P. 1
Cac phuong phap tinh tich phan

Cac phuong phap tinh tich phan

4.81

|Views: 31,814|Likes:
Được xuất bản bởinghiemkidy
Cac phuong phap tinh tich phan
Cac phuong phap tinh tich phan

More info:

Published by: nghiemkidy on Aug 18, 2008
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/16/2013

pdf

text

original

CÁC PHƯƠNG PHÁP TÍNH TÍCH PHÂN

Ph m Đình Đ ng Ngày 08 tháng 08 năm 2008

Tài li u
[1] Laurence D. Hoffmann, Gerald L. Bradley, Calculus, McGrall-Hill, 2004. [2] Lê Đình Thúy, Toán cao c p cho các nhà kinh t toán h c), NXB Th ng kê, 2004. (Ph n 2, Gi i tích

1

1

Phương pháp khai tri n

Đ tính tích phân 1 ta ph i chuy n bài toán v các tích phân cơ b n. M t phương pháp cơ b n là khai tri n tích phân t ng (hi u) thành t ng (hi u) các tích phân và đưa h ng s nhân ra ngoài d u tích phân. [af (x) + bg(x) − ch(x)]dx = a Ví d a. b. c. Gi i. a. (3x + 5x − 2 sin x)dx = 3 x dx + 5
5 3 5

f (x)dx + b

g(x)dx − c

h(x)dx

1. Tính các tích phân (3x5 + 5x3 − 2 sin x)dx √ (1 − 3 x)2 dx x √ (3e−5t + t)dt

5x4 + 2 cos x + C 3 √ (1 − 3 x)2 b. dx = x c. (3e−5t + √

x6 x dx − 2 sin xdx = + 2
3

√ 1 3√ 2 1 2 3 dx = ln |x|−6 3 x+ x +C −√ +√ 3 3 x 2 x x2 1 −5t e −5 + 1 3/2 t +C = 3/2

t)dt = (3e−5t + t1/2 )dt = 3

−3 −5t 2 3/2 e + t +C 5 3

2

Phương pháp đ i bi n s

Gi s ta mu n tính (3x + 5)7 dx. Ta có th ti n hành b ng cách khai tri n hàm s dư i d u tích phân (3x+5)7 và tích phân t ng s h ng, nhưng công vi c đ i s này có th làm n n lòng nhi u ngư i. Thay vào đó ta th c hi n phép đ i bi n u = 3x + 5, suy ra dx = 1 du. 3 1 Thay vào và tính ta có k t qu là 24 (3x + 5)8 + C Đ nh lí 2.1.
1

f (g(x))g (x)dx = F (g(x)) + C, trong đó F = f .

Trong bài này tích phân đư c hi u là tích phân b t đ nh.

2

Áp d ng khi g(x) = ax + b. Ta có 1 f (ax + b)dx = F (ax + b) + C a . M t vài suy nghĩ v phương pháp đ i bi n đ tính tích phân • Ch n phép đ i bi n u = u(x) đ đơn gi n f (x). • Ki m tra r ng đ o hàm u (x) xu t hi n như m t nhân t c a hàm s dư i d u tích phân (sai khác m t nhân t h ng s ). • Bi u di n toàn b tích phân theo u, khi đó tích phân s có d ng f (x)dx = . • Thay u b i u(x) trong G(u), ta đư c f (x)dx = G(u(x)) + C Ví d 1. 2. Gi i. 1. sin(3x − 1)dx = −1 cos(3x − 1) + C 3 2. sin(3x − 1)dx 1 dx 1 + e−x g(u)du = G(u) + C f (x)dx

2. Có l s đ t w = 1 + e−x . Tuy nhiên, nó s đi t i ngõ c t vì dw = −e−x dx, nhưng e−x không có t . Thay vì v y ta có th 1 ex vi t, = , n u thay u = ex + 1, thì tính đư c và có k t −x x 1+e 1+e qu là ln |ex + 1| + C. Xét tích phân I = f (x)dx trong đó f (x) là m t hàm s liên t c. Đ tính tích phân này ta có th chuy n sang m t tích phân khác b ng cách 3

thay x = ϕ(t). V i gi thi t hàm s x = ϕ(t) đơn đi u và kh vi liên t c. Khi đó dx = ϕ (t)dt. Suy ra I= = f (ϕ(t)) .ϕ (t)dt g(t)dt = G(t) + C

Khi phép bi n đ i đư c l a ch n phù h p thì tích phân s đơn gi n hơn. V y I = G (h(x))+C trong đó t = h(x) là hàm ngư c c a hàm s x = ϕ(t). Ví d 3. Tính dx I= 1 + sin x x 2dt 2t Gi i. Đ t t = tg , ta có x = 2arctgt, dx = , sin x = . 2 2 1+t 1 + t2 I= dt (t + 1)2 2dt (1 + t2 ) 1 + =2 = 2t 1 + t2

−2 +C t+1 −2 = x +C tg + 1 2 Phương pháp đ i bi n không ph i luôn luôn thành công. Khi nào thì phép đ i bi n không còn có hi u l c? 2 2 1 1 Ví d 4. ex dx = ex 2x dx = 2x eu du đây phép đ i bi n c a ta là u = x2 .

3

Phương pháp tích phân t ng ph n
Gi s u = u(x), v = v(x) là các hàm s kh vi liên t c. Ta có d(uv) = vdu + udv,

suy ra udv = uv − vdu. 4

Vy udv = vu − vdu

Vi c ch n u và dv ph thu c nhi u vào kinh nghi m. Ví d 5. x2 ln xdx

Gi i. Tính tích phân, k t qu là 1 3 1 x ln x − x3 + C 3 9 N u ch n u = x2 và dv = ln xdx thì vi c tính toán s khó suôn s . Tính b ng các cách ch n u, v khác nhau. V i du = 2xdx là đơn gi n hơn u = x2 , nhưng v = ln xdx cũng khó như tích phân ban đ u. Quy trình tính I = f (x)dx b ng tích phân t ng ph n • Ch n u và v sao cho f (x) = udv. C g ng ch n u sao cho du đơn gi n hơn u và dv d tính tích phân. • Tính du và v và thay vào công th c. • Hoàn thành vi c tính vdu.

D ng áp d ng tích phân t ng ph n Cách đ t u và dv tương ng • • • • xn eαx dx xn sin αxdx ( xn cos αxdx) xα lnn xdx, trong đó α = −1 xn arctgαxdx • Đ t u = xn và dv = eαx dx • Đ t u = xn và dv = sin αxdx (dv = cos αxdx) • Đ t u = lnn x và dv = xα dx • Đ t u = arctgαx và dv = xn dx

L p b ng theo m u r i đi n u, dv thích h p vào ô tr ng P (x)eαx dx u dv 5 P (x) cos αxdx P (x) ln xdx P (x)arctgxdx

Lưu ý: M t s tích phân có th tính b ng c phương pháp đ i bi n và √ tích phân t ng ph n. Ch ng h n x x + 5dx. đây c hai nhân t đ u d dàng tính tích phân và đ o hàm, nhưng vi c tính đ o hàm c a x đưa v m t hàm đơn gi n, trong khi đ o hàm c a √ √ x + 5 th m chí còn ph c t p hơn chính x + 5. √ Nh n xét này g i ý cho ta ch n u = x và dv = x + 5dx = (x+5)1/2 dx. 2 Do đó, du = dx và v = (x + 5)3/2 . Ta có 3 √ 2 x x + 5dx = x (x + 5)3/2 3 2 = x(x + 5)3/2 − 3 2 = x(x + 5)3/2 − 3 − 2 (x + 5)3/2 dx 3

2 2 (x + 5)5/2 + C 3 5 4 (x + 5)5/2 + C. 15

Ta cũng có th đ i bi n như sau: Đ t u = x + 5. Khi đó du = dx và x = u − 5, và √ x x + 5dx = √ (u − 5) udu = (u3/2 − 5u1/2 )du

u5/2 5u3/2 − +C = 5/2 3/2 2 10 = (x + 5)5/2 − (x + 5)3/2 + C. 5 3 K t qu này không khác v i k t qu như sau: trên. Th t v y ta có th bi u di n

4 4 2x 2x (x + 5)3/2 − (x + 5)5/2 = (x + 5)3/2 − (x + 5) 5 15 3 15 2x 4 = (x + 5)3/2 − 5 3 10 2 = (x + 5)3/2 (x + 5) − 5 3 2 10 = (x + 5)5/2 − (x + 5)3/2 . 5 3

6

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->