P. 1
cau truc may tinh

cau truc may tinh

|Views: 173|Likes:
Được xuất bản bởintdien923

More info:

Published by: ntdien923 on Feb 19, 2011
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/19/2011

pdf

text

original

Cấu trúc Máy tính 1 GV: Đinh Đồng Lưỡng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY SẢN
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
BÀI GIẢNG
CẤU TRÚC MÁY TÍNH
(Computer Structure)
Cấu trúc Máy tính 2 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Giới thiệu
Cấu trúc Máy tính
(Computer Structure)
Trình b y ầ : Đinh Đồng Lưỡng.
T Đ : 058.832078
Mobile: 0914147520
Email: luongdd10@yahoo.com
Cấu trúc Máy tính 3 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Mục đích và yêu cầu
Mục đích:
· Tìm hiểu cấu trúc và tổ chức các máy tính.
· Tìm hiểu nguyên lý hoạt động cơ bản Máy tính.
· Giới thiệu cấu trúc máy tính tiên tiến của Intel.
Yêu cầu:
· Có kiến thức lập trình cơ bản.
· Sinh viên đọc tài liệu và làm việc theo nhóm để thực
hiện báo cáo trên lớp.
Cấu trúc Máy tính 4 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Tài liệu tham khảo (sách)
1.Willian Stallings - Computer Organization and Architecture.
2.Andrew Stamenbaum – Structure Computer Organization.
3.Cẩm nang sữa chữa và nâng cấp máy tính cá nhân
Nguyễn Đăng Khoa
4.Giáo trình bảo trì và nâng cấp máy tính
(Trường KHTN - TPHCM )
Lê Công Bảo
5. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thông máy
RON WHITE - Nguyễn Trọng Tuấn (Dịch)
Cấu trúc Máy tính 5 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Tài liệu tham khảo (trang web)
@www.williamstallings.com
@ocw.mit.edu
@www.intel.com
@www.asus.com
@www.gigabyte.com
@www1.guidePC.com
Cấu trúc Máy tính 6 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Nội dung môn học
1. Giới thiệu chung.
2. Hệ thống máy tính.
3. Biểu diễn dữ liệu và số học máy tính.
4. Bộ xử lý trung tâm.
5. Bộ nhớ Máy tính.
6. Hệ thống vào ra.
Cấu trúc Máy tính 7 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Chương 1
1.1 Khái niệm chung máy tính
1.2 Phân loại máy tính
1.3 Sự tiến hóa của máy tính
Giới thiệu chung
Cấu trúc Máy tính 8 GV: Đinh Đồng Lưỡng
1.1 Khái niệm chung
Máy tính(computer) là thiết bị điện tử thực hiện công
việc sau:
-nhận thông tin vào.
-xử lý thông tin theo chương trình nhớ sẵn bên trong bộ
nhớ máy tính.
-đưa thông tin ra.
Chương trình (Program): chương trình là dãy các câu
lệnh nằm trong bộ nhớ, nhằm mục đích hướng dẫn
máy tính thực hiện một công việc cụ thể nào đấy. Máy
tính thực hiện theo chương trình.
Cấu trúc Máy tính 9 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phần mềm (Software): Bao gồm chương trình và dữ
liệu.
Phần cứng (Hardware): Bao gồm tất cả các thành phần
vật lý cấu thành lên hệ thống Máy tính.
Phần dẻo (Firmware): Là thành phần chứa cả hai thành
phần trên.
Kiến trúc máy tính(Computer Architecture) đề cập đến
các thuộc tính của hệ thống máy tính dưới cái nhìn của
người lập trình. Hay nói cách khác, là những thuộc tính
ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình thực hiện logic của
chương trình. Bao gồm: tập lệnh, biểu diễn dữ liệu, các
cơ chế vào ra, kỹ thuật đánh địa chỉ,…
1.1 Khái niệm chung
Cấu trúc Máy tính 10 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Tổ chức máy tính(Computer Organization): đề cập đến
các khối chức năng và liên hệ giữa chúng để thực hiện
những đặc trưng của kiến trúc.
Ví dụ: trong kiến trúc bộ nhân: đây là thuộc tính của
hệ thống xử lý. Bộ nhân này sẽ được tổ chức riêng bên
trong máy tính hoặc nó được tính toán nhiều lần trên bộ
cộng để cũng được một kết qủa nhân tương ứng.
Cấu trúc máy tính(Computer Structure): là những thành
phần của máy tính và những liên kết giữa các thành phần.
Ở mức cao nhất máy tính bao gồm 4 thành phần:
1.1 Khái niệm chung
Cấu trúc Máy tính 11 GV: Đinh Đồng Lưỡng
-Bộ xử lý : điều khiển và xử lý số liệu.
-Bộ nhớ : chứa chương trình và dữ liệu.
-Hệ thống vào ra : trao đổi thông tin giữa máy tính
với bên ngoài.
-Liên kết giữa các hệ thống : liên kết các thành phần
của máy tính lại với nhau.
1.1 Khái niệm chung
Cấu trúc Máy tính 12 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Mô hình phân lớp của hệ thống
CÁC TRÌNH ỨNG CÁC TRÌNH ỨNG
DỤNG DỤNG
CÁC PHẦN MỀM TRUNG GIAN CÁC PHẦN MỀM TRUNG GIAN
HỆ ĐIỀU HÀNH HỆ ĐIỀU HÀNH
PHẦN CỨNG MÁY TÍNH PHẦN CỨNG MÁY TÍNH
Người dùng Người dùng
Nhà Tkế OS Nhà Tkế OS
Nhà lập trình Nhà lập trình
1.1 Khái niệm chung
Cấu trúc Máy tính 13 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Mô hình cơ bản
Các thiết bị
Các thiết bị
nhập
nhập
Các thiết bị
Các thiết bị
xuất
xuất
XỬ LÝ
XỬ LÝ
TRUNG TÂM TRUNG TÂM
BỘ NHỚ
BỘ NHỚ
CHÍNH
CHÍNH
1.1 Khái niệm chung
Cấu trúc Máy tính 14 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Sơ đồ cấu trúc máy tính
Computer
Main
Memory
Input
Output
Systems
Interconnection
Peripherals
Central
Processing
Unit
Computer
Communication
lines
1.1 Khái niệm chung
Cấu trúc Máy tính 15 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Sơ đồ cấu trúc CPU
Computer
Arithmetic Arithmetic
and and
Login Unit Login Unit
Control Control
Unit Unit
Internal CPU Internal CPU
Interconnection Interconnection
Registers Registers
CPU
I/O
Memory
System
Bus
CPU
1.1 Khái niệm chung
Cấu trúc Máy tính 16 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Chức năng(Computer Function): là mô tả hoạt động của
hệ thống hay từng thành phần của hệ thống.
Chức năng chung của một hệ thống bao gồm:
-Xử lý dữ liệu.
-Lưu trữ dữ liệu.
-Vận chuyển dữ liệu.
-Điều khiển
1.1 Khái niệm chung
Cấu trúc Máy tính 17 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Sơ đồ chức năng máy tính
Data Data
Movement Movement
Apparatus Apparatus
Control Control
Mechanism Mechanism
Data Data
Storage Storage
Facility Facility
Data Data
Processing Processing
Facility Facility
1.1 Khái niệm chung
Cấu trúc Máy tính 18 GV: Đinh Đồng Lưỡng
1.2 Phân loại máy tính
Phân loại theo phương pháp truyền thống
-Máy vi tính ( Microcomputer)
-Máy tính nhỏ (Minicomputer)
-Máy tính lớn (Mainframe Computer)
-Siêu máy tính (Super Computer)
Phân loại theo phương pháp hiện đại
-Máy tính để bàn (Desktop Computer)
-Máy chủ (Servers)
-Máy tính nhúng (Embedded Computer)
Cấu trúc Máy tính 19 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Máy để bàn:
· là loại máy thông dụng nhất hiện nay.
· bao gồm máy tính cá nhân (PC: Persional Computer)
và trạm (Workstation Computer).
· giá mua 100$ đến 10.000$
Máy chủ
· là máy phục vụ(server)
· dùng trong mạng theo mô hình Clent/Server
· có tốc độ, hiệu năng, bộ nhớ và độ tin cậy cao
· giá vài chục nghìn đến vài chục triệu đô
1.2 Phân loại máy tính
Cấu trúc Máy tính 20 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Máy tính nhúng
· được đặt trong nhiều thiết bị khác nhau để điều khiển
thiết bị làm việc
· được thiết kế chuyên dụng
· ví dụ: điện thoại di động, bộ điều khiển các thiết gia
đình, Router định tuyến,…
1.2 Phân loại máy tính
Cấu trúc Máy tính 21 GV: Đinh Đồng Lưỡng
1.3 Sự tiến hóa của máy tính
Sự phát triển của máy tính chia ra 4 thế hệ:
-Thế hệ 1: Máy tính dùng đèn chân không (Vacumm
Tube) 1946-1955
-Thế hệ 2: Máy tính dùng Transitor (1955-1965)
-Thế hệ 3: Máy tính dùng mạch tích hợp IC
(Intergrated Circuit) 1966 – 1980
-Thế hệ 4: Máy tính dùng mạch tích hợp cực lớn
VLSI (Very Large Scale Intergrated )1980 đến nay
Cấu trúc Máy tính 22 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Máy tính ENIAC
Electronic Numerical Integrator And Computer
Cấu trúc Máy tính 23 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đề xuất năm 1943 và hoàn thành 1946 được sử dụng
đến1955 do thầy trò Eckert và Mauchly Trường đại học
Pennsylvania của Mỹ
Đặc điểm chính:
-Nặng 30 tấn, chiến diện tích 150m
2
và sử dụng 140KW.
-5000 nghìn phép cộng trên giây.
-Sử dụng hệ thập phân.
-Lập trình bằng công tắc.
-
Sử dụng 18000 bóng đèn điện tử (vacuum tubes)
1.3 Sự tiến hóa của máy tính
Cấu trúc Máy tính 24 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Máy tính Von Neumann
·
Máy tính IAS(Institute for Advanced Studies)
· Máy có mô hình cơ bản là máy tính này nay
· Thế kế 1947 hoàn thành 1952
· Xây dựng dựa trên ý tưởng của Turring (Mỹ) và Von
Neumann(Anh)
Main
Memory
Arithmetic and
ogic Unit
Program Control Unit
Input
Output
Equipment
Cấu trúc Máy tính 25 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Các sản phẩm của công nghệ VLSI(Very Large Scale
Integrated)
- Bộ vi xử lý được chế tạo trên một con chip
- Vi mạch điều khiển tổng hợp (Chipset)
- Bộ nhớ bán dẫn độc lập( ROM, RAM) thiết kế
thành Module
- Các bộ vi điều khiển chuyên dụng.
· Bộ vi xử lý đầu tiên của Intel 4004 năm1971
· Bộ xử lý được coi hoàn thiện nhất là 8088/8086 năm
1978,1979 đây được coi là ngày sinh nhật của các
máy tính sau này
1.3 Sự tiến hóa của máy tính
Cấu trúc Máy tính 26 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Máy Micral, André Trương Trọng Thi sáng chế
· Micral Pháp, máy vi tính lắp ráp hoàn toàn đầu tiên
Cấu trúc Máy tính 27 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Celeron
Pentium 4 (Intel) 2003 2003
Celeron
Pentium II (Intel) 1997 1997
Celeron
Pentium III (Intel) 1999 1999
8086 (Intel) 1978 1978
80286 (Intel) 1980 1980
8088 (Intel) 1979 1979
Pentium (Intel) 1993 1993
Lịch sử phát triển máy tính thế hệ thứ 4 Lịch sử phát triển máy tính thế hệ thứ 4
1.3 Sự tiến hóa của máy tính
Cấu trúc Máy tính 28 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Chương 2
Hệ thống máy tính
2.1 Các thành phần cơ bản của máy tính
2.2 Hoạt động cơ bản của máy tính
2.3 Liên kết hệ thống

Cấu trúc Máy tính 29 GV: Đinh Đồng Lưỡng
2.1 Các thành phần cơ bản của máy tính
· Mô hình cơ bản của máy tính.
Các mô hình máy tính hiện nay được thiết kế dựa trên
kiến trúc Von Neumann.
· Các đặc điểm kiến trúc của Von Neumann:
-Dữ liệu và chương trình chứa trong bộ nhớ đọc ghi.
-Bộ nhớ được đánh địa chỉ cho các ngăn nhớ không phụ
thuộc vào nội dung của chúng.
-Máy tính thực hiện lệnh một cách tuần tự.
Cấu trúc Máy tính 30 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Sơ đồ cấu trúc cơ bản của máy tính
- Bộ xử lý trung tâm (CPU): Điều khiển hoạt động của máy tính
và xử lý số liệu
- Hệ thống nhớ: chứa chương trình và dữ liệu đang được xử lý.
- Hệ thống vào/ra (I/O: Input/Output) : trao đổi thông tin giữa
bên ngoài và bên trong máy tính
- Liên kết hệ thống (Interconnection): kết nối và vận chuyển
thông tin giữa các thành phần với nhau
2.1 Các thành phần cơ bản của máy tính
Cấu trúc Máy tính 31 GV: Đinh Đồng Lưỡng
1.Bộ xử lý trung tâm
(CPU: Central Processing Unit)
Chức năng: Điều khiển toàn bộ hoạt động của máy tính.
Xử lý dữ liệu (vd: các phép toán số học và logic)
Nguyên tắc hoạt động: CPU hoạt động theo chương trình nằm
trong bộ nhớ chính.
Cấu trúc cơ bản CPU
-Đơn vị điều khiển (CU:Control Unit): Điều khiển hoạt động của
máy tính theo chương trình đã định sẵn.
-Đơn vị số học và logic (ALU: Arithmetic And Logic Unit): thực
hiện các phép toán số học và logic trên các dữ liệu cụ thể.
-Tập thanh ghi (RF: Register File): Lưu trữ các thông tin tạm thời
phục vụ cho hoạt động của CPU.
-Đơn vị nối ghép BUS(BIU: Bus Interface Unit): kết nối và trao
đổi thông tin giữa Bus bên trong và Bus bên ngoài CPU.
Cấu trúc Máy tính 32 GV: Đinh Đồng Lưỡng
-Bộ vi xử lý hoạt động theo xung nhịp(clock) có tần số
xác định.
-Tốc độ vi xử lý được đánh giá gián tiếp thông qua tần
số xung nhịp.
-
Gọi T
o
: chu kỳ xung nhịp, f
o
=1/T
o
tần số xung nhịp.
-
Mỗi thao tác của bộ xử lý cần kT
o
. T
o
càng nhỏ thì bộ
xử lý chạy càng nhanh
-Ví dụ: Một máy tính Pentium 4 tốc độ 2GHz
Ta có f
o
=2GHz=2.10
9
Hz
T
o
= 1/f
o
=1/2.10
9
= 0.5ns

1.Bộ xử lý trung tâm
(CPU: Central Processing Unit)
Cấu trúc Máy tính 33 GV: Đinh Đồng Lưỡng
2. Bộ nhớ máy tính
· Chức năng: Lưu trữ chương trình và dữ liệu.
Các thao tác cơ bản:
-Thao tác đọc dữ liệu (Read)
-Thao tác ghi dữ liệu (Write)
· Các thành phần chính
-Bộ nhớ trong (Internal Memory)
-Bộ nhớ ngoài (External Memory)
Cấu trúc Máy tính 34 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Bộ nhớ trong(Internal Memory)
· Chức năng và đặc điểm:
-Chứa thông tin mà CPU có thể trao đổi trực tiếp
-Tốc độ rất nhanh
-Dung lượng không lớn
-Sử dụng bộ nhớ bán dẫn RAM, ROM
· Các loại bộ nhớ
-Bộ nhớ chính (Main memory)
-Bộ nhớ Cache (Cache Memory) hay gọi bộ nhớ
đệm
Cấu trúc Máy tính 35 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Bộ nhớ chính (main memory)
· Chứa chương trình và dữ liệu đang được sử dụng bởi
CPU
· Bộ nhớ chính được tổ chức thành các ngăn nhớ và
được đánh địa chỉ
· Ngăn nhớ thường được tổ chức theo byte
· Nội dung của một ngăn nhớ có thể thay đổi nhưng địa
chỉ vật lý của nó đã được đánh là không thay đổi
Cấu trúc Máy tính 36 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Bộ nhớ đệm nhanh(cache memory)
-Đây là bộ nhớ bán dẫn có tốc độ nhanh và chúng được
đặt đệm giữa CPU và bộ nhớ chính nhằm tăng tốc truy
xuất của CPU tới bộ nhớ chính.
-Dung lượng nhỏ hơn rất nhiều bộ nhớ chính
-Tốc độ nhanh hơn rất nhiều lần
-Ngay nay Cache được tích hợp vào trong bộ vi xử lý
và nó trong suốt với người sử dụng.
-Bộ nhớ Cache thông thường được chia ra thành 2 mức.
-Cache có thể có hoặc không
Cấu trúc Máy tính 37 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Chi tiết cấu trúc bộ nhớ Cache
2. Bộ nhớ máy tính
Cấu trúc Máy tính 38 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Bộ nhớ ngoài(External memory)
Chức năng và đặc điểm
· Lưu trữ tài nguyên phần mềm Máy tính.
· Được kết nối với hệ thống như thiết bị vào ra.
· Dung lượng rất lớn (vài trăm GB)
· Tốc độ chậm
Các loại bộ nhớ ngoài
· Bộ nhớ từ: Đĩa cứng, đĩa mềm,…
· Bộ nhớ quang: CD, VCD, DVD,…
· Bộ nhớ bán dẫn: flash Disk, memory Card, pen
Disk,…
Cấu trúc Máy tính 39 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Hệ thống vào ra (Input/Output System)
· Chức năng: trao đổi thông tin giữa máy tính với thế
giới bên ngoài.
· Thao tác cơ bản
- Vào dữ liệu (In)
- Ra dữ liệu (Out)
· Các thành phần chính
- Thiết bị ngoại vi (Peripheral Devices)
- Các Module I/O (IO Module)
Cấu trúc Máy tính 40 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Cấu trúc vào ra cơ bản
Port I/O
Port I/O
Port I/O
Port I/O
Port I/O
Port I/O
Tbị ngoại vi 1
Tbị ngoại vi 1
Tbị ngoại vi 2
Tbị ngoại vi 2
Tbị ngoại vi n
Tbị ngoại vi n
M
o
_
M
o
_
d
u
l
e

d
u
l
e

I
/
O
I
/
O
Bus máy tính
Bus máy tính
Hệ thống vào ra (Input/Output System)
Cấu trúc Máy tính 41 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Thiết bị ngoại vi (Peripherals)
Các thiết bị ngoại vi (Peripherals)
- Chức năng: chuyển đổi thông tin từ bên ngoài thành dữ
liệu máy tính và ngược lại.
- Các thiết bị ngoại vi cơ bản:
- Thiết bị vào: bàn phím, chuột, …
- Thiết bị ra: máy in, màn hình,…
- Thiết bị nhớ: đĩa từ, quang,….
- Thiết bị truyền thông: Modem,…
Cấu trúc Máy tính 42 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Module vào ra
Chức năng: nối ghép thiết bị ngoại vi với máy tính
Mỗi Module có 1 hay nhiều cổng vào ra
Mỗi cổng được đánh địa chỉ xác định
Các thiết bị ngoại vi được kết nối với máy tính thông qua
cổng vào ra (ví dụ: COM, LPT, USB, VGA,…)
Cấu trúc Máy tính 43 GV: Đinh Đồng Lưỡng
2.2 Hoạt động của máy tính
1. Thực hiện chương trình
Là hoạt động cơ bản của Máy tính. Máy tính lặp đi
lặp lại quá trình thực hiện lệnh gồm hai bước cơ bản:
- Nhận lệnh (Fetch)
- Thực hiện lệnh (Execute)
Thực hiện chương trình dừng khi:
- Mất nguồn
- Gặp lệnh dừng
- Gặp tình huống không giải quyết được(lỗi)
Cấu trúc Máy tính 44 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Chu kỳ thực hiện lệnh
Begin
Begin
End
End
Nhận lệnh
Nhận lệnh
Thực thi lệnh
Thực thi lệnh
Cấu trúc Máy tính 45 GV: Đinh Đồng Lưỡng
1. Thực hiện chương trình
Nhận lệnh (Fetch)
· Bắt đầu mỗi chu kỳ lệnh là CPU tiến hành lấy lệnh từ
bộ nhớ chính. Trong quá trình lấy và thực hiện lệnh có
2 thanh ghi CPU mà ta quan tâm đó PC (Program
Counter)và thanh ghi IR(Instruction Register)
· Bộ đếm chương trình thanh ghi PC giữ địa chỉ của
lệnh sẽ được nhận.
· CPU lấy lệnh từ ngăn nhớ được trỏ bởi PC đưa vào
thanh ghi lệnh IR lưu giữ
· Sau mỗi lệnh được nhận thì nội dung của thanh ghi PC
tự động tăng để trỏ tới lệnh kế tiếp sẽ được thực hiện.
Cấu trúc Máy tính 46 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Thực hiện (Execute)
· Bộ xử lý giải mã lệnh đã được nhận và phát tín hiệu
điều khiển thực hiện thao tác mà lệnh yêu cầu.
· Thực hiện trao đổi giữa CPU và bộ nhớ chính
· Thực hiện trao đổi giữa CPU và Module I/O.
· Xử lý dữ liệu thực hiện các phép toán số học và logic.
· Điều khiển rẽ nhánh.
· Kết hợp các thao tác trên.
1. Thực hiện chương trình
Cấu trúc Máy tính 47 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Ví dụ: Thực hiện chương trình
0001: loader
0010: store
0101: add
Cấu trúc Máy tính 48 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Ví dụ: Thực hiện chương trình
Cấu trúc Máy tính 49 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Ví dụ: Thực hiện chương trình
Cấu trúc Máy tính 50 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Ví dụ: Thực hiện chương trình
Cấu trúc Máy tính 51 GV: Đinh Đồng Lưỡng
2. Ngắt (Interrupt)
Khái niệm chung về ngắt: Ngắt là cơ chế cho phép CPU
tạm dừng chương trình đang thực hiện chuyển sang thực
hiện một chương trình khác, gọi là chương trình con
phục vụ ngắt.
Các loại ngắt
- Ngắt do lỗi thực hiện chương trình: chia cho 0
- Ngắt do lỗi phần cứng: lỗi RAM
- Ngắt do module I/O phát ra tín hiệu ngắt đến CPU
yêu cầu trao đổi dữ liệu
Hoạt động của ngắt
Cấu trúc Máy tính 52 GV: Đinh Đồng Lưỡng
- Sau khi hoàn thành một lệnh, bộ xử lý kiểm tra tín hiệu
ngắt.
- Nếu không có ngắt thì bộ xử lý tiếp tục nhận lệnh tiếp
theo.
- Nếu có tín hiệu ngắt:
Tạm dừng chương trình đang thực hiện. Cất ngữ cảnh
(thông tin có liên quan đến chương trình đang thực hiện).
Thiết lập bộ đếm chương trình PC trỏ đến chương trình
con phục vụ ngắt
Thực hiện chương trình con phục vụ ngắt.
Cuối chương trình con phục vụ ngắt. Khôi phục lại ngữ
cảnh và tiếp tục chương trình đang bị tạm dừng.
2. Ngắt (Interrupt)
Cấu trúc Máy tính 53 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Chu kỳ lệnh với ngắt
2. Ngắt (Interrupt)
Bắt đầu Bắt đầu
Dừng Dừng
Nhận lệnh
Nhận lệnh
Thực hiện
Thực hiện
Ngắt?
Ngắt?
Chương trình Chương trình
con phục vụ ngắt con phục vụ ngắt
N Y
Cấu trúc Máy tính 54 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Xử lý tín hiệu ngắt
· Cấm ngắt: Bộ xử lý bỏ qua các ngắt tiếp theo trong khi
đang xử lý ngắt.
· Các ngắt vẫn đang đợi và được kiểm tra sau khi ngắt
đầu tiên được thực hiện xong
· Các ngắt được thực hiện tuần tự nếu cùng thứ tự ưu
tiên.
· Các ngắt trong máy tính máy tính được định nghĩa
mức độ ưu tiên khác nhau.
· Ngắt có mức ưu tiên thấp có thể bị ngắt bởi ngắt có ưu
tiên cao hơn. Vì vậy có thể xảy ra tình trạng ngắt lồng
nhau
2. Ngắt (Interrupt)
Cấu trúc Máy tính 55 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Là hoạt động trao đổi dữ liệu giữa thiết bị ngoại vi với
bên trong máy tính
· Các kiểu hoạt động I/O: CPU trao đổi dữ liệu với
module vào ra. Module vào ra trao đổi dữ liệu trực tiếp
với bộ nhớ chính
3. Hoạt động vào ra
Cấu trúc Máy tính 56 GV: Đinh Đồng Lưỡng
2.3 Liên kết hệ thống
1. Thông tin các thành phần trong máy tính
· Kết nối Module nhớ bao gồm
-Địa chỉ: nhận địa chỉ để xác định ngăn nhớ
-Dữ liệu: truyền nhận dữ liệu và lệnh từ bộ nhớ
-Tín hiệu điều khiển: Bao gồm tín hiệu điều khiển đọc
và tín hiệu điều khiển ghi
Module Module
nhớ nhớ
DỮ LIỆU DỮ LIỆU
ĐỊA CHỈ ĐỊA CHỈ
Dữ liệu hoặc lệnh
T/h đk đọc
T/h đk ghi
Cấu trúc Máy tính 57 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Kết nối Module I/O
- Địa chỉ: nhận địa chỉ để xác định cổng vào ra
- Dữ liệu: nhận dữ liệu từ thiết bị ngoại vi, CPU hay bộ nhớ chính,
đưa ra dữ liệu tới thiết bị ngoại vi, CPU hay bộ nhớ chính.
- Nhận các tín hiệu điều khiển từ CPU
- Phát tín hiệu điều khiển đến TBNV
- Phát tín hiệu yêu cầu của TBNV tới CPU
Module Module
I/O I/O
DỮ LIỆU MT&TBNV DỮ LIỆU MT&TBNV
ĐỊA CHỈ ĐỊA CHỈ
T/h đk đọc
T/h đk ghi
DỮ LIỆU MT&TBNV DỮ LIỆU MT&TBNV
ĐỊA CHỈ ĐỊA CHỈ
T/h đk TBNV
T/h yêu cầu ngắt
2.3 Liên kết hệ thống
Cấu trúc Máy tính 58 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Kết nối CPU
-CPU phát địa chỉ đến bộ nhớ hay Module vào ra.
-Đọc lệnh và dữ liệu
-Đưa dữ liệu ra sau khi xử lý
-Phát tín hiệu điều khiển đến Module nhớ hay Module
vào ra
-Nhận các tín hiệu ngắt.
2.3 Liên kết hệ thống
CPU
CPU
DỮ LIỆU DỮ LIỆU
LỆNH LỆNH
T/h y/c ngắt
DỮ LIỆU DỮ LIỆU
ĐỊA CHỈ ĐỊA CHỈ
T/h đkhiển
Cấu trúc Máy tính 59 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Khái niệm BUS: Bus là tập hợp các đường dây dùng
để vận chuyển thông tin từ thành phần này tới thành
phần khác bên trong máy tính.
· Độ rộng của BUS : là số đường dây có khả năng vận
chuyển các bit thông tin đồng thời.
· Phân loại BUS: theo chức năng ta chia bus ra làm 3
loại: BUS địa chỉ, BUS dữ liệu và BUS điều khiển
2. Cấu trúc BUS
Cấu trúc Máy tính 60 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· BUS địa chỉ :
-Chức năng: dùng để vận chuyển địa chỉ từ CPU đến
các Module nhớ hay các Module vào ra, nhằm để xác
định ngăn nhớ hay cổng vào ra nào cần truy xuất trao đổi
thông tin. (đây là BUS một chiều).
Độ rộng của BUS địa chỉ (A
0
,A
1
,…, A
n-1
)
Cho biết khả năng quản lý cực đại số các ngăn nhớ. Nếu
sử dụng độ rộng bus địa chỉ n đường thì dung lượng cực
đại của bộ nhớ có thể quản lý là 2
n
ngăn nhớ hay tương
đương với 2
n
byte nhớ (nếu mỗi ngắn nhớ 1 byte)
2.3 Liên kết hệ thống
Cấu trúc Máy tính 61 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Ví dụ: Bus địa chỉ của một số bộ VXL là
± 8088/8086 n=20 2
20
(1MB)
± 80286 n=24 2
24
(16MB)
± 80386…Pentium n=32 2
32
(4GB)
± Pentium II, III,IV n=36 2
36
(64GB)
2.3 Liên kết hệ thống
Cấu trúc Máy tính 62 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· BUS dữ liệu:
Chức năng: vận chuyển lệnh từ bộ nhớ -> CPU, vận
chuyển dữ liệu giữa CPU, bộ nhớ và cổng vào ra.
Độ rộng của Bus dữ liệu (D
0,
D
1
,….D
m-1
)
Cho biết số byte có khả năng trao đổi đồng thời
m=8,16,32,64,128 bit.
Ví dụ:
8088 -> m=8
8086 -> m=16
80386 -> m=32
Pentium -> m=64
2.3 Liên kết hệ thống
Cấu trúc Máy tính 63 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· BUS điều khiển:
Tập hợp các tín hiệu điều khiển gồm có
-Các tín hiệu phát ra từ CPU để điều khiển Module nhớ
và Module vào ra.
-Các tín hiệu từ Module nhớ, Module vào ra gởi đến
CPU yêu cầu.
-Ngoài ra còn là BUS cung cấp nguồn tín hiệu xung
nhịp (clock) với các BUS đồng bộ.
-Một số tín hiệu điển hình
2.3 Liên kết hệ thống
Cấu trúc Máy tính 64 GV: Đinh Đồng Lưỡng
-Tín hiệu (MemR) điều khiển đọc dữ liệu từ bộ nhớ từ
ngăn nhớ xác định. (IOR) Tín hiệu đọc dữ liệu từ một
cổng vào ra.
- Tín hiệu (MemW) điều khiển ghi dữ liệu có sẵn trên
BUS dữ liệu đến một ngăn nhớ xác định. Tín hiệu
điều khiển (IOW) ghi dữ liệu có sẵn ra cổng.
-Interrupt Request(INTR) tín hiệu yêu cầu ngắt từ các
thiết bị ngoại vi
-Interrupt Acknowlegde(INTA) tín hiệu chấp nhận ngắt
phát ra từ CPU
-Ngoài ra còn có các tín hiệu khác như: t/h yêu cầu và
chấp nhận CPU chuyển nhượng BUS (BRQ,BGT),…
2.3 Liên kết hệ thống
Cấu trúc Máy tính 65 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đặc điểm của cấu trúc đơn BUS.
· Có nhiều thành phần nối vào một BUS chung.
· Tại một thời điểm chỉ phục vụ được một yêu cầu trao
đổi dữ liệu.
· Các thành phần nối vào BUS có thể có tốc độ khác
nhau.
· Các module nhớ và module vào ra phụ thuộc vào cấu
trúc của CPU.
Khắc phục:
- Xây dựng cấu trúc đa BUS bao gồm các hệ thống
BUS khác nhau về tốc độ.
- Trong hầu hết các máy PC bus được phân 3 cấp và
các bus nối với nhau thông qua cầu nối BUS
2.3 Liên kết hệ thống
Cấu trúc Máy tính 66 GV: Đinh Đồng Lưỡng
2.3 Liên kết hệ thống
Bộ VXL Bộ VXL
Cầu nối Cầu nối
BUS BUS
Cầu nối Cầu nối
BUS BUS
BUS bộ VXL
BUS bộ nhớ chính
BUS vào/ra tốc độ
chậm
Cấu trúc Máy tính 67 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Cấu trúc Pentium II điển hình
Intel Intel Pemtium Pemtium
North North
Brigde Brigde
South South
Bridge Bridge
Super Super
I/O I/O
Cache Cache
L2 L2
ROM ROM
Cache L1
BUS 66MHz của VXL
BUS ISA
BUS PCI
LPT
COM1
COM2
Đĩa mềm
Bàn phím Chuột
IDE1
IDE2
Khe cắm PCI
Khe cắm ISA
USB1 USB2
CMOS & RTC
66MHz 66MHz
SIMM EDO (16)
DIMM SDRAM (66)
Cấu trúc Máy tính 68 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Cấu trúc Pentium 4
Intel Pemtium 4 Intel Pemtium 4
Processor Processor
MCH
MCH
ICH2
ICH2
Flash BIOS
ATA 100MB/s ATA 100MB/s
2 IDE 2 IDE
LAN Interface LAN Interface 4 USB Ports
6 Channel
Audio



P
C
I
RDRAM
RDRAM
RDRAM
RDRAM
AGP 4X AGP 4X
Inter Hub Architecture
133MB/s
Dual
chanel
4.0 GB/s
>1
GB/s
4.2 or 3.2 GB/s
Cấu trúc Máy tính 69 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Ví dụ: Cấu hình một máy tính
· Intel MotherBoard D915PBLL, Socket T ATX 800FSB,
DDR2 533, PCI-E 16x, SATA, 8ch Audio & LAN
· 3.2GHz Pentium IV processor.
· 512 MB DDRAM.
· 80 GB hard disk.
· keyboard and a mouse,
· foppy disk drive,
· 24x speed DVD drive,
· 19" monitor with 1280 x 1024 pixels resolution,
· 56 Kbit Modem,
· 100 Mbit Ethernet card.
Cấu trúc Máy tính 70 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phần trao đổi và giải đáp
Cấu trúc Máy tính 71 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Tóm tắt chương 2
· Đặc điểm kiến trúc Von Neumann.
· Cấu trúc và chức năng cơ bản của hệ thống máy tính.
· Quy trình thực hiện chương trình trong máy tính.
· Ngắt là gì? Tại sao phải sử dụng ngắt trong hệ thống
máy tính.
· BUS máy tính? Phân loại và chức năng BUS máy tính.
· Cấu trúc đa bus trong máy tính.
· Nhận diện được tất cả các thành phần phần cứng trong
máy tính của bạn.
Cấu trúc Máy tính 72 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Chương 3
Biểu diễn dữ liệu và số học máy tính
3.1 Các hệ đếm cơ bản
3.2 Mã hoá và lưu trữ trong máy tính
3.3 Biểu diễn số nguyên
3.4 Số học nhị phân
3.5 Biểu diễn số dấu chấm động
3.6 Biểu diễn ký tự
Cấu trúc Máy tính 73 GV: Đinh Đồng Lưỡng
3.1 Các hệ đếm cơ bản
+ Hệ thập phân (Decimal System): con người sử
dụng
+ Hệ nhị phân (Binary System): máy tính sử dụng
+ Hệ thập lục phân (Hexadecimal System): dùng biểu
diễn rút ngắn số học nhị phân
+ Cách chuyển đổi giữa các hệ đếm.
Cấu trúc Máy tính 74 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Hệ thập phân (decimal)
Bộ ký tự cơ sở gồm 10 số: 0…9
Dạng tổng quát: a
n-1
a
n-2
a
n-3
…a
1
a
0
,a
-1
a
-2
…a
-m

45
123
=123,45


− =
=
1
10 *
n
m i
i
i
a A
Ví dụ: 123,45
Phần nguyên : 123 : 10 = 12 dư 3
12 : 10 = 1 dư 2
1 : 10 = 0 dư 1
Phần phân : 0,45*10 = 4,5
0,5 *10 = 5
Trong đó (a
i
= 0…9).
Cấu trúc Máy tính 75 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Hệ nhị phân(Binary)
Bộ ký tự cơ sở gồm 2 số: 0,1
Dạng tổng quát: a
n-1
a
n-2
a
n-3
…a
1
a
0
,a
-1
a
-2
…a
-m
Ví dụ: 11011,011
2
= 2
4
+2
3
+2
1
+2
0
+2
-2
+2
-3
=27,375
Thập lục phân (hexadecimal)
Bộ ký tự cơ sở: 0…9,A…F
Dạng tổng quát: a
n-1
a
n-2
a
n-3
…a
1
a
0
,a
-1
a
-2
…a
-m
Ví dụ: 89AB
H
= 1000 1001 1010 1011B.

) 1 , 0 ( 2 *
1
= =


− =
i
n
m i
i
i
a a A
) .. , 9 .. 0 ( 16 *
1
F A a a A
i
n
m i
i
i
= =


− =

Hệ nhị phân (Binary)
Hệ thập lục phân (Hexadecimal)
Cấu trúc Máy tính 76 GV: Đinh Đồng Lưỡng
3.2 Mã hoá và lưu trữ trong máy tính
Nguyên tắc chung về mã hoá dữ liệu
Mọi dữ liệu được đưa vào máy tính được mã hoá thành
số nhị phân.
Các loại dữ liệu:
· Dữ liệu nhân tạo: do con người quy ước
· Dữ liệu tự nhiên: tồn tại khách quan với con người
Mã hoá dữ liệu nhân tạo
· Dữ liệu số nguyên: mã hoá theo một số chuẩn đã qui
ước
· Dữ liệu số thực: mã hoá bằng số dấu chấm động
· Dữ liệu phi số (ký tự): mã hoá theo các bộ mã ký tự
hiện hành như : ASCII, Unicode,…
Cấu trúc Máy tính 77 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Mô hình mã hoá và tái tạo tín hiệu vật lý

Bộ cảm Bộ cảm
biến tín biến tín
hiệu hiệu
(Sensor) (Sensor)
Bộ tái tạo Bộ tái tạo
tín hiệu tín hiệu
Bộ chuyển Bộ chuyển
đổi số=> đổi số=>
tương tự tương tự
(ADC (ADC
Bộ chuyển Bộ chuyển
đổi tương tự đổi tương tự
=> số => số
(ADC) (ADC)
Máy tính Máy tính
T/h vlý
T/h vlý
Các dữ liệu vật lý thông dụng
- Âm thanh
- Hình ảnh

Cấu trúc Máy tính 78 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Thứ tự lưu trữ các byte dữ liệu MT
+Bộ nhớ chính tổ chức lưu trữ dữ liệu theo đơn vị byte
+Độ dài từ dữ liệu có thể chiếm từ 1 đến 4 byte. Vì vậy
cần phải biết thứ tự chúng lưu trữ trong bộ nhớ chính
đối các dữ liệu nhiều byte.
+Có hai cách lưu trữ được đưa ra
-Little Endian (đầu nhỏ): Byte có ý nghĩa thấp hơn
được lưu trữ trong bộ nhớ ở vị trí có địa chỉ nhỏ hơn.
-Big Endian (đầu to): Byte có ý nghĩa thấp hơn được
lưu trữ trong bộ nhớ ở vị trí có địa chỉ lớn hơn.
Cấu trúc Máy tính 79 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Ví dụ: lưu trữ một từ 32bit
0001 1010 0010 1011 0011 1100 0100 1101B
1 A 2 B 3 C 4 D
H
Biểu diễn trong ngăn nhớ theo 2 cách
300 4D 300 1A
301 3C 301 2B
302 2B 302 3C
303 1A 303 4D
Little Endian Big Endian
Thứ tự lưu trữ các byte dữ liệu MT
Cấu trúc Máy tính 80 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Lưu trữ của các bộ vi xử lý điển hình
+ Loại máy Intel: 80x86, Petium -> little endian
+ Motorola 680x0 và các bộ xử lý RISC -> big endian
+ Power PC & Itanium: tích hợp cả hai cách trên
Thứ tự lưu trữ các byte dữ liệu MT
Cấu trúc Máy tính 81 GV: Đinh Đồng Lưỡng
3.3. Biểu diễn số nguyên
Máy tính biểu diễn số nguyên chia thành 2 loại
Q Biểu diễn số nguyên không dấu (unsign integer)
Q Biểu diễn số nguyên có dấu (sign integer)
Số nguyên không dấu:
Giả sử dùng n bit để biểu diễn số nguyên không dấu->
dải mà n bit biểu diễn được từ 0 -> 2
n
-1. Giá trị của số
nguyên đó được tính:
· Dải miền trị của số nguyên không dấu được biểu bằng
hình tròn
· Giá trị nhỏ nhất bằng 0
· Giá trị lớn nhất bằng 2
n
-1


=
1
0
2 *
n
i
i
i
a
Cấu trúc Máy tính 82 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Ví dụ: n=8 0…2
8
-1 (255)
n=16 0… 2
16
-1 (65535).
n=32 0…2
32
-1
Ví dụ: Số nguyên không dấu
Cấu trúc Máy tính 83 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Số nguyên có dấu
· Số bù một và số bù hai
ĐN: Cho một số nhị phân N được biểu diễn bởi n bit. Ta

- Số bù một của N bằng (2
n
-1)-N
- Số bù hai của N bằng 2
n
-N
Ví dụ: Cho số N = 0001 0001
2
được biểu diễn bởi n=8bit.
Xác định số bù 1 và bù 2 của N.
Ap dụng công thức 1111 1111 (2
n
-1)
0001 0001 N
số bù một của N 1110 1110
Cấu trúc Máy tính 84 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Số nguyên có dấu
¬ Nhận xét: số bù một của một số N được xác định
bằng cách đảo các bit trong N
Ap dụng công thức 1 0000 0000 (2
n
)
0001 0001 N
số bù hai của N 1110 1111
¬ Nhận xét: số bù hai của một số N được xác định
bằng cách lấy số bù một của N cộng thêm 1
Số bù 2 của N =(số bù 1 của N)+1
Cấu trúc Máy tính 85 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Số nguyên có dấu
Giả sử dùng n bit để biểu diễn số nguyên có dấu-> dải
mà n bit biểu diễn được từ (- 2
n-1
..-1,0 .. 2
n-1
-1). Giá trị
của số nguyên đó được tính theo 2 phần riêng biệt:
× Phần giá trị dương (0 -> 2
n-1
-1).
× Phần giá trị âm (- 2
n-1
…-1).
× Dải miền trị của số nguyên có dấu được biểu bằng
hình tròn
×Giá trị nhỏ nhất bằng - 2
n-1
×Giá trị lớn nhất bằng +2
n-1
-1
Cấu trúc Máy tính 86 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Số nguyên có dấu
Trong đó: Bít có trọng số cao nhất (hay bit ngoài cùng
bên trái của dãy nhị được máy tính sử dụng để biểu diễn
dấu của giá trị) nếu:
= 0 : thì số nhị phân cần tính giá trị là số dương.
Dạng tổng quát là: 0a
n-2
a
n-3
…a
0
= 1 : thì số nhị phân cần tính giá trị là số âm.
Dạng tổng quát là: 1a
n-2
a
n-3
…a
0
Cấu trúc Máy tính 87 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Ví dụ 1
Ví dụ 1: Cho số nguyên có dấu biểu diễn n=8bit sau:
A=B5
H
và B=6A
H
Hãy xác định giá trị của hai số nguyên có dấu A và B dưới dạng
hệ số người sử dụng
Bài giải
· Biểu diễn số nguyên A dưới dạng nhị phân
A=B5
H
= 1011 0101
2

=>A= -128 + 53 = - 75
· Biểu diễn số nguyên B dưới dạng nhị phân
B=6A
H
= 0110 1010
2

=> B = 64+32+8+2 = 106
Cấu trúc Máy tính 88 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Ví dụ 2
Ví dụ 2: Biểu diễn số nguyên có dấu sau đây A=+97 và
B=-101 theo hai dạng kiểu n=8bit và n=16bit trong máy
tính.
Lời giải
- Biểu diễn số A dạng số nguyên có dấu trong máy tính
A = 0110 0001
2
(n=8bit)
- Biểu diễn số B dạng số nguyên có dấu trong máy tính
Biểu diễn số +101 = 0110 0101
2
Lấy bù 2 1001 1011
2
=> B = - 101 = 1001 1011
2

Cấu trúc Máy tính 89 GV: Đinh Đồng Lưỡng
-Biểu diễn số A dạng số nguyên có dấu trong máy tính
A = 0000 0000 0110 0001
2
(n=16bit)
-Biểu diễn số B dạng số nguyên có dấu trong máy tính
Biểu diễn số +101 =0000 0000 0110 0101
2
Lấy bù 2 1111 1111 1001 1011
2
=> B =-101 = 1111 1111 1001 1011
2

Ví dụ 2
Cấu trúc Máy tính 90 GV: Đinh Đồng Lưỡng
3.4 Biểu diễn số dấu chấm động
Cho hai giá trị:
Khối lượng mặt trời:
199000000000000000000000000000000000g
Khối lượng điện tử:
0.00000000000000000000000000000910956g
Để lưu trữ con số này thì máy tính cần đến số bit rất
lớn. Như vậy, trong trường hợp này thì loại số có dấu
chấm tĩnh sẽ rất bất tiện. Vì vậy tất cả máy tính lưu trữ
những số trên dưới dạng dấu chấm động (floating point)
1.990 x 10
33
và 0.910956x 10
-27
hay theo số khoa học là :
1.999E+33 và 0.910956E-27.
Cấu trúc Máy tính 91 GV: Đinh Đồng Lưỡng
×Dạng tổng quát
M.R
E
Trong đó: M (Matissa) phần định trị
R (Radix) cơ số
E(Exponent) số mũ
X=(-1)
s
1.M 2
E-B
Trong đó: s: là bit dấu (s=0 phần định trị là dương; s=1
phần định trị là âm)
M : là phần định trị.
E: là số mũ được dịch chuyển đi B đơn vị.
R đã được biết (R=2) máy tính lưu số dấu
chấm động bao gồm hai thành phần chính
3.4 Biểu diễn số dấu chấm động
Cấu trúc Máy tính 92 GV: Đinh Đồng Lưỡng
+Chuẩn IEEE 754-1985 phân định 3 dạng số dấu chấm
động cơ bản
(IEEE: Institute of Electrical and Electronics Engineers )
×Số có độ chính xác đơn dài 32 bit (single)
×Số có độ chính xác kép dài 64 bit (double)
×Số có độ chính xác mở rộng dài 128bit (quadruple)
3.4 Biểu diễn số dấu chấm động
Cấu trúc Máy tính 93 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Loại Single Double Quadruple
Bề rộng của
trường (bit)
S
E
M
Tổng cộng
E cực đại
E cực tiểu
Độ dịch

1
8
23
32
255
0
127

1
11
52
64
2047
0
1023

1
15
111
128
32767
0
16383
3.4 Biểu diễn số dấu chấm động
Cấu trúc Máy tính 94 GV: Đinh Đồng Lưỡng
S E M
Biểu diễn số dấu chấm động chuẩn IEEE 32bit
±


S=1 phần định trị là âm
S=0 phần định trị là dương
E: giá trị E nằm trong 8 bit, là số mũ được dịch chuyển
đi 127
M: phần định trị, giá trị nằm trong 23 bit
Ta có số –2345,125 trong hệ thập phân. Hãy biểu diễn
chúng dưới dạng chuẩn IEEE 32bit trong máy tính
Cấu trúc Máy tính 95 GV: Đinh Đồng Lưỡng
B1: Chuyển đổi số trên ra hệ hai
-2345,125d = -1001 0010 1001.001b (dãy số nhị phân
được biểu diễn bình thường)
B2: Chuẩn hoá theo IEEE 32bit
-1.001 0010 1001 001 x 2
11
B3: Xác định các thông số biểu diễn s,M,E
S: phần định trị là số âm, nên s là 1
E : phần mũ được xác định e = E-127
=> E = 11+127=138=10001010
M: phần định trị được xác định là 001 0010 1001 0010
0000 0000 (số 32 bit)
3.4 Biểu diễn số dấu chấm động
Cấu trúc Máy tính 96 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Để thực một phép cộng hoặc trừ hai số dấu chấm
động phải tiến hành theo các bước sau:
×Tăng số mũ của số có số mũ nhỏ hơn cho bằng số có số
mũ lớn hơn.
×Cộng (hoặc trừ) các phần định trị.
×Nếu cần thiết chuẩn hoá kết quả trả lại.
3.4 Biểu diễn số dấu chấm động
X
1
-> M
1
và E
1
để biểu diễn X
1
=M
1
*R
E1
X
2
-> M
2
và E
2
để biểu diễn X
2
=M
2
*R
E2
= X
1
*X
2
= (M
1
*M
2
)*R
E1+E2
= X
1
/ X
2
= (M
1
/ M
2
)*R
E1-E2
= X1±X
1
=(M
1
*R
(E1-E2)
±M
2
)*R
E2
(với giả thiết E1>E2)
Cấu trúc Máy tính 97 GV: Đinh Đồng Lưỡng
·Một số quy ước
Nếu e =255 và M<>0 -> không phải là số
Nếu e =255 và M=0 -> Giá trị âm hoặc dương vô cùng
Nếu e =0 và M=0 -> giá trị bằng 0
Dải biểu diễn: 2
-127
đến 2
+127
hay tương đương 10
-38
đến
10
+38

Overflow Underflow Overflow
-2
+127
2
+127
2
-127
-2
-127
3.4 Biểu diễn số dấu chấm động
Cấu trúc Máy tính 98 GV: Đinh Đồng Lưỡng
3.5 Biểu diễn ký tự.
Có hai bộ mã thường sử dụng trên máy tính:
× Bộ mã ASCII
× Bộ mã Unicode
Bộ mã ASCII (American Standard Code for
Information Interchange)
-Do ANSI (American National Standard Institute)
thiết kế
-
Bộ mã 8 bit -> mã hoá 2
8
ký tự có mã 00
H
->FF
H
.
Trong đó
Cấu trúc Máy tính 99 GV: Đinh Đồng Lưỡng
128 ký tự chuẩn cố định có mã (00H -> 7FH)
-33 ký tự điều khiển không thể hiện thị nên màn hình.
Bao gồm các ký tự điều khiển định dạng văn bản, điều
khiển truyền số liệu và điều khiển phân cách thông tin.
- Còn lại các ký tự còn lại hiển thị được là bao gồm:
26 ký tự hoa 41h -> 5Ah
26 ký tự thường 61h ->7Ah
10 ký tự số 30h ->39h
các dấu số học và ký tự đặc biệt.
3.5 Biểu diễn ký tự.
Cấu trúc Máy tính 100 GV: Đinh Đồng Lưỡng
128 ký tự còn lại là ký tự mở rộng có thể thay đổi tuỳ ý
nhà chế tạo máy tính hay người phát triển phần mền sử
dụng vào những việc riêng. Có mã 80
H
-> FF
H
Bộ mã hợp nhất Unicode:
Do các hãng máy tính hàng đầu thế giới kết hợp thiết
kế.
Bộ mã 16 bit có thể xây dựng bộ mã toàn cầu 2
16
ký tự
với 128 ký tự đầu có mã trùng mã trong bảng mã ASCII.
Có hỗ trợ các ký tự Tiếng Việt
3.5 Biểu diễn ký tự.
Cấu trúc Máy tính 101 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phần trao đổi và giải đáp
Cấu trúc Máy tính 102 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Ôn tập chương 3
×Các hệ đếm, ý nghĩa của chúng trong máy tính.
×Mã hóa dữ liệu trong máy tính.
×Mã hóa số nguyên(mã hóa số nguyên có và không
dấu).
×Mã hóa số thực (số dấu chấm động)
×Mã hóa ký tự (ASCII, Unicode)
×Lưu trữ dữ liệu trong máy tính
Cấu trúc Máy tính 103 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đặt câu hỏi
Câu 1: Kết quả hiển thi lên màn hình là bao nhiêu? Khi
thực hiện đoạn lệnh sau:
Var a: shortint;
Begin
a:=-1;
writeln(‘Gia tri a:=’,a);
writeln(‘Gia tri ngan nho:=’, mem[seg(a):ofs(a)]);
End.
Cấu trúc Máy tính 104 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đặt câu hỏi
Câu 2: Kết quả hiển thi lên màn hình là bao nhiêu? Khi
thực hiện đoạn lệnh sau:
Var a: shortint;
Begin
a:=-128;
writeln(‘Gia tri a:=’,a);
writeln(‘Gia tri ngan nho:=’, mem[seg(a):ofs(a)]);
End.
Cấu trúc Máy tính 105 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đặt câu hỏi
Câu 3: Kết quả hiển thi lên màn hình là bao nhiêu? Khi
thực hiện đoạn lệnh sau:
Var a: shortint;
Begin
a:=$6A;
writeln(‘Gia tri a:=’,a);
writeln(‘Gia tri ngan nho:=’, mem[seg(a):ofs(a)]);
End.
Cấu trúc Máy tính 106 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đặt câu hỏi
Câu 4: Kết quả hiển thi lên màn hình là bao nhiêu? Khi
thực hiện đoạn lệnh sau:
Var b : integer absolute 3715:100;
a : shortint absolute 3715:100;
Begin
b:=$00B5;
writeln(‘Gia tri a:=’,a);
writeln(‘Gia tri ngan nho:=’, mem[seg(a):ofs(a)]);
End.
Cấu trúc Máy tính 107 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đặt câu hỏi
Câu 5: Kết quả hiển thi lên màn hình là bao nhiêu? Khi thực hiện
đoạn lệnh sau:
Var b : integer absolute 3715:100;
a: shortint absolute 3715:100;
Begin
b:=-75;
writeln(‘Gia tri a:=’,a);
writeln(‘Gia tri ngan nho:=’, mem[seg(a):ofs(a)]);
writeln(‘Gia tri ngan nho:=’, mem[seg(a):ofs(a)+1]);
writeln(‘Gia tri ngan nho:=’, memw[seg(a):ofs(a)]);
End.
Cấu trúc Máy tính 108 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Chương 4
Bộ xử lý trung tâm
4.1 Cấu trúc của CPU
4.2 Tập lệnh (Instruction File)
4.3 Hoạt động của CPU
4.4 Kiến trúc Intel
Cấu trúc Máy tính 109 GV: Đinh Đồng Lưỡng
4.1 Cấu trúc của CPU
Nhiệm vụ CPU: thực hiện lệnh của chương trình.
· Nhận lệnh (Fetch Instruction): CPU nhận lệnh từ bộ
nhớ
· Giải mã lệnh(Decode Instruction): Xác định thao tác
mà lệnh yêu cầu
· Nhận dữ liệu(Fetch Data): Nhận dữ liệu từ bộ nhớ hay
cổng vào ra
· Xử lý dữ liệu(Process Data): thực hiện các phép toán
số học và logic đối với dữ liệu
· Ghi dữ liệu (Write Data): Ghi dữ liệu ra bộ nhớ hay
cổng vào ra.
Cấu trúc Máy tính 110 GV: Đinh Đồng Lưỡng
a. Cấu trúc CPU
CPU
Register Register
Control Control
Unit Unit
ALU
ALU
Control Data Address
Bus Bus Bus
System bus
Cấu trúc Máy tính 111 GV: Đinh Đồng Lưỡng
b. Đơn vị số học và logic (ALU)
Chức năng: thực các phép toán số học và logic
×Số học: cộng, trừ, nhân, chia, tăng, giảm, đảo,..
×Logic: AND, OR,XOR, NOT, dịch bit,…
· Mô hình kết nối của ALU
ALU
ALU
Thanh ghi cờ
Thanh ghi cờ
Dliệu vào từ thanh ghi
T.h điều khiển
Kết quả
Cấu trúc Máy tính 112 GV: Đinh Đồng Lưỡng
c. Đơn vị điều khiển
Chức năng:
-Nhận lệnh từ bộ nhớ đưa vào thanh ghi lệnh IP.
-Tăng nội dung thanh ghi PC mỗi khi nhận lệnh song
-Giải mã lệnh và xác định thao tác mà lệnh yêu cầu
-Phát ra tín hiệu điều khiển thực thi lệnh.
-Nhận các tín hiệu yêu cầu từ BUS hệ thống và giải
quyết đáp ứng yêu cầu đó.
Cấu trúc Máy tính 113 GV: Đinh Đồng Lưỡng
c. Đơn vị điều khiển
· Mô hình kết nối đơn vị điều khiển
Thanh ghi lệnh Thanh ghi lệnh
Control
Control
Unit
Unit
BUS ĐIỀU KHIỂN
T. h điều khiển
bên trong CPU
Các cờ
Clock
T.h yêu cầu từ
BUS hệ thống
T.h điều khiển đến
BUS hệ thống
Cấu trúc Máy tính 114 GV: Đinh Đồng Lưỡng
c. Đơn vị điều khiển
· Các thông tin kết nối đến CU
-Clock: tín hiệu xung nhịp từ mạch tạo dao động.
-Mã lệnh từ thanh ghi lệnh đưa đến CU giải mã
-Các trạng thái cờ đưa đến cho biết trạng thái của
CPU cũng như trạng thái thực hiện các phép toán
trong ALU.
-Các tín hiệu điều khiển từ BUS điều khiển.
-Các tín hiệu điều khiển bên trong CPU: điều khiển
thanh ghi, ALU.
-Các tín hiệu điều khiển bên ngoài CPU đó là Bộ nhớ
hay cổng vào ra

Cấu trúc Máy tính 115 GV: Đinh Đồng Lưỡng
4.2 Tập thanh ghi
· Chức năng
-Thực chất là vùng nhớ được CPU nhận biết qua tên
thanh ghi và có tốc độ truy xuất cực nhanh.
-Chứa thông tin tạm thời phục vụ cho hoạt động ở thời
điểm hiện tại của CPU
-Số lượng thanh ghi tuỳ thuộc vào bộ vi xử lý cụ thể ->
tăng hiệu năng CPU
-Thanh ghi chia 2 loại: Loại lập trình được và loại
không lập trình được
Cấu trúc Máy tính 116 GV: Đinh Đồng Lưỡng
4.2 Tập thanh ghi
· Phân loại thanh ghi theo chức năng
-Thanh ghi địa chỉ: Thanh ghi được sử dụng để quản lý
địa chỉ của ngăn nhớ hay cổng vào ra.
-Thanh ghi dữ liệu: Thanh ghi dùng để lưu trữ dữ liệu
tạm thời
-Thanh ghi đa năng: Thanh ghi có thể chứa dữ liệu hoặc
địa chỉ đều được.
-Thanh ghi điều khiển/trạng thái: Thanh ghi chứa thông
tin về trạng thái CPU.
-Thanh ghi lệnh: thanh ghi chứa lệnh đang được thực
hiện
Cấu trúc Máy tính 117 GV: Đinh Đồng Lưỡng
4.2 Tập thanh ghi
· Một số thanh ghi điển hình
-Bộ đếm chương trình PC
-Ngăn xếp SS (Stack)
-Con trỏ ngăn xếp SP
SP (196)
Đáy Stack
194
195
196
197
198
199
200
Thêm vào Lấy ra
Ngăn nhớ CS
Ngăn nhớ Truy cập

300
301
302
303
304
305
306
Thanh ghi cơ sở

Thanh ghi chỉ số
Cấu trúc Máy tính 118 GV: Đinh Đồng Lưỡng
4.2 Tập thanh ghi
· Các thanh ghi dữ liệu
-Chứa các dữ liệu tạm thời và kết quả trung gian.
-Các thanh ghi số nguyên 8,16,32,64 bit.
-Các thanh ghi số dấu chấm động.
· Thanh ghi trạng thái (State Register)
&Thanh ghi cờ (FR: Flag Register).
-Chứa các thông tin trạng thái của CPU.
-Các cờ phép toán báo hiệu trạng thái kết quả.
-Các cờ điều khiển báo hiệu trạng thái của CPU
-Ví dụ: cờ ZF, CF, SF, OF, IF (cờ ngắt =1 cho ngắt =0
cấm ngắt
Cấu trúc Máy tính 119 GV: Đinh Đồng Lưỡng
4.3 Tập lệnh
Giới thiệu chung về tập lệnh
+ Mỗi bộ xử lý có tập lệnh xác định.
+ Một tập lệnh thường đến vài chục đến vài nghìn lệnh
+ Mỗi lệnh là chuỗi nhị phân mà bộ xử lý có thể phân
tích và hiểu để thực hiện thao tác mà lệnh đó yêu cầu.
+ Các lệnh khi viết thường được ánh xạ ra thành các ký
hiệu gợi nhớ. ADD, MOV, IN, OUT, SHL, ROL,…
+ Đây tựa của câu lệnh của hợp ngữ
(Lập ASSEMBLY)
Cấu trúc Máy tính 120 GV: Đinh Đồng Lưỡng
4.3 Tập lệnh
×Các thành phần một lệnh máy 2 phần:
-Mã thao tác (Operation Code: Opcode): Mã chỉ ra
thao tác mà bộ vi xử lý cần phải thực hiện.
-Địa chỉ toán hạng (Operand Address): Chỉ ra nơi
chứa các toán hạng mà mã thao tác sẽ tác động.
o Toán hạng nguồn: dữ liệu vào của thao tác
o Toán hạng đích: dữ liệu ra của thao tác
Địa chỉ toán hạng
Địa chỉ toán hạng
Mã thao tác
Mã thao tác
Cấu trúc Máy tính 121 GV: Đinh Đồng Lưỡng
4.3 Tập lệnh
Các kiểu thao tác
· Thao tác chuyển dữ liệu
· Thao tác xử lý số học và logic
· Thao tác vào ra dữ liệu qua cổng
· Thao tác điều khiển rẽ nhánh
· Thao tác điều khiển hệ thống
· Thao tác xử lý số dấu chấm động
· Thao tác chuyên dụng khác: xử lý ảnh, âm thanh, tiếng
nói,…
Cấu trúc Máy tính 122 GV: Đinh Đồng Lưỡng
4.3 Tập lệnh
Các lệnh chuyển dữ liệu
· Lệnh Mov
Sao chép dữ liệu từ toán hạng nguồn -> đích
· Lệnh Load
Nạp dữ liệu từ bộ nhớ -> bộ xử lý
· Lệnh XCHG
Trao đổi nội dung của hai toán hạng cho nhau
· Lệnh PUSP
Cất nội dung của một toán hạng nguồn vào stack
· Lệnh POP
Lấy nội dung ở đỉnh Stack ra toán hạng đích
· Lệnh Set, Clear
Cấu trúc Máy tính 123 GV: Đinh Đồng Lưỡng
4.3 Tập lệnh
× Các lệnh số học
· Lệnh ADD : cộng
· Lệnh SUB : trừ
· Lệnh MUL: nhân
· Chia DIV : chia
× Các lệnh logic
· Lệnh Test
Thực hiện lệnh AND thiết lập cờ
· Lệnh Shift
Dịch trái, hoặc phải
· Lệnh Rotate
Quay trái hoặc quay phải
· Lệnh Convert
Chuyển đổi dữ liệu từ dạng này sang
dạng khác
· Lệnh AND, OR, XOR, NOT,….
Cấu trúc Máy tính 124 GV: Đinh Đồng Lưỡng
4.3 Tập lệnh
× Các lệnh vào ra
· Lệnh Input:
· Lệnh Output
× Các lệnh chuyển điều
khiển
· Lệnh Jump
· Lệnh Call
· Lệnh Return : trở về từ
chương trình con
× Các lệnh điều khiển hệ thống
· Lệnh Halt : dừng thực hiện
chương trình
· Lệnh Wait : tạm dừng thực hiện
chương trình, lặp kiểm tra cho đến
khi thoả mãn thì tiếp tục thực hiện
· No Operation: không thực hiện gì
cả
· Lệnh Lock : Cấm không cho
chuyển nhượng BUS
· Lệnh Unlock: cho phép chuyển
nhượng BUS
Cấu trúc Máy tính 125 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Các phương pháp định địa chỉ (Addressing
Models)
× Toán hạng của của lệnh có thể là:
· Một thanh ghi cụ thể
· Nội dung của thanh ghi
· Nội dung của ngăn nhớ hay cổng vào ra
× Các phương pháp định địa chỉ thông dụng:
· Định địa chỉ tức thời
· Định địa chỉ thanh ghi
· Định địa chỉ trực tiếp
· Định địa chỉ gián tiếp qua thanh ghi
· Định địa chỉ gián tiếp
· Định địa chỉ dịch chuyển
Cấu trúc Máy tính 126 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Định địa chỉ tức thì
· Toán hạng là hằng số nằm ngay trong trường địa chỉ
toán hạng
· Đây chỉ có thể là toán hạng nguồn
· Không tham chiếu bộ nhớ
· Truy cập toán hạng rất nhanh
· Dải giá trị toán hạng bị hạn chế
ADD R1, const
const
ADD
ADD
Cấu trúc Máy tính 127 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Định địa chỉ thanh ghi
· Toán hạng được chứa trong một thanh ghi, thanh ghi
có tên trong trường địa chỉ toán hạng.
Tập thanh ghi
Toán hạng
Thanh ghi
OPCODE OPCODE
Cấu trúc Máy tính 128 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Định địa chỉ trực tiếp
· Toán hạng là ngăn nhớ có địa chỉ được chỉ ra ngay
trong trường địa chỉ toán hạng
Bộ nhớ
Toán hạng
Địa chỉ
OPCODE OPCODE
Cấu trúc Máy tính 129 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Định địa chỉ gián tiếp qua thanh ghi
· Toán hạng là ngăn ngăn
nhớ có địa chỉ được chỉ
ra trong thanh ghi.
Trường địa chỉ toán hạng
lưu trữ tên thanh ghi đó.
· Thanh ghi có thể là ngầm
định
· Thanh ghi này được gọi
là thanh ghi con trỏ
Bộ nhớ
Toán hạng
Thanh ghi
Địa chỉ
Thanh ghi OPCODE OPCODE
Cấu trúc Máy tính 130 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Định địa chỉ gián tiếp qua ngăn nhớ
Bộ nhớ
Địa chỉ
Toán hạng
Địa chỉ
OPCODE OPCODE
Cấu trúc Máy tính 131 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Định địa chỉ dịch chuyển
×Để xác định toán hạng gồm 2 thành phần
· Tên thanh ghi và hằng số
· Địa chỉ toán hạng = Nội dung thanh ghi + hằng số
+
Bộ nhớ
Toán hạng
Tập thanh ghi
const
ADD
ADD
Cấu trúc Máy tính 132 GV: Đinh Đồng Lưỡng
4.4 Hoạt động của CPU
· Chu kỳ lệnh CPU bao gồm: Nhận lệnh, giải mã lệnh,
nhận toán hạng, thực hiện lệnh, cất toán hạng, ngắt.
· Giản đồ trạng thái chu kỳ lệnh
Nhận
lệnh
Tính Địa
chỉ lệnh
Tính địa
chỉ toán
hạng
Giải mã
thao tác
Thao
tác dl
KT ngắt
và ngắt
Cất toán
hạng
Nhận toán
hạng
Tính địa
chỉ toán
hạng
Lệnh tiếp theo Dữ liệu mảng hay chuỗi
Cấu trúc Máy tính 133 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phần trao đổi và giải đáp
Cấu trúc Máy tính 134 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Câu hỏi ôn tập
· Cấu trúc và chức năng của CPU
· Kiến trúc tập lệnh
· Các phương pháp tham chiếu toán hạng.
· Hoạt động cơ bản CPU
· Kiến trúc BXL tiến tiến
Cấu trúc Máy tính 135 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Chương 5
Bộ nhớ máy tính
5.1 Tổng quan bộ nhớ trong Máy tính
5.2 Bộ nhớ bán dẫn
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh (Cache)
5.4 Bộ nhớ ngoài (bộ nhớ phụ)
5.5 Hệ thống nhớ trên máy PC hiện nay
Cấu trúc Máy tính 136 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.1 Tổng quan
Các đặc trưng của bộ nhớ
Ví trí:
· Bên trong CPU: tập thanh ghi, cache
· Bộ nhớ trong: Bộ nhớ chính và Cache
· Bộ nhớ ngoài: các thiết bị nhớ, RAID
Dung lượng:
· Độ dài từ nhớ (tính bằng bit)
· Số lượng từ nhớ
Đơn vị truyền:
· Từ nhớ
· Khối nhớ
Cấu trúc Máy tính 137 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.1 Tổng quan
Phương pháp truy nhập:
· Truy nhập tuần tự (băng từ)
· Truy nhập trực tiếp (các loại đĩa)
· Truy nhập ngẫu nhiên (bộ nhớ bán dẫn)
· Truy nhập liên kết (cache)
Hiệu năng:
· Thời gian truy nhập
· Chu kỳ truy xuất bộ nhớ
· Tốc độ truyền
Cấu trúc Máy tính 138 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.1 Tổng quan
Kiểu bộ nhớ vật lý:
· Bộ nhớ bán dẫn
· Bộ nhớ từ
· Bộ nhớ quang
Các đặc tính vật lý:
· Khả biến/không khả biến
· Xoá được/không xoá được
Cấu trúc Máy tính 139 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phân cấp bộ nhớ
Registers
Central Memory
Disks
CD/ROM
Archival Stores
Kích thước
Tốc độ
P
e
r
i
p
h
e
r
a
l
m
e
m
o
r
i
e
s
CPU Cache
Disk Cache
Cấu trúc Máy tính 140 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phân cấp bộ nhớ
Tập
thanh ghi
Bộ nhớ Bộ nhớ
Cache L1 Cache L1
Bộ nhớ Bộ nhớ
Cache Cache
L2 L2
Bộ nhớ Bộ nhớ
chính chính
Bộ nhớ trong Bộ nhớ trong
Bộ nhớ Bộ nhớ
mạng mạng
Từ trái qua phải: dung lượng tăng dần, tốc độ giảm dần, giá
thành tính theo đơn vị byte hoặc bit giảm dần.
register register
Cấu trúc Máy tính 141 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.2 Bộ nhớ bán dẫn
Bộ nhớ chỉ đọc (ROM: Read Only Memory)
Bộ nhớ không khả biến
Sử dụng để lưu các thông tin sau:
+ Thư viện các chương trình con.
+ Các chương trình con điều khiển hệ thống (BIOS)
+ Các bảng chức năng.
2
k
từ nhớ
(n bit từ nhớ)
k đường địa chỉ
n đường dữ liệu ra
Cấu trúc Máy tính 142 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.2 Bộ nhớ bán dẫn
Các kiểu ROM:
ROM mặt nạ, PROM: Programmable ROM, EPROM:
Erasable PROM, EEPROM Electrically EPROM,
Flash Memory ( Bộ nhớ cực nhanh): Ghi theo khối,
xoá bằng điện.
Cấu trúc Máy tính 143 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.2 Bộ nhớ bán dẫn
Bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên
(RAM : Random Access Memory)
· Bộ nhớ đọc ghi (R/W memory)
· Bộ nhớ khả biến
· Lưu thông tin tạm thời
· Có hai loại chính là SRAM (Static RAM) và DRAM
(Dynamic RAM)
2
k
từ nhớ
(n bit từ nhớ)
k đường địa chỉ
Read
Write
n đường dữ liệu vào
n đường dữ liệu ra
Cấu trúc Máy tính 144 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.2 Bộ nhớ bán dẫn
RAM tĩnh (SRAM: Static RAM)
· Các bit được lưu dựa trên các Flip- Flop (4-8 FF lưu 1
bit)
· Thông tin lưu ổn định
· Cấu trúc phức tạm
· Dung lượng nhỏ(KB)
· Tốc độ nhanh (6-8 ns)
· Dùng làm cache
· Giá thành cao
Cấu trúc Máy tính 145 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.2 Bộ nhớ bán dẫn
RAM động (DRAM: Dynamic RAM)
· Các bit được lưu dựa trên các tụ điện => nguyên nhân
thường xuyên làm tươi.
· Dung lượng lớn.
· Tốc độ chậm (60-80ns).
· Dùng làm bộ nhớ chính
· Giá thành phải chăng.
· Các DRAM tiên tiến:
SDRAM: Synchronous Dynamic RAM, DDRAM:
Double Data RAM. Ram BUS RDRAM.
Cấu trúc Máy tính 146 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Bộ nhớ chính
Các đặc trưng cơ bản
· Tồn tại trên mọi hệ thống máy tính
· Chứa chương trình đang thực hiện và các dữ liệu có
liên quan.
· Gồm các ngăn nhớ được đánh địa chỉ trực tiếp bởi
CPU.
· Dung lượng bộ nhớ chính bao giờ nhỏ hơn không
gian mà CPU có thể quản lý.
· Việc quản lý logic bộ nhớ phụ thuộc vào hệ điều
hành.
Cấu trúc Máy tính 147 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Tổ chức của chip nhớ
· Sơ đồ cơ bản của chip nhớ
Chip nhớ
2
n
x m bit
A
0
..A
n-1
D
0
..D
m-1
cs
OE WE
Cấu trúc Máy tính 148 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Tổ chức của chip nhớ
Các tín hiệu của chip nhớ
-
Các đường địa chỉ: A
0
…A
n-1
để xác định 2
n
ngăn nhớ.
-
Các đường dữ liệu: D
0
…D
m-1
độ dài từ nhớ (m bit)
=>dung lượng chip nhớ = 2
n
x m bit
-Các tín hiệu điều khiển
o Tín hiệu chọn chip hoạt động: CS (Chip Select)
o Tín hiệu điều khiển đọc hoặc ghi (WE: Write
Enable; OE: Output Enable)
o Thường các tín hiệu điều khiển tích cực với mức 0
Cấu trúc Máy tính 149 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Thiết kế Mudule nhớ
Thiết kế module nhớ bán dẫn
· Cho chip nhớ 2
n
x m bit
· Yêu cầu sử dụng chip nhớ trên thiết kế module nhớ
dung lượng là bội kích thước chip nhớ trên.
Giải quyết vấn đề
Có hai cách:
· Thiết kế để tăng độ dài từ nhớ, số ngăn nhớ không
thay đổi.
· Thiết kế để tăng số lượng ngăn nhớ, độ dài từ nhớ
không thay đổi.
Cấu trúc Máy tính 150 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Thiết kế Mudule nhớ
Thiết kế tăng số lượng từ nhớ
+Giả thiết: Cho các chip nhớ có dung lượng 2
n
x m bit.
+Yêu cầu: Thiết kế module nhớ có kích thước:
2
n
x (k.m) bit
+Giải quyết:
Để thiết kế được yêu cầu ta xác định hai thông số n
(số đường địa chỉ)và k(số chip nhớ cần để ghép vào
module thiết kế
Cấu trúc Máy tính 151 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Thiết kế Mudule nhớ
Ví dụ: Cho các chip nhớ SDRAM dung lượng 4K x 4 bit.
Hãy thiết kế module nhớ có kích thước 4K x 8 bit
· Dung lượng chip nhớ 2
12
x 4 bit
· Thông tin cần cho chip nhớ số đường địa chỉ n =12 và
số đường dữ liệu m=4
· Thông tin về module nhớ số đường địa chỉ là 12 đường
(số ngăn nhớ không thay đổi), số đường dữ liệu là 8
đường và số chip sử dụng thiết kế 2(k=2)
Cấu trúc Máy tính 152 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Thiết kế Mudule nhớ
Chip nhớ
2
12
x 4 bit
cs
OE WE
Chip nhớ
2
12
x 4 bit
cs
OE WE
A
0
…A
11
cs
WE
OE
D
0
…D
3
D
4
…D
7
Cấu trúc Máy tính 153 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Thiết kế Mudule nhớ
Thiết kế tăng số lượng ngăn nhớ
+Giả thiết: Cho các chip nhớ có dung lượng 2
n
x m bit.
+Yêu cầu: Thiết kế module nhớ có kích thước:
2
k
.2
n
x m bit
+Giải quyết:
Để thiết kế được ta xác định hai thông số n+k (số
đường địa chỉ) và 2
k
(số chip nhớ cần để ghép vào
module thiết kế)
Cấu trúc Máy tính 154 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Thiết kế Mudule nhớ
Ví dụ : Cho các chip nhớ SDRAM dung lượng 4K x 8
bit. Hãy thiết kế module nhớ có kích thước 8K x 8 bit.
· Dung lượng chip nhớ giải thiết 2
12
x 8 bit
· Thông tin cần cho chip nhớ số đường địa chỉ n =12 và
số đường dữ liệu m=8
· Thông tin về module nhớ số đường địa chỉ là 13
đường (số ngăn nhớ thay đổi) và số đường dữ liệu là 8
đường(độ dài từ nhớ không đổi).
Cấu trúc Máy tính 155 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Thiết kế Mudule nhớ
x 1
0 1 1 0
1 0 0 0
Chip nhớ
2
12
x 8 bit
cs
OE WE
Chip nhớ
2
12
x 8 bit
cs
OE WE
A
0
…A
11
cs
D
0
…D
7
Bộ giải mã
1->2
0 y
1 y G
A
A
12
OE WE
G A 1 y 0 y
Cấu trúc Máy tính 156 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Bài làm thêm
×Thiết kế module nhớ 16K x 8 bit từ các chip nhớ
4K x 8 bit
×Thiết kế module nhớ 32K x 8 bit từ các chip nhớ
4K x 8 bit
×Thiết kế module nhớ 8K x 8 bit từ các chip nhớ
4K x 4 bit
×Thiết kế module nhớ 32M x 32 bit từ các chip nhớ
4M x 32 bit


Cấu trúc Máy tính 157 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ
Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ
Nguyên tắc chung: Trong quá trình truyền dữ liệu có thể
gặp sự thay đổi các bit thông tin do nhiễu hoặc do sai
hỏng của thiết bị hay module vào ra. Vì vậy, thực tế đặt
ra là phải làm sao phát hiện được lỗi và có thể sửa sai
được. Một trong phương pháp phát hiện lỗi (EDC: Error
Dectecting Code) và sửa lỗi (ECC: Error Correcting
Code) là: Giả sử cần kiểm tra m bit thì người ta ghép
thêm k bit kiểm tra được mã hoá theo cách nào đó rồi
truyền từ ghép m+k bit (k bit được truyền không mang
thông tin nên gọi là bit dư thừa)
Trong đó m là số bit cần ghi vào bộ nhớ và k bit là số bit
cần tạo ra kiểm tra lỗi trong m bit.
Cấu trúc Máy tính 158 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ
Khi đọc dữ liệu ra có khả năng sau:
×Không phát hiện dữ liệu có lỗi.
×Phát hiện thấy dữ liệu lỗi và có thể hiệu chỉnh dữ liệu
lỗi thành đúng.
×Phát hiện thấy lỗi nhưng không có khả năng chỉ ra lỗi
vì thế phát ra tín hiệu báo lỗi.
×Sơ đồ phát hiện lỗi và sửa lỗi
Cấu trúc Máy tính 159 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ
Bộ nhớ
Bộ tạo mã
Bộ tạo mã
Bộ so
sánh
Bộ hiệu
chỉnh và đưa
dữ liệu ra
Dliệu ra
Tbáo lỗi
m bit m bit
k bit
k bit
k bit
M bit k bit
Cấu trúc Máy tính 160 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ
Ví dụ 1: Phát hiện lỗi với bit chẵn lẻ(Party)
Mã EDC đơn giản là bit chẵn lẻ được gắn thêm
vào các bit dữ liệu.
Nếu bit chẵn lẻ =1: nếu số bit 1 trong xâu là lẻ
Hoặc sử dụng Nếu bit chẵn lẻ =0: nếu số bit 1 là chẵn
Ưu điểm: đơn giản và số bit dư thừa ít.
Nhược điểm: không định vị được lỗi, hoặc nếu có sự thay
đổi cả hai bit hoặc 1 hoặc 0 thì không phát hiện được.
Khắc phục nhược điểm trên xây dựng mã EDC khối.
Cấu trúc Máy tính 161 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ
Ví dụ 2: Phát hiện lỗi bằng mã dư thừa CRC (Cycle
Redundary Check).
Nguyên tắc: Một xâu nhị phân bất kỳ có thể coi là tập
hợp các hệ số của đa thức B(x) trong đó x là hư số. Chọn
đa thức G(x) là đa nào đó ta quy định trước gọi đa thức
sinh. Ta tiến hành chia module2 đa thức B(x) cho G(x) ta
được thương số Q(x) và phần dư R(x).
= Đa thức sinh do tổ chức viễn thông quốc tế quy định.
= Khi đó ta cần truyền xâu B(x) + R(x) bit
= Để kiểm tra lỗi ta cần chia giá trị nhận được cho đa
thức sinh nếu phép chia có dư thì có lỗi xuất hiện trong
xâu.
Cấu trúc Máy tính 162 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ
· Ví dụ:
· Xâu gốc: 1101011011 ¯ M(x)=x
9
+x
8
+x
6
+x
4
+x
3
+x+1(m=9)
· Đa thức sinh G(x) = x
4
+x+1 ¯ 10011 (r=4)
· Xâu gốc: 11010110110000 ¯ x
4
M(x)
· Chia mod2 11010110110000 10011
1100001010 -> thương
1110 phần dư phép chia
· Xâu cần truyền đi: 11010110111110 ¯ T(x)
Cấu trúc Máy tính 163 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ
Ví dụ 3: Mã sửa lỗi Hamming
Nguyên tắc: Một từ mã Hamming gồm m bit dữ liệu và k
bit kiểm tra chẵn lẻ. Mỗi bit được chọn vị trí thích hợp để
phát hiện chính xác ví trí để có thể sửa lỗi được. Ví dụ
chọn m=4 => k=3 (m=2
n
; k=n+1)
Ta có thứ tự sau:
7 6 5 4 3 2 1
I4 I3 I2 C3 I1 C2 C1
Các bít này được mã hoá theo quy luật sau:
C1=I1⊕ I2⊕ I4
C2=I1⊕ I3⊕ I4
C3=I2⊕ I3⊕ I4
Cấu trúc Máy tính 164 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ
· Giả sử các bit cần truyền là: I4 I3 I2 I1 = 1101 tính
các C3C2C1=010
· Bit cần truyền 1100110
· Giả sử ta có bị lỗi, thí dụ bit I2 từ giá trị 0 thành giá trị
1 mã nhận được 1110110.
· Bên thu tính ra bit kiểm tra:
C3=1⊕ 1⊕ 1=1
C2=1⊕ 1⊕ 1=1
C1=1⊕ 1⊕ 1=1
·
Nếu module 2 số này ta được 111 ⊕ 010 = 101
(C1,C3 thay đổi và vị trí thay đổi là 101 (5))
Cấu trúc Máy tính 165 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
Nguyên tắc:
· Cache có tốc độ truy xuất nhanh hơn rất nhiều bộ nhớ
chính
· Cache được đặt giữa CPU và bộ nhớ chính nhằm tăng
tốc độ trao đổi thông tin giữa CPU và bộ nhớ chính.
· Cache thường được đặt trong chip vi xử lý
Cấu trúc Máy tính 166 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.4 Bộ nhớ đệm nhanh
Thao tác của Cache
· CPU yêu cầu lấy nội dung của một ngăn nhớ bằng
việc đưa ra một địa chỉ xác định ô nhớ.
· CPU kiểm tra xem có nội dung cần tìm trong Cache
· Nếu có: CPU nhận dữ liệu từ bộ nhớ Cache
· Nếu không có: Bộ điều khiển Cache đọc Block nhớ
chứa dữ liệu CPU cần vào Cache.
· Tiếp đó chuyển dữ liệu từ Cache đến CPU
· Sơ đồ thao tác cache, bộ nhớ chính và CPU
Cấu trúc Máy tính 167 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.4 Bộ nhớ đệm nhanh
Start
Done
Địa chỉ RA từ CPU
Truy cập bộ nhớ lấy ra
BLOCK chứa địa chỉ RA
Đưa BLOCK vào một Line
trong Cache
Chuyển từ ở địa chỉ RA
tới CPU
Có BLOCK nào trong
cache chứa RA
Chuyển từ ứng RA
tới CPU
miss
hit
Cấu trúc Máy tính 168 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.4 Bộ nhớ đệm nhanh
Tag Line 1
Line 2
Line 3


Line C
CPU
Bộ nhớ Cache
Bộ nhớ chính
Block M
Block M-1
Block M-2

Block 4
Block 3
Block 2
Block 1
Cấu trúc Máy tính 169 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
· Tổ chức Cache
+Giả sử bộ nhớ chính gồm có 2
n
từ nhớ đã được đánh
địa chỉ ( mỗi từ nhớ có địa chỉ duy nhất rộng n bit)
+Bộ nhớ chính chia thành M khối, mỗi khối có K từ nhớ
M=2
n
/K
+Bộ nhớ Cache có C khe mỗi khe có K từ nhớ.(C<<M)
+Tại một thời điểm luôn có một tập con các khối nhớ
thường trú trong cache.
+Nếu một từ sẽ được đọc thì khối chứa từ đó sẽ được
chuyển vào trong cache.
Cấu trúc Máy tính 170 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
Ví dụ cho phương pháp ánh xạ cụ thể trong cache
· Cho dung lượng Cache là 64KB (m=16)
Mỗi khối kính thước 4 bytes
=> C=16K(2
14
) lines mỗi line kích thước 4 bytes
· Cho dung lượng bộ nhớ chính 16MB (n=24)
Mỗi khối kính thước 4 bytes
=> M=4M(2
22
) khối mỗi khối kích thước 4 bytes
Cấu trúc Máy tính 171 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
Phương pháp ánh xạ trực tiếp (Direct mapping)
· Mỗi block được ánh xạ duy nhất tới 1 line trong cache
· Địa chỉ phát ra từ CPU được chia 2 phần
· w bits có trọng số thấp để xác định duy nhất từ cần
truy xuất(WORD)
· s bits còn lại xác định khối nhớ. Trong s bits chia 2
nhóm r bits LINE và s-r bits TAG
Cụ thể hóa ví dụ:
Tag s-r Line or Slot r Word w
8 14 2
Cấu trúc Máy tính 172 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
Tổng bit trong địa chỉ bộ nhớ chính n=24 bit: trong đó
2 bit phần word xác định chính xác 4 từ
22 bit xác định khối( 8 bit tag (=22-14) và 14 bit slot
or line)
· Không có hai block nào trong Cache có cùng Line và
Tag.
· Kiểm tra nội dung từ tồn tại Cache chính là kiểm tra
địa chỉ line và Tag
Cấu trúc Máy tính 173 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
Cấu trúc Máy tính 174 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
Cache line Main Memory blocks
0 0, C, 2C, 3C…2
s
-C
1 1,C+1, 2C+1…2
s
-C+1
C-1 C-1, 2C-1,3C-1…2
s
-1
Nhận xét:
· Đơn giản
· Chi phí ít
· Nhược điểm là sự cố định các khối trong các line của Cache.
Trong trường hợp chương trình muốn truy xuất tới 2 Block tiên
tục mà 2 block được phân nằm trong cùng line thì khả năng
Cache miss rất cao.
Cấu trúc Máy tính 175 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
Cấu trúc Máy tính 176 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
Phương pháp ánh xạ liên kết
(Associative mapping)
· Một Block của bộ nhớ chính có thể nhập bất kỳ line
nào trong Cache.
· Địa chỉ CPU phát ra được chia thành 2 địa chỉ tag và
word
· Địa chỉ Tag xác định khối duy nhất của bộ nhớ nằm
trong Cache.
· Mỗi giá trị Tag của Line là khác nhau.
· Chi phí phương pháp này đối với Cache là cao.
Cấu trúc Máy tính 177 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
Cấu trúc Máy tính 178 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
· 22 bit Tag để lưu trữ Block 4 byte dữ liệu.
· Việc kiểm tra Cache dựa vào các giá trị Tag trong line
(22 bit) để nhận biết Cache hit hay miss.
· 2 bits cuối xác định chính xác từ cần truy xuất
· Ví dụ
Địa chỉ Tag Dữ liệu Cache line
FFFFFC FFFFFC 24682468 3FFF
Tag 22 bit
Word
2 bit
Cấu trúc Máy tính 179 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
Cấu trúc Máy tính 180 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
Phương pháp ánh xạ liên kết tập hợp
(Set Associative mapping)
· Các line trong Cache được chia ra thành tập(nhóm)
line
· Mỗi block chỉ được ánh xạ vào bất kỳ line nào trong
tập nào đó mà thôi. Ví dụ Block b chỉ có thể nập vào
bất kỳ line nào trong nhóm các line thứ i. Ví dụ 2 lines
một nhóm (two way associative mapping), Số Block
bộ nhớ chính là modulo 2
13

· 000000, 00A000, 00B000, 00C000 … ánh xạ cùng
nhóm.
Cấu trúc Máy tính 181 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
Cấu trúc Máy tính 182 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
· Sử dụng tập hợp để biết tập nào được truy xuất.
· So sánh trường Tag để xác đinh Cache hit hay miss
· Ví dụ:
Địa chỉ Tag Dữ liệu số tập
1FF 7FFC 1FF 12345678 1FFF
001 7FFC 001 11223344 1FFF
Tag 9 bit
Set 13 bit
Word
2 bit
Cấu trúc Máy tính 183 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.3 Bộ nhớ đệm nhanh
Cấu trúc Máy tính 184 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.4 Bộ nhớ đệm nhanh
Một số Block của bộ nhớ chính được nạp vào trong các
line của Cache
· Nội dung thẻ TAG (thẻ nhớ) cho biết block nào của bộ
nhớ chính hiện đang được chứa trong line
· Khi CPU truy nhập đọc hay ghi một từ nhớ của bộ nhớ
chính, có 2 khả năng xảy ra :
· Từ nhớ đó có trong Cache (cache hit). Từ nhớ đó đang
không có trong cache (Cache miss).
Phương pháp ghi dữ liệu khi cache hit
· Ghi xuyên qua (Write Through): nội dung sau khi xử lý
xong được cập nhập vào cả Cache và bộ nhớ chính. Tốc
độ chậm.
Cấu trúc Máy tính 185 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Cache trong các bộ xử lý Intel
· Ghi sau (Write back): Dữ liệu xử lý chỉ được ghi ra
Cache, tốc độ nhanh. Tuy nhiên khi Block trong cache
không dùng nữa thì phải ghi trả cả block tới bộ nhớ
chính.
Dung lượng Cache được sử dụng cho thế hệ máy:
· 80486: có 3KB nhớ
· Pentium : có 2 cache L1 trên chip đó là Cache lệnh và
cache dữ liệu (8KB). Cache L2 liên hợp
· Pentium 4: hai mức Cache L1 và L2 trên chip. Cache
L1 mỗi cache 8KB. Cache L2: mỗi cache 256KB,
512KB, 1GB
Cấu trúc Máy tính 186 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.5 Bộ nhớ ngoài
· Các kiểu bộ nhớ ngoài
· Đĩa từ
· Đĩa quang
· Bộ nhớ Flash
· RAID
Cấu trúc Máy tính 187 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đĩa cứng (HDD: Hard Disk Driver)
· Là thành phần quan trọng lưu trữ hệ điều hành và các phần
mềm tiện ích máy tính
· Một máy tính có thể một đĩa hoặc nhiều đĩa
· Dung lượng mỗi đĩa rất lớn. Năm 1993 đĩa lớn nhất 200MB
đến nay 80 hay 120GB
· Tốc độ đọc ghi nhanh so các bộ nhớ ngoài khác
· Giá thành hạ
· Được sử dụng làm bộ nhớ RAID (Redundant Array of
(Inexpensive) Independent Disks). Hệ thống nhớ gồm nhiều
ổ đĩa cứng kết hợp với nhau mà HĐH coi như một ổ logic
duy nhất.
· Dữ liệu được lưu trữ phân tán trên tất cả các đĩa
· Có thể tạo và lưu trữ thông tin dư thừa nhằm mục đích cho
việc phục hồi khi đĩa nào đó bị hỏng. Độ tin cậy trong lưu
trữ thông tin rất cao. Được sử dụng là bộ nhớ cho các hệ
thống máy chủ.
Cấu trúc Máy tính 188 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đĩa quang (CD-ROM, DVD)
· CD-ROM (Compact Disk ROM)
· CD-R (Recordable CD)
· CD-RW (Rewriteable CD)
· Dung lượng phổ biến 650MB
· Ổ đĩa CD
· ổ CD ROM: có thể đọc dữ liệu từ đĩa CD
· ổ CD RW : Có thể vừa ổ đọc đĩa CD và có thể ghi dữ liệu lên
đĩa CD-R, và CD-RW.
· Tốc độ đọc cơ sở 150KB/s
· Tốc độ bội lần : 40x, 50x, 60x,…
· DVD(Digital Video Disk): chỉ dùng trên đầu đọc
· DVD (Digital Versatile Disk): dùng trên ổ đĩa máy tính
· Dung lượng thông dụng 4.7GB
Cấu trúc Máy tính 189 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Flash disk
· Thường kết nối qua cổng USB
· Không phải dạng đĩa là bộ nhớ bán dẫn cực nhanh
· Dung lượng phát triển nhanh
· Gọn nhẹ và tiện lợi
· Đặc điểm đĩa Flash
1)Supports USB full-speed (12MBps) transmission
2) Driverless installation in Windows ME / 2000 / XP,
Mac 9.0 and
above, Linux 2.4 and above
3) Supports boot-up by USB-HDD or USB-ZIP mode
4) LED indicator displays status
Cấu trúc Máy tính 190 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Flash disk
5) Write protection switch
6) Reading and writing speed:
900k/s and 700k/s
7) Password protection and data
encryption prevents unauthorized
access to data
8) Application software support
in Windows OS security function
9) Application software resize
(partition) available
10) Capacity: 16MB, 32MB,
64MB, 128MB, 256MB, 512MB,
1GB
11) Compliance: FCC(B), CE, C-
Tick
Cấu trúc Máy tính 191 GV: Đinh Đồng Lưỡng
GiỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ RAID
Xuất xứ
- RAID là cụm từ viết tắt nhóm từ Redundant Array of
Inexpensive (Independent) Disks
- Thuật ngữ RAID được đưa ra trong một bài báo của
một nhóm các nhà nghiên cứu tại Đại học tổng hợp
California, Hoa Kỳ.
- RAID được đề xuất nhằm xóa bỏ khoảng trống lớn tốc
độ CPU và các ổ đĩa điện cơ tương đối chậm.
- Hiệu suất thi hành vượt trội so với khi dùng một đĩa
đơn lớn đắt tiền (SLED: Single Large Expensive Disk)
.
Cấu trúc Máy tính 192 GV: Đinh Đồng Lưỡng
GiỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ RAID
Khái niệm
RAID: là cấu trúc đa đĩa vật lý để tạo nên một đĩa logic
có kích thước lớn, độ tin cậy và khả năng vận hành cao
hơn.
Mục đích
+Nâng cao hiệu suất vận hành của toàn bộ hệ thống.
Khả năng làm việc song song các đĩa.
+An toàn dữ liệu tận dụng tính dư thừa dữ liệu nhằm cải
thiện độ tin cậy đĩa.
+Cung cấp bộ nhớ lớn
Cấu trúc Máy tính 193 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· Đặc điểm chúng của RAID
+RAID là tập hợp các ổ đĩa vật lý được nhìn từ hệ điều
hành như ổ đĩa logic đơn.
+Dữ liệu được phân bố trên mảng các ổ đĩa vật lý. Sử
dụng kỹ thuật Striping. (Striping là kỹ thuật phân chia
dữ liệu trên hai hay nhiều ổ đĩa làm tăng khả năng làm
việc song song hệ thống)
+Dung lượng đĩa dư thừa được sử dụng để lưu trữ thông
tin chẵn lẻ nhằm đảm bảo khả năng phục hồi dữ liệu
trong trường hợp có hư hỏng về đĩa.
GiỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ RAID
Cấu trúc Máy tính 194 GV: Đinh Đồng Lưỡng
GiỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ RAID
Cấu trúc Máy tính 195 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Các mức của RAID
Có 6 mức chính của RAID
× RAID 0
× RAID 1
× RAID 2
× RAID 3
× RAID 4
× RAID 5
Cấu trúc Máy tính 196 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 0
Cấu trúc Máy tính 197 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 1
Cấu trúc Máy tính 198 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 2
Cấu trúc Máy tính 199 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 3
Cấu trúc Máy tính 200 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 4
Cấu trúc Máy tính 201 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 5
Cấu trúc Máy tính 202 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 0
Cấu trúc Máy tính 203 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đặc điểm chung RAID mức 0
· Có thể coi RAID 0 không là thành viên của RAID
· Dữ liêu được phân chia nhiều đĩa => có khả năng
truyền dữ liệu song song.
· Không lưu trữ dữ liệu dư thừa
· Phù hợp hệ thống đòi hỏi dung lượng nhớ lớn và khả
năng vận hành cao hơn là độ tin cậy trong hệ thống.
Cấu trúc Máy tính 204 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 1
Cấu trúc Máy tính 205 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đặc điểm chung RAID mức 1
· Là mức rất khác so các mức còn lại về cách lưu trữ dữ
liệu dư thừa.
· Mỗi đĩa dữ liệu có một đĩa dự phòng đĩa dự phòng còn
gọi mirror disk.
Ưu điểm:
×Đáp ứng yêu cầu vào ra hệ thống
×Phục hồi dữ tốt nhất trong các mức của RAID
Nhược điểm:
×Khả năng cập nhật dữ liệu chậm
×Chi phí mua đĩa cao
KQ: Vận hành tốt cho hệ thống thường xuyên truy xuất
dữ liệu
Cấu trúc Máy tính 206 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 2
Cấu trúc Máy tính 207 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đặc điểm chung RAID mức 2
· Sử dụng công nghệ truy cập song song.
· Tất cả đĩa đều vận hành tham gia yêu cầu trao đổi dữ liệu.
· Kích thước Strip có thể byte hay word.
· Có sử dụng mã Hamming để phát hiện lỗi và sửa lỗi
Ưu điểm:
×Có khả năng phát hiện lỗi và sửa những lỗi đơn hệ thống.
×Số đĩa sử dụng ít hơn so mức RAID 1
Nhược điểm:
×Chi phí mua đĩa cao.
KQ: Ứng dụng trong hệ thống hay xuất hiện lỗi
Cấu trúc Máy tính 208 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 3
Cấu trúc Máy tính 209 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đặc điểm chung RAID mức 3
· Giống RAID 2 những tổ chức đơn giản hơn. Sử dụng một
đĩa dự phòng.
· Tất cả đĩa đều vận hành tham gia yêu cầu trao đổi dữ liệu.
· Kích thước Strip có thể byte hay word.
· Có sử dụng mã Parity để phục hồi dữ liệu.
Ưu điểm:
×Có khả năng truyền dữ liệu song song.
×Số đĩa sử dụng dự phòng là 1 đĩa. Chi phí thấp.
Nhược điểm:
×Tại một thời điểm chỉ thỏa mãn một yêu cầu vào ra.
KQ: Ứng dụng trong hệ thống hay xuất hiện lỗi
Cấu trúc Máy tính 210 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 4
Cấu trúc Máy tính 211 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đặc điểm chung RAID mức 4
· Giống RAID 3 những tổ chức đơn giản hơn. Sử dụng một
đĩa dự phòng.
· Dữ liệu tổ chức thành khối.
· Các đĩa sử dụng phương pháp truy cập độc lập.
· Có sử dụng mã Parity để phục hồi dữ liệu.
Ưu điểm:
×Có khả năng đáp ứng nhiều yêu cầu vào ra đồng thời.
×Số đĩa sử dụng dự phòng là 1 đĩa. Chi phí thấp.
Nhược điểm:
×Khả năng truyền dữ liệu song song là kém.
KQ: Ứng dụng trong hệ thống hay xuất hiện lỗi
Cấu trúc Máy tính 212 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 5
Cấu trúc Máy tính 213 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Đặc điểm chung RAID mức 5
· Giống RAID 4, tuy nhiên sự phân bố đều thông tin dư
phòng tránh được hiện tượng tắc nghẽn(bottle neck)
· Dữ liệu tổ chức thành khối.
· Các đĩa sử dụng phương pháp truy cập độc lập.
· Có sử dụng mã Parity để phục hồi dữ liệu.
Ưu điểm:
×Có khả năng đáp ứng nhiều yêu cầu vào ra đồng thời.
×Số đĩa sử dụng dự phòng là 1 đĩa. Chi phí thấp.
Nhược điểm:
×Khả năng truyền dữ liệu song song là kém.
KQ: Ứng dụng nhiều trong thực tế.
Cấu trúc Máy tính 214 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 6
Cấu trúc Máy tính 215 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 10
Cấu trúc Máy tính 216 GV: Đinh Đồng Lưỡng
RAID LEVEL 50
Cấu trúc Máy tính 217 GV: Đinh Đồng Lưỡng
5.6 Hệ thống nhớ trên máy PC hiện nay
· Hệ thống Cache: tích hợp trực tiếp trên các chip vi xử

· Bộ nhớ chính: tồn tại dưới dạng module nhớ RAM
· SIMM: Single Inline Memory Module
· 30 pin : 8 đường dữ liệu
· 72 pin : 32 đường dữ liệu
· DIMM: Dual Inline Memory Module
· 168 pin: 64 đường dữ liệu
· RIMM:Rambus Inline Memory Module
Cấu trúc Máy tính 218 GV: Đinh Đồng Lưỡng
ROM BIOS
ROM BIOS: Basic Input Output System ROM chứa
chương trình sau:
×Chương trình POST (Power On Self Test)
×Chương trình CMOS setup (Compementary Metal
Oxide Semiconductor)
×Chương trình Bootstrap Looader
×Chương trình điều khiển vào ra cơ bản (BIOS)
×CMOS RAM
×Chứa cấu hình hệ thống hiện thời
×Đồng hồ và ngày tháng năm hệ thống
×Có pin nuôi riêng
Cấu trúc Máy tính 219 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Chương 6
6.1 Tổng quan về hệ thống vào ra
6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra
6.3 Nối ghép thiết bị ngoại vi
6.4 Các cổng vào ra thông dụng
Giới thiệu chung
Cấu trúc Máy tính 220 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.1 Tổng quan về hệ thống vào ra
Giới thiệu chung hệ thống vào ra
Chức năng: Trao đổi thông tin giữa Máy tính với môi
trường bên ngoài.
Các thao tác cơ bản:
- Vào dữ liệu
- Ra dữ liệu
Các thành phần chính:
- Thiết bị ngoại vi
- Module ghép nối vào ra
Cấu trúc Máy tính 221 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.1 Tổng quan về hệ thống vào ra
Thiết bị ngoại vi
Chức năng: phương tiện chuyển đổi thông tin giữa bên
trong và bên ngoài máy tính
Đặc điểm các thiết bị
Trên thị trường tồn tại rất nhiều các thiết bị ngoại
vi khác nhau về: Nguyên tắc hoạt động, tốc độ, định
dạng dữ liệu truyền, v.v. Đồng thời các thiết bị này có
tốc độ làm việc chậm hơn CPU và RAM rất nhiều. Chính
vì lý do trên cần có Module vào ra để ghép nối các thiết
bị ngoại vi vào hệ thống BUS máy tính.
Cấu trúc Máy tính 222 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Phân loại:
× Thiết bị nhập: Keyboard, Mouse, Scan, Micro,…
× Thiết bị xuất: Monitor, Printer,
× Thiết bị xuất nhập: Modem, NIC, Driver,…
Cấu trúc tổng quát của thiết bị ngoại vi:
-Bộ chuyển đổi tín hiệu: chuyển đổi dữ liệu giữa bên
trong và bên ngoài Máy tính
-Bộ đệm dữ liệu: nơi lưu trữ dữ liệu trung gian giữa Máy
tính và thiết bị ngoại vi, đặt bên trong thiết bị ngoại vi.
-Khối logic điều khiển: điều khiển hoạt động của thiết bị
ngoại vi theo tín hiệu từ Module I/O gởi tới thiết bị.
6.1 Tổng quan về hệ thống vào ra
Cấu trúc Máy tính 223 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.1 Tổng quan về hệ thống vào ra
Bộ đệm
dữ liệu
Bộ chuyển đổi
tín hiệu
Khối Logic điều khiển
T/h trạng thái
(State)
Dữ liệu vào/ ra
Module
T/h điều khiển
Dữ liệu
vào/ra bên
ngoài
Cấu trúc Máy tính 224 GV: Đinh Đồng Lưỡng

6.1 Tổng quan về hệ thống vào ra
Module I/O
Chức năng: Nối ghép thiết bị ngoại vi với bus của máy tính.
- Điều khiển và định thời
- Trao đổi thông tin với CPU
- Trao đổi thông tin với thiết bị ngoại vi
- Đệm giữa máy tính với thiết bị ngoại vi
- Phát hiện lỗi của các thiết bị ngoại vi.
Cấu trúc chung:
Thanh ghi đệm dữ liệu: đệm dữ liệu trong quá trình trao đổi
Cổng nối ghép vào ra: kết nối thiết bị ngoại vi, mỗi cổng có địa
chỉ xác định và chuẩn kết nối riêng phụ thuộc sơ đồ chân.
Thanh ghi trạng thái/điều khiển: lưu trữ thông tin trạng thái cho
các cổng vào ra
Khối logic điều khiển: điều khiển Module vào ra
Cấu trúc Máy tính 225 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Thanh
ghi
đệm
dữ liệu
Cổng
nối
ghép
vào/ra
Thanh ghi
trạng thái/điều khiển
Khối Logic điều khiển
Cổng
nối
ghép
vào/ra
Bus dữ liệu
Bus dữ liệu
Các đường đ/c
Các đường đ/k
Đường đ/kh
State
6.1 Tổng quan về hệ thống vào ra
Cấu trúc Máy tính 226 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Ví dụ cổng ghép nối song song(LPT)
· Các đường dẫn của cổng song được nối với 3 thanh
ghi 8 bit khác nhau:
-Thanh ghi dữ liệu (Địa chỉ cơ sở)
-Thanh ghi trạng thái (Địa chỉ cơ sở +1)
-Thanh ghi điều khiển (Địa chỉ cơ sở +2)
· Các đại chỉ cổng có thể là:
LPT1: 378h (379h ; 37Ah)
LPT2: 3BCh
LPT3: 278h
LPT4: 2BCh
Cấu trúc Máy tính 227 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Ví dụ cổng ghép nối song song(LPT)
· Hợp ngữ:
Để xuất ra dữ liệu: OUT DX, AL hoặc OUT DX, AX
Để nhập vào dữ liệu: IN AL, DX hoặc IN AX, DX
(DX chứa địa chỉ; AL chứa giá trị)
· Turbo C
Để xuất ra dữ liệu: outportb(đia_chỉ, giá_trị)
Để nhập vào dữ liệu: bien = inportb(địa_chỉ)
· Turbo Pascal
Để xuất ra dữ liệu: port[đia_chỉ]:= giá_trị
Để nhập vào dữ liệu: bien:=port[địa_chỉ]
Cấu trúc Máy tính 228 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Ví dụ cổng ghép nối tiếp(COM)
· Các thanh ghi chính:
-Thanh ghi đệm (Buffer Register) Địa chỉ cơ sở
-Thanh ghi trạng thái (Status Register) ĐCCS+5
-Thanh ghi điều khiển (Control Register) ĐCCS+3
· Các địa chỉ cổng có thể là:
COM1: 3F8h (3FDh ; 3FBh)
COM2: 2F8h
COM3: 3E8h
COM4: 2E8h
Cấu trúc Máy tính 229 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra
Phân loại:
Vào ra bằng chương trình
Vào ra bằng ngắt
Truy cập bộ nhớ trực tiếp DMA
Vào ra bằng chương trình
Nguyên tắc chung:
-Sử dụng lệnh vào ra trong chương trình để trao đổi dữ liệu với
cổng vào ra.
-Khi CPU thực hiện chương trình gặp lệnh vào ra thì CPU điều
khiển trao đổi dữ liệu với cổng vào ra.
Lệnh I/O:
-Với không gian địa chỉ vào ra riêng biệt: sử dụng các lệnh vào
ra chuyên dụng
-Với không gian vào ra dùng chung bộ nhớ thì các lệnh trao đổi
dữ liệu sử dụng như ngăn nhớ.
Cấu trúc Máy tính 230 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra
Hoạt động vào ra bằng chương trình
+ CPU gặp lệnh trao đổi vào ra, yêu cầu thao tác vào ra
+ Module vào ra thao tác vào ra
+ Module vào ra thiết lập các bit trạng thái(State)
+ CPU kiểm tra các bit trạng thái:
Nếu chưa sẵn sàng thì quay lại kiểm tra lại
Nếu sẵn sàng thì chuyển sang trao đổi dữ liệu với Module
vào ra.
Cấu trúc Máy tính 231 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Lưu đồ thực hiện chương trình:
6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra
Đọc trạng thái
sẵn sàng
Module I/O
sẵn sàng?
Trao đổi dữ liệu
với Module I/O
N
Y
Cấu trúc Máy tính 232 GV: Đinh Đồng Lưỡng
Nhận xét:
-CPU trực tiếp điều khiển vào ra: đọc trạng thái, kiểm tra trạng
thái, thực hiện trao đổi.
- Trong trường hợp nhiều thiết bị cùng cần trao đổi dữ liệu và
thiết bị chưa sẵn sàng tốn rất nhiều thời gian CPU
- Việc thực hiện trao đổi đơn giản
Vào ra bằng ngắt
Nguyên tắc chung:
- CPU không phải đợi trạng thái sẵn sàng của Module vào ra.
- Module vào ra khi nó sẵn sàng phát ra tín hiệu yêu cầu ngắt
CPU
- CPU thực hiện chương trình vào ra tương ứng để trao đổi dữ
liệu.
- CPU trở lại chương trình đang bị ngắt.
6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra
Cấu trúc Máy tính 233 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra
Các phương pháp nối ghép
· Sử dụng nhiều đường yêu cầu ngắt.
· Kiểm tra vòng bằng phần mềm (Polling)
· Kiểm tra vòng bằng phần cứng
· Sử dụng bộ điều khiển ngắt.
· Nhiều yêu cầu ngắt đồng thời
· CPU sử dụng nhiều đường yêu cầu ngắt. Nạp vào thanh ghi
yêu cầu ngắt.
· Hạn chế số lượng Module vào ra
· Các đường ngắt được qui định mức ưu tiên.
Cấu trúc Máy tính 234 GV: Đinh Đồng Lưỡng
· CPU phát ra tín hiệu chấp nhận ngắt đến Module đầu tiên.
· Nếu Module đó không gây ra ngắt thi nó gới tín hiệu đó tới
các Module kế tiếp
· Module I/O gây ngắt sẽ đặt vector lên bus dữ liệu
· CPU sử dụng ngắt để xác định chương trình con điều khiển
ngắt
· Thứ tự vào ra các Module trong chuỗi xác định thứ tự ưu
tiên.
6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra
Cấu trúc Máy tính 235 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra
Truy nhập bộ nhớ trực tiếp
(DMA: Direct Memory Access)
Với nhược điểm chính của hai phương pháp trên là:
CPU tham gia trực tiếp vào trao đổi dữ liệu và việc trao đổi
lượng dữ liệu nhỏ. Để khắc phục hai phương pháp trên một
phương pháp mới có tên DMA sẽ sử dụng thêm một
Module phần cứng có DMAC (DMA Controller). Vì vậy
khi trao đổi dữ liệu không cần CPU.
Cấu trúc Máy tính 236 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra
Bộ đếm dl
Thanh ghi dl
Thanh ghi đ/c
Khối logic/ ĐK
Đ/K đọc
Đ/k ghi
Y/c DMA
Chấp nhận
DMA
Y/c Bus
Chuyển nhượng
Bus
Ngắt
T/h Đọc/ghi
Các đường dl
Các đường đ/c
Cấu trúc Máy tính 237 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra
Các thành phần của DMAC
· Thanh ghi dữ liệu: chứa dữ liệu trao đổi.
· Thanh ghi địa chỉ: chứa địa chỉ của ngăn nhớ dữ liệu
· Bộ đếm dữ liệu: chứa số từ dữ liệu cần trao đổi
· Khối logic điều khiển: điều khiển hoạt động của
DMAC
Hoạt động của DMA
· Khi cần vào ra dữ liệu thì CPU nhờ DMAC tiến hành
vào ra dữ liệu với thông tin cho biết như sau:
Cấu trúc Máy tính 238 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra
· Địa chỉ thiết bị vào ra
· Địa chỉ đầu của mảng nhớ chứa dữ liệu và DMAC nạp
thanh ghi địa chỉ
· Số từ dữ liệu cần truyền và DMAC nạp vào bộ đếm dữ
liệu
· CPU sẽ đi thực hiện việc khác
· DMAC điều khiển việc trao đổi dữ liệu sau khi truyền
một từ dữ liệu thì nội dung thanh ghi địa chỉ tăng lên
và nội dung bộ đếm dữ liệu giảm xuống một đơn vị.
· Khi bộ đếm bằng dữ liệu bằng 0, DMAC gởi tín hiệu
ngắt CPU để báo kết thúc DMA
Cấu trúc Máy tính 239 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra
CPU

DMAC
Thiết bị
I/O
Bộ nhớ
BUS ĐỊA CHỈ
BUS DỮ LIỆU
HOLD
HLDA
YÊU CẦU YÊU CẦU
CHẤP NHẬN CHẬP
NHẬN
BUS Đ/K, T/H IO/MEM
Cấu trúc Máy tính 240 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra
Các kiểu thực hiện DMA
· DMA truyền theo khối: DMAC sử dụng BUS để truyền cả khối
dữ liệu (CPU chuyển nhượng BUS cho DMAC)
· DMA lấy chu kỳ: DMAC cưỡng bức CPU treo tạm thời từng
chu kỳ BUS để thực hiện truyền một từ dữ liệu
· DMA trong suốt: DMAC nhận biết những chu kỳ nào CPU
không sử dụng BUS thì chiếm BUS để trao đổi dữ liệu (DMAC
lấy lén chu kỳ)
Đặc điểm DMA
· CPU không tham gia trong quá trình trao đổi dữ liệu
· DMAC điều khiển trao đổi dữ liệu giữa bộ nhớ chính và Module
vào ra với tốc độ nhanh.
· Phù hợp với yêu cầu trao đổi mảng dữ liệu có kích thước lớn.
Cấu trúc Máy tính 241 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra
Bộ xử lý vào ra
· Việc điều khiển vào ra được sử dụng bởi một bộ điều
khiển vào ra chuyên dụng.
· Bộ xử lý vào ra hoạt động theo chương trình riêng
của nó.
· Chương trình của bộ xử lý vào ra có thể nằm trong bộ
nhớ chính hoặc bộ nhớ riêng.
· Hoạt động theo kiến trúc đa xử lý
Cấu trúc Máy tính 242 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.3 Nối ghép thiết bị ngoại vi
Nối ghép thiết bị ngoại vi
Các kiểu nối ghép vào ra
· Nối ghép song song
· Nối ghép nối tiếp
Nối ghép song song
-Truyền các bit song song
-Tốc độ truyền nhanh
-Cần đường truyền song song
-Tốn nhiều dây dẫn
Cấu trúc Máy tính 243 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.3 Nối ghép thiết bị ngoại vi
Nối ghép nối tiếp
· Truyền lần lượt từng bit
· Cần có bộ chuyển đổi từ song song sang nối tiếp
· Tốc độ chậm
· Cần ít đường truyền dữ liệu
Các cấu hình ghép nối ghép
- Điểm tới điểm (point to point): Qua một cổng vào ra chỉ có thể
ghép một thiết bị ngoại vi (PS/2, COM, LPT,…)
- Điểm tới đa điểm (Point to multipoint): Thông qua một cổng
vào ra ghép nhiều thiết bị vào ra. Ví dụ: SCSI(7,15), USB
(127),…
Cấu trúc Máy tính 244 GV: Đinh Đồng Lưỡng
6.4 Các cổng vào ra thông dụng
Các cổng vào ra thông dụng
· PS/2 : nối ghép bàn phím và chuột
· VGA(Video Graphic Adapter): Cổng nối ghép màn
hình
· LPT (Line PrinTer): nối ghép với máy in là cổng song
song
· COM (COMmunication): nối ghép với Modem, chuột,
và thiết bị khác. Cổng nối tiếp 9 hoặc 25 chân.
· USB: cổng nối tiếp đa năng cho phép nối ghép nối tiếp
tối đa 17 thiết bị thông qua Hub.
Cấu trúc Máy tính 245 GV: Đinh Đồng Lưỡng
THE END

Giới thiệu

Cấu trúc Máy tính
(Computer Structure) Trình bầy: Đinh Đồng Lưỡng. ĐT: 058.832078 Mobile: 0914147520 Email: luongdd10@yahoo.com

GV: Đinh Đồng Lưỡng

Cấu trúc Máy tính

2

Mục đích và yêu cầu
Mục đích:  Tìm hiểu cấu trúc và tổ chức các máy tính.  Tìm hiểu nguyên lý hoạt động cơ bản Máy tính.  Giới thiệu cấu trúc máy tính tiên tiến của Intel. Yêu cầu:  Có kiến thức lập trình cơ bản.  Sinh viên đọc tài liệu và làm việc theo nhóm để thực hiện báo cáo trên lớp.

GV: Đinh Đồng Lưỡng

Cấu trúc Máy tính

3

Tài liệu tham khảo (sách)
1.Willian Stallings - Computer Organization and Architecture. 2.Andrew Stamenbaum – Structure Computer Organization. 3.Cẩm nang sữa chữa và nâng cấp máy tính cá nhân Nguyễn Đăng Khoa 4.Giáo trình bảo trì và nâng cấp máy tính (Trường KHTN - TPHCM ) Lê Công Bảo 5. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thông máy RON WHITE - Nguyễn Trọng Tuấn (Dịch)

GV: Đinh Đồng Lưỡng

Cấu trúc Máy tính

4

com @www.asus.williamstallings.com GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 5 .guidePC.com @www.com @ocw.mit.edu @www.intel.com @www1.gigabyte.Tài liệu tham khảo (trang web) @www.

Hệ thống máy tính. 6. 2. 3. 4. 5. Giới thiệu chung.Nội dung môn học 1. Bộ nhớ Máy tính. Biểu diễn dữ liệu và số học máy tính. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 6 . Bộ xử lý trung tâm. Hệ thống vào ra.

1 Khái niệm chung máy tính 1.3 Sự tiến hóa của máy tính GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 7 .Chương 1 Giới thiệu chung 1.2 Phân loại máy tính 1.

Máy tính thực hiện theo chương trình.1.1 Khái niệm chung Máy tính(computer) là thiết bị điện tử thực hiện công việc sau:  nhận thông tin vào.  đưa thông tin ra.  xử lý thông tin theo chương trình nhớ sẵn bên trong bộ nhớ máy tính. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 8 . nhằm mục đích hướng dẫn máy tính thực hiện một công việc cụ thể nào đấy. Chương trình (Program): chương trình là dãy các câu lệnh nằm trong bộ nhớ.

kỹ thuật đánh địa chỉ. Phần cứng (Hardware): Bao gồm tất cả các thành phần vật lý cấu thành lên hệ thống Máy tính. Kiến trúc máy tính(Computer Architecture) đề cập đến các thuộc tính của hệ thống máy tính dưới cái nhìn của người lập trình. Bao gồm: tập lệnh. Hay nói cách khác. Phần dẻo (Firmware): Là thành phần chứa cả hai thành phần trên.1 Khái niệm chung Phần mềm (Software): Bao gồm chương trình và dữ liệu. biểu diễn dữ liệu.1.… GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 9 . là những thuộc tính ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình thực hiện logic của chương trình. các cơ chế vào ra.

Ví dụ: trong kiến trúc bộ nhân: đây là thuộc tính của hệ thống xử lý.1. Bộ nhân này sẽ được tổ chức riêng bên trong máy tính hoặc nó được tính toán nhiều lần trên bộ cộng để cũng được một kết qủa nhân tương ứng.1 Khái niệm chung Tổ chức máy tính(Computer Organization): đề cập đến các khối chức năng và liên hệ giữa chúng để thực hiện những đặc trưng của kiến trúc. Cấu trúc máy tính(Computer Structure): là những thành phần của máy tính và những liên kết giữa các thành phần. Ở mức cao nhất máy tính bao gồm 4 thành phần: GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 10 .

Hệ thống vào ra : trao đổi thông tin giữa máy tính với bên ngoài.1. Liên kết giữa các hệ thống : liên kết các thành phần của máy tính lại với nhau. Bộ nhớ : chứa chương trình và dữ liệu.1 Khái niệm chung Bộ xử lý : điều khiển và xử lý số liệu. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 11 .

1 Khái niệm chung  Mô hình phân lớp của hệ thống Người dùng CÁC TRÌNH ỨNG DỤNG CÁC PHẦN MỀM TRUNG GIAN HỆ ĐIỀU HÀNH Nhà Tkế OS PHẦN CỨNG MÁY TÍNH Nhà lập trình GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 12 .1.

1.1 Khái niệm chung  Mô hình cơ bản XỬ LÝ Các thiết bị nhập TRUNG TÂM Các thiết bị xuất BỘ NHỚ CHÍNH GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 13 .

1.1 Khái niệm chung  Sơ đồ cấu trúc máy tính Peripherals Computer Central Processing Unit Main Memory Computer Systems Interconnection Input Output Communication lines GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 14 .

1 Khái niệm chung  Sơ đồ cấu trúc CPU CPU Computer I/O System Bus Memory CPU Registers Arithmetic and Login Unit Internal CPU Interconnection Control Unit GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 15 .1.

1 Khái niệm chung Chức năng(Computer Function): là mô tả hoạt động của hệ thống hay từng thành phần của hệ thống.1. Lưu trữ dữ liệu. Vận chuyển dữ liệu. Điều khiển GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 16 . Chức năng chung của một hệ thống bao gồm: Xử lý dữ liệu.

1 Khái niệm chung  Sơ đồ chức năng máy tính Data Storage Facility Data Movement Apparatus Control Mechanism Data Processing Facility GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 17 .1.

1.2 Phân loại máy tính Phân loại theo phương pháp truyền thống Máy vi tính ( Microcomputer) Máy tính nhỏ (Minicomputer) Máy tính lớn (Mainframe Computer) Siêu máy tính (Super Computer) Phân loại theo phương pháp hiện đại Máy tính để bàn (Desktop Computer) Máy chủ (Servers) Máy tính nhúng (Embedded Computer) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 18 .

 giá mua 100$ đến 10.000$ Máy chủ  là máy phục vụ(server)  dùng trong mạng theo mô hình Clent/Server  có tốc độ.2 Phân loại máy tính Máy để bàn:  là loại máy thông dụng nhất hiện nay. hiệu năng.1. bộ nhớ và độ tin cậy cao  giá vài chục nghìn đến vài chục triệu đô GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 19 .  bao gồm máy tính cá nhân (PC: Persional Computer) và trạm (Workstation Computer).

Router định tuyến.… GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 20 .1. bộ điều khiển các thiết gia đình.2 Phân loại máy tính Máy tính nhúng  được đặt trong nhiều thiết bị khác nhau để điều khiển thiết bị làm việc  được thiết kế chuyên dụng  ví dụ: điện thoại di động.

1.3 Sự tiến hóa của máy tính Sự phát triển của máy tính chia ra 4 thế hệ: Thế hệ 1: Máy tính dùng đèn chân không (Vacumm Tube) 1946-1955 Thế hệ 2: Máy tính dùng Transitor (1955-1965) Thế hệ 3: Máy tính dùng mạch tích hợp IC (Intergrated Circuit) 1966 – 1980 Thế hệ 4: Máy tính dùng mạch tích hợp cực lớn VLSI (Very Large Scale Intergrated )1980 đến nay GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 21 .

Máy tính ENIAC Electronic Numerical Integrator And Computer GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 22 .

Sử dụng hệ thập phân. 5000 nghìn phép cộng trên giây.1. Sử dụng 18000 bóng đèn điện tử (vacuum tubes) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 23 .3 Sự tiến hóa của máy tính Đề xuất năm 1943 và hoàn thành 1946 được sử dụng đến1955 do thầy trò Eckert và Mauchly Trường đại học Pennsylvania của Mỹ Đặc điểm chính: Nặng 30 tấn. Lập trình bằng công tắc. chiến diện tích 150m2 và sử dụng 140KW.

Máy tính Von Neumann     Máy tính IAS(Institute for Advanced Studies) Máy có mô hình cơ bản là máy tính này nay Thế kế 1947 hoàn thành 1952 Xây dựng dựa trên ý tưởng của Turring (Mỹ) và Von Neumann(Anh) Arithmetic and ogic Unit Main Memory Input Output Equipment Program Control Unit GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 24 .

 Bộ vi xử lý đầu tiên của Intel 4004 năm1971  Bộ xử lý được coi hoàn thiện nhất là 8088/8086 năm 1978.1979 đây được coi là ngày sinh nhật của các máy tính sau này GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 25 . RAM) thiết kế thành Module  Các bộ vi điều khiển chuyên dụng.3 Sự tiến hóa của máy tính  Các sản phẩm của công nghệ VLSI(Very Large Scale Integrated)  Bộ vi xử lý được chế tạo trên một con chip  Vi mạch điều khiển tổng hợp (Chipset)  Bộ nhớ bán dẫn độc lập( ROM.1.

Máy Micral. máy vi tính lắp ráp hoàn toàn đầu tiên GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 26 . André Trương Trọng Thi sáng chế  Micral Pháp.

1.3 Sự tiến hóa của máy tính Lịch sử phát triển máy tính thế hệ thứ 4 1978 1979 1980 1993 1997 1999 2003 GV: Đinh Đồng Lưỡng 8086 (Intel) 8088 (Intel) 80286 (Intel) Pentium (Intel) Pentium II (Intel) Pentium III (Intel) Pentium 4 (Intel) Cấu trúc Máy tính Celeron Celeron Celeron 27 .

3 Liên kết hệ thống GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 28 .2 Hoạt động cơ bản của máy tính 2.Chương 2 Hệ thống máy tính 2.1 Các thành phần cơ bản của máy tính 2.

 Các đặc điểm kiến trúc của Von Neumann:  Dữ liệu và chương trình chứa trong bộ nhớ đọc ghi.2.  Máy tính thực hiện lệnh một cách tuần tự. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 29 . Các mô hình máy tính hiện nay được thiết kế dựa trên kiến trúc Von Neumann.1 Các thành phần cơ bản của máy tính  Mô hình cơ bản của máy tính.  Bộ nhớ được đánh địa chỉ cho các ngăn nhớ không phụ thuộc vào nội dung của chúng.

1 Các thành phần cơ bản của máy tính  Sơ đồ cấu trúc cơ bản của máy tính  Bộ xử lý trung tâm (CPU): Điều khiển hoạt động của máy tính và xử lý số liệu  Hệ thống nhớ: chứa chương trình và dữ liệu đang được xử lý.  Hệ thống vào/ra (I/O: Input/Output) : trao đổi thông tin giữa bên ngoài và bên trong máy tính  Liên kết hệ thống (Interconnection): kết nối và vận chuyển thông tin giữa các thành phần với nhau GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 30 .2.

Bộ xử lý trung tâm (CPU: Central Processing Unit) Chức năng: Điều khiển toàn bộ hoạt động của máy tính. Tập thanh ghi (RF: Register File): Lưu trữ các thông tin tạm thời phục vụ cho hoạt động của CPU. Xử lý dữ liệu (vd: các phép toán số học và logic) Nguyên tắc hoạt động: CPU hoạt động theo chương trình nằm trong bộ nhớ chính. Đơn vị nối ghép BUS(BIU: Bus Interface Unit): kết nối và trao đổi thông tin giữa Bus bên trong và Bus bên ngoài CPU. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 31 . Cấu trúc cơ bản CPU Đơn vị điều khiển (CU:Control Unit): Điều khiển hoạt động của máy tính theo chương trình đã định sẵn. Đơn vị số học và logic (ALU: Arithmetic And Logic Unit): thực hiện các phép toán số học và logic trên các dữ liệu cụ thể.1.

 Tốc độ vi xử lý được đánh giá gián tiếp thông qua tần số xung nhịp.5ns GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 32 .109Hz To= 1/fo=1/2. fo =1/To tần số xung nhịp.  Mỗi thao tác của bộ xử lý cần kTo.  Gọi To : chu kỳ xung nhịp.109= 0.Bộ xử lý trung tâm (CPU: Central Processing Unit)  Bộ vi xử lý hoạt động theo xung nhịp(clock) có tần số xác định. To càng nhỏ thì bộ xử lý chạy càng nhanh  Ví dụ: Một máy tính Pentium 4 tốc độ 2GHz Ta có fo=2GHz=2.1.

Bộ nhớ máy tính  Chức năng: Lưu trữ chương trình và dữ liệu. Các thao tác cơ bản: Thao tác đọc dữ liệu (Read) Thao tác ghi dữ liệu (Write)  Các thành phần chính Bộ nhớ trong (Internal Memory) Bộ nhớ ngoài (External Memory) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 33 .2.

ROM  Các loại bộ nhớ Bộ nhớ chính (Main memory) Bộ nhớ Cache (Cache Memory) hay gọi bộ nhớ đệm GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 34 .Bộ nhớ trong(Internal Memory)  Chức năng và đặc điểm: Chứa thông tin mà CPU có thể trao đổi trực tiếp Tốc độ rất nhanh Dung lượng không lớn Sử dụng bộ nhớ bán dẫn RAM.

Bộ nhớ chính (main memory)  Chứa chương trình và dữ liệu đang được sử dụng bởi CPU  Bộ nhớ chính được tổ chức thành các ngăn nhớ và được đánh địa chỉ  Ngăn nhớ thường được tổ chức theo byte  Nội dung của một ngăn nhớ có thể thay đổi nhưng địa chỉ vật lý của nó đã được đánh là không thay đổi GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 35 .

 Cache có thể có hoặc không GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 36 .  Dung lượng nhỏ hơn rất nhiều bộ nhớ chính  Tốc độ nhanh hơn rất nhiều lần  Ngay nay Cache được tích hợp vào trong bộ vi xử lý và nó trong suốt với người sử dụng.  Bộ nhớ Cache thông thường được chia ra thành 2 mức.Bộ nhớ đệm nhanh(cache memory)  Đây là bộ nhớ bán dẫn có tốc độ nhanh và chúng được đặt đệm giữa CPU và bộ nhớ chính nhằm tăng tốc truy xuất của CPU tới bộ nhớ chính.

Bộ nhớ máy tính Chi tiết cấu trúc bộ nhớ Cache GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 37 .2.

Bộ nhớ ngoài(External memory) Chức năng và đặc điểm  Lưu trữ tài nguyên phần mềm Máy tính. pen Disk. đĩa mềm.… GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 38 .  Dung lượng rất lớn (vài trăm GB)  Tốc độ chậm Các loại bộ nhớ ngoài  Bộ nhớ từ: Đĩa cứng.…  Bộ nhớ quang: CD.  Được kết nối với hệ thống như thiết bị vào ra. VCD. DVD.…  Bộ nhớ bán dẫn: flash Disk. memory Card.

Hệ thống vào ra (Input/Output System)  Chức năng: trao đổi thông tin giữa máy tính với thế giới bên ngoài.  Thao tác cơ bản  Vào dữ liệu (In)  Ra dữ liệu (Out)  Các thành phần chính  Thiết bị ngoại vi (Peripheral Devices)  Các Module I/O (IO Module) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 39 .

Hệ thống vào ra (Input/Output System)  Cấu trúc vào ra cơ bản Port I/O Tbị ngoại vi 1 Tbị ngoại vi 2 Bus máy tính Port I/O Mo_ dule I/O Port I/O Tbị ngoại vi n 40 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính .

Chức năng: chuyển đổi thông tin từ bên ngoài thành dữ liệu máy tính và ngược lại. .Các thiết bị ngoại vi cơ bản:  Thiết bị vào: bàn phím. quang.… GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 41 .….Thiết bị ngoại vi (Peripherals) Các thiết bị ngoại vi (Peripherals) .…  Thiết bị nhớ: đĩa từ.  Thiết bị truyền thông: Modem. …  Thiết bị ra: máy in. chuột. màn hình.

USB. LPT. VGA.…) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 42 .Module vào ra Chức năng: nối ghép thiết bị ngoại vi với máy tính  Mỗi Module có 1 hay nhiều cổng vào ra  Mỗi cổng được đánh địa chỉ xác định Các thiết bị ngoại vi được kết nối với máy tính thông qua cổng vào ra (ví dụ: COM.

2.2 Hoạt động của máy tính 1. Máy tính lặp đi lặp lại quá trình thực hiện lệnh gồm hai bước cơ bản:  Nhận lệnh (Fetch)  Thực hiện lệnh (Execute) Thực hiện chương trình dừng khi:  Mất nguồn  Gặp lệnh dừng  Gặp tình huống không giải quyết được(lỗi) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 43 . Thực hiện chương trình Là hoạt động cơ bản của Máy tính.

Chu kỳ thực hiện lệnh Begin Nhận lệnh Thực thi lệnh End GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 44 .

 CPU lấy lệnh từ ngăn nhớ được trỏ bởi PC đưa vào thanh ghi lệnh IR lưu giữ  Sau mỗi lệnh được nhận thì nội dung của thanh ghi PC tự động tăng để trỏ tới lệnh kế tiếp sẽ được thực hiện. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 45 . Trong quá trình lấy và thực hiện lệnh có 2 thanh ghi CPU mà ta quan tâm đó PC (Program Counter)và thanh ghi IR(Instruction Register)  Bộ đếm chương trình thanh ghi PC giữ địa chỉ của lệnh sẽ được nhận.1. Thực hiện chương trình Nhận lệnh (Fetch)  Bắt đầu mỗi chu kỳ lệnh là CPU tiến hành lấy lệnh từ bộ nhớ chính.

 Thực hiện trao đổi giữa CPU và bộ nhớ chính  Thực hiện trao đổi giữa CPU và Module I/O. Thực hiện chương trình Thực hiện (Execute)  Bộ xử lý giải mã lệnh đã được nhận và phát tín hiệu điều khiển thực hiện thao tác mà lệnh yêu cầu.1. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 46 .  Kết hợp các thao tác trên.  Xử lý dữ liệu thực hiện các phép toán số học và logic.  Điều khiển rẽ nhánh.

Ví dụ: Thực hiện chương trình 0001: loader 0010: store 0101: add GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 47 .

Ví dụ: Thực hiện chương trình

GV: Đinh Đồng Lưỡng

Cấu trúc Máy tính

48

Ví dụ: Thực hiện chương trình

GV: Đinh Đồng Lưỡng

Cấu trúc Máy tính

49

Ví dụ: Thực hiện chương trình

GV: Đinh Đồng Lưỡng

Cấu trúc Máy tính

50

2. Ngắt (Interrupt)
Khái niệm chung về ngắt: Ngắt là cơ chế cho phép CPU tạm dừng chương trình đang thực hiện chuyển sang thực hiện một chương trình khác, gọi là chương trình con phục vụ ngắt. Các loại ngắt  Ngắt do lỗi thực hiện chương trình: chia cho 0  Ngắt do lỗi phần cứng: lỗi RAM  Ngắt do module I/O phát ra tín hiệu ngắt đến CPU yêu cầu trao đổi dữ liệu Hoạt động của ngắt
GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 51

2. Ngắt (Interrupt)
 Sau khi hoàn thành một lệnh, bộ xử lý kiểm tra tín hiệu ngắt.  Nếu không có ngắt thì bộ xử lý tiếp tục nhận lệnh tiếp theo.  Nếu có tín hiệu ngắt: Tạm dừng chương trình đang thực hiện. Cất ngữ cảnh (thông tin có liên quan đến chương trình đang thực hiện). Thiết lập bộ đếm chương trình PC trỏ đến chương trình con phục vụ ngắt Thực hiện chương trình con phục vụ ngắt. Cuối chương trình con phục vụ ngắt. Khôi phục lại ngữ cảnh và tiếp tục chương trình đang bị tạm dừng.
GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 52

Ngắt (Interrupt)  Chu kỳ lệnh với ngắt Bắt đầu Nhận lệnh Thực hiện Dừng N Ngắt? Y Chương trình con phục vụ ngắt 53 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính .2.

Vì vậy có thể xảy ra tình trạng ngắt lồng nhau Cấu trúc Máy tính 54 .  Ngắt có mức ưu tiên thấp có thể bị ngắt bởi ngắt có ưu tiên cao hơn.  Các ngắt trong máy tính máy tính được định nghĩa mức độ ưu tiên khác nhau.2.  Các ngắt vẫn đang đợi và được kiểm tra sau khi ngắt đầu tiên được thực hiện xong  Các ngắt được thực hiện tuần tự nếu cùng thứ tự ưu tiên. Ngắt (Interrupt) Xử lý tín hiệu ngắt GV: Đinh Đồng Lưỡng  Cấm ngắt: Bộ xử lý bỏ qua các ngắt tiếp theo trong khi đang xử lý ngắt.

Hoạt động vào ra  Là hoạt động trao đổi dữ liệu giữa thiết bị ngoại vi với bên trong máy tính  Các kiểu hoạt động I/O: CPU trao đổi dữ liệu với module vào ra.3. Module vào ra trao đổi dữ liệu trực tiếp với bộ nhớ chính GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 55 .

3 Liên kết hệ thống 1.2. Thông tin các thành phần trong máy tính  Kết nối Module nhớ bao gồm DỮ LIỆU ĐỊA CHỈ T/h đk đọc T/h đk ghi Dữ liệu hoặc lệnh Module nhớ  Địa chỉ: nhận địa chỉ để xác định ngăn nhớ  Dữ liệu: truyền nhận dữ liệu và lệnh từ bộ nhớ  Tín hiệu điều khiển: Bao gồm tín hiệu điều khiển đọc và tín hiệu điều khiển ghi GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 56 .

CPU hay bộ nhớ chính. CPU hay bộ nhớ chính.2.  Nhận các tín hiệu điều khiển từ CPU  Phát tín hiệu điều khiển đến TBNV  Phát tín hiệu yêu cầu của TBNV tới CPU GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 57 . đưa ra dữ liệu tới thiết bị ngoại vi.3 Liên kết hệ thống  Kết nối Module I/O DỮ LIỆU MT&TBNV DỮ LIỆU MT&TBNV ĐỊA CHỈ Module I/O ĐỊA CHỈ T/h đk đọc T/h đk ghi T/h đk TBNV T/h yêu cầu ngắt  Địa chỉ: nhận địa chỉ để xác định cổng vào ra  Dữ liệu: nhận dữ liệu từ thiết bị ngoại vi.

2.3 Liên kết hệ thống
 Kết nối CPU
DỮ LIỆU DỮ LIỆU

CPU
LỆNH ĐỊA CHỈ

T/h y/c ngắt

T/h đkhiển

 CPU phát địa chỉ đến bộ nhớ hay Module vào ra.  Đọc lệnh và dữ liệu  Đưa dữ liệu ra sau khi xử lý  Phát tín hiệu điều khiển đến Module nhớ hay Module vào ra  Nhận các tín hiệu ngắt.
GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 58

2. Cấu trúc BUS
 Khái niệm BUS: Bus là tập hợp các đường dây dùng để vận chuyển thông tin từ thành phần này tới thành phần khác bên trong máy tính.  Độ rộng của BUS : là số đường dây có khả năng vận chuyển các bit thông tin đồng thời.  Phân loại BUS: theo chức năng ta chia bus ra làm 3 loại: BUS địa chỉ, BUS dữ liệu và BUS điều khiển

GV: Đinh Đồng Lưỡng

Cấu trúc Máy tính

59

2.3 Liên kết hệ thống
 BUS địa chỉ : Chức năng: dùng để vận chuyển địa chỉ từ CPU đến các Module nhớ hay các Module vào ra, nhằm để xác định ngăn nhớ hay cổng vào ra nào cần truy xuất trao đổi thông tin. (đây là BUS một chiều). Độ rộng của BUS địa chỉ (A0,A1,…, An-1) Cho biết khả năng quản lý cực đại số các ngăn nhớ. Nếu sử dụng độ rộng bus địa chỉ n đường thì dung lượng cực đại của bộ nhớ có thể quản lý là 2n ngăn nhớ hay tương đương với 2n byte nhớ (nếu mỗi ngắn nhớ 1 byte)
GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 60

2.3 Liên kết hệ thống
Ví dụ: Bus địa chỉ của một số bộ VXL là n=20  8088/8086 n=24  80286 n=32  80386…Pentium n=36  Pentium II, III,IV

220(1MB) 224(16MB) 232(4GB) 236(64GB)

GV: Đinh Đồng Lưỡng

Cấu trúc Máy tính

61

Độ rộng của Bus dữ liệu (D0.….64. vận chuyển dữ liệu giữa CPU. bộ nhớ và cổng vào ra.16.3 Liên kết hệ thống  BUS dữ liệu: Chức năng: vận chuyển lệnh từ bộ nhớ -> CPU.128 bit.2.32. Ví dụ: 8088 -> m=8 8086 -> m=16 80386 -> m=32 Pentium -> m=64 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 62 .Dm-1) Cho biết số byte có khả năng trao đổi đồng thời m=8.D1.

 Một số tín hiệu điển hình GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 63 .2.3 Liên kết hệ thống  BUS điều khiển: Tập hợp các tín hiệu điều khiển gồm có  Các tín hiệu phát ra từ CPU để điều khiển Module nhớ và Module vào ra. Module vào ra gởi đến CPU yêu cầu.  Ngoài ra còn là BUS cung cấp nguồn tín hiệu xung nhịp (clock) với các BUS đồng bộ.  Các tín hiệu từ Module nhớ.

3 Liên kết hệ thống  Tín hiệu (MemR) điều khiển đọc dữ liệu từ bộ nhớ từ ngăn nhớ xác định.… GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 64 . (IOR) Tín hiệu đọc dữ liệu từ một cổng vào ra. Tín hiệu điều khiển (IOW) ghi dữ liệu có sẵn ra cổng.  Tín hiệu (MemW) điều khiển ghi dữ liệu có sẵn trên BUS dữ liệu đến một ngăn nhớ xác định.2.BGT).  Interrupt Request(INTR) tín hiệu yêu cầu ngắt từ các thiết bị ngoại vi  Interrupt Acknowlegde(INTA) tín hiệu chấp nhận ngắt phát ra từ CPU  Ngoài ra còn có các tín hiệu khác như: t/h yêu cầu và chấp nhận CPU chuyển nhượng BUS (BRQ.

3 Liên kết hệ thống Đặc điểm của cấu trúc đơn BUS.  Trong hầu hết các máy PC bus được phân 3 cấp và GV: Đinh Đồng Lưỡng nối với nhau Cấu trúc Máy tính cầu nối BUS các bus thông qua 65 .  Tại một thời điểm chỉ phục vụ được một yêu cầu trao đổi dữ liệu.  Các thành phần nối vào BUS có thể có tốc độ khác nhau.  Các module nhớ và module vào ra phụ thuộc vào cấu trúc của CPU.2. Khắc phục:  Xây dựng cấu trúc đa BUS bao gồm các hệ thống BUS khác nhau về tốc độ.  Có nhiều thành phần nối vào một BUS chung.

2.3 Liên kết hệ thống Bộ VXL BUS bộ VXL Cầu nối BUS BUS bộ nhớ chính Cầu nối BUS BUS vào/ra tốc độ chậm GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 66 .

Cấu trúc Pentium II điển hình Intel Pemtium Cache L1 BUS 66MHz của VXL Cache L2 66MHz North Brigde 66MHz SIMM EDO (16) DIMM SDRAM (66) Khe cắm PCI BUS PCI USB1 USB2 CMOS & RTC South Bridge BUS ISA IDE1 IDE2 Khe cắm ISA Đĩa mềm Bàn phím Chuột Super I/O ROM LPT COM1 COM2 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 67 .

2 or 3.2 GB/s RDRAM AGP 4X >1 GB/s MCH Inter Hub Dual chanel 4.Cấu trúc Pentium 4 Intel Pemtium 4 Processor 4.0 GB/s RDRAM RDRAM RDRAM Architecture ATA 100MB/s 2 IDE ICH2 Flash BIOS 133MB/s 6 Channel Audio PCI LAN Interface 4 USB Ports GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 68 .

 19" monitor with 1280 x 1024 pixels resolution. Socket T ATX 800FSB.  56 Kbit Modem. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 69 .  keyboard and a mouse. PCI-E 16x.Ví dụ: Cấu hình một máy tính  Intel MotherBoard D915PBLL.  24x speed DVD drive.  foppy disk drive. SATA. DDR2 533.  100 Mbit Ethernet card. 8ch Audio & LAN  3.  80 GB hard disk.  512 MB DDRAM.2GHz Pentium IV processor.

Phần trao đổi và giải đáp GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 70 .

GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 71 . Cấu trúc và chức năng cơ bản của hệ thống máy tính.  Cấu trúc đa bus trong máy tính. Quy trình thực hiện chương trình trong máy tính.Tóm tắt chương 2     Đặc điểm kiến trúc Von Neumann. Ngắt là gì? Tại sao phải sử dụng ngắt trong hệ thống máy tính.  BUS máy tính? Phân loại và chức năng BUS máy tính.  Nhận diện được tất cả các thành phần phần cứng trong máy tính của bạn.

5 Biểu diễn số dấu chấm động 3.4 Số học nhị phân 3.2 Mã hoá và lưu trữ trong máy tính 3.6 Biểu diễn ký tự GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 72 .Chương 3 Biểu diễn dữ liệu và số học máy tính 3.1 Các hệ đếm cơ bản 3.3 Biểu diễn số nguyên 3.

GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 73 .3.1 Các hệ đếm cơ bản  Hệ thập phân (Decimal System): con người sử dụng  Hệ nhị phân (Binary System): máy tính sử dụng  Hệ thập lục phân (Hexadecimal System): dùng biểu diễn rút ngắn số học nhị phân  Cách chuyển đổi giữa các hệ đếm.

Hệ thập phân (decimal) Bộ ký tự cơ sở gồm 10 số: 0…9 Dạng tổng quát: an-1an-2an-3…a1a0.5 *10 = 5 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 74 .5 0.45*10 = 4.a-1 a-2…a-m A= Ví dụ: 123.45 i= − m ∑ a *10 i n −1 i Trong đó (ai = 0…9). 0.45 Phần nguyên : 123 : 10 = 12 dư 3 12 : 10 = 1 dư 2 1 Phần phân : : 10 = 0 dư 1 45 123 =123.

.A…F Dạng tổng quát: an-1an-2an-3…a1a0.1) Ví dụ: 11011. ai *16i ∑ n −1 (ai = 0.F ) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 75 .a-1 a-2…a-m A= i= m Ví dụ: 89ABH−= 1000 1001 1010 1011B.Hệ nhị phân (Binary) Hệ thập lục phân (Hexadecimal) Hệ nhị phân(Binary) Bộ ký tự cơ sở gồm 2 số: 0.. A.375 Thập lục phân (hexadecimal) Bộ ký tự cơ sở: 0…9.9.a-1 a-2…a-m A= i= − m a i * 2i ∑ n −1 (ai = 0.0112 = 24+23+21+20+2-2+2-3 =27.1 Dạng tổng quát: an-1an-2an-3…a1a0.

Các loại dữ liệu:  Dữ liệu nhân tạo: do con người quy ước  Dữ liệu tự nhiên: tồn tại khách quan với con người Mã hoá dữ liệu nhân tạo  Dữ liệu số nguyên: mã hoá theo một số chuẩn đã qui ước  Dữ liệu số thực: mã hoá bằng số dấu chấm động  Dữ liệu phi số (ký tự): mã hoá theo các bộ mã ký tự hiện hành như : ASCII.… GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 76 . Unicode.3.2 Mã hoá và lưu trữ trong máy tính Nguyên tắc chung về mã hoá dữ liệu Mọi dữ liệu được đưa vào máy tính được mã hoá thành số nhị phân.

Mô hình mã hoá và tái tạo tín hiệu vật lý Bộ cảm biến tín hiệu (Sensor) Bộ chuyển đổi tương tự => số (ADC) T/h vlý Máy tính T/h vlý Bộ tái tạo tín hiệu Bộ chuyển đổi số=> tương tự (ADC Các dữ liệu vật lý thông dụng  Âm thanh  Hình ảnh GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 77 .

 Big Endian (đầu to): Byte có ý nghĩa thấp hơn được lưu trữ trong bộ nhớ ở vị trí có địa chỉ lớn hơn.Thứ tự lưu trữ các byte dữ liệu MT Bộ nhớ chính tổ chức lưu trữ dữ liệu theo đơn vị byte Độ dài từ dữ liệu có thể chiếm từ 1 đến 4 byte. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 78 . Có hai cách lưu trữ được đưa ra  Little Endian (đầu nhỏ): Byte có ý nghĩa thấp hơn được lưu trữ trong bộ nhớ ở vị trí có địa chỉ nhỏ hơn. Vì vậy cần phải biết thứ tự chúng lưu trữ trong bộ nhớ chính đối các dữ liệu nhiều byte.

Thứ tự lưu trữ các byte dữ liệu MT Ví dụ: lưu trữ một từ 32bit 0001 1010 0010 1011 0011 1100 0100 1101B 1 A 2 B 3 C 4 DH Biểu diễn trong ngăn nhớ theo 2 cách 300 301 302 303 4D 3C 2B 1A 300 301 302 303 1A 2B 3C 4D Little Endian GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính Big Endian 79 .

Petium -> little endian  Motorola 680x0 và các bộ xử lý RISC -> big endian  Power PC & Itanium: tích hợp cả hai cách trên GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 80 .Thứ tự lưu trữ các byte dữ liệu MT  Lưu trữ của các bộ vi xử lý điển hình  Loại máy Intel: 80x86.

Biểu diễn số nguyên Máy tính biểu diễn số nguyên chia thành 2 loại  Biểu diễn số nguyên không dấu (unsign integer)  Biểu diễn số nguyên có dấu (sign integer) Số nguyên không dấu: Giả sử dùng n bit để biểu diễn số nguyên không dấu-> dải mà n bit biểu diễn được từ 0 -> 2n-1.3. Giá trị của số nguyên đó được tính: n −1 i ∑a i= 0 i *2 GV: Đinh Đồng Lưỡng  Dải miền trị của số nguyên không dấu được biểu bằng hình tròn  Giá trị nhỏ nhất bằng 0  Giá trị lớn nhất bằng 2n-1 Cấu trúc Máy tính 81 .3.

Ví dụ: Số nguyên không dấu  Ví dụ: n=8 n=16 n=32 0…28-1 (255) 0… 216-1 (65535). 0…232-1 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 82 .

Ta có  Số bù một của N bằng (2n-1)-N  Số bù hai của N bằng 2n-N Ví dụ: Cho số N = 0001 00012 được biểu diễn bởi n=8bit. Xác định số bù 1 và bù 2 của N. Ap dụng công thức 1111 1111 (2n-1) 0001 0001 N số bù một của N 1110 1110 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 83 .Số nguyên có dấu  Số bù một và số bù hai ĐN: Cho một số nhị phân N được biểu diễn bởi n bit.

Số nguyên có dấu  Nhận xét: số bù một của một số N được xác định bằng cách đảo các bit trong N Ap dụng công thức 1 0000 0000 (2n) 0001 0001 N số bù hai của N 1110 1111  Nhận xét: số bù hai của một số N được xác định bằng cách lấy số bù một của N cộng thêm 1 Số bù 2 của N =(số bù 1 của N)+1 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 84 .

Số nguyên có dấu Giả sử dùng n bit để biểu diễn số nguyên có dấu-> dải mà n bit biểu diễn được từ (.2n-1…-1).. Giá trị của số nguyên đó được tính theo 2 phần riêng biệt:  Phần giá trị dương (0 -> 2n-1-1).2n-1 .  Phần giá trị âm (.2n-1 Giá trị lớn nhất bằng +2n-1-1 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 85 . 2n-1-1).  Dải miền trị của số nguyên có dấu được biểu bằng hình tròn Giá trị nhỏ nhất bằng ..-1.0 .

Dạng tổng quát là: 1an-2an-3…a0 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 86 .Số nguyên có dấu Trong đó: Bít có trọng số cao nhất (hay bit ngoài cùng bên trái của dãy nhị được máy tính sử dụng để biểu diễn dấu của giá trị) nếu: = 0 : thì số nhị phân cần tính giá trị là số dương. Dạng tổng quát là: 0an-2an-3…a0 = 1 : thì số nhị phân cần tính giá trị là số âm.

Ví dụ 1 Ví dụ 1: Cho số nguyên có dấu biểu diễn n=8bit sau: A=B5H và B=6AH Hãy xác định giá trị của hai số nguyên có dấu A và B dưới dạng hệ số người sử dụng Bài giải  Biểu diễn số nguyên A dưới dạng nhị phân A=B5H = 1011 01012 =>A= -128 + 53 = .75  Biểu diễn số nguyên B dưới dạng nhị phân B=6AH = 0110 10102 => B = 64+32+8+2 = 106 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 87 .

Ví dụ 2 Ví dụ 2: Biểu diễn số nguyên có dấu sau đây A=+97 và B=-101 theo hai dạng kiểu n=8bit và n=16bit trong máy tính. Lời giải  Biểu diễn số A dạng số nguyên có dấu trong máy tính A = 0110 00012 (n=8bit)  Biểu diễn số B dạng số nguyên có dấu trong máy tính Biểu diễn số +101 = 0110 01012 Lấy bù 2 GV: Đinh Đồng Lưỡng 1001 10112 Cấu trúc Máy tính 88 => B = .101 = 1001 10112 .

Ví dụ 2  Biểu diễn số A dạng số nguyên có dấu trong máy tính A = 0000 0000 0110 00012 (n=16bit)  Biểu diễn số B dạng số nguyên có dấu trong máy tính Biểu diễn số +101 =0000 0000 0110 01012 Lấy bù 2 1111 1111 1001 10112 => B =-101 = 1111 1111 1001 10112 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 89 .

4 Biểu diễn số dấu chấm động Cho hai giá trị: Khối lượng mặt trời: 199000000000000000000000000000000000g Khối lượng điện tử: 0.990 x 1033 và 0. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 90 .3.910956x 10-27 hay theo số khoa học là : 1.00000000000000000000000000000910956g Để lưu trữ con số này thì máy tính cần đến số bit rất lớn.999E+33 và 0. Như vậy. trong trường hợp này thì loại số có dấu chấm tĩnh sẽ rất bất tiện. Vì vậy tất cả máy tính lưu trữ những số trên dưới dạng dấu chấm động (floating point) 1.910956E-27.

s=1 phần định trị là âm) M : là phần định trị.M 2E-B Trong đó: s: là bit dấu (s=0 phần định trị là dương. E: là số mũ được dịch chuyển đi B đơn vị.3. R đã được biết (R=2) máy tính lưu số dấu chấm động bao gồm hai thành phần chính GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 91 .RE Trong đó: M (Matissa) phần định trị R (Radix) cơ số E(Exponent) số mũ X=(-1)s 1.4 Biểu diễn số dấu chấm động Dạng tổng quát M.

4 Biểu diễn số dấu chấm động Chuẩn IEEE 754-1985 phân định 3 dạng số dấu chấm động cơ bản (IEEE: Institute of Electrical and Electronics Engineers ) Số có độ chính xác đơn dài 32 bit (single) Số có độ chính xác kép dài 64 bit (double) Số có độ chính xác mở rộng dài 128bit (quadruple) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 92 .3.

4 Biểu diễn số dấu chấm động Loại Bề rộng của trường (bit) S E M Tổng cộng E cực đại E cực tiểu Độ dịch Single Double Quadruple 1 8 23 32 255 0 127 1 11 52 64 2047 0 1023 1 15 111 128 32767 0 16383 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 93 .3.

Biểu diễn số dấu chấm động chuẩn IEEE 32bit S E M ± • e± S=1 phần định trị là âm S=0 phần định trị là dương E: giá trị E nằm trong 8 bit. giá trị nằm trong 23 bit Ta có số –2345. là số mũ được dịch chuyển đi 127 M: phần định trị.125 trong hệ thập phân. Hãy biểu diễn chúng dưới dạng chuẩn IEEE 32bit trong máy tính GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 94 .

3.M.4 Biểu diễn số dấu chấm động B1: Chuyển đổi số trên ra hệ hai -2345.001 0010 1001 001 x 211 B3: Xác định các thông số biểu diễn s. nên s là 1 E : phần mũ được xác định e = E-127 => E = 11+127=138=10001010 M: phần định trị được xác định là 001 0010 1001 0010 0000 0000 (số 32 bit) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 95 .125d = -1001 0010 1001.001b (dãy số nhị phân được biểu diễn bình thường) B2: Chuẩn hoá theo IEEE 32bit -1.E S: phần định trị là số âm.

X1 -> M1 và E1 để biểu diễn X1 =M1*RE1 X2 -> M2 và E2 để biểu diễn X2 =M2*RE2  X1*X2 = (M1*M2)*RE1+E2  X1/ X2 = (M1 / M2)*RE1-E2 GV: Đinh Đồng Lưỡng 1 E2   X1±X =(M1*R(E1-E2) ±M2)*RMáy(với giả thiết E1>E2) Cấu trúc tính 96 .  Cộng (hoặc trừ) các phần định trị.  Nếu cần thiết chuẩn hoá kết quả trả lại.4 Biểu diễn số dấu chấm động  Để thực một phép cộng hoặc trừ hai số dấu chấm động phải tiến hành theo các bước sau:  Tăng số mũ của số có số mũ nhỏ hơn cho bằng số có số mũ lớn hơn.3.

4 Biểu diễn số dấu chấm động Một số quy ước Nếu e =255 và M<>0 -> không phải là số Nếu e =255 và M=0 -> Giá trị âm hoặc dương vô cùng Nếu e =0 và M=0 -> giá trị bằng 0 Dải biểu diễn: 2-127 đến 2+127 hay tương đương 10-38 đến 10+38 -2+127 Overflow -2-127 2-127 Underflow 2+127 Overflow GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 97 .3.

Trong đó GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 98 .3.5 Biểu diễn ký tự. Có hai bộ mã thường sử dụng trên máy tính:  Bộ mã ASCII  Bộ mã Unicode Bộ mã ASCII (American Standard Code for Information Interchange)  Do ANSI (American National Standard Institute) thiết kế  Bộ mã 8 bit -> mã hoá 28 ký tự có mã 00H ->FFH .

 Còn lại các ký tự còn lại hiển thị được là bao gồm: 26 ký tự hoa 41h -> 5Ah 26 ký tự thường 61h ->7Ah 10 ký tự số 30h ->39h các dấu số học và ký tự đặc biệt.3. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 99 . điều khiển truyền số liệu và điều khiển phân cách thông tin.5 Biểu diễn ký tự. Bao gồm các ký tự điều khiển định dạng văn bản. 128 ký tự chuẩn cố định có mã (00H -> 7FH) 33 ký tự điều khiển không thể hiện thị nên màn hình.

3. Bộ mã 16 bit có thể xây dựng bộ mã toàn cầu 216 ký tự với 128 ký tự đầu có mã trùng mã trong bảng mã ASCII. 128 ký tự còn lại là ký tự mở rộng có thể thay đổi tuỳ ý nhà chế tạo máy tính hay người phát triển phần mền sử dụng vào những việc riêng. Có hỗ trợ các ký tự Tiếng Việt GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 100 . Có mã 80H -> FFH Bộ mã hợp nhất Unicode:  Do các hãng máy tính hàng đầu thế giới kết hợp thiết kế.5 Biểu diễn ký tự.

Phần trao đổi và giải đáp GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 101 .

 Mã hóa số nguyên(mã hóa số nguyên có và không dấu).  Mã hóa dữ liệu trong máy tính.Ôn tập chương 3  Các hệ đếm. ý nghĩa của chúng trong máy tính.  Mã hóa số thực (số dấu chấm động)  Mã hóa ký tự (ASCII. Unicode)  Lưu trữ dữ liệu trong máy tính GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 102 .

Đặt câu hỏi Câu 1: Kết quả hiển thi lên màn hình là bao nhiêu? Khi thực hiện đoạn lệnh sau: Var a: shortint. writeln(‘Gia tri a:=’. End. writeln(‘Gia tri ngan nho:=’. mem[seg(a):ofs(a)]). Begin a:=-1. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 103 .a).

writeln(‘Gia tri a:=’. Begin a:=-128. writeln(‘Gia tri ngan nho:=’. End.a).Đặt câu hỏi Câu 2: Kết quả hiển thi lên màn hình là bao nhiêu? Khi thực hiện đoạn lệnh sau: Var a: shortint. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 104 . mem[seg(a):ofs(a)]).

mem[seg(a):ofs(a)]). writeln(‘Gia tri a:=’.a). Begin a:=$6A. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 105 .Đặt câu hỏi Câu 3: Kết quả hiển thi lên màn hình là bao nhiêu? Khi thực hiện đoạn lệnh sau: Var a: shortint. writeln(‘Gia tri ngan nho:=’. End.

GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 106 . a : shortint absolute 3715:100. writeln(‘Gia tri ngan nho:=’.Đặt câu hỏi Câu 4: Kết quả hiển thi lên màn hình là bao nhiêu? Khi thực hiện đoạn lệnh sau: Var b : integer absolute 3715:100.a). writeln(‘Gia tri a:=’. End. mem[seg(a):ofs(a)]). Begin b:=$00B5.

memw[seg(a):ofs(a)]).a). mem[seg(a):ofs(a)]). writeln(‘Gia tri ngan nho:=’. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 107 . mem[seg(a):ofs(a)+1]). writeln(‘Gia tri ngan nho:=’. writeln(‘Gia tri ngan nho:=’. writeln(‘Gia tri a:=’. End. a: shortint absolute 3715:100. Begin b:=-75.Đặt câu hỏi Câu 5: Kết quả hiển thi lên màn hình là bao nhiêu? Khi thực hiện đoạn lệnh sau: Var b : integer absolute 3715:100.

1 Cấu trúc của CPU 4.3 Hoạt động của CPU 4.4 Kiến trúc Intel GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 108 .2 Tập lệnh (Instruction File) 4.Chương 4 Bộ xử lý trung tâm 4.

1 Cấu trúc của CPU Nhiệm vụ CPU: thực hiện lệnh của chương trình. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 109 .  Nhận lệnh (Fetch Instruction): CPU nhận lệnh từ bộ nhớ  Giải mã lệnh(Decode Instruction): Xác định thao tác mà lệnh yêu cầu  Nhận dữ liệu(Fetch Data): Nhận dữ liệu từ bộ nhớ hay cổng vào ra  Xử lý dữ liệu(Process Data): thực hiện các phép toán số học và logic đối với dữ liệu  Ghi dữ liệu (Write Data): Ghi dữ liệu ra bộ nhớ hay cổng vào ra.4.

a. Cấu trúc CPU CPU ALU Control Unit Control Data Address Bus Bus Bus System bus GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 110 Register .

Đơn vị số học và logic (ALU) Chức năng: thực các phép toán số học và logic Số học: cộng. dịch bit.b. trừ. NOT. Logic: AND. OR.…  Mô hình kết nối của ALU Dliệu vào từ thanh ghi T. nhân.h điều khiển ALU Thanh ghi cờ Kết quả GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 111 .XOR. chia. giảm. đảo. tăng...

c.  Tăng nội dung thanh ghi PC mỗi khi nhận lệnh song  Giải mã lệnh và xác định thao tác mà lệnh yêu cầu  Phát ra tín hiệu điều khiển thực thi lệnh. Đơn vị điều khiển Chức năng:  Nhận lệnh từ bộ nhớ đưa vào thanh ghi lệnh IP. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 112 .  Nhận các tín hiệu yêu cầu từ BUS hệ thống và giải quyết đáp ứng yêu cầu đó.

h yêu cầu từ BUS hệ thống Control Unit T. h điều khiển bên trong CPU T.c.h điều khiển đến BUS hệ thống BUS ĐIỀU KHIỂN GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 113 . Đơn vị điều khiển  Mô hình kết nối đơn vị điều khiển Thanh ghi lệnh Các cờ Clock T.

 Các tín hiệu điều khiển bên ngoài CPU đó là Bộ nhớ hay cổng vào ra GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 114 .  Các tín hiệu điều khiển từ BUS điều khiển. ALU.  Mã lệnh từ thanh ghi lệnh đưa đến CU giải mã  Các trạng thái cờ đưa đến cho biết trạng thái của CPU cũng như trạng thái thực hiện các phép toán trong ALU. Đơn vị điều khiển  Các thông tin kết nối đến CU  Clock: tín hiệu xung nhịp từ mạch tạo dao động.  Các tín hiệu điều khiển bên trong CPU: điều khiển thanh ghi.c.

4.  Chứa thông tin tạm thời phục vụ cho hoạt động ở thời điểm hiện tại của CPU  Số lượng thanh ghi tuỳ thuộc vào bộ vi xử lý cụ thể -> tăng hiệu năng CPU  Thanh ghi chia 2 loại: Loại lập trình được và loại không lập trình được GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 115 .2 Tập thanh ghi  Chức năng  Thực chất là vùng nhớ được CPU nhận biết qua tên thanh ghi và có tốc độ truy xuất cực nhanh.

 Thanh ghi điều khiển/trạng thái: Thanh ghi chứa thông tin về trạng thái CPU.  Thanh ghi lệnh: thanh ghi chứa lệnh đang được thực hiện GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 116 .  Thanh ghi dữ liệu: Thanh ghi dùng để lưu trữ dữ liệu tạm thời  Thanh ghi đa năng: Thanh ghi có thể chứa dữ liệu hoặc địa chỉ đều được.2 Tập thanh ghi  Phân loại thanh ghi theo chức năng  Thanh ghi địa chỉ: Thanh ghi được sử dụng để quản lý địa chỉ của ngăn nhớ hay cổng vào ra.4.

4.2 Tập thanh ghi  Một số thanh ghi điển hình  Bộ đếm chương trình PC  Ngăn xếp SS (Stack)  Con trỏ ngăn xếp SP Thêm vào Lấy ra SP (196) 194 195 196 197 198 199 200 Thanh ghi cơ sở Thanh ghi chỉ số Ngăn nhớ CS 300 301 302 303 Đáy Stack Ngăn nhớ Truy cập 304 305 306 117 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính .

2 Tập thanh ghi  Các thanh ghi dữ liệu  Chứa các dữ liệu tạm thời và kết quả trung gian. CF. SF.  Các cờ phép toán báo hiệu trạng thái kết quả.  Chứa các thông tin trạng thái của CPU. IF (cờ ngắt =1 cho ngắt =0 cấm ngắt GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 118 .  Các thanh ghi số nguyên 8.16.64 bit.  Thanh ghi trạng thái (State Register) &Thanh ghi cờ (FR: Flag Register). OF.  Các thanh ghi số dấu chấm động.4.32.  Các cờ điều khiển báo hiệu trạng thái của CPU  Ví dụ: cờ ZF.

 Một tập lệnh thường đến vài chục đến vài nghìn lệnh  Mỗi lệnh là chuỗi nhị phân mà bộ xử lý có thể phân tích và hiểu để thực hiện thao tác mà lệnh đó yêu cầu.…  Đây tựa của câu lệnh của hợp ngữ (Lập ASSEMBLY) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 119 .  Các lệnh khi viết thường được ánh xạ ra thành các ký hiệu gợi nhớ. ADD.4. SHL. IN. MOV.3 Tập lệnh Giới thiệu chung về tập lệnh  Mỗi bộ xử lý có tập lệnh xác định. OUT. ROL.

o Toán hạng nguồn: dữ liệu vào của thao tác o Toán hạng đích: dữ liệu ra của thao tác GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 120 .4.3 Tập lệnh  Các thành phần một lệnh máy 2 phần: Mã thao tác Địa chỉ toán hạng  Mã thao tác (Operation Code: Opcode): Mã chỉ ra thao tác mà bộ vi xử lý cần phải thực hiện.  Địa chỉ toán hạng (Operand Address): Chỉ ra nơi chứa các toán hạng mà mã thao tác sẽ tác động.

tiếng nói. âm thanh.… GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 121 .3 Tập lệnh Các kiểu thao tác  Thao tác chuyển dữ liệu  Thao tác xử lý số học và logic  Thao tác vào ra dữ liệu qua cổng  Thao tác điều khiển rẽ nhánh  Thao tác điều khiển hệ thống  Thao tác xử lý số dấu chấm động  Thao tác chuyên dụng khác: xử lý ảnh.4.

Clear GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 122 .3 Tập lệnh Các lệnh chuyển dữ liệu  Lệnh Mov Sao chép dữ liệu từ toán hạng nguồn -> đích  Lệnh Load Nạp dữ liệu từ bộ nhớ -> bộ xử lý  Lệnh XCHG Trao đổi nội dung của hai toán hạng cho nhau  Lệnh PUSP Cất nội dung của một toán hạng nguồn vào stack  Lệnh POP Lấy nội dung ở đỉnh Stack ra toán hạng đích  Lệnh Set.4.

Cấu trúc Máy tính 123 GV: Đinh Đồng Lưỡng . XOR.….4. NOT. hoặc phải  Lệnh Rotate Quay trái hoặc quay phải  Lệnh Convert Chuyển đổi dữ liệu từ dạng này sang dạng khác  Lệnh AND. OR.3 Tập lệnh      Các lệnh số học Lệnh ADD : cộng Lệnh SUB : trừ Lệnh MUL: nhân Chia DIV : chia  Các lệnh logic  Lệnh Test Thực hiện lệnh AND thiết lập cờ  Lệnh Shift Dịch trái.

3 Tập lệnh     Các lệnh vào ra Lệnh Input: Lệnh Output Các lệnh chuyển điều khiển  Lệnh Jump  Lệnh Call  Lệnh Return : trở về từ chương trình con  Các lệnh điều khiển hệ thống  Lệnh Halt : dừng thực hiện chương trình  Lệnh Wait : tạm dừng thực hiện chương trình. lặp kiểm tra cho đến khi thoả mãn thì tiếp tục thực hiện  No Operation: không thực hiện gì cả  Lệnh Lock : Cấm không cho chuyển nhượng BUS  Lệnh Unlock: cho phép chuyển nhượng BUS Cấu trúc Máy tính 124 GV: Đinh Đồng Lưỡng .4.

Các phương pháp định địa chỉ (Addressing Models)            Toán hạng của của lệnh có thể là: Một thanh ghi cụ thể Nội dung của thanh ghi Nội dung của ngăn nhớ hay cổng vào ra Các phương pháp định địa chỉ thông dụng: Định địa chỉ tức thời Định địa chỉ thanh ghi Định địa chỉ trực tiếp Định địa chỉ gián tiếp qua thanh ghi Định địa chỉ gián tiếp Định địa chỉ dịch chuyển Cấu trúc Máy tính 125 GV: Đinh Đồng Lưỡng .

Định địa chỉ tức thì  Toán hạng là hằng số nằm ngay trong trường địa chỉ toán hạng  Đây chỉ có thể là toán hạng nguồn  Không tham chiếu bộ nhớ  Truy cập toán hạng rất nhanh  Dải giá trị toán hạng bị hạn chế ADD R1. const ADD GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính const 126 .

Định địa chỉ thanh ghi  Toán hạng được chứa trong một thanh ghi. thanh ghi có tên trong trường địa chỉ toán hạng. Tập thanh ghi OPCODE Thanh ghi Toán hạng GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 127 .

Định địa chỉ trực tiếp  Toán hạng là ngăn nhớ có địa chỉ được chỉ ra ngay trong trường địa chỉ toán hạng Bộ nhớ OPCODE Địa chỉ Toán hạng GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 128 .

Trường địa chỉ toán hạng lưu trữ tên thanh ghi đó.Định địa chỉ gián tiếp qua thanh ghi  Toán hạng là ngăn ngăn nhớ có địa chỉ được chỉ ra trong thanh ghi.  Thanh ghi có thể là ngầm định  Thanh ghi này được gọi là thanh ghi con trỏ OPCODE Thanh ghi Bộ nhớ Thanh ghi Toán hạng Địa chỉ GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 129 .

Định địa chỉ gián tiếp qua ngăn nhớ Bộ nhớ OPCODE Địa chỉ Địa chỉ Toán hạng GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 130 .

Định địa chỉ dịch chuyển  Để xác định toán hạng gồm 2 thành phần  Tên thanh ghi và hằng số  Địa chỉ toán hạng = Nội dung thanh ghi + hằng số ADD const Bộ nhớ Tập thanh ghi GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính + Toán hạng 131 .

ngắt. cất toán hạng.4. nhận toán hạng. thực hiện lệnh.4 Hoạt động của CPU  Chu kỳ lệnh CPU bao gồm: Nhận lệnh. giải mã lệnh.  Giản đồ trạng thái chu kỳ lệnh Nhận lệnh Nhận toán hạng Cất toán hạng Tính Địa chỉ lệnh Giải mã thao tác Tính địa chỉ toán hạng Thao tác dl Dữ liệu mảng hay chuỗi Tính địa chỉ toán hạng KT ngắt và ngắt Lệnh tiếp theo GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 132 .

Phần trao đổi và giải đáp GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 133 .

Hoạt động cơ bản CPU Kiến trúc BXL tiến tiến GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 134 .Câu hỏi ôn tập      Cấu trúc và chức năng của CPU Kiến trúc tập lệnh Các phương pháp tham chiếu toán hạng.

1 Tổng quan bộ nhớ trong Máy tính 5.Chương 5 Bộ nhớ máy tính 5.5 Hệ thống nhớ trên máy PC hiện nay GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 135 .2 Bộ nhớ bán dẫn 5.3 Bộ nhớ đệm nhanh (Cache) 5.4 Bộ nhớ ngoài (bộ nhớ phụ) 5.

cache  Bộ nhớ trong: Bộ nhớ chính và Cache  Bộ nhớ ngoài: các thiết bị nhớ. RAID Dung lượng:  Độ dài từ nhớ (tính bằng bit)  Số lượng từ nhớ Đơn vị truyền:  Từ nhớ  Khối nhớ GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 136 .5.1 Tổng quan Các đặc trưng của bộ nhớ Ví trí:  Bên trong CPU: tập thanh ghi.

5.1 Tổng quan Phương pháp truy nhập:  Truy nhập tuần tự (băng từ)  Truy nhập trực tiếp (các loại đĩa)  Truy nhập ngẫu nhiên (bộ nhớ bán dẫn)  Truy nhập liên kết (cache) Hiệu năng:  Thời gian truy nhập  Chu kỳ truy xuất bộ nhớ  Tốc độ truyền GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 137 .

1 Tổng quan Kiểu bộ nhớ vật lý:  Bộ nhớ bán dẫn  Bộ nhớ từ  Bộ nhớ quang Các đặc tính vật lý:  Khả biến/không khả biến  Xoá được/không xoá được GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 138 .5.

Phân cấp bộ nhớ Tốc độ Registers CPU Cache Central Memory Disk Cache Disks CD/ROM Archival Stores Kích thước Peripheral memories GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 139 .

giá thành tính theo đơn vị byte hoặc bit giảm dần. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 140 . tốc độ giảm dần.Phân cấp bộ nhớ Tập thanh ghi register Bộ nhớ Cache L1 Bộ nhớ Cache L2 Bộ nhớ chính Bộ nhớ trong Bộ nhớ mạng Từ trái qua phải: dung lượng tăng dần.

k đường địa chỉ 2k từ nhớ (n bit từ nhớ) n đường dữ liệu ra GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 141 .2 Bộ nhớ bán dẫn Bộ nhớ chỉ đọc (ROM: Read Only Memory) Bộ nhớ không khả biến Sử dụng để lưu các thông tin sau:  Thư viện các chương trình con.  Các chương trình con điều khiển hệ thống (BIOS)  Các bảng chức năng.5.

GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 142 . PROM: Programmable ROM.5. EEPROM Electrically EPROM. xoá bằng điện.2 Bộ nhớ bán dẫn Các kiểu ROM: ROM mặt nạ. Flash Memory ( Bộ nhớ cực nhanh): Ghi theo khối. EPROM: Erasable PROM.

2 Bộ nhớ bán dẫn Bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên (RAM : Random Access Memory)  Bộ nhớ đọc ghi (R/W memory)  Bộ nhớ khả biến  Lưu thông tin tạm thời  Có hai loại chính là SRAM (Static RAM) và DRAM (Dynamic RAM) n đường dữ liệu vào k đường địa chỉ Read Write GV: Đinh Đồng Lưỡng 2k từ nhớ (n bit từ nhớ) Cấu trúc Máy tính n đường dữ liệu ra 143 .5.

Flop (4-8 FF lưu 1 bit)  Thông tin lưu ổn định  Cấu trúc phức tạm  Dung lượng nhỏ(KB)  Tốc độ nhanh (6-8 ns)  Dùng làm cache  Giá thành cao GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 144 .5.2 Bộ nhớ bán dẫn RAM tĩnh (SRAM: Static RAM)  Các bit được lưu dựa trên các Flip.

 Dung lượng lớn. DDRAM: Double Data RAM.  Dùng làm bộ nhớ chính  Giá thành phải chăng. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 145 .5.  Tốc độ chậm (60-80ns). Ram BUS RDRAM.2 Bộ nhớ bán dẫn RAM động (DRAM: Dynamic RAM)  Các bit được lưu dựa trên các tụ điện => nguyên nhân thường xuyên làm tươi.  Các DRAM tiên tiến: SDRAM: Synchronous Dynamic RAM.

 Việc quản lý logic bộ nhớ phụ thuộc vào hệ điều hành. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 146 .Bộ nhớ chính Các đặc trưng cơ bản  Tồn tại trên mọi hệ thống máy tính  Chứa chương trình đang thực hiện và các dữ liệu có liên quan.  Gồm các ngăn nhớ được đánh địa chỉ trực tiếp bởi CPU.  Dung lượng bộ nhớ chính bao giờ nhỏ hơn không gian mà CPU có thể quản lý.

.An-1 Chip nhớ 2nx m bit cs WE OE D0.Tổ chức của chip nhớ  Sơ đồ cơ bản của chip nhớ A0.Dm-1 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 147 ..

 Các đường dữ liệu: D0…Dm-1 độ dài từ nhớ (m bit) =>dung lượng chip nhớ = 2n x m bit  Các tín hiệu điều khiển o Tín hiệu chọn chip hoạt động: CS (Chip Select) o Tín hiệu điều khiển đọc hoặc ghi (WE: Write Enable. OE: Output Enable) o Thường các tín hiệu điều khiển tích cực với mức 0 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 148 .Tổ chức của chip nhớ Các tín hiệu của chip nhớ  Các đường địa chỉ: A0…An-1 để xác định 2n ngăn nhớ.

 Thiết kế để tăng số lượng ngăn nhớ. số ngăn nhớ không thay đổi. Giải quyết vấn đề Có hai cách:  Thiết kế để tăng độ dài từ nhớ.Thiết kế Mudule nhớ Thiết kế module nhớ bán dẫn  Cho chip nhớ 2n x m bit  Yêu cầu sử dụng chip nhớ trên thiết kế module nhớ dung lượng là bội kích thước chip nhớ trên. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 149 . độ dài từ nhớ không thay đổi.

m) bit Giải quyết: Để thiết kế được yêu cầu ta xác định hai thông số n (số đường địa chỉ)và k(số chip nhớ cần để ghép vào module thiết kế GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 150 . Yêu cầu: Thiết kế module nhớ có kích thước: 2n x (k.Thiết kế Mudule nhớ Thiết kế tăng số lượng từ nhớ Giả thiết: Cho các chip nhớ có dung lượng 2n x m bit.

Hãy thiết kế module nhớ có kích thước 4K x 8 bit  Dung lượng chip nhớ 212 x 4 bit  Thông tin cần cho chip nhớ số đường địa chỉ n =12 và số đường dữ liệu m=4  Thông tin về module nhớ số đường địa chỉ là 12 đường (số ngăn nhớ không thay đổi). số đường dữ liệu là 8 đường và số chip sử dụng thiết kế 2(k=2) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 151 .Thiết kế Mudule nhớ Ví dụ: Cho các chip nhớ SDRAM dung lượng 4K x 4 bit.

Thiết kế Mudule nhớ A0…A11 Chip nhớ 212 x 4 bit Chip nhớ 212x 4 bit D0…D3 D 4…D7 cs WE OE cs WE OE cs WE OE GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 152 .

Yêu cầu: Thiết kế module nhớ có kích thước: 2k.Thiết kế Mudule nhớ Thiết kế tăng số lượng ngăn nhớ Giả thiết: Cho các chip nhớ có dung lượng 2n x m bit.2n x m bit Giải quyết: Để thiết kế được ta xác định hai thông số n+k (số đường địa chỉ) và 2k (số chip nhớ cần để ghép vào module thiết kế) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 153 .

Thiết kế Mudule nhớ Ví dụ : Cho các chip nhớ SDRAM dung lượng 4K x 8 bit.  Dung lượng chip nhớ giải thiết 212 x 8 bit  Thông tin cần cho chip nhớ số đường địa chỉ n =12 và số đường dữ liệu m=8  Thông tin về module nhớ số đường địa chỉ là 13 đường (số ngăn nhớ thay đổi) và số đường dữ liệu là 8 đường(độ dài từ nhớ không đổi). Hãy thiết kế module nhớ có kích thước 8K x 8 bit. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 154 .

Thiết kế Mudule nhớ A0…A11 Chip nhớ 212x 8 bit A12 A cs y0 WE OE D0…D7 cs Bộ giải mã 1->2 G y1 Chip nhớ 212 x 8 bit G 0 0 1 0 1 x A 0 1 y1 1 y0 0 cs WE OE WE GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính OE 155 .

Bài làm thêm  Thiết kế module nhớ 16K x 8 bit từ các chip nhớ 4K x 8 bit  Thiết kế module nhớ 32K x 8 bit từ các chip nhớ 4K x 8 bit  Thiết kế module nhớ 8K x 8 bit từ các chip nhớ 4K x 4 bit  Thiết kế module nhớ 32M x 32 bit từ các chip nhớ 4M x 32 bit GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 156 .

Một trong phương pháp phát hiện lỗi (EDC: Error Dectecting Code) và sửa lỗi (ECC: Error Correcting Code) là: Giả sử cần kiểm tra m bit thì người ta ghép thêm k bit kiểm tra được mã hoá theo cách nào đó rồi truyền từ ghép m+k bit (k bit được truyền không mang thông tin nên gọi là bit dư thừa) Trong đó m là số bit cần ghi vào bộ nhớ và k bit là số bit cần tạo ra kiểm tra lỗi trong m bit.Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ Nguyên tắc chung: Trong quá trình truyền dữ liệu có thể gặp sự thay đổi các bit thông tin do nhiễu hoặc do sai hỏng của thiết bị hay module vào ra. thực tế đặt ra là phải làm sao phát hiện được lỗi và có thể sửa sai được. Vì vậy. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 157 .

 Phát hiện thấy dữ liệu lỗi và có thể hiệu chỉnh dữ liệu lỗi thành đúng.  Phát hiện thấy lỗi nhưng không có khả năng chỉ ra lỗi vì thế phát ra tín hiệu báo lỗi.Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ Khi đọc dữ liệu ra có khả năng sau:  Không phát hiện dữ liệu có lỗi.  Sơ đồ phát hiện lỗi và sửa lỗi GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 158 .

Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ m bit Bộ nhớ m bit Dliệu ra Bộ hiệu chỉnh và đưa dữ liệu ra Bộ tạo mã M bit k bit Bộ tạo mã k bit k bit k bit Tbáo lỗi Bộ so sánh GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 159 .

hoặc nếu có sự thay đổi cả hai bit hoặc 1 hoặc 0 thì không phát hiện được. Nhược điểm: không định vị được lỗi. Nếu bit chẵn lẻ =1: nếu số bit 1 trong xâu là lẻ Hoặc sử dụng Nếu bit chẵn lẻ =0: nếu số bit 1 là chẵn Ưu điểm: đơn giản và số bit dư thừa ít. Khắc phục nhược điểm trên xây dựng mã EDC khối. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 160 .Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ Ví dụ 1: Phát hiện lỗi với bit chẵn lẻ(Party) Mã EDC đơn giản là bit chẵn lẻ được gắn thêm vào các bit dữ liệu.

 Khi đó ta cần truyền xâu B(x) + R(x) bit  Để kiểm tra lỗi ta cần chia giá trị nhận được cho đa thức sinh nếu phép chia có dư thì có lỗi xuất hiện trong xâu.Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ Ví dụ 2: Phát hiện lỗi bằng mã dư thừa CRC (Cycle Redundary Check). Ta tiến hành chia module2 đa thức B(x) cho G(x) ta được thương số Q(x) và phần dư R(x). Nguyên tắc: Một xâu nhị phân bất kỳ có thể coi là tập hợp các hệ số của đa thức B(x) trong đó x là hư số. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 161 .  Đa thức sinh do tổ chức viễn thông quốc tế quy định. Chọn đa thức G(x) là đa nào đó ta quy định trước gọi đa thức sinh.

Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ  Ví dụ:     Xâu gốc: 1101011011  M(x)=x9+x8+x6+x4+x3+x+1(m=9) Đa thức sinh G(x) = x4+x+1  10011 (r=4) Xâu gốc: 11010110110000  x4M(x) Chia mod2 11010110110000 10011 1100001010 -> thương 1110 phần dư phép chia  Xâu cần truyền đi: 11010110111110  T(x) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 162 .

Ví dụ chọn m=4 => k=3 (m=2n. k=n+1) Ta có thứ tự sau: 7 6 5 4 3 2 1 I4 I3 I2 C3 I1 C2 C1 Các bít này được mã hoá theo quy luật sau: C1=I1⊕ I2⊕ I4 C2=I1⊕ I3⊕ I4 C3=I2⊕ I3⊕ I4 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 163 . Mỗi bit được chọn vị trí thích hợp để phát hiện chính xác ví trí để có thể sửa lỗi được.Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ Ví dụ 3: Mã sửa lỗi Hamming Nguyên tắc: Một từ mã Hamming gồm m bit dữ liệu và k bit kiểm tra chẵn lẻ.

C3 thay đổi và vị trí thay đổi là 101 (5)) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 164 .  Bên thu tính ra bit kiểm tra: C3=1⊕ 1⊕ 1=1 C2=1⊕ 1⊕ 1=1 C1=1⊕ 1⊕ 1=1  Nếu module 2 số này ta được 111 ⊕ 010 = 101 (C1.Phát hiện và chỉnh lỗi trong bộ nhớ  Giả sử các bit cần truyền là: I4 I3 I2 I1 = 1101 tính các C3C2C1=010  Bit cần truyền 1100110  Giả sử ta có bị lỗi. thí dụ bit I2 từ giá trị 0 thành giá trị 1 mã nhận được 1110110.

 Cache thường được đặt trong chip vi xử lý GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 165 .3 Bộ nhớ đệm nhanh Nguyên tắc:  Cache có tốc độ truy xuất nhanh hơn rất nhiều bộ nhớ chính  Cache được đặt giữa CPU và bộ nhớ chính nhằm tăng tốc độ trao đổi thông tin giữa CPU và bộ nhớ chính.5.

4 Bộ nhớ đệm nhanh Thao tác của Cache  CPU yêu cầu lấy nội dung của một ngăn nhớ bằng việc đưa ra một địa chỉ xác định ô nhớ. bộ nhớ chính và CPU GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 166 .  CPU kiểm tra xem có nội dung cần tìm trong Cache  Nếu có: CPU nhận dữ liệu từ bộ nhớ Cache  Nếu không có: Bộ điều khiển Cache đọc Block nhớ chứa dữ liệu CPU cần vào Cache.5.  Tiếp đó chuyển dữ liệu từ Cache đến CPU  Sơ đồ thao tác cache.

5.4 Bộ nhớ đệm nhanh Start Địa chỉ RA từ CPU Có BLOCK nào trong cache chứa RA miss Truy cập bộ nhớ lấy ra BLOCK chứa địa chỉ RA hit Chuyển từ ứng RA tới CPU Done GV: Đinh Đồng Lưỡng Đưa BLOCK vào một Line trong Cache Chuyển từ ở địa chỉ RA tới CPU Cấu trúc Máy tính 167 .

4 Bộ nhớ đệm nhanh Bộ nhớ Cache Tag Bộ nhớ chính Block 1 Block 2 Block 3 CPU … Line 1 Line 2 Line 3 Line C Block 4 … Block M-2 Block M-1 Block M GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 168 .5.

GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 169 .(C<<M) Tại một thời điểm luôn có một tập con các khối nhớ thường trú trong cache. mỗi khối có K từ nhớ M=2n/K Bộ nhớ Cache có C khe mỗi khe có K từ nhớ. Nếu một từ sẽ được đọc thì khối chứa từ đó sẽ được chuyển vào trong cache.3 Bộ nhớ đệm nhanh  Tổ chức Cache Giả sử bộ nhớ chính gồm có 2n từ nhớ đã được đánh địa chỉ ( mỗi từ nhớ có địa chỉ duy nhất rộng n bit) Bộ nhớ chính chia thành M khối.5.

5.3 Bộ nhớ đệm nhanh Ví dụ cho phương pháp ánh xạ cụ thể trong cache  Cho dung lượng Cache là 64KB (m=16) Mỗi khối kính thước 4 bytes => C=16K(214) lines mỗi line kích thước 4 bytes  Cho dung lượng bộ nhớ chính 16MB (n=24) Mỗi khối kính thước 4 bytes => M=4M(222) khối mỗi khối kích thước 4 bytes GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 170 .

5.3 Bộ nhớ đệm nhanh Phương pháp ánh xạ trực tiếp (Direct mapping)  Mỗi block được ánh xạ duy nhất tới 1 line trong cache  Địa chỉ phát ra từ CPU được chia 2 phần  w bits có trọng số thấp để xác định duy nhất từ cần truy xuất(WORD)  s bits còn lại xác định khối nhớ. Trong s bits chia 2 nhóm r bits LINE và s-r bits TAG Cụ thể hóa ví dụ: Tag s-r 8 GV: Đinh Đồng Lưỡng Line or Slot r 14 Cấu trúc Máy tính Word w 2 171 .

 Kiểm tra nội dung từ tồn tại Cache chính là kiểm tra địa chỉ line và Tag GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 172 .5.3 Bộ nhớ đệm nhanh Tổng bit trong địa chỉ bộ nhớ chính n=24 bit: trong đó 2 bit phần word xác định chính xác 4 từ 22 bit xác định khối( 8 bit tag (=22-14) và 14 bit slot or line)  Không có hai block nào trong Cache có cùng Line và Tag.

3 Bộ nhớ đệm nhanh GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 173 .5.

Trong trường hợp chương trình muốn truy xuất tới 2 Block tiên tục mà 2 block được phân nằm trong cùng line thì khả năng Cache miss rất cao. 3C…2s-C 1. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 174 . 2C+1…2s-C+1 C-1 C-1. C.C+1.3C-1…2s-1 Nhận xét:  Đơn giản  Chi phí ít  Nhược điểm là sự cố định các khối trong các line của Cache.5. 2C. 2C-1.3 Bộ nhớ đệm nhanh Cache line 0 1 Main Memory blocks 0.

3 Bộ nhớ đệm nhanh GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 175 .5.

5.  Chi phí phương pháp này đối với Cache là cao.3 Bộ nhớ đệm nhanh Phương pháp ánh xạ liên kết (Associative mapping)  Một Block của bộ nhớ chính có thể nhập bất kỳ line nào trong Cache.  Địa chỉ CPU phát ra được chia thành 2 địa chỉ tag và word  Địa chỉ Tag xác định khối duy nhất của bộ nhớ nằm trong Cache. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 176 .  Mỗi giá trị Tag của Line là khác nhau.

3 Bộ nhớ đệm nhanh GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 177 .5.

 2 bits cuối xác định chính xác từ cần truy xuất  Ví dụ Địa chỉ Tag Dữ liệu Cache line FFFFFC FFFFFC 24682468 3FFF GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 178 .  Việc kiểm tra Cache dựa vào các giá trị Tag trong line (22 bit) để nhận biết Cache hit hay miss.3 Bộ nhớ đệm nhanh Tag 22 bit Word 2 bit  22 bit Tag để lưu trữ Block 4 byte dữ liệu.5.

3 Bộ nhớ đệm nhanh GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 179 .5.

00A000. Ví dụ 2 lines một nhóm (two way associative mapping).3 Bộ nhớ đệm nhanh Phương pháp ánh xạ liên kết tập hợp (Set Associative mapping)  Các line trong Cache được chia ra thành tập(nhóm) line  Mỗi block chỉ được ánh xạ vào bất kỳ line nào trong tập nào đó mà thôi. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 180 . Số Block bộ nhớ chính là modulo 213  000000. 00B000. 00C000 … ánh xạ cùng nhóm. Ví dụ Block b chỉ có thể nập vào bất kỳ line nào trong nhóm các line thứ i.5.

5.3 Bộ nhớ đệm nhanh GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 181 .

3 Bộ nhớ đệm nhanh Tag 9 bit Set 13 bit Word 2 bit  Sử dụng tập hợp để biết tập nào được truy xuất.5.  So sánh trường Tag để xác đinh Cache hit hay miss  Ví dụ: Địa chỉ Tag Dữ liệu số tập 1FF 7FFC 1FF 12345678 1FFF 001 7FFC 001 11223344 1FFF GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 182 .

3 Bộ nhớ đệm nhanh GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 183 .5.

5. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 184 . Từ nhớ đó đang không có trong cache (Cache miss). có 2 khả năng xảy ra :  Từ nhớ đó có trong Cache (cache hit).4 Bộ nhớ đệm nhanh Một số Block của bộ nhớ chính được nạp vào trong các line của Cache  Nội dung thẻ TAG (thẻ nhớ) cho biết block nào của bộ nhớ chính hiện đang được chứa trong line  Khi CPU truy nhập đọc hay ghi một từ nhớ của bộ nhớ chính. Phương pháp ghi dữ liệu khi cache hit  Ghi xuyên qua (Write Through): nội dung sau khi xử lý xong được cập nhập vào cả Cache và bộ nhớ chính. Tốc độ chậm.

512KB.Cache trong các bộ xử lý Intel  Ghi sau (Write back): Dữ liệu xử lý chỉ được ghi ra Cache. 1GB GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 185 . Cache L2: mỗi cache 256KB. Cache L2 liên hợp  Pentium 4: hai mức Cache L1 và L2 trên chip. tốc độ nhanh. Dung lượng Cache được sử dụng cho thế hệ máy:  80486: có 3KB nhớ  Pentium : có 2 cache L1 trên chip đó là Cache lệnh và cache dữ liệu (8KB). Tuy nhiên khi Block trong cache không dùng nữa thì phải ghi trả cả block tới bộ nhớ chính. Cache L1 mỗi cache 8KB.

5.5 Bộ nhớ ngoài      Các kiểu bộ nhớ ngoài Đĩa từ Đĩa quang Bộ nhớ Flash RAID GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 186 .

Hệ thống nhớ gồm nhiều ổ đĩa cứng kết hợp với nhau mà HĐH coi như một ổ logic duy nhất.Đĩa cứng (HDD: Hard Disk Driver)  Là thành phần quan trọng lưu trữ hệ điều hành và các phần mềm tiện ích máy tính  Một máy tính có thể một đĩa hoặc nhiều đĩa  Dung lượng mỗi đĩa rất lớn.  Dữ liệu được lưu trữ phân tán trên tất cả các đĩa  Có thể tạo và lưu trữ thông tin dư thừa nhằm mục đích cho việc phục hồi khi đĩa nào đó bị hỏng. Được sử dụng là bộ nhớ cho các hệ GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 187 thống máy chủ. . Độ tin cậy trong lưu trữ thông tin rất cao. Năm 1993 đĩa lớn nhất 200MB đến nay 80 hay 120GB  Tốc độ đọc ghi nhanh so các bộ nhớ ngoài khác  Giá thành hạ  Được sử dụng làm bộ nhớ RAID (Redundant Array of (Inexpensive) Independent Disks).

Đĩa quang (CD-ROM, DVD)
            CD-ROM (Compact Disk ROM) CD-R (Recordable CD) CD-RW (Rewriteable CD) Dung lượng phổ biến 650MB Ổ đĩa CD ổ CD ROM: có thể đọc dữ liệu từ đĩa CD ổ CD RW : Có thể vừa ổ đọc đĩa CD và có thể ghi dữ liệu lên đĩa CD-R, và CD-RW. Tốc độ đọc cơ sở 150KB/s Tốc độ bội lần : 40x, 50x, 60x,… DVD(Digital Video Disk): chỉ dùng trên đầu đọc DVD (Digital Versatile Disk): dùng trên ổ đĩa máy tính Dung lượng thông dụng 4.7GB
Cấu trúc Máy tính 188

GV: Đinh Đồng Lưỡng

Flash disk
     Thường kết nối qua cổng USB Không phải dạng đĩa là bộ nhớ bán dẫn cực nhanh Dung lượng phát triển nhanh Gọn nhẹ và tiện lợi Đặc điểm đĩa Flash 1)Supports USB full-speed (12MBps) transmission 2) Driverless installation in Windows ME / 2000 / XP, Mac 9.0 and above, Linux 2.4 and above 3) Supports boot-up by USB-HDD or USB-ZIP mode 4) LED indicator displays status
Cấu trúc Máy tính 189

GV: Đinh Đồng Lưỡng

Flash disk
5) Write protection switch 6) Reading and writing speed: 900k/s and 700k/s 7) Password protection and data encryption prevents unauthorized access to data 8) Application software support in Windows OS security function 9) Application software resize (partition) available 10) Capacity: 16MB, 32MB, 64MB, 128MB, 256MB, 512MB, 1GB 11) Compliance: FCC(B), CE, CTick GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính

190

GiỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ RAID
Xuất xứ
 RAID là cụm từ viết tắt nhóm từ Redundant Array of Inexpensive (Independent) Disks  Thuật ngữ RAID được đưa ra trong một bài báo của một nhóm các nhà nghiên cứu tại Đại học tổng hợp California, Hoa Kỳ.  RAID được đề xuất nhằm xóa bỏ khoảng trống lớn tốc độ CPU và các ổ đĩa điện cơ tương đối chậm.  Hiệu suất thi hành vượt trội so với khi dùng một đĩa đơn lớn đắt tiền (SLED: Single Large Expensive Disk)
GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 191

Mục đích  Nâng cao hiệu suất vận hành của toàn bộ hệ thống.  An toàn dữ liệu tận dụng tính dư thừa dữ liệu nhằm cải thiện độ tin cậy đĩa. Khả năng làm việc song song các đĩa. độ tin cậy và khả năng vận hành cao hơn.  Cung cấp bộ nhớ lớn GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 192 .GiỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ RAID Khái niệm RAID: là cấu trúc đa đĩa vật lý để tạo nên một đĩa logic có kích thước lớn.

GiỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ RAID  Đặc điểm chúng của RAID  RAID là tập hợp các ổ đĩa vật lý được nhìn từ hệ điều hành như ổ đĩa logic đơn. Sử dụng kỹ thuật Striping. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 193 . (Striping là kỹ thuật phân chia dữ liệu trên hai hay nhiều ổ đĩa làm tăng khả năng làm việc song song hệ thống)  Dung lượng đĩa dư thừa được sử dụng để lưu trữ thông tin chẵn lẻ nhằm đảm bảo khả năng phục hồi dữ liệu trong trường hợp có hư hỏng về đĩa.  Dữ liệu được phân bố trên mảng các ổ đĩa vật lý.

GiỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ RAID GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 194 .

Các mức của RAID Có 6 mức chính của RAID  RAID 0  RAID 1  RAID 2  RAID 3  RAID 4  RAID 5 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 195 .

RAID LEVEL 0 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 196 .

RAID LEVEL 1 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 197 .

RAID LEVEL 2 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 198 .

RAID LEVEL 3 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 199 .

RAID LEVEL 4 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 200 .

RAID LEVEL 5 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 201 .

RAID LEVEL 0 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 202 .

GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 203 .Đặc điểm chung RAID mức 0  Có thể coi RAID 0 không là thành viên của RAID  Dữ liêu được phân chia nhiều đĩa => có khả năng truyền dữ liệu song song.  Không lưu trữ dữ liệu dư thừa  Phù hợp hệ thống đòi hỏi dung lượng nhớ lớn và khả năng vận hành cao hơn là độ tin cậy trong hệ thống.

RAID LEVEL 1 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 204 .

Đặc điểm chung RAID mức 1  Là mức rất khác so các mức còn lại về cách lưu trữ dữ liệu dư thừa. Ưu điểm:  Đáp ứng yêu cầu vào ra hệ thống  Phục hồi dữ tốt nhất trong các mức của RAID Nhược điểm:  Khả năng cập nhật dữ liệu chậm  Chi phí mua đĩa cao KQ: Vận hành tốt cho hệ thống thường xuyên truy xuất dữ liệu Cấu trúc Máy tính GV: Đinh Đồng Lưỡng 205 .  Mỗi đĩa dữ liệu có một đĩa dự phòng đĩa dự phòng còn gọi mirror disk.

RAID LEVEL 2 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 206 .

 Số đĩa sử dụng ít hơn so mức RAID 1 Nhược điểm:  Chi phí mua đĩa cao.Đặc điểm chung RAID mức 2  Sử dụng công nghệ truy cập song song. KQ: Ứng dụng trong hệ thống hay xuất hiện lỗi GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 207 .  Kích thước Strip có thể byte hay word.  Tất cả đĩa đều vận hành tham gia yêu cầu trao đổi dữ liệu.  Có sử dụng mã Hamming để phát hiện lỗi và sửa lỗi Ưu điểm:  Có khả năng phát hiện lỗi và sửa những lỗi đơn hệ thống.

RAID LEVEL 3 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 208 .

 Tất cả đĩa đều vận hành tham gia yêu cầu trao đổi dữ liệu.  Kích thước Strip có thể byte hay word. Nhược điểm:  Tại một thời điểm chỉ thỏa mãn một yêu cầu vào ra. Sử dụng một đĩa dự phòng. KQ: Ứng dụng trong hệ thống hay xuất hiện lỗi GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 209 .  Có sử dụng mã Parity để phục hồi dữ liệu.  Số đĩa sử dụng dự phòng là 1 đĩa.Đặc điểm chung RAID mức 3  Giống RAID 2 những tổ chức đơn giản hơn. Ưu điểm:  Có khả năng truyền dữ liệu song song. Chi phí thấp.

RAID LEVEL 4 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 210 .

KQ: Ứng dụng trong hệ thống hay xuất hiện lỗi GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 211 .Đặc điểm chung RAID mức 4  Giống RAID 3 những tổ chức đơn giản hơn. Chi phí thấp. Sử dụng một đĩa dự phòng.  Có sử dụng mã Parity để phục hồi dữ liệu.  Dữ liệu tổ chức thành khối. Nhược điểm:  Khả năng truyền dữ liệu song song là kém.  Các đĩa sử dụng phương pháp truy cập độc lập.  Số đĩa sử dụng dự phòng là 1 đĩa. Ưu điểm:  Có khả năng đáp ứng nhiều yêu cầu vào ra đồng thời.

RAID LEVEL 5 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 212 .

GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 213 .  Số đĩa sử dụng dự phòng là 1 đĩa. Ưu điểm:  Có khả năng đáp ứng nhiều yêu cầu vào ra đồng thời. Chi phí thấp.Đặc điểm chung RAID mức 5  Giống RAID 4. tuy nhiên sự phân bố đều thông tin dư phòng tránh được hiện tượng tắc nghẽn(bottle neck)  Dữ liệu tổ chức thành khối.  Có sử dụng mã Parity để phục hồi dữ liệu. KQ: Ứng dụng nhiều trong thực tế.  Các đĩa sử dụng phương pháp truy cập độc lập. Nhược điểm:  Khả năng truyền dữ liệu song song là kém.

RAID LEVEL 6 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 214 .

RAID LEVEL 10 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 215 .

RAID LEVEL 50 GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 216 .

5.6 Hệ thống nhớ trên máy PC hiện nay  Hệ thống Cache: tích hợp trực tiếp trên các chip vi xử lý  Bộ nhớ chính: tồn tại dưới dạng module nhớ RAM  SIMM: Single Inline Memory Module  30 pin : 8 đường dữ liệu  72 pin : 32 đường dữ liệu  DIMM: Dual Inline Memory Module  168 pin: 64 đường dữ liệu  RIMM:Rambus Inline Memory Module GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 217 .

ROM BIOS ROM BIOS: Basic Input Output System ROM chứa chương trình sau:  Chương trình POST (Power On Self Test)  Chương trình CMOS setup (Compementary Metal Oxide Semiconductor)  Chương trình Bootstrap Looader  Chương trình điều khiển vào ra cơ bản (BIOS)  CMOS RAM  Chứa cấu hình hệ thống hiện thời  Đồng hồ và ngày tháng năm hệ thống  Có pin nuôi riêng GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 218 .

2 Các phương pháp điều khiển vào ra 6.1 Tổng quan về hệ thống vào ra 6.4 Các cổng vào ra thông dụng GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 219 .Chương 6 Giới thiệu chung 6.3 Nối ghép thiết bị ngoại vi 6.

Các thao tác cơ bản:  Vào dữ liệu  Ra dữ liệu Các thành phần chính:  Thiết bị ngoại vi  Module ghép nối vào ra GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 220 .6.1 Tổng quan về hệ thống vào ra Giới thiệu chung hệ thống vào ra Chức năng: Trao đổi thông tin giữa Máy tính với môi trường bên ngoài.

định dạng dữ liệu truyền. Đồng thời các thiết bị này có tốc độ làm việc chậm hơn CPU và RAM rất nhiều.1 Tổng quan về hệ thống vào ra Thiết bị ngoại vi Chức năng: phương tiện chuyển đổi thông tin giữa bên trong và bên ngoài máy tính Đặc điểm các thiết bị Trên thị trường tồn tại rất nhiều các thiết bị ngoại vi khác nhau về: Nguyên tắc hoạt động. Chính vì lý do trên cần có Module vào ra để ghép nối các thiết bị ngoại vi vào hệ thống BUS máy tính. v. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 221 . tốc độ.6.v.

NIC. Scan. Printer. Mouse.6.1 Tổng quan về hệ thống vào ra Phân loại:  Thiết bị nhập: Keyboard. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 222 . Micro.  Thiết bị xuất nhập: Modem. Khối logic điều khiển: điều khiển hoạt động của thiết bị ngoại vi theo tín hiệu từ Module I/O gởi tới thiết bị. đặt bên trong thiết bị ngoại vi.…  Thiết bị xuất: Monitor.… Cấu trúc tổng quát của thiết bị ngoại vi: Bộ chuyển đổi tín hiệu: chuyển đổi dữ liệu giữa bên trong và bên ngoài Máy tính Bộ đệm dữ liệu: nơi lưu trữ dữ liệu trung gian giữa Máy tính và thiết bị ngoại vi. Driver.

6.1 Tổng quan về hệ thống vào ra Dữ liệu vào/ ra Module Bộ đệm dữ liệu Dữ liệu vào/ra bên ngoài Bộ chuyển đổi tín hiệu T/h điều khiển Khối Logic điều khiển T/h trạng thái (State) GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 223 .

mỗi cổng có địa chỉ xác định và chuẩn kết nối riêng phụ thuộc sơ đồ chân.1 Tổng quan về hệ thống vào ra Module I/O Chức năng: Nối ghép thiết bị ngoại vi với bus của máy tính.6. Cấu trúc chung: Thanh ghi đệm dữ liệu: đệm dữ liệu trong quá trình trao đổi Cổng nối ghép vào ra: kết nối thiết bị ngoại vi.  Điều khiển và định thời  Trao đổi thông tin với CPU  Trao đổi thông tin với thiết bị ngoại vi  Đệm giữa máy tính với thiết bị ngoại vi  Phát hiện lỗi của các thiết bị ngoại vi. Thanh ghi trạng thái/điều khiển: lưu trữ thông tin trạng thái cho các cổng vào ra Khối logic điều khiển: điều khiển Module vào ra GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 224 .

1 Tổng quan về hệ thống vào ra Bus dữ liệu Thanh ghi đệm dữ liệu Cổng nối ghép vào/ra Bus dữ liệu Đường đ/kh State Thanh ghi trạng thái/điều khiển Các đường đ/c Các đường đ/k Cổng nối ghép vào/ra Khối Logic điều khiển GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 225 .6.

Ví dụ cổng ghép nối song song(LPT)  Các đường dẫn của cổng song được nối với 3 thanh ghi 8 bit khác nhau:  Thanh ghi dữ liệu (Địa chỉ cơ sở)  Thanh ghi trạng thái (Địa chỉ cơ sở +1)  Thanh ghi điều khiển (Địa chỉ cơ sở +2)  Các đại chỉ cổng có thể là: LPT1: 378h (379h . 37Ah) LPT2: 3BCh LPT3: 278h LPT4: 2BCh GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 226 .

AL hoặc OUT DX. giá_trị) Để nhập vào dữ liệu: bien = inportb(địa_chỉ)  Turbo Pascal Để xuất ra dữ liệu: port[đia_chỉ]:= giá_trị Để nhập vào dữ liệu: bien:=port[địa_chỉ] GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 227 . DX (DX chứa địa chỉ. AX Để nhập vào dữ liệu: IN AL. AL chứa giá trị)  Turbo C Để xuất ra dữ liệu: outportb(đia_chỉ. DX hoặc IN AX.Ví dụ cổng ghép nối song song(LPT)  Hợp ngữ: Để xuất ra dữ liệu: OUT DX.

3FBh) COM2: 2F8h COM3: 3E8h COM4: 2E8h GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 228 .Ví dụ cổng ghép nối tiếp(COM)  Các thanh ghi chính:  Thanh ghi đệm (Buffer Register) Địa chỉ cơ sở  Thanh ghi trạng thái (Status Register) ĐCCS+5  Thanh ghi điều khiển (Control Register) ĐCCS+3  Các địa chỉ cổng có thể là: COM1: 3F8h (3FDh .

6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra Phân loại:  Vào ra bằng chương trình  Vào ra bằng ngắt  Truy cập bộ nhớ trực tiếp DMA Vào ra bằng chương trình Nguyên tắc chung:  Sử dụng lệnh vào ra trong chương trình để trao đổi dữ liệu với cổng vào ra. Lệnh I/O:  Với không gian địa chỉ vào ra riêng biệt: sử dụng các lệnh vào ra chuyên dụng  Với không gian vào ra dùng chung bộ nhớ thì các lệnh trao đổi dữ liệu sử dụng như ngăn nhớ. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 229 .  Khi CPU thực hiện chương trình gặp lệnh vào ra thì CPU điều khiển trao đổi dữ liệu với cổng vào ra.

GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 230 .2 Các phương pháp điều khiển vào ra Hoạt động vào ra bằng chương trình  CPU gặp lệnh trao đổi vào ra.6. yêu cầu thao tác vào ra  Module vào ra thao tác vào ra  Module vào ra thiết lập các bit trạng thái(State)  CPU kiểm tra các bit trạng thái: Nếu chưa sẵn sàng thì quay lại kiểm tra lại Nếu sẵn sàng thì chuyển sang trao đổi dữ liệu với Module vào ra.

2 Các phương pháp điều khiển vào ra Lưu đồ thực hiện chương trình: Đọc trạng thái sẵn sàng Module I/O sẵn sàng? N Y Trao đổi dữ liệu với Module I/O GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 231 .6.

Cấu trúc Máy tính 232 GV: Đinh Đồng Lưỡng .2 Các phương pháp điều khiển vào ra Nhận xét: CPU trực tiếp điều khiển vào ra: đọc trạng thái. thực hiện trao đổi. kiểm tra trạng thái.6.  CPU trở lại chương trình đang bị ngắt.  Module vào ra khi nó sẵn sàng phát ra tín hiệu yêu cầu ngắt CPU  CPU thực hiện chương trình vào ra tương ứng để trao đổi dữ liệu.  Trong trường hợp nhiều thiết bị cùng cần trao đổi dữ liệu và thiết bị chưa sẵn sàng tốn rất nhiều thời gian CPU  Việc thực hiện trao đổi đơn giản Vào ra bằng ngắt Nguyên tắc chung:  CPU không phải đợi trạng thái sẵn sàng của Module vào ra.

 Nhiều yêu cầu ngắt đồng thời  CPU sử dụng nhiều đường yêu cầu ngắt.  Kiểm tra vòng bằng phần mềm (Polling)  Kiểm tra vòng bằng phần cứng  Sử dụng bộ điều khiển ngắt. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 233 .6.  Hạn chế số lượng Module vào ra  Các đường ngắt được qui định mức ưu tiên. Nạp vào thanh ghi yêu cầu ngắt.2 Các phương pháp điều khiển vào ra Các phương pháp nối ghép  Sử dụng nhiều đường yêu cầu ngắt.

 Nếu Module đó không gây ra ngắt thi nó gới tín hiệu đó tới các Module kế tiếp  Module I/O gây ngắt sẽ đặt vector lên bus dữ liệu  CPU sử dụng ngắt để xác định chương trình con điều khiển ngắt  Thứ tự vào ra các Module trong chuỗi xác định thứ tự ưu tiên.6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra  CPU phát ra tín hiệu chấp nhận ngắt đến Module đầu tiên. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 234 .

2 Các phương pháp điều khiển vào ra Truy nhập bộ nhớ trực tiếp (DMA: Direct Memory Access) Với nhược điểm chính của hai phương pháp trên là: CPU tham gia trực tiếp vào trao đổi dữ liệu và việc trao đổi lượng dữ liệu nhỏ.6. Vì vậy khi trao đổi dữ liệu không cần CPU. Để khắc phục hai phương pháp trên một phương pháp mới có tên DMA sẽ sử dụng thêm một Module phần cứng có DMAC (DMA Controller). GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 235 .

6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra Bộ đếm dl Các đường dl Các đường đ/c Thanh ghi dl Thanh ghi đ/c Đ/K đọc Đ/k ghi Y/c DMA Chấp nhận DMA 236 Y/c Bus Chuyển nhượng Bus Ngắt T/h Đọc/ghi GV: Đinh Đồng Lưỡng Khối logic/ ĐK Cấu trúc Máy tính .

6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra Các thành phần của DMAC  Thanh ghi dữ liệu: chứa dữ liệu trao đổi.  Thanh ghi địa chỉ: chứa địa chỉ của ngăn nhớ dữ liệu  Bộ đếm dữ liệu: chứa số từ dữ liệu cần trao đổi  Khối logic điều khiển: điều khiển hoạt động của DMAC Hoạt động của DMA  Khi cần vào ra dữ liệu thì CPU nhờ DMAC tiến hành vào ra dữ liệu với thông tin cho biết như sau: GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 237 .

DMAC gởi tín hiệu ngắt CPU để báo kết thúc DMA GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 238 .2 Các phương pháp điều khiển vào ra  Địa chỉ thiết bị vào ra  Địa chỉ đầu của mảng nhớ chứa dữ liệu và DMAC nạp thanh ghi địa chỉ  Số từ dữ liệu cần truyền và DMAC nạp vào bộ đếm dữ liệu  CPU sẽ đi thực hiện việc khác  DMAC điều khiển việc trao đổi dữ liệu sau khi truyền một từ dữ liệu thì nội dung thanh ghi địa chỉ tăng lên và nội dung bộ đếm dữ liệu giảm xuống một đơn vị.6.  Khi bộ đếm bằng dữ liệu bằng 0.

T/H IO/MEM GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 239 .6.2 Các phương pháp điều khiển vào ra BUS ĐỊA CHỈ BUS DỮ LIỆU CPU DMAC YÊU CẦU YÊU CẦU CHẬP NHẬN Thiết bị I/O Bộ nhớ CHẤP NHẬN HOLD HLDA BUS Đ/K.

 Phù hợp với yêu cầu trao đổi mảng dữ liệu có kích thước lớn.2 Các phương pháp điều khiển vào ra Các kiểu thực hiện DMA  DMA truyền theo khối: DMAC sử dụng BUS để truyền cả khối dữ liệu (CPU chuyển nhượng BUS cho DMAC)  DMA lấy chu kỳ: DMAC cưỡng bức CPU treo tạm thời từng chu kỳ BUS để thực hiện truyền một từ dữ liệu  DMA trong suốt: DMAC nhận biết những chu kỳ nào CPU không sử dụng BUS thì chiếm BUS để trao đổi dữ liệu (DMAC lấy lén chu kỳ) Đặc điểm DMA  CPU không tham gia trong quá trình trao đổi dữ liệu  DMAC điều khiển trao đổi dữ liệu giữa bộ nhớ chính và Module vào ra với tốc độ nhanh.6. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 240 .

 Chương trình của bộ xử lý vào ra có thể nằm trong bộ nhớ chính hoặc bộ nhớ riêng.  Bộ xử lý vào ra hoạt động theo chương trình riêng của nó.  Hoạt động theo kiến trúc đa xử lý GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 241 .2 Các phương pháp điều khiển vào ra Bộ xử lý vào ra  Việc điều khiển vào ra được sử dụng bởi một bộ điều khiển vào ra chuyên dụng.6.

6.3 Nối ghép thiết bị ngoại vi Nối ghép thiết bị ngoại vi Các kiểu nối ghép vào ra  Nối ghép song song  Nối ghép nối tiếp Nối ghép song song  Truyền các bit song song  Tốc độ truyền nhanh  Cần đường truyền song song  Tốn nhiều dây dẫn GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 242 .

3 Nối ghép thiết bị ngoại vi Nối ghép nối tiếp  Truyền lần lượt từng bit  Cần có bộ chuyển đổi từ song song sang nối tiếp  Tốc độ chậm  Cần ít đường truyền dữ liệu Các cấu hình ghép nối ghép  Điểm tới điểm (point to point): Qua một cổng vào ra chỉ có thể ghép một thiết bị ngoại vi (PS/2.…)  Điểm tới đa điểm (Point to multipoint): Thông qua một cổng vào ra ghép nhiều thiết bị vào ra.6. Ví dụ: SCSI(7. USB (127).… GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 243 .15). LPT. COM.

Cổng nối tiếp 9 hoặc 25 chân.4 Các cổng vào ra thông dụng Các cổng vào ra thông dụng  PS/2 : nối ghép bàn phím và chuột  VGA(Video Graphic Adapter): Cổng nối ghép màn hình  LPT (Line PrinTer): nối ghép với máy in là cổng song song  COM (COMmunication): nối ghép với Modem. và thiết bị khác. GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 244 .  USB: cổng nối tiếp đa năng cho phép nối ghép nối tiếp tối đa 17 thiết bị thông qua Hub. chuột.6.

THE END GV: Đinh Đồng Lưỡng Cấu trúc Máy tính 245 .

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->