Sau đây xi giới thiệu một phương pháp tính toán thiết kế MBA một pha công suất

nhỏ dựa trên kết quả thực nghiệm. Phương pháp đợn giản nhưng vẫn đảm bảo tính chính xác - “Phương pháp kinh nghiệm” Việc tính toán MBA gồm các bước chính sau: 1. Xác định yêu cầu sử dụng và công suất của MBA 2. Chọn mạch từ MBA (bao gồm tính tiết diện lõi thép phần có quấn dây quấn và cửa sổ) 3. Tính số vòng dây của các cuộn dây 4. Tính tiết diện dây dẫn. I. Tính công suất MBA Công suất của cuộn sơ cấp MBA P1 có thể tính từ công suất cần cho phụ tải của cuộn dây thứ cấp, dựa vào công thức sau: P1 = P2/η Trong đó η là hiệu suất của MBA lấy từ 0,7 đến 0,95. Với máy biến áp công suất nhỏ, trong nhiều trường hợp người ta coi P1 = P2 = P P là công suất của máy biến áp cần chế tạo. Dòng điện chạy trong cuộn dây sơ cấp I1: I1 = P/U1 Dòng điện chạy trong cuộn dây thứ cấp I2: I2 = P/U2 Chú ý: Ở đây, để tránh nhầm lẫn giữa công suất và tiết diện lõi thép sau này, ta quy ước ký hiệu công suất bằng chữ P (công suất biểu kiến) chứ không bằng chữ S. Các dữ liệu P, U1, I1, U2, I2 là dữ kiện để tính toán các bước tiếp theo. II. Chọn mạch từ máy biến áp a) Chọn mạch từ: Mạch từ của máy biến áp cần có tiết diện của trụ (phần có quấn dây) phù hợp với công suất của máy và khoảng cách giữa các trụ (cửa sổ) đủ rộng để đặt cuộn dây được dễ dàng. Mạch từ của máy biến áp nhỏ thường ghép bằng các lá thép chữ E, chữ I, hay chữ U (mạch từ hình xuyến tương tự như chữ U – xem hình sau)

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

III. vì vậy cần phải tính đến diện tích thực St lớn hơn diện tích hữu ích Shi. đó là số vòng tương ứng với một vôn điện áp sơ cấp hoặc thứ cấp.b) Diện tích trụ của lõi thép Diện tích trụ của lõi thép (phần đặt dây quấn) phải có tiết diện phù hợp với công suất của máy.U1 Số vòng cuộn thứ cấp là: N2 = (U2 + 10%U2).84. Diện tích trụ của lõi thép đối với máy biến áp kiểu bọc (dây quấn chỉ đặt ở trụ giữa) được tính gần đúng theo công thức sau: Shi = 1.2 P Với máy biến áp kiểu lõi (dây quấn quấn trên hai trụ của lõi thép hình U như hình trên). lấy từ 40 đến 60 tuỳ theo chất lượng lõi. tính bằng VA.7. Sau đây giới thiệu cách tính số vòng dây qua đại lượng trung gian “số vòng vôn”.fineprint.9. điện áp phía thứ cấp U2 được cộng thêm lượng sụt áp trong máy biến áp khi có tải là 10%U2. chúng ta có thể lấy giá trị trung bình của Ktn = 42 ÷ 50 để tính toán. P là công suất máy biến áp.1. Khi tính số vòng dây cuộn thứ cấp. Trên thực tế. lõi thép được ép chặt nhưng vẫn có độ hở giữa các lá thép vì có lớp sơn cách điện và sự cong vênh của lá thép.2. được chọn tuỳ trường hợp cụ thể. St = Shi/Kl Trong đó Kl là hệ số lấp đầy. cm2. Với máy biến áp dùng trong gia đình.8 ÷ 0. Số vòng trên một vôn được tính theo công thức kinh nghiệm sau sau: n = Ktn/Shi Trong đó n là số vòng trên một vôn. Với những lõi chất lượng cao thì Ktn thấp. Ktn là hằng số thực nghiệm. Shi là tiết diện hữu ích của lõi thép. P = 0.com .b là diện tích hữu ích của trụ thép. P Trong đó Shi = a.n IV. Như vậy. diện tích trụ được tính theo: Shi = 0. thường chọn Kl = 0. Shi dùng để tính số lá thép. Tính số vòng dây Tính số vòng cuộn dây sơ cấp và thứ cấp Số vòng cuộn dây sơ và thứ cấp phụ thuộc vào tiết diện trụ lõi thép và chất lượng lõi (đặc trưng bằng hệ số lõi Ktn). còn St dùng để tính khuôn quấn dây. tính bằng cm2. số vòng cuộn dây sơ cấp là: N1 = n. Tính tiết diện dây dẫn (hoặc tính đường kính dây) PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.

I2 là dòng điện sơ cấp và thứ cấp. U1. J S dd 2 = I2 J Từ tiết diện dây. tính đường kính dây dẫn theo công thức: d= 4S 4.5. I là cường độ dòng điện. I2 = P2/U2 Trong đó: P1. chọn mật độ dòng điện J theo bảng. Có thể coi P1 = P2 = P như đã nói ở trên. tính theo mm2.5 A/mm2 theo công thức: d 1 = 0.5 3 2. A/mm2. ta sẽ tính được tiết diện dây dẫn: S dd 1 = I1 .Tiết diện dây tỉ lệ với dòng điện chạy trong dây.com .J Có thể tính đường kính dây với máy biến áp nhỏ khi chọn mật độ dòng điện trung bình J = 2. J là mật độ dòng điện. d 2 = 0. Dòng điện sơ cấp.I = π π . tỉ lệ nghịch với mật độ dòng điện cho phép.I 1 . P2 là công suất cuộn sơ cấp và thứ cấp.5 2 Trong đó: Sdd là tiết diện dây dẫn. chúng ta có thể tra bảng để tìm tiết diện dây và đường kính dây sau khi tính được dòng điện sơ cấp và thứ cấp.I 2 Trong đó I1. thứ cấp tính theo công thức: I1 = P1/U1.fineprint. Mật độ dòng điện cho phép là số Ampe trên 1 mm2 (A/mm2) dây dẫn khi vận hành liên tục mà máy biến áp không bị phát nóng quá nhiệt độ cho phép.5. Sau khi tính được I1 và I2. PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www. U2 là điện áp sơ cấp và thứ cấp của máy biến áp. Để đơn giản trong tính toán. tính bằng A. Mật độ dòng điện cho phép được xác định bằng thực nghiệm như sau: Công suất (VA) 0-50 50-100 100-200 200-500 500-1000 Tiết diện dây dẫn được tính theo công thức: S dd = I J Mật độ dòng điện cho phép (A/mm2) 4 3.

fineprint.c = S cs ≥ lồng cuộn dây vào lõi thép.c lớn hơn nhiều dd 1 dd 2 thì cửa sổ rộng quá. N2 là số vòng của cuộn sơ cấp và thứ cấp. sdd2 là tiết diện dây quấn sơ cấp và thứ cấp.sdd1 Sdd2 = N2. Tính cửa sổ lõi thép h Cửa sổ c Cửa sổ Cửa sổ là phần bao bọc bởi mạch từ khép kín (chỉ trên hình vẽ). khi công suất máy biến áp từ 100 ÷ 500 VA thì kl = 0.4. h ≈ 3c thì tiết kiệm được vật liệu và hình dáng biến áp đẹp. lãng phí vật kl S +S liệu. PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www. Dây quấn máy biến áp có tiết diện tròn hoặc chữ nhật.3. Tổng diện tích của hai cuộn dây sơ cấp và thứ cấp chiếm chổ ở cửa sổ là: Sdd1 = N1.c Theo kinh nghiệm. Khi công suất máy biến áp 10 ÷ 100 VA thì kl = 0.com . Diện tích cửa sổ: S cs ≥ S dd 1 + S dd 2 kl Chọn kích thước cửa sổ sao cho: S dd 1 + S dd 2 kl S +S Chú ý: Nếu Scs = h.c nhỏ hơn dd 1 dd 2 tức cửa sổ nhỏ hơn yêu cầu thì không thể kl h. Diện tích cửa sổ là: Scs = h.sdd2 Trong đó N1.2. khi quấn mỗi vòng dây chiếm một diện tích trong cửa sổ bằng tiết diện dây dẫn. Từ 500VA trở lên thì kl = 0.V. Để kể đến diện tích của phần cách điện chiếm chỗ và những khoảng hở. Nếu Scs = h. sdd1. người ta dùng hệ số lấp đầy kl .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful