LYÙ THUYEÁT CHAÙY (Combustion: Theory and Equipment

)
TS. Bùi Tuyên 1/ Teân hoïc phaàn: Lyù thuyeát chaùy 2/ Soá ñôn vò hoïc trình: 02 (30 tieát) 3/ Trình ñoä sinh vieân: naêm thöù 3, 4 4/ Phaân phoái thôøi gian: Lyù thuyeát: 28 tieát, Thí nghieäm: 2 tieát? 5/ Moân hoïc tröôùc: Nhieät ñoäng, Truyeàn nhieät. 6/ Moâ taû hoïc phaàn: Moân hoïc naøy giôùi thieäu veà cô sôû nhieät ñoäng hoùa hoïc lieân quan ñeán toác ñoä phaûn öùng chaùy; cô cheá töï baét löûa vaø moài löûa cuûa hoãn hôïp khí, quaù trình lan truyeàn ngoïn löûa trong hoãn hôïp tröôùc, ngoïn löûa trong doøng vaø söï oån ñònh cuûa ngoïn löûa; quaù trình ñoát chaùy caùc loaïi nhieân lieäu loûng vaø raén. Ngoaøi ra, caùc loaïi thieát bò ñoát coâng nghieäp cuõng ñöôïc giôùi thieäu qua. 7/ Muïc tieâu hoïc phaàn: Hieåu vaø bieát caùch phaân tích ñeå löïa choïn phöông phaùp ñoát chaùy coù hieäu quaû ñoái vôùi töøng loaïi thieát bò vaø töøng loaïi nhieân lieäu. 8/ Nhieäm vuï sinh vieân: - Döï lôùp: tham döï treân 80% thôøi gian ñeå ñuû ñieàu kieän döï thi - Tham gia thí nghieäm - Thaûo luaän 9/ Taøi lieäu hoïc taäp: Traàn Gia Myõ, Kyõ thuaät chaùy, NXB KH&KT, Haø Noäi 2005 Nguyeãn Só Maõo, Lyù thuyeát vaø Thieát bò chaùy, NXB KH&KT Haø Noäi, 2002. 10/ Ñaùnh giaù keát quaû hoï: - Thi giöõa kyø: chieám 40% ñieåm ñaùnh giaù -Thi cuoái hoïc kyø: chieám 60% ñieåm ñaùnh giaù 11/ Thang ñieåm: - Gioûi: 9 -10ñ - Khaù: 7-8ñ - Trung bình: 5-6ñ - Keùm:< 5ñ 12/ Noäi dung moân hoïc:

Chöông 1. Cô sôû nhieät hoùa hoïc (8 tiết)
1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 Giới thiệu về nhiệt-hóa Toác ñoä phaûn öùng hoaù hoïc. AÛnh höôûng cuûa noàng ñoä ñeán toác ñoä phaûn öùng hoaù hoïc AÛnh höôûng cuûa nhieät ñoä ñeán toác ñoä phaûn öùng hoaù hoïc AÛnh höôûng cuûa aùp suaát ñeán toác ñoä phaûn öùng hoaù hoïc Phaûn öùng daây chuyeàn Caân baèng hoaù hoïc Enthalpy taïo chaát

1.9 Enthalpy phaûn öùng hoaù hoïc 1.10 Enthalpy phaûn öùng chaùy 1.11 Ñònh luaät Lavoisier veà nhieät phaûn öùng 1.12 Ñònh luaät Hess veà toång nhieät naêng caùc böôùc phaûn öùng 1.13 Nhiên liệu

Chöông 2. Vaät lyù quaù trình chaùy (6 tiết) 2.1 Ñònh luaät Newton veà ñoä nhôùt
2.2 2.3 2.4 2.5 Ñònh luaät Fick veà khueách taùn Khaùi nieäm veà lôùp bieân Truyeàn nhieät qua lôùp bieân Caùc ñònh luaät baûo toaøn

Chöông 3. Chaùy nhieân lieäu khí (8 tiết)
3.1 3.2 3.3 3.4 3.4 3.5 3.6 Phaân loaïi ngoïn löûa Moài löûa vaø löûa moài Giôùi haïn noàng ñoä baét löûa; maët nguoäi Söï lan truyeàn ngoïn löûa Oån ñònh ngoïn löûa Tính löôïng khoâng khí lyù thuyeát vaø löôïng khoùi Caùc boä ñoát gas

Chöông 4: Chaùy nhieân lieäu loûng (4 tiết)
4.1 Ñaëc ñieåm chaùy nhieân lieäu loûng 4.2. Nhieät ñoä chôùp chaùy vaø nhieät ñoä baét löûa 4.3 Chaùy gioït nhieân lieäu loûng 4.4 Bieán buïi daàu 4.3 Caùc voøi ñoát daàu coâng nghieäp

Chöông 5. Chaùy nhieân lieäu raén (4 tiết)
5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 Giôùi thieäu chung Tính chaát nhieân lieäu raén Tính toaùn löôïng khoâng khí lyù thuyeát vaø khoùi Nghieàn than Caùc buoàng ñoát than

Chöông 1. CÔ SÔÛ NHIEÄT ÑOÄNG HOÙA HOÏC

1.1 Giới thiệu về nhiệt hoá (thermochemistry)
Nhiệt động của hỗn hợp khí không phản ứng Hỗn hợp các chất khí không phản ứng hoá học với nhau (hỗn hợp cơ học tức là trộn lẫn thuần tuý, ví dụ không khí quanh ta) tuân theo định luật Gibbs-Dalton như sau: a. Áp suất của hỗn hợp bằng tổng áp suất riêng phần của từng chất khí thành phần nếu như chỉ mình khí đó chiếm nguyên thể tích hỗn hợp ở cùng nhiệt độ. Áp suất riêng còn gọi là phân áp suất. b. Nội năng, enthalpy, entropy của hỗn hợp sẽ tương ứng với tổng của nội năng, enthalpy, entropy của các khí thành phần nếu như chỉ mình khí đó chiếm nguyên thể tích hỗn hợp ở cùng nhiệt độ. Giả sử ta có a,b,c…i loại chất khí lý tưởng trộn cơ học với nhau, số kmol tương ứng là na, nb…ni. Hỗn hợp này ở áp suất p, nhiệt độ T và chiếm thể tích V. Hỗn hợp tuân theo phương trình khí lý tưởng: pV=nRT trong đó n là số kmol của hỗn hợp. n = na + nb + … ni do ñoù p = (na + nb + … ni)RT/V = naRT/V + nbRT/V + … niRT/V (1) töùc laø ñoái vôùi khí thaønh phaàn j baát kyø thì phaân aùp suaát cuûa noù pj = njRT/V (là áp suất mà giá như chỉ có 1 mình khí j chiếm trọn thể tích của hỗn hợp V ở cùng nhiệt độ T) Áp suất chung của hỗn hợp là p = pa + pb + … + pi Thaønh phaàn mol cuûa töøng khí laø Xj = nj/n, suy ra Xa + Xb + … Xi = 1 Nhieät ñoä laø chung: T = Ta = Tb = … = Ti Theå tích thaønh phaàn là nhö nhau: V = Va = Vb = … = Vi (mọi khí đếu khuyếch tán đều khắp thể tích chung V, không quan trọng có bao nhiêu loại khí trong hỗn hợp). Thể tích riêng phần hay phân thể tích là khái niệm khác. Đó là thể tích chất khí thứ i chiếm riêng nó khi ở áp suất và nhiệt độ như của hỗn hợp. Hỗn hợp cơ học của các khí lý tưởng có các tính chất của khí lý tưởng, tuân theo phương trình vạn năng (phổ biến) ở dạng (1). Các tính chất nhiệt học cụ thể (nhiệt dung riêng, khối lượng riêng ...) của hỗn hợp phụ thuộc vào các khí thành phần, theo tỷ lệ mol. Chuùng ta chæ ño ñöôïc caùc khí thaønh phaàn khi chöa coù phaûn öùng hay trong caùc traïng thaùi caân baèng. Luùc phaûn öùng hoaù hoïc ñang xaåy ra thì coù söï chuyeån hoaù lieân tuïc töø chaát naøy sang chaát kia. Đo các giá trị tức thời là rất khó. Ta thường dùng caùc kieán thöùc neâu treân laøm cô sôû ñeå suy dieãn. Nhiệt hoá học nghiên cứu về năng lượng xuất hiện khi xẩy ra phản ứng hoá học và gắn liền với phản ứng đó. Đốt tờ giấy là một loại phản ứng hoá học. Nó phát ra nhiệt. Ta cũng đoán được rằng đốt hai tờ giấy như nhau thì nhiệt lượng giải phóng ra 2 lần nhiều hơn nhiệt khi đốt 1 tờ. Có những phản ứng khác thì tiêu hao nhiệt , khác hẳn với phản ứng cháy vừa nói. Năng lượng của phản ứng do vậy mà có thể mang các dấu khác nhau. Chi tiết ta sẽ nói ở dưới.

1.2 Toác ñoä phaûn öùng hoaù hoïc (Chemical reaction rate) Toác ñoä phaûn öùng hoaù học bieåu thò söï thay ñoåi noàng ñoä vaät chaát tham gia phaûn öùng (hay saûn phaåm) trong 1 đơn vị thôøi gian. Ví duï vôùi phản ứng ñôn giaûn A + B → E + F Toác ñoä phản ứng töùc thôøi ñöôïc định nghĩa và bieåu thò (C có gốc từ concentration): v = - dCA/dτ = - dCB/dτ = dCE/dτ = dCF/dτ mol/(cm3.s) (2) tức là tốc độ tiêu hao các chất tham gia ban đầu hay là tốc độ xuất hiện các chất sản phẩm. Tuy nhieân, ñoái vôùi phaûn öùng thuaän, tieán trình phaûn öùng chæ phuï thuoäc vaøo caùc chaát tham gia phaûn öùng, nhöng toác ñoä phaûn öùng vaãn ño nhö treân. Trường hợp phản ứng có dạng chung hơn:

aA + bB → pP + qQ
Các hệ số a, b, p, và q là các hệ số cân bằng phương trình. Tốc độ phản ứng này ở áp suất không đổi được định nghĩa theo công thức:

(để ý cách viết thể hiện nồng độ)

Phản ứng rỉ/sét (tốc độ chậm)

Phản ứng cháy (tốc độ nhanh)

Giá trị của tốc độ các phản ứng chỉ đo được qua thực nghiệm. 1.3 AÛnh höôûng cuûa noàng ñoä ñeán toác ñoä phaûn öùng hoá học Toác ñoä phản ứng bò aûnh höôûng bôûi nhieàu yeáu toá, trước hết là vào bản chất của phản ứng. Khi phản ứng là của các chất đã biết, thuộc loại đã biết thì tốc độ phụ thuộc vào nồng độ, nhiệt độ, áp suất, cấu hình và chất lượng bề mặt lò phản ứng, và các chất xúc tác. Ñònh luaät khoái löôïng taùc duïng Đôn giaûn trong phản ứng aA + bB → eE + fF toác ñoä phuï thuoäc vaøo noàng ñoä caùc chaát phản ứng, thoâng thöôøng theo quan heä (C có gốc từ concentration, hoặc viết khác nhưng cũng có nghĩa là nồng độ)): v = k CpACqB hay v = k [A]p[B]q (3)

Söï phuï thuoäc naøy noùi chung laø phi tuyeán, tuy nhiên có những trường hợp p=q=0 hay p=q=1. Hệ số k goïi laø heä soá toác ñoä phaûn öùng, k laø haèng soá neáu nhieät ñoä khoâng ñoåi, noù coù 1 giaù trò ôû moãi 1 nhieät ñoä T=const. Baäc phaûn öùng Trong phương trình (3) các giá trị p và q gọi là bậc phản ứng đối với chất A và B; p, q có thể tương ứng bằng a, b nhưng không nhất thiết phải bằng. Toång caùc soá muõ cuûa caùc noàng ñoä goïi laø baäc phản ứng chung n=p+q+… Bậc phản ứng có thể bằng không (zêrô) tức là tốc độ phản ứng không phụ thuộc vào nồng độ (lượng) chất tham gia, chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ. Baäc phaûn öùng vaø heä soá toác ñoä phaûn öùng ñeàu phaûi xaùc ñònh qua thöïc nghieäm. Không có phương pháp xác định giá trị của chúng bằng lý thuyết. Baäc phaûn öùng chung thöôøng laø leû thaäp phaân, caùc phản ứng chaùy coù baäc trong khoaûng 1,7 – 2,2 Phaûn öùng baäc 0 (zêrô): v = k0 -dC/ dτ = k0 → C = C0 - k0τ → thôøi gian ñeå tieâu hao heát 1/2 noàng ñoä (baùn kyø suy giaûm) C0/C = 0,5 là τ1/2 = C0/(2k0) Ví dụ : Phaûn öùng baäc 1: v = - dC/dτ = k1C k1 laø heä soá phản ứng coù thöù nguyeân 1/s. Tích phaân vôùi ñieàu kieän ban ñaàu C = C0 taïi τ = 0 ta ñöôïc ln(C0/C) = k1τ (4) lnC = lnC0 – k1τ, (5) ñaây laø 1 ptrình tuyeán tính, duøng ñeå xaùc ñònh k1 qua thöïc nghieäm. Qua 2 laàn ño: C1 taïi thôøi ñieåm τ1 vaø C2 taïi τ2 ta tính ñöôïc k1 = (lnC1 lnC2)/(τ2 – τ1) töø (4) → C = C0 exp(-k1τ) (6) thôøi gian ñeå tieâu hao heát 1/2 noàng ñoä (baùn kyø suy giaûm) C0/C = ½ là τ1/2 = ln(2)/k1 = 0,693/k1 Ví dụ phản ứng bậc một: Phaûn öùng baäc 2: v = - dC/dτ = k2C2 Tích phaân vôùi ñieàu kieän ban ñaàu C = C0 taïi τ = 0 ta ñöôïc 1/C – 1/C0 = k2τ (8) laø phöông trình tuyeán tính, töø ñoù k2 = (1/τ)(1/C – 1/C0) (9) vaø τ1/2 = 1/(k2C0)

(7) (8)

(10)

tyû leä vöøa phaûi (thöôøng gaëp) II . Toác ñoä phaûn öùng hoaù hoïc khi nhieät ñoä taêng thay ñoåi theo caùc luaät khaùc nhau tuyø vaøo töøng tröông hôïp cuï theå: I – taêng.5 AÛnh höôûng cuûa aùp suaát ñeán toác ñoä phaûn öùng hoá học Ñoái vôùi caùc chaát khí khi bieát caân baèng hoaù hoïc vaø tyû soá mol cuûa chaát A trong hoãn hôïp laø xA = nA/Σni.K). Chæ coù nhöõng nguyên/phaân töû ñaït möùc naêng löôïng nhaát ñònh môùi coù theå phaûn öùng vôùi nhau khi gaëp nhau. Do vậy mà tốc độ phản ứng bị thay đổi.taêng raát nhanh III .giaûm Heä soá toác ñoä phản ứng cho loaïi I (loaïi ñôn giaûn vaø khaù phoå bieán) coù quan heä vôùi tuaân theo luaät Arrhenius: k = k0 exp(-E/RT) (11) Trong ñoù k0 laø heä soá taàn suaát (va ñaäp). tuy khoái khí ñoù coù noäi naêng vaø entalpy xaùc ñònh. töùc laø soá phaân töû ñaït möùc naêng löôïng phaûn öùng taêng.5 1. laøm cho soá naøy nhieàu leân. E laø naêng löôïng hoaït hoaù [J/mol].dCA/dτ = k1CA = k1 xA (p/RT) (12) . Naêng löôïng hoaït hoaù: Không phải mọi va đập giữa oxy và nhiên liệu đều dẫn đến phản ứng.4 AÛnh höôûng cuûa nhieät ñoä ñeán toác ñoä phaûn öùng hoaù hoïc Nhieät ñoä aûnh höôûng raát maïnh tôùi toác ñoä phaûn öùng.taêng – giaûm – taêng V . phaân boá theo luaät Maxwell. Caùc chaát xuùc taùc hay laø chaát hoaït hoaù hoã trôï cho moät soá phaân töû ñaït ñeán möùc NL phaûn öùng. Raát ít caùc phản ứng coù baäc cao hôn 2. Tuy vaäy. khi nhieät ñoä taêng ñeán giaù trò naøo ñoù thì ta coù phaûn öùng chaùy vôùi toác ñoä khaù nhanh. Khi nhieät ñoä taêng thì naêng löôïng caùc phaân töû noùi chung taêng. Caùc phaân töû döôùi möùc naêng öôïng naøy neáu va vaøo nhau cuõng khoâng phaûn öùng. Baäc phaûn öùng vaø heä soá toác ñoä phaûn öùng ñeàu phaûi xaùc ñònh qua thöïc nghieäm. ÔÛ cuøng moät nhieät ñoä thì caùc phaân töû chaát khí trong moät khoái khí coù naêng löôïng khaùc nhau. 1. Giaù trò k0 vaø E xaùc ñònh qua thöïc nghieäm. phản ứng baäc 1 coù quan heä vôùi aùp suaát theo: v = . Do ñoù taêng nhieät ñoä seõ taêng toác ñoä phaûn öùng.314 J/(mol. R laø haèng soá chaát chí = 8.taêng roài giaûm IV .Ví dụ phản ứng bậc hai : Hầu hết các phản ứng cháy có bậc phản ứng quanh giá trị này. chaúng haïn than (C) haàu nhö coù toác ñoä phaûn öùng baèng zero vôùi oxy (O2) trong khoâng khí ôû nhieät ñoä thöôøng.

dCA/dτ = k1CnA = k1 xA (p/RT)n (14) Töùc laø phaûn öùng baäc bao nhieâu thì tyû leä vôùi aùp suaát cuõng baäc baáy nhieâu 1. do vậy mà ảnh hưởng lớn đến tốc độ phản ứng nói chung.phản ứng baäc 2 coù quan heä vôùi aùp suaát theo: v = .dCA/dτ = k1C2A = k1 xA (p/RT)2 (13) phản ứng baäc n coù quan heä vôùi aùp suaát theo: v = . luùc ñoù (ở một nhiệt độ nhất định) v→ = v← töùc laø k→CaACbB = k←CeECfF e f töø ñoù ruùt ra Kc = k→ / k← = (C EC F)/( CaACbB) (17) Kc laø heä soá caân baèng hoaù hoïc.6 Phaûn öùng daây chuyeàn Phaûn öùng thaät ra khoâng xaûy ra theo kieåu nhaûy voït ngay ñeán saûn phaåm cuoái cuøng maø qua nhieàu böôùc trung gian. Ví duï vôùi phản ứng aA + bB ↔ eE + fF tuaân theo ñluaät khoái löôïng taùc duïng. Thöôøng coù 1 chieàu aùp ñaûo vaø ta coi ñoù laø chieàu thuaän (töï nhieân). 1. noù ñöôïc xaùc ñònh qua thöïc nghieäm vaø phuï thuoäc raát nhieàu vaøo nhieät ñoä.6 vaø 3850K thì KC3850 = 1 . töùc laø caùc chuoãi ion hoaït ñoäng nhö caùc daây. toác ñoä phản ứng thuaän vaø nghòch töông öùng laø v→ = k→CaACbB (15) e f v← = k←C EC F (16) Theo thôøi gian. Ví duï: CH4 + 2O2 → H2O + CO2 goàm caùc chuoãi: CH4 + O2 → CH3 + O + OH CH4 + O → CH3 + OH CH3 + O 2 → H2CO + OH H2CO + OH → HCO +H2O HCO + OH → CO + H2O H + O2 → OH + O H + H2O → OH + H2 2OH → H2O + O CO + OH → CO 2 + H H + OH → H2O Caùc ion trung gian coù tuoåi thoï cöïc ngaén neân vieäc theo doõi con ñöôøng thöïc cuûa daây chuyeàn laø moät vieäc raát khoù khaên. noàng ñoä caùc chaát phản ứng giaûm xuoáng vaø phản ứng seõ ñaït ñeán traïng thaùi caân baèng. Các chất xúc tác làm thay đổi cơ chế và tốc độ hình thành các chất trung gian.7 Caân baèng hoaù hoïc (chemical equilibrium) Cân bằng hoá học không phải là cân bằng phương trình hoá học! Caùc phản ứng hoá học thöôøng laø thuaän nghòch. Luùc ñoù toác ñoä phản ứng thuaän và toác ñoä phản ứng nghòch đạt các giá trị ổn định. Khi noàng ñoä caùc chaát phản ứng vaø caùc chaát saûn phaåm khoâng thay ñoåi thì hoãn hôïp naèm ôû traïng thaùi caân baèng. Ví duï H2O ↔ 1/2 H2 + OH ở nhiệt độ 700K coù KC700 = 10-16. toác ñoä caùc chieàu laø khaùc nhau.

Có nghĩa là ở nhiệt độ 700K chỉ có 1 trong 1016. để tạo ra 1 mol hợp chất. Trong nhiệt động hoá học dấu âm của enthalpy tạo chất của H2O cho hay rằng hôi nöôùc coù theá hoaù naêng nhoû hôn hydro vaø oxy ban ñaàu. caùc ñôn chaát gaëp trong töï nhieân coù enthalpy taïo chaát qui öôùc baèng zeroâ. Töùc laø năng lượng thay đổi đo được khi tạo ra 1mol thành phẩm với các chaát phaûn öùng vaø saûn phaåm ñeàu ôû ñieàu kieän tieâu chuaån. nhaát ñònh coù bieán ñoåi naêng löôïng keøm theo. Moät soá giaù trò cuûa enthalpy taïo chaát taäp hôïp trong baûng sau. 1. Enthalpy tạo chất có ký hiệu là Δhof298 .6 Ethylene C2H4 Khí 52.8 Enthalpy taïo chaát (enthapy of formation) Khi moät hôïp chaát ñöôïc taïo neân töø caùc nguyeân toá (ñôn chaát) trong ñieàu kieän aùp suaát khoâng ñoåi. ño ôû ñieàu kieän tieâu chuaån (T=25oC vaø aùp suaát p=1at khoâng ñoåi).7 CH4 Khí -74. Đơn vị đo cuûa enthalpy taïo chaát laø J/mol. toả ra là âm.9 C2H6 Khí -84. Baûng 1. Dấu của nhiệt năng tuân theo định luật 1: hệ nhận vào là dương. chỉ số trên ‘o’ chỉ áp suất tiêu chuẩn 1 at.06 O2 Khí 0 N2 Khí 0 C 0 Tinh thể H2 Khí 0 H2O Khí -242 H2O Lỏng -286 C2H2 Khí +227 CaO -635 Tinh thể o Caùc chaát nguyeân toá ôû daïng töï nhieân qui öôùc coù Δh f298 = 0 . kJ/mol CO Khí -110. nhưng nếu nhiệt độ tăng đến 3850K thì một nửa số phân tử nước bị phân huỷ. 25oC) Teân Coâng thöùc Traïng thaùi Enthalpy taïo chaát. goïi laø enthalpy taïo chaát. Ñoù chính laø enthalpy taïo chaát cuûa hôi nöôùc.6 phân tử nước bị phân huỷ (nước rất bền vững). xuaát phaùt töø 2 khí ôû ñieàu kieän tieâu chuaån.1 Giaù trò enthalpy taoï chaát (1at.97 Benzene lỏng C6H6 Lỏng 49. Ñoái vôùi caùc phaûn öùng chaùy thì hoaù naêng ñöôïc bieán thaønh nhieät naêng toaû ra.76 Benzene khí C6H6 Khí 82. toả ra môi trường là âm). Ví duï: nöôùc ñöôïc taïo ra töø hydro vaø oxy. chỉ số dưới ‘f298’ chỉ nhiệt độ tiêu chuẩn 25oC. Naêng löôïng bieán ñoåi naøy. Neáu saûn phaåm laø hôi nöôùc cuõng ôû ñieàu kieän nhiệt độ 25oC thì moät naêng löôïng baèng 242 kJ/(mol hôi nöôùc) ñaõ bò phaùt taùn ra moâi tröôøng xung quanh (chuù yù daáu theo qui ước của nhiệt động nhiệt thu vào hệ là dương.6 CO2 Khí -393.

ôû 25oC vaø 1 at. và phương trình hoá học đã cân bằng: ΔHoR = Σni ΔhofR sanpham . cheânh leäch ethalpy baèng nhieät löôïng thoaùt ra.1 kJ/mole CO2 khoâng phaûi laø enthalpy taïo chaát cuûa CO2 vì chaát tham gia phaûn öùng xuaát phaùt CO khoâng phaûi laø nguyeân toá.6 kJ/mole CO laø ehthalpy taïo chaát cuûa CO vì caùc chaát tham gia phaûn öùng xuaát phaùt laø nguyeân toá ôû daïng töï nhieân: than cuïc (raén) vaø oxy trong khoâng khí.7 – 572 . Coâng thöùc chung ñeå tính enthalpy phản ứngΔHoRT laø döïa vaøo enthalpy taïo chaát. Enthalpy cuûa saûn phaåm nhoû thua enthalpy caùc chaát tham gia khi các chất đều được đưa về trạng thái tiêu chuẩn.7 – 2*286 theo coâng thöùc (18) ta coù enthalpy phaûn öùng chaùy methane vôùi oxy laø ΔHoR298 = -393. caùc chaát tham gia ban ñaàu khoâng nhaát thieát phaûi laø caùc nguyeân toá (đơn chất).393. Ñeå ño ñaïc vaø tra cöùu ta cuõng qui veà ñieàu kieän tieâu chuaån (25oC. Ngöôïc laïi. nhieät (ñoâi luùc aùnh saùng) thoaùt ra.110. Trong caùc quaù trình chaùy phaûn öùng xaûy ra raát nhanh. töùc laø caùc chaát xuaát phaùt ôû ñieàu kieän tieâu chuaån vaø saûn phaåm cuõng vaäy. seõ coù enthalpy phaûn öùng hay nhieät löôïng giaûi phoùng ra phuï thuoäc nhieät ñoä.(-74.Σnj ΔhofR thamgia (18) Trong ñoù kyù hieäu o chæ ñieàu kieän tieâu chuaån. ôû ñaây Δh = . phản ứng H2O + CaO chaúng haïn. ño) Vaäy nhieät cuûa phaûn öùng chaùy methane laø 890. là thuộc loại thu nhiệt.283. Nhöõng phaûn öùng loaïi coù enthalpy giaûm goïi laø phản ứng toaû nhieät. Σnj ΔhofR thamgia laø toång caùc enthalpy taïo chaát cuûa caùc chaát tham gia ban ñaàu. Phản ứng phân huỷ chất hữu cơ chẳng hạn. có enthalpy tăng.9) = . Trong phản ứng C(r) + 1/2O2(kh) -> CO(kh) .ΔHoR Ví duï: tính enthalpy phản ứng ôû ñk chuaån CH4 (khí) + 2O2 (kh) → CO2 (kh) + 2H2O (loûng) Tra baûng taïo chaát treân ta tìm ñöôïc -74. goïi laø enthalpy cuûa phaûn öùng.Ví duï: CO(kh) + 1/2O2(kh) -> CO2(kh) . QR = . khi phaân huyû moät hôïp chaát thaønh caùc nguyeân toá thì naêng löôïng keøm theo seõ coù trò soá baèng nhöng ngöôïc chieàu vôùi enthalpy taïo chaát. Σni ΔhofR sanpham laø toång caùc enthalpy taïo chaát cuûa caùc chaát sản phẩm (chú ý: số lượng các chất tham gia và các sản phẩm nói chung là khác nhau) Ñaïi löôïng naøy ñoåi daáu ñi thöôøng ñöôïc goïi laø nhieät phaûn öùng.6 kJ/mole CO .283. 1. 1 at).9 + 2* 0 → .8 kJ/mol (của methane) .110.v. goïi laø phaûn öùng thu nhieät. Chúng ta seõ taäp trung noùi veà phaûn öùng chaùy.1 kJ/mole CO2.890. Caùc quaù trình chaùy xaåy ra ôû p = const = 1at.8 kJ/mol (chuù yù ñ. Caùc phản ứng ngöôïc laïi. Caùc phaûn öùng chaùy thuoäc loaïi naøy.9 Enthalpy cuûa phaûn öùng hoaù hoïc (enthalpy of chemical reaction) Trong phaûn öùng hoaù hoïc noùi chung.

10 Nhieät trò (heating value) Nhieät löôïng giaûi phoùng ra khi ñoát chaùy đẳng áp hoaøn toaøn moät kg nhieân lieäu vaø saûn phaåm ñöôïc laøm nguoäi ñeán nhieät ñoä tieâu chuaån 25oC. lower heating value) laø nhieät naêng giaûi phoùng ra khi nöôùc taïo thaønh trong saûn phaåm chaùy ôû daïng khí (hôi). nhieät löôïng giaûi phoùng ra khi ñoát chaùy hoaøn toaøn moät mol nhieân lieäu vaø saûn phaåm ñöôïc laøm nguoäi ñeán nhieät ñoä tieâu chuaån 25oC.v seõ laø MJ/m3tc. HHV khoâng coù giaù trò kyõ thuaät. Nhieät trò cao (HHV. 25oC. m f. nhiệt trị Q được tính ra từ cân bằng năng lượng. HHV cũng chỉ có nghĩa khi nhiên liệu chứa hydro. ΔT (19) . Nhieät trò nhieân lieäu khí coù theå ño cho 1 m3 tieâu chuaån cuûa nhieân lieäu ñoù.7 H2 Kh -242 CO Kh -283 CH4 Kh -802 C2H6 Kh -1560 Các giá trị trong bảng 1. ñôn vò thöôøng duøng laø MJ/kg hay kJ/kg. tất nhiên các nhiên liệu thương mại đều có hydro. Ta xác định nhiệt trị bằng cách đốt một khối lượng nhỏ nhiên liệu. Kyù hieäu thường dùng laø Q hay HV (heating value). Nhieät trò thaáp (LHV.1 1. ñöôïc goïi laø nhieät trò cuûa nhieân lieäu. kyù hieäu ∆Hc. Carbon thuần tuý không có HHV.2 Giaù trò enthalpy phaûn öùng chaùy (1at. ñ. ño baèng kJ/mol (nhieân lieäu) Baûng 1. Trong kyõ thuaät ta duøng giaù trò naøy. higher heating value) laø nhieät trò khi nöôùc cuûa saûn phaåm chaùy ngöng laïi ôû daïng loûng.Toùm laïi. saûn phaåm chaùy ôû pha khí) Nhieân Coâng Traïng thaùi nhiên liệu ∆Hc. ñöôïc goïi laø nhieät phản ứng chaùy (chính xaùc laø enthalpy phản ứng chaùy). ta thu ñöôïc theâm nhieät hoaù loûng. mf = CB . nhiệt lượng giải phóng ra làm tăng nhiệt độ nước và bình chứa có tổng chung nhiệt dung là CB lên một giá trị ΔT.2 có thể tính được từ bảng 1. trong môi trường oxy trong thiết bị gọi là bom nhiệt lượng kế (bomb calorimeter). Như vậy. Q. trong thöïc teá ta caàn aùp duïng moïi bieän phaùp choáng ngöng hôi nöôùc treân maët thieát bò ñeå choáng aên moøn. kJ/mol lieäu thöùc C R -393. nhiệt trị có giá trị bằng enthalpy của phản ứng cháy của 1kg nhiên liệu nhưng đổi dấu sang +.

dùng oxy tẩy không khí ra khỏi bom và nâng áp suất oxy trong bom lên đến mức đã định. Bom có nắp vặn bằng răng để đặt mẫu vào trong và lấy ra. nối dây điện. cho khuấy chạy. đốt cháy mẫu. mf . Nhiệt trị Q tính theo công thức (19). không nổ mà chịu được áp lực cao tạo ra bởi quá trình cháy mẫu thí nghiệm đặt trong chén mẫu treo trong ruột bom. vặn đóng nắp bom chặt lại. Đó là các công việc chuẩn bị. Mẫu (chỉ vài g) được cân chính xác. Tiếp theo là bấm nút điện. ghi nhận nhiệt độ ban đầu. thường là benzoic acid : mbenzoic acid 26447 J/g·K = CB ∆ T . đặt bom vào vị trí. đổ vào chén và treo chén vào trong ruột bom. hiệu của giá trị này với nhiệt độ ban đầu là ΔT. đổ một lượng nước cần thiết vào bình Dewar. ghi nhiệt độ biến thiên theo thời gian cho đền khi đạt nhiệt độ cao nhất ổn định. khoá van oxy lại. xuyên nắp có đường nạp oxy và 2 điện cực. Nhiệt dung CB của cả hệ phải được biết trước và được xác định lại định kỳ nhờ đốt 1 lượng một nhiên liệu có Q biết trước.thermometer ignition unit dewar stirrer bomb O2 water sample Sơ đồ cấu trúc nguyên lý của Bom nhiệt lượng kế (bomb calorimeter) Bomb calorimeter có bộ phận chính là ‘quả bom’ bằng inox. đậy nắp bình Dewar.

khoâng phuï thuoäc vaøo ñöôøng ñi qua moät hay nhieàu böôùc trung gian.1. Đơn vị đo là kJ/kg hay MJ/kg (MJ/m3tc). Δhphaân huyû = +110.11 Ñònh luaät Lavoisier veà nhieät phaûn öùng Nhieät löôïng caàn caáp ñeå phaân huyû hôïp chaát thaønh caùc ñôn chaát nguyeân toá baèng ñuùng nhieät löôïng thoaùt ra khi taïo thaønh hôïp chaát ñoù.393. tỷ lệ nghịch với thể tích và các chất thải sinh ra trong quá trình đốt. C(r) + 1/2 O 2 (kh) → CO (kh). Δhtaïochaát = .86MJ/kg (10. Δhtaïochaát = -110.l baûo toaøn naêng löôïng.. phế/phụ phẩm nông/lâm nghiệp. khoâng heà traùi vôùi ñònh luaät baûo toaøn năng lượng theo nghĩa của Lavoisier.3MJ và TOE=41.000 kcal/kg). Δhtaïochaát = -110.7 kJ/mol (19) C(r) + 1/2 O 2 (kh) → CO (kh).12 Ñònh luaät Hess veà toång nhieät naêng töøng böôùc Toång nhieät naêng giaûi phoùng ra hay caàn caáp vaøo cho phaûn öùng laø khoâng ñoåi.1 kJ/mol (21) Ta coù theå duøng caùc döõ kieän ñaõ coù vaø caùc phản ứng deã kieåm soaùt ñeå tính nhieät cuûa caùc phản ứng khoù hôn. lỏng.6 kJ/mol CO (kh) → C(r) + 1/2 O 2 (kh). nhieät phản ứng ñoù tính qua (19) vaø (21) voán raát deã ño baèng thöïc nghieäm. Ví duï trong 3 phaûn öùng treân thì phản ứng (20) laø khoù kieåm soaùt nhaát. dầu. củi.13 Nhiên liệu Các chất (rắn. C (r) + O 2 (kh) → CO2 (kh). khí đốt.6 kJ/mol (20) CO(kh) + 1/2 O 2 (kh) → CO2 (kh).86MJ (≈42MJ) . Giá trị sử dụng của nhiên liệu tỷ lệ thuận với nhiệt trị. 1. Các dạng cụ thể thường gặp: than đá.000 kcal/kg).283. năng lượng và nhiên liệu được tính theo tấn than tiêu chuẩn (ton of coal equivalent TCE). Các ngành kỹ thuật chỉ sử dụng LHV. Ở qui mô lớn. rác hữu cơ . Nhiệt trị là nhiệt lượng giải phóng ra khi đốt 1kg (hay 1m3 tiêu chuẩn) nhiên liệu. khí) dùng để đốt lấy nhiệt với qui mô tương đối lớn. Thöïc teá coù nhöõng chaát beàn vöõng ta khó mà phaân huyû chuùng trôû laïi caùc nguyeân toá ban ñaàu ñöôïc (nước hay khí CO2 chẳng hạn). Như vậy TCE=29. Töùc laø chæ quyeát ñònh bôûi caùc chaát phản ứng ban ñaàu vaø saûn phaåm cuoái cuøng. gọi chung là nhiên liệu. Có nhiệt trị cao HHV và nhiệt trị thấp LHV như đã nói trên. Than tiêu chuẩn qui ước tương đương năng lượng 29. Δhtaïochaát = .6 kJ/mol Ñaây cuõng chính laø 1 daïng cuûa ñ.. 1.3MJ/kg (7. tấn dầu tiêu chuẩn (TOE). Các chất đó chæ laø kết quả của phản ứng khoâng thuaän nghòch. Dầu tiêu chuẩn tương đương năng lượng 41. xăng.

Nhöõng chaát löu (loûng/khí) tuaân theo (2.1) Heä soá tyû leä kyù hieäu μ laø heä soá nhôùt ñoäng löïc. trao đổi nhiệt và trao đổi chất trong không gian.s/m2 hay Pa. rất phức tạp. Giöõa 2 taám vaät toác chaát loûng thay ñoåi töø 0 ñeán v. VAÄT LYÙ QUAÙ TRÌNH CHAÙY Quaù trình chaùy xaûy ra gaén lieàn vôùi chuyeån ñoäng cuûa chaát löu. taám kia chuyeån ñoäng ñeàu vôùi vaän toác khoâng ñoåi v.μ dv/dy daáu tröø cho hay ñoäng naêng ñöôïc truyeàn veà phía vaän toác giaûm. Newton cho hay raèng ñoái vôùi 1 chaát loûng nhaát ñònh thì löïc keùo F tỷ lệ với dieän tích bề mặt A của tấm động. saùp. Ñeå duy trì vaän toác naøy ta phaûi taùc duïng 1 löïc F. 2. coù moät soá chaát loûng khoâng theo luaät Newton (nhöïa ñöôøng. khoâng phuï thuoäc aùp suaát.1 Ñònh luaät Newton veà ñoä nhôùt Xeùt 2 taám phaúng ngaâm trong chaát löu (loûng) kích thöôùc voâ haïn. caùc chaát deûo nhöïa …). ñv. ÑV ño laø N.s (không có tên riêng cho đơn vị này) Trong phân tích năng lượng người ta còn viết τ = .2 Ñònh luaät Fourier veà daãn nhieät .1) laø nhöõng chaát loûng Newton. 2. lực cắt (xem hình vẽ). ño laø m2/s (cũng không có tên riêng cho đơn vị này) Hai heä soá trên xaùc ñònh qua thöïc nghieäm. phuï thuoäc nhieät ñoä. 1 taám ñöùng yeân.Chöông 2. Neáu moät trong caùc chaát phaûn öùng laø raén thì saûn phaåm chaùy vaãn laø khí. Một hệ số khác thường gặp: ν = μ/ρ laø heä soá nhôùt ñoäng hoïc. Vật lý của quá trình cháy gắn liền với biến đổi hoá học trong một thể thống nhất. ngöôïc chiều vôùi F. vôùi toác ñoä vaø khoaûng caùch giöõa 2 taám: F = μA dv/dy trong đó μ là hệ số tỷ lệ phụ thuộc bản chất chất lỏng từ đó ứng suất cắt sẽ là τ = F/A = μ dv/dy (2. μ = öùng suaát tieáp tuyeán (caét) khi dv/dy = 1.

Theo thôøi gian caùc phaân töû cuûa A seõ khueách taùn töø vuøng coù maät ñoä cao sang vuøng maät ñoä thaáp ñeà coù maät ñoä ñoàng ñeàu.4) Sc = ν/D (Schmidt) (2. (2).8) . öôùc löôïng theo coâng thöùc δ= 8 µL ρυ ∞ (2. [m /s] daáu tröø chæ raèng chaát A khueách taùn veà phía maät ñoä giaûm Ba quaù trình truyeàn ñoäng naêng. khoảng 3-5 lần v∞ thì chiều dày lớp biên không thay đổi thêm. hay là độ nhớt. Quan heä giöõa caùc quaù trình naøy coù theå ñaùnh giaù qua caùc tieâu chuaån ñoàng daïng Pr = ν/α (Prandtl) (2. Tiếp theo do nội ma sa sát trong chất lưu. Toác ñoä khueách taùn ño baèng maät ñoä doøng vaät chaát chuyeån qua moät ñv beà maët ñaúng noàng trong moät ñv thôøi gian. ñaúng höôùng vaø A laø moät chaát khaùc coù theå troän cô hoïc toaøn toaøn trong B nhöng maät ñoä cuûa A laïi khoâng ñoàng nhaát. heä soá daãn nhieät λ [W/(m. Lớp biên xuất hiện do ma sát giữa mặt rắn và chất lưu với điều kiện là lớp chất lưu dính vào mặt rắn có vận tốc bằng không.6) 2.s) (2. truyeàn nhieät vaø truyeàn chaát coù baûn chaát töông töï nhau vaø 3 phöông trình (1).3 Ñònh luaät Fick veà khueách taùn Neáu B laø moät chaát löu ôû traïng thaùi ñoàng chaát. vaän toác dòng tự do v∞ vaø baûn chaát chaát löu. còn gọi là dòng khối riêng khuyếch tán qua mặt đẳng nồng.3) 2 trong ñoù DAB laø heä soá khueách taùn A trong B. wA [kg/(m2.7) sau một khoảng Lini nhất định.q = .3) 2.4 Khaùi nieäm veà lôùp bieân Khi chaát löu chaûy oån ñònh ôû vaän toác (dòng tự do) v∞ doïc theo maët phaúng rắn. ñaúng nhieät. Maät ñoä ñoàng ñeàu laø traïng thaùi caàn baèng beàn cuûa hai chaát noùi treân. ngay treân maët raén tồn tại lôùp bieân trong ñoù vaän toác thay ñoåi töø 0 ñeán vaän toác doøng töï do.5) Le = α/D (Lewis) Le = Sc/Pr (2.K)] vaø heä soá daãn nhieät ñoä α = λ/cρ [m2/s] (2. moïi quaù trình töï nhieân ñeàu tieán veà traïng thaùi naøy.s)].2) daáu tröø chæ raèng nhieät naêng truyeàn veà phía nhieät ñoä giaûm ngöôïc chieàu gradient nhieät ñoä. (3) cuõng coù daïng gioáng nhau.λ dT/dy (2. Noù ñöôïc tính theo ñònh luaät Ficks wA = -DAB dCA/dy [kg/(m2s)] (g/(cm2. mà vận tốc chất lưu biến thiên. Chieàu daøy lôùp bieân δ phuï thuoäc vaøo khoaûng caùch L tính töø ñaàu taám tới điểm đang xét. Heä soá ma saùt Cf ñöôïc ñònh nghóa baèng 2τ/(ρv2∞) vaø tính theo coâng thöùc Cf = 2 µ ρυl ∞ = 2 Re l (2.

7 Hệ phương trình mô tả quá trình cháy Hệ gồm caùc phöông trình baûo toaøn (năng lượng. λ . w là vận tốc của chất lưu tại điểm x.332Re1/2l Pr1/3 2.z .y. động lượng).2. do đó dòng nhiệt riêng đối lưu mô tả bởi phương trình: → q = −λ∇T + ρ w i → trong đó ∇T = → ∂T ∂T ∂T + + . dz. Tại điểm x. khối lượng riêng và enthalpy của chất ∂x ∂y ∂z lưu.y. Các hàm chưa biết ta tính theo dãy Taylor chính xác đến đạo hàm bậc nhất.332Sc1/3 Re1/2 Tröôøng hôïp ñoái löu töï nhieân töø maët thaúng ñöùng.5 Truyeàn nhieät qua lôùp bieân Nu = 0. ta viết các phương trình bảo toàn cho áp dụng cho vi thể tích này. động năng. khối lượng. các phương trình chuyển động và khuyếch tán. dy. truyeàn chaát tính theo NuD = 0.555Sc1/4 Gr1/4 ôû ñaây NuD = (αD. các phương trình tính chất vật lý và các điều kiện đơn trị.z xét vi thể tích dưới dạng khối lập phương vô cùng bé dx. Bảo toàn năng lượng: năng lượng đối lưu tự nó bao gồm 2 phương thức là dẫn nhiệt và đối lưu. ρ và i là hệ số dẫn nhiệt. truyeàn chaát tính theo NuD = 0. x/D) vaø toaû chaát ñoái löu theo Newton laø w = αD 2.6 Truyeàn chaát qua lôùp bieân Tröôøng hôïp ñoái löu cöôõng böùc treân maët phaúng.

Baûo toaøn NL nhieät trong doøng chaát loûng: daãn nhieät xaåy ra cuøng vôùi ñoái löu ρ ∂w y ∂wz ∂w ∂i ∂ 2T ∂ 2T ∂ 2 T ∂i ∂i ∂i = λ( 2 + 2 + 2 ) − ρ( wx + wy + wz ) − ρi ( x + + ) + qv ∂τ ∂x ∂y ∂z ∂x ∂y ∂z ∂x ∂y ∂z Phương trình khuyếch tán Fick: ω = .9) (t laø thôøi gian) ∂ρ ∂( ρu ) ∂( ρv ) ∂( ρw) + + + =0 ∂τ ∂x ∂y ∂z (2. z.D dC/dn . do đó ∂x ∂w ∂wx ∂wx ∂i ∂ 2T ∂ 2 T ∂ 2T ∂i ∂i ∂i ρ = λ( 2 + 2 + 2 ) − ρ( wx + wy + wz ) − ρi ( x + + ) + qv ∂τ ∂x ∂y ∂z ∂x ∂x ∂x ∂x ∂x ∂x Baûo toaøn khoái löôïng (phöông trình lieân tuïc hay phöông trình Euler) (2.10) döôùi daïng vector Baûo toaøn ñoäng löôïng Q = mv Bảo toàn động năng: E = 1/2 mv2 Phương trình chuyển động: F = m.a Phöông trình chuyển động Bernoulli cho doøng chaûy ñoaïn nhieät chaát nöôùc: Bernoulli's Equation is basically a statement of the conservation of energy per unit volume along the pipe.Phương trình năng lượng cân bằng thay đổi năng lượng (enthalpy) trong vi thể tích với dòng nhiệt đối lưu và năng lượng phát ra do nguồn phát tại chỗ qv: → → ∂q ∂i ∂q ∂q div q = x + y + z ρ = −div q + qv trong đó ∂x ∂y ∂z ∂τ và rồi q x = −λ ∂T + ρwx i tương tự cho 2 phương y.

Điều kiện ban đầu khi t=0: T0 = f0(x. và quan hệ là phi tuyến. . nhiệt dung riêng. Tính chất vật lý: thể hiện qua các hệ số dẫn nhiệt. giống như trong truyền nhiệt. dẫn nhiệt độ. khối lượng riêng. độ nhớt … Vấn đề phức tạp là giá trị các hệ số này phụ thuộc vào nhiệt độ.z) Điều kiện biên: cho biết cái gì xảy ra trên mặt biên.y.

caùc chaát ban ñaàu vaø saûn phaåm ñeàu ôû pha khí. chaûy taàng: ngoïn löûa troän tröôùc hoaøn toaøn (hôi giaøu oxy) ngoïn löûa troän tröôùc (hôi thieáu oxy) . sau ñoù môùi thoåi vaøo khoâng gian nôi xaûy ra phaûn öùng chaùy thì ta goïi ñoù laø hoãn hôïp troän laãn tröôùc (premixed flames). chaûy roái. löûa coù maøu vaøng. Neáu ngoïn löûa laø cuûa doøng nhieân lieäu khí thoåi rieâng bieät vaøo khoâng khí thì ta coù ngoïn löûa khoâng troän tröôùc. chaûy taàng. maët löûa (maët phaûn öùng chaùy) laø maët bieân ngaên chia khoâng khí vaø nhieân lieäu. noàng ñoä nhieân lieäu baèng 100% beân trong ngoïn löûa giaûm xuoáng 0% treân vaø ngoaøi maët. Ta chæ giôùi haïn trong caùc quaù trình chaùy vôùi khoâng khí laø chaát oxy hoaù.1 Phaân loaïi ngoïn löûa Coù 5 loaïi ngoïn löûa thöôøng gaëp trong chaùy nhieân lieäu khí: Loaïi thöù nhaát laø ngoïn löûa khoâng troän laãn tröôùc. Noù laø quaù trình chaùy khuyeách taùn khi nhieân lieäu ñöôïc phun vaøo khoâng khí. Loaïi thöù 3 laø ngoïn löûa coù troän laãn tröôùc. Neáu nhieân lieäu khí ñöôïc troän laãn tröôùc vôùi khoâng khí. caùc voøi ñoát coâng nghieäp söû duïng caùc caáu hình taïo roái. noàng ñoä oxy giaûm töø 21% ôû beân ngoaøi (phía ngöôøi quan saùt ) xuoáng 0% treân vaø sau maët löûa. ôû traïng thaùi nguoäi. Nhieân lieäu khí hieän ñang ñöôïc duøng roäng raõi trong coâng nghieäp cuõng nhö gia ñình. Töùc laø nhieân lieäu ra ngoaøi khoâng khí môùi gaëp oxy vaø xaûy ra phaûn öùng chaùy luoân. CHAÙY NHIEÂN LIEÄU KHÍ Ñaây laø quaù trình chaùy ñoàng theå. Loaïi thöù hai laø ngoïn löûa khoâng troän laãn tröôùc. Ví duï ngoïn löûa queït gas. Coù nhieàu voøi ñoát coâng nghieäp thuoäc loaïi naøy vì lyù do an toaøn. ñaëc bieät nhôø doøng khoâng khí caáp vaøo. caù nhaân. 3. Tyû leä troän laãn tröôùc coù theå thay ñoåi trong khoaûng khaù roäng neân raát coù theå coù doøng khoâng khí thöù caáp caáp theâm vaøo khoâng gian ñoát cho tröôøng hôïp troän tröôùc ngheøo. Taêng toác ñoä doøng nhieân lieäu leân doøng chaûy seõ trôû neân roái.Chöông 3.

chaûy taàng. vaø moâi tröôøng xung quanh. Loaïi thöù 5 laø ngoïn löûa coù troän laãn tröôùc moät phaàn. Hình döôùi ñaây cho thaáy ngoïn löûa khoâng troän tröôùc chaûy taàng vaø baét ñaàu coù daáu kieäu chaûy roái (1). Hoãn hôïp troän tröôùc chaùy . chaûy roái: trong caùc ñoäng cô ñoát trong. Daøi nhaát laø khi toác ñoä doøng chaûy baét ñaàu ñaït ñeán cheá ñoä chaûy roái. ngoïn löûa phuï thuoäc vaøo cheá ñoä troän. Ngoïn löûa Bunsen trong phoøng thí nghieäm cho pheùp ta nghieân cöùu haàu heát caùc ngoïn löûa chaûy taàng. Doøng roái seõ töï troän nhieân lieäu vôùi khoâng khí xung quanh laøm cho ngoïn löûa ngaén laïi. cheá ñoä khoâng troän tröôùc chaûy taàng seõ coù ngoïn löûa daøi. chaûy taàng: ngoïn löûa beáp gas gia ñình. khoâng taïo muoäi. 2 ngoïn löûa tieáp theo laø coù troän moät phaàn chaûy taàng vaø ngoïn löûa soá 4 coøn laïi laø troän tröôùc. Cho moät voøi ñoát Bunsen nhaát ñònh. löôïng khoâng khí dö. chaùy nhanh. nhöõng nôi coù bieän phaùp an toaøn toát vaø coù boä phaän thieát bò troän ngay laäp töùc tröôùc khi ñoát (khoâng bao giôø döï tröõ hoãn hôïp troän tröôùc). Bunsen burner (ñeøn Bunsen) Nhö vaäy. cheá ñoä doøng chaûy. Löûa xanh.Loaïi thöù 4 laø ngoïn löûa coù troän laãn tröôùc.

do ñoù ngoïn löûa ngaén hôn. 3. Lyù do laø toác ñoä phaûn öùng chaùy raát chaäm ôû nhieät ñoä thöôøng. nhieät thaát thoaùt ra moâi tröôøng thì deã daøng vaø laïi taêng . Nhieät ñoä ngoïn löûa: nhieät ñoä cao nhaát laø chaùy ñoaïn nhieät vôùi löôïng khoâng khí vöøa ñuû. ôû ñieàu kieän bình thöôøng trong khoâng gian töông ñoái roäng seõ khoâng töï chaùy. nhieät phaùt ra khoâng ñaùng keå. Nhieät ñoä ngoïn löûa ñôn khoâng phaûi laø moät giaù trò coá ñònh vì baûn thaân ngoïn löûa ñôn chieám moät khoâng gian haïn höõu trong ñoù nhieät ñoä thay ñoåi khaù nhanh vaø phuï thuoäc raát nhieàu vaøo quaù trình trao ñoåi nhieät (böùc xaï) vôùi moâi tröôøng. Nhieät ñoä ñoaïn nhieät cuûa ngoïn löûa laø giaù trò thöôøng ñöôïc trích daãn. Nhieân lieäu hay hoãn hôïp nhieân lieâu – khoâng khí. Muoán baét ñaàu quaù trình chaùy ta phaûi moài löûa.nhanh hôn vì nhieân lieäu vaø oxy ñaõ gaàn keà nhau.2 Moài löûa (Ignition). vöõng beàn hôn. noù ñöôïc tính khi duøng löôïng kk' toái thieåu vaø toaøn boä nhieät trò chæ duøng ñeå taêng nhieät ñoä cuûa saûn phaåm chaùy (khoâng bò thaát thoaùt nhieät ra ngoaøi).

coù theå laø 1 ngoïn löûa nhoû. Hoãn hôïp ôû nhieät ñoä cao hôn nhieät ñoä töï chaùy taát nhieân seõ chaùy ñöôïc maø khoâng caàn moài löûa. Muoán moài löûa phaûi coù löûa moài. Chuoãi taêng tröôûng naêng löôïng: cô baép → ma saùt → löûa nhoû (dieâm. Caùc ñoáng lôùn sinh khoái troän vôùi than/daàu coù khaû naêng töï phaùt hoaû trong moät soá tröôøng hôïp. Roõ raøng nhöõng tia phoùng coâng suaát beù döôùi ngöôõng moài Emin seõ khoâng theå moài löûa leân noåi.nhanh choùng neáu nhieät ñoä taêng.3 Giôùi haïn noàng ñoä baét löûa (Flammability limits) Ở một nhiệt độ nhất định. noù seõ chaùy ngay vaø taïo ra saûn phaåm chaùy. Giôùi haïn chaùy goàm giôùi haïn loaõng (coøn goïi laø giôùi haïn döôùi. khi ñaït tôùi 1 nhieät ñoä nhaát ñònh hoãn hôïp seõ töï boác chaùy maø khoâng caàn tôùi löûa moài.2) Naêng löôïng löûa moài cho nhieân lieäu khoâng hoãn hôïp tröôùc phaûi cao hôn cho hoãn hôïp troän tröôùc. Hễ ta tắt lửa mồi thì quá trình cháy cũng ngưng ngay. Löûa moài phaûi coù naêng löôïng cao hôn moät möùc toái thieåu Emin naøo ñoù tuyø töøng tröôøng hôïp (nhieân lieäu vaø moâi tröôøng). Tia löûa ñieän maïnh bao nhieâu cuõng khoâng moài löûa leân cho hoãn hôïp quá nghèo/quá giàu ñöôïc. Hieän töôïng töï moài löûa: Neáu hoãn hôïp troän tröôùc ñöôïc chöùa trong moät khoâng gian caùch nhieät raát toát vaø coù nhieät ñoä ban ñaàu cao hôn moät giaù trò naøo ñoù thì nhieät sinh ra do phaûn öùng chaùy tuy lúc đầu còn ít nhưng cũng seõ cao hôn nhieät toån thaát ra moâi tröôøng: (Qphaûn öùng sinh ra . Hoãn hôïp troän tröôùc gaëp löûa moài thì phaûn öùng chaùy seõ nhanh choùng lan truyeàn töø ñoù ra toaøn boä khoâng gian cuûa hoãn hôïp. giôùi . tia ñieän) → löûa lôùn. J (3. Hoãn hôïp troän tröôùc khoâng theå toàn taïi ôû nhieät ñoä cao hôn nhieät ñoä naøy. Cứ thế phản hồi dương kiểu này làm nhiệt độ tăng lên không ngừng.Qtoån thaát ra ngoaøi) > 0. hay tia löûa ñieän … Löûa moài nhoû veà naêng löôïng vaø qui moâ kích thöôùc nhöng phaûi deã daøng taïo ra ñöôïc vôùi ñoä tin caäy cao thì môi coù theå duøng trong caùc thieát bò chaùy. Löûa moài coù theå laø moät xung cô hoïc ñeå va ñaäp hay ma saùt 2 vaät raén. Neáu nhieân lieäu quaù loaõng hay quaù ñaëc thì quaù trình chaùy khoâng theå töï duy trì ñöôïc. Naêng löôïng toái thieåu cuûa löûa moài coù theå xaùc ñònh baèng thöïc nghieäm baèng caùch thöû phoùng ñieän töø nhöõng tuï coù tích naêng löôïng ñieän khaùc nhau. Nhieät ñoä ñoù laø nhieät ñoä töï chaùy. Nhieät ñoä töï chaùy (töï boác löûa): ñun noùng töø töø hoãn hôïp troän laãn tröôùc chöùa trong moät bình trung tính (thuyû tinh hoaëc söù) [taïi sao phaûi laø bình chöùa trung tính?]. Cuoái cuøng hoãn hôïp ñaït tôùi nhieät ñoä töï boác chaùy. Naêng löôïng tia löûa ñieän phoùng töø tuï ñieän dung C naïp ñeán ñieän aùp V laø Ec = (CV2)/2. 3. Ñeå hoãn hôïp troän tröôùc ôû nhieät ñoä thöôøng chaùy leân ñöôïc ta phaûi moài löûa. khoâng phaûi hoãn hôïp nhieân lieäu – khoâng khí ôû baát kyø noàng ñoä naøo cuõng baét chaùy khi gaëp löûa moài. Ta seõ thaûo luaän veà moài löûa cho hoãn hôïp troän tröôùc. Nhieät ñoä hoãn hôïp do đó seõ taêng leân làm tăng tốc độ phản ứng. Töùc laø duøng ít naêng löôïng ñeå khôûi ñoäng quaù trình sinh ra nhieàu naêng löôïng. laø chuoåi thöôøng gaëp trong cuoäc soáng.

Khoaûng caùch taét löûa phuï thuoäc vaøo nhieân lieäu.5 Tính löôïng khoâng khí lyù thuyeát vaø löôïng khoùi Löôïng khoâng khí lyù thuyeát laø löôïng khoâng khí caáp vöøa ñuû ñoát chaùy heát nhieân lieäu.4 Maët nguoäi vaø khoaûng caùch taét löûa (Quenching) Treân maët rắn nguoäi trong 1 khoaûng nhaát ñònh saùt ngay maët. Khoaûng caùch ñoù goïi laø khoaûng caùch taét löûa. töùc laø caáp ñuû oxy theo phöông trình hoaù hoïc đã caân baèng. Heã ta taét löûa moài laø quaù trình chaùy chaám döùt.haïn ngheøo) vaø giôùi haïn ñaëc (coøn goïi laø giôùi haïn treân. Taát nhieân hoãn hôïp coù noàng ñoä gaàn quanh noàng ñoä caân baèng hoaù hoïc laø hoãn hôïp chaùy toát nhaát. Tia löûa ñieän maïnh bao nhieâu cuõng khoâng moài löûa leân cho hoãn hôïp ñöôïc. thoâng thöôøng löûa khoù loït qua oáng hôn laø khe coù khoaûng caùch baèng ñöôøng kính oáng.1 sau ñaây. Ñôn vò ño naøy toát cho moïi loaïi nhieân lieäu. Ñoái vôùi caùc nhieân lieäu thöôøng gaëp khoaûng taét löûa laø 1 ñeán 3 mm. giöõa 2 maët phaúng raén chaúng haïn.lieäu. noàng ñoä cuõng nhö hình daùng khe. Khe heïp giöõa 2 maët phaúng laø khe 1 chieàu seõ khaùc vôùi khe oáng troøn. Ví duï: CH4 + 2O2 = CO2 + 2H2O . nếu nhiệt độ rất cao thì phản ứng cháy nhất định xảy ra (lúc đó ta không thể duy trì hỗn hợp cơ học được) Giôùi haïn chaùy cuûa moät soá nhieân lieäu vôùi khoâng khí ñöôïc cho trong baûng 3. Neáu hoãn hôïp troän tröôùc có tỷ lệ cháy tốt (quanh cân bằng hoá học) naèm trong moät khoâng gian heïp. Ngoïn löûa khoâng theå lieám tröïc tieáp maët raén nguoäi. khi ruùt ngaén khoaûng caùch δ giöõa hai taám ta seõ ñaït tôùi giaù trò δmin maø ngoïn löûa khoâng theå lan truyeàn ñöôïc giöõa khe naøy. Maët raát noùng seõ khoâng coù taùc duïng laøm taét löûa. Ngoaøi vuøng ñoù laø 2 vuøng khoâng baét chaùy. Thoâng thöôøng khoaûng caùch naøy töø vaøi mm trôû xuoáng. Mặt khác. seõ khoâng xaûy ra phaûn öùng chaùy thoâng thöôøng. Thoâng thöôøng ño baèng kg/kg. Ñoái vôùi nhieân lieäu khí ngöôøi ta coù theå duøng m3/m3 tieâu chuaån. 3. giôùi haïn giaøu). ngoaïi tröø löûa cuûa hoãn hôïp hydro vaø acetylene vôùi khoâng khí coù theå loït qua khe nhoû hôn 1mm. Nhöng ôû nhieät ñoä naøo thì goïi laø noùng? Moät trong caùc phöông phaùp ño khoaûng caùch taét löûa laø baèng caùch thu nhoû daàn ñöôøng kính oáng ñoát cho ñeán khi heát khaû naêng chaùy ngöôïc vaøo trong oáng. chaát oxy hoaù vaø chaát troän (chất không cháy như N2 hoặc khí trơ). Vuøng noàng ñoä ñoù goïi laø vuøng baét chaùy (baét löûa). noù bò taét khi chui vaøo maét löôùi. thì noù môùi coù khaû naêng baét chaùy. Öùng duïng cuûa hieäu öùng naøy: caùc löôùi ñeøn moû vaø caùc löôùi chaén an toaøn. coù nhieät ñoä moâi tröôøng bình thöôøng. 3. Löûa seõ khoâng theå loït qua löôùi ñöôïc. töùc laø kg kk'/kg nh. Nhö vaäy chæ khi hoãn hôïp coù noàng ñoä naèm trong khoaûng cao hôn giôùi haïn döôùi nhöng thaáp hôn giôùi haïn treân. Töùc laø hoãn hôïp troän tröôùc naèm trong khoâng gian naøy khoâng bao giôø töï duy trì ngoïn löûa ñöôïc.

xem laø oån ñònh ôû r0. doøng chaûy taàng trong oáng coù phaân boá vaän toác parabol.6 Söï lan truyeàn ngoïn löûa (Flame propagation) Toác ñoä lan truyeàn ngoïn löûa Λ trong hoãp hôïp troän laãn tröôùc laø moät trong caùc thoâng soá cô baûn ñaëc tröng cho quaù trình chaùy. phía traùi laø hoãn hôïp chaùy.3. Nhieân lieäu khí coù λ thaáp nhaát.2 m3/kg theâm phaàn N2 cuûa khoâng khí (17. Löôïng khoùi lyù thuyeát tính theo phöông trình treân: 1kg CH4 seõ cho (22.τ = u r0 / Λ (3. Tyû soá lyù thuyeát seõ laø 9. Löôïng khoùi thì thöôøng tính theo ñôn vò m3/kg vì chaéc chaén raèng khoùi ôû daïng khí.05 ñeán 1. Ñoái vôùi moû ñoát thaúng ñöùng leân treân ngoïn löûa khoâng bò cong. töø phaûi sang traùi nhö Hình 1.0582 có nghĩa là 1kg không khí thì đốt vừa hết 0.524 m3/m3 (hoaëc 0.4+44.105 neáu ño theo kieåu nghòch ñaûo). ñaït cöïc ñaïi khi khoâng khí dö moät ít. Ngoïn löûa lan truyeàn töø chu vi ñeán taâm moû trong thôøi gian τ = r0 / Λ (3.4/28 = 10. Hieän töôïng ñoát khoâng heát saïch ñöôïc nhieân lieäu goïi laø toån thaát cô hoïc (deã thaáy roõ cho nhieân lieäu raén.1 cho caùc loø hieän ñaïi ñoát buïi than ñeán 2.536 = 14.17 kg/kg (moät soá saùch laáy soá nghòch ñaûo thành 0.1.4 m3 + 44.4 m3 + 44.1 – 1. töùc laø 9. Noù ñöôïc ñònh nghóa laø toác ñoä truyeàn phaûn öùng chaùy theo höôùng vuoâng goùc vôùi maët löûa veà phía hoãn hôïp chöa chaùy.8)/16 = 4.0582 kg methane).8 m3 3 1 m CH4 caàn 2 m3 oxy.0 cho caùc loø thuû coâng ñoát than cuïc.2 + 10. Caáp nhieàu kk' hôn löôïng lyù thuyeát giuùp ta giaûm ñöôïc caùc toån thaát naøy.536 m3.8 m3 = 22. Nhö vaäy.233 phaàn khoái löôïng laø oxy neân 1 kg methane seõ caàn 64/(16*0.16 kg + 64 kg = 44 kg + 36 kg Khoâng khí coù 0. Toác ñoä dòch .4) trong thôøi gian naøy hoãn hôïp ôû truïc di chuyeån ñöôïc moät quaõng L chính laø chieàu daøi ngoïn löûa L = u.736 m3/kg 3. Nhieân lieäu loûng coù λ naèm quaõng giöõa. Neáu tính theo theå tích thì 22. töø 1. loûng) vaø toån thaát hoaù hoïc. löôïng kk' lyù thuyeát cuûa CH4 laø 17. Nhieân lieäu raén caàn λ cao nhaát: töø 1.5) Xeùt tröôøng hôïp ngoïn löûa lan truyeàn trong moät hoãn hôïp chaùy chöùa trong moät khoâng gian giôùi haïn.3) Thöïc teá λ phuï thuoäc vaøo nhieân lieäu vaø phöông phaùp ñoát. Noù phuï thuoäc vaøo noàng ñoä hoãn hôïp. Caïnh meùp moû ñoát bao giôø cuõng toàn taïi moät voøng hoãn hôïp coù vaän toác u = Λ.17 kg khoâng khí. vôùi phía phaûi laø saûn phaåm chaùy.233) = 17. 1. Caùc quaù trình chaùy thöïc caàn nhieàu oxy hôn löôïng lyù thuyeát vì nhö theá môùi ñoát heát saïch ñöôïc nhieân lieäu vaø hôn nöõa oxy (kk') khoâng phaûi mua.17-4)*22. Toång löôïng khoùi seõ laø 4. Tyû soá giöõa löôïng kk' thöïc L vaø löôïng lyù thuyeát Llyùthuyeát goïi laø heä soá kk' λ (coøn goïi laø heä soá kk' dö) λ = L/ Llyùthuyeát (3.524 m3 kkoâng khí.

Keát quaû phaân tích cho thaáy toác ñoä lan truyeàn ngoïn löûa tyû leä vôùi caên baäc hai cuûa heä soá daãn nhieät ñoä vaø toác ñoä phaûn öùng hoùa hoïc.) laäp luaän raèng toác ñoä khueách taùn caùc hoaït goác (hoùa hoïc) veà phía vuøng chöa chaùy seõ xaùc ñònh vaän toác lan truyeàn ngoïn löûa. chuyeån ñoäng chaát khí.oån ñònh seõ bao goàm heä phöông trình vi phaân phi tuyeán cuûa baûo toaøn vaät chaát.. Khoâng theå ñöa caùc coâng thöùc phöùc taïp ra ñaây. Noù seõ phuï thuoäc vaøo hai cô caáu: cô caáu xuaát hieän cuûa caùc goác vaø cô caáu khueách taùn. Ñaây laø cô sôû ñeå giaûi baèng phöông phaùp soá vôùi maùy tính hieän ñaïi. Damkohler.) döïa treân laäp luaän raèng toác ñoä lan truyeàn ngoïn löûa baèng toác ñoä truyeàn soùng nhieät sang vuøng chöa chaùy. ta chæ thöû xuyeân vaøo baûn chaát cuûa caùc lyù thuyeát ñoù nhö sau: (i) Lyù thuyeát nhieät (Mallard-Le Chatelier.. Gaydon-Wolfhard . (iii) Lyù thuyeát khueách taùn (Tanford-Pease. Noù ñöôïc chia laøm 3 nhoùm lôùn döïa vaøo caùc giaû ñònh maø caùc tröôøng phaùi choïn laøm cô sôû.. Ñieàu naøy keùo theo caùc bieán ñoåi toaùn hoïc heát söùc phöùc taïp nhöng ñoä chính xaùc cuûa keát quaû cuõng khoâng toát hôn (i) bao nhieâu. von Karman-Penner .) ñöa heát caùc phöông trình lieân quan vaøo ñeå giaûi ñoàng thôøi vôùi caùc ñieàu kieän bieân ñôn giaûn lyù töôûng. hoùa ñoäng hoïc phaûn öùng. (ii) Lyù thuyeát toång quaùt (Zeldovich-Frank Kamenetski-Semenov. Hoãn hôïp chöa chaùy Maøng löûa Hoãn hôïp Ñaõ chaùy x Hình 1. Lewisvon Elbe.. Söï lan truyeàn moät chieàu ngoïn löûa taàng trong hoãn hôïp chaùy troän tröôùc T x Hình 2. Profile nhieät ñoä hoãn hôïp troän tröôùc ñang chaùy ñoaïn nhieät Lyù thuyeát veà lan truyeàn ngoïn löûa taàng (khoâng roái) . nhaát laø khi caùc tính chaát vaät lyù vaø chuûng löôïng ñeàu thay ñoåi phi tuyeán theo nhieät ñoä.. hai cô caáu naøy laïi lieân quan thuï thuoäc chaët cheõ vôùi nhau. truyeàn nhieät vaø khueách taùn caùc phaàn töû töøng chuûng loaïi. Bartholomeù . .chuyeån cuûa ngoïn löûa theo phöông thaúng goùc vôùi beà maët löûa goïi laø toác ñoä lan truyeàn cô baûn..

7 Nhieät ñoä löûa (flame temperature) Ngoïn löûa bao goàm moät khoâng gian coù bieán ñoåi hoaù hoïc vaø nhieät ñoä raát maïnh. Trong ngoïn löûa nhoû tröôøng nhieät ñoä bieán thieân raát maïnh. tyû leä nhieân lieäu/khoâng khí. Moãi phöông phaùp ñeàu coù öu vaø nhöôïc ñieåm rieâng cuûa mình. Caùc giaù trò hoaù-lyù trong khoâng gian ñoù thay ñoåi töø ñieåm naøy qua ñieåm khaùc. aùp suaát.boùng xaø phoøng (ñaúng aùp) vaø . nhö vaäy khoù coù theå chæ ra moät giaù trò nhieät ñoä cuûa ngoïn löûa queït gas caù nhaân.voøi ñoát oån ñònh (ño toác ñoä doøng hoãn hôïp tröôùc khi chaùy vaø beà maët ngoïn löûa ñaõ oån ñònh).taïo maët löûa phaúng.6) Giaù trò veá phaûi phöông trình (3. Ví duï vuøng saùng nhaát trong ñuoâi loõi ngoïn löûa haøn oxy-acetylene coù theå ñaït tôùi 3100-3300oC. ngoaïi tröø Acetylene vaø hydrogen. nhieät ñoä. chuyeån veá ñi i =1 1 298 j =r i= p i =1 i=p p tf ∑ ∫n C i 1 298 p tf pi dT = ∑ni ∆h fj − ∑ni ∆h fi j =1 (3. Töùc laø trong caáu truùc cuûa noù seõ coù nhöõng khu vöïc ñaït nhieät ñoä cao hôn caû vaø cao nhaát laø bao nhieâu. nhöng taát caû ñeàu bò aûnh höôûng bôûi caùc yeáu toá nhö: baûn chaát nhieân lieäu. nhö sau: ∆H R = ∑n j ∆h fRj j =1 j =r tính töø enthalpy taïo chaát cuûa caùc chaát p tf tham gia (Reactants) vaø ∆H P = ∑ni ∆h fPi + ∑ ∫ ni C pi dT tính töø enthalpy taïo chaát cuûa caùc i =1 1 298 i= p chaát thaønh phaåm (Products) vaø ñoä taêng enthalpy töø nhieät ñoä tieâu chuaån leân tôùi Tf . xung quanh haït loõi naøy nhieät ñoä thaáp hôn. Ta chæ coù theå noùi veà nhieät ñoä cöïc ñaïi cuûa ngoïn löûa ñoù. .6) chính laø enthalpy phaûn öùng ñaõ ñoåi daáu. .1. . Neáu hoãn hôïp troän tröôùc ñöôïc ñoát chaùy ñaúng aùp trong ñieàu kieän caùch nhieät hoaøn toaøn ta coù nhieät ñoä ngoïn löûa ñoaïn nhieät. thöôøng döôùi 100 cm/s. Moät soá giaù trò Λ max cho trong baûng 3. vaø caùc chaát khí ñoän khoâng tham gia phaûn öùng chaùy. Ta khoâng tính nhanh giaù trò nhieät ñoä ngoïn löûa ñoaïn nhieät ñöôïc vì cho duø bieát nhieân lieäu cuï theå thì thaønh phaàn saûn phaåm caân baèng taïi nhieät ñoä Tf cuõng laø moät aån soá. töùc laø nhieät phaûn öùng Q. Toác ñoä lan truyeàn ngoïn löûa Λ trong hoãp hôïp troän laãn tröôùc vôùi khoâng khí laø khoâng cao laém.chaùy trong oáng trong suoát (quan saùt vaø ño tröïc tieáp). Caân baèng laïi: ∑n j ∆h fj = j= 1 j =r ∑ni ∆h fi + ∑ ∫ ni C pi dT . Do baûo toaøn naêng löôïng neân ta bieát chaéc raèng enthalpy cuûa caùc chaát tham gia ban ñaàu ΔHR phaûi baèng enthalpy cuûa saûn phaåm ΔHP. Tf. 3.Caùc phöông phaùp thöïc nghieäm chính ñeå xaùc ñònh toác ñoä lan truyeàn löûa cô baûn thì bao goàm: .

Cô cheá taét löûa ôû vaän toác lôùn laø do giaûm nhieät ñoä vì pha troän vôùi kk' xung quanh. toån thaát nhieät do caùch nhieät khoâng lyù töôûng vaø cuoái cuøng laø toån thaát qua caùc chaát pha loaõng (khoâng tham gia phaûn öùng nhö N2 chaúng haïn) Ta có thể đánh giá nhiệt độ cực đại đạt được bằng cách lấy nhiệt trị của nhiên liệu chia cho nhiệt dung trung bình của sản phẩm cháy thực tế. giaù trò cuûa Tf chöa bieát neân thaønh phaàn saûn phaåm caân baèng cuõng chöa bieát. Hiện tượng cháy ngược vào trong vòi phun xảy ra khi vòi phun có đường kính lớn hơn nhiều so với khoảng dập lửa. không mong muốn của vòi đốt. nhôø ñoù oån ñònh ñöôïc ngoïn löûa khi toác ñoä phun cao.0755 0. Nhieät ñoä thöïc: Thöïc teá ta chæ ñaït ñöôïc nhieät ñoä cöïc ñaïi nhoû hôn Tf do coù toån thaát nhieät hoaù hoïc (moät phaàn ít nhieân lieäu chuyeån hoaù khoâng heát ra saûn phaåm do caân baèng hoaù hoïc). Cháy ngược là hoạt động không bình thường.∑ni ∆h fj − ∑ni ∆h fi = Q j =1 i =1 j =r i= p Ban ñaàu.cm/s ngoïn löûa Tyû leä λ öùng vmax T ngoïn löûa ôû vmax. ta tính thaønh phaàn caân baèng öùng vôùi nhieät ñoä ñoù theo dữ liệu về cân bằng hoá học trong các tài liệu tra cứu.1 Caùc ñaëc tính chaùy cuûa moät soá nhieân lieäu vôùi khoâng khí NL Tyû leä khoái löôïng caân baèng hoaù hoïc nl/kk Giôùi haïn töông ñoái döôùi treân T töï chaù y oC Toác ñoä max. năng suất đốt cao.25 1. K Khoaûng caùch taét löûa mm Emin 10-5 J C2H2 0. hỗn hợp trộn lẫn trước phun ra khỏi vòi đã được mồi lửa ổn định. tức là thoaû maõn điều kiện u > Λ Khi taêng vaän toác doøng hoãn hôïp ñeán moät giaù trò nhaát ñònh ngoïn löûa seõ bò ñaåy rôøi khoûi mieäng ñoát. do ñoù phaûi tính baèng phöông phaùp laëp: Böôùc 1: Baét ñaàu töø moät giaù trò T f1 phoûng ñoaùn. neáu böôùc 2 cao hôn thì nhieät ñoä phoûng ñoaùn bò cao quá vaø ngöôïc laïi.33 0. Ñeå choáng chaùy ngöôïc ta phải duy trì vaän toác doøng lớn hơn vận tốc lan truyền ngọn lửa. Baûng 3.31 - 305 155. ta tính giaù trò veá traùi phöông trình (3.8 OÅn ñònh ngoïn löûa (Flame stabilization) Goàm choáng choáng chaùy ngöôïc vaøo trong moû ñoát cuõng nhö thoåi taét löûa. Böôùc 2: Tính nhieät phaûn öùng Q ôû ñieàu kieän thành phần hỗn hợp cân bằng đã biết ở bước 1 Böôùc 3: Duøng thaønh phaàn caân baèng treân böôùc 1 vôùi caùc giaù trò nhieät dung rieâng.76 3. Tieáp tuïc taêng u seõ caøng ñaåy ngoïn löûa ra xa vaø taét (neáu khoâng gian laø voâ haïn). sau đó vận tốc dòng hỗn hợp giảm xuống dưới vận tốc lan truyền ngọn lửa. 3.6) Böôùc 4: So saùnh keát quaû soá cuûa böôùc 2 vaø 3. Hieäu chænh laïi giaù trò phoûng ñoaùn vaø tieáp tuïc tính lặp lại cho ñeán luùc sai bieät chaáp nhaän ñöôïc.01 . löûa phuï …) cuõng nhö khoáng cheá tyû leä khoâng khí. Trong caùc buoàng ñoát coâng nghieäp ngöôøi ta boá trí caùc phöông phaùp oån ñònh nhieät ñoä (vaät phuï.

78 2.0624 0.8) Moät moû ñoát xaùc ñònh vaän haønh ôû cheá ñoä ñaúng aùp nhöng duøng caùc loaïi khí khaùc nhau seõ coù cuøng coâng suaát nhieät neáu coù chæ soá Wu nhö nhau (không nhất thiết nhiệt trị các khí đó phải bằng nhau).H u = kF 2p ρkk .63 24.83 632 472 504 37.03 30. Mặt khác.6) trong ñoù k laø heä soá ma saùt. .064 0.46 0.Khueách taùn: caáp khoâng khí. taïo xoaùy . ρ* = ρk/ρkk Thöøa soá cuoái cuøng trong coâng thöùc (3.72 2.52 3.51 1.17 42. chaûy roái . tính theo coâng thöùc: V = kF 2p ρk (3.5 0.12 1.55 1.64 2.Chæ soá Wobbe veà söï oån ñònh coâng suaát nhieät cuûa moû ñoát khi nhieät trò khí dao ñoäng hay ñoåi sang khí khaùc Löu löôïng theå tích cuûa doøng khí ôû aùp suaát p.06 1. Hu ρ* (3.7) ñöôïc goïi laø chæ soá Wobbe: Wu = Hu ρ* (3.03 0.0582 0. Coâng suaát nhieät cuûa moû ñoát tính theo (Hu laø nhieät trò theå tích cuûa khí): Q = V .14 2236 2244 2250 2.Troän laãn tröôùc (injector): chaûy taàng.31 44. nếu chỉ số Wobbe khác nhau thì ta phaûi thay ñoåi aùp suaát ñeå giöõ ñöôïc coâng suaát mong muoán khi phaûi thay loaïi khí ñoát.CH4 C2H6 C3H8 0.84 1.9 Caùc boä ñoát gas (Gas burners) .7) trong ñoù ρkk laø khoái löôïng rieâng cuûa kk' ρ* laø KLR töông ñoái cuûa khí.H u = kF 2p ρk . khoái löôïng rieâng ρk thoaùt ra mieäng phun tieát dieän F.

dual gas-oil burner / Ñaàu ñoát chuyeån ñoåi gas-FO .

coù khaû naêng chôùp löûa qua maët thoaùng khi gaëp löûa moài. ngoïn löûa naøy goïi laø ngoïn löûa khueách taùn.1 Giöõa maøng löûa vaø maët loûng thì khoâng coù oxy. ñöôïc moâ taû nhö treân Hình 4. moãi ñôn vò khoái löôïng nhieân lieäu caàn nhieät löôïng . Quaù trình chaùy (ngoïn löûa) thaät söï xaûy ra trong pha khí. Nhöng chôùp löûa đó chæ thoaùng qua vaø taét luoân vì lửa tiêu thụ hết phần hơi đã tích trữ được. Coác chöùa nhieân lieäu loûng bao giờ cũng coù 1 ít hôi nhieân lieäu treân maët thoaùng. Tốc độ cháy do vậy phuï thuoäc chính vaøo toác ñoä khueách taùn nhieân lieäu vaø kk' ñeán vôùi nhau. 4. ngöôïc laïi phía beân kia cuûa maøng löûa thì khoâng coù nhieân lieäu. Taêng nhieät ñoä leân thì lượng hơi bốc lên cũng tăng lên và ñeán moät giaù trò naøo ñoù hoãn hôïp trên mặt thoáng seõ giàu hơn. chưa đủ duy trì quá trình cháy (ngọn lửa).2 Nhieät ñoä chôùp chaùy vaø nhieät ñoä baét löûa (flash and fire temperatures) Nhiên liệu lỏng bốc hơi như bao chất lỏng khác (ta ngửi thấy mùi). Nhieät ñoä thaáp nhaát ñeå coù hieän töôïng ñoù goïi laø nhieät ñoä chôùp chaùy. trộn lẫn với không khí. khoâng coøn bò taét nöõa maø maïnh leân do nó truyền nhiệt xuống pha lỏng làm tăng lượng bay hơi. lượng hơi tiếp tục bốc lên ít. Tức là tia lửa điện mồi đánh gần mặt thoáng cũng không làm thay đổi gì. Taêng nhieät ñoä leân nöõa thì ta seõ ñaït tôùi giá trị nhieät ñoä baét löûa. Đơn giản là ta không thể trộn trước không khí với nhiên liệu được vì chúng ở 2 pha khác nhau. Caùc boä gia nhieät nhieân lieäu loûng phaûi hoaït ñoäng döôùi nhieät ñoä baét löûa moät khoaûng nhaát ñònh. Ngoïn löûa naøy goïi laø khueách taùn. Loaïi deã bay hôi thöôøng ñöôïc troän tröôùc trong caùc boä 'cheá hoaø khí' vaø quaù trình chaùy sau ñoù laø quaù trình chaùy giống như cuûa hoãn hôïp troän tröôùc. noù xaûy ra caùch beà maët gioït nhieân lieäu loûng moät khoaûng.3 Chaùy gioït nhieân lieäu loûng Ñeán ñaây ta coù theå phaân tích hieän töôïng chaùy cuûa nhieân lieäu loûng. ÔÛ ñoù chuùng keát hôïp vôùi nhau trong phaûn öùng chaùy. saûn phaåm taïo ra bay khoûi maøng löûa cuõng baèng khueách taùn. 4. Muoán bay hôi nhanh thì beà maët chaát loûng phaûi lôùn töùc laø nhieân lieäu phaûi ñöôïc hoaù buïi (phun söông). Neáu nó ở nhieät ñoä thaáp thì hôi nhieân lieäu bốc lên ít khoâng ñuû taïo thaønh hoãn hôïp chaùy ñöôïc (do loãng quá). nhiệt độ tăng thì tốc độ bốc hơi tăng. Caùc phaân böôùc cuûa quaù trình chaùy gioït nhieân lieäu loûng bao goàm + Truyeàn nhieät vaøo gioït loûng. Có một khoảng nhiệt độ giữa các giá trị chớp cháy và bắt lửa. Tröôùc khi nhieân lieäu khueách taùn ñöôïc thì noù phaûi bay hôi ra khoûi chaát loûng. noù phöùc taïp hôn quaù trình chaùy cuûa hoãn hôïp khí troän tröôùc vì coù theâm caùc quaù trình boác hôi loûng thaønh khí (chuyeån pha) vaø khueách taùn tham gia vaøo. Tốc độ bốc hơi phụ thuộc vào nhiệt độ. Loaïi khoù bay hôi thì vöøa chaùy vöøa bay hôi. Luùc ñoù löûa sau khi mồi seõ töï duy trì. CHAÙY NHIEÂN LIEÄU LOÛNG 4. Nhieân lieäu vaø oxy ñöôïc vaän chuyeån baèng khueách taùn ñeán maøng löûa. Nhieân lieäu loûng chia laøm 2 loaïi: deã bay hôi vaø khoù bay hôi.1 Caùc ñieåm chung Quaù trình chaùy nhieân lieäu loûng là quá trình cháy khuyếch tán.Chöông 4. ngoïn löûa treân maët chaäu daàu hay từ bấc đèn dầu hỏa cho ta quan saùt hieän töôïng naøy.

. sau ñoù taêng leân cho ñeán giaù trò cuûa moâi tröôøng töï do phía ngoaøi. T∞ laø nhieät ñoä khí xa gioït loûng. khí noùng daàn theâm treân ñöôøng ñi: Hối lượng và thời gian khuyếch tán tới màng lửa phụ thuộc bản chất nhiên liệu. + Hoaù hôi pha loûng thaønh khí.Q = L + Cl(TW-TR) trong ñoù L laø nhieät aån hoaù hôi cuûa nhieân lieäu. + khuyeách taùn khí töø beà maët loûng ra ngoaøi tôùi maøng löûa. J/m 3) nhieân lieäu loûng taêng khi ta giaûm kích thöôùc haït loûng. nhiệt độ buồng lửa… + Khuyeách taùn oxy töø ngoaøi vaøo maøng löûa + Phaûn öùng chaùy + Khuyeách taùn saûn phaåm chaùy ra xa + Truyeàn nhieät töø maøng löûa ra xung quanh m. (c) Maät ñoä nhieân lieäu coù giaù trò cöïc ñaïi ngay treân maët loûng vaø giaûm xuoáng ñeán zero trong maøng löûa cuõng nhö phía beân kia maøng löûa.ñoä Oxy 0 Maøng löûa taùn vaø Hình 4. thôøi gian hoaù hôi gioït loûng phuï thuoäc vaøo nhieät ñoä moâi tröôøng.ñoä nhieân lieäu Gioït nhieân lieäu Maøng löûa Maët loûng m. ρg laø khoái löôïng rieâng pha hôi. Cl laø nhieät dung rieâng cuûa pha loûng. Cg là nhiệt dung riêng pha hơi. ñöôøng kính d0 vaø caùc tính chaát vaät lyù cuûa noù: d2 ρ l d 02 ρ l d 02 tv = 0 = = C g (T∞ − TB ) λv 8 ρ g a g ln( B + 1) 8 ρ g a g ln( + 1) L + C l (TB − TR ) trong ñoù λV laø haèng soá hoaù hôi [m2/s]. (b) Maøng löûa khueách taùn khoâng bao giôø tieán saùt ñöôïc ñeán beà maët loûng. (d) Nhieät ñoä cöïc ñaïi coù theå ñaït ñöôïc cuûa ngoïn löûa khueách taùn cuõng baèng tröôøng hôïp ngoïn löûa troän laãn tröôùc. taêng maät ñoä pha khí vaø taêng toác ñoä trao ñoåi chaát. ag laø heä soá daãn nhieät ñoä pha hôi. TB laø nhieät ñoä soâi cuûa nhieân lieäu. Toác ñoä chaùy caøng cao thì maøng löûa caøng caùch xa maët loûng. TR laø nhieät ñoä loûng phía trong gioït.1 Giaûn ñoà ngoïn löûa khueách chaát phaûn öùng maät ñoä caùc Caùc keát luaän chính lieân quan gaàn guõi vôùi thöïc teá coù theå ruùt ra töø phaân tích quaù trình phöùc taïp naøy goàm: (a) Naêng suaát ñoát (năng lượng giải phóng ra trong 1 đơn vị thể tích trong 1 giây. TW nhieät ñoä loûng ngay treân maët. Maät ñoä oxy thì baèng zero ôû treân maët loûng tôùi maøng löûa.

phun lên đĩa đang quay ở tốc độ cao…). làm cho qua trình cháy triệt để hơn và ổn định hơn. vaø hôi nöôùc. Hơn nữa hạt lỏng nhỏ hoá hơi nhanh nên phản ứng sẽ hết. .4. Caùc voøi (moû) ñoát daàu coâng nghieäp thường duøng khí neùn vaø hôi nöôùc cho muïc ñích bieán buïi. gió thứ cấp cấp phần oxy còn lại (và dư hơn) đồng thời tạo xoáy mới có thể ngược với xoáy đầu. không sinh khói và tạo muội trong buồng đốt. Khí neùn trong caùc moû ñoát aùp suaát thaáp cuõng laø nguoàn caáp khoâng khí sơ cấp cho buoàng ñoát. Caùc nguyeân taéc söû duïng ñeå bieán buïi goàm: cô hoïc (phun dầu dưới áp suất cao qua đầu bét phun.4 Bieán buïi daàu (oil pulverization) Ta đã thấy rằng năng suất đốt tăng khi kích thước hạt lỏng giảm. khí neùn. Gió sơ cấp cấp một phần oxy và để tạo dòng xoáy ban đầu. 4. Gió được chia ra làm sơ cấp và gió thứ cấp. Do tốc độ cháy bụi lỏng tốt nên ta có khả năng điều khiển công suất và ổn định ngọn lửa dể dàng. tức là cháy sạch.5 Caùc voøi ñoát daàu coâng nghieäp (oil burners) Thông thường các vòi đốt dầu dùng khí nén hay hơi nước để biến bụi và quạt để cấp không khí (gió).

ton of coal equivalent) Tro: tính chaát theo nhieät ñoä.375 Slvc) + 0. Noù coù theå khaù gioáng vôùi ngoïn löûa cuûa gioït nhieân lieäu loûng. phần chất bốc. khoâng caàn chia 100) Khoái löôïng kk' lyù thuyeát tính theo coâng thöùc G0kk = 0. Caùc teân löûa nhieân lieäu raén laø caùc thieát bò toái taân baäc nhaát ngaøy nay.Chöông 5. Phần còn lại là carbon dạng rắn. 5. H.2 Ñaëc tính nhieân lieäu raén Thaønh phaàn: Phaân tích sô boä (proximate analysis) : tìm độ ẩm. Ngoïn löûa cuûa caùc nhieân lieäu loaïi naøy naèm trong pha khí. moät soá chaûy loûng roài bay hôi.342Hlv – 0. O và tro trong than.0333Olv m3tc/kgnl Coâng thöùc này ñuùng cho caû nhieân lieäu raén vaø loûng.3 Tính toaùn löôïng khoâng khí lyù thuyeát vaø khoùi V0kk = 0. có thể đạt nhiều tấn/h. nhieät ñoä noùng chaûy. CHAÙY NHIEÂN LIEÄU RAÉN 5.0889(Clv + 0.111Hlv + 0. cho nên nó có thành phần (hàm lượng) carbon cao nhất trong các loại than. Ñaàu tieân laø cuûi goã.79 V0kk + 0. Döôùi taùc duïng cuûa nhieät ñoä cao moät soá chaát raén thaêng hoa (naphtalene. döøng caùch maët raén moät khoaûng ngaén bao boïc quanh maët ñoù. Than càng trẻ về tuổi địa chất thì càng chứa nhiều chất bốc.375 Slvc) + 0. Phaân tích cuoái cuøng (ultimate analysis) : tìm thành phần khối lượng của C. biến thành khí đưới tác dụng của nhiệt độ cao.0161 V0kk m3tc/kgnl Theå tích khoùi lyù thuyeát: V0kh = V0N2 + V0RO2 + V0H2O m3/kg . TCE (kg of coal equivalent. Phần lớn than đá đều bị nhiệt phân một phần.115(Clv + 0. sau laø caùc loaïi thöïc vaät vaø than cuûi.0341 Olv kg/kg Löôïng khoùi (thể tích tiêu chuẩn) taïo thaønh sau khi 1kg nhieân lieäu chaùy heát goàm: Theå tích nitô V0N2 = 0. Than gầy (anthracite) có ít chất bốc nhất.0124Wlv + 0. và là thành phần làm việc (đã loại ẩm và tro ra khỏi nhiên liệu). ví duï Clv= 67 (67% khoái löôïng. Caùc ví duï veà hoaû hoaïn cho ta nhöõng böùc tranh veà söùc maïnh cuûa quaù trình chaùy chaát raén. 5. nhiệt độ biến dạng mềm. S. long naõo…). trong ñoù thaønh phaàn khoái löôïng tính theo %.265Hlv – 0. Than ñaù môû ñaàu thôøi ñaïi coâng nghieäp hoaù. phần carbon rắn và độ tro.8 Nlv/100 m3tc/kg(nl) Theå tích caùc loaïi khí 3 nguyeân töû: V0RO2 = 1.1 Giôùi thieäu Nhieân lieäu raén laø loaïi nhieân lieäu coù töø coå nhaát vaø hieän vaãn ñang phoå bieán vaøo baäc nhaát.375 Slvc)/100 m3tc/kgnl Theå tích hôi nöôùc V0H2O = 0. Nhieät trò: nhieät trò thaáp LHV. Phần này còn gọi là chất bốc. nhieät trò cao HHV Than tieâu chuaån: kgCE. Phải biết tính chất của tro để chọn phương án thải xỉ thích hợp vì trong các buồng đốt công nghiệp khối lượng tro thải ra rất lớn.866 (Clv + 0.

2 Buoàng ñoát taàng soâi Kiểm soát/gia công kích thước than trước khi vào lò Các hạt cháy trong tầng giả lỏng (tầng sôi). băng tải. chế độ vận hành mềm dẻo nhựơc: công suất thấp.6. do đó cần phải được nghiên cứu qua một hạt. W0 là khối lượng d0 ban đầu của hạt 5. Quá trình cháy một hạt than có thể phân đoạn ra như sau: + truyền nhiệt từ ngoài vào hạt than + phân huỷ phần chất bốc trong hạt + khuyếch tán chất bốc ra ngoài + khuyếch tán oxy vào và phản ứng cháy + truyền nhiệt của phản ứng cháy ra xung quanh + cháy khuyếch tán lõi carbon rắn còn lại Mô hình nhiệt phân của Nusselt (lõi teo dần – shrinking core) Quá trình cháy hạt nhiên liệu rắn trong chừng mực nào đó có thể nhìn nhận rất giống với mô hình nhiệt phân của hạt theo Nusselt. nạp thêm than. Nhiệt độ lớp thấp hơn nhiệt độ mềm xỉ . ghi xích ưu điểm là chi phí ban đầu thấp.Theå tích khoùi thöïc vôùi heä soá λ cho tröôùc Vkh = V0N2 + V0RO2 + V0H2O + (λ .t ) − T0 T∞ − T0 = 2 R ∞ ( −1) n nπr ∑ n sin R exp[ −n 2π 2 at / R 2 ] πr n=1 Năng suất phân huỷ trung bình của hạt là: K W W = P2 0 kg/s. lớp than cố định. các thông số vật lý của hạt xem đã biết và không đổi.1 Buoàng ñoát lôùp chaët + Thủ công. ghi cố định. Vị trí (bán kính r) của mặt đẳng nhiệt Tp theo thời gian có thể tính được qua công thức dẫn nhiệt không ổn định cho hình cầu là: T( r . nhiệt độ ban đầu đồng đều T0 rồi tại thời điểm t≥0 bề mặt hạt đột nhiên được nâng nhiệt độ lên đến T∞ và giữ ổn định ở đó.5 Nghieàn than Thieát bò: Bãi chứa. chỉnh gió và cào xỉ bằng tay + Bán thủ công.6.4 Quá trình cháy một hạt than Quá trình cháy than thực ra là cháy từng hạt trong một lớp hay trong một đám. máy nghiền. nhiệt sẽ được dẫn vào trong hạt làm nhiệt độ tăng lên.6 Buoàng ñoát than 5. đốt được tất cả các loại than. Các giả thiết cho mô hình này là hạt có hình cầu đường kính d0=2R. nhiệt độ lớp khá đồng đều.1) V0kk m3/kg 5. kho chứa bụi than Saáy than Tính noå cuûa buïi than: bụi than trong không khí là hỗn hợp có tính cháy nổ cao. Nếu nhiệt phân xảy ra ở nhiệt độ nhất định là Tp thì mặt có nhiệt độ này sẽ tiến vào tận tâm hạt sau một thời gian. qui mô nhỏ. trong đó Kp là hằng số phụ thuộc từng chất. rất nguy hiểm 5. ô nhiễm 5.

mà cũng là điều tôi rút đúc được.) + Hệ thống làm nóng không khí và quạt gió + Vòi phun. lời khuyên đầu tiên tôi muốn nói . Nhận rõ vị thế của mình! Các trường đại học mà bọn tôi theo học nhà cửa đơn sơ. người sinh viên ra trường thường không nhập được vào guồng máy sản xuất của xã hội. thì vẫn tin rằng thế hệ mình sẽ có cách làm khác.. còn so với trình độ đại học ở các nước tiên tiến thì lại càng không theo kịp (giá có muốn xin việc ở nước ngoài cũng không ai người ta nhận!) Chúng ta chỉ được đào tạo rất sơ sài.. Nay các trường đại học ở ta đã khang trang to đẹp hơn nhiều.3 Buoàng ñoát than buïi Là kiểu đốt hiện đại nhất + Hệ thống nghiền than (kho bãi. kho chứa.6. để đi tới một sự hoàn thiện mới.5. coi rằng moi việc người trước đã làm đều chưa hoàn thiện. cũng như quan niệm của tôi. Sự hiểu biết kỹ lưỡng về thành tựu của những người đi trước là nhân tố có vai trò kích thích người trẻ tiếp tục khai phá mở đường. trong khi đó học để đọc sách.. dư sức đọc các tài liệu chuyên môn. Về mặt đạo đức mà xét. Song có một tinh thần nữa mà người thanh niên ngày nay phải thấm nhuần. nếu không đọc rộng ra sách báo nước ngoài? Xin phép được lấy ví dụ từ kinh nghiệm bản thân: Nhờ tự học tiếng Nga. 2. qua nhiều thành bại của các đồng nghiệp. thế hệ mình còn phải tiếp tục.. cách hiểu của tôi về văn học nói chung. Nhưng.nếu như được yêu cầu có một lời khuyên .. phòng học nhiều khi chỉ là mấy gian nhà lá trống trải... sau khi thu xếp được một chỗ làm việc tàm tạm. rất giống đốt dầu Đốt bụi than ứng dụng trong các nhà máy nhiệt điện hiện đại. Mà chỉ khi nào người sinh viên ở trường ra thấy đau đớn khổ sở vì mình chưa được học đến nơi đến chốn.. hiệu suất cao. tạo xoáy.. Mấy “chiêu thức” cần thiết . trong chừng mực nào đó. tiếc cho tuổi trẻ của mình không vươn tới được cái tầm lẽ ra nó có thể vươn tới. 4. Nhưng làm thế nào để biết rằng mình còn đang kém cỏi. cái việc mà một thanh niên tự trọng hiện nay phải lo đầu tiên. là tìm cách vượt lên trên họ. tiếp nhận. cổ lỗ. theo chỗ tôi hiểu. hiểu văn học Nga (và chút ít văn học phương Tây qua tiếng Nga) mà tôi có điều kiện để nhìn nhận văn học Việt Nam phần nào thấu đáo hơn. trước sau trình độ đào tạo ở ta vẫn vậy. Song biết lơ mơ là một chuyện. mà là học để có được một ngoại ngữ có thể sử dụng tự do và trước tiên.đơn giản như vậy. Tinh thần lập nghiệp. Mỗi khi có dịp trò chuyện với các bạn trẻ. chắc chắn đây là điều mà các bạn trẻ đã nghe nhiều lần. điều khiển tốt. Phụ Lục Câu chuyện của người tự học Vương Trí Nhàn 1. nghị lực trong hành động lại là một chuyện khác. để biến thành ý chí. Đây là kinh nghiệm tự học của tôi. Lời khuyên đầu tiên Ở trường đại học ra. tải. cũng trở nên hợp lý hơn. kể cả “đọc” qua máy tính. Một số bạn trẻ gần đây chỉ lo học ngoại ngữ để giao thiệp.... cách tốt nhất để thế hệ đi sau tỏ lòng biết ơn với những người đi trước. mà ghi tạc nó vào tâm trí. Ta chỉ hay nói lớp trẻ nên khiêm tốn biết ơn những người đi trước.. 3. mới là việc chủ yếu của người muốn tự học. theo tôi chưa phải là lo học thạc sĩ rồi lần lên tiến sĩ. nó có công suất lớn. thì người ta mới bắt tay vào tự học thực sự. nghiền. tự học có kết quả. ấy là không thoả mãn với kiến thức được truyền thụ. sách vở và phương tiện thiếu thốn. hoặc trong khi chấp nhận sự hoàn thiện của người đi trước.

và cả một chút may mắn nữa. rồi dành thời gian đọc bằng được. thậm chí là dạy sai nữa. và nếu những sản phẩm này biến thành hàng hoá. hội hoạ. mà có khi mò mẫm tra nhiều từ điển khác nhau. để tìm ra cái tối ưu. nhưng nó buộc tôi phải làm công việc của mình một cách nghiêm túc. là một công cụ thật thuận tiện. Theo tiêu chuẩn này mà xét. Tôi nhớ hồi đang mê đọc các thứ lý luận về tiểu thuyết. trong khi học về văn học. Trong số rất nhiều định nghĩa về con người hiện đại. Không bao giờ tôi coi những bước lang thang này là mất thì giờ. Nếu như bằng trực giác. Tức là người tự học cũng nên tính tới những sản phẩm cụ thể..càng tốt. do đó cả cuộc đời mình. người tự học luôn luôn cần có một chút tỉnh táo để biết trong trường hợp của mình. Tiền thu được chẳng là bao. song lại có ý nghĩa quyết định và các bạn trẻ mới bắt tay tự học nên biết : 1/.. đọc mãi không chán. để tìm xem chung quanh vấn đề mình đang theo đuổi có những quyển sách nào đáng đọc nhất. 5. thầy nào đáng theo. bằng mẫn cảm. với những người tự học. Các loại sách từ điển bách khoa cho phép người ta có được bức tranh toàn cảnh về một lĩnh vực kiến thức nào đó. Vậy nên khi bước vào đó. Và nếu như sau một thời gian đọc hàng núi sách. Tức là phải có được một bản lĩnh nhất định. chưa được các thày dạy. sách nào đáng đọc kỹ trước tiên. không phải ai cũng có. hàng vạn bài báo khác nhau. để từ lĩnh vực mình phải học. có một định nghĩa đơn giản như sau: Đó là con người biết làm ra chính mình. thì việc học hỏi thành bại hay không còn phụ thuộc vào ông thày. bởi vậy. những suy nghĩ của tôi về văn chương và đời sống trở nên mềm mại hơn. Đáng lẽ chỉ tuỳ tiện ghi lại kiến thức vào sổ tay thì tôi phải trình bày lại chúng một cách sáng sủa. ngược lại. thì người đáng để anh ta buông lời trách móc lại là chính bản thân anh .. Bản lĩnh và may mắn Bên cạnh yếu tố chủ quan của người đi học. vì nhờ có chúng. song người có kinh nghiệm đều biết trên con đường tự học thực ra chỉ có một hai cuốn sách nào đó với bản thân là có ý nghĩa nhất: những quyển sách ấy làm thay đổi cả hướng đi của mình. thì người biết tự học luôn luôn là con người hiện đại. người ta dễ bắt gặp một khung cảnh ồn ào lộn xộn.oái oăm là ở chỗ đó! Thường nhìn vào khoa học. có lúc lan man sang cả sinh học. và biết coi nó là bạn đồng hành suốt đời. ta đã tìm được một hai cuốn sách lớn. thấy biết ơn những kiến thức xa lạ ấy. tôi đã có thể hiểu kỹ thêm vài môn học mà quả thực. cơ học lượng tử.Có nhiều “động tác” mới nhìn tưởng là chuyện nhỏ. không nên quên theo dõi phần thư mục của nó. 3/ Nên biến việc tự học thành một việc hữu ích. Ví dụ. và may mắn ấy. Nói là phải đọc hàng ngàn cuốn sách. đồng thời ta nên dành ra những khoảng trống tự do. đọc lấn sang các lĩnh vực khác. Vả chăng không phải chỉ tra một từ điển. 2/ Trong khi tự đặt cho mình một kỷ luật làm việc. thì hoàn toàn có thể tự coi là mình biết học. Theo cách này. để người khác có thể sử dụng được. mang lại cho đương sự một số tiền nho nhỏ thì../. lúc học ở trường. Khi sử dụng Bách khoa toàn thư. Nhấn mạnh một chút hên xui không phải để làm chùn bước các bạn trẻ : chính những đỏng đảnh bất định này lại là chút muối mặn mà làm cho công việc tự học của chúng ta không bao giờ nhàm chán. hoặc dạy quá sơ sài. anh chợt nhận ra mình toàn loay loay với những cuốn sách hạng ba hạng tư. mà kiến thức thu được chẳng bao nhiêu. tôi đồng thời nhận làm các bản lược thuật cho Viện thông tin khoa học xã hội. tôi đồng thời có ý tìm đọc thêm sách sân khấu. . thời giờ đã mất. Người tự học phải biết tìm thầy cho chính mình.

muốn cháy được phải có 3 yếu tố: nhiên liệu.TÓM TẮT Ngắn gọn nhất. oxy và nhiệt độ cao. SEE FIRE DISASTERS FILE . Muốn dập lửa phải cắt giảm 1 trong 3 yếu tố đó hoặc tốt nhất là đồng thời giảm cả 3.

Particles in a liquid exhibit all three types of molecular motion (translational. (1 J = 1 kg⋅ m2/s2 ) 1 calorie (cal) = 4.32 cal? [34. the faster the particles move. Thermal energy. The SI unit of force is the newton (N). it is energy related to position. Matter includes all tangible things. Energy. Work is defined by the mathematical relationship: work = force x distance. the average kinetic energy of the unit particles of the two objects is equal. The particles of a gas have the greatest freedom of the three states of matter and move freely about in space. The study of the energy (heat) change associated with chemical reactions is known as thermochemistry. It is the property of an object that determines the direction in which thermal energy will be transferred when it is in contact with another object at a different temperature. The concept of energy is more difficult to grasp because energy is intangible. This "something" that enables the clock to do work is energy. Heat (q) is the thermal energy that "flows" into or out of a substance due to a temperature difference. The unit particles of any substance not at zero K (absolute zero) have thermal energy. unlike matter. An object can exhibit energy in two fundamental ways.184 J Example 1 How many joules are in 8. and has mass and volume which can be measured. where m is mass and v is velocity. and is described mathematically by the equation. The energy of the universe remains unchanged and is therefore constant. A 1 kg object held 1 m above the surface of the earth has a potential energy of EP = mgh = (1 kg)(9. Temperature is a relative measure of how hot or how cold an object is. Energy and work have the same units. and at the same temperature. It is a measure of the average random motion (kinetic energy) of the unit particles of an object. Chemical processes (reactions) are almost always accompanied with the absorption or release of one form of energy. kinetic energy (Ek) and potential energy (EP). Energy may be converted from one form to another. An object has potential energy by virtue of its position in a field of force. A wound clock acquires "something" with which it can do work. Potential energy can be thought of as work already done. . rotational. heat (thermal energy). Kinetic energy is the energy of motion an object associated with mechanical work. and Temperature Thermal energy is the energy of motion (kinetic energy) of the unit particles of a substance. The SI unit of energy is a derived unit called the joule (J). Energy can be defined as the capacity to do work (move matter) or produce heat. Potential energy is stored energy. work = force x distance = 1 N x 1 m = 1 kg⋅ m2/s2 = 1 J Chemists define work as directed energy change resulting from a process. The unit particles of a solid are in close contact and movement of such particles is limited to rotational and vibrational. When two objects are in contact with one another.8 J] The Law of Conservation of Energy states that in a physical or chemical change energy may be exchanged between a system and its surroundings but energy cannot be created or destroyed. 1N = 1 kg⋅ m/s2. Heat flows spontaneously from the warmer object to the colder object. cannot be held in your hand. and vibrational) even though they are in constant contact with each other. The higher the temperature. EK = ½ mv2. The SI natural units of energy are kg⋅ m2/s2. but the total quantity of energy remains constant.8 m/s2)(1 m) = 1 kg⋅ m2/s2.THERMOCHEMISTRY LECTURE NOTES Matter and Energy The universe is composed of matter and energy. Heat.

The sign conventions are as follows: If heat is transferred into the system from the surroundings.0 J of heat and does 15. Intramolecular forces (bonds) 2. The kinetic energy (thermal energy) is associated with random molecular motion. There are three types.0 J) = +20. Stated mathematically in terms of internal energy. and the space around the apparatus. -w. ∆ E = Efinal . If work is done by the system on the surroundings. -q. A negative value for ∆ E (∆ E < 0) means internal energy decreases. Rotational 3. If work is done on the system by the surroundings.0 J Substances differ in their response to being heated or cooled. Energy leaves the system. These two thermodynamic quantities will have a magnitude and a sign.Einitial is the change of internal energy between initial and final states. then w is assigned a positive sign. Example 2 A gas absorbs 35. E = Ek+ EP The following table will perhaps aid in understanding the concept and origin of the energies of a system’s composition.0 J of work. Intermolecular forces The Greek letter ∆ (delta) is used to indicate changes in state functions. In other words. qsystem is the quantity of energy transferred by heating the system and wsystem is quantity of energy transferred by doing work on the system. then w is assigned a negative sign. The internal energy (E) of a system is the sum of the kinetic energy (Ek) and potential energy (EP) of all the unit particles (atoms. the law of conservation of energy is referred to as the first law of thermodynamics and is expressed as: ∆ Esystem = qsystem + wsystem In this equation.0 J) + (-15.Thermochemistry Terms To study the heat associated with a particular reaction. the system and the surroundings (Universe = System + Surroundings). The surroundings compose the other part of the universe. then q is assigned a negative sign. Tranlational 2. 1. 1. Separating the system from the surroundings is the boundary. What is ∆ E? ∆ E = q + w = (+35. A positive value for ∆ E (∆ E > 0) means internal energy increases. Vibrational The potential energy (chemical energy) is associated with electrostatic attractions within and between molecules. Specific heat is an intensive property but varies with temperature. If heat is transferred out of the system to the surroundings. ions) of the system. which can be real (like the walls of a beaker) or imaginary. The universe is understood to be divided into two separate but integral parts. then q is assigned a positive sign. Thus. molecules. The mathematical equation relating specific heat . the surroundings include both the apparatus which contains the substance under study. The system is the substance or mixture of substances under study in which a change occurs or simply stated. heat and work. it is the part of the universe under investigation. Energy is added to the system. scientists have developed a convention which defines and designates that part of the universe where the heat is being transferred. There are two types. +w. +q. The specific heat capacity (or specific heat) is the amount of thermal energy required to raise the temperature of one gram of a substance one degree Celsius or Kelvin.

The quantity of heat associated with a physical change (e.69 g)(specific heat)(25.oC [Answer pecific Heat = 0. The temperature of the water rose to 26.oC The metal is copper.902 J/g. Pb 0. enthalpy of vaporiztion. What is the identity of the metal? Al 0..47 oC. qvap).385 J/g. H2O(l) ---> H2O(g) q = +40. Vaporization is an endothermic process.oC)(94. qvap = (mole)(∆ Hvap) = (25.0 oC] A change of state or phase transition is a change of a substance from one state to another.and temperature change is: q = (mass)(specific heat)(∆ T) Example 3 How much heat is required to raise the temperature of a 850 gram block of aluminum from 22.48 oC. q = (mass)(specific heat)(∆ T) = (850 g)(0.235 J/g.7 kJ/mol Enthalpy (∆ H) is the heat transferred in a physical or chemical process occurring at constant pressure.8oC) = + 55.g.oC.43. Fe 0. H2O(l) ---> H2O(s) Vaporization is the change of a liquid to the vapor.5 J/g. H2O(g) ---> H2O(l) q = -40.6oC-22. qvap) can be calculated as the product of the amount (mole) of the substance and the enthalpy of the phase change (e.0 kJ Example 4 What is the specific heat of iron at 25oC if 285 J of heat were transferred when a 33.oC.8o0C to 25oC? q = (mass)(specific heat)(∆ T) -285 J = (33.0 g of carbon disulfide at 25oC? The heat of vaporization (∆ Hvap) for carbon disulfide is +27. H2O(g) ---> H2O(s) In any phase transition.7 kJ/mol Condensation is an exothermic process. Cu 0.449 J/g.8oC to 94.oC..00 g of water at 20.15 g)(27.oC.00 g of water at 40. H2O(s) ---> H2O(l) Freezing is the change of a liquid to the solid state. Endothermic processes occur when heat energy is transferred into a system.6oC? The specific heat of Al is 0. heat of vaporization. Exothermic processes occur when heat energy is transferred out of a system. qvap = (mole)(∆ Hvap) Example 7 How much heat is required to vaporize 25.] Example 6 Calculate the final temperature when 25.45 J/g.00 oC. heat (q) will be transferred as the substance undergoes the transition. H2O(g) ---> H2O(l) Sublimation is the change of a solid directly to the vapor. H2O(s) ---> H2O(g) Deposition is the change of a vapor directly to the solid.0 g)(1mol/76.0oC .4 kJ/mol. Melting (fusion) is the change of a solid to the liquid state.902 J/g.385 24.4 kJ/mol) = 9.80oC) specific heat = 0. [TFinal = 35.00 kJ .32 oC and then dropped into 35. H2O(l) ---> H2O(g) Condensation is the change of a gas to a liquid. Ag 0.oC.88 g sample of a metal was heated to 85.0 oC is mixed with 75.128 J/g.oC Example 5 A 25.69 gram sample of iron cooled from 43.g.902 J/g.14 g of water at 22.

that is heat is absorbed by the reaction system.7 kJ 2H2(g) + O2(g) ----> 2H2O(l) ∆ H = -571. Suppose 31.5 kJ Heats of Reaction and Enthalpy Change. 2 C2H6(g) + 7 O2(g) ---> 4 CO2(g) + 6 H2O(l) ∆ H = . .Example 8 Liquid butane.0 g NH3)(1 mol/17.4 g)(1 mol/ 58. the value of ∆ H for the new equation is obtained by multiplying the value of ∆ H in the original equation by that same factor. is stored in cylinders to be used as a fuel. 2. calculate how much heat is associated with the decomposition of 4.3 kJ/mol) = 11. the value of ∆ H is reversed in sign. NH3(g) + HCl(g) ---> NH4Cl(s) ∆ H = . A calorimeter is an apparatus used to measure the quantity of thermal energy gained or lost during physical or chemical changes. which must be burned to produce 100 kJ of heat.00 mol NH4Cl)(+176 kJ/1 mol NH4Cl) = +704 kJ EXAMPLE 4 How much heat is associated with the synthesis of 45.04 g NH3) = 2.00 moles of NH4Cl.3 kJ/mol. CH4(g) + 2 O2(g) ---> CO2(g) + 2 H20(g) ∆ H = .4 g of butane gas is removed from a cylinder. When a chemical equation if reversed.14 g)(21. When a thermochemical equation is multiplied by any factor. 2H2 (g) + O2 (g) ---> 2H2O(g) ∆ H = -483.0 g of NH3 according to the following equation? 4 NO(g) + 6 H2O(l) ---> 4 NH3(g) + 5 O2(g) ∆ Hrxn = +1170 kJ (45.5 kJ A negative value (-) for ∆ H indicates an exothermic reaction. ∆ H A thermochemical equation is a balanced chemical reaction equation (including phase labels) with the enthalpy of reaction value written directly after the equation. 2Na(s) + 2H2O(l) ---> 2NaOH(aq) + H2(g) ∆ H = -367.0641 mol C2H6 (0. C4H10. How much heat must be provided to vaporize this much gas? The heat of vaporization of butane is 21.890 kJ A positive value (+) for ∆ H indicates an endothermic reaction.7 kJ Stoichometric Calculations Involving Thermochemical Equations 1.3120 kJ (-100 kJ)(2 mol C2H6 / -3120 kJ) = 0.0641 mol C2H6)(30. CH3OH(l) ---> CO(g) + 2H2(g) ∆ H = +90.641 mol NH3)(+1170kJ/4 mol NH3) = +772 kJ EXAMPLE 5 Calculate the mass of ethane.176 kJ (4.641 mol NH3 (2. qvap = (mole)(∆ Hvap) = (31.7 kJ The value of ∆ H depends upon the phase of the reactants and the products. that is heat is produced by the reaction system.08 g C2H6/1 mol C2H6) = 1. EXAMPLE 3 Using the following thermochemical equation.93 g C2H6 Calorimetry Calorimetry is the measurement of heat changes. C2H6.

the bomb itself wherein the reaction takes place and the water which surrounds the bomb. Calculate the heat transferred to the calorimeter. The calorie content of food is tested this way. qbomb = measured heat change of bomb.Ccalorimeter(∆ T) or another way of looking at it is that the heat associated with the reaction will be transferred to the calorimeter so that the heat will have the same magnitude but opposite sign.9 kJ C(s) + O2(g) ---> CO2(g) ∆ H = -401.9 kJ .3oC. The amount of heat involved in a reaction can be determined from: qrxn = qwater + qbomb qwater = measured heat change of the water. C(s) + O2(g) ---> CO2(g) ∆ H = ? (-100.887 kJ/oC)(36. B. The calculations for determining the heat of reaction require that the heat change of the bomb and the water be considered individually.Bomb Calorimetry: Reactions at Constant Volume The amount of heat given off by the combustion of a fuel can be determined very accurately in the so-called bomb calorimeter.4 kJ)/[(3.00 g of graphite is burned to CO2 in a copper calorimeter.0oC and the final temp was 36. This means that qrxnis -100. The initial temp is 25. Derive the thermochemical equation for the combustion of graphite. The heat capacity of the calorimeter is 8. raising its temperature. What is the thermochemical equation for the combustion of graphite? A. which consists of a combustion chamber (the "bomb") set in another chamber filled with water.9 kJ/mol C) = -401.3oC . Thus. Heat generated by combustion of the fuel is transmitted to the water. qcalorimeter = C(∆ T) = (8.4 kJ The energy change for the reaction is equal in magnitude and opposite in sign to the heat energy required to raise the temperature of the calorimeter.25.887 kJ/oC.00 g C)(1 mol C/12.4 kJ. qcalorimeter = heat capacity of the calorimeter x ∆ T qsystem = qcalorimeter + qrxn Because no heat enters or leaves the system qsystem = 0 qrxn = -qcalorimeter= . qwater = (specific heat of water)(mass of water)(∆ T) qcalorimeter = (heat capacity of the bomb)(∆ T) EXAMPLE 11 Exactly 3. qwater and qbomb must be formed before qrxn can be determined.0oC) = +100. Bomb calorimeters are usually composed of two parts.01 g C)] = -401.9 kJ/mol C (1 mole C(s))(-401.

C12H26(l) + 37/2 O2(g) ---> 12 CO2(g) + 13 H2O(l) ∆ H = -7513 kJ A.35 kJ/oC.25.038 g of kerosene (C12H26) is burned in the calorimeter? The initial temperature of the calorimeter is 25. the enthalpy change for the overall chemical change is the same. B.00 oC.95oC Hess’s Law For a chemical equation that can be written as the sum of two or more steps. the enthalpy change for the overall equation equals the sum of the enthalpy changes for the individual steps. What is the final temperature of the calorimeter if 17.9 kJ In order to use Hess's Law: 1) If a rxn is reversed.38g C12H26)(-7513 kJ/mol C12H26) = -751. S(s) + O2(g) ---> SO2(g) ∆ H = -296 kJ SO2(g) + 1/2 O2(g) ---> SO3(g) ∆ H = -98.35 kJ/oC)(Tf .3 kJ = -(16. the sign of ∆ H is reversed. no matter how you go from given reactants to products (whether in one step or several). H2O(l) ---> H2O(g) ∆ H = ? . S(s) + O2(g) ---> SO2(g) ∆ H = -296 kJ 2 S(s) + 2 O2(g) ---> 2 SO2(g) ∆ H = (2)(-296 kJ) = -592 kJ EXAMPLE 13 Calculate ∆ H for the vaporization of water from liquid using the thermochemical equations given.9 kJ ____________________________________________ S(s) + 1 1/2 O2(g) ---> SO3(g) ∆ H = -394.00oC) Tf = 70. In other words. The heat of combustion of kerosene is shown in the equation below. ∆ Hrxn for a given reaction is the same whether that reaction takes place directly through one step or via several different reactions.038g C12H26)(1 molC12H26/170. the value of ∆ H must be multiplied by that same number. S(s) + O2(g) ---> SO2(g) ∆ H = -296 kJ SO2(g) ---> S(s) + O2(g) ∆ H = +296 kJ 2) If the coefficients in a balanced equation are multiplied by some number. (17.EXAMPLE 12 A certain calorimeter has a heat capacity of 16.3 kJ qrxn = -qcal = -C(∆ T) -751. Hess's law states that the heat transferred in a given change is the same whether the change takes place in a single step or in several steps.

the standard state is a pressure of exactly 1 atmosphere. Standard conditions are indicated by a superscript degree sign (o). For a gas. The standard enthalpies of formation of the elements in their standard states are zero. the standard state is a concentration of exactly 1 M.5 kJ b) H2 (g) + 1/2 O2 (g) ---> H2O(l) ∆ H = -285. The standard enthalpy change. . ∆ Ho . calculate the standard heat of reaction.4 kJ _____________________________________________________ 2 C(s) + H2 (g) ---> C2H2 (g)∆ H = +226. Standard state is the standard thermodynamic conditions chosen for substances when listing or comparing thermodynamic data: 1 atm pressure and 25oC. For a pure substance in a condensed state (liquid or solid).0 kJ H2 (g) + 1/2 O2 (g) ---> H2O(l)∆ H = -285. 2 C(s) + H2 (g) ---> C2H2 (g) ∆ H = ? a) C(s) + O2 (g) ---> CO2 (g) ∆ H = -393. ∆ Ho= Σ ∆ Hof (Products) . for any chemical reaction is found by subtracting the sum of the heats of formation of the reactants from the sum of the heats of formation of the products. ∆ Hof.Σ ∆ Hof (Reactants) [NOTE: "Σ " is the symbol which means "sum".6 kJ Standard Enthalpy of Formation.a) H2(g) + 1/2 O2(g) --->H2O(l) ∆ H = -286 kJ b) H2(g) + 1/2 O2(g) ---> H2O(g) ∆ H = -242 kJ H2O(l) ---> H2(g) + 1/2 O2(g) ∆ H = +286 kJ H2(g) + 1/2 O2(g) ---> H2O(g) ∆ H = -242 kJ _____________________________________ H2O(l) ----> H2O(g) ∆ H = +44 kJ EXAMPLE 14 Calculate ∆ H for the following reaction using the thermochemical equations given. ∆ Hof The change in enthalpy that accompanies the formation of one mole of a substance from its elements with all substances in their standard state at 25oC and 1 atm is referred to as standard enthalpy of formation.8 k J 2 CO2 (g) + H2O(l) ---> C2H2 (g) + 2 1/2 O2 (g) ∆ H = +1299. This is shown in the following equation. the standard state is the form in which the element exists under conditions of 1 atm and 25oC.8 kJ Solution: 2 C(s) + 2 O2 (g) ---> 2 CO2 (g)∆ H = -787.] EXAMPLE 15 Using the standard heats of formation. For an element. for the following reaction. ∆ Ho.8 k J c) 2 C2H2 (g) + 5 O2 (g) ---> 4 CO2 (g) + 2 H2O(l) ∆ H = -2598. For a substance present in solution. the standard state is the pure liquid or solid.

calculate the standard heat of reaction.0 J of energy to a 25.7 kJ/mol ∆ Ho= Σ ∆ Hof (Products) .4 kcal) 3 Fe2O3(s) + CO(g) --> 2 Fe3O4(s) + CO2(g) ∆ H = -10.0oC.5 kJ/mol. (129 kJ) 4. Fe2O3. Calculate the final temperature. Calculate the amount of heat absorbed by the water. ∆ Hof N2O4 (g) = +9.3 kJ 8.Σ ∆ Hof (Reactants) ∆ Ho = [(1 mol N2O4)(9.8 kJ/mol.8 kJ/mol)] = -5041. An electrical heater is used to supply 25.9 kJ CHEMISTRY 101 THERMOCHEMISTRY SAMPLE PROBLEMS 1. The specific heat of Ag is 0. ∆ Hof CO2 (g) = -393.60 kJ 3.9 kJ/mol)] .9 kJ/mol. The specific heat of water is 4.81 kJ) H2SO4(l) + 2 NaCl(s) --> Na2SO4(s) + 2 HCl(g) ∆ H = +63. ∆ Hof H2O(l) = -285. Determine ∆ Hofor the following reaction of burning ethyl alcohol in oxygen: C2H5OH(l) + 3 O2(g) ---> 2 CO2(g) + 3 H2O (l) ∆ H = ? (-327. calculate the enthalpy of reaction of iron(III) oxide. calculate the heat of hydrogenation of acetylene.7 kJ) (a) CO(g) + 1/2 O2(g) ---> CO2(g) ∆ H = -283. What amount of heat is associated with the reaction of 43.184 J/goC.Σ ∆ Hof (Reactants) ∆ Ho = [(7 mol CO2)(-393. with carbon monoxide: Fe2O3(s) + 3 CO(g) ---> 2 Fe(s) + 3 CO2(g) ∆ H = ? (-26. C2H2(g) + 2 H2(g) --> C2H6(g) ∆ H = ? (-312 kJ) (a) 2 C2H2(g) + 5 O2(g) --> 4 CO2 + 2 H2O(g) ∆ H = -2602 kJ (b) 2 C2H6(g) + 7 O2(g) --> 4 CO2 + 6 H2O(g) ∆ H = -3123 kJ . The specific heat of silver is 0.60C. calculate the final temperature when 100 g of silver at 40.[(2 mol NO2)(33. for the following reaction.7 kJ .8 kJ) = -4842.2 NO2 (g) ---> N2O4 (g) ∆ Ho = ? ∆ Hof NO2 (g)= +33. Using the thermochemical equations given. (12.9 kcal/mol. From the following equations and the enthalpy changes.6oC) 6.1 kJ EXAMPLE 16 Using the standard heats of formation.50C to 74.9 kJ/mol ∆ Ho= Σ ∆ Hof (Products) .77 g of NaCl with sulfuric acid? (+23.2349 J/goC and for water is 4. How much heat is liberated when 6. Assuming no heat loss to the surrounding or to the container. C7H16 (l)+ 11 O2 (g) ----> 7 CO2 (g) + 8 H2O(l) ∆ Ho = ? ∆ Hof C7H16 (l) = -198. ∆ Hf of H2O(l) = -68. ∆ Hf of CO2(g) = -94.[(1 mol C7H16 (l))(-198.7 kcal 2.(-198.5 kJ/mol) + (8 mol H2O(l))(-285.184 goC.9 kJ/mol)] = -58. A 466 g sample of water is heated from 8. ∆ Ho .00 mol of Fe2O3(s) are reacted according to the following reaction? (-21.7 kJ/mol)] .2 kcal) ∆ Hf of C2H5OH(l) = -65. (26oC) 5.3 kcal/mol 7.0 g sample of Ag originally at 22oC.1 kcal/mol.0oC is immersed in 60.2349 goC.0 g of water at 10.0 kJ (b) 2 Fe(s) + 3/2 O2(g) ---> Fe2O3(s) ∆ H = -822.

9 x 102 J) 13.1 -36. calculate the heat of formation of benzene.15 x 103 kJ/mol) 11.0 -30.5 -45.00 moles of NO react with 3.(c) 2 H2(g) + O2(g) --> 2 H2O(g) ∆ H = -572 kJ 9. Calculate the work done by the gas if it expands (a) against vacuum and (b) against a constant pressure of 1.2-Dimethylpropane C5H12 (Neopentane) C5H12 2-Methylbutane (Isopentane) C6H14 2. Calculate the energy change for this process.1 -40.8 -54.0 L at constant temperature.3-Tetramethylbutane C7H16 2-Methylhexane C7H16 3-Methylhexane ΔHf (kcal/mol) 0. calculate the heat of combustion of naphthalene on a molar basis.39 kJ.0 -44. A quantity of 1.7 .9 -20. C6H6(l). During this process.0 -25. A quantity of 1. Calculate the heat change for the neutralization reaction NaOH(aq) + HCl(aq) ---> NaCl(aq) + H2O(l) Assume that the densities and specific heats of the solutions are the same as for water (1.2 atm.5 -49.2. there is a heat transfer of 128 J from the gas to the surroundings. that is . 1 L. (-56. Consequently.3.500 M NaOH in a constant-pressure calorimeter having a heat capacity of 335 J/C. calculate the work done (in kilojoules) against a pressure of 1.2 kJ/mol) WORK 12.325 J ((a) 0 (b) -4. (+49 kJ/mol) CALORIMETRY 10.00 x 102 mL of 0.9 -49.00g/mL and 4.00 moles of O2 at 1.2.9 kJ) Formu Name la H2 Hydrogen CH4 Methane C2H6 Ethane C3H8 n-Propane C4H10 n-Butane C5H12 n-Pentane C6H14 n-Hexane C7H16 n-Heptane C8H18 n-Octane C9H20 n-Nonane C10H22 n-Decane C4H10 2-Methylpropane (Isobutane) 2.9 -46.1 -40.atm = 101. The oxidation of nitric oxide to nitrogen dioxide is a key step in the formation of smog: 2NO(g) + O2(g) ---> 2NO2(g) ∆ H = -113.8 -41.3-Dimethylbutane C7H16 2.0 L to 6.84C.3 -53.6 -32.00 x 102 mL of 0. The work done when a gas is compressed in a cylinder is 462 J.9 -44. Given the the ∆ Hf of CO2(g) and H2O(l) are -394 kJ/mol and -286 kJ/mol respectively.435 g of naphthalene (C10H8) was burned in a constant-volume bomb calorimeter. If the quantity of water surrounding the calorimeter was exactly 2000 g and the heat capacity of the bomb calorimeter was 1.17C to 25.500 M HCl is mixed with 1.8 -59. What is the ∆ U for the reaction? Assume the reaction to go to completion.8 Latm = -4.50C.325 J (7.5 -41. find the molar heat of combustion.1 -42.1 kJ If 6.182 J/gC.39 x 103J = 7. The initial temperature of the HCl and NaOH solutions is the same. (-5.2-Dimethylbutane C6H14 2-Methylpentane (Isohexane) C6H14 3-Methylpentane C6H14 2. 22.0 -35.80 kJ/C. ∆ U = -331.3-Trimethylbutane C7H16 3-ethylpentane C8H18 2. A certain gas initially at room temperature undergoes an expansion in volume from 2. to produce CO2(g) and H2O(l) liberates 3271 kJ. and the final temperature of the mixed solution is 24.0 -45. The combustion of 1 mol of benzene. respectively).00 atm and 25C to form NO2.90C. 1 L.00 atm.0 -17. (334 J) 14. the temperature of the water rose from 20.atm = 101.

2-Dimethylpentane -49.2.4-Tetramethylpentane -57.4-Dimethylhexane -52.2.3-Dimethylpentane -48.7 2.4-Tetramethylpentane -56.2 3.3.4 3-Ethyl-3-Methylpentane -51.8 2.C7H16 C7H16 C7H16 C7H16 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C8H18 C9H20 C9H20 C9H20 C9H20 C9H20 2.3.4-Dimethylpentane -48.6 2.5 (Isooctane) 2.3-Trimethylpentane -51.3-Dimethylpentane -47.3.2.4-Tetramethylpentane -56.3-Trimethylpentane -52.4 2.2 2-Methylheptane -51.63 -1675.6 -1213 -548.6 2.4-Dimethylhexane -50.3-Dimethylhexane -52.2-Dimethylhexane -53.7 -858.2 3.3 2.7 2.1 2.3.4-Trimethylpentane -51.4.7 2.6 3.5 2.3-Dimethylhexane -55.3.3-Tetramethylpentane -56.4 Miscellaneous Compounds Species Phase(Matt er) Solid Solid Solid Solid Solid Solid Al AlCl3 Al2O3 BaCl2 BaCO3 BaO Chemical Formula 0 -705.4 2.9 3.2.3.4-Trimethylpentane -53.1 2.2.5-Dimethylhexane -53.3-Diethylpentane -55.9 3-Ethyl-2-Methylpentane -50.1 ΔHfo (kJ/mol) Aluminum Aluminum Chloride Aluminum Oxide Barium Chloride Barium Carbonate Barium Oxide .7 2.

90 -59.2 1925.8 -4132 .6 Solid Solid CaCl2 Ca3(PO4)2 -795.60 -36.884 30.Barium Sulfate Beryllium Beryllium Hydroxide Boron Trichloride Bromine Bromine Bromine Bromine Trifluoride Hydrobromic Acid Calcium Calcium Calcium(II) Ion Calcium carbide Calcium Carbonate(Calcite) Calcium Chloride Calcium Phosphate Solid Solid Solid Solid Liquid Gas Gas Gas Gas Solid Gas Gas Solid BaSO4 Be Be(OH)2 BCl3 Br2 Br Br2 BrF3 HBr Ca Ca Ca2+ CaC2 -1473.8 Solid CaCO3 -1207.91 -255.96 0 111.2 0 -902.29 0 178.5 -402.

67 -395.82 -635.2 0 1.41 116.95 -385.7 .52 -482.09 -1002.4 48.09 -1434.8 716.6 -186.Calcium Fluoride Calcium Hydride Calcium hydroxide Calcium hydroxide Calcium Oxide Calcium Sulfate Calcium Sulfide Benzene Benzoic acid Carbon(Graphite) Carbon(Diamond) Carbon Carbon Dioxide Carbon disulfide Carbon disulfide Solid Solid Solid Aqueous Solid Solid Solid Liquid Solid Solid Solid Gas Gas Liquid Gas CaF2 CaH2 Ca(OH)2 Ca(OH)2 CaO CaSO4 CaS C6H6 C7H6O2 C C C CO2 CS2 CS2 -1219.893 89.2 -986.

4 -201.Carbon Monoxide Carbon tetrachloride Carbon tetrachloride Carbonyl Chloride(Phosgene) Ethane Ethanol Ethanol Ethene Ethyne Methane Gas Liquid Gas CO CCl4 CCl4 -110.0 -235.87 -238.3 52.47 226.7 .85 -277.47 Gas CHCl3 -103.0 Methanol(Methyl Alcohol) Liquid Methanol(Methyl Alcohol) Gas Methyl Trichloride(Chloroform) Methyl Trichloride(Chloroform) Propane Liquid CHCl3 -134.525 -139.73 -74.18 Liquid C3H8 -104.5 -103.18 Gas COCl2 -218.8 Gas Liquid Gas Gas Gas Gas C2H6 C2H5OH C2H5OH C2H4 C2H2 CH4 CH3OH CH3OH -83.

5 -269 -92.83 -187.83 -241.04 0 0 0 Gas Gas Liquid Gas Liquid Gas Gas Gas Gas F2 H2 H2O H2O H2O2 HCN HI HF HCl 0 0 -285.964 -443.5 +26.Caesium Caesium(I) ion Caesium chloride Chlorine Chromium Copper Fluorine Fluorine Hydrogen Water Water Hydrogen Peroxide Hydrogen Cyanide Hydrogen Iodide Hydrofluoric acid Hydrochloric acid Solid Gas Solid Gas Solid Solid Cs Cs+ CsCl Cl2 Cr Cu 0 457.30 .78 +130.

83 Solid HgS -58.9 -519.2 Aqueous NH3 -80.8 -924.2 Solid Solid MnO MnO2 -384.7 Solid HgO -90.24 -1278.8 .69 -641.54 -601. cinnabar) Nickel Nitrogen Ammonia Solid Gas Solid Solid Solid Solid Solid I2 I2 MgCO3 MgCl2 Mg(OH)2 MgO MgSO4 0 62.438 -1111.Iodine Iodine Magnesium Carbonate Magnesium Chloride Magnesium hydroxide Magnesium Oxide Magnesium sulfate Manganese Manganese(II) Oxide Manganese(IV) Oxide Mercury Mercury(II) Oxide (red) Mercury Sulfide (red.

73 -436.29 Gas Gas O O3 249 143 Liquid PCl3 PCl5 -320 -440 Phosphorus pentachloride Solid Potassium Potassium Bromide Potassium Chlorate Potassium chloride Potassium Fluoride Potassium Perchlorate Solid Solid Solid Solid Solid KBr KClO3 KCl KF KClO4 -392.Ammonia Nitrogen Dioxide Nitrogen Monoxide Oxygen Monoatomic oxygen Ozone Phosphorus Phosphorus trichloride Gas Gas Gas NH3 NO2 NO -45.1 90.12 .68 -562.6 -430.2 -397.90 33.

4 -31.42 -569.86 .92 -181.01 -62.15 Solid Solid Solid Solid Solid AgBr AgCl AgI Ag2O Ag2S -99.77 -407.5 -127.12 -385.8 Solid SiO2 -910.1 -31.Silicon Silica (Quartz) Silver Silver Bromide Silver Chloride Silver Iodide Silver Oxide Silver Sulfide Sodium Sodium Carbonate Sodium chloride Sodium chloride Sodium chloride Sodium chloride Sodium Fluoride Sodium Hydroxide Solid Aqueous Solid Liquid Gas Solid Aqueous Na2CO3 NaCl NaCl NaCl NaCl NaF NaOH -1130.27 -411.0 -469.

Sodium Hydroxide Sodium nitrate Sodium nitrate Sulfur Hydrogen Sulfide Sulfur Dioxide Sulfuric acid Solid Aqueous Solid NaOH NaNO3 NaNO3 -425.8 Gas Gas Liquid H2S SO2 H2SO4 -20.93 -446.84 -814 .2 -424.63 -296.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful