29 0 178.90 -59.Barium Sulfate Beryllium Beryllium Hydroxide Boron Trichloride Bromine Bromine Bromine Bromine Trifluoride Hydrobromic Acid Calcium Calcium Calcium(II) Ion Calcium carbide Calcium Carbonate(Calcite) Calcium Chloride Calcium Phosphate Solid Solid Solid Solid Liquid Gas Gas Gas Gas Solid Gas Gas Solid BaSO4 Be Be(OH)2 BCl3 Br2 Br Br2 BrF3 HBr Ca Ca Ca2+ CaC2 -1473.5 -402.8 Solid CaCO3 -1207.91 -255.2 0 -902.8 -4132 .884 30.2 1925.

82 -635.09 -1002.6 -186.41 116.8 716.52 -482.67 -395.893 89.2 -986.7 .Calcium Fluoride Calcium Hydride Calcium hydroxide Calcium hydroxide Calcium Oxide Calcium Sulfate Calcium Sulfide Benzene Benzoic acid Carbon(Graphite) Carbon(Diamond) Carbon Carbon Dioxide Carbon disulfide Carbon disulfide Solid Solid Solid Aqueous Solid Solid Solid Liquid Solid Solid Solid Gas Gas Liquid Gas CaF2 CaH2 Ca(OH)2 Ca(OH)2 CaO CaSO4 CaS C6H6 C7H6O2 C C C CO2 CS2 CS2 -1219.2 0 1.09 -1434.95 -385.4 48.

85 -277.47 226.18 Liquid C3H8 -104.0 -235.73 -74.8 Gas Liquid Gas Gas Gas Gas C2H6 C2H5OH C2H5OH C2H4 C2H2 CH4 CH3OH CH3OH -83.87 -238.0 Methanol(Methyl Alcohol) Liquid Methanol(Methyl Alcohol) Gas Methyl Trichloride(Chloroform) Methyl Trichloride(Chloroform) Propane Liquid CHCl3 -134.47 Gas CHCl3 -103.18 Gas COCl2 -218.4 -201.525 -139.3 52.Carbon Monoxide Carbon tetrachloride Carbon tetrachloride Carbonyl Chloride(Phosgene) Ethane Ethanol Ethanol Ethene Ethyne Methane Gas Liquid Gas CO CCl4 CCl4 -110.7 .5 -103.

964 -443.04 0 0 0 Gas Gas Liquid Gas Liquid Gas Gas Gas Gas F2 H2 H2O H2O H2O2 HCN HI HF HCl 0 0 -285.5 -269 -92.83 -241.83 -187.30 .Caesium Caesium(I) ion Caesium chloride Chlorine Chromium Copper Fluorine Fluorine Hydrogen Water Water Hydrogen Peroxide Hydrogen Cyanide Hydrogen Iodide Hydrofluoric acid Hydrochloric acid Solid Gas Solid Gas Solid Solid Cs Cs+ CsCl Cl2 Cr Cu 0 457.78 +130.5 +26.

Iodine Iodine Magnesium Carbonate Magnesium Chloride Magnesium hydroxide Magnesium Oxide Magnesium sulfate Manganese Manganese(II) Oxide Manganese(IV) Oxide Mercury Mercury(II) Oxide (red) Mercury Sulfide (red.8 -924.83 Solid HgS -58. cinnabar) Nickel Nitrogen Ammonia Solid Gas Solid Solid Solid Solid Solid I2 I2 MgCO3 MgCl2 Mg(OH)2 MgO MgSO4 0 62.2 Solid Solid MnO MnO2 -384.7 Solid HgO -90.54 -601.438 -1111.24 -1278.2 Aqueous NH3 -80.8 .69 -641.9 -519.

68 -562.73 -436.1 90.2 -397.29 Gas Gas O O3 249 143 Liquid PCl3 PCl5 -320 -440 Phosphorus pentachloride Solid Potassium Potassium Bromide Potassium Chlorate Potassium chloride Potassium Fluoride Potassium Perchlorate Solid Solid Solid Solid Solid KBr KClO3 KCl KF KClO4 -392.90 33.12 .Ammonia Nitrogen Dioxide Nitrogen Monoxide Oxygen Monoatomic oxygen Ozone Phosphorus Phosphorus trichloride Gas Gas Gas NH3 NO2 NO -45.6 -430.

0 -469.8 Solid SiO2 -910.77 -407.86 .01 -62.Silicon Silica (Quartz) Silver Silver Bromide Silver Chloride Silver Iodide Silver Oxide Silver Sulfide Sodium Sodium Carbonate Sodium chloride Sodium chloride Sodium chloride Sodium chloride Sodium Fluoride Sodium Hydroxide Solid Aqueous Solid Liquid Gas Solid Aqueous Na2CO3 NaCl NaCl NaCl NaCl NaF NaOH -1130.15 Solid Solid Solid Solid Solid AgBr AgCl AgI Ag2O Ag2S -99.1 -31.4 -31.92 -181.12 -385.5 -127.42 -569.27 -411.

2 -424.8 Gas Gas Liquid H2S SO2 H2SO4 -20.84 -814 .Sodium Hydroxide Sodium nitrate Sodium nitrate Sulfur Hydrogen Sulfide Sulfur Dioxide Sulfuric acid Solid Aqueous Solid NaOH NaNO3 NaNO3 -425.93 -446.63 -296.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful