P. 1
Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức

Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức

|Views: 2,122|Likes:
Được xuất bản bởituanh88

More info:

Published by: tuanh88 on Feb 17, 2011
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/03/2012

pdf

text

original

Đề: Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức.

Ý nghĩa phương pháp luận và sự vận dụng của Đảng ta trong quá trình đổi mới đất nước. 1. Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý VËt chÊt víi t c¸ch lµ mét ph¹m trï triÕt häc ®· cã lÞch sö rÊt l©u. Ngay tõ lóc míi ra ®êi, xung quanh ph¹m trï vËt chÊt ®· diÔn ra cuéc ®Êu tranh kh«ng khoan nhîng gi÷a chñ nghÜa duy vËt vµ chñ nghÜa duy t©m. Theo quan ®iÓm cña chñ nghÜa duy t©m th× thùc thÓ cña thÕ giíi, c¬ së cña mäi tån t¹i lµ mét b¶n nguyªn tinh thÇn nµo ®ã, cã thÓ lµ "ý chÝ cña thîng ®Õ" lµ "ý niÖm tuyÖt ®èi"... Theo quan ®iÓm cña chñ nghÜa duy vËt: thùc thÓ thÕ giíi lµ vËt chÊt, c¸i tån t¹i mét c¸ch vÜnh cöu, t¹o nªn mäi sù vËt hiÖn tîng cïng víi nh÷ng thuéc tÝnh cña chóng. Vµo thêi cæ ®¹i, c¸c nhµ triÕt häc duy vËt ®· ®ång nhÊt vËt chÊt nãi chung víi nh÷ng d¹ng cô thÓ cña nã, tøc lµ nh÷ng vËt thÓ h÷u h×nh, c¶m tÝnh ®ang tån t¹i ë thÕ giíi bªn ngoµi. Cuèi thÕ kû XIX, ®Çu thÕ kû XX, khi xuÊt hiÖn nh÷ng ph¸t minh míi trong khoa häc tù nhiªn, con ngêi míi cã ®îc nh÷ng hiÓu biÕt c¨n b¶n h¬n, s©u s¾c h¬n vÒ nguyªn tö. N¨m 1895 R¬nghen ph¸t hiÖn ra tia X. N¨m 1896 BÐcc¬ren ph¸t hiÖn ra hiÖn tîng phãng x¹. N¨m 1897 T«m x¬n ph¸t hiÖn ra ®iÖn tö vµ chøng minh ®îc ®iÖn tö lµ mét trong nh÷ng thµnh phÇn cÊu t¹o nªn nguyªn tö... Nh vËy, nh÷ng quan niÖm ®¬ng thêi vÒ giíi h¹n tét cïng cña vËt chÊt lµ nguyªn tö hoÆc khèi lîng ®· sôp ®æ tríc khoa häc. §©y chÝnh lµ m¶nh ®Êt ®Ó chñ nghÜa duy t©m lîi dông. Nh÷ng ngêi theo chñ nghÜa duy t©m cho r»ng "vËt chÊt" cña chñ nghÜa duy vËt ®· biÕn mÊt, nÒn t¶ng cña chñ nghÜa duy vËt ®· sôp ®æ. Theo Lênin: KÕ thõa t tëng cña C.M¸c vµ Ph.¡ngghen; tæng kÕt nh÷ng thµnh tùu khoa häc tù nhiªn cuèi thÕ kû XIX, ®Çu thÕ kû XX vµ tõ nhu cÇu cña cuéc ®Êu tranh chèng chñ nghÜa duy t©m, trong t¸c phÈm "chñ nghÜa duy vËt vµ chñ nghÜa kinh nghiÖm phª ph¸n", V.I.Lªnin ®· ®Þnh nghÜa: “Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh, và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác”. Đây là định nghĩa khoa học nhất , hoàn chỉnh nhất về vật chất của V.I.Lênin. Víi t c¸ch lµ mét ph¹m trï triÕt häc, ph¹m trï vËt chÊt ph¶i thÓ hiÖn thÕ giíi quan vµ híng ®Õn sù gi¶i quyÕt vÊn ®Ò c¬ b¶n cña triÕt häc (mèi quan hÖ trong tưduy - tån t¹i). VËt chÊt lµ mét ph¹m trï réng nhÊt nªn kh«ng thÓ ®Þnh nghÜa b»ng c¸ch th«ng thêng trong l«gÝc häc: ®em quy kh¸i niÖm cÇn ®Þnh nghÜa vÒ kh¸i niÖm réng h¬n. VËt chÊt chØ cã thÓ ®Þnh nghÜa ®îc b»ng c¸ch

nã cã v« vµn c¸c thuéc tÝnh kh¸c nhau rÊt ®a d¹ng vµ phong phó mµ khoa häc ngµy cµng ph¸t triÓn th× còng t×m ra. TÊt c¶ nh÷ng g× tån t¹i bªn ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc cña con ngêi ®Òu lµ nh÷ng d¹ng kh¸c nhau cña vËt chÊt..I. ý thøc lµ tÝnh thø hai. VËt chÊt lµ v« cïng v« tËn. nhng chóng tån t¹i kh¸ch quan. nh÷ng quan hÖ kinh tÕ . VËt chÊt tån t¹i kh¸ch quan nhng kh«ng ph¶i tån t¹i trõu tîng mµ lµ sù tån t¹i hiÖn thùc. Bëi vËy. cã tríc ý thøc vµ quyÕt ®Þnh ý thøc. Khi vËt chÊt t¸c ®éng ®Õn c¸c gi¸c quan cña con ngêi th× g©y ra c¶m gi¸c ë con ngêi. ChÝnh v× vËy. ph¸t hiÖn thªm nh÷ng thuéc tÝnh míi cña nã. xem c¸i nµo cã tríc. ph¶n ¸nh". ®èi víi thÕ giíi vËt chÊt chØ cã c¸i con ngêi cha nhËn thøc ®îc. còng kh«ng mang c¸c thuéc tÝnh khèi lîng. * VËt chÊt "®îc ®em l¹i cho con ngêi trong c¶m gi¸c. Thuéc tÝnh "tån t¹i kh¸ch quan ë ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc" chÝnh lµ tiªu chuÈn ®Ó ph©n biÖt c¸i g× lµ vËt chÊt vµ c¸i g× kh«ng ph¶i lµ vËt chÊt c¶ trong tù nhiªn lÉn ®êi sèng x· héi. vÜnh h»ng víi mäi d¹ng. nã cã tríc ý thøc vµ t¹o nªn néi dung cña ý thøc. c¸i nµo quyÕt ®Þnh c¸i nµo. chôp l¹i. ®îc c¶m gi¸c cña chóng ta chÐp l¹i. cña ý thøc. tøc lµ sù tån t¹i bªn ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc vµ con ngêi lµ thuéc tÝnh chung. nã cã sau so víi vËt chÊt. nguyªn nh©n cña c¶m gi¸c. nh÷ng quan hÖ s¶n xuÊt cña x· héi. ph¶n ¸nh".Lªnin xem "thùc t¹i kh¸ch quan" lµ thuéc tÝnh duy nhÊt cña vËt chÊt. c¶m tÝnh. ®em l¹i cho con ngêi sù nhËn thøc vÒ chÝnh nã. Trong tÊt c¶ c¸c thuéc tÝnh cña vËt chÊt th× thuéc tÝnh "thùc t¹i kh¸ch quan". tuy kh«ng tån t¹i díi d¹ng c¸c vËt thÓ. Râ rµng vËt chÊt lµ tÝnh thø nhÊt. . V..®Æt nã trong quan hÖ ®èi lËp víi ý thøc. vËt chÊt quyÕt ®Þnh ý thøc. kh¶ n¨ng nhËn thøc cña con ngêi ®èi víi vËt chÊt chÝnh lµ xuÊt ph¸t tõ thuéc tÝnh tån t¹i c¶m tÝnh. cô thÓ. §ã chÝnh lµ c¬ së khoa häc ®Êu tranh chèng "thuyÕt kh«ng thÓ biÕt". tån t¹i cã thÓ nhËn thøc ®îc cña b¶n th©n vËt chÊt.. Cßn c¶m gi¸c hay ý thøc chØ lµ sù "chÐp l¹i. * Thuéc tÝnh chung cña vËt chÊt lµ "thùc t¹i kh¸ch quan' ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc con ngêi". nã lµ nguån gèc. n¨ng lîng. mäi ®èi tîng kh¸c nhau cña vËt chÊt. ph©n tö. Nh vËy. vÒ nguyªn t¾c. VËt chÊt "®îc ®em l¹i cho con ngêi trong c¶m gi¸c". còng kh«ng cã cÊu tróc nguyªn tö.x· héi. Bëi vËy. chôp l¹i. Ch¼ng h¹n. chóng chÝnh lµ vËt chÊt díi d¹ng x· héi. chø kh«ng thÓ cã c¸i con ngêi kh«ng thÓ nhËn thøc ®îc.

vận động là phương thức tồn tại của vật chất. vật lý. có độ dài của sự diễn biến. nhanh. do đó không gian và thời gian cùng tồn tại khách quan. ngang dọc. vận động là sự di chuyển vị trí cả vật thể trong không gian. tất cả những thuộc tính đó được gọi là thời gian. tất cả những thuộc tính đó được gọi là không gian. quảng tính. vận động. không gian và thời gian có những tính chất sau đây: -Tính khách quan: không gian và thời gian là một thuộc tính của vật chất. Còn theo quan điểm duy vật biện chứng. Vật chất luôn vận động và phát triển. Vì vậy. sự kế tiếp nhau của quá trình. tính ba chiều của không gian là chiều dài. sinh học và xã hội. vận động không do ai sáng tạo ra và cũng không mất đi mà nó tồn tại vĩnh viễn. nguồn gốc của sự vận động là ở bên ngoài sự vật hiện tượng. hóa học. nội tại của bản thân vật chất. Vì vậy. ý thức. Không gian và thời gian là hai thuộc tính khác nhau nhưng không thể tách rời nhau của vật chất vận động. Xét về bản chất. Mọi sự vật tồn tại khách quan đều có vị trí. còn thời gian là hình thức tồn tại của vật chất vận động về mặt độ dài diễn biến. kết cấu. Vật chất tồn tại khách quan. không gian và thời gian là thuộc tính khách quan. có hình thức kết cấu. -Tính ba chiều của không gian và tính một chiều của thời gian. -Tính vĩnh cữu của thời gian và tính vô tận của không gian. hoàn chỉnh nhất về vật chất của V. Theo quan điểm siêu hình. chậm kế tiếp nhau. Mọi sự vật đều ở trong trạng thái không ngừng biến đổi. Định nghĩa trên đã đề cập đến các nội dung chủ yếu sau: . thực tại khách quan. chiều rộng và chiều cao. sự vận động ấy không ở đâu khác. mà mọi sự biến đổi diễn ra đều có quá trình. gắn liền với sự vận động của vật chất. tức con người có khả năng nhận thức được vật chất. Tính một chiều của thời gian là chiều từ quá khứ đến tương lai. không gian và thời gian là các hình thức tồn tại của vật chất. . những thành tựu của vật lý học hiện đại về lĩnh vực vi mô cũng như vũ trụ học ngày càng xác nhận những tính chất này. Không gian và thời gian là một thuộc tính khách quan của vật chất. là thuốc tính cố hữu của vật chất. Nguồn gốc vận động là do bản thân sự vật hiện tượng quy định. tư duy chỉ là sự phản ánh của vật chất lên con người. Các hình thức cơ bản của vận động bao gồm: vận động cơ học. Không gian là hình thức tồn tại của vật chất vận động về mặt vị trí. tồn tại gắn liền với vật chất vận động.Lênin trong tác phẩm Chủ nghĩa duy vật và Chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán. Như vậy. cao thấp của nó. có độ dài ngắn. thời gian. Chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng vật chất tồn tại bằng vận động.Cảm giác.Đây là định nghĩa khoa học nhất .I. “Ngoài không gian và thời gian”. . và vận động của vật chất diễn ra trong không gian và thời gian. vận động là mọi sự biến đổi nói chung..Vật chất là cái tồn tại khách quan bên ngoài ý thức và không phụ thuộc vào ý thức bất kể sự tôn tại ấy con người đã nhận thức được hay chưa nhận thức được -Vật chất là cái gây nên cảm giác ở con người khi trực tiếp hoặc gián tiếp tác động lên giác quan của con người.

bộ óc người cùng với thế giới bên ngoài tác động lên bộ óc. những quy luật vận động của mình thành những hiện tượng nhất định và các hiện tượng này tác động vào bộ óc người. ý thức chỉ nảy sinh ở giai đoạn phát triển cao của thế giới vật chất. mà chủ yếu là do hoạt động của con người cải tạo thế giới khách quan làm biến đổi thế giới đó. Phản ánh là thuộc tính chung. song do khoa học chưa phát triển nên cũng đã không giải thích đúng nguồn gốc và bản chất của ý thức. không thể thiếu được. Ý thức ra đời là kết quả phát triển lâu dài của thuộc tính phản ánh của vật chất. Nhờ có lao động con người tác động vào các đối tượng hiện thực. triết học Mác – Lênin đã góp phần làm sáng tỏ vấn đề trên đây. Ý thức là chức năng của bộ óc người. Như vậy. bản chất và vai trò của ý thức là một vấn đề hết sức phức tạp của triết học. Là hình thức cao nhất của sự phản ánh thế giới hiện thực. Ý thức phụ thuộc vào hoạt động bộ óc người. nằm trong con người. cùng với sự xuất hiện của con người. Ý thức không thể diễn ra. song chưa đủ điều kiện quyết định cho sự ra đời cùng với quá trình hình thành bộ óc người nhờ lao động. chủ nghĩa duy vật biện chứng khẳng định rằng ý thức là một thuộc tính của vật chất nhưng không phải của mọi dạng vật chất mà chỉ là thuộc tính của một dạng vật chất sống có tổ chức cao là bộ óc người. nguồn gốc tự nhiên là rất quan trọng. vật nhận tác động bao giờ cũng mang thông tin của vật tác động. như vậy. Ý thức là ý thức của con người. chủ động của con người. Bộ óc người là cơ quan vật chất của ý thức. đó là nguồn gốc tự nhiên của ý thức. của khoa học và thực tiễn xã hội. Dựa trên những thành tựu của khoa học tự nhiên nhất là sinh lý học thần kinh. thuộc tính này được biểu hiện ra trong sự liên hệ. không thể tách rời con người. nếu chỉ có bộ óc không thôi mà không có sự tác động của thế giới bên ngoài để bộ óc phản ánh lại tác động đó thì cũng không thể có ý thức. những tiền đề. ngôn ngữ và những quan hệ xã hội. Đây là điều hết sức quan trọng để làm sáng tỏ nguồn gốc tự nhiên của ý thức. Hoạt động ý thức của con người diễn ra trên sở hoạt động sinh lý thần kinh của bộ óc người. Dựa trên những thành tựu của triết học duy vật. ý thức là sản phẩm của sự phát triển xã hội. Nói cách khác. Đồng thời quá trình phản ánh bao hàm quá trình thông tin. phổ biến của mọi đối tượng vật chất. phản ánh là sự tái tạo những đặc điểm của một hệ thống vật chất này ở hệ thống vật chất khác trong quá trình tác động qua lại của chúng. về vật được phản ánh. Ý thức và sự phản ánh thế giới bên ngoài vào trong bộ óc người. những kết cấu. nội dung của nó là thông tin về thế giới bên ngoài. bộ óc người là cơ quan phản ánh song chỉ có riêng bộ óc thôi thì chưa thể có ý thức. Quá trình hình thành ý thức không phải là quá trình con người thu nhận thụ động.Vấn đề nguồn gốc. Kết quả của sự phản ánh phụ thuộc vào cả hai vật – vật tác động và vật nhận tác động. ý thức được hình thành không phải chủ yếu là do tác động thuần túy. tách rời hoạt động sinh lý thần kinh của bộ óc người. Quá trình hình thành ý thức là kết quả hoạt động. không thể tách rời ý thức ra khỏi hoạt động của bộ óc. Vì vậy. tác động qua lại giữa các đối tượng vật chất với nhau. nó phụ thuộc và xã hội. . không phải bỗng nhiên thế giới khách quan tác động vào bộ óc người để con người có ý thức mà trái lại. và ngay từ đầu đã mang tính chất xã hội. tự nhiên của thế giới khách quan vào bộ óc người. là trung tâm của cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm trong lịch sử. Không có sự tác động của thế giới bên ngoài lên các giác quan và qua đó đến bộ óc thì hoạt động ý thức không thể xảy ra. bắt chúng phải bộc lộ những thuộc tính. Để cho ý thức ra đời. Tuy nhiên. do đó khi bộ óc bị tổn thương thì hoạt động ý thức sẽ không bình thường hoặc bị rối loạn. Ý thức bắt nguồn từ một thuộc tính của vật chất – thuộc tính phản ánh – phát triển thành. Trước Mác nhiều nhà duy vật tuy không thừa nhận tính chất siêu tự nhiên của ý thức.

thụ động máy móc của sự vật. làm mất ý nghĩa của sự đối lập giữa vật chất và ý thức. Ý thức là sản phẩm xã hội. . theo nghĩa mã hóa các đối tượng vật chất thành các ý thức tinh thần phi vật chất. Điều đó càng nói lên tính năng động sáng tạo của ý thức. Sáng tạo của ý thức là sáng tạo của sự phản ảnh. loại trừ.con người có ý thức chính vì con người chủ động tác động vào thế giới thông qua hoạt động thực tiễn để cải tạo thế giới. theo nhu cầu thực tiển xã hội. Ngôn ngữ do nhu cầu của lao động và nhờ vào lao động mà ý thức. trên cơ sở phản ánh. Nói cách khác. từ đó dẫn đến làm mất đi sự đối lập giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm. ý thức con người là sự phản ảnh có tính năng động. mà con người là một thực thể xã hội năng động sáng tạo.cũng là sự phản ánh và chính thực tiển xã hội của con người tạo ra sự phản ánh phức tạp. và được cải biến đi ở trong đó. ngày càng làm phong phú và sâu sắc ý thức của mình về thế giới. biến các ý tưởng phi vật chất trong tư duy thành các dạng vật chất ngoài hiện thực. theo qui luật và trong khuôn khổ của sự phản ánh. Sự sáng tạo của ý thức không đối lập . cải tạo thế giới. . Mác là cái vỏ vật chất của tư duy. Không có hệ thống tín hiệu này – tức ngôn ngữ . Thực chất đây là quá trình “Sáng tạo lại” hiện tượng của ý thức. không có ngôn ngữ. Ý thức là của con người. ý thức không phải là bản sao giản đơn. mà kết quả bao giờ cũng là những khách thể tinh thần. Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong bộ óc người thông qua lao động. con người không thể có ý thức. Quá trình ý thức là quá trình thống nhất của ba mặt sau đây : . Nói cách khác. Ngôn ngữ. ý thức chỉ được hình thành thông qua hoạt động thực tiễn của con người. là thực tại chủ quan. song đây là sự phản ảnh đặc biệt – phản ảnh trong quá trình con người. ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan. nguồn gốc trực tiếp và quan trọng nhất quyết định sự ra đời và phát triển của ý thức là lao động . Sự trao đổi này mang tính chất hai chiều. Tuy nhiên. là hiện thực trực tiếp của tư tưởng. Trong giai đoạn này con người lựa chọn những phương pháp. ngôn ngữ và các quan hệ xã hội. năng động.Hai là. công cụ để tác động vào hiện thực khách quan nhằm thực hiện mục đích của mình. Ý thức là hình ảnh phi cảm tính của các đối tượng vật chất có tồn tại cảm tính. sáng tạo của bộ óc. Nhờ tác động vào thế giới mà con người khám phá ra những bí mật của thế giới. nhưng nó là cái thuộc phạm vi chủ quan. là thực tiển xã hội. tức quá trình hiện thực hóa tư tưởng. là một hiện tượng xã hội. Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người. thì ý thức không thể tồn tại và thể hiện được. Do đó. thông qua hoạt động thực tiển biến cái quan niệm thành cái thực tại. Ý thức phản ảnh thế giới khách quan trong quá trình con người tác động cải tạo thế giới. . tách rời sự phản ánh mà ngược lại thống nhất với phản ánh. con người chỉ có ý thức do có tác động vào thế giới. sáng tạo. Như vậy.Một là trao đổi thông tin giữa chủ thể và đối tượng phản ánh. không có tính vật chất. phương tiện. vì vậy ý thức “Chẳng qua chỉ là vật chất được đem chuyển vào trong đầu óc con người. Ý thức là sự phản ảnh sáng tạo lại hiện thực. có định hướng và chọn lọc các thông tin cần thiết. Tính sáng tạo của ý thức không có nghĩa là ý thức đẻ ra vật chất.Ba là. Phản ánh và sáng tạo là hai mặt thuộc bản chất của ý thức. Ý thức là cái phản ảnh thế giới khách quan. Ý thức trong bất cứ trường hợp nào . Nếu coi ý thức cũng là một hiện tượng vật chất thì sẽ lẫn lộn giữa vật chất và ý thức . mô hình hóa đối tượng trong tư duy dưới dạng hình ảnh tinh thần. theo C. chuyển mô hình từ tư duy ra hiện thực khách quan.

sự tác động trở lại của ý thức đối với vật chất.Biểu hiện của mới quan hệ giữa vật chất và ý thức trong đời sống xã hội là quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội. ý thức ra đời là kết quả phát triển lâu dài của thuộc tính phản ánh của vật chất. bản thân của ý thức tự nó không làm thay đổi gì hiện thực. là cơ quan phản ánh hình thành ý thức. Trong quá trình phản ánh thế giới khách quan. VD: Aristôt đưa ra thuyết “địa tâm” coi trái đất là trung tâm của vũ trụ đã làm kìm hãm sự phát triển của thế giới vật chất. Thường thì con người rất chủ quan ! Giữa vật chất và ý thức có mối quan hệ biện chứng. phương hướng và biện pháp chính xác. đa dạng. Thế giới khách quan là nguồn gốc của ý thức. quy luật của nó tồn tại khách quan không phụ thuộc vào ý thức con người thì trong hoạt động thực tiễn phải xuất phát từ thực tế khách quan. đó là một thuộc tính phản ánh phát triển thành. tư tưởng có thể làm cho con người hoạt động sai và thất bại khi con người phản ánh sai thế giới khách quan. ý thức ra đời cùng với quá trình hình thành bộ óc con nguời nhờ lao động. tức là nhìn từ nhiều khía cạnh của cùng một sự vật hiện tượng. Vật chất tồn tại khách quan. ngôn ngữ và những quan hệ xã hội. quyết định tính phong phú. Do vậy. nhiều vẻ của ý thức.” Ý thức tác động trở lại vật chất theo hai hướng: Ý thức. ngoài ra.. ý thức là sự phản ánh thế giới vật chất đó vào con người.Ý thức do vật chất sinh ra và quyết định nhưng sau khi ra đời ý thức có tính độc lập tương đối nên nó có sự tác động trở lại to lớn đối với vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người. . Ý thức bắt nguồn từ một thuộc tính của vật chất. chủ nghĩa xã hội khoa học nên trong nhận thức của chúng ta phải là vật chất quyết định ý thức. nó sinh ra và quyết định đối với ý thức. Cái nhìn khách quan. Tuy nhiên cơ sở để phát huy tính năng động chủ quan của ý thức là việc thừa nhận tính khách quan của vật chất. độc lập với ý thức và là nguồn gốc sinh ra ý thức (não người là dạng vật chất có tổ chức cao. Điều kiện quyết định cho sự ra đời của ý thức là những tiền đề nguồn gốc xã hội. Nói tới vai trò của ý thức tức là nói đến vai trò của con người vì ý thức là ý thức của con người.* Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức: Theo duy tâm thì ý thức quyết định vật chất Theo duy vật thì vật chất quyết định ý thức Theo chủ nghĩa duy vật biện chứng. mối quan hệ giữa vật chất và ý ..Mác nói :“. lấy thực tế khách quan làm căn cứ cho hoạt động của mình.lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh bại bởi lực lượng vật chất. Vì vậy con người phải phát huy vai trò sáng tạo của thế giới khách quan. ý thức là sản phẩm của sự phát triển xã hội. . Nếu như thế giới vật chất với những thuộc tính. .Vật chất (xét đến cùng) là cái có trước. ý thức tồn tại phụ thuộc vào hoạt động thần kinh của bộ não). quyết định nội dung của ý thức. thừa nhận quy luật tự nhiên của xã hội. nó sẽ kìm hãm sự phát triển của thế giới vật chất. Ngược lại ý thức. nó sẽ thúc đẩy thế giới vật chất phát triển nhanh vì đó là cơ sở quan trọng cho việc xác định mục tiêu. vật chất quyết định sự phát triển của ý thức. thể hiện qua vai trò quyết định của vật chất đối với ý thức và tính độc lập tương đối. tư tưởng có thể quyết định làm sao con người hoạt động đúng và thành công khi nó phản ánh đúng và sâu sắc thế giới khách quan. trong đó tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội và ý thức xã hội có tính độc lập tương đối tác động trở lại xã hội.

là sai lầm tự phát dẫn đến rơi vào chủ nghĩa duy tâm một cách không tự giác.I. Sai lầm chủ quan duy ý chí đó là sự vi phạm nguyên tắc khách quan của sự xem xét. Đảng đã tự phê bình một cách nghiêm khắc. nhưng lý luận một khi thâm nhập được vào quần chúng thì sẽ trở thành lực lượng vật chất”. Do đó. nền kinh tế tăng trưởng rất chậm chạp. 2 triệu tấn xi măng. cũng chưa tìm ra được đầy đủ những nguyên nhân đích thực sự trì trệ trong nền kinh tế của nước ta và cũng chưa đề ra các chủ trương. chúng ta đã chủ quan trong việc đánh giá những khả năng hiện có. chính sách và toàn diện về đổi mới.... vì thế mà sinh ra những ảo tưởng về tốc độ cải tạo. bệnh chủ quan duy ý chí có nhiều biến thể phức tạp và trở thành mầm mống cho nhiều căn bệnh mới trong nhận thức.10 triệu tấn than sạch. lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh bại bởi lực lượng vật chất. 1 triệu tấn cá biển.1 triệu hecta khai hoang. tổng sản phẩm xã hội tăng bình quân 1.6%. nếu lấy ý chí áp đặt cho thực tế. Vì vậy. không được lấy tình cảm làm điểm xuất phát cho chiến lược cách mạng. nhất là về kinh tế. kỹ thuật.. Trong cải tạo và xây dựng chủ nghĩa xã hội trước đổi mới. Ý nghĩa phương pháp luận và sự vận dụng của Đảng ta trong quá trình đổi mới: *Ý nghĩa phương pháp luận: Vì vật chất quyết định ý thức nên trong hoạt động thực tiễn chúng ta phải xuất phát từ hiện thực khách quan. 2. và do đó. Bệnh chủ quan duy ý chí là do sự yếu kém về trình độ nhận thức nói chung và sự hạn chế trong quá trình áp dụng lý luận vào thực tiễn nói riêng.15%.thức còn là cơ sở để xem xét các mối quan hệ khác như củ thể và khách thể.1980 quá cao và phát triển sản xuất quá khả năng của nền kinh tế. Trước tình hình nền kinh tế miền Bắc còn bị phá hoại. bước đi về xây dựng cơ sở vật chất. Vì ý thức tác động trở lại vật chất nên trong hoạt động thực tiễn chúng ta phải chú ý giáo dục và nâng cao nhận thức cho con người. cải tạo xã hội chủ nghĩa và quản lý kinh tế… Căn bệnh đó biểu hiện ở chỗ. Nếu chỉ xuất phát từ ý muốn chủ quan. *Sự vận dụng của Đảng ta trong quá trình đổi mới: Trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội “Đảng ta đã phạm sai lầm chủ quan duy ý chí. như: năm 1975.thực phẩm. trái với tinh thần của phép biện chứng duy vật. Đại hội Đảng lần thứ V.Lênin và từ kinh nghiệm thành công và thất bại trong . đề ra các định hướng và xác định chủ trương đổi mới đặc biệt là đổi mới về kinh tế. hàng tiêu dùng. Về lý luận. điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan. dẫn đến việc đề ra những chỉ tiêu quá cao trong xây dựng cơ bản và phát triền sản xuất. nhiều chỉ tiêu kinh tế chỉ đạt khoảng 50-60% mức đề ra. phấn đấu đạt 21 triệu tấn lương thực. Lênin đã gọi căn bệnh này "là sự mù quáng chủ quan". lý luận và tực tiễn. tôn trọng và tuân theo quy luật khách quan.xã hội. nông nghiệp giảm 0. chúng ta đã không có được một đường lối. nền kinh tế miền Nam bị đảo lộn và suy sụp.5%.1triệu 200 hecta rừng mới trồng. Đến hết năm 1980.Lênin đã nhiều lần nhấn mạnh không được lấy ý muốn chủ quan của mình làm chính sách. Đại hội Đảng lần thứ IV lại đề ra những chỉ tiêu kế hoạch năm 1976 . hàng xuất khẩu. chính sách phát triển kinh tế thận trọng và khoa học dẫn đường. từ lý luận của chủ nghĩa Mác . thực hiện mục tiêu ba chương trình kinh tế: lương thực . công nghiệp tăng 2. phát triển kinh tế. lấy ảo tưởng thay cho hiện thực thì sẽ mắc phải bệnh duy ý chí. Chống quan điểm duy ý chí: V.. lạm phát trầm trọng. Song vẫn có khả năng được ngăn ngừa và loại bỏ. vi phạm quy luật khách quan” trong việc xác định mục tiêu. Tại Đại hội Đảng VI. đã phân tích đúng nguyên nhân của tình hình khủng hoảng kinh tế . Mác nói: “Cố nhiên vũ khí phê phán không thể thay thế sự phê phán bằng vũ khí.

c¸i tån t¹i mét c¸ch vÜnh cöu. phát huy tài trí của người Việt Nam. sự đồng thuận trong Nhân dân. xung quanh ph¹m trï vËt chÊt ®· diÔn ra cuéc ®Êu tranh kh«ng khoan nhîng gi÷a chñ nghÜa duy vËt vµ chñ nghÜa duy t©m. c¶m tÝnh ®ang tån t¹i ë thÕ giíi bªn ngoµi. xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của củ nghĩa xã hội. Nâng cao công tác tuyên truyền giáo dục lí luận chính trị để tạo nên sự thống nhất trong Đảng. tôn trọng quy luật khách quan và hành động theo quy luật khách quan”..tức phát huy tính năng động của ý thức. Theo quan ®iÓm cña chñ nghÜa duy t©m th× thùc thÓ cña thÕ giíi. c¬ së cña mäi tån t¹i lµ mét b¶n nguyªn tinh thÇn nµo ®ã. đáp ứng đòi hỏi cấp bách của nhân dân về đời sống và làm việc. lạc hậu” .quá trình lãnh đạo cách mạng.. Đại hội Đảng lần thứ VII chỉ ra những tồn tại lớn cần giải quyết như vấn đề lạm phát. Đặc biệt Đại hội cũng xác định: “Về quan hệ đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị phải tập trung sức đổi mới kinh tế. t¹o nªn mäi sù vËt hiÖn tîng cïng víi nh÷ng thuéc tÝnh cña chóng. Talet coi thùc thÓ thÕ giíi lµ níc.chủ trương của Đảng phải xuất phát từ thực tế. VËt chÊt víi t c¸ch lµ mét ph¹m trï triÕt häc ®· cã lÞch sö rÊt l©u. lúng túng. Theo quan ®iÓm cña chñ nghÜa duy vËt: thùc thÓ thÕ giíi lµ vËt chÊt. Đại hội đã rút ra bài học quan trọng là: ”Mọi đường lối. trình độ tri thức và tay nghề cho người lao động. Đẩy mạnh đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng. Ngay tõ lóc míi ra ®êi. tøc lµ nh÷ng vËt thÓ h÷u h×nh. cã thÓ lµ "ý chÝ cña thîng ®Õ" lµ "ý niÖm tuyÖt ®èi". . thiếu việc làm. trong điều hành quản lý còn nhiều sơ hở. Vµo thêi cæ ®¹i. đẩy mạnh nghiên cứu lý luận và thực tiễn. ý chí quật cường. các nhu cầu xã hội khác. coi đó là điều kiện quan trọng để tiến hành đổi mới trong lĩnh vực chính trị”. Đất nước ta đang bước vào thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa.. nâng cao trình độ dân trí. Muốn vậy “phải khơi dậy trong dân lòng yêu nước. Đảng ta chủ trương “lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững”. tiếp tục làm sang tỏ con đường đi lên CNXH ở nước ta. c¸c nhµ triÕt häc duy vËt ®· ®ång nhÊt vËt chÊt nãi chung víi nh÷ng d¹ng cô thÓ cña nã. quyết tâm đưa nước nhà khỏi nghèo nàn.

kh«ng khÝ.I. NiÒm tin vµo c¸i ch©n lý trong c¬ häc Nowton ®· khiÕn cho c¸c nhµ khoa häc ®ång nhÊt. Nguyªn tö lµ c¸c phÇn tö cùc kú nhá. m¸y mãc thÕ kû 17. Ph©n tÝch ®Þnh nghÜa: * VËt chÊt lµ mét ph¹m trï triÕt häc: + §ã lµ sù x¸c ®Þnh "gãc ®é" cña viÖc xem xÐt ®Ó tr¸nh nhÇm lÉn gi÷a quan niÖm cña triÕt häc vÒ b¶n chÊt cña vËt chÊt víi c¸c quan niÖm cña khoa häc tù nhiªn vÒ cÊu tróc vµ nh÷ng thuéc tÝnh cô thÓ cña c¸c ®èi tîng vËt chÊt kh¸c nhau.tån t¹i). nÒn t¶ng cña chñ nghÜa duy vËt ®· sôp ®æ. ®îc c¶m gi¸c cña chóng ta chÐp l¹i. b) §Þnh nghÜa vËt chÊt cña Lªnin KÕ thõa t tëng cña C.. Cuèi thÕ kû XIX. 18: Mäi sù ph©n biÖt vÒ chÊt gi÷a c¸c vËt thÓ ®Òu bÞ quy gi¶n vÒ sù ph©n biÖt. trong t¸c phÈm "chñ nghÜa duy vËt vµ chñ nghÜa kinh nghiÖm phª ph¸n". ®Çu thÕ kû XX vµ tõ nhu cÇu cña cuéc ®Êu tranh chèng chñ nghÜa duy t©m. Nh vËy. ®Çu thÕ kû XX. chôp l¹i. ph¶n ¸nh vµ tån t¹i kh«ng lÖ thuéc vµo c¶m gi¸c". N¨m 1897 T«m x¬n ph¸t hiÖn ra ®iÖn tö vµ chøng minh ®îc ®iÖn tö lµ mét trong nh÷ng thµnh phÇn cÊu t¹o nªn nguyªn tö. mäi hiÖn tîng phøc t¹p bÞ quy vÒ c¸i gi¶n ®¬n mµ tõ ®ã chóng ®îc t¹o thµnh. ¡mpª®èc c¬ coi thùc thÓ thÕ giíi lµ ®Êt.Anaximen coi thùc thÓ thÕ giíi lµ kh«ng khÝ. + Víi t c¸ch lµ mét ph¹m trï triÕt häc. kh«ng c¶m gi¸c ®îc.¡ngghen. nh÷ng quan niÖm ®¬ng thêi vÒ giíi h¹n tét cïng cña vËt chÊt lµ nguyªn tö hoÆc khèi lîng ®· sôp ®æ tríc khoa häc. §©y chÝnh lµ m¶nh ®Êt ®Ó chñ nghÜa duy t©m lîi dông. mäi sù vËn ®éng ®Òu bÞ quy vÒ sù dÞch chuyÓn vÞ trÝ trong kh«ng gian. . VÒ lîng. löa. ph¹m trï vËt chÊt ph¶i thÓ hiÖn thÕ giíi quan vµ híng ®Õn sù gi¶i quyÕt vÊn ®Ò c¬ b¶n cña triÕt häc (mèi quan hÖ trong TD . cøng. §Ønh cao cña t tëng duy vËt cæ ®¹i lµ thuyÕt nguyªn tö cña L¬xÝp vµ §ªm«crÝt. VËt chÊt víi khèi lîng. V. Nh÷ng ngêi theo chñ nghÜa duy t©m cho r»ng "vËt chÊt" cña chñ nghÜa duy vËt ®· biÕn mÊt. s©u s¾c h¬n vÒ nguyªn tö. Hªcralit coi thùc thÓ thÕ giíi lµ löa. con ngêi míi cã ®îc nh÷ng hiÓu biÕt c¨n b¶n h¬n. khi xuÊt hiÖn nh÷ng ph¸t minh míi trong khoa häc tù nhiªn.Lªnin ®· ®Þnh nghÜa: "VËt chÊt lµ mét ph¹m trï triÕt häc dïng ®Ó chØ thùc t¹i kh¸ch quan ®îc ®em l¹i cho con ngêi trong c¶m gi¸c. N¨m 1896 BÐcc¬ren ph¸t hiÖn ra hiÖn tîng phãng x¹. nguån gèc vËn ®éng n»m ngoµi vËt chÊt. ChØ chñ nghÜa duy vËt siªu h×nh.. tæng kÕt nh÷ng thµnh tùu khoa häc tù nhiªn cuèi thÕ kû XIX. kh«ng thÓ x©m nhËp ®îc. níc.M¸c vµ Ph. N¨m 1895 R¬nghen ph¸t hiÖn ra tia X. coi vËn ®éng vËt chÊt chØ lµ biÓu hiÖn cña vËn ®éng c¬ häc.

. cã tríc ý thøc vµ quyÕt ®Þnh ý thøc. mäi ®èi tîng kh¸c nhau cña vËt chÊt. + Thuéc tÝnh "tån t¹i kh¸ch quan ë ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc" chÝnh lµ tiªu chuÈn ®Ó ph©n biÖt c¸i g× lµ vËt chÊt vµ c¸i g× kh«ng ph¶i lµ vËt chÊt c¶ trong tù nhiªn lÉn ®êi sèng x· héi. nh÷ng quan hÖ s¶n xuÊt cña x· héi. chôp l¹i. V. * VËt chÊt "®îc ®em l¹i cho con ngêi trong c¶m gi¸c. kh¶ n¨ng nhËn thøc cña con ngêi ®èi víi vËt chÊt chÝnh lµ xuÊt ph¸t tõ thuéc tÝnh tån t¹i c¶m tÝnh.. ph¸t hiÖn thªm nh÷ng thuéc tÝnh míi cña nã. vÒ nguyªn t¾c. . Khi vËt chÊt t¸c ®éng ®Õn c¸c gi¸c quan cña con ngêi th× g©y ra c¶m gi¸c ë con ngêi. §ã chÝnh lµ c¬ së khoa häc ®Êu tranh chèng "thuyÕt kh«ng thÓ biÕt". còng kh«ng mang c¸c thuéc tÝnh khèi lîng. Bëi vËy. n¨ng lîng. Râ rµng vËt chÊt lµ tÝnh thø nhÊt. nã cã tríc ý thøc vµ t¹o nªn néi dung cña ý thøc. vËt chÊt quyÕt ®Þnh ý thøc. Bëi vËy. * Thuéc tÝnh chung cña vËt chÊt lµ "thùc t¹i kh¸ch quan' ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc con ngêi". còng kh«ng cã cÊu tróc nguyªn tö. ý thøc lµ tÝnh thø hai. nhng chóng tån t¹i kh¸ch quan. nã lµ nguån gèc. nã cã v« vµn c¸c thuéc tÝnh kh¸c nhau rÊt ®a d¹ng vµ phong phó mµ khoa häc ngµy cµng ph¸t triÓn th× còng t×m ra. cô thÓ.Lªnin xem "thùc t¹i kh¸ch quan" lµ thuéc tÝnh duy nhÊt cña vËt chÊt.I. nguyªn nh©n cña c¶m gi¸c. ChÝnh v× vËy. TÊt c¶ nh÷ng g× tån t¹i bªn ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc cña con ngêi ®Òu lµ nh÷ng d¹ng kh¸c nhau cña vËt chÊt. + VËt chÊt "®îc ®em l¹i cho con ngêi trong c¶m gi¸c". chôp l¹i. tõ ®ã b¸c bá thuyÕt "bÊt kh¶ tri". Cßn c¶m gi¸c hay ý thøc chØ lµ sù "chÐp l¹i. Trong tÊt c¶ c¸c thuéc tÝnh cña vËt chÊt th× thuéc tÝnh "thùc t¹i kh¸ch quan". vÜnh h»ng víi mäi d¹ng. tån t¹i cã thÓ nhËn thøc ®îc cña b¶n th©n vËt chÊt. tuy kh«ng tån t¹i díi d¹ng c¸c vËt thÓ.x· héi. xem c¸i nµo cã tríc. c¸i nµo quyÕt ®Þnh c¸i nµo. ph¶n ¸nh". VËt chÊt chØ cã thÓ ®Þnh nghÜa ®îc b»ng c¸ch ®Æt nã trong quan hÖ ®èi lËp víi ý thøc. chóng chÝnh lµ vËt chÊt díi d¹ng x· héi. chø kh«ng thÓ cã c¸i con ngêi kh«ng thÓ nhËn thøc ®îc. ®îc c¶m gi¸c cña chóng ta chÐp l¹i. ®em l¹i cho con ngêi sù nhËn thøc vÒ chÝnh nã. c¶m tÝnh. ph©n tö. Ch¼ng h¹n. Nh vËy. + VËt chÊt lµ v« cïng v« tËn. ®èi víi thÕ giíi vËt chÊt chØ cã c¸i con ngêi cha nhËn thøc ®îc.Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò c¬ b¶n cña triÕt häc trªn c¶ hai khÝa c¹nh. ph¶n ¸nh". + VËt chÊt tån t¹i kh¸ch quan nhng kh«ng ph¶i tån t¹i trõu tîng mµ lµ sù tån t¹i hiÖn thùc. cña ý thøc.+ VËt chÊt lµ mét ph¹m trï réng nhÊt nªn kh«ng thÓ ®Þnh nghÜa b»ng c¸ch th«ng thêng trong l«gÝc häc: ®em quy kh¸i niÖm cÇn ®Þnh nghÜa vÒ kh¸i niÖm réng h¬n. nã cã sau so víi vËt chÊt. tøc lµ sù tån t¹i bªn ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc vµ con ngêi lµ thuéc tÝnh chung. nh÷ng quan hÖ kinh tÕ . c) ý nghÜa: ..

Chñ nghÜa duy vËt tÇm thêng coi ý thøc lµ mét d¹ng vËt chÊt *** coi ý thøc lµ sù ph¶n ¸nh gi¶n ®¬n.. trªn c¬ së ®ã. ®ång thêi còng t¹o c¬ së khoa häc cho sù thèng nhÊt trong chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng vµ chñ nghÜa duy vËt lÞch sö. . §N nµy lµ tiªu chuÈn c¨n b¶n nhÊt ®Ó ph©n biÖt thÕ giíi quan duy vËt vµ duy t©m. . kh«ng thÊy ®îc vai trß ý thøc. do ®ã lu«n cho chñ nghÜa duy vËt ph¸t triÓn lªn mét tr×nh ®é míi. 2. §©y lµ ®iÒu mµ c¸c nhµ duy vËt tríc C. ý thøc a. 18 coi ý thøc lµ mét biÕn tíng cña vËt chÊt do con ngêi sinh ra gièng nh gan tiÕt ra mËt. ®ã lµ chñ nghÜa duy vËt lÞch sö. thô ®éng thÕ giíi vËt chÊt. ®©u lµ ý thøc.Trang bÞ thÕ giíi quan vµ ph¬ng ph¸p luËn khoa häc cho c¸c nhµ khoa häc trong viÖc t×m kiÕm c¸c d¹ng luËt c¸c h×nh thøc míi cña vËt chÊt. B¶n chÊt cña YT lµ h×nh ¶nh chñ quan cña triÕt häc kh¸ch quan. ®Þnh nghÜa vËt chÊt cña Lªnin cho phÐp chóng ta x¸c ®Þnh c¸i g× lµ vËt chÊt trong lÜnh vùc x· héi. §Þnh nghÜa gióp c¸c nhµ khoa häc t×m ra c¬ së lý luËn ®Ó gi¶i thÝch nh÷ng nguyªn nh©n cuèi cïng cña c¸c biÕn cè x· héi. lµ c¸i cã tríc tõ ®ã sinh ra vËt chÊt.Trong viÖc nhËn thøc c¸c hiÖn tîng thuéc ®êi sèng x· héi. Quan ®iÓm CNDVBC CNDVBC kh¼ng ®Þnh: YT lµ sù ph¶n ¸nh mang tÝnh s¸ng t¹o thÕ giíi vËt chÊt vµo bé n·o ngêi th«ng qua ho¹t ®éng thùc tiÔn. ngêi ta cã thÓ t×m ra c¸c ph¬ng ¸n tèi u ®Ó thóc ®Èy x· héi ph¸t triÓn. .Ngêi xa cho ho¹t ®éng tinh thÇn cña con ngêi kh«ng ph¶i do chÝnh con ngêi mµ cña linh hån bÊt tö nhËp vµo con ngêi vµ rêi bá con ngêi khi con ngêi chÕt.c¶ duy t©m kh¸ch quan lÉn duy t©m chñ quan vµ thuyÕt kh«ng thÓ biÕt mét c¸ch cã hiÖu qu¶ ®Ó ®¶m b¶o sù ®øng v÷ng cña chñ nghÜa duy vËt tríc sù ph¸t triÓn míi cña khoa häc tù nhiªn. nh÷ng nguyªn nh©n thuéc sù vËn ®éng cña PTSX.Chñ nghÜa duy t©m quan niÖm ý thøc nh mét thùc thÓ ®éc lËp. b. lµ sù ph¶n ¸nh thÕ giíi kh¸ch quan th«ng qua "l¨ng kÝnh chñ quan cña . . trë thµnh chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng. trùc quan trong quan niÖm vÒ vËt chÊt cña chñ nghÜa duy vËt cò. lµ thùc t¹i duy nhÊt.M¸c cha ®¹t tíi. . t¹o c¬ së khoa häc cho quan niÖm duy vËt trong lÜnh vùc x· héi. Chñ quan theo nghÜa ý thøc lµ h×nh ¶nh cña sù vËt ®îc thùc hiÖn trong bé n·o con ngêi. §N VC cña Lªnin hiÖn nay vÉn gi÷ nguyªn gi¸ trÞ. ¦u ®iÓm cña quan ®iÓm nµy lµ chèng l¹i quan ®iÓm duy t©m t«n gi¸o. Mét sè quan niÖm vÒ ý thøc trong lÞch sö . nhîc ®iÓm lµ kh«ng ph©n biÖt ®©u lµ vËt chÊt. . m¸y mãc. CNDV siªu h×nh thÕ kû 17.§N nµy chÝnh lµ c¬ së khoa häc vµ lµ vò khÝ t tëng ®Ó ®Êu tranh chèng chñ nghÜa duy t©m .YT lµ h×nh ¶nh chñ quan cña thÕ giíi kh¸ch quan.§N vËt chÊt cña Lªnin ®· kh¾c phôc ®îc quan ®iÓm siªu h×nh.

V× vËy. YT lµ h×nh ¶nh chñ quan.Tù nhiªn: + YT lµ ®Æc tÝnh riªng cña mét d¹ng vËt chÊt sèng cã tæ chøc cao lµ bé n·o ngêi. Ph¶n ¸nh YT cña con ngêi lµ h×nh thøc ph¶n ¸nh cao nhÊt cña thÕ giíi vËt chÊt. cã lùa chän nh»m t¹o ra nh÷ng tri thøc vµ sù vËt. ®Ó hiÓu ®óng nguån gèc vµ b¶n chÊt cña YT cÇn ph¶i xem xÐt nguån gèc cña YT trªn c¶ hai mÆt tù nhiªn vµ x· héi. thuéc tÝnh ph¶n ¸nh cña chóng còng ph¸t triÓn tõ thÊp ®Õn cao. + C¸c tæ chøc. Bé n·o ngêi lµ c¬ quan vËt chÊt cña YT. cã ®Þnh híng.thÇn kinh cña n·o. Sù s¸ng t¹o cña YT lµ sù s¸ng t¹o cña ph¶n ¸nh. . lµ hØnh ¶nh tinh thÇn chø kh«ng ph¶i lµ h×nh ¶nh vËt lý. v× ph¶n ¸nh ®ã bao giê còng dùa trªn ho¹t ®éng thùc tiÔn x· héi vµ lµ s¶n phÈm cña c¸c quan hÖ x· héi. do nhu cÇu thùc tiÔn quy ®Þnh. Do ®ã khi bé ãc bÞ tæn th¬ng th× ho¹t ®éng cña ý thøc sÏ kh«ng b×nh thêng. ®îc ph¸t triÓn tõ thuéc tÝnh ph¶n ¸nh cã ë mäi d¹ng vËt chÊt. nhu cÇu thùc tiÔn ®ßi hái chñ thÓ ph¶i nhËn thøc c¸i ®îc ph¶n ¸nh. . YT mang b¶n chÊt x· héi. t¸i hiÖn cña hÖ thèng vËt chÊt nµy nh÷ng ®Æc ®iÓm cña hÖ thèng vËt chÊt kh¸c trong qu¸ tr×nh t¸c ®éng qua l¹i gi÷a chóng. hiÖn tîng cña thÕ giíi kh¸ch quan. tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p. + YT lµ h×nh thøc ph¶n ¸nh ®Æc trng riªng cã cña con ngêi. c¸c hÖ thèng vËt chÊt tiÕn ho¸. s¸ng t¹o. trõu tîng ho¸. .mçi ngêi". do nhu cÇu giao tiÕp x· héi vµ c¸c ®iÒu kiÖn sinh ho¹t hiÖn thùc cña con ngêi quy ®Þnh. T¹i sao bé ãc ngêi l¹i cã thÓ sinh ra ý thøc? §Ó tr¶ lêi c©u hái nµy chóng ta ph¶i nghiªn cøu mèi liªn hÖ vËt chÊt gi÷a bé ãc víi thÕ giíi kh¸ch quan. dùa trªn c¬ së ph¶n ¸nh.YT lµ h×nh ¶nh chñ quan cña thÕ giíi kh¸ch quan cã nghÜa YT lµ sù ph¶n ¸nh tÝch cùc.YT ph¶n ¸nh YT lµ s¸ng t¹o. Ph¶n ¸nh lµ thuéc tÝnh phæ biÕn trong mäi d¹ng vËt chÊt. s¸ng t¹o thÕ giíi kh¸ch quan. trªn c¬ së c¸c qu¸ tr×nh sinh lý . vËt nhËn t¸c ®éng bao giê còng mang th«ng tin cña vËt t¸c ®éng. Néi dung cña ý thøc do thÕ giíi kh¸ch quan quy ®Þnh. ChÝnh MLH vËt chÊt Êy h×nh thµnh nªn qu¸ tr×nh ph¶n ¸nh thÕ giíi vËt chÊt vµo bé ãc con ngêi. YT lµ sù thèng nhÊt cña thÕ giíi kh¸ch quan vµ chñ quan. Trong qu¸ tr×nh Êy. §ã lµ n¨ng lùc gi÷ l¹i. c) Nguån gèc YT: CNDVBC kh¼ng ®Þnh: YT cña con ngêi lµ s¶n phÈm cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn tù nhiªn vµ lÞch sö . YT lÊy c¸i kh¸ch quan lµm tiÒn ®Ò. g¾n liÒn víi ho¹t ®éng kh¸i qu¸t ho¸. . KÕt qu¶ cña sù ph¶n ¸nh phô thuéc vµo c¶ hai vËt (vËt t¸c ®éng vµ vËt nhËn t¸c ®éng). Ph¶n ¸nh lµ sù t¸i t¹o nh÷ng ®Æc ®iÓm cña mét hÖ thèng vËt chÊt nµy ë hÖ thèng vËt chÊt kh¸c trong qu¸ tr×nh t¸c ®éng qua l¹i cña chóng. . YT chÞu sù chi phèi chñ yÕu cña c¸c quy luËt x· héi.Ph¶n ¸nh YT lµ tÝch cùc. Ho¹t ®éng YT chØ diÔn ra trong bé n·o ngêi.x· héi.

c¶i to¹ thÕ giíi kh¸ch quan nh»m tho¶ m·n nhu cÇu cña con ngêi. Nhê cã ng«n ng÷. ph¸t triÓn ý thøc.Nh vËy.X· héi: + Sù ra ®êi cña bé n·o ngêi còng nh sù h×nh thµnh con ngêi vµ x· héi loµi ngêi nhê ho¹t ®éng lao ®éng vµ giao tiÕp x· héi b»ng ng«n ng÷.ý thøc a. lµm cho kh¶ n¨ng t duy trõu tîng cña con ngêi còng ngµy cµng ph¸t triÓn. C«ng cô ngµy cµng ph¸t triÓn lµm t¨ng kh¶ n¨ng con ngêi t¸c ®éng vµo TN. Trong lao ®éng. con ngêi tæng kÕt kinh nghiÖm thùc tiÔn. ph¶n ¸nh mét c¸ch kh¸i qu¸t sù vËt. lµm cho con ngêi ngµy cµng nhËn thøc s©u h¬n thÕ giíi kh¸ch quan. bé n·o ngêi ph¸t triÓn vµ ngµy cµng hoµn thiÖn. Ho¹t ®éng lao ®éng cña con ngêi ®· ®a l¹i cho bé n·o ngêi n¨ng lùc ph¶n ¸nh s¸ng t¹o vÒ thÕ giíi. + Trong qu¸ tr×nh LĐ. t¸c ®éng vµo thÕ giíi kh¸ch quan lµm biÕn ®æi. 3. ph¶n ¸nh t©m lý ®éng vËt thµnh ph¶n ¸nh ý thøc. lµ sù ph¶n ¸nh thÕ giíi kh¸ch quan vµo bé n·o ngêi. Lao ®éng vµ ng«n ng÷. Tõ ®ã ng«n ng÷ ra ®êi vµ ph¸t triÓn cïng víi lao ®éng. . YT lµ thuéc tÝnh cña bé n·o ngêi. + Ng«n ng÷ lµ hÖ thèng tÝn hiÖu thø hai. tøc lµ cña qu¸ tr×nh h×nh thµnh ý thøc. + Lao ®éng lµ ho¹t ®éng ®Æc thï cña con ngêi. con ngêi tÊt yÕu cã nh÷ng quan hÖ víi nhau vµ nhu cÇu trao ®æi kinh nghiÖm. b¾t tù nhiªn béc lé nh÷ng thuéc tÝnh cña m×nh. kh¸m ph¸ vµ t×m hiÓu TN. => Nguån gèc tù nhiªn vµ x· héi lµ ®iÒu kiÖn cÇn vµ ®ñ ®Ó h×nh thµnh nªn YT cña con ngêi. Lao ®éng vµ ng«n ng÷ lµ "hai søc kÝch thÝch chñ yÕu" biÕn bé n·o con vËt thµnh bé n·o ngêi. Bé n·o ngêi (CQ ph¶n ¸nh TG vËt chÊt xung quanh) vµ sù t¸c ®éng cña thÕ giíi vËt chÊt xung quanh lªn bé n·o ngêi lµ nguån gèc TN cña YT. trao ®æi th«ng tin cho nhau. Vai trß quyÕt ®Þnh cña vËt chÊt ®èi víi YT . ®ã chÝnh lµ nguån gèc x· héi quyÕt ®Þnh sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña ý thøc. trao ®æi tri thøc tõ thÕ hÖ nµy sang thÕ hÖ kh¸c. + Lao ®éng s¶n xuÊt lµ c¬ së cña sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ng«n ng÷. + ChÝnh nhê cã qu¸ tr×nh lao ®éng. Mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a vËt chÊt . lµm cho con ngêi vµ XH loµi ngêi kh¸c hoµn toµn víi c¸c loµi ®éng vËt kh¸c. lµ c¸i "vá vËt chÊt" cña t duy. lµ ph¬ng tiÖn ®Ó con ngêi giao tiÕp víi nhau. + Ho¹t ®éng lao ®éng cña con ngêi ®ång thêi còng lµ ph¬ng thøc h×nh thµnh. Qu¸ tr×nh ®ã còng lµm biÕn ®æi chÝnh b¶n th©n con ngêi. + Ng«n ng÷ lµ ph¬ng tiÖn vËt chÊt kh«ng thÓ thiÕu ®îc cña sù ph¶n ¸nh kh¸i qu¸t h¬n. trõu tîng ho¸. + Lao ®éng cña con ngêi lµ ho¹t ®éng cã môc ®Ých. con ngêi ®· biÕt chÕ t¹o c¸c c«ng cô ®Ó s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt.

con ngêi tù nhiªn ®Ó xem xÐt mèi quan hÖ VC-YT. YT cã sau. kh«ng lÊy ý chÝ ¸p ®Æt cho thùc tÕ. VC quyÕt ®Þnh ý thøc. quyÕt ®Þnh néi dung cña ý thøc. ph¬ng híng. N¾m v÷ng nguyªn t¾c kh¸ch quan ®ßi hái ph¶i . VC tån t¹i kh¸ch quan.YT cã tÝnh ®éc lËp t¬ng ®èi so víi vËt chÊt.Vai trß tÝch cùc. biÖn ph¸p vµ ý chÝ thùc hiÖn môc tiªu Êy. . tõ ®ã ®Ò ra môc tiªu.VC cã tríc. N·o ngêi lµ d¹ng vËt chÊt cã tæ chøc cao. hiÖn tîng thùc tÕ kh¸ch quan. kh«ng lÊy ý muèn chñ quan cña m×nh lµm c¬ së ®Þnh ra chÝnh s¸ch. chñ ®éng. s¸ng t¹o cña ý thøc con ngêi trong qu¸ tr×nh c¶i t¹o thÕ giíi hiÖn thùc ®îc ph¸t triÓn ®Õn møc ®é nµo ®i ch¨ng n÷a vÉn ph¶i dùa trªn sù ph¶n ¸nh thÕ giíi kh¸ch quan vµ c¸c ®iÒu kiÖn kh¸ch quan. lµ c¬ quan ph¶n ¸nh ®Ó h×nh thµnh ý thøc. VC quyÕt ®Þnh YT vµ YT t¸c ®éng trë l¹i VC th«ng qua ho¹t ®éng con ngêi. trong ho¹t ®éng thùc tiÔn ph¶i lu«n lu«n xuÊt ph¸t tõ thùc tÕ. t«n träng vµ hµnh ®éng theo quy luËt kh¸ch quan. hiÓu biÕt nh÷ng quy luËt kh¸ch quan. . YT cã sau. con ngêi tù nhiªn nªn hä cha thÊy ®îc vai trß cña ý thøc. Con ngêi dùa trªn nh÷ng tri thøc cña m×nh vÒ thÕ giíi kh¸ch quan. ý nghÜa ph¬ng ph¸p luËn . t¸c ®éng trë l¹i vËt chÊt: . 4. kh«ng ®îc xuÊt ph¸t tõ ý muèn chñ quan. YT cã tÝnh ®éc lËp t¬ng ®èi. Nhng v× xuÊt ph¸t tõ con ngêi sinh vËt. cã thÓ k×m h·m ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ngêi trong qu¸ tr×nh c¶i t¹o tù nhiªn vµ x· héi. + YT ph¶n ¸nh kh«ng ®óng hiÖn thùc kh¸ch quan. Nguyªn t¾c nµy ®ßi hái chóng ta khi nhËn thøc vµ hµnh ®éng ph¶i xuÊt ph¸t tõ b¶n th©n sù vËt.VC quyÕt ®Þnh ý thøc.Sù t¸c ®éng cña YT ®èi víi vËt chÊt ph¶i th«ng qua ho¹t ®éng cña con ngêi. + YT ph¶n ¸nh ®óng hiÖn thùc kh¸ch quan. cho nªn trong nhËn thøc vµ hµnh ®éng ph¶i ®¶m b¶o tÝnh kh¸ch quan. YT kh«ng ph¶i lµ sù ph¶n ¸nh cña VC. + CNDVBC: XuÊt ph¸t tõ con ngêi hiÖn thùc. hä kh¼ng ®Þnh VC cã tríc. + Chñ nghÜa duy t©m cho r»ng YT cã tríc. ®éc lËp víi ý thøc vµ lµ nguån gèc sinh ra ý thøc. Tõ ®ã. ë møc ®é nhÊt ®Þnh.YT lµ sù ph¶n ¸nh thÕ giíi vËt chÊt vµo n·o ngêi. YT lµ sù ph¶n ¸nh cña vËt chÊt. . VC cã sau. TG kh¸ch quan lµ nguån gèc cña YT. gãp phÇn c¶i biÕn thÕ giíi kh¸ch quan th«ng qua ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ngêi. lµ h×nh ¶nh cña thÕ giíi kh¸ch quan.. Hä kh¼ng ®Þnh VC cã tríc. cã t¸c dông thóc ®Èy ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ngêi trong qu¸ tr×nh c¶i t¹o thÕ giíi vËt chÊt. ý thøc tån t¹i phô thuéc vµo ho¹t ®éng thÇn kinh cña bé n·o trong qu¸ tr×nh ph¶n ¸nh thÕ giíi kh¸ch quan. b. YT cã sau. + CN duy vËt siªu h×nh: xuÊt ph¸t tõ quan niÖm con ngêi sinh vËt. con ngêi thùc tiÔn ®Ó xem xÐt quan hÖ gi÷a VC-YT.

+ Vai trß tÝch cùc cña ý thøc lµ ë chç nhËn thøc thÕ giíi kh¸ch quan. g©y t¸c h¹i nghiªm träng ®èi víi sù nghiÖp x©y dùng CNXH. nÕu cêng ®iÖu tÝnh s¸ng t¹o cña YT sÏ r¬i vµo bÖnh chñ quan. + §Ó thùc hiÖn nguyªn t¾c kh¸ch quan vµ ph¸t huy tÝnh n¨ng ®éng chñ quan cña con ngêi. n©ng cao tr×nh ®é cho c¸n bé. kh«ng trung thùc. duy ý chÝ: + Chñ quan. lµm c¬ së cho con ngêi h×nh thµnh ®îc môc ®Ých. Tríc hÕt. . s¸ng t¹o cña ý thøc. ph¶i ®æi míi t duy lý luËn. nhÊt lµ trong ®iÒu kiÖn nÒn v¨n minh trÝ tuÖ ngµy nay. V× vËy. khoa häc. kh«ng vô lîi. ®¶ng viªn.Ph¸t huy tÝnh n¨ng ®éng. duy ý chÝ. ph¶i kÕt hîp hai yÕu tè nµy khi ®Ò ra c¸c chñ tr¬ng. ®æi míi tæ chøc vµ ph¬ng thøc ho¹t ®éng cña hÖ thèng chÝnh trÞ. ph¶i cã ®éng c¬ trong s¸ng. . tr¸nh th¸i ®é chñ quan. Cho nªn trong cuéc sèng sù ph©n chia trong VC vµ YT chØ mang ý nghÜa t¬ng ®èi. . §Ó kh¾c phôc bÖnh chñ quan. th¸i ®é thËt sù kh¸ch quan. ph¸t huy s¸ng t¹o cña ý thøc. n©ng cao n¨ng lùc trÝ tuÖ.Sù ®èi lËp VC-YT chØ cã ý nghÜa trong ph¹m vi nhËn thøc luËn. + YT lµ sù ph¶n ¸nh hiÖn thùc kh¸ch quan mét c¸ch s¸ng t¹o.Kh¾c phôc vµ ng¨n ngõa bÖnh chñ quan. cña ý chÝ. . bÊt chÊp quy luËt kh¸ch quan. Trong ho¹t ®éng thùc tiÔn ph¶i t«n träng vµ hµnh ®éng theo quy luËt kh¸ch quan. nãng véi. duy ý chÝ. duy ý chÝ lµ mét c¨n bÖnh kh¸ phæ biÕn ë níc ta vµ nhiÒu níc XHCN tríc ®©y. ph¬ng híng. s¸ng t¹o trªn c¬ së cña sù ph¶n ¸nh. xa rêi hiÖn thùc kh¸ch quan.t«n träng sù thËt. chèng b¶o thñ. lÊy sù nhiÖt t×nh thay cho sù yÕu kÐm vÒ tri thøc khoa häc. quan liªu. ph¸t huy vai trß nh©n tè con ngêi: + Nguyªn t¾c kh¸ch quan kh«ng bµi trõ mµ cßn ®ßi hái ph¶i ph¸t huy tÝnh n¨ng ®éng: chñ quan. duy ý chÝ lµ khuynh híng tuyÖt ®èi ho¸ vai trß cña nh©n tè chñ quan. tr× trÖ. chÝnh s¸ch. Ph¶i ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ. Do vËy. ®Þnh kiÕn. ph¶i vËn dông ®óng c¸c quan hÖ lîi Ých. + Trong ho¹t ®éng thùc tiÔn ph¶i gi¸o dôc vµ n©ng cao tr×nh ®é tri thøc khoa häc cho nh©n d©n nãi chung. tr×nh ®é lý luËn cña §¶ng. biÖn ph¸p vµ ý chÝ cÇn thiÕt cho ho¹t ®éng thùc tiÔn cña m×nh. BÖnh chñ quan. duy ý chÝ ph¶i sö dông ®ång bé nhiÒu biÖn ph¸p.

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->