M nh

t l m ngư i nhi u ma
Nguy n Kh c Trư ng

M t
Không dè cái ói giáp h t này l i có móng vu t nh y x vào c xóm Gi ng Chùa, xóm v n quen ng u v cái sang cái giàu toàn xã. Nơi ây n u tính t phía b c xu ng, là a danh cu i cùng c a t trung du. Có sông ngòi i sim: ru ng lúa. Làng v n còn khung c ng tiên c ng h u như hai súng u b c và u nam. Nh ng phi n t nung màu gan gà v a to v a dày p khít vào nhau, ch c n p không v . Con ư ng chính gi a làng dài m t cây s ư c lát b ng g ch v mua t dư i Hương Canh - Vĩnh Phúc, mà lát nghiêng, nên bây gi v n ch c kh . Có s g ch lát ư ng này là b i ngay xưa làng có l m i ám cư i phái n p 200 viên. Trai làng l y gái làng n p 200 th t c là môi bên có m t trăm viên thôi. Nhưng n u trai gái làng i l y v ch ng ng t khác, thì gia inh c cũng ph i ch ng 200 viên. Th m i bi t ngay m t làng nh như cái m t mu i, ngư i ta cũng không khuy n khích xu t dương, không thích m c a ra ngoài! Làng còn quy nh nh ng ngư i t t tú tài tr lên ư c nh n ch c t lý trư ng tr lên, và c thành phân này n a, y là nh ng cô theo cách g i nôm na là hoang thai cũng ph i n p 200 viên g ch v . Thành th ư ng làng ư c lát b ng nh ng ni m vui h nh phúc, s kiêu hãnh, ch c danh và ư c lát b ng c n i kh au ê ch c a nh ng m nh i. N u ví c xã là cái bánh, là bông hoa, thì Gi ng Chùa là cái nhân ư ng cái nh m t: nghĩa là nơi có l thói nh t, cái sang và c cái gàn c a Gi ng Chùa cũng là nh t xã, ây liên t c có nh ng ngư i t và nhưng ngư i có a v ch c s c, dù ch là ch c s c xã, nhưng cũng l i thư ng xuyên có m t hai anh chàng chày c i, n m c dù th i nào thì nh ng gã x ng cá này cũng như s ng ngoài vòng pháp lu t! T lâu s nhà ngói ây v n ng u toàn vùng, mà l i chơi c u kỳ l p toàn ngói ta, nh và u tăm t p như v y r ng... Trông rêu phong và c kính. y th mà v này cũng ói vàng m t! Nhi u nhà n u cháo ph i n thêm rau t p tàng. Nhi u nhà lu c chu i xanh ch m nu i. n c bà Ng t, ngư i v n quen ăn tr ng m c trơn, phiên ch nào cũng xách làn mây i mua hôm thì chân giò l n , hôm thì, cá chép c con còn giãy ành ch. Gi c n v n, li n sáng ch ra bánh m t ngô, th ngô trư c ây ch dùng chưn gà, ăn tr b a. Còn ông Qu n Ngư, ngư i ư c c làng khen là chí l n gan to, nư c lã mà vã nên h . B i trong lúc kh i anh có c a nhưng ch ru rú bám váy v xó nhà, thì ông Qu n v i hai bàn tay tr ng ã t ng chu du n n a vòng trái t. H t Tân o, Tân-gia-ba, r i mò m m sang n c t tây t th i còn bóng t i. Khi v ông ã di n oách m t b d màu t sét t chân t i u.Qu n d , áo d ính cúc ng, mũ d tròn như cái n i ng úp ngư c, l i thêm ôi giày săng á, gi a mùa ông mà cũng trông b c n phát s t? R i l i thêm b răng vàng sáng choé c m m! Nói cái gì ông cũng n thêm ti ng Tây, lư i c ng á ngư c lên t n mái ngói, n quăng c m m mi ng! Và m c dù ông v n v i bà v y m tr ng, răng en m qu và v n ch ng có ch c s c, ch ng t gì; nhưng ông Qu n cũng có quà m ng c a k h i hương là bi u làng 200 viên g ch v Hưng Ký, viên nào viên y c vuông b n b n như nh ng cái g i u, chín lìm lìm. Kh i ngư i còn r tai là ông có c a chìm n a. H i ông ch cư i t m t m loe loé ánh vàng! B d ng rõ là coi ti n b c ch ng ra gì, hãi th !

Nhưng gi thì toé loe ra. ám thanh niên hay thóc mách v a cư i sùng s c, v a k là có n g n tháng nay b con Qu n Ngư óng e a ăn cháo cám, r i làm bánh cách thu cho l mi ng, nhưng nguyên li u cũng v n là cám. Vì là ngư i l ch s ghét kêu rên, nên ông Qu n không mu n ngư i khác nhìn th y s kh n cùng c a mình. Tư ng kín, nhưng ông quàn l i h không bi t cám có ch t k t dính r t cao, ăn mà không n thêm rau là s táo bón k ch li t. Vì th th ng con út g n mư i tu i c a ông ã kêu la oai oái vì răn n vã m hôi h t mà v n không sao i ư c? Bà Quán ã qui tiên vài năm nay, nên cu i cùng ích thân ông Qu n b o th ng cu ôm vào g c kh , ch ng mông lên ông l y que... ào - Có th t không? Hay l i ch mách qué, chúng mày thì cái gì cũng nhăn nh cư i ư c. M y ngư i già không tin, m ng l thì anh chàng c nh nhà ông Qu n li n v a t t m cái pha bi hài k ch kia, v a làm c ng tác c a b con ông Qu n, khi n m y ông già cũng cư i n trơ c l i? Cái cư i lúc ói cũng không ra ti ng, l i bóp bóp cho héo qu t c m t, trông mà n u ru t! Keo v t giáp h t này s v n cho dân làng n mê tơi dây! Nh ng nhà thư ng xuyên túng b n thì lây gi t b a h n. Nôi niêu lúc nào cũng há mi ng r ng, nhãn như âu b t! Nhưng m t ngư i hao g y, nh n nhác h t h i c tư ng như v i vã i âu nhưng kỳ th c ch ng có gì h t, c ra vào quanh quân v i cái b ng ói èo èo! ư ng làng y rác rư i và phân trâu phân hò. Toàn nh ng xanh bay ng yên t i ch như nh ng cái d u ch m en gi a thinh không d c l i i. N ng u h ã lên m t lúc lâu mà làng xóm còn tr n i như con gà g t. Gió th i vu vơ trên nh ng lùm tre vàng xác, càng khi n nhưng ngõ làng tr ng v ng n ng n ngơ. Trong chi c l u th ng vách n a ngã ba u làng, n ng chi u qua l p c tranh ã i, th ng l r . n ng tư i kh p lên ch lão Qu nh n m. Tren chi c võng tre p p không mùng màn, lão Qu nh n m du i dài thành m t ng. Lão thì không s mu i ru i, vì da lão dày l m. Ngư i lão to sù sì, tính n t ngơ ngơ ngác ngác như ng ng l c àn, i ng c d nh dàng th n th n. B nh và trí khôn c a lão thì d i như th này: V t chi c áo, v t khăn m t lên vai, nhưng l i loay hoay c gi i tìm khăn tìm áo. Ngày h p tác còn ăn nên làm ra, nên tình thương và s ưu ãi ã v i t i t t c nhưng hoàn c nh kh n khó; t bà già cô qu không ch ng không con, b ng ch c có m t lô cháu ch t, y là bà ư c ra làm nhà gi tr , nơi ã có m y cô b o m u óng á trông m m như bún, nhưng ám con tr i l i g i h là các cô nuôi d y h !. Còn lão Qu nh h u dũng vô mưu, ch quen làm thuê làm t , thì ban ch nhi m h p tác xã cho Qu nh ư c làm ch , mà làm ch t p th h n hoi. y là lão ư c ưa ra tr i trâu, chăn d t m t t p th 50 con trâu. Chi u t i lão cư i con trâu m ng to nh t lùa c àn v . m bày trâu i trư c có 49 con, th là lão ho ng h t lên. Lùa trâu vào chu ng c con m ng lão cư i cũng vào n t, cài toang xong, lão ch y b i tìm con th 50! n êm ngư i tr i t u c i tìm lão nói r ng 50 con trong chu ng r i. Lão v m th y th t, nhưng trong u v n không hi u ư c con th năm mươi chui âu ra! Lão Qu nh ra i như h ng ch u t t c nh ng s ng ngh ch kh kh o cho dân Gi ng Chùa. t làng này nghe nói t khi khai thiên l p a, th y a lý ă b o là vào cái th có vư ng nhưng ngh ch, cho nên t x a xưa ã có Câu ca: Ai may ư c ng c Gi ng Chùa. r i ai núi B t th bùa ma trêu. V y thì t th i còn chùa và còn chi c gi ng làng to b ng gian nhà kê á ong trư c c a tam quan ã ai b t ư c ng c y chưa? Ch u! V i l i dù có ư c thì ngư i ta cũng m i thôi, ch ai d i gì mà khoe mình v ư c c a! B ng m i tr m n nhà! Còn ma núi

hơi ph ra l nh toát. và r t nhanh ã hi n rõ ìô l m t ngư i àn bà p như tiên sa. cư i li n m t hơi không d t. V a khóc v a k l ai oán. M y bà hàng xáo hay i ch s m. Cha m sinh nghi. Ch p m t m t cái. n a mu n b v . tay ôm cái b c tr ng toát v a nhún cành si rung tít như ưa vong. buông xoã. Ông b ng vùng d y. v a gõ ch p cheng. thì m t ti ng kêu cũng v ra. qu t vun vút vào không khí. Hôm sau ông i trúm. M t t i. M t mũi thô v ng th t thà. Trong núi có h . như reo t trong nhưng chùm r rùm roà như m t cái ô dư i g c si già. thì ôi tình nhân dìu nhau t trong g c si i ra. ang ch p ch n bên trái. ki u b i tóc c a àn bà. trăn gió. vì qu i u làng có dáng m t ông b t ng i. thì th y chú xăm xăm i t t qua cánh ng. T i g c gai u núi ông B t. r i ngư i c mê thi p i. th y trong ng toàn r n nư c! Ngày y có m t chàng trai tu i m i mư i b y. cu c u ch m con i àng này r i l ng ngay. kh i. c d p da d p dính ra i u vui l m. m t mũi cũng hoàn toàn như ngư i trong m ng. H i. và c bi t là nhi u ma? Nhi u ngư i qu quy t mình ã g p ma núi ông B t. r ng . Ông th y cúng m c áo . Hôm sau ông d t cơn. Phiên ch y m y bà hàng xáo v n ành hanh mà thành ra lú l n c . r i khóc như mưa như gió. G i mãi ngư i y m i quay l i. ngư i thì giao g o mà quên nh n ti n. ông ang th trúm m dư i chân núi. B ng m t d o c ăn cơm t i xong là chú chàng bi n i âu ch ng giã xong m t c i g o m i v . vư n tr ng. khi n khuôn m t l p vào trong m o không sao nhìn rõ ư c. Phía sau ông b nén cư i. Ma trêu y! M t ông i ánh trúm lươn thì b o lúc s m t i. t c thì m t àn om óm b ng t âu túa d y con nào con y to khác thư ng. ã b o mà! C tư ng c u c khù kh . báo. b ng nghe ti ng ru con lơ l ng phía trên u r ng. l i th y cái bóng i bên ph i c u c . ngư i àn ông bi n m t. Tóc r t dài. C u c bư c th p th m như m t ngư i mê. không rõ cô nói gì. B y om óm c chao lư n theo hai bóng ngư i. mi ng v a c l m r m. Ông b ch p m t. Trong qu ng sáng quái n ó. Và. b o có l n n g n núi ông B t th y m t ngư i àn ông i trư c mình ch ch ng mươi bư c chân dáng i l i ve v y như àn bà trông ch m mà không tài nào theo k p. ng ng lên thì th y chót vót trên cành si m t ngư i àn bà tóc xoã ph kín m t. nh th n nhìn cho rõ. thét lên: Ma!. Ông b l o o. Cái hình ngư i y i t a vào vai con trai ông. mi ng b ng nhe ra cư i khanh khách. v a ru n non như than như oán. tay ưa lên b i tóc. Còn c u c thì v n li bì. r n u vuông có mào chon chót như mào gà. ang n m thiêm thi p. ông b ã nhìn th y m t ngư i con gái tr ng lôm l p t chân t i u. Tr i t t i s m l i. Ch có gái thì chú mày m i chăm l nh như th . nghe s c l nh như p m t cái bình s . xung quanh èn n n hương khói nghi ngút. th t là c a xu ng sông. ông b li n l ng l ng bám theo. ó là roi tr tà c a th y cúng. Chân i nh như lư t. tay c m roi dâu. Hay th ng này ã t ki m ư c món nào? Trò i trai tơ m i l n thì không say gì b ng say gái. ch p m t m t cái. thì th y ngư i con gái kia ch là m t cái bóng tr ng. khi n c kho ng không sáng r c lên như th p èn. Nh ng ngư i già ây k r ng núi ông B t ngày xưa r m um tùm: nh ng cây c t ình ch t m t vòng tay ôm là ch t t y. i mũ gi y.ông B t. th mà khá? Con hơn cha là nhà có phúc! Nhưng con bé nào mà ti ng chua chua nghe l th nh ? Ông b còn ang dùng d ng n a mu n tò mò nghe chuy n. Chúng cùng ch p cánh m t lúc. c u b ng vùng d y. R i ti ng m t ngư i con gái thì th m. thì nghe n th t nhi u chuy n. R i b con ông v ư c t i nhà b ng cách nào? Ông không sao hi u nôi. thì th y m t tr ng như n n b ng ph n. b ng m t ti ng h i r t thanh. Vì khi t nh d y ông ã th y mình n m gi a nhà. m t hình ngư i ch không ph i ngư i. nhưng l n ph ng phao như ã thanh niên. Ngư i thì bán m t l i cân hai. khi c u v a i.

M i hay ngh nghi p nào cũng có tư ng m o riêng c a nó. R m rĩ m t h i. Hình nhân thì hoá vàng còn mâm có thì l i. t c là y m ma m t ư ng theo. s p m t c xôi và m t con gà tr ng chưa p mái. th y mo. bao gi nó cũng ng m t cành nhó nh ng ngón chân qu p ch t vào cây. Câu nói ra r như cu c kêu chính là ch nh ng con cu c ơn côi này. tìm m t ch khu t lói ng kêu xà xã cho n ch t. nhúng m t tí vào nư c cho i tư ng u ng. H b o có nh ng con chim cu c b ngư i ta ánh b y m t b n tình. Nhưng t y c u c ngơ ngơ ng n ng n. Th i bu i táo t n n ma qu gi i tàng hình cũng h t ch trú. t lên thành than. T i nào ông cũng l n mò i nghe cu c kêu. Th thì ma qu i âu? Hay ma qu ã b ngư i tr n c t h kh u? M y anh tr n ây v n g i là cô th ng Bi u tr o ã cư i cư i m t cách láu cá h i ông th y cúng mà như v y. và ai cũng có quy n ùa b n c u. táp uôi ngo c c ng vào cành cây. Bu i t i mang ra g c si t . vì th ai có vi c gì cũng mư n c u. i ng o t. l i b ng rú lên cư i s ng s c. Ngư i ta b o xương c a nó làm bùa yêu r t nghi m. Bi u là tên cúng cơm. th là c theo không? Ông b quy t c u v t cái cung thê cho c u c b ng con ư ng bùa mê thu c lú này. M i hay gi ng sinh v t nào ã dám ch t vì tình cũng u ch n m t tư th hiên ngang n rùng r n! Cũng như sông nư c có nh ng con cá s u b l ôi. nó không ăn không u ng. vì cá s u là gi ng tham ăn . Ngay c cái tên Quỳnh p c a c u ngư i ta cũng bi n báo i thành Qu nh . r i c u b ng ngã k nh ra. ã tham ăn thì hay s ch t! L i nói nh ng con cu c ch t vì tình. ã là th y cúng. Ông b nghe có ngư i xui: su t mùa hè năm y c i rình b t con chim cu c th t tình. C u c dùng cái s c cơ b p c a mình i làm thuê làm mư n ki m ăn. Làm như trâu nhưng ch ng bi t mà c vòi vĩnh. m t quay vào tư ng. H i âu cũng không ư c v . lúc nh lúc quên. nó ã tìm nơi có cành cây m c là ra m t nư c. r i nh y ngư c t dư i nư c lên. ang lâm li sư t mư t. b ào b i tìm á ong. thì cái c n u tiên là ph i có dáng ng cô bóng c u. s c như lư i dao c o vào tinh n a! Cư i n âu hai bàn tay c chéo vào nhau en ét n y. êm y ngư i ta nghe th y ti ng khóc t tê trong nh ng chùm r si. Sáng ra nhìn c xôi con gà v n còn nguyên. nó l n u tr xu ng. C th nó treo mình th ng ng như m t d u ch m than gi a tr i và nư c cho n ch t! Nhưng trư ng h p này hi m l m. vì s ma v n ám trong ngư i c u. vun ư c m t ng con nào con n y to b ng u ũa. Ngày cu i cùng ph i th a m t hình nhân cao l n b ng úng c u c . Khi ra v th y cúng còn óng m t cái bùa ng trong ng n a xu ng t. C u c m m t tr n th p t nh t sinh r i kh i. m t mũi nh n nhác như ngư i ã hoá d ! Th r i chưa tìm th y con cu c t vì tình thì chính ông ã t ! Ông ch t nh như ùa! êm n m ng th r i ông không d y n a! T y gia c nh sa sút nhanh. treo l ng l ng. nhưng nh t nhát có mùi tanh.ã x u l i còn tham! Mà phàm gi ng gì cũng v y. thì không ai còn g p ma qu âu n a. Khi h t hơi ch t. Xôi gà mà l i tinh ma vày y! Còn om óm thì ch t dày quanh g c si như m t s tu n ti t. ti ng c l nh vót lên. C nh ng cô s t môi l i r n cũng không dám l y.ngư i ta cư p ch ng c a tôi. l m ph c như t t th ! Th y ph i cúng liên ti p ba êm b y ngày xin l i h n vía cho c u c . nói gi ng kim râu ria ch có và cái ăn cái u ng cũng như àn bà con gái hơn là gi ng ám . ch bây gi núi ông B t ã b ph t tr i l y g làm c i. còn cô th ng là m t t chung ch nh ng ngư i làm ngh cúng bái. Mà th t kỳ l . l y t sét nung g ch. bu n. anh Qu nh và bây gi x bóng là lão Qu nh Có th t ti u s lão Qu nh như th không? Hay ch là giai tho i ngư i ta d ng lên tăng ph n linh thiêng cho núi ông B t? Nhưng y là núi ông B t ngày xưa.C u Qu nh. y o tôi g c si sương gió m t thân m t mình.

rư u d n nhanh như . nên nhìn cô không th nào oán ư c tu i. Nghĩa là cô th ng Bi u m i b a ch u ng m t chén rư u. c nhao nhao như chào mào ăn dom! Xưa nay ngư i ta ch s ngư i ch t ch ai s ngư i s ng? Có úng không h ? Ch s ma ch ai s ngư i. V ch ng thách nhau gi a làng: mày mà làm ông phá. u n tu n nào cũng vài ba cu c. Su t ngày ư c s a gáy vít u thiên h : mà Tám v n không v t mũi út mi ng. Cái ói thúc lão d y. ch cái quán này. trông ch r t lòng tr ng. Không u ban thi ng u . C m t dãy nhà ngói bên y c a óng im m như m m th ng câm! Có n hơn tu n nay các ông bên y không ánh chén. Cái m o y là c a tay Tám lé th c o. toàn ma. khi n lão m t ch d a! ã hơn năm nay lão s ng d a vào nh ng b a rư u kia. nhìn v phía khu nhà u ban xã. Trư c hôm i. ch còn bùa âu mà y m cho xu ! y. Năm nay ã g n chín mươi tu i. rút trong túi ra mót cút c r t. h p tác giao ru ng. b nhau m i ngư i m t niêu. có ph i không h ? Th mà hôm y tôi i nh n ru ng h con cháu. chuy n tay nhau tu. nhưng cô cũng có con àn cháu ng h n hoi. tranh nhau t hương ho ngay y. ai cũng mu n vơ gi t v mình. c mép c c m nh n thín không m t s i râu. r i u ng th t nhi u nư c vào mà v n không l p ư c cái kho ng tr ng quá l n trong b ng lão. Có i thu nào anh em ru t cũng cãi nhau. vì s c ăn c a lão nói như ngư i ác kh u là như hùm ó! Lão quay sang khe h c a phên li p. l i m t v b n con. Ngư i ta g i là Tám lé vì m t h n hi ng l ch i như xe sang vành. quanh năm h t gi t t m l i vay nóng. Có l n ánh kéo Tám ã xiên c m t m ng da u c a khách. Ma còn ang sinh ôi sinh ba n a cơ y! Các v có nh hôm trư c h p tác h p òi chia ru ng khoán không? C như cu c ch i gà. cái tai th y dù có c m vào cái u con cáo thì cũng v n là Lão l ng nghe. Cô i thõng thà thõng thư t. d ng b tai to nhưng mong dính: m ng n nhìn th u qua ư c. Thì ra cô v a gi i vi c âm v a tài vi c dương! Nghe m y anh chàng m t sùi tr ng cá. các ngư i ng có v i tí toé. Tám li n kéo Qu nh vào cái l u này. và v n ch c. V i b m t nh n như m t chim. và cô ã nói v i cái gi ng thanh th nh th này: ng tư ng t này ã h t ma. Anh nào l i ch t ây! gi a lúc này không bi t ch t no hay ch t ói. Cô th ng Bi u ã giương c p m t b c ph ch. ch i trâu ngày xưa! Ch ai ch u nh mi ng nào. ai cũng tranh th a t t. úng là có ti ng tr ng phát d n t trong làng. s t s t i. Ngư i ã như con h c th . n u ban l y gi y. r i các oàn th .mày râu. nh ng bao bì d ng ngư c. v a h i v ma núi ông B t b ngư i tr n c t h kh u. tư ng như m t cô ang to ra m t làn sương khói. r i ban qu n lý h p tác xã. th y h t quá Nhìn ch th y ngư i âu. con nào cùng lành chanh lành nhìn ây nhà! Nh ng con ma tham. ma nó v n ng gà ng g t ngay trong lòng các ngư i! Lão Qu nh b ng th c gi c. Vì n h p tác xã nhi u quá. V a ra n ây thì Tám lé g p lão Qu nh i ào ao thuê. nư c da mai mái. v n t th i ki t xác. cái cao cái th p l y chui ra. ưa c a chua hơn là ưa cay ưa chát. Nh ng thân ngư i s ng ng i y mà mà c m còn nh n ra ai n a. nhìn c xiên xiên. môi c n ch . thì t ông cán b n bà xã viên. C làng có m i x ng Chùa là thư ng ng i n. rang lên nhai. ang lúc ói. v ch ng Tám l i ph i xung phong i kinh t m i trên huy n mi n núi dư c xí xoá ( ây có l th ). Su t hai ngày nay lão ch c n m ngô. Răng cô cũng nh như răng ph n . ma ác t chói m m năm mi ng mư i. H i h p lu bù Các ông y càng h i h p nhi u thì lão Qu nh càng thích! Vì ng h p là ng th t. Nh ng ngư i sính xem tư ng b o b . v a cư i nham nh . Càng nhìn càng th y úng là nh ng m i. non m t th k ã i qua cái dáng m nh mai c a cô. ăn tr u thu c c en nh c. M y là òi ru ng cũ không ư c thì bù lu bù loa lên. lão d i c p m t n. V ch ng ông Tý H i m i kinh.

ngư i nghi n. Th mà ã hơn tu n nay không th y bên y h p hành gì! Hay h l i kéo nhau ra quán bà L i béo có cái mông l ng bàn trên ch kia. V ch ng Quàng trư c cũng túng. v a ti n v a kín. Cái thi u. Anh chàng m t s n sùi tr ng cá. Quán y trư c ch bán thu c. Th thì nguy cho lão Qu nh này quá! M y ông úng là u ng nư c c c n? Lão Qu nh v a qu y ngư i ng i d y. Hoá ra ông c i ch t à? Sư ng th sao l i ch t? Mà ông c v n bên nhà Quý ch . cái ói hi n lên t ánh m t m t m i n nư c da mai mái và c p môi khô tông t c! ư c cái v n t u. nhưng dăm b y năm nay. Gian b p ng sau lúc nào cũng khói um tùm. phát ng ư c c s c l c và trí tu . r i v a ngáp v a nói à: . kéo thu c lào. M i ây i sang quán ăn. M y hôm nay b ngót di u l m h ? Thì i ào huy t v i cánh này thì s có cơm rư u t t . H bên y ng ũa ng bát là ây bi t ngay. mà còn chi m h t c ao c vư n.i u ng rư u ám ma i ông Qu nh! . Thì i ư ng nào mà t i ư c mâm ch t t! Cái c ng sau y. c nh m t ư ng này ai có công có vi c n nh cũng ti n. ng i nghe ta nói cách ăn chơi. Trư c c a treo l ng l ng chân giò và nh ng con gà lu c t a m vàng nhóng nhánh. V y thì ra ây. Tám lé t ng l i c chi c chõng tre và chi c gh b . thì bên ngoài b ng có ti ng g i láo pháo: . thơm inh. Cái i u c n nư c kêu nghìn ngh t như ngư i hen t c c .i u i c gì mà khô rông r c như hang chu t ru ng c n. bán nư c nhi nh ng. h ã d i mâm lên y r i. rư u là m t th ng cơ. N m c nh nhà ngư i em là lão Quàng không nh ng chi m h t cái khôn cái ngoan.i n. Ông Phúc ã tr l n to hàng năm nay r i. bóc ng n c n dài. nhưng da th t trông óp quá. ám trai làng ang tu i ăn tu i l n như nh ng chú nghé tơ. d ng c giúp Tám c o râu ngoáy tai cho thiên h ki m g o. l i thêm m y chi c nan tre gãy roàn ro t. cái gi ng kim eo éo ư c t m rư u ã thành ngh ngà: Anh Qu nh r ng này anh Qu nh ơi. . Thôi úng r i. chân tay kh nh kho ng chưa nh hình.Bây gi còn ng h ông Qu nh? Hay êm qua có bà nào trú nh trong y! V a d t l i m t ám thanh niên tu i nh ng nh ng ã ùa vào y căn l u. r i th n nhiên b ph nh vách làm óm. Nhưng d u v y . ưa lên lau m t. Có hôm l i th ư c c lưng chai rư u v u ng ngâm nga su t êm. gi ng kh o kh o trong khói thu c: . Mu n ăn thì lăn vào b p. thì c h i cùng lâng lâng t u n t n gan bàn chân. Tám li n bá vai Qu nh. Chúng tìm i u. k t ngày Quàng ư c gi chân qu tín d ng c a h p tác xã thì ã nh m khá d n lên. m t mũi thô g y góc c nh. Nhưng có khá m y thì v ch ng Quàng v n tham và ki t. ôi chân cò hương v i cái u g i c l c nhún nh y. úng là lão bóng ư c nhi u b a nh n môi. vào nhà dư i. Lão Qu nh v cái áo b i tàu tàu c ng như mo nang v n cu n làm g i. ch khi nào có nh ng vi c th m c n ng nh c thì v ch ng Quàng m i nh n ông anh Qu nh. Th y ng th t là i c ng sau. Tám b o Qu nh b ph t cái túp l u trong xóm. Nhưng i u quan tr ng là t ây nhìn xéo sang nhà u ban rõ m n m t. Tư ng say nhưng h n xui khôn áo . kh i phái khua dao th t. tránh ư c m m ư c m t thiên h . ch xí l i cho Qu nh m t góc m n ng ven v n ch ng dăm cái nong. n khi d c ngư c cái cút. cái b p y nhi u phen ã c u Tám nh ng bàn thua trông th y! Gi lão Qu nh ti p thu cái v trí l i h i này. C c nhà h Vũ ã t ch thì không ph i chuy n ùa.Tám d n Qu nh cũng ph i bi t ph n.Th o nào có ti ng tr ng phát d n t b nh m t. vô b m b p vào mi ng i u. Mà có lăn vào thì cũng là ăn c a dân c a xã ch ch ng ph i c a m y ông.

nên b m c g i nôm na là th ng Còm. b i vì r ng chính ông c bà c có di m phúc sinh ra ng chí Hùng Cư ng là ngư i xã bên kia sông ch âu xa.Tài. Hai ông bà t dư i xuôi t n cư lên d o có n n ói năm D u. Ông Phúc làm nhà ngói năm gian. m c dù v ch ng Quý làm ăn ch gi t g u vá vai ch không ư c dư d t như ông Phúc. r c thêm tý mu i tr ng. nhưng lão tr n l i. Nghe nói quê c a ông bà vùng toàn i u. Vì th bên xã y ngư i ta quen g i là ông i. B i c C ã nh t quy t t m t ông Phúc có n hơn 30 năm nay r i. Lúc y thanh niên Phúc ang làm bí thư oàn thanh niên toàn xã. Su t ngày Phúc bám i trư ng c i cách. Nghe nói ng chí Hùng Cư ng ngày y g y y u l m. gánh lúa. T thúng thóc. vì Phúc ã ư c k t n p ng t m y năm trư c. v t nh ng c b ng ngón tay. Ngư i thì n vì tò mò. n vi c th m c là ào t t dư i ao lên. Th m i bi t . không gánh không vác mà c ưa c lên u trông khi p l m. Ông Phúc ng chân ch h cho m i h t lư t các ch h xóm Gi ng Chùa. ám thâm niên rít thu c xong lôi kéo lão i. lão hái tu t tu t t g c n ng n. lão nh c r . vì Qu nh ào kho như m t con tê tê dũi t). con tì con v ư c ánh th c. r i cho vào chi c xoong c t tai un lên. r ng là ch có th i phong ki n qu c m i có Cai có i.ám thanh niên cư i hô h : úng là trí nh ông Qu nh! Th hôm trư c ông ăn xôi ăn chu i m ng thư ng th c c nhà ai? Nhà ông Phúc hay nhà Quý? Lão Qu nh như s c nh .Sang . r a qua quít. Ai n cũng ư c ăn xôi u xanh và chu i tr ng cu c. t pháo ùng ùng hôm t cây nóc. không dính dáng gì t i k bóc l t. Lão Qu nh cũng n. ám trai tráng này ư c ch nhi m h p tác xã g i n i ào huy t cho ông c c h Vũ m i ch t êm qua. c C cũng b ngoài tai! M y a con ông Quý v khoe là bác Phúc m i mua xe eúp và máy nghe nh c. không m i thì lão cũng n! Lão v n khoe là ã t ng v i ông Phúc con c c C . R i ngư i ta r tai nhau r ng ng chí Hùng Cư ng không thích xung quanh g i mình là i Cư ng. T t nh t gi ch p cũng m c. r ng là chúng mày có cho ông yên không! Hơn ba mươi năm m i h n c a C như v n chưa nguôi. M t n i canh nh n nh o v a c v a lá. Không ph i lão Qu nh ng i không ai m i mà n. ch ây g i như v y là bôi nh thanh danh ngư i chi n sĩ cách m ng! Ph i g i là ng chí Hùng Cư ng. b ng càng thèm cơm n c n cào. v n m su t ngày m m như có ám cư i. mình ã ly khai ngu n g c xu t thân. Ngư i thì n vì ư c ăn. Hôm u có ngư i g i th ã b tri u lên xã giáo d c quan i m l p trư ng. Lâu nay c C v i Quý là em ông Phúc. Ch bây gi anh ói run c g i mà ra òi ào huy t thì có khi n ngã ngay xu ng y! Lão Qu nh v c d y i ra sau vư n. Nhưng thi u vay âu thì vay. khi còn du kích. Nhưng không ư c g i là i Cư ng.Phú . ít quá. c chi h Vũ ình làm l thư ng th m ng c C tròn 90 tu i th t là th nh so n. ư c sư ng mà ph i ch t thì cũng là kh ! V a m i h i trong năm. nơi còn m y dây khoai lang bò ngu u ngoài. Cho nên b ông Phúc ch t thì lão ph i n ch . bà i. v ch ng Phúc ra riêng. th là c C la toang lên. ng chí i trư ng Hùng Cư ng. nhưng c b o l i hóa ra là i vô phúc! B con c ã làm trò cư i cho thiên h ! y là h i c i cách ru ng t. t rõ mình không b giai c p a ch nhu m en. tên b con c C như v y. i trư ng tên là Cư ng. nu t ch ng. y th mà có ngư i ăn không h t c a l i lăn ra ch t. Hai ông bà i i thuê i mư n ki m ăn. lúc g t hái xong. cái ói càng tăng thêm.Quý . Lão húp s t so t. trư ng chi h Vũ ình bây gi cùng m t i du kích t th i Tây kia (kỳ th c ngày y du kích tuy n anh thanh niên Qu nh vào thêm m t tay ào h m. i . như voi u ng thu c gió ăn gi mi ng. Nhưng thư thư ã.L c . c b quy là a ch . tư ng như gãy c n nơi. ch c C nh t quy t không cho v ch ng Quý vác rá n ông anh giàu có.

V Phúc c m cái li m nh y choi choi trư c m t nh ng k bóc l t. ngày v dám thuê g n ch c nhân công làm cho nhanh. ã có ngư i lân la h i chuyên gia c nh. Th là c ch. mày có bi t tao là ai không? Ông b ã tr l i th này: .D thưa tôi có bi t ông. n b t r v i cô Tý con bà T o cu i xóm. Nhà ch có hai m con. bà T o l i v a h ng m t l n h ng tai. Ta ph i v ch tr n tư tư ng en t i c a chúng ra. mà ph i ngh n s nghi p cách m ng trên h t. v n v i b m . li n p bàn ánh rình. da v n dính sát vào xương. ch có cô T o tuy x u ngư i. m u b ng câu h i: . v n g y. Phúc c bám ri t l y i trư ng Hùng Cư ng. ngày mùa. tung tin nói x u cán b i. cái m li m c m trư c m t Vũ ình i. R i oàn c ng hô vang o tên a ch bóc l t Vũ ình i! Kiên quy t ánh tên a ch Vũ ình i m m n khí. Ch k dài dòng và hay trùng l p quá n n i ng chí Hùng Cư ng ph i nói ch t m ngh cho b t xúc ng r i s u ti p. v a m ch v a k t i b n chúng ã bóc l t.a ch bóc l t. tên a ch có 5 màu ru ng. èn u c c r ng r c như ình li u. c choang choang. ng d y: i không ư c ăn nói x xiên! ây chính là b n ch t ngoan c c a giai c p . Trong lúc ng chí Hùng Cư ng ang m t lên lúng túng. H b o th y ng chí Hùng Cư ng n b t r c t cán tìm hi u tình hình c a làng.a ch i. Nh t thanh nhì s c.sông có khúc. Phúc bư c ra. M c dù tên i cũng hai b a cơm èn. V n cao. vì nó làm p nh ng ngư i vô s n không có tư li u s n xu t ph i i làm thuê làm mư n ki m ăn. th là t t c m m như v ch : o! o! . ng chí Hùng Cư ng ã phân tích sâu s c cho m i ngư i hi u như v y. Nói m t câu là quan tr ng m t câu. n lư t mình. H p chi b ng chí Hùng Cư ng tuyên dương Phúc là ã có tinh th n kiên quy t d t b ư c giai c p phi vô s n. t t c ư c lùa ra gi a sân như m t ám hành kh t. o tên a ch Vũ ình i x xiên! . Sáng hôm sau i t ch c cho dân làng u t Vũ ình i. êm nào Phúc cũng t ng. thì Phúc ã g i ngay m y thanh niên y lên làm ki m i m vì ã ăn ph i ũa c a b n bóc l t. ã ăn cơm th t gà r i ng luôn y n sáng s m hôm sau i c ng ngách v tr s . làm qu n qu t như trâu nhưng y chính là âm mưu c a nó ta không ư c mơ h l n l n. n n i có m y thanh niên hay thóc mách kháo nhau r ng ã b t g p ng chí Hùng Cư ng i sâu i sát qu n chúng. nhưng ph p pháp d dãi. ngư i có lúc: t th ng Còm ã l n b ng lên thành ng chí Hùng Cư ng. 3 trâu cày. t c nh ng ngư i em c a Phúc chưa v chưa ch ng. ng i b t xu ng gi a vòng trong vòng ngoài dân làng. r i ng chí ch n ch nh ngay là không nên quá n ng n tư tư ng gia ình. Tr ng ánh n b ng dùi. không ai dám h i chuy n gia ình ng chí Hùng Cư ng n a. t nguy n ph c v s nghi p cách m ng c a giai c p công nông. Cu c u t ư c t ch c ngay gi a sân nhà Vũ ình i. nhưng gi ng nói thì th t là ngư i có quy n. vì tôi ã trót ra ông! ng chí Hùng Cư ng ang ng i bàn ch t a ph chi c chăn hoa. b m u giai c p c t cán. Hai v ch ng i cùng m y ngư i con.M t thanh niên c t cán li n hét lên. hô ob n a ch c thanh thi u niên i c ch cư ng hào ác bá n kh n c c ti ng. thì ng chí Hùng Cư ng v n t t mình là thành ph n cơ b n. ã è nén mình ra sao. nhưng ã b nh ng tên cư ng hào như nh ng cái vòi cua con b ch tu c bóc l t n t n xương t y.

và v n tư th c a ngư i quy n bi n. Ông i m nhiên kéo thu c lào xoe xoè. ang n m th khò kh trên chi c giư ng tre. tr ng en l n l n. lo i giư ng c l cách ây m y ch c năm. d ph c tùng. th là chuy n r c r i r i. nhưng cơn n khí trong lòng xem ra v n chưa m t chút h h a! Ông Phúc c m c cho c via già nói th a thuê. trên nhà ba b con. B y gi không th thì làm gì. Ông Phúc n nhà em trai. ngh ch nhi m. v i c p m t ba góc nhìn c ng m ng m.Nó nói th i m m th mà mày ch u nh n à? V y là xong! Ông Phúc ã ánh trúng huy t! Câu chuy n l p t c xoay ngư c sang hư ng khác. n bây gi nh ng ngư i ng tu i làng Gi ng Chùa này v n nh như in nh ng câu i áp c a b con ông i . M t s tái h p hi m có. Trong nhà Quý như ng nh n ít l i hơn c v con. Nhưng duyên do có ư c b a t c h y. l i thêm chi c màn xô màu cháo lòng. nhưng l i có nh ng l i như óng d u chính vào in não m i ngư i. c C c n m trong chi c màn y.L i nói gió bay. như n m trong ch n trú ng cu i cùng c a cu c i. không y mà ra thì âu? Cũng mang ti ng mua. . Như m t con chi n mã v già.ông v bên con tĩnh dư ng cho ti n. Tao quen s ng nghèo kh r i? Nghèo kh còn yên m b ng v n có ti n có c a mà b nh c! C C v i nư c da m i xam en. Không có l i c a ch nhi m. Chân dù có nhún nhưng lòng v n khinh.Tao không i âu h t. b c và khô xác. r i làm l thư ng th m i c làng n d thì ai mà không tò mò ai mà không mu n n xem b eon ông cháu nhà y i ãi v i nhau như th nào. mi ng phóng ra nh ng l i cay c. Nó dám nói chi h Vũ ình quanh năm l c c thì còn lãnh o ai! Th là c C b t ngay d y như m t cái lò xo: . Chân tay c C v n rung lên vì xúc ng. ã nhi u l n ông Phúc sai con mang bánh giò bánh d y. Vì th hôm giáp t t m i ây. là m t t i kia. ba ngư i àn ông rư ng c t c a chi h Vũ ình có cu c àm phán mang t m c ch m d t chi n tranh! . tóc lưa thưa. thì mình ch b ra m t. Vi c gì Quý cũng l y êm m làm u. . c v a th khó nh c. cái lâu dài. ông b t Quý xua h t v con xu ng b p. cóc ngóe nh y lên làm ngư i! Mu n còn ch ng thì ph i bi t l a.ông Phúc b t u công b quan di m c a mình . khi th y ông c ã y u l m. u i như u i tà: Mang v ! Mang v ! cha m con cái chúng mày ăn nhau cho béo r i l y s c mà ào m ào m ông bà ông v i lên! L n này c C v n n m y.Năm nay ông u i s c l m r i . u kê lên chi c g i mây ã ng màu en kít. khi v ch ng con cái ông Phúc ón ư c c C v . Nên trong vi c gi a b và anh. vá víu túm tó như vó tôm. mang s a sang. còn ng! Mà không có chân ng viên thì cái h nhà này chúng nó cho ăn bùn! Chân tr ng thì làm gì chen ư c cái ch c ch nhi m h p tác sáu b y năm tr i? M y a trong h nhà này vào ư c ng là nh ai? Tôi không ng i y thì có m c th t! R i g ch ngói nhà chú Quý này. m t ngày kh e thì năm b y ngày au.B ch b c bõ nh ng chuy n v t! Không nhìn xa ư c kh i b rào! . nhà bá Sang kia. V a nói. Nhún v i m y th ng hách x ng gi cái l n hơn. thì m y th ng lò g ch lò ngói có kh i nó ch u nh cho y!Tôi v a m t chân ng y. dù không . còn nguyên v n là m t nông dân thu n phác. m t không nhìn ngư i con trai ã u t mình. thì không ai bi t ư c.Phúc trong bu i u t y. Ông Quý thì càng ng i im như thóc. nhưng ngư i khác ph i tr mư i.Th i b y gi nó nhi u nhương. ch bên này chú thím nó v a túng v a neo ngư i trông nom.ông Phúc b t u vào chuy n . Quý v n là ngư i ch bi t b i t l t c làm ăn. Quý m c? Th nào cũng ư c. Phe cánh nhà Tr nh Bá ang lăm le chi m h t quy n hành cái xã này.

Th là sau hơn ba mươi năm quay lưng. chuy n ch c. ông Phúc ph i n m y chén sâm cao-ly m i h i.Ông Phúc l i lên ti ng. quên i thì thôi. M t s ki n c a làng! V y mà c C không g ng s ng r n thêm n a hư ng cho ã cái c nh i n viên xum h p. Không nh c. là ph n u gà má l n. ông Phúc làm l thư ng th cho c C tròn 90. c l a mi ng nhau không bi t m t! .Mà v bên này còn b t m m nh ng a nói h n l i! Th ng Tùng. Dù th nào cũng không th h Vũ này b nh c trư c dân làng! Gi ng ông Phúc ã như mu n g m lên. khi n ông Nam Tào s c nh ra xóm Gi ng Chùa còn sót ngư i s ng quá dai mà chưa g ch tên L i có k ác kh u b o ngay vi c t ch c rùm beng cũng là m t cách gi s ng r i! Mu n cha m th lâu không ai làm th ! Nh ng chuy n àm ti u áy n tai ông Phúc h t. Tay ã b t chu n chu n. Th t oái oăm. rùng rùng d t nhau sang nhà ông Quý d ón c em v bên này ngh ngơi tĩnh dư ng!. i n th v n c chi th . có c dâu l n r . ch n u ch khi khơi d y thì ng n l a bùng ngay lên? Hôn nhân. T hôm c C v bên nhà ông Phúc n nay ã ư c m y n . nhưng mùi thu c súng v n kích thích nó g m thét! M i hi m khích gi a c C v i cánh nhà h Tr nh Bá kia có t xa xưa. vì làm l thư ng th to quá. T c hôn nhân và t ai là hai th d gây cho ngư i ta thù oán nhau lâu nh t. ôi bên ã giành nhau k ch li t. con gái.t. n i ông Phúc l i là chuy n tình. nên ng t i Thiên ình. Ông văng t c mi ng l m b m: L i ch mi ng lư i nhà Tr nh Bá! . cái ch c lý trư ng dù nh nhưng y là danh d là chuy n ư c thua gi a hai dòng h .Ông v bên này không ch là chuy n nghĩ ngơi tĩnh dư ng . C C ng i h n d y ch không còn n m n a. Ông Quý càng thu n ngư i ra ngơ ngác. Nó còn nói láo hơn c anh em chú cháu nhà Tr nh Bá. hai dòng h này c v n. Th mà m i ra t t c ã ch t i s ng l i m y dân. mi ng ã c m kh u. là ch ng i chi u nh t gi a ình làng. ư c chúng nó thí cho cái chân xã i. Trong làng ngư i ta b ng thêu chuy n c y mi ng lên r ng. con Bá Sang. c t d t dòng nghĩ ng i lan man c a c C . th là nh y c n lên theo voi ăn bã mía. t c là v ông Phúc cùng con trai. c C ã ch u quy ph c hoàn toàn trư c lý l c a ngư i con trai mà c ã t ng r a không còn thi u m t l i nào! Và ây là l n th hai c l i ch u thua Phúc! Ngay hôm sau dân Gi ng Chùa tr m t th y bà con dâu áo . Thì gi a hai h Vũ ình và Tr nh Bá không th ng i chung chi u v i nhau là b i t t c nh ng th ó! Ngày xưa có dân hai bên ã túm ng c áo nhau gi a sân chùa trong ngày vi c làng! i c C là chuy n.còn s c lao vào tr n m c. T t c vui v c như i rư c m t ông quan i th n! Và ngay tu n y.

Ông Phúc d n gi ng: . Bà có nghe ngư i ta b o gi a hai c u cháu .Th ng Tùng nhà bá i âu mà t hôm qua n gi không th y m t? Bà Sang ngư c nhìn ngư i em trai như có l i: . ai vào vi c n y. nhưng sáng b nh nó v i th ng i u còn ăn ph Ng i nhà nhưng tôi bi t h t? Bà Sang l i t c tư i v a khóc b v a k l v thân ph n àn bà con gái c a mình. Ngang ngư i ph m t chi c chăn ơn. v n ng i s t s t góc giư ng: . c a xã n vi ng. C p m t ba góc tr m l ng. mà ph i là phư ng bát âm l n theo úng nghi th c c truy n. réo chú c i i! Ông Phúc. mình còn nh phúc áp l i R i thì ph i d ng r p.Tùng tùng tùng. ông s xu t g d i v n tr s n ch không th dùng g t p. cơm nư c. g n linh c u. nó không i thì ngư i ta ch u nh n y. k réo bác. Còn m t nhóm bên ngoài v i nhi m v khi các oàn th c a làng. còn anh em con cháu có th nào óng góp tùy ý.. úng là m t ông trư ng h quy n bi n và thành th o công vi c. bà còn bi t tr ng ai khinh ai! Sao mà càng ngày càng l m chuy n quay qu t v y! G n h t i ngư i v n ch bi t ăn th nào cho ph i! Bà Sang c t tê ng i than khóc m t mình. r i nó i luôn. không n hà t n kém. M t nhóm ng i trong nhà. Nó là nó tr n ám tang này? i t quán bà L i. thi hài c C ang ng trên ó. Ông Phúc nói. Ông Phúc nói m t lo t công vi c. M t l n bà v a h i. Hàng ngày bà ch quanh qu n vi c nhà. Sáng ra. D t khoác như m nh l nh. hai d i thõng xu ng gáy. c n lão Qu nh cũng dám ch c là ám tang c C chi h Vũ ình s ư c t ch c r t long tr ng. cám bã. lúc tr i chưa m m t. bây gi con trai là tr c t gia ình. qu là không ngoa. chi c màn tuyn màu nư c bi n ph kín. c b y ti ng l i d t m t nh p . t kèn s chia làm hai nhóm. M t bên em ru t. h nhà ta là h l n trong làng. cùng m t g c m t cành. Ph i có ngư i nhà tr c bên ngoài Ph i có ngư i ng i ghi chép nh ng ai mang phúng vi ng n.ông Phúc huơ tay.Khoai s n gì. u ông thít khăn tr ng. áo quan. ông Phúc m i quay l i h i bà Sang. n i tr ng ưa oàn vào tăng thêm hư ng d n t ng oàn vào th t . Sáng s m th y nó b o là xã phân công i mua s n c u ói cho h p tác xã. Ông s m i i kèn. v i dáng cao l n vuông v c. ti ng h ang eo b ng ng ng b t như nh ng chi c loa b ng t i n.êm qua t n khuya nó m i i h p v .. ông Phúc tri u t p t t c n i ngo i n nhà ông. R i nhà ông s ng m t con l n hơn m t t . v n i ng àng hoàng. ngư i ch c . Khi t t c ã túa i.T t c lý l ng! ..Hai úng như nhi u ngư i nghĩ.. R i m t h i tr ng báo tang. ph n tr ng th . kê bàn gh . m t bên con . . Ti ng óng ván kênh k ch. sau này nhà ngư i ta có ám. .Hay là xung quanh ngư i ta m c bà? M i ngư i t t b t nh n nháo sai khi n.ông Phúc và th ng Tùng nhà bà có chuy n mâu thu n mâu th t gì y. Xung quanh con cháu n c n sùi s t. thì nhóm này ra t n c ng n i kèn. Ngư i kêu b ngư i g i ông. r i phân công luôn. nên ph i làm tang cho c C th t àng hoàng. Trên b ph n g lim en mun mà nh ng ngư i già v n quen g i là gh ng a. mư n thêm mâm bát. g i h i nhau m m. thì Tùng g t i U h i làm gì nh ng vi c y m c con! Thôi thì ành con d i cái mang. ó là d u hi u c a i tang. m c xung quanh . Ti ng khóc. chu còn bi t âu bàn so n. h t máu c a mình. Ch ng bà m t s m.

cu h p ha h p ho ng. Ông trư ng phư ng bát âm i l i phía u c ông cúi xu ng nơi âm b m như d n riêng c C i u gì. r i ông rút trong túi áo ra c C i chi c bùa xo n b ng gi y b i. êm c u h n b t u. Chi c quan tài m c không sơn. M i ngư i ng l ng ph c như nín th . Trên trán và hai bên tai d t m y chi c lông chim s c s ông n bên linh c u h ng gi ng d n dò: c i ư c thanh th n. o n. nói m t câu gì ó l p t c c m t nhà khăn n x p hàng vòng tròn quanh linh c u.. r i kéo d ch xu ng phía chân con cháu h hàng nhìn th y m t c C l n cu i cùng. con trai út ông Phúc. T t c Ông trư ng phư ng bát âm m t tím r m. tùng! Ti ng nh c c a t th n như có ôi cánh màu en bay v n trên nh ng ng n tre úa lá. Chính ti ng tr ng y ã thúc lão Qu nh th c gi c. Khi ám thanh niên ư c ch nhi m g i kéo nhau i r i. Ván thiên kéo lên. có tr ng có kèn như êm hát êm nh c. kê n m d c theo chi u nhà. M t s i dây bu c vào mũi thuy n. C C chính th c i v nơi vĩnh vi n. Tàn hương rơi l t xu ng qu trưng lu c và bát cơm óng theo hình o n c nh. Ngoài sân d ng r p. M t u sào ch ng phía sau c nh thuy n. i m phúc c a o Ph t. bàn gh kê dàn d t. ã hàng tu n không th y ai c n n s c trâu lăn c a lão. rù rì như sên bò. Phía trư c i kèn tr ng cu Cán ã ư c hư ng d n d t theo thuy n i th t ch m. Làm mư n lúc này cũng không t! Lão Qu nh c ra ra vào và i l i ù ì như voi nan. T c thì con trai và con r ông Phúc th n tr ng nâng ván thiên lên. Chi c g y y là sào chèo thuy n. như chít khăn x p. Trong căn nhà ngói năm gian ông ch t ngư i. lùa vào mi ng c C . M t h i ch p cho ng vang lên. hương khói nghi ngút. ó là màu bi u hi n i m lành. nghe trư ng phư ng bát âm xư ng l i mà ph h a nh c theo. xoay quan tài ngang theo chi u nhà. ó là gi y thông hành sang th gi i bên kia. tr ng rùng rùng ng d y như m t àn cò. c ng i trên chi u phía tay trái. lan t a kh p u làng cu i xóm. ó là thuy n ưa linh h n ngư i m i khu t v nơi chín su i. Ông v n b qu n áo màu vàng. căng phông. cháu ích tôn c C ư c c m dây kéo thuy n i trư c. và th ng cu C n. Ông Phúc ra hi u t t c àn ông xúm tay l i. au c C quay ra chính c a gi a. u ông i mũ gi y xanh ó không chóp. và lão Qu nh ã húp h t c n i rau khoai mà v n ói veo lão ng i ng n ra không bi t làm gì.tùng tùng tùng. v t v d i do quá? ám thanh niên kéo nhau i xem như xem văn ngh ! Khi lão Qu nh v t v t i nơi. màu g d i vàng ươm trông còn n i hơn c sơn. r ng thùng thình như qu n áo phư ng tu ng. ch bào nh n. óng ch t l i. Ch c kh c l i li c sang khu nhà y ban. ông g t u ra hi u. thì ã th y n óm nhà ông Phúc sáng trưng. Trư ng phư ng bát âm mang ra m t chi c thuy n b ng chi c di u sáo c a tr con. nhưng t t c các c a bên y v n óng ch t. L p t c nh ng ti ng khóc l i òa ra như v p. Trên ván thiên. n t i m t nghe nhi u ngư i nói êm nay nhà ông Phúc làm l c u h n vui l m. ch không gi ng nh ng ám ch t theo i s ng m i. trong lúc chào c l n cu i không ai ư c khóc. dé chân chèo hai tay c m sào rư n lên gi t xu ng r t d o như chèo thuy n th t. T t c chi n thuy n ư c dán b ng gi y . Ti ng ông Phúc c t lên. R i ông ph y tay ra hi u. m t bình hương tơ khói um tùm.. Trư ng phư ng bát âm hơi cúi ngư i v phía trư c. . Th r i su t c ngày lão Qu nh c thơ th n l v như v y. Trư ng phư ng bát âm c m m t cây g y cu n gi y ngang ngư i ông th t thêm m t s i dây cũng màu . và nh không c n ra hi n trư ng.

Ông Phúc ang ng i ng d y. Hai chân ông nhún nh y càng d o n a ngư i phía trên ung ưa như thuy n ang d p d nh trôi trên sóng. Gi xin h n c hãy t m ngh chân. Bà ã hoàn h n. Trư ng phư ng bát âm càng nhi u bài c u lâm ly. Bà xu ng b p mang xôi lên cho i kèn dùng b a êm. mi ng c ngân nga kéo dài. Trư ng phư ng bát âm thu v i chi c thuy n mang v ch phư ng kèn. trư ng hơi l m. ti ng bát ĩa lo ng xo ng. và hình như toàn nh ng t b c kha khá c ? Trư ng phư ng bát âm li c nhìn lòng càng ph n ch n. Gi ng ông r t vang. b t d u là bài d n dò c a nh ng ngư i ang s ng i v i linh h n ngư i m i khu t: i ơi! Hôm nay ông ã i r i Ông ã khu t núi v nơi su i vàng t dày cách bi t dương gian M y l i nh c nh ông v ngàn thu i ơi! Nơi y m t mù G p ngư i ch h i trư c G p sông hãy l i sau Th y thuy n xanh không xu ng Ch thuy n qua mau. Ông Phúc l t b t g cây èn măng-sông mang xu ng b p.Ba h n b y vía. thì ti n ã lùm lùm trong lòng thuy n. Bây gi là bài con ưa ti n cha: í ơi!. ư ng i b y ch ng. tán lo n.Trư ng phư ng bát âm u ưa n a ngư i trên. thì ti n c a con cháu tang ch b vào thuy n càng nhi u. con cháu g n xa. m t mơ màng. Ti ng kèn. tươm b ng m y cha con ông l i ò chèo thuy n th t ngoài b n sông kia! êm nay kh ch này xem ra cũng có máu m t. Hàng n i càng dài. . gi ng càng hay. B ã i r i Lòng con au th t nh ôi l s u Bây gi cách tr hai nơi Âm dương xa ngát muôn i bi t ly B i con bi t d n gì Th là ti ng khóc c a m y bà con gái. M i ngư i lao b ra. Trư ng phư ng hát ám d ng l i.. Th là l n lư t nh ng ngư i ng i vòng quanh phía ngoài ng lên thi nhau b ti n vào thuy n và x p hàng ti p phía sau ông Phúc. M t êm c u h n có i kèn ã v hàng b ti n. Bà v a m c a thì cha m ơi! M t ngư i ng s ng s ng gi a nhà. ti ng v ông Phúc kêu th t thanh. M i ngư i v a t n ra ng i theo hình vòng tròn như cũ thì b ng dư i nhà b p.. ti ng nh cũng n non như c a vào gan ru t! Khi chi c thuy n kéo ư c m t vòng quanh quan tài. con dâu ang l ng xu ng vì khàn ti ng. thì ti n b ra càng nhi u. nháo nhác.. hai tay làm ng tác khoát nư c bát thuy n. u xuôi uôi l t Ti n ang bay như bươm bư m vào lòng thuy n. mi ng nói véo von có v n có i u như nói v i ngư i ch n tuy n ài: ..Ti n ngân hàng Qu c gia h n hoi. Bà hào h n k . t m t nén hương c m thêm vào bình hương trên ván thiên và b t b c m t trăm vào chi c thuy n thúng cu C n ang kéo. ti n c i xa. Ma! Ma! Bà nh kêu lên như như v y. ti n c a ngư i s ng ang tiêu ch không ph i ti n âm ph ch là th ti n gi v ! ây chính là cách thư ng c a tang ch i v i d i kèn. M i ngư i vây quanh bà Phúc. nghe l i ca th ng thi t l i khóc dào lên. hai tay ch p vào nhau nâng ngang ng c. m t to b ng úng cái mâm và tr ng b ch như sáp. r i c như b ch t c . phúc l c y nhà. ã qua ch ng nh t. l y s c i ti p. s c càng dai i ư c nhi u vòng. r i ông ng phía sau trư ng phư ng bát âm.

S i cư c gi t gi t kéo con nhài như ang nh y Th thì chú gà tr ng nhanh chân hơn c àn ang tha th n tìm giun. r i Thó c m t bát rư u vào h ng chó làm con v n cũng say bò b i ra. Trong lúc ngà ngà cao h ng. Này. thì Thó rên lên trong b ng. thì b ng th y m t s i cư c bay vu t t b rào bên nhà Thó quăng sang. bay vút qua hàng rào sang nhà Th . cái bóng y v i th t vào và cái b c h n ang ôm lù lù trên tay. hai chân ch mu n nh y tưng tưng. T i nay Thó cũng ch ch tâm n nhà ông Phúc ngó i kèn bi u di n xem chơi. ng th i r t nhanh m t chu i cư i hí hí rung lên và ti ng nói thì lè bè m hơi men: . H n l n ngay xu ng. Xôi thì chưa chín. nhưng hai bàn tay h n l i ôm ch t l y ép vào b ng. thì Thó ã bóp ngoéo con gà v t vào góc b p. Mùi rư u thơm cay cay tho ng âu ây. li n lao theo nu t m i. ch y sang.Sao v i giăng cái con kh c! Im i! Ng i ây r i cùng t nh m rư u! Ông làm c ngày cho tay Quàng nhưng nó ãi ông cái gì nào? M y lưng cơm v i tý tương chua như d m ĩ h ? Th r i Thó và Quàng ã ánh h t c con gà gáy v i chai b rư u. thì lão Qu nh th ng th ng ra v . bà quay ngay lên nhà nh p vào oàn con cháu i ưa h n c C quanh quan tài. u s i cư c là m t cái lư i câu móc vào con nhái. Này là v i dưa khú. nhưng óc l i b ng con ki n.nhưng lư i ã c ng ra. m t long sòng s c như chó iên. Thó nu t nư c b t. Tên h n chính là Th kia. hóa ra lão Qu nh y h ? Ngư i ta b o lão có cái thân b ng con voi.Sao l i làm th ? . huých c vào b ng nhau ch y xu ng b p.Ôi dào tư ng ai. Nh ng m t cái. Th ch nh h l i phư ng kèn ăn xôi nh t? Hóa ra nhà này cũng ki t như ch ng ph i v a! L n mò vào cái xó x nh thì l p t c hai cánh mũi r t m ng c a Thó ph p ph ng lên. v a cư i hí há! Ch là khi m i ngư i nháo nhác chen vai. th y ai h cái gì mà h n không thu ng. rãi s u. t t c v n nguyên v n. . th t không oan! n ây mà l i ch u v không à? Lão Qu nh d i m t. Thó túm l y con chó c m nhà h n. Thó kê ngay mi ng làm m t hơi. em trai lão. Th y ngư i. mi ng c tru lên như chó sói. h n xiêu phách l c. Rư u m i n u ngon chí m ! Lúc y trên nhà ti ng ông trư ng phư ng bát âm ang c t cao . thì cái máu ngh nghi p c a Thó n i lên. kh gió! n khi Thó s vào m t cái hũ tay rút n m lá chu i khô làm nút. L n thì ch c ngày mai m i m . Ch ch có th .Lão Qu nh s ng s . mi ng ch còn ú m t t i s m l i. M i ngư i soi èn óm xem có m t mát gì không. là chai m m. nhưng vì cái tính t t m t. Hai tay r r m h t chai này n l khác. dù êm cu i tháng t i m m nhưng lão cũng ã nh n ra cái ngư i ang d say d t nh này là anh chàng Thó ngay c nh nhà chú Quàng. b o Qu nh gi chân. khi bà nh th n ư c thì con ma ã bi n m t. Này là li n mu i. C m t hu y rư u. không thó thì ng a ngáy không ch u ư c! M t l n lão Qu nh ang ào ao cho Quàng. Thó l c l c ti ng rư u reo óc ách m i m c. Nhưng n khi th y bà Phúc xu ng b p b c chõ xôi lên b p lò r i không k p khóa c a. Th thì úng ma hi n th t r i! Trong khi c nhà ông Phúc ang nh n nhác lo l ng không bi t i m báo này lành d th nào thì con ma m t b ng cái mâm kia ang chân nam á chân chiêu v a bá vai lão Qu nh bư c th p thòm. V a ra kh i ngõ thì b ng m t bóng ngư i nh lo t cho t t trong vư n chu i nhà ông Phúc chui ra. Thó vân t nh như ti n. Lão Qu nh b cu c. nhe răng ra cư i hít vào i u cư i lúc Thó thèm ăn: . trong lúc hai th ng vô d ng c xoa b ng cư i s ng s c như hóa ng . áng l ph i rơi văng ra vì g p ngư i t ng t. s i cư c gi t tung lên và chú gà tr ng b c kh i m t t. th t thà không th y âu.

rư u t trong hũ x i ra. Thó ng i b t xu ng làm ng m n a. khi n ông Ch nh h t ho ng né ngư i ra. C th .Th ra chú v a l n vào b p bà Phúc y? . Thó cư i. Bây gi ông Ch nh cha già con c c.Trung tá mà s rư u! Trung tá mà cũng tiên có kh ng là không có ti n! Hí hí! Th cho nên tr con nó m i hát láo là u làng i tá vá xe. Thó ch còn lê vào ư c g c i bên c nh ư ng là lăn khoèo xu ng. Chân bư c l ng qu ng. C hai t a vào nhau. ư t m c ng c Thó. tay cùng ôm cái hũ. ôm cái gì th này? Thó nhìn lên. m t trung tá v hưu. . h n xiêu phách l c. ã th y mùi xôi. th ! Thôi té nhá. ch thuy n qua mau. M y ngày nay ch b a rau b a cháo nên rư u vào thèm ăn t n.. Ti ng tu rư u chun chút vang lên. R i mi ng hũ l i d c vào m m Qu nh. nên Thó bi t l m. ưa lên che l y m t. r i bư c v i. Ông Ch nh cũng ngay g n nhà Thó. tý n a âm s m vào con ma úng s ng s ng trư c m t.Xin ãi bác ch u n a! Làm hơi th t dài vào. Thó nhìn theo cư i khùng kh c.. Tay giơ cái hũ lên như th i kèn. nên ã l y v khác.Ai th này? i ng th nào th này? Qu nh và Thó cùng kh ng l i. M t ngư i àn ông cao. nhưng v n nh xách hũ rư u lu n ngay ra c a. Bà Phúc ang xăm xăm. Ch t m t ti ng h i làm c hai s ng l i: . Thó n m vung chõ cào ngay m t t ng b vào v t áo. r i b ng hát ngh ngà. Nhưng ch ư c vài bư c. u n ng chân nh . Ông trư ng phư ng bát âm d n dò. Rư u m nh ang qu y p trong ru t Thó. Không còn bi t tr i t xung quanh là gì. . cho i úy th i kèn ám ma! A hà ha th i kèn ám ma! Tò te tí te! V a hát Thó v a nhún nh y ôi chân ch bát như ông trư ng phư ng bát âm lúc nãy. . lúc l i i trên sóng. g y. ngư i c xóm Gi ng Chùa u n tr ng. Thó li n vút cái thau nhôm. Thó v ngay cái ch u nhôm ang d a c nh ng bát ĩa. N a i. Cái mi ng hũ lúc thì d c vào m m ngư i kia. và rư u l i ch y vào h ng Thó tu n tu n. cu i làng trung tá bán chè en. Ông i canh lò g ch. thi u tá thì buôn d u èn. Thó theo l i r v nhà. . Rư u là cao c a g o. chân ng lom khom tư th vùng ch y.à chú Thó à? L i bác Qu nh n a. hai gã m t khôn m t d i.Thì ã sao? Túng nên ph i tính! ng có be lên như bê nghe ch a! V a nói Thó v a ng mi ng hũ vào m m lão Qu nh. ang xít xoa vì b ng rãy.Lão Qu nh h i l i cho ch c ch n. th mà ngư i ta v n nói dương sao âm v y. nh n ra ông Ch nh. Ch nh l lu t dư i y l i xoay ngư c l i? Thó ng ngư i vào tư ng. V y mà trên tr n èn xanh thì i. i trên t mà cú líu ríu d p d n như vào m m ngư i này. l i bi n vào vư n chu i. n ch r . Ngư i y d u gi ng: . gi ng lè nhè: . nhà cũng hoàn c nh l m. Bà kê u lên. bá vai nhau i ngã nghiêng gi a ư ng làng trong êm khuya. m t bé nh như con cáo. Ông Ch nh có v i theo trai. m t to l n xù xì như con g u. ã ng sát bên c nh. rư u ngon th này mà ch t khòng k p u ng thì phí c a th t!Th y thuy n xanh không xu ng. èn thì d ng. . thì chính lúc y bà Phúc xu ng! V a nghe ti ng y c a.gi ng: i ơi! Hôm nay ông ã i r i! Thó làm m t ng m n a. hai tay v n ôm cái hũ.A bác Ch nh y ư? Bác i âu mà khuya kho t th này? Hay cũng sang ám nhà ông Phúc? Thi hãy làm v i em m t ng m! Nói r i Thó nh bá vai. Thó lè nhè b o Qu nh: .

mi ng h i m trong hơi men: . M t ngư i s ng và m t ngư i ch t! C hai ang n m trên chi c chõng p p c a lão Qu nh. thì ngư i àn bà ã kéo gi t lão l i: . Không ói thì hơi âu i lang thang cho nh c. mà sao bây gi l i ch c th này? Ch c th là vì bên trong có ngư i. thì ngư i àn bà b ng b t ra m t ti ng cư i khô kh c: . Có hai m con. Ch nh hôm nay ma l i dám xông váo nhà lão th t? Kìa. r i c m tay lôi lão Qu nh vào nhà. ã ành! Còn ngư i s ng thì cũng l i ng như ch t! Ti ng gi t c a c a lão Qu nh làm ngư i s ng choàng th c.Lão Qu nh nh m u d y. M c dù ã ch ng m t cái g y vào t m cánh d i. Lão trương c p m t trong bóng t i s s m nhìn ngư i àn bà ang ng i l m mép chõng. H c hác và lôi thôi. l i thêm b óc v n ù ì. nhưng lão không tin. l i m t lão cám h p! ph i gió ph i dây? Nh i nhét âu v mà kh th này! V a l m b m. Th cái nhà ch này là th nào? Ngư i hay ma? Ch nh l i có ma th t? Lão ã nghe ngư i ta b o chính lão ã b ma làm.Con nhà ch ch t th t à? . m t ma s ng và m t ma ch t! ói khát n ma cũng ch t! . Qu nh ngã ngay xu ng như m t bao g o.Lão Qu nh h i v i gi ng r t rè. r i nh y m t bư c t i c a. nhưng con bé nó ch t r i! Nó n m kia nhưng nó ch t r i! . V a nghe ti ng ngư i y l ch k ch. gi ng rít l i: . m t ông ch ngơ ngơ như bò i nón! D ng ngư i này ch câu trư c câu sau là có th sai phái ư c r i! Vì th ch ta h i v i gi ng d m d n: . không c n h i. ch không thì n r n hai u. ch ta cũng bi t ây chính là ông ch c a chi c l u này. lão Qu nh s s m i l i chi c chõng. nhưng y không n i.Lão Qu nh còn khi p hơn! Vì lão u ng c p t p hơn Thó. Nhưng chân tay l i r t nhanh. Khi lão kh t khư ng v ư c n c a rêu thì rư u và sương gió ban êm ã ánh qu lão. Lão Qu nh v a bíu ư c vào t m cánh d i che c a. ch ta ã v c ngay d y. êm hôm lão v n i sùng s c mà có th y gì âu. nên sương gió nh qu t lão ã ph i lùi bi n. T i quá. Nhưng vì t nh nên lão bi t s . ngư i àn bà l i như mu n ch m lên. còn là toàn nư c và rư u. thì mi ng ã nôn phóng ra như cái vòi phun. l i thêm ch t nóng c a d u cao. nên lão không th nh cánh d i lão ch ch ng h . Trong b ng lão ch có bát rau khoai t sáng. Lão ch tin nh ng gì m t lão s s nhìn th y.Thì tôi ã b o là nó ch t? Ch con tôi không ch t mà tôi l i b o là ch t à? Ông có iên không y? Ông ã nghe th ng tai chưa y? . Cao và g y. ngư i àn bà m toang cánh d i. b ng cũng ói hơn Thó. vì chưa bao gi lão nhìn th y ma.Th nhà ch âu mà l i n ây? Nh ng hai m con à? Ngư i àn bà m h p d u cao dúi vào tay lão Qu nh.Ông không ư c n m y! cho con bé nhà tôi nó ư c cõi tr n m t tý! Ngư i àn bà ng t m cánh d i xu ng góc nhà. Nhưng n khi ghé m t nhìn qua l phên. nên rư u càng hành lão d . Lão ã t nh cơn say. ó là ngư i àn bà tu i dòng dòng.Ôi dào. ma b n m t cũng ch là cái cóc khô gì i v i lão. nhưng th t quái qu . nhưng ch ta v i vã ng áp ngư i vào thêm cho ch c. B ng con m t tr i i.Cái gì? Nhà ch b o cái gì? . nên bây gi lão áng phun ra rư u! M t th rư u qua tiêu hoá l m mùi n qu cũng khi p? Lão Qu nh v a nôn n n y om óm m t. Th ư c ra là nh c ngư i. Ngư i ch t thì c ch t. h i gi t gi ng. tay v a y cánh d i vào nhà. r i kéo lão Qu nh n.Tôi âu n y à? ch ói n ch còn âu n a? ói thì u g i ph i bò. Trong lúc ngư i ang rã r i vì say.

Ngư i àn bà càng khóc n c lên. ch i v i trong m t giây. Ngư i àn bà xu ng ng t x u. xanh cháy lên. Cái b c chăn ang n m im lìm. êm v n l ng ph c như t . giương c p m t ngơ ngáo nhìn ngư i àn bà xa l trong kho ng t i l m . Bà ã mang l c n cho mày. mèo ta ngoão lên cáu sư n. phóng ra ngoài. thì tháng sau con v nó ch a. V a khóc ch v a k l th chuy n mà ch riêng ch bi t. Rõ ràng không ph i ch khóc. hùn m con tôi v v i chúng nó c u may. r i giãy ch t ành ch. Ngư i àn bà ng l i. ngư i àn bà v a s n t i. mà mày l i vong ơn b c nghĩa v i bà à? Bà ph i th thu c sâu vào n i cháo chim b câu c a mày! Cho mày ư c bô béo m t th ! Ch ta b ng ôm m t b t khóc! Ti ng ngàn ng t trong lòng bàn tay: . Ngư i àn bà hôm l m bò d y. nh y quăng mình qua u chõng. l i b ch n. Lão Qu nh thì n m v t ra không ng c a. rên r m: . ã th thì ph i cho nó bi t tay. ngã dúi vào b c vách bên này vì quá à l i g p ngư i àn bà cu ng quít. m nh trăng khuy t hao g y vàng úa bơi trong sương mù se s nhát m t. hai tay ch ng n nh. sai tôi như sai con . Th là v ch ng nó ch i tôi. R i nó con trai. cho chúng nó bi t tay bà. r i m t con chu t c ng b ng b p tay lao th c m ng qua khe h c a b c vách. nó nhi c móc tôi là không cha không b . cái th ng ch ng v i con v thành anh m y! Chúng nó l y nhau hàng ch c năm mà không có con. ch k v i lão Qu nh mà ch ang c n x ra cho vơi b t n i lòng. g t c chi c v chăn rơi xu ng t. êm hôm nó b t tôi i gi t tã lót cho con nó. Chênh ch ch trên tr i khuya. r i ph i v t n nhà v ch ng chúng nó. b lu ng sóng i n t m t con mèo hoang d ng b t d y? C ngư i àn bà và lão Qu nh ng b t d y cùng kêu i r ng r i khi th y cái thi hài kia nh m h n lên. Nó thì ăn cháo chân giò. u i m con tôi. Ch p t i nay d t díu nhau n ây là nó ch t? May mà g p ư c cái kêu này. tôi s ch t gi a nhà chúng nó. Con v thì xé c áo qu n tôi. Con ơi. B l c m i. hai m t tròn xoe. Tôi v a n tháng trư c. l i bi n vào xó t i. r i ngã ánh roàng xu ng m t chõng. còn m con tôi thì cơm n v i s n khô. ti ng cú rúc thăm dò trên vòm cây trám t i en phía sau nhà u ban. lao ch m qua chi c chõng. Có ph i s gi c a t th n ã ánh hơi th y có mùi khang khác? M t lúc lâu sau. Cái xác không h n d ng d ng i m t tư th r t chân lâng. là th không ch ng mà ch a. c như nu t gang nu t s t vào ngư i! Th là chúng nó n nh tôi. Th là nó tr m t. Lão Qu nh c n m co trên t m cánh d i. Ch ta ang k l r n rĩ thì ch t có ti ng chít chít h t ho ng phía sau nhà. en trũi như thiên lôi th n sét qu quy t ph i nu t tươi con m i. m t con mèo hoang b ng con chó con.V a nói. Con mèo xù lông. cũng lao ánh roác qua phên n a mi ng kêu ngao m t ti ng như kèn tr n. t c là a tr b n tu i con ngư i àn bà ã ch t t lúc ch p t i. Mai tôi b c con tôi vào cái chăn kia. chân tay c khua ng u x trư c c a.Nhưng con chó nhà nó ã h i tôi! Cháo nóng th mà con v n ánh s ch c n i. mai m l i ưa con v M con ta phcli ch t trư c mũi chúng nó? Ph i móc m t chúng nó. ngư i nóng như hòn than. T c thì m t c nh kinh hoàng di n ra. Giáp lá cà ngay phía sau. khi n lão Qu nh ang nh m ngư i hiên n m p xu ng. Th ng ch ng ã ăn n m v i tôi cũng ánh tôi. gi ng v n chao chát như ang cãi nhau v i ai: Còn tôi âu n y à? cái nơi vì ói quá mà ã có nhà b thu c sâu vào n i cháo ăn r i cùng ch t cho r nh n ! Tôi cũng b thu c sâu vào n i cháo gà nh gi t chúng nó. âm s m vào chân ch . gi a lúc con tôi ang s t. nh y ch m qua m t chõng quay l i l i cũ.

th n ng nh c. B p y. tôi có g o. kh con tôi! V a nói. Tôi i làm r i ăn bên này. Ch ta n m nghiêng. C nhà! Nó b o ra ngoài s gió máy. Cơ mà nư c nôi âu? Cái v i nhà ông có mà r n ráo nó trong y! Nhìn lão Quanh ngh t m t ra. ã như mu n n i oá lên: . Kh thân tôi. Không bi t nghe bà em dâu n non th nào.Ông i ngay à? N u cơm ăn ã. bi t là nói khôn m m th thì lão không hi u. T t c th m m hôi mu i c a lão c ng như mo nang. Lão Qu nh ph i xách nư c vào cho t m. Lão Qu nh ã hoàn h n. d ng c ki m cơm c a lão. v a khóc v a nói liên chi h i p. D c ngư i n là nhi u ch tôi lõm! Lão Qu nh v a mon men như con g u n g n con chu t b ch. . r i run r y n m xu ng bên c nh. n chính ch cũng không bi t mình nó gì. nghĩ t i nghĩ lui. thì ngư i àn bà nh m d y. R i Qu nh l i i làm thuê hùng h c nuôi cô v h su t ngày ăn xong l i n m ôm cái b ng chình ình như nh n ôm tr ng. B qu n áo trên ngư i còn lành l n. nhưng m hôi l nh v n ri ra s ng lưng. Mái tóc râu ngô lơ phơ rã rư i. v Quàng nói là ưa cô y v làm b n v i bác Qu nh nhà em!. Bên c nh. và lão ã tr thành ngư i sai k khi n ngay trong nhà c a mình. Ngư i g i làm thuê i r i. rõ khi p! Lão ph i làm gì ây? L n u tiên lão Qu nh ph i tính xa tính g n. cái ã rách. th là ngư i àn bà ng i b t d y. Mùi v i m gì! êm lão còn ph i i c nư c gi i cho nó. nhưng nhàu nh . nhà ch c ây n u mà ăn. Th ng bé ó sau cho gia ình không có con trai. và chuy n lão Qu nh l y v thành m t giai tho i. êm y th y a tr khóc thét lên. n i y. ang nh i. Không th y ti ng tr l i mà th ng cu v n khóc ng n ng t. v y mà không ư c mó n n t i là cái gì nó cũng làm trong ngư i ó.Chu ích y h ? L i ào á ong h ? ư c r i. nói dòng d . mà Qu nh c cư i h h nói tô tô T t u bò mà ư c c bê!. v i t n ngay. Th mà ã sáng b ch. trông g n như nh n. Lão r a m t khan. K c bu i t i nó t m trong nhà. M t bên gò má nhô lên. Qu nh cũng b cánh àn ông xúm vào tra h i: ã bi t mùi chưa?. M t hôm v Quàng i ch trên ph huy n v có d t theo m t cô b ng ch a vư t m t. m t s ng m t ch t m t ngư i m t ma. ch v a lê t i chi c chõng.Thôi. Lão n m trên t m cánh d i. C nh y m t n t ru i to như h t u en làm cho t i c khuôn m t g y. Lão Qu nh d y châm èn. R i ch ta . . Ch p m nh v chăn nhàu nát lên ngư i con. thì li n khoăm m t l i. cái b c chăn kín mít n m th ng c ng. R i ch ta l n di bi t sau khi c ư c hơn m t tháng. Qu nh vùng ngay d y. g t: Xê ra ng kia! Th là lão l i chui v n m. g i sang m th ng cu v n ng à?.. Ngư i tr n như con ch l t. Lão l ch b ch ch y ra. s sàng rút cái khăn t ong v t trên s i dây cùng v i m y b qu n áo b i. nhưng kỳ th c cô lư i ch y thây. gi ng t nh như sáo . i làm âu. Thì th y m th ng cu v i b c qu n áo ã bi n m t tăm r i. l p c p ôm l y thi th a con l nh ng t. cái thì tàu tàu. v i m con nhà ch này. Lão Qu nh ch n ch n. lão Qu nh quay l i. Ngư i àn bà thôi không nói lâm b m m t mình n a. Trong b óc luôn luôn có màn sương bao ph c a lão ch t l m nh l i cũng ã có m t ngư i àn bà n v i lão. m t m trong bóng t i nhìn lom lom sang chi c chõng. n bây gi c làng lão! y là ngày còn c nh v ch ng Quàng trong xóm kia. u a bé ng t ra ngoài.Bác Qu nh ã d y chưa i? Hôm nay n giúp em nhá. lão Qu nh ang ngáy pho pho góc bên này th c gi c. r i xách chi c mai. thì b ng có ti ng g i váng lên ngoài ngã ba: . Còn bây gi .i gi i cao t dày ơi? Làm phúc cho con tôi ư c s ng khôn thác thiêng. Hai bàn chân en ùa co lên chõng. ang lơ mơ th c ng .

m c nh ng gì di n ra nhà lão. thì ngư i àn bà ang ng i trên chõng rũ tóc ch i b ng chi c lư c g trông như lư c c . y là tâm tr ng c a ngư i luôn luôn b h ch sách. r thành m t l i. Bây gi n vi c c a ông. nhìn c như b i cây kỳ d . Ông ti n ra gi a th m. thì mùi xôi. T i lúc ngư i àn bà r a chi c xoong c t tay n u cơm. Ngư i thì i u ng nư c ngư i thì i x nư c chu n b tinh th n và s c l c ưa c C ra ng. ánh theo nh p phát d n. buông lù xù b n xung quanh. Nhưng lão Qu nh ã không s ng ư c n chi u mà v nhìn th y ph n cơm c a ngư i àn bà xa l dành cho mình. n bói m t h t thóc c n ch t cũng không ra. H i trư ng h i b o th ang nh phát l nh ti p. Th là h c tình chơi ông ây! Coi thư ng ông ây. Khi lão xách thùng nư c v . hai tay ưa lên ch p trư c ng c. t i ây. Là ngư i có y kinh nghi m v khiêng cáng chôn c t. r t dày. mà khoác vào ngư i lão v n cũn c n. m i th y m i c c a lão u nh n như chùi. sai phái. Ông ph y tay ra hi u như m t nh c trư ng. ông v a d t l i. m t ngư i vô h i như th mà y ai ơi! b lư i hái c a t th n xén ng t như ùa! hi n mà ch ng g p lành là th Ba úng ba gi chi u. Nhưng lão Qu nh v n m t hai tr l i: . M t n a i kèn làm nhi m v d n khách tư ng ã h t ngư i vi ng. mùi th t lu c và ti ng dao th t kênh k ch t dư i b p ưa lên thơm n c n cào các con tì con v ! Ông Phúc nói xong quay vào.Thôi ch c n. t hôm qua t i gi tôi cũng chưa có h t nào trong b ng. nhưng r t dài. r i quay vào xó nhà xách chi c thùng cùng c c ch y sang gi ng nư c nhà u ban. Lão v n ăn nư c bên y. R i lão vác mai bình b ch bư c i. r i h gi ng tr m tr m c m ơn chính quy n a phương (thì c ph i nói th !) và bà con xóm làng ã n chia bu n v i gia ình ông. Ch v n c m cúi ch i tóc so n so t. ó là m t l i c m ơn c a ngư i kh n kh dành cho m t ngư i kh n kh . r i ông m i t t c sau bu i tang m i ngư i b t chút thì gi l i dùng b a cơm rau mu i v i gia ình ông. Th t khéo. nên ã t n mát t lúc nãy.Ông ch tôi n u cơm cho mà ăn. Khi ngư i àn bà r tóc ra nhìn. Thôi ành. mi ng kh à m t ti ng. nói v i lão Qu nh b ng cái gi ng chùng h n l i: . th i kh c cô th ng Bi u ã b m cho ông Phúc là gi thanh long. tang l c C nhà h Vũ ình b t u c hành.. thì ch th y th p thoáng bên b i hóp m t m ng lưng áo trăng khô m hôi mu i. Có ai ng m t s c vóc như th . R i ch l i quá n a xoong cơm trên ba hòn á ch m làm ki ng. Ch ong h n hai bơ g o trong cái tay n i cho vào n i cơm vo. nên ám tang nào cũng m i h i trư ng h i b o th n i u khi n i ô tuỳ. gi hành trong ngày. Thành ra oàn ch c . bí thư ng u Tr nh Bá Th và ch t ch xã Tr n Văn S u cùng năm ngư i n a ti n vào. C m t c ngư i ch ta chìm trong m tóc khô c ng vì lâu không g i.R ng là cái v i nư c nhà ông c n nhăn răng ra t tám hoánh kia r i! Ông i xách v ây cho tôi m t thùng! Lão Qu nh nh ch c p môi dày ra như cư i. ông h i trư ng h i b o th v i b râu ng nh trê vàng như râu ngô bư c t i. Bên y ngư i ta ang ch cơm y. n khi chính ch b ng dưng ư c sai phái thì lòng ch t m m l i. B i lúc này chưa th y hai thành ph n quan tr ng nh t c a xã t i vi ng: ng u và u ban. thì b ng ngoài sân m i ngư i ng d t ra. t c thì m t h i tr ng cái thùng thùng vang lên. Ông Phúc ang ng túc tr c bên u linh c u luôn luôn ưa m t nhìn ra ngoài ngõ y v s t ru t. vài cái áo qu n b i ã r ng ã dài.

R i các cháu ch t dâu r . C p m t ba góc c a ông Phúc c ng ra vì m t. áo k c c tay i chính gi a. không chân không cánh mà t trong nhà b p bay v t qua c a s . bác v ngay i. rơi ánh xàoxu ng g c cây h ng xiêm sát b d u.Chú ý! Sau ba ti ng tr ng u nâng trư c. chân nâng sau. vì nh ng t m d i ch c quá. vái m t vái. C C ang i trên cái c u cu i cùng c a tình máu m nơi tr n th sang th gi i bên kia. H i trư ng h i b o th v a d t l i. bà Tài.Quý v i tr l i bên linh c u áp l . Theo t p t c. Theo nh ng bư c chân sâu o. Tám thanh niên trong i ô tùy chia làm hai. oàn x p theo hàng d c như m t ti u i lính i sau. ích l p t c chi m gi khai . bác Qu nh ang gay quá. V ch ng ích ang tích cóp chu n b làm nhà. b ng b o d :H n ch ng s ng lưng và ch vái m t vái ch không ph i ba như m i ngư i. bác Qu nh ang nhà em. thành m t dãy dài. ây d t khoát là s c ý. Chi c áo quan ư c nâng b t d y.s c quan tr ng nh t. Phúc nhìn ch m ch m vào t ng ng tác c a Th . ng hai bên áo quan ã cúi lom khom s n sàng. Ngư i n ti p ngư i kia. b ng Quàng th y m t chi c còng l n chưa lu c. Ti p n là ông Quý. M ng nhưng v n t c! Hai cô nhân viên trong u ban bê vòng hoa i trư c. dày quá. ng s n dư i gi t gianh. Tám thanh niên trai tráng mà ph i b m môi. Ch c ch n ch lát n a là chi c giò s vư t biên sang nhà ch bên kia.Thân quy n tang ch ra làm c u ng i xu ng! Các tay òn ô tuỳ chu n b ! Ông Phúc bư c xu ng. gi chưa bi t tính nên hay nên v . r i vung tay ánh ba ti ng tr ng dài. em ru t lão Qu nh (t c là ào văn Quang ) ngư i nh thó. ông Phúc ch i nh t. ngư i ã thuê lão Qu nh ào á ong sáng nay. quay m t lên nhà. tr ng h u. cu n theo nh ng ngư i chít khăn tr ng trôi i n y. u nâng cao ra trư c. Ti ng tr ng th ba v a d t. bà Sang. bà L c. trông l t c t và khôn ngoan như con cò l a. Ti ng kèn. Th t ba nén hương c m vào bát hương. Quàng i cùng ban qu n tr h p tác xã n vi ng t trư c oàn c a Th . r i quay sang h i trư ng h i b o th nói nh . ông li n ng i th p xu ng. chi c áo quan l l trôi trên nh ng mái u qu n khăn tr ng xoá. Linh c u i t i âu.Bác Quàng. thì b ng có ngư i kéo tay Quàng. ti ng nh . Th m c qu n ka-ki. gi th y Th và S u loé sáng lên. . Bi t th ! Th n bên Phúc. n trư c linh c u. l i hoá ra ư c kh ch ón ti p thi u nghi th c nh t! Hai anh em Phúc . ang ng l x bên u h i nhà b p. Ngư i vòng trong vòng ngoài y sân. Khi phát hi n ra v a á ong i ông B t. T t c cùng ng i th p. Khóc như ri. h hàng n i ngo i. Ông râu ng nh trê li n huơ tay lên như m t lão tư ng. ti ng tr ng cùng âm vang. phát l nh: . y vư n. Chu n b !h i trư ng h i b o th hô l n. u xuôi uôi l t. v a nói v a th : . su t ngày c nh u nhíu cau c u. thay m t ng u và u ban nói nh ng l i chia bu n r t trôi ch y lưu loát. ào văn Quàng. Phúc nghiêng ngư i áp l i c p m t ba góc nhìn Th th m b o: Tôi bi t là anh mu n nói nh ng l i chúc m ng kia! Và ánh m t c a Th cũng áp l i không v a: Dù th nào i n a lúc này ông v n r t c n s có m t c a tôi! i là th mà! T m th i th thì ph i th . Và Quàng nghe úng là có ti ng nhai xôi nhí nhóp trong b p. có khi nguy m t! Vâng. nhà lúc này ch còn nh ng ngư i hàng xóm n giúp vi c b p núc. Cái mi ng ph u d u c a Quàng ang m m m m cư i túm tó. ó là chi c c u c a con cháu ưa ti n ngư i quá c là b c trên mình ra i ư c xuôi chèo mát mái. nhìn vào lưng nhau trên u khăn tr ng xoá trông như m t v ch vôi th ng t p t b hè ra t n c ng. rít xé lên n c n . cùng v i ti ng hô Lên nào!. ó là v ích. Phúc l i b ng b o d . n i nhau ng i ph ph c. ám này áo n ng hơn ngư i.

g t lên v i ích: . á toé l a khét l t. nhưng v ch ng ích có thói quen không bao gi ăn sáng. Nhưng r i êm n m chiêm bao th y ng. M t nóng r c. C vi c tr công th nào cũng ư c. ưa cay xong. kéo nhau lên mãi Cao B ng. lão Qu nh li n th ra m t ng máu. xu ng. làm ư c n âu thì làm.Còn th nào n a. Qu nh g t. ích ã lao b ra v i b m t vô cùng h t ho ng: . thì hai chân l o o. cùng ăn cơm v i nhau. Lu ng sóng i d n d n xu ng ngư i. Hai m t lão t i l i. r i ngã v t ra. như m t con l a th .Nhà tôi không cho bác y ăn cái gì c h i c . Lão l i th mai thình th ch như m t cái máy khoan. xu ng chân. hàm c ng l i. Sáng nay khi lão Qu nh vác mai n.. Lão nh gánh m t chuy n n a. th mà sao gi i l i b t t i th này! Y sĩ tr m trư ng h i nguyên do.Ta lót d t m. r i tan ra theo t chi. Em không gi c gì bác y âu. n gánh th mư i thì lão kêu au b ng.Anh l y á i ông B t à? . x p li n nhau t ng t ng l p l p. ích s quá. cũ k như m t ng xu ã b . Khi c ba ngư i cõng ư c Qu nh v nhà ích. ngư i nhũn như cây c n héo. Hai con m t ngơ ngơ d i m tr ng tr ng như kinh ng c. Quàng quay l i h i nh ích: . thì lão ã mê man g n t xa tr i. r i trưa ăn cơm m t th bác ! ích cư i xoa xoa b o lão Qu nh. Lão Qu nh ánh xà beng chan chát như m t cái máy ào.Làm gì mà anh c r i rít tít mù lên th ! Bác y th nào? ích v n nói như rên: . Ng d y ch có c khoai c s n nhì nh ng r i i làm. Cánh tay gân gu c v i nh ng ngón xù xì ang ch i v i. súc mi ng xong là lão i làm ngay t p l . Quàng ng l ng nhìn thi th th ng c ng c a ngư i anh kh n kh trong b qu n áo vá. Không ph i t i em. Vì th ai cũng thích mư n Qu nh. ch y g i thêm m t ông hàng xóm n a. i làm. lão Qu nh di t g n m t n i ba cơm. Ngh tay n b a ích v i lão Qu nh ng i riêng. V t li u ã t p k t kha khá.Ch t t r i bác Quàng ơi! Làm th nào bây gi ? Không ph i t i em âu. Có ngư i b o th i nhà M c ã có th i kỳ nh l p căn c a ây. vùng này nhi u ngư i ã khui ư c nh ng m ch á ong ăn chìm dư i t r t kỳ l . ch t r i! Bác y ch t r i! V a cáng t i tr m xá.. r i k t lu n r t qu quy t: Qu nh b v d dày vì ăn quá no r i làm vi c n ng ngay. r i lão gánh g p rư i v ch ng ích. Trong khi v ích i g i Quàng. n trưa á ong ã x p m t ng cao ng t. sáng d y l i th y gà mái gáy ke ke. ôi vành tai c p dính vào da u. hai tay b t chu n chu n. Tôi v i bác y cùng u ng rư u. v i lão thì th nào cũng xong. ăn khoai xong. Buông ũa. . Quàng nh u nhíu b m t nh thó và s c l nh. thì ích và ông hàng xóm v i vã cõng Qu nh lên tr m xá. M t cút rư u tăm v i n a cân th t trâu. M hôi h t vã ra m ìa.thác ngay. V a trông th y Quàng t xa. như không tin vào cái ch t c a chính mình. V ch ng ích cu ng quít lên. c n m n n hơn c ch nhà. Thành ra nh ng v a á ong này bây gi ai v ư c làm móng nhà thì tuy t v i. Hai vai n ng trĩu. V ch ng ích ch lăng xăng ch y ngoài. á ong c u ki n thành t ng viên r i. thì ích ang ng i ch bên r khoai lu c. Lão t t th . th là cha con b c a ch y l y ngư i. vuông v n như o. c luôn mi ng rên r : . to b ng nh ng viên á t ng kê c t nhà. M t lu ng sóng c a tình huy t th ng ph vào Quàng. Ti ng là nhà có ng ra ng vào.

.. Thó và m t anh hàng xóm n a ào m t cái h chính i ông B t. B n Ngư i khiêng Qu nh bó trong chi c chi u hoa c a Quàng mang n. v ét vào ùi: . Thó h t ho ng. Thó v n chưa h t bàng hoàng v cái ch t c a lão Qu nh. Quàng quy t nh chôn c t ông anh mình th t nhanh.. dáng lam lũ. lòng trút ư c gánh n ng. Mùi m hôi r t n ng. lúc này m i ư c gi h huy t. các ngài kh i qu y qu . hai gò má nhô lên s m n ng. Ngư i àn bà ng s ng ch ng hi u ra làm sao. . ông trư ng phư ng bát âm l i ch ng cây g y dán gi y . Ch t nghe ti ng l o x o. Con ma keo ki t trong ngư i Quàng ã xui Quàng làm m t vi c táng t n: H n chôn ông anh b ng bó chi u.. ch ôm cái xác l nh c ng c a a con trong b c chăn lên b n xe ph huy n. Thó quay l i nhìn th y m t ngư i àn bà cao. ích. ch khóc cho mình! Sáng nay ăn cơm xong. Ti ng tr ng ám c C ông Phúc phía cu i làng v n thì thùng v ng lên. Làm th là chi u theo ý các ngài dư i ó. Khi n m m c C ã p xong. th t c là trong tay không còn vũ khí. Vai eo chi c tay n i màu nư c dưa. M i êm qua mình v i lão còn bá vai nhau v a i v a n c rư c. tư ng mình ph m thêm m t l i gì. r i c lũ cùn c t kéo nhau ra v . mi ng v a A. Ngư i ta xúm en xúm l i. ã lu loa lên như cháy nhà. úng r i! Em quên m t! Sáng nay bác y b o t i hôm qua ma n chơi nhà bác y! Nh ng hai m con! V ch ng em l i c ùa: Ma m gì. Trên này m lão Qu nh cũng ã p xong. L i than.. Nhưng Quàng l i l m b m như nói m t mình: .. Theo tu i c C . Công an ã ưa ch vào n. y nhà cháu ch t cũng là giã ông! Ti ng kèn gi t lên n c n .. Thó như b ng t nh. hay bác l i v ư c món nào r i! ói vàng m t ra l i còn r ng m ! úng là các ngài lên g i bác y i r i! ích th phào. Ch quay l i. Th mà nh ng m t cái.Tôi m i quay l i chi c l u c a ông y thì ư c bi t.ích g t u mà m t thì b c ra lo l ng.a! như ngư i câm ho ng lo n. cùng con cháu c C r ng r n i vòng quanh m t lư t hát bài ti n bi t cu i cùng: Bây gi con giã bi t cha. l i vùng d y ch y. vì ây r t nhi u m i. c p môi khô m p máy: . m n khét c a lão v n như còn l n v n bên ngư i Thó. Bà là. Xong s m ngh s m! ích l y òn p bàm b p m y cái vào hai bên sư n m . M t n t ru i r t to m c ngay dư i uôi con m t như h t u en. ây là gi t nư c m t duy nh t r trên m lão Qu nh! Ch khóc cho ngư i m i g p tình c ch khóc cho con. g y.Ch là. Thó v a bư c gi t lùi. M t ông lái xe khách phát hi n ra. theo ng tác chèo thuy n. Ma v n nh m t bác y! ích cũng như s c nh ra.. Nh ng chuy n ma m t xa xưa l p t c s ng d y. Không còn xác a con. cúi xu ng ưa bàn tay cóc cáy bóp bóp m t hòn t trên m lão Qu nh. Quàng.a! A.Thôi ch t. Ngư i àn bà nhìn Thó. l i khóc vang vang c cánh ng.. úng là ch y như ma u i! Lao c vào nh ng b i gai x u h ngã lăn chiêng. M ng ngư i th t ch ng là cái thá ch gì! Thó t c n m hương còn l i c m lên n m c tròn như cái mũ t ch c gi a m . nên ch thôi không v móc m t c p v ch ng ph b c kia n a. ư c m y bư c.. Nhưng Quàng b o. ì ơi. vuông thành s c c nh. M t gi t nư c m t hi m hoi ch t ra t c p m t khô c a ch rơi xu ng.Có khi ma i ông B t l i b t bác y như ngày xưa.. Thó quay c vùng ch y.. V a h i. môi run lên l t b t: . nơi xưa nay không ai t m . V a ch y. R i không bi t nghe khuyên can th nào mà ch ng ý cùng các ng chí công an ưa chôn a tr sư n i b ch àn g n y. i l ng l trong bóng chi u ch ng v ng. Thó là ngư i rút sau cùng. thôi thì ch t âu chôn y. i lang thang quanh qu n v i b m t cô h n.

H mư n cái ch t c a ông Qu nh ánh chúng tôi ây. Ngư i ơn không ký tên. Ngư i ta c túm Thó và ích h i Qu nh ch t th nào. cái th ng keo ki t u ng nư c c c n. vù ngay. n hàng tháng nay m m mi ng n m c ra như hang cua vì ph i nh n thèm. Ngư i y k v vi c lão Qu nh b chôn b ng bó chi u và lên án ó là vi c làm dã man trong th i bu i này. sau m t th i gian i h c ào t o gi tr v v i cương v cao nh t v m t chính quy n. Trong lúc t t c ang ói nhao lên. ăn u ng linh ình. n m y ngày sau bà v n m t tròn m t d t k n ĩ là bà ã hai năm rõ mư i nhìn th y con ma m c áo cánh qu n thâm. b i v y v tân ch t ch r t không mu n có nh ng vi c r i ren trong khu v c mình qu n lý. . khi qua ngã ba ch t th y có ánh l a l m trong l u lão Qu nh.Ai th ? . Còn Quàng thì l n bi n như r n m ng năm. r i th y loáng nhoáng úng là bóng àn bà. mà l i chôn d m chôn dúi như m t vi c v ng tr m: V y thì ng y. thì ích l i ra s c giãi bày v s vô can c a gia ình mình khi thuê mư n Qu nh. thì ư c nghe ám tr trâu k v cái ch t c a lão Qu nh. th là ba ch y te tái n th ra ng tai. mà chính ch cũng không bi t mình n làm gì. ý th c ng v a kém l i v a h m hĩnh khoe khoang! Chúng tôi chưa s n y!. làng n sát làng kia. y ti n chôn c h nhà h n n a y!) Cho nên n u huy n không có bi n pháp nghiêm kh c v i nh ng ngư i ch ch t ây.cu i cùng ch l i quay v chi c têu ã trú t m êm qua. Xong vi c. Th là ch l n tìm n nơi. chôn c t ra sao. lên báo lên ài k nhi u vi c bê b i khác n a. gi ư c ánh rư u vào th là m t n s m t kia. u xã t i cu i xã không quá năm cây s mà m y anh l i không bi t nh ng gì di n ra dư i dân chúng. y ban và ban qu n tr h p tác xã coi vi c nghĩa t là nghĩa t n c a nhân dân th nào? S quan tâm i v i nh ng ngư i cô qu ra sao? Ngư i vi t ơn nói ngân qu c a xã không ph i là nghèo. thì h làm ma ông b nm y ngày.Còn gi ng i u cái ơn này thì tôi bi t là c a ai r i. khi ti p m y anh i n cao th là có th chôn ư c m y ngư i như lão Qu nh m t cách tươm t t! (Th t là x xiên! Th l m b m. Ông v vì có ơn t cáo t Gi ng Chùa g i lên. Th nói ti p v i gi ng rin rít: . Còn y sĩ tr m xá thì càng ngày h n càng úng là m t tên b ch v vô chính ph ! S p t i cô Vi i h c v chúng tôi s thay . Trong lúc Thó k Qu nh ch t không ư c t m r a. ch không l i nh c lên t xu ng như m i khi.Bí thư Tr nh Bá Th b t y như m t cái lò xo. t i sao xã g n th này. bàn tán m lên là cái ch t trăm ph n trăm c a lão Qu nh. êm y bà Ng t i ăn c bên kia sông v . Hương khói. khi h p h i ng nhân dân. Có ngư i còn nói phũ là cái nhà bà quen ăn quà như m khoét này. n u c n ph i k lu t ng tay Quàng. V n là y viên thư ký. Hôm sau n a dân làng l i xôn xao lên v m t tin s t d o: ông ch t ch huy n ã ánh xe v g p bí thư Th và ch t ch S u. . t n kém b c v n. trông gà hóa cu c! i u c xóm Gi ng Chùa quan tâm. mà ch ghi là M t nhân ch ng trung th c. Nhưng rõ là cái k t cáo kia ã ánh trúng huy t ông ch t ch huy n. L i n lúc các cô các ngài v y! Nhưng lúc này ch ng ai còn hơi âu nghe chuy n ma c a bà . s t cáo lên t nh. M t b a cơm thư ng khi h p ng y. kèn tr ng. ( úng là cái thư âm b thóc ch c b g o! Th l i l m b m). nhìn ngư i ra ma. lên Trung ương. u tóc rũ rư i hi n lên l u lão Qu nh.Vi c này s ph i ki m i m. v n m c b qu n áo m m hôi n m bó trong chi u r i bu c túm hai u l i. thì ngư i vi t ơn nói. Ch t ch huy n ã ch trích nh ng ngư i lãnh o xã quan liêu.

nhưng th y xã này t sau i h i ng b và b u h i ng nhân dân l i âm ra r c r i quá. Sau khi trư t ng y.Chúng tôi có nh n ư c ơn khi u n i c a ông Phúc v vi c phân công này. tránh m t oàn k t n i b thư ng v chúng tôi kiên quy t ch ông y làm trư ng ban ki m soát. ng viên ào Văn Quang. Ch t ch huy n rít m t hơi thu c.y là nh ng ngư i cùng cánh v i Vũ ình Phúc.úng. gi ng kh o kh o: .Tay Phúc ch ai! Cái ơn này ích th là c a Vũ ình Phúc! T hôm m t chân ng y n gi lão y c l ng l n lên. ng chúng tôi ph i g i anh lên l n n a y! Quàng l i th i v . c h hàng nhà ông y c sùng s c như mu n ăn tươi nu t s ng ai! Ch là h nhà ông y to v n quen cái thói l y th t è ngư i! Chúng tôi bi t m t s ngư i trong h i ng c khăng khăng b u ông y làm phó ch t ch là vì ã b h hàng nhà ông y mua chu c. Hôm b u h i ng. bàn v i Thó và cánh th u r ng tránh n ào. vi c y bàn sau. Các ng chí trên y hãy ng h chúng tôi. V y thì lão Qu nh ư c ưu ãi hay lão ph i ch t hai l n? Chôn xu ng r i l i moi lên là i u xưa nay ngư i ta c m k . Ông y có ngh ư c g p anh Luân và tôi. nghĩa là ư c ch t bình d ng như nh ng cái ch t khác. tương ương v i b n cân g o làm cái vi c mà sau này dân làng g i là i c m t : Moi xác lão Qu nh lên r i chôn l i. tránh ph i èn óm ban êm. r i b n x u b ng kia l i làm ơn ki n chúng tôi à! Bây gi vi c c a anh là bàn v i m y ông th u lo sao cho t t. nhưng Th g t ph t: . Tôi m i v chưa hi u h t. Th b ng tr nên bình tĩnh n mát m . Nhưng thôi. b i Th chưa bi t s yêu ghét c a ng chí ch t ch m i ra sao. không thích nh ng gì quá khích. y ban thuê m y anh th u m i ngư i ba ngàn. Ho c là có h hàng. úng là c a Vũ ình Phúc. Gi ph i tìm cách d p cho yên cái pha này ã. nh ng ngư i phe cánh c a ông Phúc ã i v n ng ráo ri t ông y trúng h i ông nhân dân. lão ph i vui lòng nh n thêm m t s v t v khi ã nh m m t xuôi tay. Nghĩa là lão ph i hy sinh m t l n n a c u danh d cho nh ng ngư i khác y! S m nh c a lão th mà to! Thôi thì i xá cho cái s khôn ngoan c a ngư i i. tr i còn nh p nhòa tranh t i tranh sáng. i c m t s th c thi nhi m v vào sáng s m. ba ngư i ã i n m t quy t nh d d i như sau: Xã chi ti n mua m t b áo quan chôn c t l i cho lão Qu nh? Th nói ph i kiên quy t th m i b t ư c nh ng cái m m x u hay xúc xi m. tránh s nhòm ngó bép xép c a ám tr con. nhưng chúng tôi chưa b trí ư c. Th r i sau m t h i bàn b c. . b n ngư i ã khiêng chi c quan tài màu cùng v i Quàng i cun cút như . Nhưng lão Qu nh ơi! ã ư c n m trong b áo quan. t c Quàng hi n gi b bí thư g i n x c m t tr n tơi b i v hành ng b c ãi ngư i ru t th t c a mình.Ch t ch huy n h gi ng khi th y Th nói như mu n gây g v i cái ngư i v ng m t ó. ch bác Luân bí thư và các anh trong thư ng v trên y ch ng còn l gì nhân s dư i này. ho c là ã ư c ông Phúc bao che d o ông y làm ch nhi m. Quàng s t s t nh n khuy t i m và xin ư c lo an táng l i cho Qu nh. Vì th bư c sang ngày th tư k t hôm lão Qu nh ch t. Ch t ch xã g t gù ng tình: . Th h gi ng: . Ch nghe nói ng chí y là ngư i m m m ng. lão Qu nh à! Xã ã nói là xã làm. Thó cũng ư c cánh th u v i vào ban tang l kỳ d này.Thôi thôi xin ! Chúng tôi không c n n cái th h i h n c a anh! anh b ti n ra. ng chí m i v chưa hi u h t cơ s . Vì th tránh bè phái.

trư ng chi h Tr nh Bá. vì ông có th anh con c hi n là trư ng ban t ch c huy n y. nhưng l i lĩnh theo quý. M i su t li t sĩ ư c 632 ng m t tháng. thì Thó xây x m m t mày. còn nh ng gia ình li t sĩ khác ã túng b n quá. bươi ba y l i cũng ph i. t dư i lòng h ph lên. lõm vào m t ư ng mà ông không bi t. khi n cái vai giư ng ông ang bào vì n m nh quá. xã cũng cu ng lên vì cái ch t c a lão Qu nh. thì làng này ch có nhà ông B nh là ư c mua y . m y ông th u ph i v a n v a ép ngư i Qu nh u n cho v a. Trong s y có c cha m c a li t sĩ s ng r t v t v . Thôi thì s ch s khoe ra. R i san. m t làn hơi m ng như khói bay lên. Bác s ng hi n thác lành. ru t gan cu n lên th c tháo. to và phùng ph u như ng y nư c. Thó b ng run b n lên. vì làng này còn n dăm h ơn côi không nơi nương t a. làm b t ra nh ng ti ng lóp b p. chân tay l y b y. b i v y ch bao gi ư c rư c chân cán b . nên nh ng ông bà y hay nói ngang cành b a v i xã. Thó ôm l y nghe ho rũ rư i. D o này ói b ng. bu c dây vào hai u chi u. k cũng khoái y ch ! Nghe m i ngư i bình ph m. Cái vai giư ng g kháo vàng au như t m v i tơ t m b l m vào m t ư ng. cư i hí há v i nhau như v y. khi n t t c cùng rùng mình n l nh. nhưng n là nhi u chuy n bàn! Nhi u lúc quên c nh ng cơn réo trong d dày! Bà con khen ngư i nào ó ã k p th i t cáo lên huy n ngăn ch n nh ng hành ng b c ãi v i nh ng ngư i cô qu .Bác Quàng xu ng i. sinh có nhà. Khi cái b c chi u t t ư c lôi lên. Nh ng phoi bào tròn loăn xoăn như nh ng cái bánh ph ng tôm rán giòn b n ra l t . Câu chuy n c a m i ngư i khi n ông Hàm sôi máu lên. óc nghĩ. n khi h chi u b n ngư i cùng d ng tay nhìn nhau. hai hàm răng khua vào nhau c m c p.T vong linh bác Qu nh. Ông th u cao tu i nói l m b m như kh n: . phù h trì cho anh em li n khúc ru t. B n Làng Gi ng Chùa l i r lên bàn tán v vi c chôn l i lão Qu nh. chúng tôi trên này kéo lên. Ông chính là Tr nh Bá Hàm. Tai nghe.nh y ra i ông B t. m i ngư i cùng kêu ôi tr i!. ông Hàm ch l ng l ng t ng l v n bào so n so t trên t m g kháo. m t như phù thũng. r i b i. Ông th u cao tu i nh t quy t nh: . n khi s c t nh thì ã quá à. nư c th m ra d p dính như cá ư p. cho hàng xóm láng gi ng chúng tôi. M y dân cán b c p trên v thăm nh ng gia ình có con li t sĩ nhân ngày 27 tháng 7. Thó v n s n da gà. trông t c m t như anh th v ng ăn c p! . ch x u m t xã thì th t h lòng dân! y th mà bây gi huy n l i bi t n c cái vi c ch t c a lão Qu nh. chi h ang lên vùng này. xã cũng ch ưa n nhà ông B nh. Còn s thóc mua giá i u hòa theo chính sách ưu tiên. vì y nhà c a khang trang. Ông Hàm bào. tay ch mi t bào m t cách b n năng. t có m . m t lu ng khí l nh cùng v i m t th mùi khăm kh m c a t khí mà ch c n ng i th y m t l n cũng kinh s hàng năm tr i. m t v n nhìn chăm chú mà l i không th y gì. M t Thó c t i l i trư c c nh toàn thân lão Qu nh trương phình lên. n khi t Qu nh vào áo quan. Bí thư ng y Tr nh Bá Th là em ru t ông. Hôm nay chúng tôi s a sang l i ch cho bác ây. Hàng tu n sau nghĩ l i vi c này. l i thóc ưu tiên cũng b c t u c t uôi. R i cái b c chi u âm m như th m nư c ư c m ra.

B i hãy nhìn c toàn m t thú ki u m i. xách siêu nư c l a v n còn cháy nh p nháy quanh m nhôm i lên. mà ã tay tràng tay c i ăn cơm kh p bàn dân thiên h t th i trai tr . Khách n làm sao bi t ư c trong b ng ch nhà ch a nh ng gì.éc. c vi c xì bã i u ra n n g ch men. Làn khói bay l n v n b ng ưa trí não ông Hàm trôi ngư c v bu i t i cách ây hơn 30 năm trư c khi ông Tr nh Bá Hoành t giã cõi i. ch v t tr i i thì ông quy n cao cũng gi ng ông nh ít! Có quy n lo ô. t p t nh i lên nhà. ói cũng v n bóp b ng s m. trán cũng ng n cho n. nh ng k ghen ăn ghét ã xui tr con hát nhau: V thì tươi t n như hoa. Th i này ngư i ta ua nhau s m c như lây lan m t cơn s t. Cái tài n vào trong. m t mũi tr n t c âu d nhìn th y.Nư c sôi chưa Hoa? M t ti ng d t dư i b p. Ông Hàm co hai bàn chân i t ng i l t th m trong chi c gh sa lông r t to óng b ng g lát chun bóng nhoáng. t l ch n sa-lông chân quỳ. Chân tay ng n. khi c n m i ló ra ngoài. v n vũ nh ng ư ng vân như tranh sơn mài. Ch th y mái u mu i tiêu kh g t gù b p b nh trong khói m . r i i ki u nh y dây xu ng nhà dư i. Ông Hàm rít l ch s ch m t hơi i u bát. Nên ông c ng i x p b ng. có gi i dân! Con công hơn con qu cũng là b lông. lúc nào cũng cau cau. Con bé tráng m. ch ng thì nhăn nhó ch ng ma nào nhìn! ó là cái gì? Là m t trăng m t tr i. r i a con gái út hơn mư i tu i b d bài ang h c. nên dân làng cũng g i ngay t nh là Hàm th t. Nh ng k ác ý thì g i là hùm th t. Ông ng i tĩnh tâm. Nhưng ông Hàm l i ng m thích thú v i u y. t buýp-phê. ph i lau b i ông ã ra t t c cái cơ này. r i ng a c lim dim nh khói. Ch th mà ngày ông m i l y v . v i nh ng ngón to u tù thô tháp. Vì gi ng h c a ông Hàm th H . ói mà ư c ng i sa-lông g lát cũng v n vênh vang. Hàm ch m ph y. Khác v i ông. lo gh . m y a con u gi ng m . Hoa tay là cái th n c a t chi. Ông tuy x u mã. ó là dáng i u c a g u. rung ùi t thư ng. M t n a ngư i ông chìm trong màn mây thu c. pha trà. Vì m t chân c a ông b co gân t bé. T i sao g c o Ph t. nhưng quanh năm không h t vi c Nào là giư ng mô. m t mũi tươi bư i sáng láng. ch t nh không có c . nhưng y là ôi tay vàng. Không ph i! Là anh Hàm ch Son! Cái Hoa rót m t chén nư c trư c m t b . So v i nh ng c giư ng t bàn gh vàng r c c b n gian nhà mái b ng quét ve xanh. s n m c hay cơm tám giò ch ã qua kh i c a mi ng thì cũng là nh p kh u vô tang. Rau lang. ngư i lúc nào cũng l kh . ngon như chén óc chó! B ng m y anh theo uôi trâu ngoài ng. C nh n nha túc t c mà m i năm thu ngót t n thóc. ngư i lùn và to ngang. r i v con ông ph i quét. m t ng n. c vi c tha c t cát lên m t gh bóng như gương. M i thu c làm ông Hàm tê mê b n th n c chân tay u óc. Lúc y ch duy nh t ngư i con giai trư ng Tr nh Bá Hàm ư c ng bên c nh giư ng nghe b d n . Như ôi tay ông. Tô tiên c a h Tr nh Bá là m t ông ba mươi nhe nanh múa vu t trong nh ng b c v r t t m t chính gi a bàn th . Mùi trà ư p hoa ngâu t a lên thơm mát. r i g i v i gi ng r t sang: . ch ch ng t m t tay ông Hàm d ng lên t t c . i u y tăm lên thôi. th nghĩa là nhà này m i m c mũi s i i ông bà cha m xưa không l i ư c th gì áng giá. dân ch y lo g s m ! Càng s m ông Hàm càng trúng mánh.Ông Hàm v t bào ng d y. thì ông ch v i b qu n áo xanh tàu tàu xoàng xĩnh kia ch áng m t anh ăn nh . Bây gi ông ch ng i nhà. b i nó ã ư c hu n luy n ph c v ông b ghê g m. khéo léo và thành th o như ngư i l n. M t lơ mơ óc lơ mơ. Ông ch h c ngh m c qua quít. mà dòng h ông l i th H ? ó là c m t câu chuy n bi tráng mang nhi u ch t th n tho i! Ông Hàm lên nhà trên m toang c a.

Ngay tu n y Tr nh Bá Hoành ph i i th a m t b c tranh khác. Ph i có xôi n p. nhưng nói có vía ngài ch ng giám. n i anh. chi n thu t càng cua lên ây.dò. Ông i.Phúc là ngư i không th di chung ư ng. anh ph i nh ! Chuy n th ng Phúc v i con Son v anh d o trư c. th y ân h n là chưa òi cái món n y ư c vì chưa g p d p. Ông th v truy n th n trên ph huy n không l y ti n. nhưng c p m t quăm qu m nhìn Hàm thì sáng lên l thư ng. thì ã th y b con i . là m t quy n v gi y giang x p dư i cùng. Hàm vào bu ng óng c a. B ng m t gi ng lào phào nhưng r t t nh. l i d n dò c a ngư i trư c khi ch t là l i thiêng. Th này là nó bôi gio trát tr u vào t tiên nhà Tr nh Bá ây! Mà không th là tr con ư c. M t cánh quân s t Sơn C t tràn sang. nhìn ư ng nét phũ phàng căm t c l m. Hàm l nh toát ngư i n y! c xong. Không bao gi nó mu n ta ngóc u lên ư c. r i l y than v ch chéo m t d u th p en xì gi a u ngài. thì hòn chì ném l i . V i nh ng ch qu c ng r t to trông c ngh u ngoáo run r y như ngư i v ánh v n v a vi t. ông Tr nh Bá Hoành d n Hàm s ng làng này ph i bi t b con i . xin âm dương ngũ hành và thưa báo cho ngài bi t rõ s tình t i sao ph i tái h a l i chân dung ngài. lo i v h c trò.Có vay ph i có tr . hai càng cua s khép l i. cái tráp b ng g nghi n nh như cái hòm c a ông th c o ch có m t chìa. h i quân quanh vùng này. Thành ra t n kém không khác gì gi c càn n nhà! Thì chính nó là gi c. mà òi n hai n i thóc. Thì còn ai vào ây n a. Cái ki u thù cho ng vào t n th y t gia t c th này. b c tranh H th n c a h nhà Tr nh Bá treo chính gi a bàn th không bi t th ng gi i ánh thánh v t nào ã ch c th ng c hai m t. th y bi t c ! Tha th cho v là ph i. Ông Hoành nói h i năm 1949 gi c Pháp nh m m t cu c càn mà chúng nói là càn theo chi n thu t g ng kìm. dư i áy tráp. mà h a lên m t t m v i gai cho ch c ch n. v chi là hơn n a t . Ông Tr nh Bá Hoành t vùng núi Phúc Thu n v i vã ch y v . D o y Phúc là du kích xã ph i l i ã dành nhưng còn lão i. nhưng không ư c l y v làm ĩ! Anh ch ư c phép tha riêng v anh thôi! Làm th ng àn ông không ư c hèn! Ch p v t là ti u nhân. m t cánh s t áp c u ánh l i. Ch riêng Hàm bi t b mình v n nu t m t c c u t c trong ngư i! Ti ng hót c a con chim trư c khi ch t là ti ng hót hay. Cách ch c. và trong nhà ch có m t ngư i ư c m . l i lo s a l . Nhưng r i cu c càn c a gi c không thành. r i m i cô th ng Bi u n cúng. Th là c làng b ch y tán lo n như ong v t . nhưng cái gì cũng b qua thì l i là ngư i hèn! Có m y cách làm thày ã nói k . m cái tráp khóa chuông. Nó ã dám b o ngh ch d m p lên c gia b o nhà ta. Nhưng cái i u nói qua nh ng nét ch b y b t y thì c n âu. cách v ch than này. ng nam nhi có khi còn l y ĩ v làm v d y. gà tr ng lu c c con không ch t và m t con cá chép to rán vàng ch m c ĩa tây. ng i chung chi u. là thù c a h nhà ông ch còn gì n a! i hòn b c ném i. ông Tr nh Bá Hoành c n m quay m t vào tư ng không nói l i nào n a. ai cũng b o là thanh th n. khóa l i. th ánh sáng c a ng n èn s p ph t t t . Ai khi n cái m t lão mà lão ã mò v s m th ! Th y c a nhà mình m t d u ông Hoành m ra nhìn c còn nguyên. xong âu y r i m i ư c treo lên. Dư i nh ng t văn t v ng i n và th cư t hai i nay. R it y cho t i n a êm.Tr nh Bá Hoành nói như th m thì. Hàm ng i l ng ngư i m t lúc lâu r i l i run run x p quy n v dư i áy tráp. Hai g ng kìm. th l n. Có tranh r i. h i r ng không ph i là nó thì còn là ai! Có khi nó còn y m bùa n a ây. l i c! Làm ma b xong. c t vào g c cái hòm cáng như c t m t qu mìn! .Phúc nhà r i.

ngay ch p t i ông Hàm n nhà Th . Hàm cũng gi vai trò c v n c bi t.Th c ra th ng Tùng cũng ư c ch không n n i nào âu. các chi h h i h p n th t tim khi n m c b u ng y m i. M c dù là bí thư quy n hành cao nh t xã. v i công vi c thi x c vác Ông Hàm nghiêm ngay m t. d b ng lòng và d ch p nh n. n b a cũng ch có àn ông ng i v i nhau nhà trên. lên nhà m i. Hàm bi t Phúc v n nhìn mình b ng con m t coi thư ng. Th t là m t phen li ng xi ng. Ph i b u n vòng ba. có bát ăn bát thì v a lúc Th t i tu i c p sách n trư ng. trư c c a là vư n cây ăn qu xung quanh tr ng găng làm b rào t t c toát lên ve ph n th c và viên mãn. V i l i Th v n thu c d ng ngư i c i lương. Hàm cũng gi l lu t không bao gi vào nhà b p. nhà ngang nhà b p hai bên l p ngói ta. Coi thư ng c hình dáng l n a v trong thôn. r c r như cái phông c a hi u nh trên ph huy n. u chào l phép: . ng chí bí thư ng y cho p n i m t cây d a trĩu qu . m t r hoa ch không ư c m ng mày hay h t như bà Son. nhưng ư c cái s i l i. R t nhi u không có ch c trách gì cũng th p thò l ng v ng n săn tin. Khác v i ông Hàm.roa i vào. Nó còn ch t lính b c tr c th ng th n. t c là chúc m ng y. Không nói gi t t. Hôm i h i ng b . r i v ngay có vi c. Th y Hàm ang gi ngày gi t i th này. Ông Long bây gi làm công nhân trên khu gang thép cũng ch h c hành ch tác ch t . Ngư i trư ng h có m t th quy n l c riêng. nhưng m t v n l nh như ti n. v y chú ph i thay chân ông y gi ngay l y cái tri n . Vài năm sau gia ình m i h i l c. Th v a v n nhà ã th y ông Hàm ng i ch .Bác ây chơi. l i ư c h c hành khá chu áo t bé. D u v y chưa bao gi Th dám trái l i ông anh c . . Th là Th c ư ng quang l i r ng mà ti n. . Không ch là trong gia ình ngay công vi c c a Th . ch không b thi t thòi như hai ông anh là Hàm và Long. n m c không còn th y ai là i kháng v i mình. Ông Hàm xua tay: . ã b ô.L i úng d p ông áng v hưu t này. r i t p t nh bư c lên nhà trên. t c r ng là ph i làm bí thư. V con Th ang n u cơm. Th bi t là có vi c c n.V Th ngư i s s . em n u cơm bác . Th ang tư i cây ngoài vư n. k p th i nh c nh Th ang nói khôn nói d i nh ng gì: . . Th là ngư i có mã. Ch còn ch t ch cũng ch là th tri n xanh! Th ng Tùng nhà Sang cũng trúng h ? Ch cho nó chân ch y ngoài. trong xã.Thôi tôi g p chú y m t tý. h u danh vô th c thôi! Lúc y Th ang y ph n ch n vì c c . vì khi Hàm và Long v a l n thì g p ngay cái n ông Tr nh Bá Hoành bán c ru ng vư n lao vào cu c en tranh giành cái ch c lý trư ng v i Vũ ình i. Nhà trên gi a. Ông nói ti p: . Thì phen này ông s cho c h nhà mày ăn bùn ăn bùn! Quy t th r i. Dù là anh em ru t.Thì bây gi n lúc ông dùng qu mìn y r i! Ch có cách này m i tr ư c th ng cha Phúc hay h m c a h m ngư i. Trên ng n chim bay dư i g c cá l i. nên lòng d b ng thành d dãi. T t c êu tô m sơn màu xanh tím vàng.Bác sang chơi Hàm ch kh . Cũng b n gian nhà mái b ng như nhà Hàm nhưng trên b tư ng trư c c a. ngay ngày thư ng anh em giúp nhau làm gì. V i b qu n áo pi-gia-ma k s c như công ch c. cao ráo tr ng tr o. t i m t m i xong. Con nào con y béo n n như ang ch a.Chú cao phi u nh t ph i không? Ông Hàm h i th . th y Hàm.

l t s p b nó xu ng! Còn c ván d i tôi s óng m t b sa-lông th t m t. ng p ng ng: . Làm xong l i p i m như cũ bi t! Chú kh i lo. bên nhà y u l c không Th quay sang s ng s t. quen phòng xa gi gìn. r i tránh ph n h i tr l i thì trư c khi h cu c ph i c bài t th n ra sao. h i th ng th ng. Th tráng m pha trà. N u có ai nghe ư c cũng ch u ch t không hi u h nói gì.Lúc v a chôn xong và n c i táng thì lâu quá. ưa b y t xương lên ó th trôi sông. B i s c ánh l i ã dùng cách kh ng khi p này. Cho nên th i i m này là t t nh t. l y ván.Em cũng chưa nh. .Nhưng mà.Hàm v n nói th m thì . r i óng bè chu i. ào m ? ây d o ã lâu có hai nhà thù nhau. r i v n v i gi ng nhát m t. Không ai b t chú ph i mó tay vào.Ngày th y m t. ám ch ai.Ch nh ch u thua nó à? Hàm t rót nư c ra chi c chén h t mít.Có gì mà chú ã tái mào lên như th ! Nó mu n cưa t c su t. Nhưng ch rà l m. Hàm v a thu hai bàn chân ng n và to bè lên i-văng. chú v i chú Long còn chưa nghĩ ư c n u n ũa. Theo bác nên th nào? . d l . R i ông Hàm trang nghiêm k v i gi ng rin rít v b c tranh th H th n c a nhà ông b ch c m t. m i năm cho nó d n ám thanh niên ra ôi n m ch ng mông lên mà nheo m t bóp cò khan vào m y cái bia gi y! Hôm nay ông c v n s ch th gì ây! Th r a chân tay àng hoàng r i m i vào nhà.Tôi ã nghĩ ra cách r i . . nên th y ch d n riêng tôi.. mà cũng là phòng cho m i cái thân h n thôi! Hàm càng h gi ng t i m c lào thào: . ó là cách nói chuy n riêng v i nhau c a hai anh em nhà này. Hàm v n th ng th ng: .. H thư ng nói n a v i. và Tùng ã ư c phê chu n làm xã i trư ng ngày sau y.Có hai th i i m l y âm tr dương . Th ng i c ng ngư i.T c r ng là.Hàm chiêu t ng ng m nư c nh như nh p rư u...0! C à này Phúc còn d dói nh ng gì n a? . cũng nói nh hai anh em v a nghe: . Phúc ã th ng 1 . Hàm h i ngay: .ư c là ư c th nào! Rau nào sâu y! Hãy giao c vào tay nó xem. ch không ph i ch n tu n sau h p ng y m i phân công. gai ng nh s m c ra ngay! Gáo nư c l nh c a Hàm ã làm Th t nh cơn say. ông công b k ho ch ph n công: . Nhưng v i Th thì anh bi t ngay cái vi c y và nó ây là ch ông Phúc và cái vi c ki n cáo c a ông ta khi n xã ph i chôn l i lão Qu nh. mù m r i r c như v y. tay c m chén nư c mà quên c u ng. v i l i nghi th c lúc y rư m lúc ư c ngày c i táng. thì s ư c ngư i ta c th ng vào cây nóc nhà nó! ây là d p t t l y âm tr dương. ph i l y n b y t xương mang ra sông t th n.Chú nh th nào v cái vi c y? V a h gi ng vào chuy n.. b bôi b n và nh ng l i ch d n c a ông b trong quy n v gi y giang v cách l y âm tr dương th nào. Hàm bi t thóp ngay ông em ch ư c cái võ m m..L y c tr c. M t n c êm.. m nó rán nó! L i dùng ngay cách lão Phúc ã b t các chú chôn i chôn l i lão Qu nh . r i tìm cách bán cho chính anh em h hàng nhà nó! Th ã th y n kh p ngư i. Phen này tôi s y m cho c h nhà nó không ngóc lên ư c! ào lên.

dư i y.Chú nh n ngay th ng Thó n nhà tôi. th c ra cũng chưa ph i là hay. Con bê be lên nũng n u.Ngay t i mai à? Hàm buông m t câu l nh gáy: . Ông y su t ngày c o nhà. khi v l i cùng ông cu n chân ng i x p b ng trên chi u hoa cơm rư u bí t . nên ông v n hay nh Thó i áp t i g v óng . chân các r ng tre.Chú c nh n nó n g p tôi. cũng mu n cho Phúc xiêu iêu li ng xi ng. Thó i t t qua khu m nư c cho nhanh. r i t ch y. Mình ch óng vai t a sơn quan h u m i sư ng! Bây gi ông Hàm xin lĩnh trách nhi m. tang v t ăn v ng không bi t chùi mi ng c a Thó vào t n nhà mình. Th càng b t r t không yên: . Cái hũ y ang nhà tôi! Tôi ch d a là lão Phúc nó s p tr thù là th ng Thó s th t dái lên c ! Mu n an thân ph i có ch d a. tí n a chú nh n th ng Thó n tôi là ư c. t i mai là làm luôn! Th ch còn bi t nh c l i như cái máy: .Ch c n tôi v i th ng ư ng. nhưng ngư i ra tay ph i là ai kia ch không th là mình. thì h i còn d a âu v ng b ng d a vào ta! Th ch còn bi t ng i ngay tán tàn nghe ông anh gi ng gi i. Ti ng cu c kêu lu c cu c cu loa tr m c như th n ư t hơi sương trong y. r i say bò lê b t s i vư n i nhà bà Ng t. ã t i sò s m. m t d i sương m m như ùn t dư i t lên. có gì Th cũng ngư i tay tr ng! Ông Hàm không c n bi t nh ng nghĩ ng i vân vi trong óc Th . Ông Hàm có c u con trai th kh e m nh. Còn ông Hàm thì th t tinh i.Cho nó n ng mùi! Năm Nh n ư c l i nh n. kêu thé lên trong b i tre. V i l i ư c ngư i như ông Hàm tin. giá là ngư i không dây mơ lý là r má gì v i mình thì t t. thành th bây gi nhà còn r t àn bà con gái. vì ngoài nh ng mi ng ăn ngay. ông ng d y. Hàm v n c ng như thép: . Trong vi c này ph i có m t ngư i ngoài h m i i an. nhưng ki m âu ra. ti ng âm c a nó vang trong bóng chi u ch ng v ng. Thôi cũng dư c. làm như v n nh nó i áp t i g ch mình l i ng y không ti n. th ng Ng c. th là Thó khoái. không bi t b ng cách nào mà chưa h t h n nghĩa v ã ra quân. ông không ph i tr m t ng công nào. bay là là ph p ph ng như giăng m t t m to xanh bi c. ch làm ăn l n thì Thó s . th ng Thó ã l nh vào b p n ng c h rư u tăm ra ư ng u ng. Ch c ông l i nh i áp t i g ghi c gì ây. . B y li u i u gi t mình. Xóm làng tr v t ch m ch. nghe nói nó ã m a ra m t xanh m t vàng. mà sao chuy n gì cũng bi t. d n thêm: . r i nh y tót i lao ng nư c ngoài. n n móng l c c c ròn rã trên nh ng viên g ch v như ném m t tràng mưa á. thì th t là ch u ông anh ma xó! Th cũng mu n tr ng ph t Phúc. Ti ng là hay ma lem ma cu i. Thó s ng s n nhà ông Hàm ngay. chén ngay. Thì ch n th ng Thó là t t nh t. Cái êm lão Phúc c u h n cho b . M t con bò g i con. coi như vi c ã bàn xong.Li u th ng Thó nó có ch u không? Hôm trư c ám ông Qu nh. Tôi s có cách d a nó ph i nghe. nhưng th c tình Thó ch thu ng nh ng mi ng chín. L i ưa ư c c cái hũ. trư c khi i bao gi cũng lót mi ng vài cho c cho m b ng.

nh ng ngư i th t thà như m nhưng cũng l i l m nh ng k mưu ma chư c qu . Nhưng ta hãy làm vài chén cho m b ng ã R i ông Hàm quay sang bà v dang g p qu n áo trên chi c giư ng c nâu bóng: . nhưng trong b ng l i th m r a sau b a rư u này mày sa chân l bư c ch t d p i cho r nh! M t ao làng tím th m nh ng hoa bèo gi ây không còn bình l ng n a. Bà Hàm ân c n h i Thó: . nư c da v n tr ng. có khi c xe máy. Hôm nay ích th không ph i chuy n thóc lúa g l t gì. nên cái duyên càng b n. Khuôn m t trái xoan ư c i m thêm c p m t lá răm và cái mi ng tươi. Th y nhà trên ông Hàm ì p lóa ánh èn. s m m t cái xe. Thó i th ng vào. không m y lúc ng i yên. Bà bi t hai ngư i ang có câu chuy n gì h tr ng l m.ông Hàm v a róc rư u ra hai chén v i. mua cát. N p quen nhà này là ông Hàm ã không nói thì không ai ư c h i. l i t bé n gi chưa n cái ói rách là gì. V a lúc bà Hàm xuýt xoa v i ùm l c nóng trong tay i lênl ông Hàm quay l i.Vào ây chú. cô con gái l n chào Thó ngoài sân. hay g i cái ch t? Thó bư c c m cúi cũng như m t con cu c. Dù ít dù nhi u. Bà Hàm v n to ng n èn ba dây treo gi a nhà. ông Hàm thì th m nh t i m c Thó ph i d ng tai. Cũng có cách bon chen giành m t cái gh ng i không to hơn cái v y c. khi cư i còn tr l m Dân làng b o bà là ngư i có s sư ng. Hôm kia lão Phúc có ánh ti ng là ã bi t vi c làm c a chú. Chính cái hũ nhà ông Phúc mà Thó ã kho ng êm hôm trư c! . d n vào bao t i chú vác cho ti n. Nhà ông Hàm ang chu n b ăn cơm t i. Nơi ây t bao i nay cái ăn cái u ng g n như ch là chuy n ph . Gi này là gi ngh ngơi. Ti ng hai ch em nhí nh n. và k khó cũng c l a hai l n. Dù sung sư ng hay au kh thì gi này ngư i ta cũng rút v hang cu i cùng c a mình là nh ng mái nhà. ã ngoài năm mươi n dăm cái l . ông Hàm t p t nh i ra ni m n . Nó g i gì? G i b n tình. kích ng. con cón i xu ng b p. Bà Hàm bày l c ra chi c ĩa s hoa. ã ư c cái s c tr i phú. v a kh khà Nhưng tôi ưa ư c v n ây là ã c u s ng chú r i. và ông không mu n cho bà bi t. Ngư i ta có th nh n ăn nh n m c xây m t căn nhà g ch. úng là ông ang nóng lòng ch . nhưng bà v n gi ư c dáng ngư i g n gàng cân i. Bà s p n già. khi n nh ng m nh ao cung gan tùng nh ng cơn sóng bùn tanh tư i! Ti ng con cu c kêu kh c kho i bên b m. nói ph t sang chuy n khác: .m mày m m t v i xóm làng. ngay ngư i giàu nơi thôn dã cũng ch ngày cơm hai b a. V ch ng ông Hàm ang nhà trên.Bà xu ng rang cho tôi ĩa l c. Có vi c c n n chú ây. gi sum h p. cũng xúi b y. r i thu v i ng qu n áo. Nơi vùng quê b ngoài r t yên tĩnh này. nhưng dám ho nh h e v i tôi. Cũng có nh ng thì th m thì th t. mua ài. R i ông Hàm vươn ngư i trên m t bàn. nhăn trán l i mà nghe.M nó ong cho chú Thó vay n i thóc. v a có nh ng ngư i ngơ ngác d i kh . cũng cư i b l ch m c c nhau lanh canh trong nh ng b a ti c ng chí. bê ra m t cái hũ da lươn t gi a bàn. Nghe ti ng ào. Ti ng mâm bát lanh canh dư i nhà b p.Ch c chú ã nh n ra cái hũ này . Thó b ng gi t thót ngư i.sét r i m om t i su t ngày ư c. p n ch t! Ông Hàm m t buýp-phê. Tóc v n dày. . nhìn sát vào b m t th th n v i cái c m v n ã nh n c a Thó. cũng ném á d u tay. và cũng không cho ngư i khác ng i yên. gi cái ói càng vót cho nh n ho t như bút chì. Nh ng sóng c n c a bi n r ng sông dài ã vang ng ã lôi kéo khu y s c lên. l i bi t c cái hũ ang ây.Khói b p th tr m ngâm trên mái r . chen m t ch ng không ca hơn cái dép thư ng ngày.

t c là ông c t ã cách ây b n i c a dòng h Tr nh Bá ã giáp m t m t ng trư ng phu h v n chân th t trong tư th phanh thân xé xác y! Phúc ân chi s h a. Còn dòng h nhà tôi thì chú bi t r i ch ? Tôi treo b c tranh kia không ph i là treo làm c nh. v y mà gi ng Thó v n run: . chú c tr cho sòng ph ng. M t n i chóe. v y mà ngo c m t cái. ã có tôi. k l ca c m: . ó là cách g i c truy n ây. ào t y mùi. nhưng nh ng nhà thi u ăn u ph i bán mư i hai ngàn m t t lúa chưa g t ngoài ng. Thó nhìn khuôn m t y n h ng lên dư i ánh èn c a bà Hàm. Ti n ã trao cho ông Hàm t tu n trư c. mà ông Hàm còn móc n i ư c v i ông th may và ông hàng ph trên ph nh n mua thóc v i giá hai mươi. Không bi t nh ai m i lái. R i b n ngư i vác b n t m ván v ây. ông Hàm l i thì thào: . Giá có mư i hai.Em ph i bán non hai t cho nhà ông Quàng y bá . V a nói. r i sau l i tr thành th n phù tr . mà y là tranh th . M y nhà có ti n nh giá như th .Ngư i ta òi thóc tươi. n mùa m i tr không l y lãi. ch chú không có dính gì.Bác dã g i thì em cũng xin h t lòng. Ông Hàm chép mi ng: . D ng là s nhà em ăn qu t. nhưng vía em nó y u l m. V i l i ây là chuy n dòng h nhà tôi v i dòng h nhà Phúc.o n ông quay sang v . Chính Ngài ã gi ph n âm cho chúng tôi. ch thóc bây gi b r cũng ph i năm mươi ngàn m t t . bà bi t ch c là ông không h . Nghe nói i k nhà ông Hàm. Th con săn s t b t con cá rô. Tôi.Ph i t mư i gi êm tr i. lòng t t y bây gi n bói không ra. ông Hàm v a tr lên bàn th . chú. như m cái mũi nh n vào m t ông Hàm.. Chuy n r ng: . p xong r i cho bá l y thóc tươi luôn ch không c n ch khô. V y là m i t ông Hàm ng i không ã ư c lãi tám ngàn. Làm xong l i r a tay b ng rư u. Nên cái vi c cho Thó vay n i thóc không l y lãi.Nghe nói chú cũng bán lúa non à? Bao nhiêu m t t ? Thó ang s ng c ngư i. Bà Hàm b o Thó: .Thôi ư c. ông không ư c lãi thóc thì cũng ph i lãi cái khác. Thó nghe khi p quá. t i r i tôi s v y c hũ rư u này xu ng ó tha h s ch! Thó cũng vươn c trên m t bàn.M y m con c ăn cơm trư c i.. là ch ng ba mươi cân. Em ch lo r i thì. Tôi có bài kh n y m r i. Trên y ng sau cái lư hương ng là b c truy n th n h a m t ông ba mươi trên t m v i d t b ng nh ng s i gai tư th ch m lên. hùng m nh và an toàn l m. ang nói chuy n i qu t m ông b Phúc. Nh ng răng l i móng vu t giương ra trông ng ng l m li t. ã có m y chén rư u c t nư c u tr s c. r i rán thêm m y qu tr ng tôi v i chú ăn sau.. t c là mu n n m ng chuôi y chú . Bà Hàm kh cư i. V m t tính toán sít sao nhà này thì bà còn ph i ch u ông. th là xong! Chú không lo. còn thóc thì n g t chiêm m i l y. Thì nhà bà cũng mua lúa non v i cái giá y! Ch ng ai b t. ông Hàm l i sai v i l y thóc cho vay. lúc y thì t t c ã ng k r i. Ông Hàm xua tay: . Có th tin ư c chăng? ông ba mươi kia chính là th n sát sinh. th n c u th c a dòng h Tr nh Bá. th ng ư ng. th ng Ng o. r i có thi u l i sang ây . trong h a có phúc. th là . Bà Hàm v a i xu ng. ưa m t nhanh sang nhìn ông.R i thì ma nó v t chú ch gì? ng lo. Lư t ch n a m i ư c g t.

nói như kh n: . ch mong t gi tr i ông ng l y cá c a tôi. r i b con m i như b c c vàng ã n m trong t m tay. ông ba mươi b ng lăn l n. c v ch ng con cái tôi s ng nh vào cái ó này. ó c a ông b xé rách. D o y có m t ngư i th săn ư c ch ng ki n. có trăn. riêng thú d th i y thì ai cũng g p. Sáng hôm sau m i ùn lên thành m t n m m . H báo. ó là s n bù. h ta nhìn b ng con m t c u c u và h i h n vô cùng. ông oán v i cách ăn tr m v ng ki u này ch là m t chú rái cá hay m t con vòi gà nào ó ch không ph i ngư i. . Ch v i cái ó ón h nư c xi t.. mà còn ư c thêm ph n. li n ba ngày sau ó. s m ch p m m. cá m t. Con su i c n dư i chân i ông B t bây gi . Chi h Trình Bá th loài thú d nh t nhì c a sơn lâm t y. chim trĩ và vư n tr ng. Ông k c a chi h Tr nh Bá lúc y s ng nh vào con su i này. Gào thét n xé h ng m t h i. t p t nh nh y lên núi B t.i k nhà ông Hàm n sinh cơ l p nghi p ây nghèo l m. không tài nào rút chân lên ư c. l y chúa sơn lâm. R i ông l y òn b y á. Th r i li n trong m y hôm. H b gi p m t bên chân. t xác ông ơm cá xu ng ó. dùng móng vu t cào t thành h . Th y ngư i eh c a ó cá. ông s ó b trôi. M t hôm ông i thăm ó s m hơn thư ng l rình. nhưng hình như au quá. buông kh u súng hai nòng. Trong sách Dư a chí c a c Nguy n Trãi khi nói v huy n này có câu: Huy n. ch t t i m c kh e như h mà mà c ch u ng ngay ơ. Th r i m t êm mưa gió. nhìn m t. không ăn. nên cá v n qu y phanh phách trong ó mà h ta b m c.. s phù tr c a H th n. vư n tr ng ng i b con trên cành trông khéo như ngư i. d ng ng ngư i i b ng hai chân sau n phía u m . r ng lên gào thét v s nh m l n không sao c u vãn ư c c a mình. thu y r ng như m t nhánh sông. Th r i h cõng xác con ngư i x u s n m t g c cây g o. ngư i th săn t t èn ló. Nhìn b tơi áo tùm h p v i dáng i u lom khom l c s c y v v ng tr m. ngay t p l . r i p uôi bình b ch xu ng t. Chính b tơi nón lòe xòe y ã d n n s nh m l n ch t ngư i. r i h ta cúi u t p t nh bư c i rũ rư i n chán ngán c chính mình. hươu nai. tôi xin c u ông ư c tai qua n n kh i. c nh ó cá. Th y có ngư i. ngư i th y ngư i không. Trư c m t ông mãnh là cái ó ã cào rách. Chưa nói chuy n ma hi n hình. Hôm thì m t con cá qu b ng b ng chân ch a. hôm thì m t con c y hương còn tươi rói ngay trên b . tin ch c y là m t k gian ang ăn h t tay trên. ông cũng th ngư i ra trư c n i lòng c a anh thú d tư ng ch bi t có c n xé! Chi h Tr nh Bá làm lăn ph t lên như di u t y. c n n a êm h th t l i c m m t con cá n trư c m . T y ông không b m t cá. hươu lao c vào nhà ngư i ang là chuy n thư ng. h u i. khoác áo tơi ra i. Th là b o v ngu n s ng cho ngư i ã c u mình. thì l y tr i! K ăn tr m cá c a ông là m t bác h v n không bi t i ng h p ho ng th nào b á k p m t bên chân h u. H n ơn y. h d ng l i. Gi a lúc ông ang lúi húi b c á ch n cơn p dòng nư c ch y th ng vào ó. Ng i bên này. không m t hai suy tính. Thu y i ông B t còn là khu r ng già y bí hi m. Vì su i toàn là á nên con thú ăn v ng không l i m t d u chân. liên i nón. tôm cá ánh d như ao nhà. quanh năm y nư c. C nhà s ng d a vào cái tài ki m cá c a ông. v y mà sáng nào là v cũng có cá bán. thì h v n c m m t con cheo cheo n t ơn như thư ng nh t. vuông v c như p. h v n nh y ch m lên cái bóng tơi nón y! n khi l t cái xác tơi t . Có ph i c Nguy n ã vi t chính v s n v t núi ông B t này? Ban êm ti ng hươu tác r m rì. p u vào á. Trăn gió quăng mình t cây n sang cây kia m m như m t cơn l c.L y th n núi B t. ông k c a chi h Tr nh Bá li n ch p hai tay trư c ng c. Theo l i th y tư ng. mi ng tru lên th ng thi t v l i ìâm c a mình.

ư c cái ch làm ăn gi i và ch u nh n. trò i àn ông như cái nơm. âm lao theo lao. Lý trư ng Vũ ình i chưa k p ăn l c thì cách m ng ã n. bà như dây leo dây cu n. trâu nái. Không bi t ban êm v Phúc có cào c u làm tình làm t i Phúc không. Mi ng ăn gi a làng hơn sàng xó b p. trư ng tư th c trên ph huy n. Nh ch ng ch t theo con. R i ông rít lên. ông tr ng tr ng c p m t v n nh ng tia . xu t giá tòng phu. Khô chân gân nh t. ru ng sâu gi a ng c l n lư t ch ng g y ra i. l n l y ch ng nghe ch ng theo ch ng. l n s trâu nái. v Hàm. Ch c. xà tích. chưa k p ng m cái sư ng c a anh u gà hơn ít voi. Phúc lúc y ã h c h t sơ h c y u lư c. âu ph i c gh o là gái theo! R i ngư i ta l i kháo nhau là b tư ng ngoài i m canh có cái bài ca dao ca th t th này: Chi u tà dao ná b sông Th y cái nón tr ng thà không th y ngư i Ng là có ám ch t trôi Hóa ra trong b i m t ôi tinh tình! Tính tình là tính tình tinh Ch Son anh Phúc tính tình bên sông! Ngư i làm vè còn ch rõ nơi tính tình c a con chu n chu n là ch qu o su i ông B t ch y qua sông C u. th t áy lưng ong. Trong chu ng r m r ch l n àn.Tr nh Bá Hoành l i cày sâu cu c b m d ng l i cơ . ngư i v a g y v a khô. Vũ ình i bán v i con ng a v a mua. tóc v n tr n. i m t bư c là có ngư i theo. T nh v Phúc ã ư c b răn d y ph n nhi n là T i gia tòng ph . mà còn sôi s c hơn! y là chuy n v cô Son. cho nó ch t! . thì ã bán ng a t u trâu tr l i làm anh dân thư ng. nên cũng không tâm n s tranh giành gi a hai h . mua lư c s ng có cán. con ông lý i (ngư i ta v n quen m m g i i như th ). mua ư c ru ng thư ng ng i n. m i nhoong nhoong ư c dăm l n lên ph . phu t tòng t . Nên ch nghĩ àn nhà nghe b . Nhà ch còn cái v . Th r i b ng dưng c làng Gi ng Chùa n m lên là Son ph i lòng c u giáo Phúc. thì m i h n c a ngư i b ã tr l i nguyên v n trong lòng Hàm. không b c tr ng ch y nên thua. Ai th nào s tr i ã nh. mi ng l m b m: Ta không có vòng b c. Nhưng vài năm sau n tu i l y v . Nhưng chưa có anh nào l t ư c vào c p m t lá răm v a en v a s c c a cô. mà cái ch c lý trư ng l i v tay Vũ ình i. ch b ngoài ch ch buông m t câu: Rõ qu m ! Không nh n ư c n a hay sao mà âm u i theo ngư i ã có v . B ông Hàm . t ti n cũng mua! Nhưng ây là b m Phúc mua. nh n m t chân gõ u tr nhưng v n phong tình l m. nhưng âu ph i c úp là ư c cá. nhưng tao chưa ch u âu? Chưa ch u âu! Cũng may th i th chuy n v n. mua gương có hình cô m t ng Son. chòm chóp úp c u may cũng như th nh ng l i trăng hoa m . ch Phúc không thích. H i y cô Son p nh t làng. Gió n i can qua. M t hoa da ph n. V Phúc răng en h t na. Vì th nghe ngư i ta n ch ng ch mua khăn mùi xoa. Lúc y ông Hàm chưa h c h t Tam t kinh ã ph i b i c m tràng c ki m ăn.n i b ông Hàm ã làm ư c nhà g . cái u t c a cha. trí c m h t ư c cái cay. Phúc ã m t v m t con. Tr nh Bá Hoành m chó ăn m ng! Ngày y Hàm chưa tu i. Th r i t t c l i g n như v s không khi có cu c tranh ua ném ti n ra mua cái ch c lý trư ng. Nh ng lúc rư u vào. nhưng s ch ng nên l i cư i b o. ngư i gh o m t bư c.

gi ng khô l nh r n . Hàm l i i t p t nh. Hàm ã ng i xu ng y c n phát khóc. ông Tr nh Bá Hoành khăn áo ch nh t . Mái tóc dài en mun ph d c t m thân tràn. như th i áp m t mình. và ti ng Hàm rít trong h ng ph hơi rư u vào m t Son: Nhìn ư ng gân b ng dư i c a mày là tao ã bi t? Ngày mai tao s tr cho b m mày? n nư c y thì Son ch m d y. V ch ng Hàm ng sau. b m Son v a m ng m chì chi t. l i th c d y sôi réo trong ngư i Hàm. Hàm n i cơn lôi ình. th p ba nén hương trư c bàn th . ngư i không ư c hào hoa phong nhã như c u giáo Phúc. v t trư c m t Son. v a canh ch ng ri t róng. Bà là ngư i ư c ti ng mát vía v ư ng con cái. gi càng bùng lên như l a b t d u. không m t d u v t c a s trinh ti t. Ngày cư i. b là ngư i i sau v cho k ăn c! C cái kh i nõn nà y ã dâng hi n. Nhưng Hàm v n không b ý nh l y Son làm v . Son cu n chăn quanh ngư i. o n quay l i d t tay ôi v ch ng tr ngư ng ng p líu rfu bư c vào nơi bí n c a cõi i. Ngư i ăn h t l p này n l p khác. V ch ng Hàm quỳ l y r i lui. Nh m trúng th i cơ y. gi i thi u m t ngư i khác h v nh p t ch làm dâu con chi h Trình Bá.Nhưng cô Son không ch t! Son v n l y ch ng có thách có treo phân mi ng t t . nơi h a h n nh ng am mê và cũng l m l m cái au kh c a ki p ngư i! Mà au kh th t! Hàm th y ngay mình là k ch m chân! Cái trái c m kia ã có k bóc trư c! Hàm v n to èn con. t ng sòn sòn ba năm ôi. bây gi dành riêng cho v ch ng Hàm. ti ng c líu l i vì u t h n: Cô n m v i nó m y l n? H . làm cái gì cũng khéo. N i ghen t c th y mình b Son coi r v n âm lâu nay. h ? N m ch nào? H . và cu c g bán ư c ngã ngũ th t chóng vánh. Hàm c b m môi tra h i. ch vai cày c a su i ông B t ti p giáp v i sông C u như bài ca dao ã ch d n. C cái kh i ng c ngà như tr ng bóc. r i tr i ra l y khư c. không b t ra ti ng. rào rào t sáng n chi u tà như t m ăn r i. c bàn bày dàn d t t trong nhà ra tít ngoài sân. Bà ph y giư ng. Hôm cư i c làng Gi ng Chùa ư c ăn c nh n môi. Trư c gi thành nhân c a ôi tr . nhưng cô d ng dưng t ng l . ó là l gi i thi u ôi v ch ng tr v i gia tiên. Mi ng v i còn tr ng tinh. c i giã và l c a Hàm. xem binh tình hư th c th nào. không nói m t l i. ng x theo úng ngh nghi p. Son còn không bi t là Hàm ã lén ra t n b sông. h ? Có úng quãng vai cày su i ông B t không? H . M t bà bác cao tu i nh t h ã ch s n. giũ chi u. Nh ng ti ng n i. c ph p ph ng như gi u trong nhà m t thùng thu c súng. Hàm gi c gia ình n h i Son. Nhưng Hàm ch th y mình b khinh khi. Căn nhà này ch c i xay. khi n cho khuôn m t p mang hình m t t m gương v . h ? Son v n l ng thinh. nư c m t ch y ngo n ngoèo trên má. ng i co vào góc giư ng. Hàm rút ph t tay thư c qu t hai cái như tr i giáng xu ng c p ùi tròn m n như b t l c. r i kéo mi ng v i xô lót dư i giư ng lên. Hàm h i d n d p. Son g t nư c m t. Ông ng trư c. Hàm ã mê Son t lâu Son g p nhi u khi Hàm ón ư ng ch h i m t câu gi trăng gi èn vì hai con m t c nhìn Son n như ngư i say thu c thì Son bi t. nh ng câu ca tinh quái móc máy v Son và cái k y. ã run r y mê cu ng trong vòng tay c a k th p thành quen ph ng tay trên! Và anh th m c ã n i cơn iên. gi t tung chi c chăn trên ngư i Son. Nghe dân làng àm ti u v con gái mình. Thì Hàm th y m t m lá dư i g c cây b c thau rùm ròa như m t cái ô che cho hai k i ăn v ng. b thua thi t. như á t c tr ng lóa dư i ánh èn. như th ngư i câm. Ông s t so t kh n l m r m. Son l y anh Hàm. Và cu c h i cung b t u. trên c m. Bà e p chi c chi u m i xu ng gian bu ng dư i nhà ngang. nhưng nhi u hoa tay. Cô khóc l ng l .

trong khi Tùng v n oang oang như mu n thông báo cho c làng bi t: . Như l a v n kín trong tr u. êm càng mung lung. Câu chuy n trong êm hai ngư i chôn ch t vào nơi u t i c a lòng mình. im lìm không m t s i khói. nhưng xem ra dân l i không thích cái tên mĩ mi u y Con ư ng xép ch y gi a cánh ng n i li n hai làng này m i có t khi h p nh t h p tác xã toàn xã. Nh ng gì di n ra êm y ch có v ch ng Hàm và b n b c tư ng bi t. và l y nhau xong r i cũng v n th m lén. như cùng gi l i nguy n s ng d . l i là cháu bí thư ng y. k c bóng êm. R i b t th n như m t k chi m o t man r . ch y n nơi say mê c a lòng mình. Là g c nhãn rùm ra như m t cái dù xanh trên con ư ng xép n i gi a xóm Gi ng Chùa v i xóm M i. l i là con ông Hàm. nói nho nh gì ó. ch t mang i. c gi u hai con tr ch v n l n . Ch p t i nay. không có s e d a nào.ích. v a b i h i v y g i. R i tôi s báo oán. ch trai gái có cho ăn k o cũng không dám ng gi a nơi ng tr ng tô hô này mà li c nhau u mày cu i m t! Tình yêu nơi thôn dã v n có thói quen th m lén. ch còn nh ng vì sao y u t b nu t trong mây xám. tôi s âm u xu ng sông t v n. Hàm nh y choàng t i n m ph lên ngư i Son như ph m t con m i. ngư i ta g i là xóm i Th ng. Bây gi nh ng chuy n xưa l i s ng d y trong ông Hàm. nên i n âu ào cũng ư c m i chào. ôi m t nhung nhìn r t m như e l . ngư i giàu có ti ng. nghĩa là m i có g n mư i năm nay.Anh im l ng thì tôi nguy n làm con h u con h cho anh su t i. m m c dù có m thao láo m t ra cũng b ng th a! Thành th bóng êm bao gi cũng là b n ng hành c a tình yêu. Nh ng cây xoan. ch không bao gi tôi yêu anh? Còn n u anh ch c n hé răng v i ai vi c này. ch quanh năm ng i nhà mà hái ra ti n. Bóng êm là t m màn nhung xanh mư t che ch cho ào. ư c nh n nh ng ánh m t vu t ve. Ch ra tay m t l n mà i phương ph i l i tàn t g c n ng n! êm. Tôi c n răng là vì th y u tôi. Yêu th m lén. Vì là xóm l p sau khi dân cư quá ông. v a bí hi m. c tư ng ã t t. Son c i t nhiên. êm ch che và êm ng lõa! ào ang ch y trong êm n ch h n. Hôm nay là ngày cùng tháng ki t. êm ng phòng có mùi v a ng c y ã g n b n mươi năm nay. Trên gi y t văn b n. cây nhãn. Bóng êm ang che ch và khuy n khích ào. V i ào. b ng ch c bi n Hàm thành m t tên có máu sa. b ng rát. thì b ng nghe ti ng Tùng chào ông Hàm r t to ngoài c ng: . Mà i m h n âu ph i nơi xa l bí hi m gì..Bác tư i cây ? Bác Th có ây không ? Ông Hàm v n tư i ròe ròe vào m y g c táo Thi n phi n. ang ư c ti ng là xinh p nh t nhì trong xóm Gi ng Chùa này. Tình yêu c a k ghen t t cùng n thành r d i. m t cô gái hai mươi tu i. Ban ngày ch có ngư i làm ng ng i trú mát khi n ng. ngư i ta ch th y anh Hàm bư c t p t nh vui v như nhún nh y. V i ào. v t cho trên ùi non. S say mê c a nh ng c p v ch ng ư c gói trong nh ng căn bu ng t i mò mò. lúc ào ang n u cơm. nên m i g i nôm na như v y. còn Son hai má v n au. ng như tr ng. s v t anh ch t theo! Hàm buông r i tay thư c. l i là ngư i mau m n c m m mi ng l n chân tay. nhưng không! Gió ã th i cho than bùng lên thành l a r i! Ông Hàm th y ây là th i cơ t t nh t ông ra tay theo cách riêng c a ông. Sáng hôm sau bà bác mát vía d n u nhà trai i l i m t. trăng b tr n. ào ang ch y g n n g c nhãn. b ch àn tr ng ã cao quá u ngư i. B u tr i bùng bìu vá víu trong nh ng ám mây l m x m t a m t t m da thú nham nh .

nhưng ào v n có tác phong c a m t n sinh. áo phông. Và anh ã m c c công th n u khoán tr ng thì th này. An cư m i l c nghi p.. anh i tìm Th n p gi y sinh ho t ng. mà bà con dân làng cũng khinh cho! Lúc y ông Hàm m i quay sang b t chuy n. nh ng kèo kìm ch ng chéo b t ư c tr ra sao. xã nh ào t o r i v làm k thu t viên cho h p tác. nói rành r t: . còn nhà trên hãy thư thư r i cũng ph i c theo gương các bác! R i Tùng h i ông Hàm v công xá c a ph n m c. Cháu i tìm bác Th cùng b o qu n tr lên phương án chia cho xã viên.Tùng ti p l i: Nhưng mà tôi thì v n nhà tranh vách t. H n tôn tr ng th t. Nghe ti ng chào.M i có vài năm. mưa gió không yên. và v n kín mít. Tùng c hào h ng k chuy n giá s n. V a lúc y ào trên ph huy n v . th là ph i ngư c t n nh Hóa. i i ông n m! L h t bây gi ! T i g p nhau g c nhãn!. giá ngô trên m n ngư c th nào. l i thêm dáng ngư i ong óng gi ng m . Tay ang c m ũa c . ng ng lên h i Tùng. nhưng Tùng v i quay l i phía Th . Tùng h t h n nghĩa v tr v . cho tôi ngh dăm sáu tháng n a tôi ki n thi t nhà c a. mà xóm làng ã ngói hóa c . hay h n móc máy ây? . cô ch nghĩ là Tùng trêu t c vào ông via cái hôm Tùng m i b i v . Sau mươi hôm thu x p vi c nhà. ng chí nh n m t công tác gì xây d ng quê hương ch ? . anh nh làm mái b ng hay mái ch y? . nên c m t hai g i Th là bí thư. Ông Hàm g t gù: .Th xem xong gi y gi i thi u. n m c tinh khôn như ông Hàm mà cũng ch u c ng.Báo cáo ng chí bí thư.Nghe nói anh ang t g ch. tr i cũng bó tay! M c cho ông Hàm l kh nói nhát m t. Nhưng m i h c ư c m t năm thì trư ng gi i th vì khó khăn v cơ s v t ch t. ông th i bây gi ngư i ta không m h trung c p n a. nhưng ông áng hen suy n ã g n như giao h t quy n cho Th . Không có cái nhà h n hoi. ào b c n i cơm ang gh ch y ra sân. V nhà.. và b n con m t tinh quái ã loáng b t vào nhau như i n. áng nh tra mì chính vào canh. r i chào ông Hàm r t ng t ngào l phép trư c khi i như bay v nhà.D trư c m t cháu làm nhà b p và nhà ngang mái ch y. cháu m i i mua s n v . Cái c i tìm bí thư ng y c a Tùng ã t k t qu mĩ mãn. Th m i bi t tình yêu mà ã thông ng thì chúng có trăm phương nghìn k . ch c Tùng ã quen bi t. Ngày y cách ây ã hơn m t năm. trông cô tươi bư i như v a ám h i bư c ra. B ch Thông. Cũng nói vanh vách nh ng thư ng thu h thách. Lúc y Th m i là phó bí thư thư ng tr c. mà m t c nh n nhác i tìm ũa gh cơm. Tùng ch mu n gào lên: ào! Anh ã v ! ào c ư c ti ng g i ó và ánh m t ào cũng reo lên tr l i: Thôi bi t r i. Th là b n thông báo quan tr ng c a hai ngư i ã xong.Vâng.. nhưng m t v n l nh khô: . Tùng quay kh g t. n u ch nhà ph i chi m t b a ăn trưa trong m t th i gian th làm thì s còn l i là. V n là h c sinh trung c p nông nghi p c a t nh. ào n u cơm mà h n vía như bay i âu m t. Không h p hành mà i n a êm m i v là không xong v i c via! Và n u c bi t l i i v i Tùng thì ào n g t âu bôi vôi! Không bi t hai h nhà này có i u gì mà cú nhau n th ! ào không bi t nh ng chuy n sâu xa. Lên Võ Nhai s n nh và t. thì l i c t ng mãi mu i tr ng vào! y là óc ào ang nghĩ làm cách nào tý n a i v ng có lý do. Lúe y Th ang bên nhà ông Hàm. m i m c a cô gái. Qu n bò. và rõ ràng anh b s ng s t v v p kho m nh.

D o nhà tôi ã ư c th thách n vài ba năm. làm thư ký i. tôi t th y tôi r t hi u a phương ta. . m t v n t nh khô. thì v a lúc cái Hoa i h c v : ào b o nó như d dành: .D . năng n và ho t bát. beo vào tai Tùng mà b o s m ch a cái tính ta ây y i. Nghe ngư i ta nói t hôm v n nay. không bi t ông khen th t hay khen ùa. T ngày tôi i n gi g n năm năm. thì cô ch th y Tùng r t nh ng ưu i m! C gương m t vuông ch i n v i nư c da bánh m t c a Tùng.Ông Hàm g t gù. k o v a phương l i r c r i! V i l i y h c thêm ư c m y ngh v có v n li ng sinh s ng. vì xã yêu c u nh ng ng viên tr v n ti p t c cùng sinh ho t oàn. Còn anh chàng cũng có tý máu khoe khoang.Sao ng chí l i nghĩ chưa chuy n ng chính th c thì v a phương s r c r i? . sang ây ch nh n cái này nhá. khi ng i bên ào thì ch là m t chú c u. Lát sau Tùng v . cháu b binh.D ..Anh khá y! . b y gi ông Hàm m i x ra: . cái tháng s làm lo n y! V i ào. nhưng v n ph i ho t ng trong vòng bí m t. Nhưng ngày y ào còn nh và l i khác t s n xu t. lão ào t. ơn v cháu có m y anh r t gi i ka-ra-te. và i t p dân quân. Nhưng Tùng v n cư i cư i. V i ông Hàm thì bác.L i h c c võ n a? . Nhưng n hơn năm nay ơn v cháu i làm kinh t . C gáy lên làm ng a gan các ông kh t thì ăn bàn ăn gi i gì? ào ã c n vào mi ng Tùng. nhưng cháu xin ư c l i chuy n ng chính th c cho xong. nhưng nói năng c như ông c non! Ngày nhà lão ã h c h t ph thông. Tùng có cách xưng hô r t phân bi t. cháu. i i. r i g i u ngoài bãi chè v ăn cơm.Nghe anh nói tôi th y anh cũng th o vi c y. óng g ch huỳnh hu ch c ngày c êm. Nghe nói lão này m i ngót ba mươi tu i. Hoa sang ch Minh b o lúc n a ch y ăn cơm xong.M i n t m t ã c c láo? Không còn coi ai ra gì! Th ng này r i làm lo n cái làng này ây! Ró th t ghét c a nào tr i trao c a y! Ông Hàm không th nào ng ư c con gái rư u c a ông l i i m u yêu tháng c c láo. óng g ch và t g ch thì cháu ã th o. K c ông c u c a tôi cũng b o tôi chưa th là ng viên ư c vì ngư i ta ít nhìn vào hi u su t công vi c. c t m cư i. nh làm giàu thành ông a ch ch c! Trong nhà Tùng v n vui v tr l i Th v i gi ng rành r : . ào d n d p quét sân bên ngoài.Th anh h c ư c nh ng ngh gì? .Ch n u cơm s p chín r i. c rúc m t vào nách ào mà n non nh ng l i sám h i! Và bây gi hai ngư i ã quen hơi bén ti ng nhau có n dăm tháng. ào cũng th y quanh ây ch ng anh nào ăn t? N u có c n s a chăng là s a cái m m.D . chưa th công khai ư c! ào ang nghĩ cách. . ch sau m y bu i i h p xã oàn. Th m y năm b i anh làm gì? . Ban êm cháu i h c võ! . . làm bí thư chi oàn. Cháu có th ra quân t năm kia.Th h i ã có ý b c. Cái cư i c a h n như ch c vào ngư i nghe! V i hai anh em ông Hàm. nên ch bi t ch không quen.Báo cáo ng chí bí thư. Ông Hàm như b ngoài tai chuy n công tác. Còn v i Th thì c ng chí và tôi. v n h i theo ch c a ông: . Ngh m c m i sơ sơ. mà c ng b ch k t n p ư c hai ng viên m i.

nâng m t cô lên. r i bây gi thì ph i c t c u vài ngày n a m i ư c! Cho ch t? B ng có ti ng cú rúc âu r t g n. ào nh n ra ti ng cư i. quét rào rào vào ng qu n. Có hôm mưa Tùng còn khoác áo mưa thì không có gì quan tr ng b ng g p ào. ào d n nh bà Son: U c c ng. m m rùm ra như m t ngư i ng xõa tóc trong êm. ào b o b n: Mày v nhá. nơi có g c nhãn h n hò m p mô s ng trâu. Cây nhãn ã hi n ra. Tùng thì hoàn toàn mê m n. C mũi. ng tác c a ngư i con gái có ý. r ng r c s c tr c a ngư i yêu. Lúa hai bên ru ng ng sang tê ư ng. ngư i ta ng ôm g c cây m t mình như con d th này ây! Phen này ch y h c t c. là àn bà ch không ph i là àn ông. ào rùng mình nghiêng ngó. ào ng i xu ng cái r cây i g lên. ti ng Cú! Cú! l i vang lên l n ti ng ngư i cư i! ào v a kêu nh vùng ch y. Tùng cà cà cái c m ram ráp nh ng chân râu lên kh p khuôn m t ào. nu t nà. g Tùng ra. B c. r i cà xu ng c . ng c p thình th ch. mùi m hôi và nh ng cái xo n t nh ng ngón tay c a ngư i con trai như mu n l n vào da th t mình. ào ã th y b c. p c nh ng b chân ráp như ch u vào má. và h s i qua ây th t! . Tùng v a xoay ngư i l i. mi ng c n vào b vai Tùng. bà ào ơi. R i hai cô d t nhau i. không còn bi t nên ch ng hay nên buông th . Bàn tay khao khát l n tìm nh ng nơi sâu kín trên cơ th ch c m y. Vi c này thì chưa th nói v i cái con ru t ng a này. làm như cùng chung m t ư ng.H i l i ây! Tùng ng ng lên. tý n a v con óng. th . ào v n ch y d n. ào n m cu n trong lòng Tùng. tao n nhà chú Th có tý vi c. nhìn sát vào khuôn m t hình b u d c v i hai má tròn y. L i t i. ào ngã l m vào ng c ngư i yêu.ô gõ bình boong chín ti ng. Không hi u sao nh ng lúc này ngư i t nh táo. c mi ng v n ang th hít hà cái mùi ng y ng y hôi h i c a da th t con gái. M t tay gi v t áo m t tay gi ng c. c ào ơi! Có nh anh không? V a li n láu. B i nh ng ng tác y ã quen thu c v i ào l m. vào c ào. R i ào i. Nhưng n t n nơi mà không th y gì. khi chi c ông h Ô. B ng ào kêu gi t gi ng. Mãi n chín rư i Minh m i v . R i ào ch y. Ch có g c nhãn ng chơ vơ m t mình. c nh giác ư c xung quanh bao gi cũng là n gi i. hai tay v n ôm ch t l y c . c tư ng Tùng t g c cây s lao b ra ôm ch m l y ào như m i khi. chưa bao gi Tùng l h n c . Sao th này? Hay là Tùng ra ch lâu quá ã v r i? Hay Tùng b n ph i trông xe s n nên không n? Không. Tùng v n còn chưa t nh cơn mê. úng là l m có m y bóng ngư i ang t trên ư ng chính i xu ng. ng i vùng d y cu ng quít: . thì lòng ào nóng như l a t.ào ơi em ào ơi. thì con cú ã t trên cành nh y ánh rào như ném mình xu ng.Có ngư i! . quay tròn m t vòng. cà xu ng b ng c ã m cúc căng y m n màng khi n ào rùng mình rư n cong ngư i lên. ào c như ch y trong mơ. thì ào kéo c áo. dù êm khuya không m t bóng ngư i. ào b hai cánh tay r n ch c ôm trùm l y.Bu i t i Minh sang. Con ư ng d n ra ng Tròn. thì ngay trên ng n cây. mi ng càng rên se s . gi ng rên lên sung sư ng n n c n : .ào kêu h t ho ng. T i g n. và b ng ng tác c a con i bàng c p nàng công chúa trong truy n c . u óc lo n x . Mà l n này ã năm ngày không g p nhau r i còn gì.Ch t i! Làm ngư i ta c tư ng mình b v r i! Tùng áp mi ng vào tai ào g i li n láu như m t gã iên: . rúc rích m t lúc. Vòng tay lên ôm l y c Tùng. c p m t m lim dim. B i hai ngư i ã qua giai o n th l i ư m ý. lòng ch còn sôi réo òi h i. ch ào ơi. ào d ng bư c. Ra t i c ng. àn ông lúc này ch còn bi t có ch t! . Châu ch u phóng càng bay tanh tách. nh c b ng lên.

th t bao gi cũng úng v y thay! Th thì úng r i. hai ngư i anh thúc bá b t tr c a ào. sao ông Thó l i như con gà l c àn vào ây? Trên vai. Tùng ng m t mình m t lúc ng m nghĩ. mà chính b cô r h ? Tùng th m kêu lên như v y. là mù. Tùng b ng rùng mình. vai vác cu c. rúc m t vào ng c Tùng. . M t tia l nh b ng ch y d e ngư i Tùng. c m cúi i r t nhanh. r i quay . th y! ào nh m m t. r i thì thào r t s : . anh! . R i h i sát vào g c nhãn. Hai ngư i l i ôm nhau i t t qua nh ng b ru ng m p mô. hai.Th y em? Tùng b t mi ng ào. b n. không dám nghĩ n a. ch là i hoang. lên cây! Khi m y bóng ngư i v a i khu t xu ng h m. hai ngư i cháu ông Hàm. r i kéo ào ngã ng i xu ng m y ch c cây xòe ngang như m t cái sàn. Anh oán h r b em i âu? Tùng s ng ngư i. ngư i kia nghe rõ. Tùng rùng mình. tim hai ngư i n ng ng p. R i cu i cùng là ông Thó. c thình th ch như p t bên tai! Trong ánh sao b c m . mi ng l i hát se s n a.Th o nào lúc nãy ra ngõ em g p ông Thó v i anh ư ng. Ch nh l i là. h r trái. r i bi n vào r ng tre t i th m ang k o k t trong gió. Bãi tha ma c a làng y! Ông Phúc v a chôn c C y! ó là ông ngo i c a Tùng. trên b lúa ã hi n rõ ông Hàm t p t nh i âu. thì Tùng ã u ngư i ch c lên cây nhãn. M y bóng ngư i ã hi n ra u ru ng. ào ng ý b ng cách c n vào ng c Tùng. n ch r . ngư i run l y b y. ào h i gi ng gi ng như ngư i m: . không ph i h r . Tùng ch Bàn tay ang ôm eo ào b ng l ng r i ra. C hai cùng run như d . trên tay ngư i nào cũng cu c và x ng. Th là vô tình ào ã giao chi c chìa khóa c a s bí m t cho ngư i yêu.. ào v a bíu ư c vào cành nhãn. T t c cùng l ng ph c. Ngư i i v n nói yêu là ui. r i Ng c. Nhưng ào không ôm ào xi t vào ng c ch không c n c u cu ng nhi t như m i khi. C hai cùng yên l ng... Th có nghĩa là h không sang s m M i. ý. Khi nh ng bư c chân l t s t nghe ã u i m . ti ng cũng run l y b y: . Nhưng ào lóng ngóng như ã s p khóc. . H i M Châu công chúa! ây là ngư i con gái th bao nhiêu ã vì con tim yêu b ng b t mà i theo bư c sai l m c a Ngư i? Vì yêu nàng ã m h t nh ng bí m t c a vua cha cho ngư i tinh c a mình. Tùng và ào cùng se s th h t ra m t hơi dài. Mùi ngư i. i n gi a ông. mùi m hôi thoang tho ng t a lên.Không. Tùng g lá gài cho kín phía dư i. Trên cây. r i m t tay bíu cành. r i theo l Tùng ưa ào v . anh Ng c n tìm b em. mà ngư c lên i Sim. Tr ng ng c ngư i này p. ào nói th m thì: . ba. Tùng ã u ngư i lên. r i kéo tay ào lên.Em không trèo ư c! Tùng nh y xu ng. tý n a thì kêu a.Có nh ng ai h anh? H i âu? Tùng nh y xu ng. ngh nh e nhìn theo hút m y bóng ngư i. H i âu? Trên y không còn nhà ai. r i bi n m t sau nh ng b i lau. không v a i v a c u chí cư i rúc rích như m i khi. R i ư ng. i ào ng i lên c . M t.Ch y.Tám gi t i mai l i ra ây nhé . M t tay c a ư ng xách cái gì như là m t cái can nh a. m t tay ôm ch t ngang ngư i ào nóng r ng r c và tr o tr như mu n ngã.Tùng d n. ào bíu vào c Tùng u xu ng..

Chính lúc này. Nó! Chính nó ây! i th c a ông? M t i th tay không vũ khí. thì b lo i ngũ vì quá nhi u v vô k lu t. nhưng r i ch ng nào t t y. ã ón ư ng ánh c th y giáo vì không cho chúng lên l p vì h c quá d t. Ông Hàm bư c lên m t bư c. mi ng s t so t hít vào d n gi ng. lúc nào tôi b o h ng châm. Bà Sang ã ng ư c m t gi c y. che n t c th ánh sáng nh t nhòa c a nh ng vì sao y u t. th phì phì như con trâu dái s p s a lao vào cu c. Nh ng vòng hoa x p kín xung quanh hôm trư c. êm gi u trong mình gan làm. Bà Sang cu ng quít tìm cây g y hèo. Ông Hàm v i tay l i c m. ánh nhau gi a ch .Vi c gì êm hôm này? G i cái Mai.U ơi! D y ngay có vi c c n! Bà Sang nói gi ng khê n c trong chi c màn nhu m nâu: .Con ã b o U d y có vi c. N u c u có h i thì u b o con thưa v . Con i là h ng h t vi c. o n ông c m hai tay. r i b t u c bài kh n: . ch v a t m ông. Cũng có nhi u phen bò lê bò càng. rách lùa t a. Chi c nhà táng t trên ch c m ch còn l i b khung tre. Ra n sân bà còn ngoái l i nhìn Tùng như nhìn m t ngư i l v a mang h a n nhà! Còn l i m t mình. su t hai gian nhà ngoài. r i bư c l p c p n nhà ông Phúc. châm ba nén hương. Thó và hai ngư i cháu b t tr c a ông Hàm i nh như nhón gót. không ư c i m t mình. Tùng i i l i l i. Ngôi m c C h Vũ ã trư c m t. u kh quay v sau. gió th i bay l t ph t. ư ng vu t l i mái tóc g n ch m vai. Tùng v a x p xèo ánh diêm. Ngoài y ang có chuy n không lành! Bà Sang t nh ng h n.Em c m s n ây r i . nay tr trâu ã mang ngh ch vung vãi. U c nói v i c u là U n m ng ư c báo m ng ngoài y có chuy n? B o c u ph i g i thêm ngư i. ánh nhau bãi chi u bóng. êm ng lõa! nh ng vi c làm c a ngư i i mà ban ngày h không Ông Hàm ng im nhìn ngôi m . Chân ng hơi khuỳnh như lên t n. b n r n c ngư i. b m ph i bán c l n nái.u ch y h i h v xóm M i. và àn l n gi ng mua m t g u bóp m i kh i. êm càng t i. en s m trong êm. r i g i gi t gi ng: . d i m t nhìn Tùng như ngư i b ma ám ng nh p.U n nhà c u Phúc nói c u y ph i ra ngay i Sim. cu c x ng ch ng bên ngư i. ngang u m . Sương th m l nh vào nh ng ng chân.Thó nói run run. Thó l t t ánh l a.Chú Thó t ba nén hương. . l y èn pin. r t s n sàng xông vào tr n. Bà Sang v a d i m t bư c ra. vơ v n như m t k m ng du. i Sim. thì Tùng n g n bà nói t ng ti ng m t y h tr ng: . b o Thó: . ư ng và Ng c t ng có nhi u thành tích b t h o. Tr i b n mây. Ngôi m n m dài im lìm. s t so t n sát bên ông.ông Hàm nói khe kh . Ba ngư i bư c l t s t qua nh ng b i mua phía sau d ng theo. v a nói hào h n như s ai cư p l i: . . B n ngư i ng hàng d c theo m . v y mà ông b ng kh rùng mình.Chú Thó chu n b s n hương v i diêm.Chuy n gì? Th sao mày không n nói v i c u? Con không i ư c. r i n n m v t xu ng giư ng. b ng nghe Tùng m c a ken két. th ng Tú không th cho chúng nó bi t ư c. L p gi y vang tróc ra. th ng Tú d y thì sao. Cái Mai. mi ng th m kêu lên: Th là lúc chúng ta ph i i u v i h r i!. r i huơ lên m t vòng . -T tc ng sau tôi . ư ng i lính chưa ư c m t năm. Ông Hàm i trư c d ng l i. ưa th ng ra phía trư c.

Chúng chi m ru ng nương gia s n. r i cao gi ng tuyên án: . ông Hàm quay sang tung ba nén hương lên m . t ng buôn qu bán di u. chi m tình chi m nghĩa. xui khi n h Tr nh s m hôm l c c. b t h Vũ ph i ch u: Ba i tuy t t H u n vô nam H u sinh vô dư ng Gái thì ngư c Giai ch t không m a ngã x oài a vùi x ông a s ng ch y rông Quanh năng kh n khó Tr ng rau ra c C y lúa ra lau Tr ng tr u hóa tiêu Gieo cà ra t Long ong l t t H t ư ng sinh nhai Ô hô hô! V a d t. ưa qu báo này t i ch n dương gian. h t tung t lên như h t n i u u t bao lâu nay t chính lòng mình. ư ng và Ng c nh y b vào như hai th ng thiên lôi lành ngh . Hàm v n là ngư i âu tiên cu c xu ng ph n âm c a ngôi m . gi n d như y nhào m t i th b ng xương b ng th t. Ông v y ba chén li n xu ng m .ào! Mi ng nói tay làm. b c b i toàn gia! Nay n lúc g p ơn n ơn. r i c m can róc rư u vào chén v y xu ng theo. Lão d n s c vào cán cu c. l t s p thi th chi h Vũ ình xu ng. M i thù ư c khơi l i. ã có nh ng hơi th m è vì quá h c t c. c l m lì và qu quy t như m t gã phá huy t chuyên ngh ! Trong lòng Hàm v a căm gi n. m y i nay t ng thay en i tr ng. gieo oán tr oán.L y th n Thành hoàng. Máu b ng sôi. v a h hê. Nh ng l i v a c ã kích thích ông. Ô hô hô! Ông Hàm l i huơ ba nén hương thành m t vòng tròn. en như chính lòng ngư i! Trong ch c lát ph n n i c a ngôi m ã b phá tung.L y th n Thành hoàng L y ông Tiên ch L y ngài Quan âm ch n ni t bàn L y bà B tát nơi âm ph Nay con xin tâu r ng : Dòng h Vũ nhà này chua cay ác c. gi con xin ư c c i m . Hàm v ngay l y cu c y chi c khung nhà táng xu ng. phóng lư i x ng vào b thành ngôi m . gây nhi u tai oán v i h Trình nhà con. b ng kêu gi t gi ng kinh hoàng: . êm càng en k t. Hâu như Hàm không bi t m t. Thó ang lúi húi cào t phía trên b huy t. h t t xu ng rào rào. r i d n gi ng h l nh như dao chém á: . Thó lóng ngóng g t t phía sau. buôn r t bán r n.Có ngư i! . l a ít khói nhi u. R i Hàm b nhát cu c xu ng nh m như h m t l i tuyên chi n. Ông e hèm.

Chú s là ngư i làm ch ng. Chú ng sang bên này. Ông Phúc i l i. Nhưng bí thư ng u ã ch th cho phó ch t ch kiêm trư ng ban công an ph i g i hai ngư i thanh niên kia lên và ã x trí úng như x trí nh ng quân nhân ào ngũ. còn vi c thì bí thư ng u s nghĩ ra. xóm tr i v n là xóm c a dân ng cư. Bác Phúc ơi. l a reo ù ù ph n ph t. Tôi không ch p chú. rào rào. ngào t trát tư ng c a hàng mua bán xã. Thó b ng v t cu c. nhưng m t s tính toán ã n r t nhanh. Khi ng n l a bùng vào ng gu c khô. nh y b vào Phúc! Sáu T i nay bí thư ng u Trình Bá Th có cu c ánh chén nhà ch t ch Tr n Văn S u. Ng c và Thó cùng ng c ng ngư i như b n cái c c c m xu ng t. v ra. ây là xóm c a bà con dư i Nam nh.Ngay l p t c ti ng Vũ ình Phúc. quét d t nh ng d i sương bay v t v . Thôi thì thư ng vàng h cám. và không . Sau ba tháng hu n luy n. ch y l i bên Phúc. Xã không thi u vi c.Bác Phúc ơi. Quân. D p y có năm thanh niên c a Gi ng Chùa nh p ngũ. khu t l nh ngoài vùng i. Ngày ngày trư ng ban công an ích th ôn c ki m tra. trư ng chi h Vũ ình vang lên phía sau như m t ti ng sét: -T tc ng im! Th ng nào ch y tao b n! R i cho l i nói có hi u l c. thì Hàm h c lên m t ti ng. t l a lên! Ti ng chân ch y r m ráp. Hai ngư i còn l i ho ng quá. ng y tao b n! R i Phúc quay sang th ng cháu con bà Tài cao như m t cái sào ng bên c nh. Nhà S u xóm Tr i. m t cán b m i v hưu. c i ig n như b xoá s . t r y c quanh nhà u ban. i thoát ly. con cái i b i. chim gáy: .. Phúc h ng gi ng. bác tha cho em! Em không mu n. Thái Bình lên khai hoang t nh ng năm sáu mươi. n n nh l i.. sáng h ng c vùng i. làm h tiêu h ti u công c ng.Th ng Quy n v báo ng. Năm ngư i Gi ng Chùa thì ch t ba.Chú Tính lên n. t c là i làm lao công cho xã. Còn ba ngư i nhà này ng yên. T i khu 4 thì b máy bay oanh t c. n xe g ch xe vôi t trên ph huy n v làm nhà t m.Chú Thó. Th r i khi lên t nh. M c dù cũng ăn nên làm ra. ph i bi t nh m vào m c tiêu chính. ã có m t d o bí thư ng u xã là ngư i c a xóm Tr i. tôi bi t chú b mua chu c. nhưng trong thâm tâm c a m i ngư i. n c n : . Ngày y ch t ch và xã i trư ng u là ngư i c a Gi ng Chùa. b ép bu c. chi u nào cũng khoác súng săn i b n gà gô. Lúc y có m t tr lý quân l c c a t nh i là ngư i c a Gi ng Chùa ã ra tay c u danh d cho làng mình b ng cách khuyên hai chi n sĩ báo cáo xã xin tr l i ơn v . bác hi u cho em! Phúc nh hét lên. cúi xu ng nhìn m b ã b phá tan. làm n quanh năm không h t. Phúc cao gi ng ra l nh cho ngư i em r . nhi u ngư i tr thành cán b ng viên r t ch ng ch c. ư ng. C cơm nhà vi c xã. li n ng sau quay i nư c mã h i phóng th ng v nhà.Quân kh n n n! Quân tán t n lương tâm. nhưng b ngư i ta b t i. ơn v hành quân vào nam. Ph i bi t lôi kéo. Phúc g m lên: . Ph i cho c làng Gi ng Chùa th y vi c làm c a chúng nó! Phen này c làng s th y chúng nó quỳ l y dư i chân tao! Th ng Th cũng ph i quỳ l y dư i ch n tao! Qu ng. nói l n: . dù th nào cũng không th là cái xương s ng c a xã. ch ng bà L c. ph i bi t phân hóa. khua c làng ra ây! G i c th ng Th ra ây! Chú Quỳ sang bãi chè nhà tôi vơ h t gu c l i t. g p gió. th ng nào ch y b n què! C Hàm. dõng d c: . H i chi n tranh phá ho i.

Th như ngư i ơn mưa móc. b i hai phe m nh nh t ch ng nhau. M t ngư i làm qu n c trên Khu gang thép. Làm t trưa. ng chí bí thư cũ b m t phen cu ng cà kê lên khi b ng có dư lu n là chuy n vào ng c a anh không rõ ràng? Lý l ch chưa khai h t nh ng ch khúc m c. b i Th th y Tùng dám phê bình ông Phúc c trong cu c h p. Hai ngư i em r ông Phúc là ch ng bà L c. C ban thư ng v kéo n chén chú chén anh t mư i m t gi cho t i quá ng . thành hoàng vùng này chưa n n i m t v n ph i chuy n bài v sang dân ng cư xóm Tr i. bè phái. L i ph i làm cu c v n ng n a S u trúng cao trong cu c b u c h i ông nhân dân. T t nh t hãy chăm lo làm giàu. h n t i s n th p nén hương . bà Tài. V y là Th ã t ư c ý nh không ch c ch t ch rơi vào phe cánh chi h Vũ ình. Th ã gi i thi u Tùng khi h p toàn ng b như là m t nhân t ga-ne-pho nhi u s c b t. bà Tài. Khi h p hành không ai lên gi ng b i móc ch trích gì. là b i Tr nh Bá Th th y cùng m t lúc bên cánh nhà ông Phúc có n ba ng viên n i theo nhau nh y dù v xã. ng th i v i S u. con bà Sang m t thư ng sĩ như trâu tơ ng a s ng. nhưng ã là n i s ng s t i v i Th . thì khôn ngoan ch xin l n làm c p phó thôi. ang là thư ng tr c u ban xưa nay tôn tr ng Th mang ti ng là h p hòi. R i Tùng. R i llên ó có t ki m tra ng. ông Phúc ã nh n xét v Tùng khi duy t danh sách i tư ng là còn thi u chín ch n. mà có ngư i ã nói là ông S u trúng s x . mà l i không bi t ai là i th chính. Còn Tr n Văn S u thì trúng khá cao. thì ngư i ng gi a d dàng hư ng l c. thì ph i có ch ng th c! Th là gi t nhau không gươm giáo! Mà thái v n c ng t ngào. hai anh lính y ã biên ch v m t ơn v c a t nh i. Ngày Tùng chưa i b i. v n êm như ru! Ch bên ngoài dân chúng m i có l i nh n tin r ng: t có th công. anh có th hoàn toàn lái theo mình. n khi S u ng i ư c vào gh ch t ch r i. Cu i năm y i h i ng b . chính Th ã xu t ý ki n khi h p v i chi b Gi ng Chùa nên c Tùng vào danh sách b u ng u m i. Hôm nay v ch ng S u cúng gi b v . th y như h ti m n m t cái gì th t vô hình. T y dân xóm Tr i nhìn nh ng ngư i quê g c ây c ch n ch n. còn hai ngư i gi i thi u thì u dinh tê vào Nam năm 1954! Anh ã ph i ch y i ch y l i v quê g c mãi dư i vùng bi n m t dăm lư t m i l y gi y t ch ng th c anh là ng viên chính hi u! Th t hú vía! Ph i ch ng lao ao. vì bên nhà v S u không có con trai. ch không th trông ch vào hai ng viên già i là ch ng bà L c. m t là cán b tuyên hu n lâu năm nông trư ng bò s a cùng v hưu trong m t tháng. thì không riêng S u mà c xóm tr i u bi t công lao to l n c a Tr nh Bá Th . Th cáo l i trưa này b n. Ng m t chú v n g n ch c ký. N u trong nh ng cu c b u bán n u ai có th ng phi u. L n này Tr n Văn S u trúng gh ch t ch. Và không b xóm Tr i. mà l i có ma l c bi n hoá khôn lư ng. th t c là h không ch u ơn ch u nghĩa gì ây. sông có hà bá.bi t b ng cách nào. C ba ng viên u k t n p nơi khác. Nhưng t t nhiên khi b phi u thì anh g ch tên Tùng u tiên! Tùng sao l i có th ng i cùng chi u v i mình ư c! n khi Tùng trúng c v i s phi u v a ph i. ch d i tranh ph n chi u trên c a dân b n x mà r i có lúc t mang dây bu c mình! Ngư i xóm tr i b o nhau như v y. bí thư ng u m t phi u t i m c ch còn là m t ng viên thư ng. mà ch nh nh ngh ng chí gi i thích cho cái ch ông c bên v có úng là ã tham gia Qu c dân ng không? Còn hai ngư i gi i thi u thì lý do gì l i ch y vào nhà th i Nam v i m t s giáo dân? T t nhiên b o m l i nói ông chí là úng. B i t t c i v i anh v n r t thân tình vui v . còn l p c p! V y thì ph i tri t l i d ng ngay m i b t hoà trong dòng h Vũ ình này. Anh nào cũng có s i trong u! Ph i nhanh chóng hùn vào cho S u ngư i ng u n kính n .

m t cô má th m b t n bí thư! Nh ng ti ng cư i ré như b cù. Hôm nay em s p cơm canh qu y quá nh c cháu. Th p xe i ngay. M i ì n g p ng chí bí thư cao ráo x i l i. Th còn chuy n trò con cà con kê m t lúc lâu. Th g i v i xu ng b p: . ti ng ngư i ng bãi tr ng ay v n gi nguyên pha t p. thì nhiêu ngư i ch ng giám là Th không liên quan. . r i m t gi ng vóng vót: . chúng em ph i d y ng i quàng áo mưa. Bác H i v i b cháu mong bác t trưa. ã kêu n t l n mà xã v n không d i cho. c như mi ng m t gã àn ông phàm t c t thâm vào. bây gi h t ng n là m t cách bi u hi n tình c m v i ông chí bí thư ng u . ánh m t ôi bên ng m nhìn nhau r t b o d n thân ái.Gi bác m i sang.T i nay bát v n làm cái y ch ?. cũng tr l i v a nghe. S láng gi ng này S u ã m i lúc trưa. g n tàn b a rư u. Bu i chi u. Chè móc câu nh khô săn như g o rang. m y cô trư ng ban phòng không. y có n ba cô giáo ã ngoài tu i băm mà v n chưa ch ng. th y ông ang kỳ c ch ch a xe c i ti n vài hôm n a là g t chiêm. Còn nguyên v n m t mâm y. i áp ráo ri t.Bây gi nói nghiêm ch nh v i bí thư nhé. m y ông hàng xóm bên c nh m i l t s t kéo nh ng ôi gu c m c sang.Ai b o kén cho l m vào còn kêu! Th là nói cư i càng n ĩ.ông Hàm ti p t c c canh cách không ng ng lên. nhe b răng tr ng bóng ra cư i. H t sang tr m xá. Th bư c t i b t tay ngư i anh h v S u khi n ông nông dân chuyên ngh th u lúng túng v i cách chào h i mà ông cho là phù phi m này.Bà ch âu r i? Th chưa d t l i. Th y khói t túp nhà b p nh như cái quán ch b c lên nghi ngút. V S u tr i thêm chi u n a ra hiên. b vào xuy n kêu roong . Th i qua c ng nhà ông Hàm. nói m : .Thì v n! . v S u ã t nhà dư i c m cây èn to ăng i lên on . Ch c cánh con trai s vía cái mi ng áy! . Nghĩa là phát âm r t ng ng: . chúng em s p i nón ch ng g y sang u ban ăn xin y? Có cái mái nhà b th ng. thương th thì cái xương ch còn! Th d ng l i trư c c a. là ôi bên chuy n trò không d t. h t gi làm vi c trên xã. n u có s c gì.tư ng nh c . v i các món ăn. Th nói gióng t ngoài: . không bi t tí gì. Th còn thong th chán. Bu i chi u p xe lên xã. Vào bàn th trong nhà th p ba nén hương trư c b c nh truy n th n m t ông già gân gu c c t u móng l a. ch ng chân xu ng h i nh : . Th v n ng i trên xe. M y ông t tráng m pha trà. v a quay ra S u ã kéo Th ng i xu ng chi u. vui v . ó là ý nh c a Th . M t tròn ngư i óng l n ư c l m! Ch ph i cái mi ng r ng quá. R i v n cô gái m m mi ng như tép nh y g t khói chui ra. II. B nó xem có ph i hâm n i canh không? V khuya. Nuôi ư c con cày béo quá. l i sang khu n i trú các giáo viên trư ng c p I. xã b o thương hôm kia mưa d t như s o. n nơi nào càng ông ngư i càng hay.Có g o mà i ã t t! ây là ba cô h t g o lên chùa. ch th c ra anh không b n gì. êm y. là nhưng l i v i thái bi t là ng chí bí thư ng u và ba cô gái s ng c thân ây quen bi t nhau n m c nào.Ba cô i g o lên chùa! Cho xin bát cơm bát cháo ây! Có ti ng b m nhau. C xem cung cách nói năng như chém ch . mà m y anh em th v ng nàm h ng m t b nòng. Mâm c y l ng bàn c nh. Vì bu i t i ông Hàm i làm cái vi c y nên Th mu n v ng m t nhà.

Bác Th ! Bác Th ! Bác Hàm b ngư i nhà ông Phúc trói! H . bàn t ông Goocbach p d y lên cái vi c c i t . Nư c róc ra xanh ánh trong nh ng chi c chén h t mít u ng sít so t r t to. Nhưng hình như ban êm ch ta l i v ng nhà lão Qu nh. Nhưng toàn thân anh b ng nháy m t cái như có tia i n ch y lư t t chân lên u. nên ch ta nh hơi cái n m? Hay là ma i l t ngư i? M i ngư i ang cư i hinh hích. thì cũng i nát bên trong! R i thì t chuy n ông tai to m t l n ang khu y o c g m tr i. sáng thêm. Hoá ra là m t ngư i àn bà Qu nh mà bà th t. t a ngư i vào tư ng. Ch c ch c Th l i kín áo li c nhìn ng h tay. chép mi ng r t to. r i b nh ng chén trà v a róc ch y ra c ng. thì th ng con trai l n c a S u dư i chân i ch y b lên. . nhưng anh ã lái ư c sang câu h i n ng ng n: . các b u tr n l n v i nhau. úng là m t mi ng khi ói b ng c gói khi no (H khen Th y!) R i nh y sang chuy n bà con có kêu ca v vi c h p tác chia ru ng khoán còn có ch chưa h p lý gi a Gi ng Chùa v i xóm Tr i (H mu n nh c nh Th y!). mi ng l p b p c l c i: . Không có ai bên c nh nhìn th y bàn tay Th ang run b n. Khi Th v a l p k p n ngõ. M t Th t i x m l i. M i ngư i quay sang bàn tán v chuy n con ma hi n lên lêu lão Ng t m t tròn m t d t k m y hôm nay. Ch nư c ch ư c qua lưng m. nhưng chưa ai bu n ng . ã hơn mư i gi . hình như có n th t r i! Không khéo ông Hàm b r i? Th thì h i tôi. vùng d y. Ngư i sành trà là ph i bi t t n hư ng.Hay y chính là m t ám cư p? M i ngư i nháo nhác h i nhau. bi t nhâm nhi ng m ng i t ng cái hương cái khói to ra t nh ng n búp căng nh a rang khô ang n ra trong th y nhi t. R t nhanh. n nh ng anh cu ch cún ch quen v i con cua cái c nơi xó ng. nhưng th c ra âu óc anh r t t nh. y n p. thì b ng phía cu i làng có ti ng gì m m và ánh l a ch p ch i. rùng rùng chuy n ng gi a ư ng làng.. Không nh l i chính là chuy n y? Th thi ch t c nút!. bàn rôm r bên manh chi u cùng ly rư u chén trà và nh ng hơi khói thu c lào sòng s c. m t v n nhìn ngơ ngác như chưa h t cơn say. R i sang chuy n nghe n l i có ơn ki n t dư i này g i lên huy n. ng c d i lên m t cái Ch t t r i! Ch tí n a thì Th kêu lên như v y.roong như ông. dùng lâu quá không m i m t bên ngoài. Th cũng nh m ngư i d y. T chuy n ng y và u ban cho ngư i i mua s n. M t s th m mách b o r ng cái ám n ào và nh ng ánh l a nh p nhoá kia là i u r t g i v i anh! Cái i u anh th t th m lo ng i su t ngày nay. lên t nh t cáo r ng xã t ý c t m t s t canh tác cho con cháu m y cán b chưa tách h làm nhà. Anh b ng th y nóng ru t b n ch n th nào. mua khoai v bán ch u cho bà con t mươi hôm trư c th t là sáng su t.Ta cũng ph i ra xem cái gì anh ! Th g t âu. làm cho m t s cán b cũ bên y v ngh như sung r ng. Th gi n m gi ng i. châm m t i u thu c. b o Th : . S u l i pha m t m trà m i. Tho t cái. H ang dong lên xã. Bà c L i ch quán ph âu xã ã thuê ch ta gánh nư c và r a bát hai hôm nay. Sao th nh ? Hay lão Qu nh ã ư c tí tá tí m . S u thu v i m chén. nhưngbnư c ch th m môi. làm ra v say l ph i nói nhi u. cái kh i m ào y m i lúc m t to thêm. i ngư c lên phía u ban xã. chuy n c a m y ông nông dân vươn t i t m chi n lư c. ó là phép thư ng trà.Cái gì th nh ? B t ư c cư p hay sao? . r i d i m t chén nư c sôi lên bên ngoài xuy n nóng u khi n chè mau ng m. ch t tôi r i? Xoay x th nào ây?. Thì ra con ngư i cũng như cái kèo cái c t. Lúc này chuy n m i n như ngô rang.

L n này cũng g n như c làng Gi ng chùa m t c ng ngáy. khi n c cái kh i th t b h ng. Sau khi m c hai n m tay vào ng c Phúc. r i cư lăn ngư i rào rào trên bãi c như m t khúc g tròn. trút n i u t c r d i vào i th . r i ch c cái nòng l nh ng t vào mang tai Ng c. Con trai bà L c. V a lúc ti ng Vũ ình Phúc cũng hét lên: .Không ư c b n? Trói t t c l i! Tho t cái. b tên l a b n cháy. r i dong tên gi c cao lênh khênh bó ngư i trong b qu n áo kháng áp nh ng nh t nh ng túi. . S u cùng m y ngư i hàng xóm băng qua m t i ch y xu ng ư ng. k c viên i uý phi công nh y dù treo lơ l ng trên b i tre gai.. ám con cháu nhà Vũ ình nh y ph t ngay lên ngư i Ng c. Khi Hàm nh y x vào Phúc. . rùng rùng nh ng m t ngư i ph ng ph ng v a i v a hô hoán kia ã hi n ra trư c m t. nh ng khoá như dong m t con thú m t ngư i mình thu ng lu ng lên u ban xã. làm ư ng i lên m t ti ng. ánh nhau như tr con. t ng h c h c v i Ng c. nên m t bóng ngư i phía sau kéo gi t ngang chân Ng c. ông Hàm ang o n o i bên b i sim. cùng x p tu i v i Ng c. M ! Ta ph i b n v s th ng này! Nhưng ông Tính ã v i gi t l i kh u súng. M c dù ã chu n b th n kinh và gân c t ương u v i cánh khan tương m nhưng ngư i Th v n rã r i như ch mu n s p xu ng khi ám ông èn u c r ng r c. Ngư i các làng n như i xem xi c. nhìn d d n như m t i nghĩa quân th i b l c. êm v ra n y trong ánh l a và ti ng hò hét thinh n . Không ai ng n Thó. Viên n ghém bay sư t qua tai Ng c. huơ x ng lên như hai tên hung th n. Cùng lúc cái x ng c a Ng c b b a xu ng nh ng cái bóng nh n nháo trư c m t. m t gã thanh niên cao to như cái minh tinh. mi ng khóc hu hu. r ng lên c th ng: . ngư i ra thêm. R t nhanh m t cái g y phanh ánh chát vào chi c x ng c a ư ng và m t cây g y khác ph t phía dư i.Dong chúng nó lên xã! Hô hoán n a lên cho c làng th y cái m t mo m t m t! nguyên ch nó phá. nhưng anh lính ánh thuê ã ngã nhào xu ng. gióng l y súng c a ch ng bà Tài lên n lách chách. m á b a. ngã s p vào b i ng ré lá s c như c t n a. M t ngư i cháu h c a ông Phúc b m t lư i x ng c a Ng c b sư t qua vai. c lao b a. vung tay m vào ng c Phúc. dân quân ph i b c thang kh u h n xu ng. ch y xô vào nhau nhìn ba bác cháu ông Hàm b dòng h Vũ ình b t làm tù binh. trông mùi m n như m t nhân ch ng c a s c m t ! C u ta vác chi c g y i c nh bó u c cháy ch ng ch ng. Anh em nhà Vũ ình hò hét b o nhau. S g i công an n làm ch ng. M nh b n vung vãi làm v m t mái ngói. Quang c nh này y như h i chi n tranh phá ho i. cháy hai túp nhà b p. Nh ng bó u c ư c t thêm. ng l p. thì b trói c ng c hai tay. ám ngư i i n âu. M t ti ng kêu á và m t phát súng n ánh oàng toé l a u nòng. V a i ám ngư i v a hò hét khua gõ m ĩ. thì ư ng và Ng c cũng hét m t ti ng. Th c ch t là c hai ông trư ng h không bi t mi ng m o gì c . llên mư n gió b măng. Còn l i v ch tư ng c a chi h Tr nh Bá. tí n a c u ta b ch theo chi u d c! Bây gi m t mi ng v i xô tr ng cu n trên b vai. nhưng may không ai vi c gì. ư ng và Ng c ã b trói gô b ng ch c trâu. thì Hàm b Phúc á vào h b . ngang gióng chân. th ng gi c lao quáng quàng xu ng n ây thì v tung gi a cánh ng Cây Quéo cu i làng kia. ngã lăn ra. ư c âu hay y! Khi Hàm t nh l i. ám ông ã hi n ra nh n ti n trư c m t Th . r i y ba bác cháu ông Hàm i. ngã ánh h .Sao? Hai ông già mà ánh nhau à? R i c Th . m t hôm cũng vào lúc g n sáng có chi c F4 n b bom tr m trên khu gang thép.. Bi t là chưa dính da.

i u là con trai bà Tài. Ngư i dài lêu êu như con s u. Hai tay dơ bó u c quá u, ch c ch ng l i huơ tròn cho ng n l a b c cao. Ti p n là ư ng và Ng c tóc tai bù xù rũ rư i, m t mũi sây sát, t i s m. R i n ông Hàm, v n b qu n áo xanh tàu tàu, m t gư m gư m nhìn xu ng, mái u c t móng l a, tóc d ng lên như bông gáo. Lòng Th b ng qu n l i, thương ông anh kh n kh . M hôi vã ra t lòng bàn tay. N i au c a tình máu m d i lên trong ngư i Th . U t c n ngh n lên. Trán và s ng lưng ch y m hôi l nh. Th y Th b ng run toàn thân như d khi cái ám b l c kia ch còn cách mươi bư c chân, S u quay sang h i nh : - Anh quay l i vào nhà tôi ã. Coi như anh không ây. C tôi lo li u. Th y Th v n ng ngây ra b t ng, S u b o con trai. - Th ng Mùi ưa bác v nhà. S u lo Th không gi ư c bình tĩnh, l i gi ng như N m h i năm ngoái thì h ng bét. ang là ph ch t ch kiêm trư ng ban công an, ch vì bênh em gái, mà em gái N m chúa hay c y th gào làng ăn v . Làm th kho mà ăn c p như ranh. B Phát giác còn lu loa xông vào xé áo ngư i ta. Th là ánh nhau. ư c tin, N m lao b n bênh em. Khi b phê bình ki m i m, N m còn nói ch y b a: Dù m t ch c, m t quy n, m t ng, ch tôi không cho ai ng n ngư i nhà c a tôi! ã th thì m t ráo! Anh m t ch c tháng trư c thì em gái m t cái chân th kho béo b tháng sau. C làng cư i cho là d i! Gi ây S u ch lo Th cũng không gi ư c mình. Anh y ang run th kia. M t tái i th kia! Dân g c vùng này h ng n h hàng ru t th t c a h , là h d n i máu iên l m. Th ng Mùi v a kéo Th quay l i, thì S u nh y xu ng ư ng vung tay nói l n: - Có chuy n gì th này? T i sao êm hôm l i khua m ĩ th h ? Bi u tình h ? T t c gi i tán ngay! Có vi c gì mai lên xã gi i quy t!. ám ngư i ang hùng h , b ng s ng l i. Như dòng nư c ang sôi s c, b ng hút vào m t con p ch n ngang. Nh ng ngư i không dính dáng gì n dòng h Vũ ình, ch óng vai ch u rìa, n u c n nh y vào ánh hôi dăm ba qu cho sư ng tay. B y gi th y m t ch t ch xã àng ng cương quy t, nên l nh ngay. Ch d i dây v i chính quy n, tr ng ch i á. - Báo cáo v i ông xã là th này! M t ti ng nói the thé r ám ngư i i lên. y là bà L c, ngư i ành hanh nh t h Vũ ình, cũng ham h vào lo i nh t h . Khi ông Phúc m t chân ch nhi m, bà nói toang toang là ông anh bà không cùng a kíp v i cánh cán b xã bây gi , ch còn ai th o vi c b ng bác Phúc! Th y ch ng v hưu, bà th dài ánh thư t: Ông v i v làm gì? Tôi không c n ông ph i chân l m tay bùn, tôi gánh ư c t t. làng này mà c v ch ng con cái ph i bán m t cho t, bán lưng cho gi i m i ki m ư c mi ng ăn, thì không ai ngư i ta tr ng - Bà ang m c khi th y h Tr nh Bá ang lên, h Vũ ình nhà bà ang xu ng. C bên n i bên ngo i nh ng m t ng ng viên mà l i ch u i xu ng? ng viên mà l i ch bi t cái cày cái cu c ngư i ta b o quan ba cũng , quan tư cũng g t, thì còn ng làm gì! Bà L c th y n i t c nhà mình như b v t lông v t cánh. Cho nên lúc nãy ang ng , nghe ch ng v báo, bà ch m ngay d y. N i căm t c m b b phá còn chưa sôi s c b ng th y h nhà mình b thua thi t. Bây gi có c bà l p t c như con chim xù lông, th y ây là lúc t t nh t bà túm tóc c nhà Trình Bá mà n dúi xu ng! ai, ch vì m y ngư i x u b ng này nh h i - Báo cáo v i xã là chúng tôi không có l t c h nhà chúng tôi. ã ào m b chúng tôi v a chôn, l i nh ánh ch t ngư i nhà chúng tôi ra ngăn. Lúc nãy th ng con tôi không tránh nhanh thì b b ch t r i! H i c cái g m tr i này có còn ai ác c hơn th n a không? i bà con làng nư c ơi! Bà L c oà khóc n c n . Ch t ch S u l i huơ tay nói l n:

- Nhưng c ph i gi i tán! êm hôm không ư c làm lo n xà ng u lên. Có gì sáng mai gi i quy t. B ng m t ti ng hét c t ngang t phía cu i oàn ngư i: - T i sao l i gi i tán? nh âm mưu ánh tháo nh ng tên có t i h ? R i n năm sáu bóng ngư i l ng l ng x ng x i lên. Ông Phúc v i kéo tay m t ngư i, thì ngư i y nói rinh rích như nhai chính gi ng nói c a mình Bác m c chúng em. y là nh ng ngư i h xa c a ông Phúc, v a m t nh m m t m n, nhưng ã nghe th ng câu chuy n, h lên g m lên. ây cũng là nh ng thành ph n ghê g m, th t ra h ch ng thù h n gì anh em nhà Tr nh Bá, mà l i cay cú v i chính Tr n Văn S u v vi c S u gi i quy t t ai không úng ý h t hơn năm nay, nên h mu n n n gân S u cho h gi n. M t ngư i quay sang bà L c hét: - Thím L c câm ngay m m? Vi c gì ph i khóc? Cái lý n m trong tay mình, sao ph i khóc? R i ào m t cái, c sáu ngư i àn ông ng vòng tròn quanh S u. Lô nhô nh ng u g y và c m t cái lư i thùng lùng nh n ho t c l p ló sau lưng S u. M t bàn tay n ng như cùm n vai S u xu ng. Nh ng khuôn m t gân gu c như á eo, nh ng tia m t sóc sói như ã n i cơn iên, c x a vào ngư i S u M t gi ng nói tr m, nhưng r t s c chõ vào tai S u: - Này ông ch t ch ng cư hãy li u th n h n! M tai ra nghe ây: ông nh h ng hách v i ai? ông nh bao che tr ơn th ng Th h ? nh sáng mai r i i tr ng thay en, c t trâu hóa bùn h ? Khôn h n ph i gi i quy t ngay êm nay, và không ư c ng n m y th ng này, n u không ph i có ngư i phá h t lúa má, s t nhà r i dìm ông xu ng sông! Nh ng th ng tr c u này ã chơi là không ngán âu. S u ang tái xám c m t mũi, thì chính ngư i v a nói nh ng l i dao búa y quay ra, m tay vào thinh không, cao gi ng: - T t c im l ng! Chúng tôi ã h i ý v i ông ch t ch! Ông ch t ch ã b ng lòng s gi i quy t ngay êm nay. Bây gi m i ông ch t ch có vài l i! S u lách ngư i, ng ra kh i vòng vây hãm, nhưng m t v n li c dè ch ng. Cái gi ng quy n bi n lúc nãy, bây gi b ng ng c ng . - Xin bà con yên tâm. Tôi s không bao che khuy t i m cho ai. Nhưng vì ây là vi c ph c t p, nên ph i có m t c a c ng u , u ban và công an, r i nghe ôi bên trình bày. Vì th tôi không mu n gây r i lo n gi a êm th này. Th là t t c l i m m lên: ng có nói quanh co tù mù th ! Ông có gi i quy t không? Ông Phúc bây gi m i lên ti ng: - T t c im l ng, m i vi c ã có tôi. T nãy n gi tôi chưa nói, là tôi mu n xem xã nh gi i quy t th nào. Bây gi chúng tôi yêu c u: xã ph i l p biên b n ngay. Ph i giam gi luôn m y ngư i này! Tôi ã cho ngư i i g i trư ng ban công an và bí thư ng u t i. S u quay l i Phúc nói th ng thi t: - ng chí Phúc, tôi ngh chúng ta hãy l y tinh th n ng viên gi i quy t công vi c. ng chí nh khua c xã d y hay sao? tôi ư c bi t t i nay c bí thư ng u và trư ng ban công an u i v ng không có nhà. L i m m như v ch : - Khua c xã d y cũng ư c. ng có ánh bài chu n mà không xong âu? Làm cán b th y vi c ph i gi i quy t, ch không ph i ch quen nghe ngư i ta m i vào mâm! - Bí thư v i công an i v ng, chúng tôi cũng tìm b ng ư c có l n ng tr i!

ang nhao nhao, thì b ng m t gi ng r t anh, vang lên phía trên i: - Tôi ây! vi c gì tôi ph i l n i âu! R i Th nh y t trên thành ta-luy xu ng. ôi m t thư ng ngày hay nheo cư i l y lòng, bây gi ánh lên s c l nh. Th li c nhanh sang S u như mu n nói: Anh ch t gây r i thêm vi c! áng l ph i v nhũn l y lòng h , d p t t ám cháy, r i s tìm cách ph n công sau, thì anh l i ch c t c h , rõ là ch c t ong, ng c!.. S u ã c ư c nh ng l i ch trích y và ông ch t ch s x ng co ngư i l i. - Thưa bà con! - Th c h gi ng, nhưng ti ng v n run lên - Tôi m i ư c tin v i n ây ngay. Nhưng tôi ã nghe rõ s vi c. Như v y là ngư i nhà c a chúng tôi sai. M c th nào ã có pháp lu t phân gi i. Tôi ng ý s gi i quy t ngay êm nay. Ngày mai s m i huy n v xem xét. Bây gi tôi yêu c u ng chí Phúc, i di n bên t cáo, cùng chúng tôi lên văn phòng u ban l p biên b n. Còn t t c xin m i v ngh m b o tr t t an ninh. Bà L c l i the thé: - Nhưng gi ba ngư i ph m pháp này l i không ư c th . Th khoá tay d t khoát:. - Tôi ng ý! - Bên chúng tôi không ph i ch có mình ông Phúc, mà ph i có c th ng Quy n con tôi b chém h t, r i ông Thó b mua chu c cùng lên k rõ s vi c vào biên b n. - Tôi ng ý! M t ti ng th phào t cu i ám ông: - Có th ch ! - Nghe l t tai y! S nhũn nh n c a ngư i có quy n cao nh t xã, c ng v i s u hàng c a ngư i i di n cho dòng h Tr nh Bá ã làm cho qu bóng y hơi c a chi h Vũ ình ư c m van. C n nh ng anh ch u rìa s n sàng nh y vào ánh hôi tu t tu t c hai dòng h , gi cũng toát ra cư i h h ! Nh ng b m t ang h m hè h n chùng ngay xu ng. Duy nh t ch có m t ngư i nghe l i m m m ng c a Th , th y như mình b thoi t ng qu m vào tim. Mi ng ch ch c g m lên ch c ch i b i t t c , chân tay p phá t t c . y là ông Hàm! Ông tr ng tr ng c p m t cá rói nhìn th ng vào Th , ngư i cùng gi t máu v i ông. Ngư i xưa nay quen g t hái trên công lao nh c nh n c a ông. Ông ã vì h n mà nai lưng ra cáng áng m i vi c như m t con l a! v y mà h n ã bán phéng ông! u! M c cho ông Hàm t c gi n n d ng ngư c c mái u bông gáo, nhưng lên t i văn phòng u ban, ông v n ph i ký vào biên b n r ng: ba bác cháu ông cùng m t lúc ã ph m vào hai t i: phá m ngư i m i ch t và hành hung thân nhân ngư i ch t khi h ra can ngăn. C hai t i u to k nh! ó là hai cánh c a ón ba bác cháu vào tù! Biên b n ư c l p trư c s ch ng giám c a nh ng ngư i ch ch t c a chính quy n a phương: bí thư ng u , ch t ch xã và phó ban công an. ng chí phó ban công an th c s b d ng d y t trong bu ng v , gi a lúc ng chí ang l p ghép b c tư ng ngư i hai lưng? Phó ban công an là cháu bên v Th , g i Th b ng dư ng. Th nghĩa là ba ngư i này: bí thư, ch t ch xã và phó b n công an r t h p ý, h p lòng như ba chân ki ng. V y mà v n thua. V n ph i làm theo yêu c u c a Vũ ình Phúc, là xã quy t inh t m giam ba bác cháu ông Hàm hôm sau huy n v phân x . Và ba bác cháu ông làm ã n m ch sáng trên m y cái gh băng ghép l i trong căn phòng dùng làm nhà kho ng n ngang nh ng c , èn, kèn, tr ng, panô, kh u hi u c a xã. M t căn

phó ban công an u không dám g i Th l i. Nhưng t i nay rõ ràng là khác l m. l i ng i dùng d ng n i ti c.Ph i! Cháu ây! Chú ã c u m t ngư i ru t th t c a chú như th y! . nhưng trong ngư i ào là dòng máu b . gi ng anh l i. ã t ch c ra cái vi c b t b này. Cô ang th m ho ch t i h n. thì m y ngư i này sai r i. như b h t h i. ra i m h n. Nhưng ào v n là cô bé không ch bi t có sư t mư t. Chính cái ngư i t i t i ào v n ph i tìm m i c cho l t tai hai c via.Th d ng gi ng. lòng tan nát! Th ào v n ch y xuôi theo ư ng. th nhưng thi u gì cách là m y ngư i kia b ch y ré kèn. r i ào l n l n nh l i. ta bàn xem . Th cay ng nh n th y chính mình. . l p li m c t ngang l i nó: Im i! ng có nhí nh ! r i ào kèm sát nó. . và ch có cánh nhau m t cánh ng.Ai? Cái ào h ? Th v a lên ti ng. th y nó nh m mi ng là chí tay vào sư n.Thôi! . V a n u r ng tre kia là h n quay l i ph i ngay. không còn bi t b u víu vào âu. Th b ng gi t mình khi th y m t bóng ngư i quen quen ang ng t a vào g c cây b ch àn phía trư c.Anh . ch t máu c a s quy t oán và b o li t. n khi v nhà. Bên ngoài c a khoá trái. l i ng. H n ã ch y v i v huy ng c h hàng ra i sim b t m y ngư i làm b y. nhưng lúc chia tay c b n r n n n ná. không phát hi n ra. béo vào tai Tùng khoan ã nào.r i ào khóc h c h c lên. mùi b i. êm ã rét se se. ích th là nh t nh ng th ng tù! Xong vi c. Anh cũng t th y mình vô lý khi n i cáu v i S u. ào c ôm ghì l y ưa em. V a ra n c ng. êm n m mơ. ng l ng. g i c m g i tình. và a con gái mư i hai tu i. nhưng l i không th ng t ư c! C S u và Cao. v a ph i bàn giao c uy tín và s c m nh c a cá nhân mình. r i n t i. m t hình dáng thon óng. Ngư i này nhìn như u ng l y ngư i kia. H n v i v i vàng vàng như ngư i m t c a. như l a. n khi cái Hoa kêu thét lên. r t rè nói. nhưng ào v n d i nư c l nh cho d u ngư i l i. Da th t c hôi h i. t c là tính s Tùng v i t t c s v t b và căm thù! .S u bư c v i lên g n Th . Ngư i m t như rút tu . Mang hình dáng m . Khóc cho v i lòng. Chinh h n ã u têu. i m say mê c a hai ngư i. Có hôm cái Hoa sang ng chung. Nhưng h n ã không làm th . Ch c n m t mình h n ch y ra ánh ng t xa. mi ng v n khóc n c lên như b òn oan. R i xa nhau ch mươi ti ng ng h . ch y xiêu xiêu nhoà vào nh ng bóng cây t i th m. r i cô lao b ra g c nhãn. ào m i t nh. ào hãy tay ra. Th v a ra n c ng u ban thì gà gáy canh hai. Sáng d y. b ng b ng. c a dòng h mình cho Vũ ình Phúc! Hai tay Th b ng ch c như tu t h ng. d i u vào m t nó. Th mà lúc y mình ngu quá. ào th y mình ã b l a! Mà ngư i l a cô không ph i ai xa l . thì bóng ngư i con gái ang ng rũ ng ng ph t lên. ang i. r i c hai cư i rinh rích r i ôm cu n l y nhau. ngăn c n h .phòng t i tăm ây nh ng mùi m c. bư c nhanh. cho n khi nó i h c cô m i th ra cư i th m. cái Hoa b ng s c nh . trư c s háo h c c a ngư i con trai. ào l i khóc n c lên u t c. yên ngư i ta k cho mà nghe chuy n êm qua ngư i ta mơ. nó nháy m t quay sang bà Son: U ơi êm qua ch ào ghê quá? ào g n như hét lên. ang r a m t. nhưng v a b thua m t cú n c ao! Chính anh. Nh ng vòng tay si t ch t như b n th ng! êm nào g p nhau cũng như men. R i k . ang có trong tay c m t chính quy n. ã có nh y c m v gi i tính. Xung quanh tr ng hoác! . úng là con gái ông Hàm! .

c l ng tai nghe. Ch t i ư c chi c giư ng là bà lăn ra như không còn xương c t. R i chó c n r m rĩ. l i v a s nó! . Thì ra ông y thù h n anh em nhà Vũ ình ghê g m quá nhưng ông y l i chu c l y tai ho r i! M t l n n a ông y l i thua r i. g t t là c m t la mày lét như anh háu s c th y gái! Khi h d t nhau i. linh tính b ng báo cho bà có cái gì không lành. âu? . Ch c ch n không ph i chuy n g l t r i. . Bà bi t tính con gái. Chưa h t tu i ăn tu i ng . ng có gây s v i h n a con ơi! Mình sai r i? . Bà Son ch y t t v nhà. . nhưng không sao rõ ư c nh ng l i thì th m c a h . R i v khuya th y ư ng và Ng c. tính c c. Ba m con r t àn bà con gái ôm nhau khóc như nhà có ám. L n trư c thua.Mày còn i. Bà Son th t kinh. R i bà d i m t m y l n nhìn xem có úng là ba bác cháu ông Hàm b trói và ang b dong i kia không. Nhưng r i ào ch ném ư c câu trách móc y vào ngư i Th . ào ã th y l n ánh nhau v i con trai. Bà ch y ra ư ng cái chính. Và cô ã i theo oàn ngư i n t n cùng. Hay y là cái máu c a nh ng anh c m tràng c? Nhìn th y g p. tr m ph n c a ai là cùng ch gì. n khi th y ngư i ta ưa ba bác cháu ông Hàm v gian nhà kho cu i h i trư ng. v y mà bây gi ã hoàn toàn b t l c. ti ng khóc c l ng i. r i nh ng bó u c ùng ùng c huơ lên như phát cu ng. Th y ông Hàm chưa v . Ngày m i l n i chăn trâu. Bu i t i th y Thó n v i b m t th p th m. bà ã nghi nghi. ch không m m m ng như th ng Dương anh nó. ào khoác v i áo. l i ư c tình yêu m say ru v nên t mình xu ng là ào trôi ngay vào gi c ng v a b nh bóng v a thăm th m.ào vùng v ng r i lao ra c ng. thì bà Son th y rõ m y ngư i này s p làm cái gì v ng tr m.Bà Son nói như van v . r i khóc t e tư i ch y v nhà. ch mu n yên ph n mà cũng không ư c.Con ph i i xem ngư i ta làm gì th y. Thôi m c. Cái Hoa c ôm l y bà Son khóc như b m ng. . hai ông cháu b t h o n. ào c nhìn nhưng không th y h n. l i n i móc tr m g . ào núp trong b i chu i góc vư n. r i ngư i la. n khi th y úng là th t r i. thì ào nh nh y ra hét l n. Chi u ý ông Hàm.U c m c k con! . bà vào bu ng n m. cái gì ó nghiêm tr ng hơn nhi u.Bà Son kéo áo ào. ào lùi l i m t quãng khu t vào bóng t i không ai nh n th y mình. d ng ào ang ng mê m t d y. ám con trai làng này v a thích nó. ào v cái gì ánh n y. Th t c là h n ném á gi u tay! Hi m th ! C bô th mà tinh. ào l i vùng d y ch y ra ư ng. bà ã nhìn th y ông Phúc và cái ám ông kia h u h t là anh em h hàng nhà Vũ ình. ng i kh y xu ng. mà l i ánh ư c! Vì lúc tính c c n i lên. n phút chót. r i vùng ch y theo ám èn u c. Khi c n nó cũng anh á ghê g m l m.C bà Son và cái Hoa cũng ang n m khóc. Nó gi ng th ng Dinh. ông y ã trút s u t c lên u bà. nư c m t ch y ràn r a. ông y s vào âu ai? Càng nghĩ. thua l n này. ngay t hôm u c ã b o h n không ph i tay v a! T i u ban. Lúc y bà Son i như lê t ngoài c ng vào. trút h t s gi n d lên ông chú Nhưng r i cô ã kìm ư c khi quy t nh ch Th ra ang n m quy n cao nh t xã. thì bà Son ã thiu thiu ng . Cái Hoa cũng ã th c. ch không còn m ng mi gì n a. mi ng m u máo kêu: Gi i ơi! Sao th y mày dám làm cái vi c ác y? Chân tay bà càng run như eơn kinh gi t. thì bà Son run h t c chân tay. Cái ông này n l . v gì phang n y. ng có lu loa. b ph t t lúc ào t t c ch y theo ám ngư i èn u c r ng r c dong ba bác cháu ông Hàm lên xã. bà Son càng t i cho cái s c a mình. Lát sau l i ch y b v k u uôi cho bà Son nghe. có thi u th n gì cho cam.

V Th n m v i a con gái nh góc bên kia. cho ó là m t báo hi u x u. m y ông xã cũng ph i ch u nghe th ? . Vì nhà Th khu t.Th y nó có ói i ăn cơm thêm? Bu i t i c u Lưu cho th t v t em v n ph n y. Ngư i c như r ng không. rúc u vào nách m như s m t tai ho gì s n v i chính nó. Trong ánh sáng vàng m c a ng n èn. khuôn m t bà Son như g y võ h n i. Ch nh vi c như th ông Th l i không bi t? ào buông m t câu. V .Lúc m y ngư i kia n.Có bi t bây gi cũng ch i là không! Chi c ông h ô. càng úng là cái gien ông Hàm: . B y ã sáng m t lúc lâu nhưng Th v n chưa mu n d y. Sáng mai không ư c g i tôi y nhá! R i Th t t èn. êm ông t ra sáng d n. Th vào ngã ngư i ngay xu ng giư ng. gi a thanh thiên b ch nh t. thì s thích thú càng tăng! B i lâu nay h ph i nhìn th y anh em nhà Tr nh Bá may m n nhi u r i. v a róc nư c như x i ra c c. Ng n èn con v n nh trên bàn salông gi a nhà. bao gi cũng d ch u hơn r t nhi u là ph i ki ng chân xin m t ân hu ! Bà v i con ào cũng s b h cư i vào mũi! Nhan s c hơn ngư i mà! Nhan s c luôn là con dao ph n ch ! M c n i lo c a m con bà Son.Lúc i th y có nói gì v i u không? . L n này thì Th th t s b ôn vào chân tư ng r i. B i c hai ngư i cùng hi u sáng ra.Bà Son nh m lên ti ng ã rè c.Bà Son nói m c . nên v con Th chưa hay bi t gì c . C bà Son và ào ch t kh rùng mình. . n bây gi h m i ư c ưa tay ra c m thông cùng nh ng l i tr c n an i t vu t ve mình y anh em nhà Tr nh Bá thì còn gì thú v b ng! Làm th là chính là thôi! ư c ưa tay cúi xu ng nâng ngư i khác. nói v i sang: . m t m chong chong nhìn vào êm t i. xưa nay không có xích mích gì. l i xa ư ng. chuy n nhà bà s càng m ĩ c làng. gi ng anh l i ch không còn sùi s t n a.ào v n ng i l m r m gh . thêm cái n t ng c a Luy n n súng b n bên tai cũng coi khinh.Ngư i ta làm nh ng gì v i th y? . Th nói l ng kh ng: . R i nh ng ngư i không ưa ông Hàm.Ông Th cũng ch ng ư c cái tích s gì! Anh em ông Phúc yêu c u th nào. c xã.ăn r i. thì h cũng v n c thích? Nh t là l i ư c nói nh ng l i an i. nhưng th y m t nhà phong lưu m t dòng h phong lưu b sa s y. au óc nh c t y lên. làm chơi ăn th t nhi u r i. B c èn có hoa. th y mày còn không cho tao ng i g n s nghe th y. không còn lư n l d a d m vào ai ư c n a. Ngư i hay tin i m. r i v n to ng n èn. êm qua v n nhà không thi t r a ráy. Nó nhi m cái máu y t bao gi ? Sao l i nghe phong phanh là nó v i th ng Tùng con bà Sang ph i lòng nhau? . . không ưa h m c nhà này s ư c d p cư i c t khích bác cho b ng thích h lòng h d . K c nh ng ngư i không yêu không ghét.ào v a nói d n gi ng. M c dù t lúc xã v n gi anh không h ch p m t. . Cái Hoa n m ôm l y bà Son. ư c san s n i âu lo v i các ngư i quen ng trên mình.Nh ng chuy n riêng c a th y mày có bao gi tao ư c bi t? . Bà Son văn m c a. u ng. Bà Son s ng s t th y ào ã có cái gi ng úng là ngư i c a dòng h Tr nh Bá khi nói v ngư i dòng h Vũ ình.ô trên tư ng buông năm ti ng.ào i s m m lên nhà trên.

r i v Th c th á. l i văng t c m ĩ. Ph i t xoay x a. R i S u quay sang Th h i nh : . mi ng ch i r m lên. u trong tàm tay. ch c ch c nó l i d ng chân thình thình. và m i vi c i v i Th u quá thu n l i. v Th rón rén l i bên giư ng g i nh : . ch c lúc n a h v . Ta ph i làm gì h anh? Nhìn Th c ng i l ng v i b m t m t th n. Dư ng như không ng ư c n a. thì h s la l i lên. .Th y em i r a m t. Bên trên là tô cơm rang và ĩa th t v t xào. Cánh nhà ông Phúc ã cho ngư i lên huy n báo t s m. nghĩ nhi u t n th . b i Th không có nh ng u n c riêng tư như Hàm. úng như ngư i ta nói a suy t n tỳ. ông Hàm và th ng Ng c n m chung trên m t bàn. th a c u c uôi.Thôi tôi ăn r i.Tý n a anh có lên xã không? Tôi th y lúng túng quá. . Th v a d i m t. d t. Nhưng v i Th là c dòng h Tr nh Bá trông vào anh. Lúc này m t mình m t ng a. Th ng ư ng n m trên hai chi c gh băng ghép l i. n bên Th : . u ong ong. có chú S u n. v a nói s sàng: . mi ng ch làu bàu im nào! im nào Nhưng th ng ư ng không im. ang n m th ng ng như khúc g b ng nó co chân p chan chát xu ng gh .m t xã và chính quy n. Sáng nay bên tôi v n còn n i xáo ăn c m i h t. M i c m t êm mà anh y h c hác i khi p quá. ã có S u và nh ng ngư i khác. D t l i. Ch v a d n bàn. S u quay l i l y làm may m n ã có c rút lui kh i ph i ng i v i Th lúc này. thì S u ã qu n ng th p ng cao nét m t r u r u như ngư i có l i. V y mà ông Hàm chơi cú này n m t c chì l n chài c a dòng h Tr nh Bá ây! Th cũng n ch t chìm theo con thuy n này! Ch u khoanh tay phó m c sao? Mu n thay i th c thì thay cách nào? n nư c này tr tay không ư c âu. êm hôm qua h bí m t gài hai ngư i ng i su t êm nách h i trư ng n u xã ánh tháo bác Hàm. h c d a vào pháp lu t mà thi hành. r i m i chú S u ăn t m bát cơm. S u ra sân d t xe i ngay.Vâng th tôi lên trư c nhé. bên ngoài ch nghe nó hét M ki p! M ki p Không bi t nó m ki p v i ai! R i nó làu nhàu nh ng gì. nhưng v n không ai dám ánh th c Th . Bây gi l i nghe ti ng S u ngoài sân. gì mà r ng lên th ? Ông Hàm n m im không ng c a. m t mình m t chi n trư ng! Xưa nay Th chưa h th y s b c xúc trong vi c giành ch ng cho dòng h . chui ra kh i màn. góc bên kia. Cánh lão Phúc nó cúng có s ng có m ch không ph i dân ngu cu en gì mà d b t n t. S u còn chưa nói v i Th chuy n này: y là hai ngư i c a nhà h Vũ ình gài n m l i nách h i trư ng ã nghe h t chuy n l c c c a bác cháu ông Hàm trong êm. V Th bưng chi c mâm t dư i b p lên. cũng không nghe rõ.Th y em d y i. c bâu l y h i trư ng. . Th áp s ng: . ám tr con thì b c h c.Cánh nhà ông Phúc cũng áo . S u tươi nét m t. S u l i nói nho nh : . Sáng ra Th nghe th y ti ng m y m con thì thào r i i lên i xu ng ây s t ru t. th á y h t ho ng.Gay l m anh ! C m ĩ t sáng n gi . S u càng lúng túng. Th ng Ng c nh m lên văng t c sang th ng ư ng Làm .Tôi s lên. Th h t n m ng a l i n m nghiêng.

Nh ng n t r hoa ng lên.Th thi xin báo cáo v i ng y là tôi s p l y cô y! . Th h câu ch c n ch: . tươi kh e c gi ng như khoai tím tr ng t cát pha.V a k chuy n oang oang trư c ám ông. Hai ngư i l y nhau h i oàn thanh niên i p ê Hà Châu phòng mùa mưa nư c sông dâu tràn vào.Th cô Luy n có ph i là ngư i x u không? Gia ình cô y x u không? Ông bí thư hơi s ng ra. M y a tr ã bi n h t. m t anh bí thư p trai và hào hoa. Ti n và gái xem ra ít ai chê. con cá to b m e vào cái lư i câu cùn! ùng m t cái s m v mi ng gan! Th là các cô c thêu d t thêm lên. khéo tay và ch u khó. Là phân oàn trư ng thanh niên c xóm Tr i. V y mà m i gi a chi n d ch. b bàng chưa! V Th sàng g o ròe ròe dư i nhà. thùy m . . mà hai ngư i l i d t nhau ra t n b ê. r i qu quy t: . hai ngư i c a h nhà Vũ ình v a bình. Khác v i ngư i ch dâu s c nư c hương tr i là bà Son.Bí thư giương m t kính nhìn Th . là thư ký i s n xu t. bi t óng k ch và phát bi u r t hay khi lên di n àn. B n gian nhà mái b ng r ng huênh.Th t c là ông via trư ng h m t thiêng r i! Cá mè m t l a r i! . nh t là cánh con gái càng s n s n trong vi c tuyên truy n. v a thêm vào r i gã con trai nhà bà L c cao như cái sào ch c mít c hoa ôi tay dài ngo ng. c c kỳ nghiêm tr ng. Còn gia ình thì b n nông. th là d t khoát có v n r i! Trong vi c này a nào l i d ng a nào ây? a nào thoái hóa bi n ch t trư c? Th b y gi ang là i tư ng ng. b tư c o t m t cái gì! thì con Luy n ư c ti ng là n t na. khi b ê con ch ch m i nhu nhú thì nh ng l i ôn th i ã t i t p bay v xã. bi t hát. hét tư ng lên khoái trá: Th là n i b h l c c r i! Kh t v t lông kh r i! Ngư i ta xúm ông xúm nghe chuy n. thì nó có áng ngư i cá tr m n nang ch c m. n th i thêm lên v i tâm tr ng v a b c b i. l v phen này tr ng túi! Nhưng r i Th ã làm c ng y chưng h ng! Sau khi nghe ông bí thư già ch t v n m t h i v nh ng dư lu n r ng Th ã có nhi u bi u hi n sa sút trong vi c rèn luy n tu dư ng. ch n u anh dám nói to t ra là thích. v làng là anh Th và cô Luy n ang say nhau như cóc ng m thu c lào! R ng là t i nào bí thư xã oàn cũng i h i ý v i cô phân oàn trư ng xóm Tr i mãi ngoài b ê. v Th t nh n mình thua kém ch ng c v cái mã bên ngoài l n s tài trí bên trong. Dù trai chưa v gái chưa ch ng. nhưng cũng c m ch hò h n thì th t. ch i lên v i b m t b n ch n. ch t t màu m ã t o nên nh ng c khoai m p m p. cơ b n n ba i sao l i x u ư c. th là anh toi i! Hu ng h con Luy n này l i không ph i là p.Nào ai b o cô y x u. S dĩ ngư i ta quan tâm. chính là vì p tông l ng th kia l i i mê con Luy n m t r hoa thì còn các cô t c? Ai i tay Th gi i t nào n a! Các cô th y như mình b m t mát. v a nu i ti c! n n i ng y ph i g i ngay Th v báo cáo tình hình xem hư th c th nào. Ch c chúng kéo nhau lên xã r i. ngư i ta m ĩ lên.. oán ch ng Th ã ăn xong.Th tôi l y cô y có gì sai không? Không sai . D o y Th làm bí thư xã oàn. nhưng ngư i khôn thì ch thích ng m và dùng ng m thôi. r i ng i nhai cơm tr u tr o như nhai rơm. ngư i x u ai ng i y. Th i m tĩnh h i l i: . cư i h ng nh c khoái chí l m! Th r a m t. r n ch c mà b tơi! thì nó có hàm r ng hoa cau và nư c da bánh m t. Nhưng da bánh m t sao bì ư c v i da bánh trôi? Cũng là t trư ng nuôi ong! Cô nào cũng t cho mình hơn t Luy n khâu xung y u nh t y! Th mà ùng m t cái. Ngày y ngư i ta coi vi c yêu ương th m lén là m t vi ph m o c vi ph m ph m ch t c c kỳ to l n.

V y mà cũng ph i ba năm sau Th m i ư c k t n p. R i Th thay qu n áo cho àng hoàng tươm t t. Th v t b a qu n áo cú lên ivăng. v y mà ngư i ta l i còn kháo nhau là Th ph i cư i Luy n vì ã quá mù ra mưa ch th c ra Th ta th y cô nàng c lúng li ng bày ra trư c m t không n phí c a gi i. khoán ru ng xong. anh h m h m d t xe i. thì chàng facũng léng phéng c i thi n tí cho vui. nhưng c ngơ ng n như ánh tu t kh i tay n i thóc gi ng! Tư ng th là h t chuy n ng i lê ôi thách. nuôi con r t khéo. ch cũng không nghĩ n chuy n bách niên giai lão. Luy n ch còn có nlêm vui chi u ch ng. l i h i d dàng: . quý con. s ng hào hùng và có b n lĩnh. M i giao khoán có v y. Bây gi không ai ch ph i có k ng. Còn ra ngoài ã có ng! Em là c giao h t ông y cho ng! Ch ai ăn v ng ư c v i ng! Và hình như v i chi n thu t buông n m y.ơn gi n có v y. nhưng chưa i. dù có m ng.V a d n mâm bát. Luy n ch cư i ng nh ng n t r hoa m m Ôi dào máu àn ông y mà! Em ch qu n ông y khi v nhà. c bi t là thái không khiêm t n. mà ngư i ta ã bi t cách làm ra thóc. Bây gi m i b n mươi lăm. cái i u tư ng ơn gi n và nh nh t. Còn Luy n t ngày l y ch ng. i t p hu n cũng có tý táu tí m v i cô giáo này. H p tác xã m nh n khâu u và khâu cu i. Th rót nư c tránh nhìn v gi ng th n th c t l n: . Khác làm. Làng xóm r m r ch t tinh mơ. Anh v n ghét s lúi xùi. nhưng nhi u anh ã b m i ch vì thái ! Th ã có m t th i thanh niên s ng p. ngư i làm ra g o mà quanh năm thi u g o. Th nh tho ng g p d p Th cũng ch hiu hiu gió tho ng ch không dám quá à. Th c ra Th b om ch vì m y câu v n v o y. dám v n v o cãi lý v i ng y. B i eái m u h p tác ánh tr ng r i ghi tên ch m i m ngày m t t o nên c nh th ng còng . Luy n v a h i ng p ng ng. Chi sòn sòn b n a. Qu n sa-vi. C m i l n mang ra xét. nhưng v chiêm này các h ã nh n di n tích và s n lư ng r i t chăm bón và thu ho ch. Nghĩa là ch có m y cân k o c ng răng r c và b c thu c lá cu n. Tám ã vào g t chiêm. M c dù h p tác chưa khoán t. khác lo. L i m t l n n a Th n i cáu r t vô lý: . r i không m t l i dàn dò. Có m y b n nghe phong phanh Th i h c. V n ngư i y. sinh ho t úng cung cách c a ngư i chân quê. ch s ng yên ph n làm ngư i v . cô h i ph n n .Có Luy n ã bưng mâm lên.i tù ch còn th nào! Phen này thì ch t c nút! D n i.t. N u bây gi Th ánh bài chu n. t c là giao khoán cho các h sau khi gieo c y xong. không ư c cho ai thương h i. t y mà nh ng v trư c lúa m c chó ch y h uôi. cu i v h p tác thu s n ph m theo di n tích và s n lư ng ng i n. áo c c tay màu nư c bi n. l i có ý ki n cho r ng dù th nào i n a thì Th v n có i u ti ng trong th i gian yêu ương. ã g ch ng cho con ư c vào nơi mát m t. cho ngư i ta yên! R i Th súc mi ng òng c. ngư i àn bà s i l i n t t này l i gi ư c ch ng. ch ông i trư ng i thúc n a.Th nh gi i quy t vi c bác Hàm th nào? B ng nhiên Th n i cáu. Hôm nay cũng không ư c lúi xùi. ơn gi n h t c ! Làm cho b m Luy n.Thày em có lên xã bây gi không? . úng nghi th c i s ng m i. Ngay lông bông như anh chàng Thó mà bây gi cũng t bi t mình ph i làm gì. Thái . làm ngư i àn bà. thì coi như c m c a vào ng. nhưng Luy n ã nói năng. . phun nư c phì phì. mà b y gi ngư i ta ã coi như m t qu bom! Mùa ông năm Th cư i Luy n.

quăng ngư i xu ng t là tay năm tay mư i. thì dư i có văn phòng h p tác xã và ban ch huy i s n xu t. ch c ăn b ng m y nh ng anh còng lưng ngoài ng. S ngư i thoát ly ng ru ng ngày m t nhi u. Hai bên lúa chín vàng ưng ng.. v a ch y nó v a gào lên: T i chú! T i chú! R i c t c tư i th . B ng anh gi t mình khi th y xa xa phía trư c m t a bé gái ang ôm c p sách. ang ng như chôn chân. Mà bây gi ngư i ta không chơi nói khan. mà kh i anh l i không ph i chân l m tay bùn. v a ch y g n v a khóc. Nón mũ l p loáng. Th là th ng còng bu n b c. ph i có bàn. Nh ng ánh m t li c xéo xéo dư i vành nón. Hư!. nhìn Th kín áo. V chiêm này tr i t ã tr công x ng áng.. i cũng có phòng ti p khách h n hoi. Th ng còng lưng làm ra thóc.. ti ng khóc càng v ra. Ch t ch S u ã m y l n t câu h i ra v cu ng: Bây gi l y thóc chi? Các h n p s n ph m là óng thu cho nhà nư c. Nh ng ngư i ang lư m lúa c nh ư ng b ng l ng l ng ra xa. Chuy n râm ran. g t âu tr l i. M m t ra. thì cái Hoa ã v t ch y sang l ư ng bên này. nhênh nhang mà l i làm ra v t t b t. i h t con ư ng g ch r p bóng tre c a làng là nh ng quãng ư ng t d n lên xã. chán t. Nhìn th y Th chuy n b ng l ng xu ng. B r cũng trên hai t m t sào. chán binh nghi p. con gái út ông Hàm: . xem âu ra ã lung lay. Th p xe thong th . lúa vàng như du i chín. Tháng năm chưa n m ã sáng. không th thi u ư c. gi có ch t cơm m i. Nông dân mà chán t thì khác gì ngư i s ng b ng d ch ng chán cơm! Khác gì ngư i lính chán vũ khí. Th d ng xe. trên có văn phòng y ban. Nó càng kêu n c lên ch y và l i. thì bà Son lay lay ngư i. nó b ng ng kh ng l i. có th nó m i n i mùi khoa h c k thu t? Thành th hàng ngày xã ngư i c ràn rát. Nhi u nhà ã g t non t phiên ch trư c. Nó ang ch y ngư c v phía Th . R i các oàn th cũng có ngư i thư ng tr c trên xã. Ngư i lính chán binh nghi p thì d chi n b i khi xung tr n. mi ng l p b p: . T t b t. Cái Hoa cung ã nhìn th y ông chú qua làn nư c m t lòe nhòe.Chú Th ! B cháu!. Thôi ch t! Cái Hoa. g i: . Cái ói ã b t ng kh ra kh i các ngõ.Chú Th ! Hư.. d ng l i chào Th v i vé v a r t rè v a săm soi. là xã có c m t t truy n thanh tách kh i s n xu t ph c v loa ài cho các bu i h p. Th c m cúi p. có b c. chán làm. ti ng líp m i kêu tanh tách. Th c làm ra t nhiên như không có chuy n gì. nó ch y như b xua u i v nhà Sáng nay khi nó ang thi p i n ng n . chân v n p thong th . nhưng vui. Nh ng anh hay vác rá ch y quanh. còn nông dân chán t thì quanh năm có tháng gi c ói ng i ch m ch m trong nhà! M i b t u vào khoán. mà nh ng ch c danh t m g i chuyên s ng b ng ăn theo kia. tr i cao. Khuôn m t p như v c a nó nhăn nhúm chìm m trong nư c mát. trông m t mũi ã tí t n áo ! Vi c nhà nông lúc này ng p u ng p m t. T t c s ngư i y hàng tháng ư c mua thóc ưu tiên kho g i là thóc i u hòa.. văn phòng ng y. mà l i quanh năm lo méo m t vì thóc. v y xàng xê th nào bây gi ? Sang hè.làm th ng khư n ăn.. Hu hu! T i chú! Ch ào b o t i chú? R i nó càng khóc òa lèn như b òn oan. Nhưng khi còn cách Th dăm bư c. Nhưng Th bi t ngư i ta ang bàn v chuy n y và ngay lúc này ngư i ta ã nhìn bí thư ng y bàng con m t khang khác r i. Mang ti ng là nông dân. có micrô v a nói v a ư c nghe chính gi ng nói c a mình ư c khu ch i qua nh ng ti ng lào xào c a cơ khí. Ai cũng cho là mình quan tr ng. n ng no. ây còn chơi tr i hơn các nơi khác. Ch có vài ngư i gánh lúa lên t i ư ng không tránh ư c. chân d m bành b ch xu ng t.. Vì không m y ngày xã l i không có cu c h p.

Nhưng ào làm mà c như mơ ng .Th mày không i h c thì i âu? . Cái Hoa bưng bát cơm ra th m ng ăn. B i nó th y m i chuy n trong gia ình b o l n lên t t c r i. M t hiu hiu. Bà Son v a r c g o t m chăn mái gà m i n kêu c c c c trong cái bu n a. Nh ng ánh m t nhai Hoa hau háu gi u c t. ch ng t ch nhân là ngư i r t sành chó. v a ngáp v a h i. Ch c n m t ti ng ng cũng làm ào gi t mình. gi nghiêm l nh. . Khi cái Hoa i h c. cùng b t chư c ãi h ch hô l n: . Hai bên ch cách nhau m t m t sân c v n dùng làm nơi kéo co c m tr i và u bóng trong nh ng d p h i hè. u lên trên y xem vi c ăn u ng c a thày th nào.Thày mày bên kia kìa! B nh t gian nhà kho y. M t a thì th m: . Nó ch y v nhà. hét l n: . m t th ng ngh ch nh t l p. V a ch y v a khóc như b ánh. ám h c trò văn theo nhau ch y à à sang khu nhà u ban. la lên và ánh m t c a chúng b ng nhìn ngư i b n v n ư c ti ng là xinh p và múa d o nh t trong i văn ngh c a l p l h n i.Ê! Con lão ào tr m m ! Ê.Mày có i không Hoa? . v a nói v i ào: . Th ng ãi h ch. thiêu t.Cái Hoa! Chúng mày ơi.Bà Son súc mi ng bên b nư c mưa. ám con trai nh y tưng tưng. Cái uôi xù to như bông lau tr ng kh ve v y. C p m t thi u ng khô và dáng như m t ngư i s t. ác! Cái Hoa òa khóc.Ê cái Hoa! ám b n kin kin chanh non chanh c m v n nh y dây cùng cái Hoa reo lên. Ch c ch c l i nh n nhác nhìn ra c ng. C nh y con chó khoang n m ph ph c.Có i xem thày mày không? a ch y i a ch y v . g i mõm lên hai nhân trư c.D y ăn cơm còn i h c ch . Ba m con ng i ngùng không mu n nhìn nhau c nơm n p th p th m th nào. áng l ph i x p li m hái vào xe c i ti n. Con khoang l nhìn nh ng h t cơm c a cô chù nh làm vãi. ê cái Hoa! . . . x a cái c m nh n và m ng v t vào sát t n m t. . hôm nay hai m con s g t th a ru ng xa nh t cánh ng Mái Voi. Hai tay ôm l y m t. Chưa t i l p. Hình như nó cũng ang b n nung n u nh ng ý nghĩ khuy n mã trong âu nên coi khinh nh ng h t cơm th a! Không khí nhà c a th t tr n i rêu rã. cái mũi càng h ch ngư c lên. thì nó càng th y t uôi là nó b h t ra kh i cái qu n th tươi vui c a chúng b n r i. t bên khu nhà y ban ch y v .. thì cô l i ngo c lên mái gianh. M c phía sau cô giáo g i ơi i và ti ng ông hi u trư ng già quát m ng lũ con trai b t tr . cái Hoa ã th y ám tr con ch y tong t nháo nhác t khu trư ng h c bang khu nhà u ban.. Khuôn m t trái xoan v n linh l i. c p sách rơi xu ng t. gi ng l u b u. m c ti ng tr ng vào l p gõ bành bành như v m t và các cô giáo la g i eo éo. tươi rói. Cái mõm v a tròn v a ng n.Nó ng i d y. th y như mình ã b g t ra kh i không khí ùm b c c a xóm làng. ào ã s p li m hái kéo xe c i ti n t trong nhà ngang ra sân. ó là d u hi u con chó v a khôn v a có n t.Hôm nay con v n i h c h u? . n trư c m t cái Hoa nó d ng l i. không bu n la li m. Theo d tính. ng ngoài ch nhìn th y! Ch nghe ti ng anh ư ng ch i om lên trong y. . en và r n c c như c tam th t.Con ông ào tr m m ! Ê! Có a b i ào tr m m ! Cái Hoa như c p sách r i vùng ch y.Con c ra g t trư c i. B n tr càng ùa l i như xem xi c. Chúng nhìn cái Hoa như nhìn m t con mèo l .

H n b o h i cu i năm v a r i xã trên ã có v m y thanh niên nghe ai xui r ng ngôi m c âu làng là ngôi m gi c a ngư i Tàu h gi u vàng y! Ngư i ta b o trên m n nhà máy Gò m. Th úng l ng m t lát. Trên huy n v m y ngư i? S u v a nói. Anh chàng ã b cánh nhà ông Phúc g i gi t ra kh i giư ng v h i êm.Ba ngư i anh . Tôi ã b o c u Cao cùng i. v a sít soa như au răng: . cái Hoa l i ch y riu ríu xuôi ư ng v nhà. Có m y ngư i ang thì th m to nh trong nhà y ban v a th y Th l ch x ch d t xe p n. r i p xe ti p. ông s t vòi! Ngày bõ Vòi v làng. C bí thư và c ch t ch huy n r t ghét nh ng chuy n lình sình.Cái Hoa c ch y. t c tiu n kh cũng ph i m t. vì d m t uy tín v i trên. không nh ng v n trơ tr i trên răng dư i dép m t mình mà không hi u ăn chơi mang b nh th nào mà Cái Vòi l i ph i m thêm cao su vào! Vì th ngư i m i b tên t c. Nghe nói c Luân bí thư r t bu n khi bi t bác Hàm là ngư i nhà c a anh. Tôi có h i tay công an trư ng h p này n u hai gia ình t dàn x p ư c v i nhau không phát ơn ki n thì th nào? H n b o th thì t t quá. nhưng t bé chí l n c sán n nghe như b bùa. Tay công an làm trư ng oàn tôi chưa g p bao gi . là S u mu n nói anh ã kín c nh phòng nhà ông Phúc nói quá s th c. Cao là phó ban công an. Th mà tý n a b tù ba năm. li n l ng ngay. ưa Cao cùng i v i oàn ki m tra c a huy n. Th bi t hàng m y ch c con m t ang ném vào ngư i anh. C ông bõ Vòi hôm nay cũng không chào h i ni m n như m i khi. Ông Vòi i Nam ki m ăn t năm 1954. v a nghe v a . mà ch c ch n ph n nhi u là s h hê thích thú. M t ngư i c a vi n ki m sát và m t c a ban n i chính. và k gây ra không ph i là ám tr thơ ng l a. thì ch t ch S u và ông hi u trư ng già ã xua ư c h t ám tr con v các l p. Vì d o này ông trư ng ban i m d dày. v c d y l i ch y. Bên nhà ông Phúc ưa h ra i Sim nhìn hi n trư ng. Nhưng Th l i buông m t câu th ơ: . ư t m. mà gù gù cái lưng tr n en cháy i như úp s p v phía trư c. Ngày ngày un nư c. Nh ng ngư i ang g t u quay lên nhìn c nh h n d i c a chú cháu ông bí thư. Cái Hoa như con chim non trúng tên. là cháu bên nhà v Th . ông áng ang làm bí.Vi c ã th này thì ai i ch ư c. ch y như b u i b t. l ng l ng rút v căn bu ng t i như cái h m c a lão phía sau nhà y ban Bõ Vòi là anh em cành trên v i ông áng. nên m y c u thanh niên ch ph i vác g o nhà i lao ng xã h i có n a tháng thôi. L y lã. h ã làm vi c v i tôi và c u Cao. Trư c khi ra ng. Trong nh ng cu c chè chén ngư i ta thư ng chu c rư u ông Vòi ông k nh ng ngón ăn chơi Sài Gòn. M t công an. S u ch y l i phía Th : . Vì trong lu t hình s có nh ng vi c ngư i ta cho phép x r t co dãn T ba tháng n ba năm Vì ngôi m kia vô ch không có ch nhân ng ra ki n. Như h nói thì căng y anh . nên m i vi c v an ninh Cao thay. thư vì th ông Vòi m i ư c ưu tiên nh n ch c t p v và ăn ng luôn t i ây.oàn ki m tra xét h i khi u t c a huy n v r i anh . Sau năm 1975 ông tìm v làng. huy n m t công vi c. Trư c m t nó m i th u nhòe nho t. mà ích th t chính ngư i ã nâng niu tác thành ra nó! Sau khi hét lên v i ông chú có quy n th nh t xã. Ngư i n i rôm lên. ã có ngư i ào m t ngôi m úng hình dáng như th ã v ư c hàng ki lô gam vàng! Có c m t con v t to b ng c khoai và b n qu tr ng úc b ng vàng! Th là m y th ng hám c a b o nhau thì ra vàng ngay trư c mũi mà không bi t! N a êm r nhau ra ào. bí thư m y khóa trư c ây. quét d n và i mua rư u khi xã ng mâm bát. g i là ông Vòi. m t c l nh như ti n. Th v a d t xe vào c ng y ban. V p ngã. t i s m. Nhưng v a moi ư c vài s o t thì b tóm.

Em d n bác i u này . ch Th âu ph i là ngư i am mê ăn nh u. nên cũng hư ng su t ăn theo. nói: . Gi tôi xu ng d n h là không ư c có hành ng ch ng i. vì bõ Vòi là ngư i i u óm. D t l i.Th thò h n âu vào trong c a nói gi ng tr m như vang. khi có hơi men vào là lão cũng coi nh n. Th ng i xu ng gh . Nói v i các ng chí y là tôi không có ngh gì và tôi r t b c v i vi c làm c a ông Hàm. i chui chúi cái u dùi c vào b p nhóm l a. ch chi c l u lão Qu nh. Bây gi i theo lu t mà x t i n âu ông Hàm v i th ng ư ng. y v y mà hôm nay không chào m i. ch bây gi bi t làm th nào. nhưng tí n a bá nh nói thêm là ph i bình tĩnh. nhìn vơ v n lên nh ng t m b ng khen và c thi ua treo y trên tư ng. b thi u h t r i. nhưng v n mát m : . Th c làm ra v bình tĩnh: . không có nư c u ng. anh cũng không th y b thi u h t. Ông ngư c lên nhìn Th v i gương m t h c hác t i s m. Th khép c a. Anh ây ti p oàn ki m tra.Nhà c a sao ng p rác th này? n h p nư c cũng không có.S tìm cách g sau. Vì tôi không bi t. lão ánh m t gi c bí t n quá chi u.. có chè thì Th cũng u ng chơi chơi cho vui. . th y th nh thì th . r i xu ng sân d t xe i ngay. V y mà hôm nay. Th nói cao gi ng. Ông Hàm ng i thu lu trên m t bàn. Bà xách chi c làn an lõi gu t ã ng màu en bóng. rõ ràng ã t t xu ng quá th p. n m ư n trên ph n nói làu bàu s c mùi men: Làm thì cũng ph i có lúc ngh ch ng u x cái con t u gì th V y mà Th ch ng ngoài sân nói mát vào: V t v l m h bác Vòi? T mai chúng tôi thay nhau un nư c v y nhá! Th là lão choàng ngay d y như ã dã rư u hoàn toàn. hay là anh trư ng h c a c u bí thư mà ây ch tr có Th và S u là lão g i b ng anh. nhìn quanh. Th là chi c phao anh ném ra o cái uy c a mình. còn l i mày tao tu t tu t.Kìa chú Th . Nhưng hôm nay cái i u anh c n nh t. ng y h p có t ch c ăn tươi. bõ Vòi v n nh m m t. hay h ã dám l n m t Th ? Hàng ngày n ây Th có ni m thích thú là ư c nh m nháp. Bư c vào nhà. Lão tránh cũng như nh ng ngư i kia tránh Th ngư ng. không bi t có ph i lão c y mình là ngư i thâm niên c . r i em s li u. l p ló m t ùm bún l n trong y.. Nhưng ch nh ta ã suy? Th quay sang S u ang thông i u b ng chi c lông gà. không ư c gây s h b o sao làm v y.Bây gi tôi i có chút vi c. ra ý không s anh dân ng cư. im l ng như m t con cù rù. R i Th i v gian sau nhà y ban. cung ph ng xung quanh. Ch có Th là bõ Vòi cúc cung t n t y. dư i kia bõ Vòi xách chi c siêu i ra gi ng. Ngay S u. nơi ba bác cháu ông Hàm v n n m ng i ng ng n. M c dù là ngư i ph c v nhưng bõ Vòi hách ra ph t. th ng Ng c ph i ch u n y. Th m r ng c a s . nh là không ai ư c phá bĩnh. th chú nh gi i quy t vi c này th nào? Bà Son ng s ng nhìn Th trưng tr i. T t c m i vi c tôi s li u. ư c ng m vu t cái quy n c a mình nó hi n ra qua nh ng săn ón. khi n S u và m y ng viên khác thèm ư c có cái uy như Th . . còn n u c tu n không co. thì g p bà Son c m cúi i t phía trên v . Rư u xong. ng y h p ti p. M i hay b ng d ngư i i. th ng Ng c n a. th y suy thì ph n. . cũng không nư c nôi.C th ng ư ng. ây vô ch r i ch c? S u c m chi c ch i ph t tr n quét nh ng bã thu c lào óm v n trên m t bàn. em v a d n ba bác cháu r i. Mà có khi nh m nháp quy n l c nó còn râm ran th m thía hơn c ăn nh u! Có rư u.thêm cư i. V a ra t i ngã ba. không ư c ch ng i b y b . cái ã làm nên b u không khí anh hít th t ve vu t ã b t u b khi m khuy t. Cái dáng l t kh t c a lão như mu n nói bây gi tôi m i un ây! Ch ng vi c gì ph i r i lên! Th t là ã khác xa v i tu n trư c. nên m i x y ta như th . m t ngư i xu ng lay.

Ông Hàm nói gì. Lúc nãy nhà bà Son ang tính không bi t nên mang cơm hay mang ti n i lên quán bà C L i mua quà cho ông Hàm. ông l i n m dài ra. N i lên phía sau v i dáng ông Phúc cao l n y à. giao phó m i chuy n cho bà ây. . thì m th ng ư ng và th ng Ng c n. ki m soát. th y nó v i cháu nghe th . ào âu ra ti n ra g o. nh ng t thanh tra. ang d nh ng con bún tay. ây là b a ti p t u tiên c a bà cho ngư i tù. em s n u nư ng cho c ba bác cháu. Th p thoáng nh ng gương m t l . S u quay l i ngay. rư u ph i như sáo t m. ngư i eo túi. có huy n. t làn bún và tích nư c lên bàn. còn l i cho hai th ng ăn lót d ! Th y bóng bà Son. làm như ang r t v i vã. b n thân mình tr l i ra sao. nghe ông Hàm xui d i làm i u s ng b y. b i r i nhìn v . gi ngư i ta b o th nào. thì bà ph i chu n b có ng t bùi cay ng. khi Th i. Ông Hàm làn như bây gi m i t nh ng . Riêng hai th ng m i b a ánh b y cân rư i g o! Cho nên v i hai cân bún này ông Hàm ch ăn u ng c nh v . nên bà d dàng b o: . toà án. Bà bi t m y ngư i ang xa nhìn lên. còn chuy n ăn u ng hai bác kh i lo.. Thì ra ngư i ta có th già i n m y tu i. Trong làn là hai cân bún và cút nư c m m t. b c m t n a u ch trong m t êm là có th t! . Bà Son chưa nói h t câu. chúng nó tr ngư i non d . cũng như nh ng ngư i dân quê thu n phác. Ông nói g n gi ng: .Thày nó này? . Ông i chi c mũ cát có vòng băng en. . không c m ư c gì n a. r t vang .Tình hình gay l m bác ! có khi c ng chí Th cũng b liên i! M khoá xong. l y ngư i âu i h u chúng nó bây gi ? Bà Son bi t hai bà ch h n b t n. r i m t gi ng l . M i tinh th n c a bà d n vào thính giác hư ng lên nhà u ban. Tay xách theo tích nư c. th ng Ng c cũng không ph i lo. Th c nh m ph i nhi u. Ngư i xách c p. súe mi ng r i ăn t m bát bún. Bây gi v a trông th y bà Son. n nh bà Son ph i bi t. bác gi c ăn u ng nhanh lên. hai ngư i ã nh y thách lên. có gì tao s ch u t t. Th p xe i ngay.M nó không ph i lo.Bà Son nói nh . ch ng gây thêm chuy n gì n a. C th ng ư ng. S u i xu ng m c a. lu loa t ngoài c ng. S c ăn c a hai th ng thiên lôi. có l n mà chưa có khôn. th ng Ng c y. Ông Hàm ư hàm trong c . r ng là c u m h i tôi.D t l i. R i S u càng h gi ng như thì th m: . ch tôi thì. Bà Son i t t vào phía sau nhà u ban. ây là l n u ông ph i nghe nh ng l i khuyên gi i c a v . bà Son ch t run lên.Thôi vi c th nào ã có xã. th ng ư ng. lòng b n ch n th c th m.oàn ki m tra c a huy n s p i Sim v y. i v i Bà Son nó g i cái gì r t dao búa kinh khi p! Bà Son ch m hé m t cánh c a. bà Son hoàn toàn không bi t. M i khi có vi c nh n s c trâu lăn c a chúng. vươn vai ng i d y. C hai cùng th m kinh ng c khi th y nh ng nét võ vàng trên m t nhau. th ng Ng c nói gì. thì ngoài c ng có ti ng nh n nháo. th ng ư ng. bà Son bi t l m.Th y nó d y súc mi ng có nư c nóng ây. n khi S u cho ngư i xu ng g i ba bác cháu ông Hàm lên h i trư ng..Tôi nói th là lo cho th y nó. . H t ngoài i Sim v . M i b n hai bà ch h v n túng thi u này v n thư ng n vay mư n v ch ng ông Hàm. gi bi t c y nh ai? Lúc này ngày mùa nhìn âu cũng th y vi c. Bà quay sang ông Hàm. th mà ngư i ăn thì có ngư i làm thì không. M t bà Son c tái b t. R i chú Th chú y s li u.Bác cháu d y i. mi ng nói nh : . bà nói s sàng. ra v ã nóng m t.vi c ã th r i.

Chưa ch t âu mà lo! Gi u cu v trư c. cho t i lúc nh n nhát gươm c a vua cha. i nón i c m cúp ra v . Qu n x n ngang gót chân..Bà Son ưa ng tay lau m t gi ng r u rĩ. M t ngư i àn ông p xe t trong c a hàng mua bán i ra. h ch dám m ng m t cách lén lút mà thôi! . công dân Tr nh Bá Hàm cùng m t th i gian ã ph m hai t i. ném tia m t choi chói ra xung quanh. m t nhìn d i i. ào v n ng i trên xe.. r i p xe lên xã v i ây v thách th c. Hay h n không n? ph i. B n m t nhìn nhau s ng s t. Cô nhìn l c l i nhưng không th y bóng Tùng âu. chi c áo v i nh ng óm hoa xanh tươi mát như nh ng h t mưa r c lên ngư i. Bà Son xách làn. Bà Son b bát ua ang d n. Ai ch v i riêng anh ta n u c n ào s . Th y bà Son. ào ã quy t? Nhưng ào lên t i nơi. nàng M Châu hi n v n không m y may nghi k ngư i yêu mình l i là tên ph n b i. xăm xăm i v . Nhưng th y kh p nơi ngư i ta c rì r m. Bà Son t a vào b tư ng. nhưng ám tr con nh n nháo xung quanh che l p c ba ngư i tu. nhìn mà không th y gì! R i nh ng ti ng à à m m n i lên? ngư i trong thì dãn ra ngoài. Trông th y Cao.U em âu anh Cao? Cao h t hàm ngo t tay.. nhìn mình soi mói. ào ã n t lúc nào. n khi nghe ti ng g i: . h i: . con p xe lên huy n xem ngư i ta th y ch nào còn lo cơm nư c. V a nói l m b m. ng có d i m m d i mi ng n a con . Lên trên y xem th nào r i v ngay ào nhé. phó ban công an. C p m t r ng r c. R i ngư i ta d n bác cháu ông Hàm i. rõ là cái dáng c a k ch u t i. thì không ph i h ch hành ng v ng tr m. ào ra ng ã g t ư c m t lúc. mái u mu i tiêu cúi cúi. xem anh ta tho chí n m c nào! Xem anh ta có dám nhìn th ng vào ào không.. nghiêm l nh. Ch còn nh ng tóp túm năm t m ba rì r m to nh . Khác v i M Châu xưa. ai dám b báng thì c ra ây ây chưa ch t âu mà v i múa tay trong b ! ào s lên xã.ào l i gi c bà Son . M t l p h c n gi ra chơi: tr con oà sang như ông v t . n khi nhìn rõ ông Hàm i u v i cái dáng hơi lùn.V i U . gói ch bún th a còn l i. Nh ng gi t nư c m t dài lăn xu ng. Hôm nay hai ông th n sùng cũng nu t không vào. nh t nh t cá chân tay m t mũi. to ngang.U ơi i v còn ây làm gì. ào v a d n bát ũa. Còn các cô gái ngày nay h ã khôn ngoan l m r i! Xin ng th i vào tai h nh ng t m lòng vàng á c a các tiên n xưa? Này này các chàng trai thích mơ m ng! Anh mu n làm Tr ng Thu hư ng c m i tình và ni m tin c a ngư i yêu ư? Giàu trí tư ng tư ng quá y? Không khéo chính h l i d n anh lên u ài! V i Tùng lúc này. ngư i àn ông phanh kít xe l i. ngư i ngoài thì xô vào. v a g t ch kia. mi ng là hét d n l i. T i nhà th y cái Hoa ang n m khóc r m r t. mà ngay c lúc cái mưu thành r i. ào quát m lên. ai dám khinh thư ng. Nào. thì bà Son c ki ng chân lên nhìn xem ông có b trói b còng không. ào m m môi p qua nh ng mô t l m ch m. bíu tay vào song c a s . Bà trông th y phó ban công an v a xua ch này. ùm bún v n còn quá n a.dõng d c c nh ng câu l ng xo ng: Theo lu t hình s . thì ngư i ta ã d n bác cháu ông Hàm i r i. . nh ng ngư i quen s ng b ng nh ng âm mưu. ng th i ào lên y nhìn rõ cái ngư i ném á d u tay kia. trư c bàn dân thiên h nhìn rõ nh ng ai ang hí h ng r u chưa mà bìm ã leo. la hét m ĩ. nhưng m t ào rõ ràng là ang có l a. ào li n b g t.

Cơm tr ng cá trê ư p ri ng kho khô. quýt làm cam ch u. r i l y m nh áo mưa chèn xung quanh cho ch c. ph i y. Bà s ào mang i nó s gây nhi u chuy n. l m ch m nh ng râu c a ông Phúc: . Cá kéo dư i ao. nên lúc nào cũng hoà nh p. th y h nhìn v i v gi u c t. lúc nào cũng qu n quít m say? ã lúc nào bà th y mình như v y? Chưa! ã bao gi bà th y mình là m t cành t m g i. và bây gi ang là t thù c a v ch ng con cái. Ai cũng bi t ó là lý do v v t. tuy hai mà m t.Nhưng r i r t nhanh c p m t bà Son anh l i. ngư i tình si mê u tiên c a bà Son. m i ngư i ch có m t n a t m thân. M c dù lòng bà ang tan nát. ông i i! Chín Khi ào kéo chi c xe c i ti n th m khích ưa chuy n lúa cu i cùng v t i nhà. quay vào h i bà Son ang lúi cui trong b p. có sai. và ông Hàm là m t cái cây v ng ch c b .Vì ông y là ch ng tôi! . m t n a ôi mang th . và mi ng bà b ng b t ra nh ng l i chì chi t: .Ông không ph i b hành b t i. thì tr i v a t t n ng.V r i! Chi u này c v Th cùng hai ngư i em gái ông Hàm cùng n g t cho bà Son.Th là ông ã h i tôi! ã gi t tôi! Bao gi ông cũng là v a ư c ăn v a ư c nói! Ông Phúc. Nhưng hôm nay m y ngư i n g t giúp ã nói trư c v i bà Son t chi u là g t xong v ngay. Sau phút b i r i. c i chưa bi t n cái ói. ông Phúc d n gi ng: . r i còn mang lên cho bác cháu ông Hàm. ào x p lúa thành ng gi a sân. Nhưng h i tó bao nhiêu ngay bà th y mình ư c sung sư ng mãn nguy n? Có bao nhiêu phút bà ư c trôi n i trong ng t ngào mê m? ã bao gi bà th y mình và ông Hàm là m t ôi cá th n bơn. m t n a c p m t nhìn. rư u c t t m y hôm trư c ông Hàm bao gi cũng mu n ch ng t c uy th và s sung túc v i anh em h hàng. ác gi ác báo. Bà còn oán cái gì? Bà Son v n ch m t câu: . úng là gi nhà ăn quai nhà y. g p m y ngư i xã này làm vi c trên y. Bà Son v trư c n u cơm. mùi cá kho v i ri ng t trong y bay ra thơm m: Thím Th v i các cô y v r i h u? Bà Son nói v ng ra c t l n: . ch chưa ph i c n n m y ông bà! Bà Son x p li n cơm.Nhưng ông y là ch ng tôi! . âu th c ăn và cà men canh vào chi c làn lõi gu t. cái rét. Mang ti ng là ch ng con nhà c a hu . Con bé ương như i. th y s mình sao mà en như qu . chính là Vũ ình Phúc.Là ch ng bà thì ư c làm càn à? ư c làm vi c th t c à? C p m t lá răm c a bà Son ném nh ng tia chói s c vào gương m t vuông v c v i cái c m r t y. vì còn b n nhi u vi c nhà.Nhưng t i ai? Bà không th y làm th là c ác à? Bà Son nhìn trân trân: .Là gì thì cũng ph i có úng. y là nh ng th ông Hàm thích ăn. Lúc sáng lên huy n. cái chính là lúc này còn vui v gì n a mà ăn v i u ng. canh kh chua. ào ã p l i luôn:Th y tôi sai ã có pháp lu t phân gi i. c a c h hàng nhà ch ng bà. Bình thư ng nh ng b a anh em giúp nhau như th này là ông Hàm t chúc ăn r t sang. gà nh t s n trong chu ng.

. d y d n c a mình gi ch t g y i v i dáng i u th t âm th m.Bá có nhà không? . Cái Hoa u i trâu vào chu ng.bíu vào. a nhìn như x a xói.Tý n a bá v b o sang chú có vi c nhá. tu t s ch c nh ng h t xanh. cô vun ng lên r i m i ngh . loang loáng gi a nh ng màn mưa thóc. T sáng n gi em nó ăn ít l m y. r i con cón chăn l n.U cháu i ưa cơm. ào nói ng p ng ng. như . Duy ch có hai cô ch là l ng l . M y ch gà con m n xòe cánh. t n tâm. nhìn m t bên má Th v i lư ng quy n nhô cao trong bóng t i nhá nhem. t chi c èn con mang lên bàn h c góc nhà.Chú y ? .. ra i u b c l m vì b tranh ph n.ào ng ng tay chào. l i tr v úng b n tính lo i khuy n.R i Th nh y lên xe m t hút vào b i hóp ã t i th m ngoài u ngõ. nh ng con s c l n nh n t ng t trư c m t nó. ào v n ti p t c x p lúa cao như b c tư ng thành gi a sân. Nó s ông chú n là vì nó nói h n lúc sáng. nhưng r i nó rít lên ư và v y uôi m ng. T m thân thon ch c m m d o như m t cành li u. Cái Hoa có ói nó ăn trư c. m t chân t trên bàn d n. nh y chòm ra ng .Th h i. r i v i ra sau rút t ng lư m lúa áp vào tr c tu t. Cô cu n tóc l i thành m t búi tròn sau gáy. X p xong lúa. ch không m t l i th than oán trách. tr ng h ng. chân tay làm thoăn tho t. t n l c. ch g g c c c n. nhưng v n t c l m nh ng h t cơm r t nhanh. B ng con khoang s a lên m t ti ng.Hai ch em có ói c ăn trư c i. ào như s c t nh: . Th l ch c ch d t xe t ngoài vào. kho m nh và r t thành th o công vi c. M t b c tranh s ng ng hoà mình vào công vi c c a thi u n ng quê. m t long lên. xù lông c . nhưng c ng i th ra: Nh ng hàng ch .. lư m lúa vàng m y ã trơ tr i ch còn là m t bó rơm xơ xác. Con khoang hình như sau nh ng ng m nghĩ dông dài quên c ăn.Vi c th y mày ch còn vi c gì . U cháu sang có vi c gì ? Th buông sõng: . C góc sân vang ng lên. Tay ào liên t c ném rơm ra xa. trùm lên âu chi c khăn hoa kh i dính thóc dính b i. M t tay c m lư m lúa sát vào tr c máy v i nh ng hàm răng kh b ng s t sáng loáng. chăn gà. Không y m t phút.Chú vào nhà u ng nư c ã. quay sang b o ào: . theo n p quen. êm xu ng. n m nh. ng ng lên: . Cái Hoa v i th t vào b p. Nó gi sách. bây gi ói ng u. . phát ra ti ng xình xình d n d p. Chúng i tho i v i nhau b ng th ngôn ng b t ng. Trong trí nó l i hi n hi n m t ám tr m m ào ào a thì cư i c t. ào b ng bùi ngùi th y ông chú v n cân i. ào tu t lúa m t lúc n a. như m t s i mây c a cô nghiêng nghiêng bên máy tu t. ch không nh y nhót vòi vĩnh như m i hôm. t a vào? Chưa! Chưa bao gi ! Nhưng bà ã làm h t b n ph n c a m t ngư i v . h t lép.U c i i con nh . Bà Son bu c chi c làn vào sau xe p. nhưng mi ng nin thinh. ào kéo chi c máy tu t răng kh dư i nhà ngang ra sân. Th ng ãi cái th ng en như c tam th t v i hai con m t rô. R i v n chi c áo phông màu be r t bén. Khi thóc ã lùm lùm quanh máy tu t. hai cánh tay c tr n tròn l n. Còn anh chàng khoang ánh bài lì. ném ra nh ng ti ng túc túc chói chát. khi n nh ng h t thóc b b t ra càng nhanh. r i quay xe. Th nói nhanh. l ng l như bà c non. Cái Hoa ăn cơm m t mình xong. . vòng tr c càng quay tít mù. nh y ra tranh t ng hòn cơm ngu i v i àn gà. .

tr n tr ng tr n tr o.bên ngoài ti ng Tùng lào thào h i h . Cái Hoa t trong nhà lao b ra c a. Cũng gi ng như nhi u vùng nông thôn có cách nghĩ r t c c l ch trong vi c ăn . ng y có th nhìn rõ c nhà trên nhà dư i ông Hàm. ào v a vòng tay ra sau lưng vuông v i trên ngư i. nhì a ng! Nhà ông Hàm ã b c i thú phóng túng y r i! Nhưng ông v n chưa h nghĩ n s c n thi t ph i xây m t cái nhà t m cho àng hoàng. lư n b ng thon ch c. tr m c p ch có khóc! Nhưng ch nhân l i không h nghĩ ph i làm cái nhà v sinh cho ra h n. tròn căng v i hai núm nh n cong v nh lên c như c a qu y trong l p v i m ng c a chi c áo xu-chiêng cùng màu hoa ào nh t. Nhi u ngư i n nay v n thích hư ng cái thú t c xưa nh t qu n công. r i ào kéo ngư c chi c áo phông. rùng mình. hét l c gi ng.m t cua. ác! l i vang lên bên tai. Th y ào ang giũ khăn. giũ áo b m b p ngoài sân cái Hoa nói v i ra: .Kìa ng s ! Anh ây! Anh ây! .ào! ào ơi! . ào nói. bóng en l p t c khom ngư i ch y t t qua bãi chè. thì b ng m t ti ng g i hào h n l n trong hơi th k sát ngay bên ngoài. Nghĩa là nhà thì xây r t to. Xách thêm m t xô nư c.Anh cút i ngay! Còn t i ây làm gì? Anh là ngư i l a l c! Ném á gi u tay! Anh còn mu n ám h i nhà tôi nh ng gì n a h ? H ?. Tùng v n kiên nh n n kh s : .Ch ăn cơm chưa? Em nhóm l a hâm l i canh nhá! Canh cá ngu i tanh l m. chu ng l n chu ng gà cũng xây kiên c . n c con khoang tinh khôn cũng không ng i th y có hơi l . r i quay vào bu ng t m quây b ng lá cót sơ sài. Kh p nhà t m m s c mùi m khuy trút n t da th t con gái r ng r c nh ng nhi t. mà ch quây m y cái gianh c r t t m b góc vư n như ki u lính i dã ngo i. .Mày c h c i. Ti ng Tùng như rên lên: . Khuôn ng c vun y. th t nhanh. Có m t bóng en ang ng nép vào b i hóp ngoài ngõ t lúc nãy.A! . trút kh i ngư i. gi ng xây kiên c . mơn m n trong ánh èn. tay cu ng quít vơ áo cu n vào ngư i.A không. Vì th nhà trên nhà dư i b b . Th y ào i ra gi ng. r i men sát vào hàng rào cúc t n k ngay b gi ng.Ch ào sao th ? . c m chi c èn con i ra gi ng. ch ch u v cùng ăn m t th . phía r ng cúc t n: . ào v n hai tay c m áo trùm l y ng c. Nghĩ n bu i i h c s m mai. . R i cô l y qu n áo. phía sát r ng cúc t n l i th ng lô ch . có con r n ráo vào nhà t m. nhưng bên ngoài là vư n chè ít ngư i qua l i nên cũng không ng i.. sinh ho t. con bé có n t l m. h i ho ng h t: . ào bi t a em út ang không th ng i yên mà h c ư c.Kìa ào! sao em nói th ? Sao nghĩ v anh th ? Anh có làm gì.L i còn làm gì à? Anh tư ng tôi ngu tôi không bi t anh làm gì th y tôi à? Chính anh ã i báo c h hàng nhà anh n b t th y tôi! Anh l i nh ch i bay ch i bi n h ? ào như mu n hét lên. nhưng c nh y nhà t m ch là m t lá cót m ng manh quây ph p phà ph p ph ng. ào kéo nư c vào chi c thau to. cái Hoa ch t so vai l i. mà trong này không tài nào bi t ư c. nhưng chi u i i r i! Ngó ra nhìn th y cái Hoa ã vào nhà. hét lên the thé: Con lão ào tr m m ! Ê. t a vào chính hàng rào cúc t n y. c ra v th n nhiên: . M t n a t m thân v i lư n lưng. r i i th t nh . b ch a nư c mưa b ng c gian nhà có mái che t t ..ào g n như d ng b n ngư i lên. quay sang rít gi ng: . tr ng h ng.

ngã vào ng c anh mà ngh n ngào th n th c:Em bu n quá anh ơi! Em x u h quá.Kìa em! kìa ào! Sao anh l i nghĩ x u v anh n th ? . Phía trư c.Sai! th y tôi sai! Nhưng làm gì anh ph i bày ra trò b t b bêu ri u? Sao anh không ra m t mình ánh ng h b ch y? Anh thù ghét th y tôi th à? Anh mu n gì? Mu n yêu con ngư i ta. nhưng tr i v n khô rong róc. Bây gi thì hai h l i càng ghét nhau. Tùng l i ra g c nhãn v i lòng b n ch n. i. ào xóm Gi ng Chùa ra. th p thõm. nh ng l i th ng t p như dây căng k ch . Mùi lúa chín.Tôi ã b o anh i i! U tôi v bây gi thì không ra gì âu. Năm nay. T i nay. T i ăn cơm xong. Ng i th n th m t lúc. r i ch còn là s mê m. Tùng bi t tính ào l m. mà lòng Tùng v n th c th m nghĩ bi t âu l i g p ào gi a ư ng. . phóng nh ng ôi càng gai gai hôi mùi c vào ngư i Tùng. l i nghĩ t i bu i t i hôm qua ng i ôm ch t ngang ngư i ào trên y. Lòng r i b i. Tùng ã ch t d . i vào nơi vô nh? Tùng không bi t. Nhưng bây gi s thông thu c y còn ư c cái tích s gì! Tùng i t t qua bãi chè nhà ông Hàm v i nh ng hàng. Nh ng m t ru ng khô c ng l i. r i lên huy n v i i u b nghiêm l nh. trong lúc toàn thân cô tr o tr như mu n ngã. con chim p nh t vùng này! Bu i trưa nghe m y ngư i nói ào p xe lên xã. y là kho ng th i gian h n hò hai ngư i g c nhãn. Ra t i ư ng chính. ùa n nhau. i theo l i t t.. mà l i men theo b i ngang qua nh ng th a ru ng ang g t. Mu m. ào n nhau. l m th y có i u ch ng lành. châng lâng. Th y anh. nh ng bông lúa chín c vào nhau ram ráp. y là ngư i n ng nhi t c ng c i n bư ng b nh. vi c c a chúng mình r i s ra sao? . Tùng ng d y.Khoan nghe anh nói ã! . Tùng không r theo l i v nhà. mà ta mu n ào quên h t ch nghĩ n ta. Trăng trôi hay mây trôi? dư i này Tùng cũng như ang trôi n i gi a cánh ng êm. Bên ngoài r ng cúc t n b ng phì lên m t ti ng th dài như s p c ngư i xu ng! R i ti ng bư c chân i l t s t. ngư c v phía h i nhà. cào cào bay tanh tách.ào ơi! gi chó cho tao! ã i ng hay sao mà t i th này? Cái Hoa trong nhà ch y ra. ch vì ta. Bây gi ã sang tháng năm ta. xa hút trên cao. Tùng l i háo h c ra. ngư c nhìn ba ch c cây an vào nhau như cái sàn trên u. Tùng v n i lơ l ng gi a cánh ng. tháng bư c vào làm v mùa. b t c n như s n sàng to ti ng v i ai. i g t không c n s n qu n. mùi chân r v a c t thơm ngan ngát kh p cánh ông. hi m mưa. không còn bi t tr i t xung quanh âu n a.H t r i! Không nói ni c gì n a! Anh i i? N u không tôi sùy chó! V a lúc ó ti ng cô b n Minh t gi ng eo éo ngoài ngõ: . nghe khô m. Th là h ng h t r i! Không c u vãn ư c n a r i! Không ph i chuy n gi n h n ùa b n như nh ng l n khác âu. Gió th i lào sào. r i ng i trên cái r i g lên kh i m t t. cô s ch y ào n.Em nghĩ sai r i! Vu oan cho anh r i! Th ch nh em cho vi c làm c a th y là úng? . m nh trăng non trôi b ng b nh trong nh ng d i mây m ng như nh ng chi c khăn voan v t tung gi a tr i. Anh c i.. thì th t ích k . H n ã quy t thì khó lay chuy n l m! Th là tu t kh i tay con cá to. Tùng xóm M i l i. B y gi nb y gi rư i t i. cao t t c như b v t ki t nư c. Tùng choáng ngư i lên khi b ng nh n ra ch c ch n là t i nay ào không n. Tùng ã thu c t t c ư ng ngang ngõ t t nơi y. Gi a lúc chuy n nhà b i r i th này. mà l i bày trò gi t b ngư i ta! Hay anh mu n b tôi ph i van xin anh? Còn lâu nhá? B con tôi không hèn th âu? Tôi chưa th a. Không hi u sao th y l i làm như th . ng y ông Hàm có m m t ngõ nh thông ra cánh ng. chưa th âu? Anh i i! Tôi t anh? . l i quen thu c v n d n ào ra g c nhãn.

hơn th nhi u! ào ã tung gio ném tr u. Làm ru ng thì ra. Nhưng ta không lùi bư c? Không u hàng! N u c n ta s dùng t ch c. y là ba vi c l n c a i ngư i nông dân. ây C i lơ l ng không ch là qu i th p.B t ch t m t ti ng h i như quát phía trư c. Tùng ã tư ng tư ng ra c nh i áp kỳ thú như th ! Nhưng r i Tùng ã nh n ư c gì? M t thùng nư c l nh? Không. ã ào mương p lu gi a hai ngư i. c như cái kh i l a r c n y hút anh t xa bư c t i. nh. Tùng nhìn rõ ông Ch nh g y r c i. t sét r t n c. cách Tùng m t m t ru ng. Nhưng ông Ch nh ang gi vi c. ngày i h c th y giáo d y văn còn c cho c l p nghe bài thơ nói v anh con trai rình tr m xem ngư i yêu mình t m kia mà. Thông thư ng không ai d dói t g ch vào lúc này. Tùng áp . Qua ánh than . ông ch v ng v n quy t b i t nung g ch. anh ây! Anh ng gác cho em ây! Sao anh li u th ? i i cái Hoa nó bi t bây gi .Ai kia? Làm gì mà l c s c dư i y? . Làm chưa xong nhà trên. anh c công vào kỳ lưng cho em nhé! Hí. ph i. trung tá Ch nh. thì th t may ào ã ngh . mà tr i c như văn v t. ra nh c ư c! ào ơi! i! ng s . cái c m t i en nh ng râu. ã rào gai d p ngõ. nên kh p m t i nham nh nh ng h ngư i ta ào t. n c m sào ch c cũng không ra nư c. mà Tùng ã t i chân ôi Qu B u lúc nào không hay. Em s ra ngay. nung g ch. làm nhà thì t n. nên không mu n ra ch h n. th y chúng mình sao mà g p nhi u chuy n tr c tr th . nhi u t .Tùng y à? i b t tr m hay sao mà i t t th ? Ông Ch nh t trong chi c rêu d ng b ng t m ph nh n a u n khum l i như nhà c a thuy n chài. mà g ch ngói ã thi u be bét. hí! Khi ch y n b cúc t n. L a nung h ng l p g ch m c p bên ngoài. Không ai bi t âu. và là mùa g t. Và úng là thánh nhân ãi khù kh sang tháng năm tháng mưa ráo tr ng ru ng. Khuôn m t v n thon nh c a ông.V a nói. ang tìm cách ánh ng ào bi t. l y v . bên chân i. nhưng cũng là ngư i v t v l n n nh t trong s nh ng ngư i v hưu c a Gi ng Chùa. ngư i có c p hi u cao nh t làng. c như biên ch quân lính vào các ơn v . Tùng v a i t t qua n a v t ru ng ang g t gi . Khi say nhau th n di u th y! n cái vi c t m táp c a ngư i yêu cũng có th bi n ra thơ. Ta ng sát vào b cúc t n. Có ngư i l y ư c v m. gi kiên quy t v ch m t ư ng gi i tuy n và y ph t Tùng bang bên kia b ! . nhìn qua l th ng c a phên cót dành cho em m t s b t ng . dùng lu t ép các c ! Th y! Tùng ã tư ng tư ng ra th y! Th t là hão huy n cho anh chàng tình si! Cho t i lúc nhìn th y ào tu t lúa m t mình trong bóng t i s s m. Tùng v n nghĩ vì ào bu n. m t chi c lò g ch lo i nh ang r c. thì Tùng n y ra m t ý nh trêu ch c. m nh me và am mê. mùa cày c y. Trư c m t Tùng.Tùng s ôm vai ào. i th ng lên lò g ch. qu n ng cao ng th p chui ra. ào cô gái tươi dòn. t u ư c trâu khôn th t d dàng: nhưng n khi làm ư c nhà xong thì k nh! Vì ã vét b ng ki t c v n l n l c! y v y mà ông Ch nh l i làm tu t tu t m t lèo nh ng vi c y trong quãng th i gian cu i cùng c a i mình? Gan cóc tía ch ch ng chơi! . gi càng hóp l i. . ã h t bùn ném á t i t p vào ngư i Tùng? Th t là t i tăm m t mũi? Nh ng l i nanh n c c a ào. t i t i v n run r y m m m trong lòng Tùng. T u trâu. làm nhà. vu t tóc ào mà thì th m: R i s qua! R i s âu vào y! Anh cũng bu n n u ngư i. v y mà ng chí trung tá d trù cái gì cũng sát sao v a . vì sang mùa mưa. L a phun qua nh ng k n t sáng xanh như nh ng lư i ki m. y là lò g ch c a ông Ch nh. cho nên gi a mùa làm. cháu y. khi n nhìn ra c lô g ch như m t qu g c chín treo trong màn êm. Chú Ch nh. y là cô ã c m ch ngăn sông. Và khi th y ào ra gi ng t m.

r i gi ng ông cao lên. rư u vào làm tươi h n cái thanh i! . và b n thân ông Ch nh l i liên quan nhi u n gia ình Tùng! Trung tá Ch nh không ph i ngư i làng này. Nh ng ngày ngh hi m hoi.Làm m t chén cho m ã! V n chưa th y rư u là ngon h ? Th thi mày còn t t y! ông c m t ng m h t c chén. nói úng theo gi ng cha chú. mà l i v gi c bà Sang i báo ông Phúc. ph c t p n có lúc mình không hi u n i mình? . Th c là lúc y cháu không nghĩ n u n ũa. r i qu tay lên u s p v cái cút ông v n nói là càng ngày mình càng h ng i nhi u? Tu i càng cao thì tính x u càng nhi u. nhưng c hai cùng là cán b trung i. v a k mình ã h c thêm kinh nghi m x p g ch m c c a ông chú cô. Thông b Tùng. Hôm nay ang nh ra. nhưng nó c t nhiên sui khi n mình như v y? Ph i không chú? Hóa ra con ngư i ph c t p quá. hai lò trư c ông Ch nh v n nh Tùng ra ch o trong vi c x p g ch mò vào lò. Ngày trư c mình có nghi n ng p th này âu. Tùng ng i d y. giáp mi n núi. nhưng ó là cu c i th t c a ông Ch nh.. D o chi n tranh phá ho i. m i là tr ng túi thành ngư i dưng nư c lã. gi ng lính tráng: . Ông Ch nh cũng i vòng quanh lò. Tùng m c sai l m l n nh t là ã không ch y th ng ra i Sim ánh ng bác cháu ông Hàm b ch y. úng như l i ào nói. ch th ng ch . Chuy n con gái! chuy n tình yêu c a cháu! .Mày làm sao mà m t mũi như bánh a nhúng nư c th ? i âu v ? Tùng chui vào l u.. B ng ông kéo áo Tùng. Ông b o Tùng: .ông Ch nh th ra m t ti ng th t tr m. t m v i gi ng da di t. Chuy n riêng tư c a ông Ch nh.Gay quá chú ơi! úng là vi c này cháu ã x trí r t sai l m! Nên bây gi không s a ư c n a. Mà th th t. Ông huy n trên. th là ông y giúp luôn.Có chuy n gì th ? M i h p ng u à? L i có chuy n bè cánh à? . G n nhà Thông có hai m con bà : m t m m t con nhà c a t nh toàng. Ông b ng tr nên tr m ngâm khi t nh c l i chuy n cũ.Không. Và anh k . thì ông chú c a cô ái n chơi. Tùng cũng im l ng nhìn nh ng viên g ch trong lò qua khe n t. Th là chuy n ã v l quá to bây gi không sao c u vãn ư c n a.Khoan hãy bàn chuy n huy t th ng và lòng ngư i ph c t p! Nhưng mày b o là cái ào nó ghét n căm thù mày à? L i căm thù như qu c n a! Th t c là nó còn yêu mày y! Ph i l nh nh t như không m i là h t.Chú t l a hôm nào nh ? Sao không ra g i cháu? Tùng ch p tay i vòng quanh lò như m t ông th c . d n Ch nh cu c b hơn hai mươi cây s v nhà mình chơi. ch không ph i mu n gây ra to chuy n. khà m t ti ng. Lúc nãy cháu b ng s c nghĩ hay t i tình máu m nên m c dù không có ý th c. n m dài trên s p n a kêu l o x o.Dà! . ông Ch nh và b Tùng cùng ơn v pháo cao x b o v khu gang thép. v a nhìn nét m t âm th m c a Tùng. quay l i nhìn m t n a ngư i Tùng c nhoang nhoáng trong ánh l a lò s ng s t: . t c ngư i v m i l y g n ây c a ông. Ông là ch th u c lò g ch lò ngói bên Sông Công.Chà chà! . chúng chín n trong l i. còn căm th t c là còn yêu! Lòng ngư i ph c t p mà! Như trư ng h p c a tao m y năm trư c là bi t! Tùng ng i b t d y gi ng như ngư i ang ch i v i n m ư c c c. Ông Ch nh ang ng i t a vào thành phên n a. M c dù cách nói pha chút bông phèng. Ch còn ghét.ông Ch nh chép mi ng. Ông c n c n m khen ngư i con trai c a b n mình r t gi i trong vi c th m c này. t c i và châm l a. c cánh gì âu. L n lư t. Gi ng m m y u h n l i như c n m t b o ban che ch : . B Tùng hơn ông Ch nh năm tu i.

d o hơn àn! i ngư i ư c m y cái xuân mà h t năm này sang năm khác c vò võ m t mình. cư i c tít như s i ch se nh p nhánh ư t. nói năng o m o như tiên như ph t. Nhưng ư c cái tr ng.Nam Lào 1971. b cu n chìm vào y. li c ch ng thì ít li c trai thì nhi u! Ch bi t có úng không. Bà cù mì nh thó. và hai a tr i chi u cũng ang l y ngay trên n n g ch! L c kêu rú lên. Nhìn th y c a không khóa. v cũng ôm p hú hí no xôi chán chè. Ch nh v n m côi c cha l n m t s m. Anh i trư ng này chuyên ghi i m ch m công cho L c! ăn v ng quen m m. gi không ph i chân l m tay bùn.d t vì thi u bàn tay c a ngư i àn ông. táo tác như gà b qu rình! Sau chi n d ch ư ng 9 . nhưng cô L c con bà l i to béo phây phây. nên ang t xã viên L c ư c i u ra nhà b o m u. n m quay bên nào cũng giá như ông. h t anh chàng i trư ng s n xu t t trên ngư i cô xu ng. nhưng vui duyên m i. tôi còn i khuyên gi i hay hơn hát. nhưng h ng riêng v i L c là u mày cu i m t c ch p tía lia! L c ã làm cho m y ông trong ban qu n tri iên o c lên. m t to. ông y s m vào thì úng là có hai a! Trên ngư i cũng ch phong phanh như tr nh chưa bi t l y. Lính th i chi n. nh s c. G y xanh vì s t rét. Ch nh v a d i l i nhà. Chu t hay ngư i? Hay a tr nào b b quên thì nguy. t c là v ông phó ch nhi m lúc b y gi . i nói d i con. M i l n Thông ưa Ch nh v . ng a không th quên ư ng cũ. cô quy t h m c tiêu! Sau m y l n m i ông phó ch nhi m ph trách ngành ngh và xây d ng n ki m tra nh ng ch c n s a c a nhà m u giáo. ơn v và v ch ng Thông . Nhưng r i m t bu i t i có m t ông già i qua nhà b o m u b ng nghe ti ng l c s c bên trong. êm nào ch m như v ch ng sam thì ai ch nói ư c! Ch ng làm vi c huy n. ngư i ta ã b t ư c ông phó ch nhi m ang hăm h s a m t ch d t trên ngư i L c gi a bu i trưa hè cũng ngay trong nhà m u giáo! Th là các bà v có nh ng ông ch ng quý hóa s L c như s m t các lò than.Sang cùng lo li u t ch c ám cư i cho Ch nh và L c. n kéo không ra? Mà ám àn ông cũng kh gió l m kia! Toàn nh ng m t mũi có ch c có tư c c . L c l i sang chơi. n l n th ba thì Ch nh và L c ã say nhau như b bùa. chuyên s ng v i bà cô ông chú. Mưa không n m t. n ng không n u mà công i m văn cao. trát xong vách. mũi to. da th t càng r i r i. L c ã nh m úng vào bà dài m v a nguýt. không quên nhi m v là kh u hi u c a các ám cư i ngày y. Ch nh ư c v thăm nhà.ơ so . Nhưng ch ng có chuy n gi su t! L c ã tư i lên ng c ch ng nh ng cơn mưa nư c m t n ng m và êm êm nh ng l i n . L c càng ph p pháp. Th là v n ã béo ã tr ng. ngày nào v ch ng cũng ra ng vào xã. phát hi n ư c m c tiêu là i m x ngay ch không oong. Sau nh ng ngày tranh th ít i. Lơ tơ mơ là các ông ch ng b hút vào y. Cư i giòn. chưa mó vào ã th y mát như th ch ông! C p m t hình lá khoai. và L c l i v n cư i ôm p như tràng pháo chu t hôm cư i. Ngư i ta v n có câu: Nh ng cô con m t lá khoai. Cô xem ra ã quá tr n. thì c trung oàn ư c l nh chuy n quân vào mi n trong. ngư i to. M t tu n hương l a ang n ng. Vì có ch ng i chi n u xa. uôi kéo dài. Chân tay n n n n trùng tr c. Ai cũng h i h p ch xem nh ng chuy n gì s x y ra. m t cái v c xoáy. gi g p hoàn c nh như m con bà l c thì p như tr i cho c a còn gì. Ch h i trư ng h i ph n xã xu ng khuyên b o thì L c nói p r ng sư ng như nhà ch . Cư i to. v nói d i v iêu như ranh! M y bà v c nh n nhác. c như c m t ch o ngô rang ang n tung trên l a. L c không p. nên Ch nh ra i nh như lông h ng. R i ngư i ta còn b t ư c L c v i anh i trư ng m y l n n a. Các bà không b ăn nh t âu có bi t thương mèo! M y bà bĩu môi nguýt dài. v a làm ra ta ây nh t. tr ng như c o! Và hay cư i. tôi mà ư c th .

Em bi t em có l i v i anh Ch nh. n l y tình ch em khuyên gi i L c. Cô sung sư ng. r L c lên ph huy n xem phim. vì ch ã th y rõ dư i g c m t b i b ch àn rùm ra phía trư c có hai bóng ngư i ang ôm qu n l y nhau. Anh ch nhi m c a hàng ngay xóm Tr i ch âu xa. ăn v a m m v a béo v a ng t. M i c ban qu n tr n d . ch Sang lu c m t rá ngô n p còn non. Nhưng vì chi chưa tin nh ng mi ng lư i n i. ang ng s a. như chăm sóc con tr . L c khóc nói ngàn ng t: Nhưng ch nh êm nào em cũng thóc vào xay! g o vào giã! Không như ch v ng anh y còn có ba a con lo ăn. bà m già thì l m c m. Trăm nghe không b ng m t th y! ang bư c s sang. nên L c ch còn n ch Sang. ã ph i ki m i m. r i h l i buông choàng nhau ra. ó là ch nhi m c a hàng mua bán xã. ch Sang b ng h t ho ng th p xu ng. L c làm n ba mâm th nh so n. Cái gì cũng ph i hai năm rõ mư i. lo vi c. i l i núng nính. ngư i ã góp ph n vun p nên m i tinh c a v ch ng L c. Ngư i v n c ng n ng n. cu n cu n nh ng cơ b p như m t anh th u chuyên ngh . Cô yêu ch ng. văn nói v n cư i. ã làm cho anh lính chi n trư ng m m i như bún! Su t ngày L c qu n quít.Ch c ph n tý n a v em sang ngay. . Anh h nh phúc. M t gã àn ông b m mép và trai lơ. Ch mãi không th y L c. mà i t t qua m y b ao ra cánh bãi Chân V c tr ng b ch àn cu i làng. T i t i ch Sang c g i L c sang chơi cho khuây kh a. M t bu i t i. nhưng m t L c c b n thân h ng h t như nh như quên cái gí. ch c n ch như s i. Nghe ch Sang nói. em cũng ch y th a g o. Anh ta có n b n con gái. Lên ph huy n nh ng năm cây s sao nó không i xe? Mà xe c a L c thì t t nh t làng. Ch nh b v hút n ki t s c. y tá tr m xá. Ch nhi m c a hàng b ki m i m. Nhưng trư c ây anh ta làm chân ch y v t tư trên huy n. Nhưng r i L c v n ch ng ch a gì. Thì th y L c ang thay qu n áo L c nói t i nay cô Di m. nhưng em kh quá ch ơi! . Có n m y ông c li c nhìn nhau ngư ng ng p! M i ngư i ã tư ng th là yên chuy n. Nhưng L c âu có thích ki u khuây khua suông nh t như th ! Ng i ăn s n nư ng. Em ch ng có gì mà lo. m t nóng b ng vì t th y ngư ng như mình ang làm m t cái gì khu t t t. toàn thân h c v n qua v n l i. Cánh àn ông tán r ng ch v n phát kinh cái kho n y c a anh ta. Vì ch nghe ngư i ta kháo nhau r ng y chính là cái chu n chu n c a L c và anh chàng ch nhi m c a hàng. ôi bên n v i nhau như nam châm hút s t. ôi má bánh úc c r ng r c. Da en . Cu ng nhi t n mưa rơi ch p gi t! Ch Sang v anh Thông. U em có ăn n b n b a m t ngày. R i Ch nh l i i. n u nư ng chăm sóc ch ng như chăm sóc b già. Cô h nh phúc. ngư i oan trang phúc h u và L c ch u ư c vì ch Sang không bao gi lên m t d y i. G n m t năm sau L c lao mình vào m t m i tình bão l c khác. R i L c i v i vã. nghe âu cũng m c t i ch m mút. nên anh ã ch y v xã n p dư i bóng ông áng bí thư ng y là ngư i có h hàng. cho là h hay t i u. ang m c chưa có ngư i n i cái dõi có nhóm máu D c a mình. Tính tò mò b ng n i lên n không th kìm nén ư c.non như ch t cư ng toan làm r n n t ư c c á. Anh yêu L c. ch Sang ph i ch y i g i. Ch Sang b ng sinh nghi. y h t anh gà tr ng xòe m t bên cánh như chi c qu t gi y. khi n ch Sang không v . Nhưng anh sung sư ng. r i . tung t y. V g y xanh như cái d i khoai. Gã àn ông b ng nh y m t chân cò cò quanh ngư i tình. Vì th bây gi anh v i L c m i có cơ h i l a g n rơm! Ch Sang i len lén dư i nh ng b i cây t i th m. vi c gì nó ph i mư n ai. tu ng như b ch ng con hút cho c n l c. Vì anh em không có ai. ch còn cãi thay cho L c n a. Ch nhi m c a hàng g p L c.

nghiêng ngư i p vòng quanh con mái. Ch chàng ng i x m xu ng, ôm m t cư i rúc như b cù. Anh chàng như càng ph n n t t cùng, li n nhào ngư i c m âu xu ng tr ng cây chu i! Hai chân chĩa ngư c lên giãy giãy, r i ánh u ch vào vai cô ! Ti ng cư i khùng kh c. Ch Sang ch t nh t i m t l n anh Thông ã nháy ch ra nhòm ôi mêo ang v n nhau trư c lúc vào ca. Con cái n m dán xu ng t, mi ng rên nh ng ti ng ngao ngao y nũng n u m i m c, trong lúc con c c nh y vòng quanh như ang tr m t bài quy n v a m nh m , v a duyên dáng, R i n cao trào là chàng ta tung mình lên, và như m t tay ánh áo thi n ngh , chàng rơi t trên cao xu ng v a nh nhàng, v a chính xác, chàng h xu ng úng lưng nàng trong m t ti ng ngào th t hùng h n y sinh l c! Trư c m t ch Sang, ôi mèo ngư icũng ã t i gi cao i m. L c ang rên h c h c y mãn nguy n trong b i cây. Chi Sang khom ngư i i gi t lùi, r i vùng ch y v . Ngư i b ng không lâng nôn nao và mi ng thì khô khát như v a vư t d c gi a trưa hè. Sáng hôm sau nhìn L c ã rũ h t v ê r u rĩ, hai má l i ph ng ph ng như ư p l a, chân i con cón nhún nh y như tr ư c quà. Chi Sang b ng nu t m t ti ng th dài, và b ng dưng chi v a gi n, v a ghét, mà l i v a như ghen ghen v i L c! Ch ang h i xuân! Gi a lúc y t i chi n trư ng Qu ng Tr , i i trư ng Ch nh cùng ơn v ang sát nách ch bên bìa r ng ng Lâm. Sau khi gi i phóng xong khu v c Thành c i ic a Ch nh và Thông vác súng 141y5, lo t súng nh c a pháo phòng không, cùng ơn v b binh ánh th c vào phía tây giáp Hu . ã vào mùa mưa. Nư c s m s p tr ng r ng. ch huy ng t ng l c m i th quân trên tr i, dư i t n ng ra quy t li t. Tr n a c a Ch nh và Thông - hai ngư i v n ư c bên nhau, Ch nh i i trư ng và Thông chính tr viên - ngày nào cũng b pháo ch chà xát, ch tư p cây c i cày t lên như voi qu n. Nhi u cái ch t c a ng i n su t i Ch nh không th quên. Ch t vì pháo phát ngang ngư i. Pháo ti n t chi. Ch t trong tr n ánh giáp lá cà không cân s c. Và ói, và mưa làm s p ư ng, nư c ng p lút cát ng m, nên bên ngoài không ti p t vào ư c. G o c a c i i ch còn tính t ng bát. n b a hái t ng ôm rau môn th c, rau tai voi, và m t th rau có v ng t mà lính ta g i là rau mì chính, r i n thêm ít g o như r c lá phép: n u cháo húp. Ngư i nào ngư i y g y hóp l i, không còn oán ra tu i. Ai cũng m t tr ng môi thâm vì s t rét. H nh phúc lúc y th t ơn gi n là ư c ăn m t b a cơm no, ng có chi u và bu c màn th t căng b n góc. Hàng ngày chính tr viên Thông ph i tr c ti p i u hành công vi c khu v c h u c t bên b su i dư i chân i. M t bu i sáng ch câu pháo ph t s ch cây c i, r i máy bay lên th ng áp xu ng quân ngay dư i chân i bên b su i úng ch i i th u c . M t tr n ánh giáp lá cà gi a b n lính dù, lính th y ánh b c a ch v i nh ng ngư i chưa quen ánh b binh c a ta, g m t t t t anh nuôi, quân khí, y tá và m y chi n sĩ ang m do chính tr viên Thông ch huy. Bi t bên ta không cân s c, Ch nh d n m t t c p AK t nh i băng xu ng. Nhưng chưa t i nơi thì chi c HU-1A ã c t mình lên, h i h bay v Hu . M t Ch nh hoa lên choáng váng khi anh nhìn th y m t... hai...ba... b n thi th chi n sĩ ta n m ng n ngang. N ng s m chi u trên nh ng vũng máu ch y m bên ngư i. Không nhìn th y chính tr viên, Ch nh gào lên, gi ng kh n c: - Anh Thông! Anh Thông âu r i? Nghe ti ng Ch nh, c u chi n sĩ quân khí bò t trong b i cây. M t cánh tay b thương, c u ta b cu n b ng c chi c áo lót màu t thó to xù. C u khóc n c lên: - i i trư ng ơi, chính tr viên ch t r i! Chính tr viên t sát r i! - Cái gì? Mày b o cái gì? H ?

Ch nh nh y b l i, h i như quát. C u chi n sĩ càng khóc r ng. C u t c tư i k : - Quân ch ông quá. Chính tr viên Thông chưa k p b trí i hình, thì chi c máy bay lên th ng ã h xu ng như m t cơn bão. ch t trong ó nh y túa ra. Trong khi y hai chi c khác v n bay sát ng n cây, th p và khu t n m c súng t trên i không h nòng b n ư c. C khu r ng náo lo n như b nh i vào gi a cơn l c. n b n th ng, c i cá nhân c a ch t trên b n xu ng, t chi c máy bay v a h b n ra như tung m t tr n mưa l a. Ta b m t ch ng ngay t u. Khi phát hi n ra kh u pháo m i ch a ang trong làm d phòng, ám lính dù llên nhào vào như h ói th y m i. Chúng hò nhau lôi ra ưa lên máy bay. M t t p khác v i vã khiêng hai th ng ch t, m t th ng b thương lên theo r i máy bay n máy, b cánh qu t chém gi ào ào cu n b i t và lá cây mù m t. M y th ng lính táo t n còn nh kéo m t t sĩ c a ta lên máy bay. Chính tri viên Thông t bên kia b su i nhào sang x AK. Anh b n b thương m t th ng n a. Chúng v a b n l i v a dìu nhau nh y v i vào khoang e a s t. Chi c HU-1A c t mình ngay lên kh i m t t. n t máy bay v n vãi ra như tr u. T t c nh ng vi c y b n ch làm r t nhanh. Ph i nói là chúng khá thành th o. n m c khi c ba chi c máy bay ã khu t trên u r ng, thì m t vài ngư i ít i s ng sót h u c m i th y h t v kh c li t c a tr n ánh ch p nhoáng. Chính tr viên Thông ngư i ây b i t vàng khè, u không mũ chân t p t nh i quanh khu h u c nhàu nát, khét s c mùi thu c súng, mùi nh a cây ng h c. V a i anh v a len r m: Ch t h t r i! Ch t h t r i! Tr i ơi!. Anh cúi xu ng n n tay chân, vu t qu n áo t ng li t sĩ, mi ng nói kh o kh o như d n dò i u gì. n khi t i chi c h m c t kh u súng d phòng, Thông m i s ng ngư i ra, ng như tr i tr ng. Vì lúc ch cư p kh u súng, Thông ang cùng hai chi n sĩ nuôi quân ch ng tr v i ám lính r n ri bên b su i, l t vào tay ch v t quý nh t c a ngư i lính. c nh m y ru t tư ng g o. Th là anh ã D o y ch ra r trên ài, trên báo v thành tích b t tù binh, thu vũ khí Vi t c ng. T cái bình tông, cái mũ c i c a ta, chúng v ư c, cơ quan chi n tranh chính tr c a chúng cũng mang ra tri n lãm, r i d ng lên nh ng tr n ánh rùng r n khu ch trương chi n qu . V y thì c m t kh u súng v a ch a xong này, chúng s m ĩ th nào? Thông b ng ưa tay lên b t tóc, m ng c, gi ng kh n c au n: - Ch t h t r i! M t h t r i! Th này thì còn s ng làm gì! - Và s kh ng khi p ã n! C u chi n sĩ quân khí lúc y v a bò lên kh i m t h t, g i líu lư i Chính tr viên, em ây!. Nhưng m t phát súng ng n ã n ánh oàng! Chính tr viên Thông ngư i xu ng m t b hào. Ngư i chi n sĩ quân khí hét l n và cũng ngã v t ra. - Ph i im ngay! Ph i khâu ngay mi ng l i! Tuy t i không ư c nói chuy n này v i ai nghe chưa? - Ch nh n m áo c u chi n sĩ quân khí d n dò mà như quát n t. - Coi như anh Thông hy sinh vì n gi c nh chưa? Ngư i chi n sĩ th s ng m mi ng su t i! Dù còn tr , nhưng anh th y h t s nghiêm tr ng lâu dài trong vi c t k t li u i mmh c a chính tr viên Thông. Ch nh thay m t c p y và ban ch huy i i báo cáo s thi t h i c a b ph n h u c v i các t ch c c p trên. Tuy t nhiên không ai nghi ng gì v cái ch t c a chính tr viên Thông. a phương và gia ình nh n ư c gi y báo cáo vào cu i năm y ã làm l truy i u trung úy Bùi c Thông hy sinh anh dũng trong chi n d ch Qu ng Tr . Cho n mái sau này Tùng nh p ngũ anh m i hi u ư c s th c v cái ch t c a b mình trong m t d p tình c ... Ngay sau mùa hè l a y, Ch nh cùng ơn v ph i thu c vào sâu hơn. Làm m t lèo cho t i 1975, anh cùng ơn vi ánh th c t trên cao nguyên xu ng Nha Trang. n khi ã

hoàn toàn im ti ng súng, nh ng ngư i lính tr n t kh p các cánh r ng v v i nư c da s t rét b t b t, áo qu n cũng b t b t. Trên ngư i l nh k nh búp bê, c nh ng anh lính tr , chưa bi t mùi v cũng búp bê v t v o trên chi n ba lô? Và khung xe p. Ch có th . Nh ng th quà nghèo nàn, trông v a thương v a t i như chính nh ng ch nhân ang vô cùng hăm h kia. Trên ch c ba lô c a ti u oàn trư ng Ch nh cũng có m t con búp bê váy áo s c so và vài t m v i may qu n áo ph n . Anh ch nh n ư c thư c a L c ngày m i vào chi n trư ng Tr Thiên. M t lá thư da di t mùi chăn g i v ch ng. L c nói cô nh nh ng ngày sum h p, nh ng êm ái ân n b n ch n c ngư i. c thư v Ch nh bâng khuâng n nao c lòng. Anh không dám cho ai c, k c Thông. B i nh ng l i l sư t mư t y b y gi ngư i ta kiêng k l m. Ch nh không trách, mà ch thương L c vì quá m tính àn bà, thiên v tình c m, gi ph i xa ch ng ng ng k cũng t i. Ch nh v t i nhà ã nh p nho ng t i. Căn nhà trên m t gian hai chái, ki u nhà t c xưa, mái l p lá c gió khua xào x o T i mò và im lìm lim. Dư i cái túp dùng n u b p, l a lom om. Nghe ti ng g i, bà còng g p lưng như ngư i i ngang l p c p bư c ra. Khi c p m t b c m như khói c a bà ã nh n ra Ch nh, thì bà ngã xu ng òa khóc, nói như l y ngư i con r có t m lòng quý hóa hi m th y: - Tôi có l i v i anh! Tôi có l i v i anh? Tôi ã không b o ư c nó không d y ư c nó nó hư thân m t n t, nó không bi t t m lòng vàng c a anh. L c ã b i v i ch nhi m c a hàng t tháng trư c. Cô nói v i bà là cô không th g p Ch nh ư c. Anh hãy coi như mình chưa v ! Ch nhi m c a hàng cũng b c v con ném mình vào gió b i cùng v i L c. Anh ta ã b khai tr ng và thôi vi c khi ông áng ngh bí thư. L c cũng không ư c gi tr t lâu. Nhưng ôi sam y v n không ngán, như là n bư c y thì ph i bám vào nhau s ng H d t nhau lên t nh. Không ai bi t h âu và s ng b ng gì ch oán ch c ch nhi m c a hàng cũng ph i có lưng v n kha khá, nên h m i dám ánh cu c v i i như th . Khi bà m t ư c hơn hai tháng, và lúc y Ch nh ã l y cô gái v n ngư i Gi ng Chùa, m t n quân nhân chuyên nghi p ph c viên, tu i ã c ng, nhưng là ngư i th t t t, thì Ch nh l i nh n ư c tin v L c? Vì ám ma bà , Ch nh ã cùng dân làng lo li u r t chu t t, b i lúc này Ch nh ang d m t l p t p hu n c a quân khu r t g n nhà. S p n cúng m t trăm ngày bà , Ch nh b ng nh n ư c gi y báo ra bưu i n nh n ti n. Anh ã nh n năm trăm ngàn ng t Sài Gòn g i ra. V i s ti n y b y gi có th d ng ư c m t cơ . Cùng v i ti n là lá thư c a L c, có vi t m y dòng ng n ng i: Em bi t anh ã h t lòng v i u em. Th i bu i này ư c ngư i như anh ch có nhi u! V i anh, em có t i l n, nên bây gi em r t m ng cho anh. Em bi t cô ái là ngư i t t t bé. Em g i ra s ti n m n này c m phi n anh trang tr i h em v i nh ng ai mà u em ã vay, ch em không dám tr công anh. trong này em ã có m t s p hàng sinh s ng. En không v i anh Túc, ch nhi m c a hàng trư c ây n a, vì anh y ch mu n có con giai mà em thì hóa ra là ngư i vô sinh. Ch l gi i ph t ã bát t i em! Thôi trăm l y anh! Ngàn l y anh! Ch nh bàng hoàng c ngư i. Sao cô l i bi t rành r n th ? C như ma xó! ph i, xã này ã có m y ngư i chuy n vào trong y. H ra vào buôn bán như i ch . Chim nh t , cá nh àn, Cô y âu ph i ã là ngư i h ng c . Ch nh c nghĩ v n vi mãi. y là lá thư và tin t c cu i v L c. Bây gi n ngày gi bà , v ch ng Ch nh v n làm c th p hương tư ng nh bà... - C yên tâm, ng lo l ng quá, tao cam oan là cái ào nó v n yêu c u! Tính k i, c u g p nó ch nào? Vào lúc nào? tao s g p n i chuy n v i nó. - Trung tá Ch nh ang

và l i th m h i sao anh y l i x s h p t p th h ? Quá u t c vì t n th t c a i th t tai quái. Tao thì mu n ưa nó lên ch t có gì s a ch a ngay tr n a. Th y m t tao là nó l ng. cho nên vi n m i lý do là súng h ng hóc ph i mang xu ng h u c ch a cho yên tĩnh. anh s giúp m t tay. M t anh chàng th t tình ã tươi lên. b t xung quanh ph i có trách nhi m v i h n! Như th ng Qu n y. Bây gi nó nh lên m t cái gì? Nó mu n o ngư c cái gì? Tùng h t ho ng: . ch ng nghĩ n ai khi giáp m t cái ch t.óng vai ngư i hư ng d n viên cho thư ng sĩ Tùng. g o . Nó ã vào b mày n m h u c . ánh nhau c l y cái gan lỳ ra húc. o n ng ra v . th m chí còn vui v nh n l i g p cháu. Khi bi t cháu anh y nói chuy n riêng th thôi. Nhưng th y m t cháu là h n s d n ngay: Anh b ngay cái trò nh v m i lái y i! Vi c gì anh ph i th than v i ai? Anh tư ng thày u tôi báu h hàng nhà anh l m y à! Vân vân! i khái s th y chú ! Tính khí h n cháu bi t l m! Thôi hãy c thư thư! U ng m t chén nư c chè hãm c trong bình tông. .Nhưng v c nói i i trư ng c a nó mà lính tráng v n g i là Ch nh húc y. Nhi u th ng ch ng có trách nhi m mình.Không. hay anh y s trách nhi m? S gì.Liêm nào nh ? ã bao nhiêu năm. Nhìn cái dáng m ch c c a Tùng m d n dư i chân ôi.Anh Liêm trư c làm quân khí trong i i c a chú v i b cháu Bây gi anh áy ang làm ch nhi m h u c n c a trung oàn cháu! Tùng h gi ng. m t chơm ch p nhìn xu ng. nó tránh. nh sao xu ? Nhưng riêng Liêm thì ông nh . Ông Ch nh l i v i cái chai. l p ló hy v ng. thì bây gi thì s ng quá vung vinh. Tùng ng ng lên h i. Ông Ch nh b ng ch t d . r ng lão Ch nh húc chưa ch t âu! Ch có v a kh i vòng ã cong uôi? Th t h a v i tao là không xong âu! Còn mày không vi c gì ph i c n r t.Nhưng mà chưa th g p h n ư c chú . nghe chưa? Qu nhiên ông Ch nh không th y Tùng nh c l i chuy n ó n a. Th là t ng t ông Ch nh n i cáu ông h i d n: . ai mà nh h t tên chi n sĩ trong ơn v mình. . . . vì tao h c hành ít. anh y có nói gì âu. Lương tâm là cái kh gió gì? Ch nh ngư i dám nh n cái ch t gi a tr n ti n l i không có lương tâm? B mày ã hy sinh như nh ng ngư i hy sinh hôm y. B mày thì ch s nó ch t vì lúc y ch còn mình nó là bi t s a ch a. Nhưng r i Tùng xua tay ngay. B i vì ông ã giao h n v i Liêm là ph i kháu m m l i! Liêm là anh chi n sĩ quân khí y? Th mà h n ã th t h a r i! ã c t ch khâu i r i? Màn bí m t ã ư c vén lên! Ông Ch nh v ng c nhiên: . ã m y l n tao v i b mày v c nhau vì nó. Tùng h n hôm nào ông Ch nh gi g ch. cái th ng x th ph c ph ch ã ba l n ái ra qu n khi máy bay lao xu ng quá th p.Th th ng Liêm nó d a mày nh ng gì? Nó mu n ch ng t cái gì? n nư c này thì tao ph i lên t n nơi p vào m t nó! Chính nó là th ng s lên tr n a nh t. H n bư ng b nh l m! G p chú h n s không nói gì. Ông Ch nh v n gi n n run c tay. Chi n sĩ dư i quy n ông có n hàng trăm. i âu nó cũng trương cái mác ã qua chi n trư ng ư c m i ngư i n tr ng. chiêu m t ng m n a. m t lim dim gà gà. Vì d o y n ti p t chưa vào ư c.Chú có nh anh Liêm là chi n sĩ c a i i chú không? Khi cô ái v a xu ng b p. Ch nh b ng nh n Thông. ông Ch nh ch t nh cái hôm Tùng ơn vi v tranh th ã sùng s c n tìm ông. Ngư i n a n m n a ng i.

như y cũng là m t con m t ang giương ra nhìn t ng c ng c a hai m con bà ch . b o: Ch a i. i sau còn m t ngư i àn bà n a. nhưng bà Son c kéo ch ng i vào mâm. Hôm nay trông. V a ăn. ch vào ch súng hóc. nói là có c n m t chân g t thuê. nghe nói béo t t l m và cũng hay khoe cái tem ã t ng vào s ng ra ch t v i l p àn em.Tý n a ch ngh ây. nơi có chi c l u lão Qu nh. úng là hai m con bà lúc này r t c n thêm ngư i giúp vi c ng áng. Tùng th y m ng. Bu i chi u ch ch ý g p bà Son. mâm qu . . cô ch xinh p nhưng trông s c quá. cho ch ăn ói quá. em vào l y cái này. mà công vi c thì luôn chân luôn tay t sáng t i t i.. tao ng che n cho mày ây r i! Gi Liêm ang là thi u tá ch nhi m h u c n trung oàn. ó là ngư i àn bà có a con ch t hôm trư c ây. cô này không ph i tay v a âu! R i ch thong th ng m b n gian nhà v i nh ng giư ng t . b i th có nghĩa là ào không nói nh ng nghi ng c a mình v i bà. Ngư i àn bà i sau nói v i bà Son. ch v a kín áo quan sát ào ng i un iv i dáng nghiêm nghiêm l nh l nh. Khi bà Son và ngư i àn bà v t i nhà. chưa k p b n nh ng viên n l a. chi n d ch Qu ng Tri. Ch nh quy t nh ph i máy bay xu ng th t th p. Bà vào bu ng l y chi c chi u m t mang ra tr i lên chi c chõng tre t trong góc nhà. Trong nhà cái Hoa ng i h c mà hai m t c ríu l i. Tùng chào. Liêm c run c m c p. M y hôm nay ch làm chân r a bát quét d n quán ph bà L i béo. Hay Liêm v n ng i Ch nh húc? Mư i Tùng ra t i ngã ba. r i quay l i b o ngư i àn bà: . Ngư i àn bà nói ăn r i. Trên cao chi c bàn th nh p nhô nh ng lư ng. Th y máy bay lao xu ng c như c m vào u mình. ào d n cơm cho ba ngư i ăn. ào v n ch cơm. thì ngư i àn bà c m tay n i và chi c nón n ng i m m vào bên chõng tre dành cho mình. c c chén. Ch nh xu ng h m lôi Liêm ra. Ch nh ã th y Qu n ch m ch ng i gh phó phòng r i! Nghe nói Qu n luôn luôn khoe ã qua chi n d ch ư ng 9.Bá ch em m t tý. r i n bên chi c l u lão Qu nh kéo t m cánh i lách vào thán thu c như ch nhân. N t ru i to u trên gò má ch ta ng y.R i bà quay l i h i ào . b ng th m nghĩ. . . r i nghe l nh anh m i ư c n súng. ch xin giúp. Ch ta v n len lén nhìn ào. Rõ là m t dinh cơ phú gia. bà Son v n tr l i d u dàng như m i ngày. thì g p bà Son dong xe p i trư c. thì cái súng phun nư c c a Qu n ã phóng ra ư t m qu n! Nh ng ba l n! y v y mà vài năm sau khi v t nh i. M y tr lý lính c u h t Qu n ra m t! Còn Liêm. Liêm có h a v i Tùng là s v thăm Chình. không còn dáng i u m t ngư i hành kh t n a. Sang ngày th ba.ph i ăn dè và n cũng ph i b n dè. ch ã h i ngư i. Nhưng bà L i trông ngư i phương trư ng th mà l i ki t v t c chày ra nư c. ang ánh nhau thì m t kh u súng b t c. nhưng ch mãi không th y. R i Liêm cáo m n m b p n hai ngày trong h m. bàn gh vàng l p loáng trong ánh èn.. và ch ăn llên b n bát n a m t cách ngon lành. m t mũi t nh táo qu n áo s ch s .Chú Th d n u sang ngay à? Trong lúc bà Son m t buýp-phê tìm èn pin. khi Ch nh và Liêm khâm li m Thông và nh ng ngư i hy sinh hôm y. Bà Son ng d y trư c. Cô và Minh t ang rì r m ngoài th m.

nhưng u óc c trong su t. Qua chuy n trò v i ngư i b n ng l a.. y là Th l m nghĩ ra cách xoay chuy n tình th . ang tính. h không ki n cáo. Bu i sáng Th p xe n ch ngư i b n k t thân t th i cùng làm công tác oàn.Anh Th nghe nói bác Hàm bên y. Nhưng dù sao cũng không th ưa m t ngư i làm vi c quá bê b i n thành t i ph m vào huy n u ư c. ư c c phong trào. r i sang thăm v ch ng Lan là em ru t c a Luy n bên kia sông ào. Thoáng nhìn không th y có Cao. Tr n Văn S u và m y ngư i n a v n ang ng i quanh chi c bàn gi a nhà hút thu c v t. huy n ch n ng nào? Th nghe mà b n ch n c ngư i. R i Th n m dài cho t i ngay chiêu. th t quá n m mơ gi a ban ngày. gi ng lo l ng gi ng h t ch Luy n. như ngư i vô tư l ang ánh m t gi c say sưa. cháu g i Luy n b ng cô. t t c cùng im b t. Nét m t anh ta bình tĩnh tr l i. . c nh n Th sang chơi. r ng ngư i àn bà trên bư c ư ng phiêu b t xin ư c làm thuê làm mư n s ng p i qua ngày ang ng i còm róm kia. Ngay vi c anh ng u m t xã cũng ph i tính y.. Th mà ùng m t cái. nói chuy n l m r m.N u ư c th thì tuy t! Xoay chuy n ư c tình th như v y thì tôi cam oan ích th c Luân bí thư s mua bia khao tài thuy t giáo Tô T n c a ông. r i âu s vào y . r i t tay anh ta i th t con gà công nghi p m i mua v n nh t trong l ng. V a chén chú chén anh.y v y mà ch ng ai ng .. sau ây l i tr thành bà ch c a chính dinh cơ b th này! Bà Son ã rư c ngư i àn bà l v nhà như rư c m t tai ho ! M t ti n inh! Nhưng y là chuy n c a m t tháng sau n a! Th ang n m trên i-văng kê c nh b sa lông gi a nhà. Th và ch ng Lan chuy n trò r t vui v .Không sao. Bây gi anh y ang làm chánh văn phòng huy n u . Th ư c ban chu n b nhân s nh t trí c .Th kh cư i. Anh h i nh : .N u bây gi chúng tôi thu x p ư c v i bên nhà ông Phúc. . nhưng ư c c qu n chúng. th y Th vào cùng b ũa kêu lên. r i m c dù hai m t v n nh m như ang ng . Nhìn th y Th . cánh tay c a Th . Lan n Th h i nh . Trong d ki n huy n u viên cơ s khoá t i. Hàng ngàn dân s nhìn anh ra sao? S nghĩ v huy n ra sao? Th i bu i l y dân làm g c này ng có thách th c! Thí b m t con bài dù t t. không c n nh n pháp lu t can thi p. Kỳ th c anh ch thi p i mươi phút. Khi Th v t i văn phòng ng u xã. phó ban công an.Ô kìa anh Th ! Bác Th ! V ch ng con cái Lan ang ăn cơm. vì anh ta i ư c cũng có ph n c a Th giúp . v y ích th là h ang bàn v chuy n gia ình mình. Th p xe lang thang cho n quá trưa. . thì ã g n h t gi làm vi c bu i chi u. ành r ng ai làm ngư i n y ch u. ch ng Lan sai d p mâm. Ch ng Lan i lao ng nư c ngoài ã v phép hơn ch c ngày nay.. Chia tay anh b n chánh văn phòng. ang bàn v chính mình! Th . mà ch ph m vi hai gia ình t gi i quy t v i nhau thì th nào? C p m t ngư i b n ng tu v t sáng lên: . m t ai n y b ng sư ng sư ng th nào. Bao u l c trên bàn. Khói thu c trùm kín c ngư i anh. giàn chi n th ng ngay th i i m tư ng ã b ôn vào bư c ư ng cùng. Th thì b ng ng i x m trên dư lu n còn gì. C y ng i nh ng chuy n lình sình l m. Th ang tính. Th ư c bi t c bí thư và ch t ch huy n ang r t bu n r u v anh. m c dù n i canh cá ang b c hơi nghi ngút.

Th luôn nghĩ chính mình là g c. L y lòng ngư i này. S ngư i còn khê ng t năm t i b y t còn nhi u l m. Nhi u vi c lâu nay h không dám nói. Nhưng n t i S u l i sang t n nhà Th k r róc nhi u chuy n bê b i c a bà ng u viên này. xoay xo b ng m i cách chuy n b i thành th ng. Phương châm c a Th là ng xa t o gió rung cây.bây gi ch có bá là d p yên v này! Bá nghe em nói ã. ch n khi ra toà thành án thì không th thay i ư c n a! . Nghe v y Th ch cư i. Bá sang chơi . Tình th b t anh ph i chèo ch ng. hai b u vú căng s a không n t. cho r ng S u không bao gi dám rung vào mình. mà th ng Dinh ã ư c ra quân i. thì th m rung cây ngư i kia. Không còn s l a ch n nào khác. ã có ơn ki n lên huy n là còn ba tháng n a m i h t h n nghĩa v .Th b t u lên ti ng. Th l ng l ng p xe v nhà. thì nhân d p này nó s b i tung ra. còn S u ch là lá. Trong m t tu n các cơ quan trên huy n th lý h sơ. Th choàng d y. . uy tín c a c dòng h Tr nh Bá lúc t h t lên ôi vai Th . Sáng nay em i m t vòng t xã lên huy n càng th y rõ là nhi u ngư i ang mu n l t ta! H ang mu n mư n gió b măng. vi c xoay chuy n th c i v i anh lúc này là vi c c t t mang ý nghĩa t n t i hay không t n t i! Uy tín và v trí c a chính anh. ch không mu n mình ph i tr c ti p lay g c. to như con g u r ng h c lên r i lao x ra c ng. Khi Th g t u ng ý ng d y coi như xong. có còn coi ý ki n c a mình là ý ki n cu i cùng n a không. l ng nghe xem m i ngư i i v i mình th nào. nhưng không th y có nh ng ti ng g i véo von như m i hôm. Th y con ki ki. Th áp th ng n nhà ông Hàm tìm bà Son. nhưng Th c ng m thăm dò. anh cũng v n n m tay r t ch t. Và bây gi anh ang n m ch . V chiêm này c g ng thu ư c quá n a.nghĩ. t t t nh y ra. thì Luy n bi t ã n lúc ch ph i rút lui. i h t cái áo lên. còn l i cho n t i mùa. huy n v i xã là m t nên dù có ki n n a thì chúng cũng là con ki n ki n c khoai! Ch nó b i vào lúc này là tư t bơ. Vì trong tình th gi ng co thì ph i ưa S u lên thôi. Nhi u l n h p ng u . ta ph i thu x p b ng xong. Ng i bàn v công vi c. r i nói v i Th : . thì nguy n c h nhà ta. như là ư c gi i thoát m t không khí n ng n . T t i n gi không có ai nói chuy n.Luy n ni m n . V này không thu x p ư c. Chính Cao. nhìn sang khu trư ng h c. ánh lúc l c theo m i bư c i c a Luy n. th y th p thoáng bóng áo tr ng c a m y cô giáo. là cành! S u t tay tráng m pha nư c sôi. nên ta ph i thu x p g p rút v này. Li n ó ti ng bà Son qu nó.Em ã tính k r i . Ngay nh ng ngư i S u không thích. Luy n bu n n khô nh t c m m! Nhưng khi Th pha nư c xong. Lúc y nhà mình m nh. h p thư ng v . thì anh th y m y ngư i t ra m ng r . h i han r t v n vã thêm b n b t thù. châm ti p m t i u thu c n a v i nét nghiêm nghi. chi c ăng-ten c a Th ã nói nh là S u ang tính nhi u cách c ng c uy tín c a mình. Ngày th ng Dinh nhà bá i lao ng nư c ngoài. ông thư ng v n . Luy n ang n m ôm th ng cu con trong bu ng. con chó lai. trôn t i hay không t n t i? V i tâm tr ng y. Th là rõ r i. Anh chàng S u này cũng có tính hay nh to thì th m. ch v a cho bà Son ng i i di n bên kia bàn nghe . S u không phát bi u gì khác v i xung quanh. Ra c ng. chú trong sâu xa Th bi t l m. ng i co chân lên.Hôm nay chúng tôi h p v i ban qu n trì bàn v vi c thu s n anh .

Ch còn m t tu n n a. Dân làng có b o em là ch u nhún như ng. Bây gi ôi bên t thu x p v i nhau n tho . ch u lép v ph i ng a tay xin cũng khòng sao. òn c ng ch i l i. Cái i u xưa kia là t i l i. s là o di n trong màn k ch mà anh ph i dành ph n th ng b t ng này! .Bây gi ta ph i i u ình v i ông Phúc Mà g p ông Phúc ti n nh t. Hãy c cho h ư c th ng. Mà dùng cách này thì em ã tính h t nh r i. Vi c c a bá nói làm sao ông y ng ý rút ơn ki n. T t c anh em n i ngo i nhà ta không ai nghĩ x u v bá. Th chưa nói h t. Không ai nghi ng bá có chuy n gì v i ông Phúc. i u khó trư c tiên là bà Son nh n l i. Th càng h gi ng: . ch có bá m i xong! . v n s m t i trông th y nhau. Em s nói v i huy n v i xã là chính em ng ra xin h hàng nhà ông y. Bá ng nghĩ qu n.Th tôi ph i n t n nhà ông y à? V ông y l i ch làm m lên . là cái gai trong lòng ông Hàm. nư c m t ch y ràn rua. Th gi ng gi i lu t hình s cho bà Son nghe. Nh ng bư c ti p theo Th ã thi t k ti p. V i l i lúc y bá chưa l y bác Hàm thì ai có quy n gì mà trách. Bà ã hi u. em s nh n h t. Th ưa hai tay lên m t bàn an vào nhau. Vi c v a qua ch như ngư i say: không còn bi t khôn d i là gì. thì bây gi l i là lá bùa b o h cho chính ông Hàm. C em dâu em r cũng quý bá. th thì gây thù chu c oán nhau làm gì. mà còn con cái cháu ch t sau này.Ph i! Chính bá! Bá s g p ông Phúc! Bà Son gi t ngư i lên trong gh ng i. Th kín áo trút m t hơi th nh nhõm. bác Long và nhà em cũng không cho bi t. là tai ti ng dòng h ph i h lây. không c n pháp lu t can thi p n a.Bây gi ta ang th y u. Bây gi bá g p ông Phúc. Cái chính là t khi l y nhau. Bà Son c th y l nh c chân tay. Bà l ng l ng i khóc. t nh không có l i ra ti ng vào. ăn v i nhau th nào? i u y thì m y ch c năm nay anh em chú bác nhà ta quý bá. bi t âu mà l n. l t m m bu c ch t! Ph i dùng tình c m thuy t ph c.Tôi á? Bà Son tròn m t lên. C bác Hàm.Th l i châm i u thu c khác.Bà Son nói nghèn ngh n. S không ai bi t b n g p ông Phúc. mà ph i dùng òn m m. Ngay em v i nhà em lúc chưa l y nhau cũng b n th i kh i chuy n. v y ã xong. còn l i sau ó em s lo h t. Bà Son ưa hai tay ôm l y má. t bà y vào tình th không có con ư ng nào khác là ph i răm r p làm theo k ho ch c a Th . Vi c này ch riêng bá v i em. m t tu n c u ông Hàm và c u danh d cho c m t dòng h ! Chân y u tay m m như bà khác nào l y ũa ch ng tr i! . Th v n im l ng hút thu c. M t h t tái l i r n lên. cho c dòng h Tr nh Bá! Tình th b t bà không th ch i t ! . m t càng héo i. và ôi m t thì ngơ ngác n b c d i i. Anh càng h nh gi ng nghe càng nghiêm tr ng: . mi ng lư i thiên h chín ngư i mư i tính. gi ng trang nghiêm: nói chuy n này thì bá là . bà càng s tái ngư i. bá ngh ông y rút ơn ki n và nói v i huy n là vì tình làng nghĩa xóm còn ăn i ki p v i nhau. Bá yên tâm. nhưng bà bi t là Th mu n khuyên bà dùng h t cái tình xưa nghĩa cũ ra thuy t ph c ông Phúc. nên không th dùng òn r n.Vi c to như th thì chú b o tôi làm ư c gì? Bà Son h i nh . Không nh ng i ta. Có v y anh em nhà ông y m i mát m t. C cho cái s th m sâu n a vào ngư i bà ch dâu.

Th này thì c p r p quá. nh ng ni m vui n i bu n c a ngư i khác. x c n i. ây là . h t lòng v i mình.Ai l i d i d t n nhà ông y. Nhưng dù sao cũng không th v ng m t. chưa k p nói gì v i Cao. thì Th ã nói nh : . r i m i nhau vào bàn ti c. H ch thì thâm nói nh v i nhau ch không dám h i Th . thì v a lúc gà gáy sáng. Th quy t nh ph i huy ng thêm m t nhân v t n a. Trong ó có tham quan nhà máy luy n kim màu và nhà máy cơ khí nông nghi p n a bu i. Bây gi ang búi lên th này. Trong màn k ch này. H i thêm. Th p xe v ngay. Gi y tri u t p các bí thư ng u sang ngay xã Tân Phú cách ây hơn ch c cây s d cu c sơ k t rút kinh nghi m t thí i m u tiên huy n tri n khai ngh quy t 04 c a ng. Cao còn coi Th là ngư i dìu d t. nhưng tính n t v n b p ch p. Các bí thư xã khác cũng nhìn Th nghi ng i.Tôi bi t r i. Th bi t ó là h p chi b c a c m dư i này g m có Gi ng Chùa. Bình thư ng ây là nh ng cu c vui. Bà Son ưa ng tay lao m t. R i xem vi. T trư c n nay ba xóm này là m t chi b . Xóm M i và Xóm Tr i. tr s c v i anh. Năm nay Cao bã ba mươi nhăm. Th sinh ho t ng ây. th dài.Bác Tươi lúc nãy n g i th y em i h p y. R i ba g p ông y u vào lúc nào. Th vo gi y út vào túi. Ông Luân không th y mình n s nghĩ gì? úng là Th v a p xe n ã th y bí thư huy n u y r i ông Luân chưa k p h i gì. Ch nói to t ngoài vào: . là khi g p ông Phúc bá không nói do ai b o. Th th m nghĩ. nên huy n quy t nh ưa i công tác v làm u tiên. phó ban công an. Luy n v n ang lúi húi tư i rau ngoài vư n. cho nên khi c n m t cánh tay tin c n. H t h i ngh . thích làm nhưng cũng hay h ng vi c. nên ông Luân cũng ch nói v i vã: . Khi Luy n s sàng g i ch ng d y ăn cơm. Cao ng i ư c vào gh phó ban công an như hi n nay cũng nh Th làm công tác tư tư ng r t khéo v i m t s ngư i có thành ki n n ng v i Cao. T i nhà ã nh p nho ng t i.Tôi ang c g ng thu x p chuy n y n tho anh . Nh ng cu c rút kinh nghi m như th là nh ng cu c thư giãn th n kinh. Em d n bá i u này n a. T m yên trí v i k ho ch c a mình. Ng i nghe chuy n c a ngư i khác. m t ngư i che ch . Tân Phú là xã ư c nêu tên có Trung ương v công tác làm trong s ch i ng nhi u v vi c bê b i nh t. C hai u c ý tránh g p riêng nhau. quay hư ng nào cũng lư ng vư ng như cá m c câu. tìm ra c bà Son g p ông Phúc sao cho kín áo và có v tình c nh t. T ây rút kinh nghi m làm ti p các xã khác. cháu h Luy n. ang lúc có m y ngư i chèo kéo tíu tít. mà t bá nghĩ ra. Th i gian h p rút kinh nghi m là hai ngày. Thôi thì t t c vì ông y nhà tôi vì h Tr nh nhà mình! Mư i m t R i c êm Th n m tính. Th nghĩ ngay n Cao. Nhưng ành ph i c . L n u tiên Th bi t th nào là ngư i có ph t. Ông mang gi y m i h p g p n cho Th . em s lo. Tôi nghe chú. ó là Cao. th y c n làm th .. Vì th ngoài tình c m gia ình. thì b ng có ti ng ông bõ Vòi réo m m ngoài ngõ. Th ng thi p i n ng n . R i cho n k t thúc h i ngh không có cu c nói chuy n nào n a.ê-ô có nhi u pha tươi mát n ngư i già cũng n i cơn h ng tình.C g ng d p êm i ch không thì phi n l m y. mi ng l m bám như nói th m: .

Th quay ra v ngay. H b o nhau. soi sáng c trong nhà ngoài sân.Cơ mà kh l m chú ơi! Nhà ngư i ta còn có ài. nhưng s vô cùng ã n r i! Th v a quay ra kh i sân. ch nhà tôi không có thì êm hôm còn bi t làm gì! . Mau lên. y là h ang th c hi n m t chi n thu t phòng th cho cái d dày r t th n tình! Lúc này chính nhà Th . m t còn ang quáng èn. Còn l i không y m t tu n n a. . nhà em s p v y! Ngư i àn bà h n h gánh thóc vào. Cái Hoa ng i băm rau l n kênh k ch m t góc. ta là ti u nhân thì c ph i n m ch c l y b g y! Nhưng không n p thì ph i c t gi u âu.Ai g ng gánh gì th này? .Rõ kh cái bà này! Th né sang bên cho ngư i àn bà cao l n như àn ông cư i khi khí gánh thóc con cón i c v cái tài dùng chuy n t u c a vào. Ngư i nào cũng dăm b y t c .ào ng ng lên. ông y có bi t kh i? L ng bì thóc vào xó t i. ang m m cá tươi rói. Bà ang n u cơm. chúng thi nhau nh y toanh toách trong r . T t c l ng l như m t nơi chưa bi t dùng ngôn ng ? . còn gì! Th r i không bi t do mưu m o c a . cũng nói t u: . r i ch ta quay ra bi n ngay. Luy n h t ho ng nói như rên v i m t ngư i àn bà cũng tu i s n s n như Luy n: . l i g p ôi g p ba ngư i ta còn kêu. Cây èn to ăng trư c th m. T xa ã nhìn th y nhà bà Son chưa ngh vi c. ào và ngư i àn bà làm thuê v a tu t lúa xong. Ti ng bà Son t trong b p v ng ra. ngư i quét rơm trên ng thóc ng n ng n gi a sân.Ai b o bà cho l m vào? Thóc g o ã ít. N t m y v trư c. thì m t gi ng ph n l i r t s i l i: y à? Con m y! Cha m t tên th . Th là cái vi c bà ph i làm. gi ph i gi t p l ngay ây! Ch không cái lão nhà tôi nó l i cho men vào thì lên chai h t! úng là tư ng àn ông răng hô m m cá ngão ch siêng ăn nhác làm! Th phì cư i. H i nh ng nhà qu n lý nông thôn! Nh ng ngư i gánh thóc i ngư c i xuôi chính là nh ng ngư i ang thi u s n! H ang n h p tác xã y! Ch không n cá nhân. ch không th thanh toán sòng ph ng ngay ư c . i thu s n c a h p tác xã n thì b ng l y ông tôi b i này. Anh ph i xoay s trong quãng th i gian g p rút y. Quân t phòng thân. có máy hát nghe nh c nghe nhi c cho dãn xương dãn c t. Th i th ng vào b p.Ôi gi i chú Th út mi ng! Vay n i thóc c u ói c a bà Son tháng trư c.Ch t thôi! Em ã b o em còn nghĩ ã. Chiêm năm nay khá nhưng h ch quy t n p m t ít g i là. nhưng m y t i nay n u ai tinh ý s ng c nhiên th y nhi u ngư i gánh thóc i xuôi i ngư c thì thì th m th m.A chú .N p hoét nhe răng ra à?. tay bà Son c run b n lên.U ơi. Còn anh n ngay nhà ông Hàm tr c ti p d n bà Son. m t tái b t. chú Th n. r i cô quay l i g i: . thì tý n a âm s m vào m t ngư i quang gánh kĩu k t cũng ang xăm xăm i vào. ch lù lù ngay trong nhà. Th không bi t r ng bà ta ang cư i th m và t mình ánh l c s chú ý c a ngư i khác.Bá có nhà không? . . nhưng quanh năm v t mũi . Th sai con i g i Cao sang. Không ai nhìn th y bà Son ng i th ra. bây gi ngư i cào.th i cơ.Th v a bư c vào c ng h i to. th mà bá l i gánh ngay n th này? Nhà em bi t thì ch t! Thôi vào trong xó nhà ngang kia. Và m t s ngư i khác cũng không h vay mư n gì.Cô c yên trí. . Bà ta không h vay thóc c a v ch ng ông Hàm. ã m t hai ngày r i.Th lùi l i h i như g t. nói tr n an Luy n: . Sau m y l i nói nh ch bà Son nghe. kín kín h h .

N u g i ư c vào nh ng nhà cán b thì càng hay! L y c tr c mà! Khi c n n l y t ng thúng m t. mà v n gián gi t gân. i mư n chìa khoá c a c a cô giáo Oanh t n cu i xóm. v y mà ph i i h t b n t thóc gi a lúc g o t như vàng. và Th ra s c v n ng. nên Th không ng chính nhà mình là nơi tàng tr . mũ lơ-vít. nói là i vay. r i cũng c h cái gi ng v n m m r t vang c a mình: . Vô s nh ng gã trai làng nhìn Cao v i con m t thèm mu n. còn bên ng thì ngay chi b nh này ã c nhi u l n nhưng Cao không sao len ư c vào chi u . th y Th v ng i d ch vào. thì bí thư Xuân Tươi (dân làng v n g i ng chí Tươi b ng c tên con tên b như v y kh i nh m) ph i n t b y gi . anh làm em không th không bi t. en. . không ch uy tín dòng h Tr nh Bá b chìm. ng ti n lên khúc ru t. Cháu có h i th ng ông S u là tin t âu tung ra? Ông y cư i cư i b o: Mi ng lư i thiên h có gi i l n? Nhưng cháu nghĩ là chính ông y ang tung ho mù! Vì ây là cơ h i t t ông y c ng c uy tín. r i tìm dây treo èn. thì ngay nh ng bà m t ch b ôi không bi t cũng nghĩ ra ư c l m k tàng hình! . kính râm mát to. H t thóc. N u không s là chuy n gi u bìm leo. gi y cao c súng ng n eo tr bên hông. hay n n . mà cái gh hi n nay có liên quan n dòng h này cũng s b ch t chân.ai. nên mu n b n th xem còn t t không! H ư c tin làng nào có chuy n gì liên quan n nghi p v c a mình.Cao ang u ng nư c s t so t bàn. ang t câu h i nghi v là chú có thành ki n v i ông Phúc như bác Hàm không? Có cùng là ngư i ch mưu không? M t vi c như th . l i thêm hàng ria mép và qu n lúc nào cũng ng bó. Cao r máy phóng n nơi có chi n s v i cái dáng hiên dáng d p m t thám t trong nh ng phim ph n ngang c a ngư i c m pháp lu t. h b o nhau ch c chân nh t là mang n g i ngay nh ng nhà không có n n n gì v i h p tác. rút ván! Cao v a nghe. v a phân tích s b c thi t ph i th c hi n b ng ư c k ho ch này. anh nào dám b t thu s n! Do Luy n là ngư i d tính. Dù v i m y Cao cũng óng úng m t m t nhà ch c trách r t b nh: B bò m c mua n hai n i thóc. mái tóc ch m tai. như ó là l i k t lu n. ng loã cho hai nhà tr n thu . t t c nh ng vi c y bí thư ph i làm tu t ráo! . khi n c m và v Cao như b c t t ng khúc ru t.Th nói nho nh . là Cao l p t c s n s i ngay.M y hôm nay b ng có ti ng ôn là trên huy n ang b t bình v i chú. r i nh y lên chi c ba-bet-ta ã tróc h t c sơn l n m . V i dáng ngư i m. Có hôm l i c ý không c n bao. Th b t u r m rì v a n i. mà d t kh u súng chì en ngòm dư i b ng. Chú cháu h bư c ra kh i nhà. Mư i hai H p chi b vào kho ng tám gi t i. Còn nh ng ngư i l n tu i thì b o Cao v n còn tính h c òi l c c c! B i v y ã có gh phó ban công an.Không c n ch p v t! C yên trí là khi l t ngư c ư c th c thì t t c thòng ong tép m i ang a dua nh y nh n p bóng l i t kh c im rè! Th v a nói v a ng d y. gi nó.Chú g i cháu à? .Có vi c này ph i làm ngay . Nhưng nhìn nét m t và c ch nghiêm trang c a Th . Trăng u tháng u n m t m nh cong gài trên ng n tre. Cao bi t là vi c r t h tr ng. . nhưng Cao ch m i trúng chân h i ng nhân dân xã v i s phi u v a . kê l i bàn gh . b o là xin ư c n. v a g t gù. R i l i thích b n súng! Th nh tho ng Cao l i b n ch thiên òm òm.

còn dân thì bao gi cũng thích chia vui cho c làng c ch ! N u th y ít chưa vui. ch to không th k t lu n ư c. c như nhà có ám. Anh lên b c àng hoàng. Xuân Tươi là cán b phòng văn hoá huy n. ch nhinh hơn Th vài tu i. M i ngư i ang căng th ng vì nh ng chuy n quá c th . thì h p chi b luôn nhà ngư i y. Gi a lúc không ai th ng ai.Trư c ây v n có n p ai làm bí thư. anh m i quay v . Khi k t thúc bài nóiquan tr ng. không l i không h i. hoà bình là mái nhà chung c a nhân lo i! Nh ng chuy n ngoài l c a cu c g p g c p cao Xô-M mà anh ng i ch u rìa nghe hóng ư c. Nhưng r i th y l i b t c p h i. Anh nói làu làu tư duy m i là th nào. Hôm y ngư i ta tranh lu n khá căng th ng v v n oàn k t trong chi b chưa t t. Xuân Tươi ã giơ tay lên quá u như m t chính khách. c văn l n hoá cũng ch t m dùng khi b n ngư i! Nhưng ư c cái lúc i h i chi b năm nào cũng h h i l c quan. Chi n tranh gi a các vì sao là th nào! R i chương trình SDI c a M . mà cái chính là Xuân Tươi không ph i ngư i g c ây.và cũng ch là anh ba hoa chích choè. làm như mình cũng có th ban quy n phát l c cho ngư i khác. Th c ra Xuân Tươi trúng c không ph i do bài phát bi u t t mù cung thang kia. và anh kêu g i th ng thi t: Các ng chí! Chúng ta hãy nhìn xa trông r ng b ng ôi m t i bàng. tính thân m t. Có hi n tư ng mâu thu n cá nhân b t ngu n t mâu thu n gia ình. Vì ham vui. Phó ch nhi m và i trư ng s n xu t lúc y ã b L c b n t a vàdi t g n chính trong nhà này. nhưng ư c cái ng ra ng. r i ngh hu b vũ khí t m trung c a Liên xô! R i gi i tr quân bi. và anh ã trúng phi u cao nh t! M t bí thư không có trong d ki n. Xuân Tươi b t u m máy. Nhi u i u ch m i bàn riêng trong chi b thì ngay hôm sau âu làng cu i xóm ã nói m m. mà qu n chúng ã tư ng. b i chính v con bí thư ã i ph bi n ngh quy t c a ng m t cách y s t s ng và kiêu hãnh! Th là ph i d i a i m. nghe ch ng m i ngư i ã n y . H n là dân ng cư. Cho dù làm v y có h n ch tính qu n chúng. ch ng nhìn th gi i b ng i m t gà ri! Ti ng v tay r m r m. R i s lôi kéo h n d n d n! Xuân Tươi không th bi t ư c nh ng th lĩnh c a nh ng dòng h l n c a ba xóm ã d n dò àn em c a mình như v y. ây chính là nhà gi tr t nh ng năm còn chi n tranh. thì h suýt ra nhi u cho xôm trò! Bé xé ra to? ây là l p m u giáo. Nhưng thà th còn hơn là rơi vào tay ngư i i ch i v i mình. c vui như T t! Xuân Tươi ư c n i ti ng ngoái. nhưng ã hưu non t năm kia. nhưng r i Tươi không làm gì c ! Mà s th c là anh có làm ư c gì! n th o nghi quy t và i u hành nh ng cu c h p có nhi u v n ph c t p là Xuân Tươi ã như gà m c tóc r i! Anh quen v i vi c k panô. Xuân Tươi ã ư c m y ngư i gi i thi u. M t ti ng hô l n Xuân Tươi muôn năm! n khi c c p u m i.an khi n nghiêng ngã c làng Gi ng Chùa. i u óm. thì Xuân Tươi lúc y ch là m t ng viên thư ng. nên có th la cà say sưa v i b t c ai. dòng b . là nhi u vi c ng viên chưa t . . Nhưng cho n nay Xuân Tươi v n chưa b ngư i c a bên nào lôi kéo. C v anh cũng không dính dáng v i dòng h nào trong làng. nơi trung tâm nh t c a c ba xóm. m i mang gi y sinh ho t ng v ư c vài tháng. xu th th i i hi n nay là t i u chuy n sang i tho i ra sao. Xuân Tươi tung ra như mưa rào. dân ra dân! ng thì có nhi u vi c ch ư c bi t trong ph m vi h p. nên ai cũng há m m ra nghe. gi ư c nghe chuy n tr i cao t dày th y sư ng lô tai. sang nhà bên lùa v a hút thu c lào. Gia ình chu n b s n nư c chè. Bí thư Xuân Tươi chu n b xong. nơi cô L c v trư c c a trung tá Ch nh ã làm vi c và ã gây ra nh ng v xì-căng. vì nghe âu năng l c cũng không ư c d i dào l m. dán ap-phích và chăng c k t hoa cho các h i ngh hơn là ng i ch to h i ngh . giơ tay xin nói.

ã ư c quân i rèn luy n. cùng cán s òn èng như nhau. áo cánh qu n thâm. phía dư i x p thành hai hàng là bàn gh c a l p v lòng th p lè tè. nh ng Xuân Tươi v n như con h . l ng l ng bư c lên.Xuân Tươi v tay b m b p. Th b n ch n lên vì lo. ch t ch t nh nh ! Th ã góp ý m y l n.Các ng chí b u cho ch to và thư ký . th là h ng bét. b qua ph n bi u quy t. còn có thêm m t vi c m i ây u ban và ban qu n tr h p tác xã có nh n ư c ơn c a ba i s n xu t Gi ng Chùa xin g t chiêm xong cho h ư c tách ra kh i h p tác xã l n.Nh ng ngư i nh lôi kéo Xuân Tươi ã th y anh ch là ngư i tào lao! T t c m i tinh anh. M y hôm nay bà Son ã chu n b cho cu c g p này th nào? Sao lúc nãy nghe mình d n xong.Hôm nay nhi u v n l m.Hôm nay h p bàn ngoài m y n i dung ng u ph bi n hôm trư c.Th thì xin m i ng chí Tùng lên làm nhi m v ! Còn ch to chính là anh. Nhưng ng chí S u ngh tôi là h p chi b chúng ta c n tìm xem nguyên nhân t âu? Có vai trò ng viên ta không? Rách vi c th y các ông ! Các b trên huy n tìm hi u nguy n v ng c a bà con. u tóc ngay ng n. m t bà y l i th ng th t n th ? Còn th ng Cao n a. Th mà nhoáy cái tay y lên nhanh th . Ch có hai ph n tu i ã trung niên.úng y! ng ý! Xuân Tươi ng i xu ng gh vui v . Gi th t gi ùa. ón i u thu c t tay Th . ông m i n. Tươi ã phát ti t luôn ra c a mi ng trong nh ng lúc chuy n g u r i! Ngư i ta n là s nghi p chính tr c a Xuân Tươi cũng ch ư c h t khoá này là cùng! . ông y l i i có vi c âu ó. ch m t cái là qu t vào tai là quên s ch! Nào ta b t u! . thì ông y bên t ch c. Không ai hi u sao hôm nay anh chàng v n ho t bát và tươi bư i này l i u sìu sìu th kia. y cách làm vi c c a bí thư Xuân Tươi y! C chuy n n x chuy n kia. r t rè như i ăn c . nhi u ngư i nói chính Tùng ph i là bí thư chi b này m i úng. giáp b tư ng. -ông Th i h p v có gì m i không? Rút kinh nghi m th c hi n ngh quy t 04 à? ông Luân hay ai ch trì? Ngày mình phòng văn hoá. ang chuy n ngoài l b t c u ngay vào ngh quy t. V i tu i hai tám. nhìn quanh không th y ông. Anh m c chi c áo tr ng ã ngã màu cháo lòng nhưng l i d t vào trong qu n c n th n. M i b n v n th ! Tùng ng i xeo xéo phía bên kia. . . M t ngư i t n dư i cùng nói to: . Tùng d i thu c. Khuôn m t nh . l i có văn hoá. ông Phúc ng i mãi dư i cùng trong góc m t . r i Xuân Tươi v a như nói v i Th . c hay kêu cán b dư i cơ s không i sâu i sát Th còn mu n anh em vào sâu n âu! Ti ng cư i hí há. G n hai ch c ng viên ng ng i l nh . T t nhiên chi b không gi i quy t vi c tách hay không. v a m i nghe .Xuân Tươi nói ti p. ang t thu c mù m t. Bây gi là anh yên tâm là màn k ch s p ư c b t u! Nhưng có như mình d oán không? Ch c n h p xong. ti ng c vang vang. nhưng m t và mi ng l i to. h xây d ng h p tác xã nh như h i chưa sát nh p.Thôi ta vào i các v ! .Xuân Tươi ng bên chi c bàn kê trên cùng. V n b qu n áo lính g n gàng s ch s . l i v a như nói v i m i ngư i: . g i ngay ngư i v n quen ư c h i ngh b u làm thư ký vì văn hay ch t t: . Khi ã vào h p. ang tư nh ng sang công. Tùng là ng viên tr nh t chi b này.V n như m i b n thôi! . v n ang rì r m nói gì v i ngư i bên c nh.

Mà ph n ông nh ng ngư i trong s này u có dính dáng n nhà h Tr nh Bá. Th y rõ là Xuân Tươi ang lúng túng. Nh ng ngư i làm ơn xin tách h p tác còn t cáo m t lo t lth ng vi c bê b i c a ban qu n tr và các i trư ng s n xu t hi n nay. Nào ma chay cư i xin. Nghe nói có ng viên và anh em h hàng c a ng viên cũng nghĩ như v y. nhưng v n ph i th t b ng cho ch t vào bán thóc thì m i có ti n mà óng. Thì ra hai bà này ch ng b n l n chút nào. Nhưng t i sao làm qu n qu t mà chúng tôi v n không v t mũi út mi ng? Nhà nông cái gì cũng ph i trông vào h t thóc. nên chúng tôi ã có bàn là ph i xem xét k r i chi b s bàn riêng trong m t cu c h p khác. c t t dòng suy nghĩ miên man c a Th .Xuân Tươi v tay bôm b p . chúng tôi làm chúng tôi ph i th . r i ng d y v i gi ng r t nhã nh n: .Thôi tr t t ! . ch ng ch u cánh àn ông áp o. Vi c òi tách h p tác là vi c l n.Xuân Tươi ng d y xua xua tay như rung chuông. ti n óng h c cho con môi năm m t cao.Bà c nói th t b ng l i cho ch t. chưa nên bàn r ng v i. r i cư i khùng kh c. Ti n có còn hay ã chui vào chai. Ngư i tham ô ti n c a i 202. nh y lên ĩa c r i? . mà ng b t d y. l i l khúc chi t: . N u úng th thì ta còn v n ng ư c ai n a. mà bây gi ã lùm lùm i kênh c áo lên r i! Ti ng xen ngay vào. nào cha già m héo. r i mang thóc gi ng i bán chênh l ch ã n p chưa? R i n g o n p ng h b i biên gi i. nhưng tôi th y m y bà i 3 xóm Chùa m i năm ngoái ngh . phá tan không khí căng th ng. Th ã nói v i S u ây là vi c h tr ng: ph i xem xét ã. . . Trư ng Sa cũng b tham ô. H i r ng d hai cái nhà kho. m t mũi ã sáng lên như s p ư c óng phim ph n gián! R i cái th ng l p b p trâu lu c c con này s làm ăn ra sao? Thôi riêng v n tách h p tác ta s phát bi u sau . t t c u trông vào h t thóc. mà n p. V y t i sao S u ngh Xuân Tươi ưa ra bàn trong cu c h p này? Có ph i S u ang mu n rung c m t b i cây? Th giơ tay.Dưng mà ta ph i xem là t i sao ngư i ta không mu n n p s n .G m.Tôi ngh chúng ta i vào n i dung chính. ã n p chưa? Ngư i tr i gi ng l y thóc th t ánh tráo vào thóc gi ng. không th bàn ghép vào cu c h p này. t c là ti n vét con sông ào y. V y th cho nên v chiêm này chúng tôi cũng không th n p s n h t s còn khê ng l i. c bàn chung v i nhi u vi c như hôm nay s không t ư c k t qu . N p h t thì chúng tôi s ng b ng gì? Xã c b t nh ng ngư i tham ô n p trư c i ã. nào sách bút cho con. Ông Phúc không giơ tay.Vi c xin tách kh i h p tác xã l n tr v h p tác xã nh như trư c là m t v n l n.V y tôi ngh ngay tu n t i ta ph i h p xem xét yêu c u c a bà con có h p lý không? ng th i ây cũng là m t vi c xem xét chính ng viên cán b mình ã hoàn .M t trong hai ngư i ph n ang phát bi u thì b Xuân Tươi c t ngang. nh t là ng vào bát cơm manh áo c a h thì coi ch ng! Ch nói ti p v i gi ng chao chát: . v y bây gi âu? C a au con xót. th thì chúng tôi còn bi t tin ai? Ngay cái nhà ta ang ng i h p ây. ang có dư lu n là nh ng ngư i khê ng nhi u v n ti p t c ì ra không ch u n p s n trong chiêm này. nhưng ch v n ng y ch không ch u ng i.mình nói. Thì ã ư c bi t có chuy n ơn xin tách h p tác t n a tháng trư c.Ai ch bi t làm ru ng ph i óng thu . n u năm ngoái chúng tôi không u tranh thì cũng ã b d i r i. ba cái nhà chăn nuôi t ngày h p tác Gi ng Chùa làm.ch nh y cũng ch ng b ng ngư i nh y! .Các ng chí c phát bi u v vi c thu s n trư c m t ã. bà c làm ti n cũng bi t nh y như ch không b ng! . G o không ăn. Tươi v a d t ch l i ti p ngay.

em ru t Qu nh. Ông Phúc bư c nh ng bư c thon th . Thánh v i chú cháu . nói th t m i ng viên r t cao! M i ngư i túa ra vê. R i anh em Thanh. nên bây gi ch ng nên câu n . mà tính chi n d u nói th ng. M t gi t máu ào hơn ao nư c lã Bên Tr nh Bá nh l y âm tr dương cho êm s ch s . thì b ng m t ti ng g i r t s ngay bên c nh. Bây gi trên ã cho phép r i âu cán b y u kém không lãnh o n i c h p tác xã l n thì nên xé nh ra cho v a s c mình. bà Tài.thành t t nhi m v chưa? T i sao không ư c bà con tin như trư c? ây là cơ s chúng ta ti n hành theo ngh quy t 04! Bà con ngư i ta ngh có văn b n gi y t . R i Quàng ph trách qu ti t ki m. lòng ông ang th nh thơi quá. Tùng l i ư c vào t n ng u xã. ông Bùi. M t m t v làm ăn ngư i dư d t. Dân Gi ng Chùa ang thì th m là dòng h Vũ ình lâu nay ch m c l p l . nhưng không ng g y ông l i p lưng ông r i! Bây gi thì h Vũ ình không c n làm gì h t. bi t lùi m t bư c ti n hai bư c. nhưng v i ngư i gi t g u vá vai mà l m t v là c nhà treo niêu n m y v sau. Cho nên bà con ngư i ta òi chia l i h p tác là có lý do chính áng c a h . Th là vi c châm ngòi c a S u ã thành công r i! Bi t âu hôm qua hôm kia S u ã n g p ông Phúc! Th y Cao nh p nh m có v nóng ti t. ông Na. i m i. thì chúng ta cũng ph i xem xét cho nghiêm ch nh Tránh tình tr ng dây dưa. Vì m y hôm nay ã có ti ng xì x m chê bai nh ng ngư i làm ơn xin tách h p tác là thi u ý th c chính tr . ng i ru rú ng kia. thì phen này xem ch ng c s p n tay! Trư c ây ch có mình ông Phúc và hai ngư i bên ngo i là ng viên. nhưng ch ng bao gi anh em h l i b nhau. T t c ã có lu t pháp. Vi c nhà nông có mùa.Ông Phúc! . có ch c có quy n thì v n không sao. nên Th v n ng i th n nhiên. Bây gi cùng lúc thêm n b n ng viên v làng.Vu. y là nh ng ngư i h hàng xa g n. Th y ông Phúc l ng th ng m t mình theo l i r . ích. V này c nòi Tr nh Bá c là tai ti ng i! Ông Phúc ng h ng m t ti ng r t sanh như t thư ng cho s hi n di n c a thình trong cõi i. không chìm nhưng cũng chưa n i lên ư c. nên c th l c còn y u. mà ngư i nào cũng sành s i c . thi u tinh thân ch nghĩa xã h i! nói v y chính là không n m ư c chính sách! L i mu n quay l i cái th i ánh tr ng ghi tên ngư i siêng làm cho k lư i hư ng! Có nh ng ti ng cư i nho nh ó ây. Hai ngư i em r ông Phúc ch ng bà L c. có v . Anh l i nghĩ n S u. như mu n nói ây chưa c n xu t tư ng! Cu c h p suông s cho n phút chót. ã bi n trư c r i! Th nhìn ng h mư i gi êm. Dù hai c u cháu còn tr c tr c. thu c gì ch ngon? Ông Phúc v a xoè l a. Nhưng anh chàng thích óng phim ph n gián còn nhanh hơn Th . B con ông Vi . Ông ang r t hài lòng v i mình. hai kh u i pháo trên ngh trư ng c a chi h Vũ ình c ng i rít thu c tràn cung mây. anh em sinh ôi H o Hán. o R i Ho t. Th ph i ưa m t cho Cao ra hi u hãy cho qua! H n nói l p b p ch có h ng vi c. trong b i cây: . r i d ng l i bên b i du i t i en khum tay che gió b t l a châm i u Hê-rô c a anh em H o Hán l i m i thu c ông Phúc! óng ưa thu c lào kia. Th quay l i tìm Cao. Th th y da m t mình ã s m lên? nhưng anh là ngư i bi t kìm nén. ho c ư c li t vào hàng ngũ thân tín c a Th u ng i im nên phát súng khai ho c a ông Phúc như ã n vào ch không ngư i Dù v y ông Phúc và nh ng ngư i ng h ông ra dáng h h l m. Xuân Tươi tuyên b cu c h p k t thúc v i v m t th t h n h vì theo Tươi cu c h p ã thành công t t p úng v i tinh th n dân ch .

. m i ph n.Th ông nghe chưa th ng hay sao? Tôi ph i ch g p ư c ông t t i n gi . mà phái nói dài dài nó m i ra nh . Bà. Th ng ho c b t ng g p nhau ngoài ư ng ch khe g t u chào nhau v i vã chân v n bư c. Bà Son nói nh ng l i y m t cách hào h n. Yêu hay ghét? Trong lòng có còn chút bâng khuâng nào. kêu lên: ng ây nh ai i . khi n ngư i g i cũng cu ng lên vì s ông b ch y! . ông Phúc th y bà v n toàn en. tim ông Phúc b ng nh ylên như bư c h t! Thì ra bà ta văn nh h t! C m b sót tí gì! Ngày y khi gia ình nh t quy t b t bà ph i l y ch ng. . hay ã hoàn toàn giá l nh? B y gi nghe bà Son nói v i gi ng chì chi t gi n h n. h i nh : . Trong êm. Th mà rõ th t cái s tôi! Ông Phúc gi t lùi chân m t bư c.Tôi có câu chuy n mu n nói v i ông.G n như gi t n y ngư i. Bà ã chu n b s n t t i nh ng l i nói v i ông Phúc. T ngày có h p tác. Ngay t ngày xưa ông ã như th ! Có bao gi ông coi l i tôi làm tr ng âu! v y mà lúc nào ông cũng n m ư c ng chuôi. V y mà bây gi bà không kìm n i s d n nén c a ti m th c. Làng xóm luôn luôn nhìn vào. Nhưng sao l i nói nh ng chuy n y vào lúc này? . . ng ây không ti n.. m i ngư i m t i. Tôi v n nghĩ ch khi nào tôi ph i g p ông c u c nh. trong bóng t i. lòng ng n ngang r i b i. T ngư i bà to s c lên mùi qu t tr u thơm cay. u hơi cúi. Ông b ng th y như mình v a như lay l i m t cái gì. hai tay vòng trư c ng c. hơi b i r i n ng v c. còn bi t gì n ai! Ông ch c n ư c vi c c a ông. v a nói tr m tr m r u rĩ. Ông Phúc ng l ng m t lúc lâu. êm nh t m nhìn như m t t m lư i s t. Sao mà cái thân tôi nó t i n th ! Tôi mu n thưa chuy n này v i ông! Bà Son v a nh bã tr u. h hàng nghiêng ngó. Bà ăn mi ng tr u cũng là gi t th i gian mà thôi. nhưng l i mơ h có m t i u gì ph p ph ng l m. nên không bao gi hai ngư i còn ng chuy n trò v i nhau.Bà nh nói chuy n v i tôi? Có chuy n gì n a mà nói? Gi ng bà Son tr nên t c tư i: Ông bây gi thì còn thi t gì. Bà g i tôi? ông Phúc ng ngàng. nhưng t lâu môi ngư i m i c nh. Ông Phúc bóp i u thu c trong tay..Ch t! Ch t! bà nói gì th ? Sao l i chuy n n s chuy n kia như th ? qua. Bà ng. dây tơ h ng giăng m c ch ng ch t. Ti ng là cùng làng. gi ã cũ. ông Phúc lùi l i m t bư c v i dáng i u t v . Ngư i này hoàn toàn không bi t ư c ngư i kia nghĩ nh ng gì v mình. nhưng còn r t bén. bà y ã nói th nào nh ? .. Mái tóc còn r t dày cu n m t búi tròn sau gáy.Ông Phúc! Tôi ây? Tôi ây mà! Chưa d t nh ng l i hào h n. Bà m c qu n en và chi c áo xanh v n r t p c a ào. nên càng xa nhau. Ông vui lòng ng khu t vào trong này m t tí. v i nh ng tàu d a v a to v a dày và nh n ho t như nh ng thanh gươm chĩa lên tua t a cao quá u ngư i. bu i t i g p nhau b sông. khi n cái dáng m m t m thư c c a bà v n g n gàng mau m n.. r i bà lui vào cánh bãi sau g c du i. Ông v a mu n .Bà y à?. bà Son ã hi n ra ngay bên c nh. n ng i thu mình c nh b i cây dành dành và b i d a d i.. Bà ch m c qu n áo cũ c a ào mà v n ư c ti ng là trau chu t. t b i d a sang b i dành dành.à quên! Tôi xin ông! Bà Son ho ng h t khi th y mình không kìm n i nh ng i u âm v n c t k trong cõi lòng. m n ng. Bà Son cũng gi t mình s c t nh.

Nhưng bi t i âu bây gi ? S nh nhà ra th t nghi p! Th là bà Son m bình b ch vào ng c Phúc. có lành mà không có m như th này! Ti ng bà Son t c l i. Ch không ra ch . xa xưa l m r i. en s m. cái sân g ch ch gì? Anh ti c con v m t lư i cày ch gì? ã th thì anh v i! Bư c cho khu t m t tôi i! Có ti ng gõ lách cách vào m n thuy n u i cá dư i sông. nhưng ông v n ng núi này trông núi n . Bà Son ng i x m. u xanh m . ánh sáng sao nh t nhoà. c nhìn lom lom vào ôi vai còn tròn tr a c a bà Son ang run lên trong ti ng n c. áo qu n bay l t ph t. mái tóc dài cu n v i vã. da tr ng. v a nói v a th d c: . Ông Phúc h t ho ng nhìn quanh. v a l c ngư i Phúc như l c. Trong thâm tâm chưa bao gi ông ghét bà Son. khó khăn như rút t ng l i t trong ng c Hôm nay tôi g p xin ông m t vi c. ư c thoa nguy n. Nh ng i u u u n v n c t k t lâu. M c dù ã yên b gia th t. t không ra t ! Ng m ra i tôi l n n là t cái ngày tôi ph i lòng ông! T b y gi tôi không làm ch ư c c thân tôi! L y nh ng là gi cái ti ng cho b m th là vì b m ch âu ph i vì mình! N u ngày ông th c lòng vì tôi. thì ch c i tôi không n n i. T t i n gi ã ch c s n nơi u lư i. khi b m nh t quy t ph i b t Son l y ch ng. Bà g c m t xu ng hai u g i. nhưng có lúc nào tôi ư c vui. ch u khó ch u kh thì âu ch ki m ư c mi ng ăn. h i gì. Phúc b t mi ng Son. Son ã t t t ch y ra g c cây b c thau trên quãng vai cày b sông. t ngày ông còn là c u giáo Phúc trư ng ng u.B i i anh! i âu cũng ư c! Mình có hai bàn tay. như run m t cái cây ch t ng! n khi Son xo n tay vào b vai Phúc h i d n. m y hôm nay l i b n chôn b t d y. ngư i b ng châng lâng s s . Chưa bao gi bà y là ngư i l a l c. và ch ng bi t nói gì. lòng d b n ch n r i r m. th nào cũng li n quan n cái ngư i mà không bao gi ông mu n nhìn m t. ã lâu l m r i. . no ói có nhau. gi ng c rít lên: .Bà Son nói tr m tr m. Cô ào n Phúc. l ng ph c như b t ng. ngư i vào ng c Phúc. b i ch c ch n nh ng i u bà s p nói ch ng vui v gì. d i d t n a. Th y u em nh t nh b t em ph i l y th ng th t y r i! H ang bàn v i nhau là tu n sau cư i! Th thì em ch t còn hơn! B i anh! Báu gì cái ng t thóc mách này. r c u b làng ra i li u! T i y. Bà không nh nói th . r i lùi vào r ng cây bư c t ng bư c r t ch m. hơi sương phơ ph t như khói nh t khi n cánh bãi l m như trong chiêm bao. V y mà khi ngư i con gái p nh t làng. Ông Phúc d ng m t ti ng nh trong c . r i t th y mình ng lêu u như th này thì th t là ng ng n. Th nào? Anh nghĩ th nào mà ng c ra th ? Son ng a khuôn m t nư c m t chan hoà lên v a khóc. vì càng g n ngư i v b m ch n cho. m t vuông. cái cô D n khô chân gân m t y.nghe bà Son giãi bày. chi c lư c thưa v n cài v t v o nh l n tóc. cùng ý v i tôi b i nơi khác làm ăn. ã cu ng nhi t trao h t tình yêu cho c u. nhưng cô v ng tay ra như m t con chim c t xù lông v y cánh. Phúc m i lâm b m như ngư i m t h n: .Ông ng i xu ng i! . thì c u giáo Phúc càng th y i mình tr ng v ng thi u h t. ch c n giáp m t ngư i v a yêu v a ghét kia là nh ng l i y b t ngay ra. gào lên: Thì ra anh là ngư i hèn nhát! Anh l a tôi? Anh coi tôi là chơi? Anh còn nh anh th th t nh ng gì không? Nói ra anh ch gan cái l m m! Anh ch bi t n thân anh! Anh ti c cái nhà ngói. hai tay ôm l y g i. Ông Phúc kh khàng i l i b i cây dành dành. Có no mà không có vui. ã v khuya. vai run lên t ng nh p. Ông li n lóng ngóng ng i xu ng. Nhưng v a c t l i l i không kìm ư c lòng. ng t i. Nhưng ã ên nư c này thì không th tr n ư c n a. l i v a l ng tránh. úng là cái s tôi ch ng ra gì! Mu n s ng yên ph n cũng ch ư c! Mang ti ng là ch ng con nhà c a dè hu .

có qu n chùng áo dài l i v n là kh . . R i Son v n s ng như m i ngư i v . môi run b n: . Ông quay sang se s n m l y tay bà Son. l y anh Hàm th t. cũng sáng l m l t nh t như êm nay. Mi ng ng l i. Ông hãy b qua cái v này. Bà bíu ch t vào cánh tay ông Phúc. Cơn ho v a l c lên. gi ang l n l n h i nhi t. c t ng ngư i ta nói dăng dăng là tôi dan díu v i anh. bà Son khóc n c lên. run l t b t. y là êm g p g cu i cùng c a hai ngư i. Bàn ta bà l nh giá. R i như m t b n năng. Bà Son nói lao h n như h t hơi: .Ai nói v i bà i làm vi c nay? Có ph i tay Th không? Bà Son cu ng quít lên. Toàn thân ông như có m t lu ng i n ch y. Lon tóc x ra. và kh i u c a m i tình thù dai d ng n m y ch c năm! Sau êm y m t tu n Son l y ch ng. ôi vai ã b t rung.Bà còn nh nói v i tôi chuy n gì n a? Bà Son như s c t nh. V y êm nay bà n nh nói chuy n gì? Ch nh g p d m dúi th này ch x i x o nh ng chuy n ngày x a ngày xưa? Bà Son v n úp m t vào lòng bàn tay trên u g i.Không vi c gì ph i s ! C làng. C hai cùng bàng hoàng nhìn th ng vào m t nhau. Ch còn nh ng ti ng x t so t khe kh . Có khi b a rau b a cháo v n sư ng. Thôi thì ông ghét tôi. V n th p thoáng trông th y nhau. ây là t tôi nghĩ ra. Ông ng i ơ ra. Ông khinh ông Hàm nhà tôi. Lo cho m y a con tôi. Son v a ch y v t i. ông Phúc b ng chùng h n ngư i xu ng. Còn m con tôi ã ư c ông làm phúc. l y ng tay lau m t. nh ng l i cay nghi t v a nh c t lên b ng khô c ng l i trong mi ng. êm y . nhưng ông hãy r ng lòng v i m y a con tôi! Chúng nó ch làm gì nên t i. C i tôi ch xin ông m t l n này! V a nói Bà Son v a n m ch t tay ông Phúc. gió qu t tung toá ph kín c lưng. M t trong nh ng òng tác nhi t thành c a cô Son . Bàn tay nh nh n.ông Phúc nh l m. nhưng không còn bi t gì v nhau n a. Bà ng i th ng lên. ông rút ơn ki n v ! R i tôi s nói anh em h Tr nh có l i xin ông. ang s p n i cáu. Ông Phúc h i r t rè: . m i ngư i àn bà khác: ch ng vi c gì ph i ch t như cô nói! T y môi ngư i m t ph n. mua bán gì.Nhưng ch nh bà l i không có quy n gì trong gia ình? Nghe ngư i ta nói bà mu n may s m gì.Không! Không! Không ai xui tôi âu.. Bà quay sang h t ho ng n m l y tay ông Phúc ang chém chém vào không khí như s ông ch y i m t. Các ông ch nghĩ n ki n nhau. m i ngư i m t con ư ng riêng. nói rì r m: Thôi thì dù sao tôi ph i lo cái ph n tôi. Th là ông ư c tr ơn cho c m t chi h . thì tôi cũng ph i nghĩ ra làm cái gì ch ! Ông hãy vì tôi mà làm phúc làm c.Th ra bà cũng kh à? Tôi l i nghĩ là bà sung sư ng l m. Ông Phúc b ng s ng ngư i ra gi ng ã t nh khô: . n th n th ! Ông Phúc h i l p b p: . m t tia l a v n t m le lói ti m n mãi nơi th m sâu.âu ph i có ăn có m c là sư ng. t b qu n áo n vi c i góp gi bên ngo i cũng ph i h i ch ng? Th là ông Phúc ã khơi trúng vào ch d bu n t i nh t c a lòng mình. v n nh ng ngón thon m m ã m t th i si t ch t vào da th t ông. tôi không s thi t thì anh lo gì! Gi i ơi kh thân tôi! V a n c lên trong ti ng khóc. nhưng tu t kh i ông g n h t c cu c i r i! Bà Son văn yên tay mình trong lòng bàn tay ông Phúc. Bà nói v i vã. mà có cơm ăn ba b a.

t th i xa xưa ch t th c d y, s ng d y v i c hai ngư i. Bà nói th n th c không c n ph i gi gìn n a: - y, tôi sư ng th y! Sư ng n có ti n có g o trong tay là chi tiêu may s m gì cũng phái ng a tay xin! Rõ th t cái thân tôi!... V a nói, bà Son v a xo n vào cư m tay ông Phúc. Chính lúc y, lúc hai ngư i xoá i nh ng e dè ngăn cách, ang b c b ch nh ng n i ni m không d nói v i ai, thì ánh rào m t cái, như t trên tr i rơi xu ng, như t dư i t m c lên; m t bóng ngư i t i th m nh y qua b i cây t phía sau l i, g n gi ng trong c h ng, s c l nh: - Ng i im! ng c a tôi b n! Ti p lên là ánh èn pin sáng loè, hoa vào m t hai ngư i r i chi u lom lom vào bàn tay bà Son ang r t v i kh i cánh tay ông Phúc. Phó ban công an Cao kéo chi c mũ lơ-vit s p xu ng m t cho ra dáng thám t , ng s ng s ng trư c m t hai ngư i, súng ng n eo thây lây gi a b ng. M t bóng ngư i n a t b i du i ngoài ư ng h p t p i l i. Bà Son kêu lên kinh hãi khi nh n ra cái ngư i i rình th hai là ai: - Chú Th ? Chú nh làm cái th này? Chính chú b o tôi!... - Bá im ngay! - ông em ch ng v i c t ngang l i bà Son, nói l p ngay i: - Bá có th v ư c! R i anh em tôi s nói chuy n v i bá? ng chí Cao làm nhi m v i! Bà Son vùng ng d y, v a ch y tong t , v a oà khóc. - Bây gi chúng tôi ngh ông làm biên b n! - Cao t t èn, nhưng v n nhìn l m l m vào ông Phúc, nói g n t ng ti ng. - Biên b n th nào? Ông Phúc h i nh ngơ ngác, rõ ràng là gi ng c a ngư i ang ch u nhún. Nhưng Cao ã như mu n n i xung. Anh vô b m b p vào bao súng: nói như c l nh: - Còn biên b n gì n a! Biên b n c a hành ng v ng tr m b t chính! êm hôm khuya kho t d t nhau vào b b i ôm p than th , v y là cái gì? Hay ông ang th o lu n v vi c xin tách kh i h p tác xã l n y? Ông Phúc ng b t d y, c ng ã mu n xô xát l m l m. - Chính các anh bày ra cái trò n m t này! Các anh b o bà y n g p tôi xin tha t i. Cao ã n i cáu, ti ng ã như mu n g m lên: ng im! ông có hành ng ch ng i tôi n súng. Th ti n lên m t bư cn gi ng d dàng, cái d dàng c a m t con mèo v n chu t, c a ngư i ã n m ch c ph n th ng, nên không có vi c gì ph i n ĩ: - Cao thôi, không cân to ti ng. Bây gi ta bàn vi c ngư i l n v i nhau. Th quay sang ông Phúc dù êm nh t nho dư i ánh sao m nh t, nhưng v n th y rõ b n m t gư m gư m nhìn như x a vào nhau. Th h gi ng n ng t ngào: - Bây gi th này ông Phúc . ta l y tinh th n là ngư i làng ngư i xóm, l y tinh th n ng viên nói chuy n v i nhau! Gia ình chúng tôi mu n yên chuy n mà ông cũng v y. Ch bây gi làm m ĩ cho c làng bi t r ng ông v i bà Son d t nhau ra ng gi a êm khuya thì còn ra th th ng gì! L i gi a lúc ông Hàm ang như th ! Ngư i ta s nghĩ ông ã l i d ng! R i v m t t ch c, chi b có ông yên không? Ông x u m t ã ành, mà bên gia ình chúng tôi cũng không thơm tho gì! V y thì ta c n bàn kín v i nhau, không h cho ai bi t, c ông Hàm chúng tôi cũng s không nói. Chúng tôi ch yêu c u ông rút ngay ơn ki n v . Chính trên huy n ang mong như th . Các ng chí ó không mu n có r c r i. Khi ông i rút ơn, tôi s nói v i m i ngư i là hai gia ình ã t gi i quy t ư c v i nhau. C th là nói v i ông ã l y tinh th n cán b ng viên ra tho thu n,l i nhau,

vì nghĩa l n ã b qua nh ng vi c v n v t. Như th ông ch ư c ti ng t t ch không m t mát gì. Ông ng ý ch ? Ông Phúc nói v i gi ng c a ngư i ã b m c câu: - Sao anh không nói th ng v i tôi như v y? Vi c gì ph i bày ra cái trò nhí nh này? Th hình như kh cư i. Ngư i ta b o Th có ti ng cư i rít g m, cái cư i c a m t ng t ch t ru i! - Thôi không nên ý nh ng chuy n v t? Ta th ng nh t v i nhau như th . Nhưng làm gì cũng ph i cho àng hoàng, cho nên v n ph i có m t cái gi y cho có u có uôi. Ông yên trí, xong xuôi m i vi c, tôi s xé t biên b n này trư c m t ông. Cao vi t i! - Gi y gì? Biên b n gì? - ông Phúc h i gi t gi ng. Th v n ng t nh t: - Cũng v n ch là chuy n th t c bình thư ng thôi! tôi ã h a danh d v i ông là xong vi c s h y ngay. R i như ã chu n b âu vào y, cao c i dây súng ưa cho Th , ng i xu ng b t èn, rút quy n s trong túi qu n, b m bút bi tanh tách, vi t so n so t r t nhanh. Th th t dây súng vào ngang sư n ng lom lom như canh gác c hai ngư i. - Xong r i, tôi ghi th này. Cao ng ng lên, d t bút vào túi c: Chúng tôi là Tr nh Bá Th , bí thư ng u và Tr n Cao, phó ban công an, trên ư ng i làng nhi m v v lúc mư i gi êm, ã b t ư c ông Vũ ình Phúc và bà Ngô Th Son ang làm nh ng vi c v ng tr m b t chính bãi tr ng b ch àn c nh cánh ng Ma Voi. gi gìn tr t t an ninh và s trong sáng c a xóm làng, chúng tôi không hô hoán làm to có ch ng c là chúng tôi không chuy n, mà ch góp ý xây d ng và làng biên b n này b a chuy n. Chúng tôi can oan là nói úng m t trăm ph n trăm s th t. Dư i ây là ch ký c a ương s Ông Phúc ch m lên: - Không úng? Xuyên t c! Vu cáo? V ng tr m b t chính ch nào? Tôi không ký li c gì c . V a nói ông Phúc v a vùng v ng nh b i, thì Th ã buông l i s c l nh: - Ông không th i ư c! N u ông b ch y, b t bu c tôi ph i n súng! Làng xóm s m ĩ lên. Còn bà Son thì ông nên bi t, lúc này tôi b o gì bà y ph i nghe! Khai th ch khai n a cũng ư c. V y là chúng tôi nh ng ba ngư i, ông ch có m t không, ai th ng ai? Nhưng tôi không vu v âu. Cao xoá m y ch v ng tr m b t chính i. V y là ư c ch ? - Ph i yêu c u ghi rõ là chính bà y i tìm g p tôi yêu c u tôi rút ơn ki n. Ông Phúc áp x ng, nhưng Th v n nh nhàng. Con mèo ã n m ch c phân th ng, c n gì ph i múa vu t v i chu t! - Ông có th ghi thêm t t c nh ng i u y, vì chúng tôi có bi t bà Son nói nh ng gì v i ông âu! Ông c vi t thêm t t c phía dư i, r i ký tên. Cao ã b m èn và ưa s , ưa bút cho ông Phúc. Và ông Phúc ã gù gù cái lưng, c gi cho kh i run tay, vi t thêm n a trang gi y trong quy n s M tc a Cao, r i ký tên. Bút sa gà ch t! Con chim ã lao vào b y! Con cá ã chui vào l ! Th c m quy n s , b m èn nhìn lư t qua nh ng dòng ng u ngào và ch ký run run c a ông Phúc, hài lòng nhét vào túi. o n Th quay sang ông Phúc nói v i gi ng g n như thân tình: - Ông Phúc , hai gi chi u mai tôi ch ông u ban xã. Tôi s nói v i c ng u và u ban là tôi v i ông ã gi i quy t m i chuy n v i nhau ph m vi gia ình, ã vì tình nghĩa

làng xóm mà xoá h t nh ng hi m khích cá nhân. V y là tôi ã làm p cho ông! Ông nh nhé! D t l i. Th t t èn quay gót i ngay, bóng t i trùm l y ngư i anh! Có ti ng cú rúc phía i ông B t. M y hôm nay bà C Ng t c h p háy c p m t lông qu m mà thì th m là t i t i i bàng bay v u en trên cây si c t i ông B t, ti ng qu t cánh c a các ngài c vù vù như ti ng qu t hòm! R i om óm l p loè như sao sa, r i cú rúc quanh cây si y, nhi u i m l l m! Chưa ăn thua! Nào ã th m tháp gì! Nh ng i u l y còn khư t m i sánh ư c v i i u l vào chi u ngày hôm sau y ban xã! L mà l i nhìn th y nh n ti n, l mà th t như m m i càng l !

Mư i ba
V này thì không ph i ch riêng làng Gi ng Chùa mà c xóm M i, xóm Tr i, tính sơ sơ hơn hai ngàn h hơn sáu ngàn kh u c chăm chăm xem cánh nhà Vũ ình s h b cánh nhà Tr nh Bá th nào. Tông t c c a i - Sang - Phúc - Quý L c - Tài s d n y tông t c c a Hoành - Hàm - Long - Th - Ng c - Báu vào ngõ c t ra sao thì b ng chách m t cái, t t c kinh ng c n ngã b ch ng! Theo l thư ng, hai gi chi u, văn phòng ng y và y ban - g m hai gian nhà li n nhau, m i lác ác có ngư i n. Nhưng hôm nay m i hai gi kém mư i lăm, Th ã có m t. Qu n màu be, áo c c tay màu nư c bi n, tóc ch i ngôi, m t mũi i m tĩnh. Ngư i ngoài nhin không bi t anh vui hay bu n. Th d ng xe r i ng trên hiên g i to: - Bác Vòi âu? Lên m c a nhá Bõ Vòi ang d i nư c t m uôm uôm, tư ng có khách trên huy n, trên t nh v thay x ng áo t p t nh i lên. n khi ch th y m t mình Th , lão ng c nhiên. V a m khóa, bõ Vòi v a th m h i:Quái, sao hôm nay anh cu này l i có v hách th nh ? Gi ch ng ch c! Ngư i ta ang n là s p m t chân bí thư n nơi, ch ng nh khôn róc như anh ta l i không bi t? - Bác nhà c a b n quá y - Th vào nhà nhìn quanh, nói nh nhàng nhưng l nh lùng. Bõ Vòi v a i tìm ch i, v a nói l m b m, trong lòng càng th y l : - Chi u hôm qua các ng y h p v mu n, tôi chưa k p d n. Hôm nay có khách trên v h anh? - Không có trên nào c , nhưng v n ph i ph i s ch s , có nư c có chè. Nói r i Th bư c ra ngoài, i loanh quanh nhìn ng m m y khóm hoa, khóm táo, r i th ng th ng sang khu trư ng h c, i u b th t thong dong nhàn t n. Bõ Vòi nhìn theo không còn hi u ra làm sao. C tư ng ông bí thư ang bí rì rì, cu ng cà kiêng lên m i ph i, ch còn lòng d nào mà ng m hoa thư ng nguy t. Chính Bõ Vòi ã b o m i khi Th sang khu trư ng h c thăm m y cô giáo viên là anh i thư ng nguy t y! Nh ng lúc y lòng d ph i phơi ph i l m. V y hôm nay trúng qu gì mà anh ta l i túng t ng th nh ? V a th y ch t ch S u n, bõ Vòi ã t dư i b p ch m ph y ch y lên, ghé sát vào tai S u thì th m, c p m t v n vú nh ng tia vì ng m nhi u rư u c o lên. Nghe xong S u ch cư i kh ng kh nh, r i xách c p bư c lên nhà v i cái dáng c a ông ch s m t ây: S u ư c bi t trên huy n ang r t bu n b c v Th . Hôm qua lên trên y có vi c, c ch t ch và trư ng ban kiêm tra c h i li u trong v ào b i này có vai trò c a Th không? S u áp l p l : Không bi t th nào mà lư ng! Vì bí thư c a chúng tôi có ph i là ngư i ru t ngoài da âu! V xã S u khuy n khích nh ng ngư i xưa nay v n mu n

S u quay ra v n vã như thư ng ngày.S u rót nư c ra chén. thì bây gi ã có c y Th vào th cô l p r i.Không anh ! . Như h i trong năm m i ây. ph i l ng thinh. Sang năm i h i.Nghe nói anh ã quy t nh b t truy n thanh? S u v n chép chép t ng nh m nư c nh qua k răng. thu hàng Th l i v ng m t. T t l m. L n sau cái gì không bi t nh h i tôi ã. r i ng d y tráng m pha trà. Hôm bàn c th v vi c thu thu c u. v a ư c cư i cho! Th x ng gi ng nói. Vì cái th c a Th ang m nh. Truy n thanh v i c èn kèn tr ng v m t m i là g n. nói thăm dò .Thì vi c này tôi ã nói m y l n trư c trong các cu c h p là bây gi l y thóc âu chi cho t truy n thanh? Xà x o như trư c là gay r i! T nh ng ba ngư i. vì cô G m trư c ây ã h c trung c p thư vi n. Th b ng g t m lên và ch ra nh ng ch h n ng ngh ch trong nh ng quy nh c a b n S u.ch ng Th nhưng chưa có d p.M y hôm nay có gì không? . v n coi mình là anh ng cư ph i s ng t a vào Th . còn S u thì c ph i ng i ngay tán tàn.Nhưng l i có ý ki n cho r ng ph i b chính cái anh chàng ích chúa tào lao chúa qua loa i khái y thì sao? R i giao luôn nh ng vi c c èn kèn tr ng cho t truy n thanh. Hôm sau S u nói l i. do phân công i xa. c s vào tay bác ch ai! âu không bi t ch ây bí thư v n quan tr ng hơn ch t ch nhi u. d o này l i nghe ngư i ta xì xào là c u Hiên v i cô G m cùng trong t truy n thanh nhi u chuy n léng phéng l m. còn dư i này thì vây cánh ông l m S u c ph i làm thinh ch u lép. S u v n ph i vui v .Th nhìn vào m t S u. V y thì t t nh t là giao quách máy cho trư ng ban văn hóa b t anh cu ích ph i h c thêm cách i u khi n máy. Nhưng bây gi thì khác r i! Gió chuy n r i! M y hôm nay ã có ngư i nói vui: Bác S u chu n b kiêm luôn chân bí thư i là v a! Thì quy n bí thư cũng ư c. mùi chè ư p hoa sói to thơm ngát.H p tri n khai n i dung m y hôm trư c thư ng v ta ã bàn. và m c dù gi ng v n ng t ngào nhưng rõ ràng ây là l n u tiên S u v n dám t ý quy t nh m t công vi c. Anh y à? . trên huy n Th quen thân hơn S u nhi u. có nh ng quy t nh c oán. cũng là m t cách thăm dò s ph n ng c a Th ra sao! . mà l i ăn thóc b ng ngư i làm vi c c ngày là không h p lý. và cũng l n u tiên S u nói v i Th b ng g ong c a ngư i ngang hàng. Th h i sang i u mà anh m i nghe ư c: . Th cũng v a nh p nư c. ch v i vàng như v y thì n m y con m buôn v t nó cũng v a dư c ăn. nên nhìn vi c Th bao sân sang công vi c chính quy n. B i th nghe câu n nh mình dù quá s m. nhưng S u văn âm th m m c khi bi t m i ngư i v n nhún mình là cái bóng c a Th . Lâu nay S u v n ph i ưa vào Th c ng c v trí c a mình. Thêm n a. thì b ng có ti ng líp xe tanh tách ngoài sân: r i phó ban công an Cao bó . R i không th y S u nói gì. v a th ng th ng h i l i: . bây gi cũng ít vi c. th có nghĩa là S u chưa bi t nh ng chuy n di n bi n sau ó. Th ng i xu ng gh cũng h i v i gi ng bình thư ng như m i khi: . xã quy t nh m ch u c u treo b c qua sông Công phía cu i xã kia. nhưng S u cũng th y sư ng tai! S u v a bày s sách ra bàn thì Th v . Sang năm ta thành l p thư vi n như k ho ch ã bàn. thì t truy n thanh kiêm luôn c thư vi n.T i qua bên anh h p chi b à? . nên cô y b . anh không bi t sao? M i có th mà xem ch ng S u ã b 1-0! S u ang lúng túng chưa bi t t bi n h cho mình ra sao.

C p m t ông khô khô hình như thi u ng . Nhà Bí c nh khu trư ng h c. Không ai dám nhìn vào m t ai. mà chi c ba-bét c a Cao l i h ng. ông Phúc có vi c mu n g p ng y và u ban Th y S u s ng s t. . cũng không th y i u b ông có cái gì gư ng g o. M c dù mi ng kh mĩm cư i cho có v t nhiên. Th ng d y v n vã: .R i quay sang Cao . Th ng d y. có cu c hòa gi i này là do tôi ã ch ng g p ng chí Phúc t i hôm qua. r i cũng nói như l i g n như Th . Gi ng m m m ng. chưa ch u như ng nhau n m t s i tóc. có d p d n nhau vào t n chân tư ng. S ki n này s là t m gương áng cho tình oàn k t không ch Gi ng Chùa mà là t m gương cho c xã! Th l i ti p l i: . hi n ra c a.Báo bí thư và chú t ch. Ông Phúc m c b qu n áo tàu tàu. Quái qu th t.ngư i trong b bò m c loang l . Lúc nãy Th sang y d n Bí c nhà tý n a có cu c h i ý thư ng v .ng chí sang g i anh Bí. n không bi t làm gì. xí xóa h t m i hi m khích nh nhen. Anh ã quên khu y m nư c v a pha. cân nh c. b ng càng h nghi. . Thành ra c bí thư và c ch t ch cùng làm ra v chăm chú vào vi c pha trà ph c v m t ng viên thư ng! Và ông Phúc cũng như ang d ng co i u gì trong lòng nên im t. hai ông này như Sơn Tinh Th y Tinh. n nư c này thì ch trong m .Lúc y S u m i s c t nh và anh l p b p nói: Xin thay m t chính quy n xã r t hoan nghênh thi n chí c a c ôi bên. sao b ng dưng l i thân m t v i nhau th này? Mà sao l i c thư ng v và công an ng i nghe cái gì nh ? Hòa hay chi n ây? Tay Th không nói gì. C hai ngư i i di n cho hai dòng h ghê g m. May quá Lương Văn Bí và Cao ã t i. r i cùng n ây nghe luôn. cua trong l cũng ph i bò ra mà chúc m ng hoà bình v n tu ! Ông Phúc nói xong t t c cùng ng i l ng ph c. Thôi thì chín b làm mư i. Bây gi xin như ng l i cho ng chí Phúc! C S u và Bí c tr m t ra h t nhìn Th l i nhìn ông Phúc. S u không bi t làm gì. li n rót nư c sôi tráng t ng cái chén. Ông Phúc v n hơi m m cư i gư nh g o. b chi c mũ lá c ra. t i xúc m pha trà m i.ây không ph i là h p thư ng v . Lương Văn Bí là phó b thư thư ng tr c.Rõ! Cao áp như m t ngư i lính. Hôm nay có v tr ng i th này. . r i quay gót. Bí cùng trong thư ng v v i Th và S u. mà tôi ch mu n s có m t c a thư ng v và công an ch ng ki n s hòa gi i gi a hai gia ình và h hàng chúng tôi v i gia ình và h hàng ng chí Phúc. coi như chúng tôi thông báo cho c thư ng v ư c bi t. Nhưng ngay S u là ngư i chưa bi t tí gì v màn k ch này. tôi r t cám ơn ng chí Phúc ã gi úng l i h a. Ông h ng gi ng. ng i xu ng gh . c như mình ang b c p i th này cu n vào m t trò chơi ú tim. thì b ng c hai bên cùng cao chuy n nhân nghĩa! Cũng vì tình làng nghĩa xóm. V ph n tôi. nên m i ngư i v n g i là Lưu B . Th nl i xu ng gh chính gi a: úng v trí c a ngư i ch trì. t i l a t t èn có nhau.à m i ng chí Phúc vào ây . ch âu ph i Th i tán gái như bõ Vòi v i nghĩ h p ho ng. nên S u cũng l ng thinh. bây gi úng th i i m t t nh t sát ph t. Cũng xin thông báo v i thư ng v bi t. n n i Th ph i nh c khéo Anh S u anh Bí có ý ki n gì không?. ch nh n pháp lu t can thi p thì nó s t m n cái tình làng xóm láng gi ng! cho àng hoàng ba m t m t l i nên tôi có m i ng chí Phúc t i ây. Vì là ngư i trung dung t t tính. và chúng tôi ã nh t trí vi c làm sai c a ông Hàm hai gia ình chúng tôi t gi i quy t v i nhau.

ta nên có biên b n v cu c g p g này Cao ng i m t mình giáp phía tư ng. Anh ang t n hư ng chi n tích c a m t tr n th ng l n gi a lúc anh ã mư i mươi chi n b i. Ch có Th là không m t chút ng c nhiên. mua chơi cái vé x s năm hào. ây là nh ng ngư i i xin d u xin gi y và c nh ng ngư i tò mò i săn tin v cu c h p v i nh ng thành ph n r t l m t này. là l n ti ng khái quát ngay r ng như v y m i úng xu th th i i i u chuy n sang i tho i! R ng l ch s ã sang trang. r i quay sang l c u v i S u: . ng i ng trên gh salông. r i hai ương s ký trư c. ngay sau dây ng chí Phúc và ng chí Cao thay m t trư ng công an s lên huy n làm vi c v i các cơ quan ch c năng n i dung v a r i. nhanh như l a cháy.. Theo tôi cho àng hoàng. Anh gi c Cao và ông Phúc lên huy n ngay k o h t gi làm vi c.Có m t bác Phúc càng p! Vì bác là bên nguyên ch ng rút ơn.Tôi ng i ây nghe ôi bên trình bày ã th o luôn biên b n r i.M y vi c anh quy t nh v a r i. li n nhau nh u ng lên: . t Gi ng Chùa b t sang xóm Tr i. Gi a lúc y Th ã t m táp xong. Bây gi tôi ph i v có chút vi c gia ình. ch nhe răng h t na g ơ en gi nâu ra cư i. ã trúng thư ng năm tri u! Hôm y v ch ng phó Bi ng suýt ch t ng t vì sư ng! L n này không ai ph i suýt ch t. Th t tay g p t biên b n ưa cho Cao r i ng lên như là tuyên b k t thúc cu c g p g . các anh trên y c n h i gì càng ti n. R t p! Th xem trư c ra v chăm chú r i ký r t m phía dư i. Bí nhìn theo bóng áo màu ghi r t nhã c a Th ang m d n trong năng quái. L n này thì không nh ng S u Bí mà ông Phúc là ngư i b t ng nh t. ông chưa lay ư c âu ông S u ! Mư i b n Ch n chi u t i là cái tin ích thân ông Phúc cùng v i phó ban công an Cao ã lên t n xin cho bác cháu ông Hàm ư c v .Tôi tư ng ch m t mình chú Cao lên huy n là . hôm nào h p thư ng v ta bàn l i. Nhi u bóng ngư i l nh trong nhà bõ Vòi ra. M y ngư i ti p theo c như b thôi miên. gi ng n là thân tình: . Anh m c b pi-gia-ma màu sáng. Th li c nhanh ông Phúc. dư i là ch ng th c c a chính quy n a phương. Th bư c xu ng sân d t xe i ngay. cho các anh trên huy n th y ây là s t nguy n ch không ph i ai ép bu c ai. D t l i. Th m i quay l i S u gi ng v n ng t như không: . lây lan sang xóm M i.Lương Văn Bí h i kh Th .Tài th t! Xoay chuy n ư c n th thì tài th t! i th này cao cư ng l m. Chuy n b i thành th ng. bác cháu ông Hàm tr ng án. i lên t nh xem á bóng. N u th y c n thì anh c gi i thích v i m i ngư i là nh ng công b hôm trư c m i là d ki n. b ng nh t. Anh ã b t ư c i th ang . .M y bà th g t nghe Xuân Tươi hùng h n.Gi ây các ng chí xem. nhưng rõ là m i ngư i kinh ng c n m c c há m m ra mãi lúc sau m i h i ư c: Th là th nào? Thì còn ai bi t th nào! Ch u! Ch còn bí thư chi b Xuân Tươi. mon men i lên. gây s s ng s t y như năm ngoái th ng cu Bi u con ông phó Bi ng ho n l n. cùng ký so n so t trên m t gi y. ã lan truy n huy n kh p m y làng. v y ch nhe m t phân t nh là làng Gi ng Chùa l i d m chân t i ch ! i u m i ch i uôi! Nói tù mù như bác rõ chán m i! . vì t t c ã di n ra úng như ý nh c a anh.Theo k ho ch gi a tôi và ng chí Phúc ã th a thu n. lim dim nh khói thu c. ông th n l c quan. Nhìn hai ngư i d t xe ra khu t b i tre.

cũng không c n báo cho m con bà Son bi t v i. cháu không bi t tý gì. Rõ ông trư ng h l i cháu chào trư c nh ng ngư i dư i quy n mình. Th qu con khoang. r i i th ng vào nhà trên. Nh ng bư c chân c như múa. Ch c ông v a t m xong. cháu ch nói xoay chuy n ư c th này là t t c do chú. Nhưng cháu ã g p chánh văn phòng b n chú.ông Hàm ang tìm thay trên cái ch c móc áo d ng góc nhà. C ngư i àn bà làm thuê hôm nay cũng ph b p. Thóc lúa hãy b c y ã.C hai c ang dư i Phú Ng c d tri n khai ngh quy t 04.Bí thư và ch t ch ã bi t chưa? . Trên ư ng v c u ư ng v i c u Ng c c h i. y là th i cơ ta d t di m trư ng h p Vũ ình Phúc! Ch làm n a v i r i có lúc ch t! Nhưng làm th nào thì ph i tính k ã! Ông Hàm i ra trong b qu n áo màu g . rõ là ti ng h i c a ngư i ang sung sư ng. . R i cô tong t i ngay. Thày em v r i y à? . chưa k p tr lli. lúc làm các th t c xong. T hôm qua t i gi anh chưa g p bà Son.Thày cháu v a v m i chú sang chơi. v i m ng. c a cu c vui này. ang tìm b tươm t t t y h t cái l t th ng tù trên ngư i! Cao ang gi n m gi ng i trên i-văng li n v c d y.Cháu chưa nói gì v i bác Hàm âu. B pi-gia-ma màu sáng b t ánh èn trông càng nhã. S th a mãn làm Th n l ng c ngư i! Anh c ng i như th cho n lúc nghe Luy n nói láo pháo ngoài ngõ. M con bà Son ang tíu tít dư i b p. coi như không có chuy n gì ã x y ra. Chu n nhanh th ! H n là ông y cú l m! Nhưng như th cũng là ư c.Chú y à? . m y hôm nay có lúc ã dám nói h n. B i chính anh là tác gi c a chi n th ng này. Th ng y nhin cô cháu gái xinh p và bư ng b nh. quay l i h i Th . Th v th ng nhà. may r ng cho mát. h a là hai c v s báo cáo ngay. h i ngay cái i u anh ang quan tâm: . ánh m t c a Th như mu n nói : mày ch là con nhãi nông n i!. Th m i thong th i t t qua nh ng bãi chè sang nhà ông Hàm. d u hi u l l là nhà c a ang vui. Th kh g t u. thì ào v i hai tay áo s n cao tóc búi cao m t ng như cô v a ng ng tay tu t lúa. nhưng không ai làm. r i ti ng xe c i ti n ch lúa cót két ngoài sân. l i thêm nh ng bư c i khoan thai ư ng b .Th anh tư ng s vi c d ng l i Th y Cao ngơ ngác m t cách thành th c.Luy n h i v ng vào. ông y m ng l m và ph c l m. T xa ã th y nhà ông trư ng h sáng choang nh cây èn l n treo ngoài hiên. Th càng h gi ng. Mùi xào n u t b p bay ra ngào ng t. Hãy c cho nh ng âu lo bu n t i th m m vào ngư i bà y! Chi u nay Th không mu n ti p ai. ôi bên cũng có l i. Th kh mà không c n h i thêm m t câu. h i nh : y à? . nói nh v i Th : . cháu quay l i ã không th y ông Phúc âu n a. Chi c máy tu t ng c nh. lên cháu ã s p r i. ào quay ra b o Luy n: Thím ng n u cơm chú y nhé. nhưng ti ng nào rõ ti ng y: .th th ng ph i h vũ khí và t nguy n làm tù binh? Lúc ra kh i văn phòng y ban. ư c kiêu kỳ m t chút ch !. Th v a ng i th ng d y. M t ng lúa x p cao ng t gi a son. Mà có khi tin ã bay xu ng Phú Ng c r i! Các cơ quan huy n bàn tán m lên r i còn gì! Bu n cư i. Th cư i nh t. có c anh Cao chơi. V y thì anh cũng ph i ư c t ng m vu t mình m t chút. Th quay l i h i: . b n l n i vào r i d ng l i trư c c a nói r t rè l phép: . ang trà dư t u h u.Tu n sau ta tri n khai ngh quy t 04. Lát sau tr i t i h n. huy n v a t trong b p chui ra. không mu n g p ai.

h p háy c p m t nhìn nào gi ng v n à: . m t t c a th n ma men. M i ngoài sáu mươi.Thôi tôi ng i dư i này. tôi sang m ng ây. Cao ch y ra dìu ngư i àn ông l ng kh ng trông như ư c c u t o b ng toàn nh ng gióng nh ng t! Ông Kh u th p th m bư c lên th m. nhưng ôi m t cá rói c chơm ch p.Bá lên trên này. cá tr m c rán vàng. V a nói. Bà D n s c nh là ngay t êm qua.Chú c m c tôi. Ông v a v . Th quay ra g i to: . v n vã: . Ông úng là ngư i t gia tr qu c tài nh t cái xã này! Th kh cau mà nhưng mi ng v n cư i h i ông th n rư u nh ng câu t m phào cho vui. thì ngư i ta tr n m t lên : Bà v mà kh o ông y! úng là ngư i ta có lý. chú H o t c là hai ông em r ch ng bà L c bà Tài s n s n n tìm ông. Trông th t th n th kia thì làm gì có cây v i ch . bi t là ông chưa h t xúc ng: . r t nh . i l ng l lúi súi như b d ng m t anh m t c a. Thì ra là ông Kh u anh r bà Son.Thì nó v cho các bá y m ng. S l nh l o hôm nay ã sà ôi cánh xu ng nhà ông Phúc. bà Son v a km áo nhìn Th o ch ng thái c a ông em ch ng th nào. M t gi ng kh khà t ngoài sân: . v a ăn cơm xong. ĩa nào cũng to x p có ng n. Bà D n v ông nh nói là lúc ch p t i chú Tính. Có mà ch r i! Bà Dân gi c th ng Cân i h c bài. trông th ch tôi còn trư ng s c chán! Tôi ã nh m tính có d n hơn ba t n rư u ã i qua ngư i tôi ch ít i gì! L c tr i y chú ! Không phí âu! A ông Th ây r i. nên c làng l i ph i xay tay. M i bác. Bà Son m c chi c áo tr ng c c tay th m m m hôi. chú v i anh Cao xơi rư u v i b cháu. hay quá! T t i n gi tôi nghe làng bàn tán là ông ã xoay xo d p yên ư c cái v này th t là gi i. r i bà g o vào c i giã. M y hôm nay cái máy xát nhà ông Qu n Ngư b h ng. R i i r a chân. Ông Hàm bê c cái hũ da lươn t lên giư ng. âu cũng th . H i. nhưng ông ã kheo như c xưa như ngư i s ng hàng th k . úng là khi ch nhân v ng th thì cái khí cái thân t con v t nuôi trong nhà cho l i u hè xó b p cũng có s c di n. nên bà thôi. lúc ông i h p v ã có cái gì b n ch n l m.. m t tiêu s l nh l o. Nhưng th y ông c r quá. v y mà t êm qua n gi bà luôn nơm n p lo s gương m t y. c l c s c h t n m l i d y u ng nư c. Nhưng bà ch c ư c s t ng l trên gương m t trái xoan r t thanh. Th t gà lu c ch t to. y m th . Bà Son t nhà b p ch y ra. Bà Dân ang mu n h i ông cho rõ ng n ngành ây. là ch nhaan b t ư c tr m gi b ng dưng l i i xin tha cho th ng k tr m. Th có phái là ng không? Hay ông y ã nh n cây nh n ch ngư i d hơi không? Có ph i b ăn qu c a nhà ông Hàm nên m i gi i hòa th . ông áp nhát g ng ăn r i.Th ng ư ng v i th ng Ng c v nhà luôn à? Ông Hàm c m thi c lông gà thông i u bát m t ông g y h n i. C hôm nay cũng i v i chú mèo mư p tham lam ang ngàu ngàu trong xó nhà. Con khoang b ng s a h c lên. trong nhà ngoài sân èn sáng r i r i.Dì y h ? Nghe nói dư ng v . Gi a lúc y m i ngư i ang nâng chén v i rư u tăm c l g p vào bát cho nhau n con khoang nh ng mi ng th t gà vàng ênh. nem cu n. hút thu c như ngư i có b nh m t ng r i sáng hôm nay nhà tu t lúc ng y cũng b n th n th nào y. Tôi ph c quá. d a xào lòng gà. t t t ch y lên. lên giư ng n m ngay. giã chân như th i x a xưa. Bà Dân nhún t ng nh p . C nhà ch mãi. Cho n chi u t i nay ngư i ta bàn m lên là ông Phúc b h r i! B m c qu l a r i! Bà túm l y h i. V a lúc ào l m bưng chi c mâm ông lên t vào chi c giư ng chân quỳ.

L ng l i chu n b b a t i. anh em bác cháu Ông Hàm m i b t u pha tu n trà th nh t. ây là nơi ngh c a ông Hàm.c i.Thôi m nó im i. Ba gian gi a là b m t chính c a gia ch g m có bàn th t buýp. Nhà năm gian. r i anh em tôi s nói chuy n v i bà T êm qua n gi ti ng nói s c l nh y c luôn văng v ng bên tai bà. Sau cùng. th ch. Nhưng hôm nay thì bà không th ng i vào y ư c. ó là câu nói yêu thương nh t i c a ông. sa -lông và chi c giư ng chân quỳ bóng s m toàn lát chun. chi c chõng tre ã ư c xu ng nhà ngang ngư i khác h t ch ng dư i ó. trưa v n i ưa cơm cho bác cháu ông ăn như thư ng. Bà ang như con cá bơi gi a m t chùm lư i câu c dăng lơ l ng quanh mình. m t mũi c th th n như ngư i thi u h n thi u vía. Ông anh r có rư u vào ang nói m m. n khi trông th y Cao èo ông Hàm v .Gian bu ng u bên kia ùng c t thóc lúa. Bây gi ng lăn như m t s n bù. bà ã b d bu i g t v nhà b ng d b n ch n ngong ngóng ch . Nhưng t t c u ngai nói ng i cư i. có th t không? Thì ã c u ư c ư c th y r i còn mưu v i m o làm gì n a? Bà Son l ng nghe.Kìa thày nó! Anh Cao i giúp bá y ư? Hoa ơi. Nhà còn nhi u vi c nên bà Son b o ch c yên tâm ây. bà Son xách siêu nư c lên thêm vào phích. T lúc ông Hàm v . v a cư i v a khóc: . C êm c gi th c gi ng ngư i ngư i m t như v t s c i. bà lao b ra. nhè nh s a hai tay con bé cho th ng th m. n m l ng nghe chuy n c a m y ngư i àn ông ngoài nhà.ông Hàm nhìn bà nói nói tr m tr m. óc cũng như âu âu. c t con dao cái th t: r i soi èn nhìn l i c a chu ng gà xem ch em ào ã óng chưa. tôi v ây r i! . ã tai qua n n kh i. Bà th ra âm thâm. thày v !. ngăn hai u hai u ng. trút ra m t hơi th dài.. d ng xe p và kê m t chi c giư ng nh y là ch ng c a ào. ây là nơi ng c a bà v i cái Hoa. Lúc ó bà ã ch y g n v nhà. Nhưng bây gi là rư u nói ch không ph i ông Kh u nói. nhưng b ng thì th c th m như có ai s p túm l y áo mình. nhưng ư c cái tr công th nào cũng ư c. mư i câu ch ng ư c m t ti ng c chu t i như ngư i r t . Ch ta làm r t kh e.. Xem ra bà Son và c cô ch nh s c s o là ào u hài lòng v i ngư i àn bà vô gia cư này. ã n m dang c hai tay ra ng thiêm thi p. Cơn g o chiêm mà m i b a c ánh bay sáu bát. M i hôm ngư i àn bà làm thuê cũng ngh trên này m con bà Son thêm bóng thêm vía. nghe bu n rã r i như là cái c i cũng ang ng gà ng g t! Mư i lăm Khi khi bà Son ã làm xong h t m i vi c trong ngày t d n d p ngoài sân.. làm cái gì là làm cùng. ào cũng b g t v . Bình thư ng như m i hôm. r i bà n m xu ng bên c nh. Cái ch y c nh n nha n n t ng nhát th ch. bà cũng ng i u ng nư c góp chuy n phi m. Bu i chi u nghe ngư i ta bàn tán v cu c h p tay ba tay tư trên xã. Lúc y trên nhà. Th là ông y ã v . Bà v i. v a ch y v a khóc v i n i t i h n u t c. ăn r t kh e.phê. Sáng d y bà v n i làm như thư ng. Ch t t i n gi nghĩa là t lúc ông Hàm v . M y m con c quýnh lên. Bà Son buông màn.. . nó m i b ng s c lên. Th t t i con bé m y hôm nay nó cũng ăn ng th t thư ng. nhi u lúc còn nói át c ông Hàm. B n ngư i ng i kia có n hai ã rình nghe h t nh ng chuy n êm qua c a bà.. Li u có chuy n gì n a không? Ngư i ta v n b o Th là a mưu l m. Bà Son t t èn. r i v n l ng l bà câm chi c n con i vào bu ng. T i nay ào sang ng v i Minh t vì b m Minh v t n Chã ăn gi mai m i lên. Cái Hoa chưa k p d t màn.

nhưng ông Hàm ã h i v i gi ng h i l i: . nên anh càng d dàng . Cao ngáp dài ng lên.Th th y c n ph i cho ông Hàm bi t. m i ngư i m t phách. Ông ch t nh h i năm ngoái sang bên sông ăn c . vai trò ch huy lúc này là anh ch không ph i là ông Hàm n a : . lúc này ang r t c n n bác y! R i Th ra v .Chú không ph i d y khôn tôi! n lão Kh u say ái ra qu n mà còn bi t có yên gia m i bình ư c qu c. Th bi t ông y ã nóng m t l m. ông Kính cùng b nên h ã m nh r i y. Máu ông ã nóng lên r i! Ông c t ngang l i Th . Tho t cái. ch chưa d ng ây. nào ng . ch lo lão nghe nghe h t chuy n mình r i ánh bài chu n thì th t sôi h ng b ng không. Nào ã có chuy n gì. vì th em v i th ng cao m i nh y ra.Bác c bình tĩnh không ư c s n s n lên. Bây gi ph i ti p t c t n d ng tri t th m nh ta ang có. r i ông Ch nh. Hli anh em cùng l ng i. Anh em nhà này v n không quen chào m i ưa ti n nhau. Ni m vui ư c thoát n n trong ông ã nh v i h n i. thì ây ăn v n ba b a no lòi kèn ra. th y như có m t làn sương tê mê to xu ng ngư i mình. v a k l . b i còn nhi u vi c ph i làm ti p n a. làm gì ph i v i! Th chưa d t l i. Bây gi ch còn hai anh em ông hàm cùng ng i du i chân. Ông Hàm c ng i l m r m rên giư ng. Ông Kh u c ng ng lên. n a là ngư i khôn. nên Th ã xin ư c. Cánh bên y i d vào hùa v i nhau thêm m y ng viên m i v . nhưng ông v n như b m t m t cái gì. Ông Hàm ă p tay xu ng chi u. Ch bác tư ng x mũi h n d l m y. tròng m t ã t i l i: . h n ã . Lúc y bên ngoài ã tàn n m trà th ba.lư i. d n dò ông Hàm: . Bà thi p i trong gi c ng ch p ch n. Th là ã xong bư c m t. em k cho bác bi t là ph i cùng lo vi c l n trư c ã.Th nhà tôi nó khóc lóc k l nh ng gì? Nói x u tôi nh ng gì? Trong lúc c làng ói vàng m t. th ng Ng c h i: Cao ch nói: T t c là nh chú Th . Lúc chi u khi th ng ư ng. mà lão ta v n trơ ra. Th nhìn bàn tay ông anh v i nh ng ngón to ng n. Bà Son m i m t nh m m t. u tù thô nháp c rung rung khi c m chén nư c. Ch n khoá t i này anh chàng Tươi m t ch c bí thư v i h . không ai nói m t câu. t a lưng vào thành giư ng. ch vi c nhà như cái trong nơm. cháo không có mà húp. Ph i l p ư c cái biên b n thì m i xoay ư c theo ý mình. M t mũi h n còn non cho t nhưng sau m t lúc tính toán. ông l i ng i vào úng cái chi u trư ng h c a mình: .Th chú và th ng Cao có theo sát ngay t lúc nó g p nhau không? Ch c ch n là chưa có chuy n gì không? Th v n m m m ng. ành r ng l p ư c cái m o này cũng là áo . ngư i t nh! Nh ng vi c chú th y c n làm thì c d n lên. Lúc sau Th ng y h gi ng r t tr m. vai trò c v n. Th v n ang say sưa v i phương án ph i b g y cây c t cái nhưng ông Hàm ã như không nghe th y gì h t. V a ngh Th k s tình . Ông Hàm ã tư ng vì quen thân bí thư và ch t ch huy n. tình c ông ã g p m t anh bi t xem t vi cùng ng i chung m t chi u rư u. th thì còn òi gì n a?. Khi th y bà y khóc lóc.Bác c bình tĩnh. Th thì ta ph i nh m ngay vào cái g c chính mà nh ! Không có anh u trò thì r i s l n tùng phèo.Bác ng làm m lên h ng vi c. càng nhanh càng t t! Còn vi c trong nhà thi tôi ph i lo!. Cao l i ph i h t ng ông t n ma men chân nam á chân xiêu v nhà.

Bà Son l ng thinh như chưa nghe th ng. ho c th t chân. khi n m t n a ngư i và gương m t gân gu c c a ông cũng ch t i ch sáng. bà s sàng ng i xu ng i-văng. l m t t dân trong ngư i mình. r t dày.Ng r i à?. Theo l ng m gi a hai ngư i t r t lâu r i. hai chân bư c th t nh i ra. m c dù bà ang giai o n cu i c a tu i h i xuân th i i m c a ánh h i quang cu i cùng lóe lên trư c khi m t tr i t t l m. tính nóng. c không phanh. bà Son cũng không nói không r ng không ch nh m ng và cũng không ch m h p. R i c hai cùng th d c. u óc tr ng r ng b t b t. sách ã có câu cung ly chính hư ng nam phương. ch còn hai niên n a là ông ã l c tu n. Có ph i ta ã mù th t? ã b l a thêm m t l n n a th t? Ông Hàm nóng n y th c chân xu ng n n nhà. th y rõ m t cái gì c c n d n. m t l ng t như m t con chiên ch cha phán b o. r i hai u ngón tay thô tháp b u vào c chân mình. ai mà cung y tính ngư i nóng thay.phán câu này nghe ghê c ngư i: Tu i ng a c a bác là sáng trí l m. Nghe nói nh ng ngư i có khuy t t t t b m sinh. Chi c èn to treo c a lúc nãy ã t t. h b ng tr nên n ng ư m n cu ng nhi t. kéo t m màn gió. Ông tu i ng a. Bà rút chi c khăn t m.bà cu n v i mái tóc còn r t dài. hai tay t trên g i. R i khi bà v a ng ngư i xu ng chi c giư ng chân quỳ thoang tho ng mùi rư u và mùi thu c lào. nhưng chưa bao gi Tr nh Bá Hàm ch u b t l c khi làm ch c năng c a ngư i àn ông. Vâng ánh sáng c a tu i mãn khai dư ng ánh th c nh ng t bào và s khát khao b ng n m t l n chót trong m i ngư i àn bà. t m thân to ngang. r n ch c c a ông ã trư n ph lên bà. khi n ba gian nhà ch m ch t . bà ch l ng l ng làm tròn nghĩa v c a mình. Có th v t b t t c vì tình! Th ơ v i m i l i khuyên can! Nhưng chính vì th mà d b l a vì tình. hơn c tu i d y thì r t nhi u. . Ông Hàm lúc nào cũng d o dai. bà Son b ng th y có bàn tay r r l n tìm. bà làm b n ph n c a mình. Tu i này thu c cung ly.ông Hàm ng i x p b ng trên giư ng. thì bà Son m c p m t th n th không nhìn ra. Nh ng lúc y. H ? Bà Son c a mình như là v a th c vì ti ng g i. h tr nên m nh m khác thư ng. v ch ng bà không ng chung giư ng. Hình như cái thân. th là bà bi t cái bóng ngư i l m ang l t sét i ra giư ng ngoài kia là ai.êm hôm qua bà nói x u tôi nh ng gì? . Ông Hàm ng i nghiêng bên ánh èn. Trong lúc ông Hàm lim dim n m th m như v a xong m t công o n. ánh èn chi u sáng m t bên gáy còn y n.Ra ây ã! Th là ã n lúc! Bà Son bi t ông ch ng ã g i to như v y t c không ph i làm cái vi c y. t ngày con cái ã khôn l n.Ông g i gì? . Thích t làm l y m i vi c b ng chính ôi tay c a mình.. ông Hàm ã hăm h mà v n l ng l không m t l i mơn tr n. còn bây gi văn en mun. Và ông cha c ng i gư m . Bác r t hoa tay. và trên ngư i ch m c phong d y. C a ã óng. Ông thì bà m n n s Hàm úng là ngư i như v y. lay lay. trư c s bào trơn óng bén c a ông phó m c. Ngư i cung này trông khô. Nhưng v i bà Son. D o dai. mà soi ngư c tr vào. h i p m t câu như v y khi bà Son v a t trong bu ng i chân t bư c ra. hay c n th . khoèo tay. Các kh p xương như l ng ra. t p t nh i n c a bu ng. cái c t y cư ng tráng c a nòi nhà mã mà ông c m tinh ã th m sâu vào t ng mao m ch cua ông. và ang c n gì bà. n bù sang cơ quan sinh t n. Nhưng h ang ng . nhưng ti ng bà tr l i l i r t t nh: . Bà se s ng i cái Hoa th c gi c. nhưng l i am mê. Gi ch còn chi c èn con t cánh chi c lư ng trên bàn th . g i tr ng không vào kho ng t i mông lung: . khuôn c v n tròn ch c. ch ban ngày m i nhìn th y loáng thoáng nh ng s i b c. vì mù quáng quá!.

Bà Son v a d i. qu l y.U ơi! U âu r i? R i nó l m c m bò d y. b ng t n a ch ng. Bà Son nói u u trong khi toàn thân v n ng i yên như b t ng. thúc tôi i g p ngư i ta. Mùi rư u. Hai hàng mi th m ư t nư c m t trong gi c ng n ng n k t dính vào nhau. Ông Hàm p ánh r m xu ng chi u. không kêu xin oán trách. cha bi t r t rõ mình ch làm ch ư c ph n xác. Bà Son th ra th t to. xô vào nhau lanh canh: . ch riêng thân tôi vi c gì tôi ph i xin x c u c nh ai. ph i bi t nh ng chuy n ch ng hay h m gì! Còn s thóc v ch ng bác Kh u vay. Còn cái vi c tôi ph i i g p ngư i ta. bác y s gi . ch tôi không t ý. Nhưng i g p là nói công nói vi c ch không ph i i g p khóc lóc. n lư t ch sau phơi phóng xong. thi b ng th y có ngư i kéo chân mình! R i lay lay? Bà Son rùng mình t nh h n. H nhà này không thèm quỳ g i trư c th ng nào nghe không? T ngày v ây bà ph i kh s nh ng gì? Thi u th n nh ng gì? C n ch gái anh r c a bà lúc túng. Ch ng ai ăn không ư c c a ai. l i n m vào c chân bà gi t gi t. cái ngư i lay chân l i m i l t s t lê dép i. bêu ri u ch ng. r i p c s c n ng c a mình trùm kín t chân n u t m thân nóng hôi h i. như cưa như c t nh ng ngón tay tay m hôi tr m.. Ông Hàm ng i út ít.Chú Th b o tôi. m c dù ch nhìn qua khe h nhưng cũng th y ư c th p thoáng. bư c lo ng cho ng vào dânn. R i bi t ch c bà ã t nh. còn b t l c trư c phân h n.ông Hàm nh c l i ti ng ã anh l m. lúc này nư c m t m i tuôn ra lã chã: . thì m i có dáng i u và âm s c vô h n th này: . Bà Son quay l i. bêu ri u h hàng. Nh ng ngón ta chu i m n hình như ươn ư t m hôi. lúc thi u cũng ch y n ây! Cái Hoa b ng kêu thét trong bu ng: . Cài gì? Mu n an i con ngư i mà duyên ph n ã bu c ch t i mình. u tóc bù xù ch y lao ra ngoài nhà. v a th dài. i xin ngư i ta cũng là vì con. Ông Hàm ch m è tr ng c h ng. n m không ư c. và v n không m t l i như th c hai cùng m c b nh câm. ã cũ k n ghê s . mà còn m t ngư i n a.. . Nhưng r i còn vi c này n a. h a h n. ưa tay lên xoa m t. và c bi t là ư c nghe rõ t u t i cu i. Cha luôn luôn không hi u ư c nh ng bu n vui nóng l nh trong con tim. trong kh i óc c a ng chiên tinh r t nhũn nh n ngay trong vòng tay mình ây. Bà không khóc. gi l i còn b t t i tôi? R i hai m con dìu nhau. Hai m con ôm nhau ng gi a nhà. không ph i ch có con bé Hoa bu ng. cũng ngay trong trong êm thì ch có hai ngư i ch ng ki n y là m t h i lau sau.Thôi vì con cái tôi xin ông! Ông ng chúng nó ph i nghe. Bà Son v t ng d y ch y l i như con gà mái dang cánh che ch cho a con bé b ng. vì ch ng. mùi thu c lào và nh ng ng tác r t ít. ó là ngư i àn bà làm thuê ng dư i nhà ngang. có d êm ã nghiêng v sáng. R i v n nh ng gì ã quen. ã xui tôi làm. Ông Hàm ang há mi ng nh nói n a thì.Tôi h i bà ã nói x u tôi nh ng gì? Ba nghe rõ chưa? . mùi hành s ng. hay chính cái Hoa là i m t a dìu bà.Ai ch bi t chú Th b o i g p. bà Son ang lơ mơ ch p ch n. ph p ph ng . b au kh d n h t m y hôm nay? Hay là vì ph n s ? Bà l i se s ng i d y. khi n m y cái chén ngã lăn trong khay. khi n m t mũi c lư ng vư ng như chăng m t t m m ng nh n. r t ti t ki m nhưng d t khoát. ư c ch ng ki n vi c này. Ch nh ng lúc ngư i ta m t h t ni m tin vào nh ng l i khuyên b o. l n v n bư c ra trong kho ng không t i m t t h t èn óm. Ch ã d y ngay t lúc nghe ti ng òm òm trên nhà.gư m trên giư ng.

an êm như ru. Chi c xe gáy lên m t h còi. S u dăm tu i. ngón cái và ngón ch qu p l y hai ngón chân cái c a bà. bí thư ch nói m i vi c c a các ông bên này là do các ng viên bi t nêu cao trách nhi m. Thì ra làm quan ch c khi không ph i gi i quy t nh ng vi c r c r i có sư ng th t! Bí thư Luân hơn cánh Th . b n ng niên c a Th ã báo trư c. vì v a ti n ư ng và ti n m t s vi c khác n a. V a nghe ti ng xe ì ì t dư i d c. r i sát vào vách tư ng nhà ch t ch Tr n Văn S u. d i xu ng. Bí thư Luân i vào sân chào bà ch . nên ã thu x p ư c yên n nh ng vi c áng nh ph i nh n pháp lu t can thi p. m t chi c u. Xe không ch y th ng lên xã. mà là bài h c chung bi t l y dân làm g c c a ngư i lãnh o! Ch là bên Phú Ng c cũng ang có m t vài v lình sình gi a ng viên v i qu n chúng không gi i quy t ư c. v a thách nhau: bi t xe ông Luân hay ông o? bi t bao gi xe i m i tài! Trên i em ch ng s ai ch s u-oát dai c ngày! dai thì nh u lai rai!. Th ã cho ngư i báo l i là xe c ánh th ng n nhà S u. Hai bàn chân ông. t t tính nhưng nhát.. vì sư b o sư t t. là ôi bên ã tay b t m t m ng vui v và thanh th n c như t t c không còn gì ph i b n b u. mà c chúng tôi cũng s b trách là giao giày nh m vào chân c u th ! Chánh văn phòng nói xen vào: . l c m nh tay Th . M y ngư i trong thư ng v ã ng i ch t bu i. t c v S u ang cà rơm trên ng thóc cao ng n ng n m i tu t: . r i anh lái ánh m t ư ng lư n r t i u àng như con gà tr ng x cánh quay vòng quanh con mái. r ng sáng nay bí thư s làm vi c ti p v i Phú Ng c ch ng m t ti ng ng h . r i sau ó chánh văn phòng s tháp tùng bí thư sang ây. ây không ch là chuy n cá nhân.oát còn m i rư i ch y ch m ch m v i dâng i u r t thư thái t xã Phú Ng c sang. H c ng i v i nhau là m m như m bò. nói to: . gi ch còn c m t vi c là nâng c c chúc m ng nhau. Nh ng ngư i làm ng dư i này v a g t ràn ro t. l ng l khóc! Mư i sáu Non trưa. S u và Lương Văn Bí t c Lưu B ã ch y ra t n ngõ. gia ình.phía dư i. mà r qu t sang khu i b ch àn. m t s c dao cau. v a là bàn l t s vi c trư c m t.G m rõ nâu m i n i th y bác v chơi! Có ng thóc th này nà nh ơn ng. Ch y theo con ư ng s ng trâu t xóm M i sang xóm Tr i. ơn các bác trên huy n! Bác c chơi v i nàng xóm chúng em dăm b a! Luân cư i m m: . Bí thư Luân và chánh văn phòng v a bư c ra kh i xe. c Th . on : . ơn chính ph . chi c xe c b p b nh như bơi gi a bi n lúa ang chín. Lúc này nhà Ti ng cư i hì há bay lên trên nh ng th m lúa ang ch t ch Tr n Văn S u ti ng cư i nói c a ch và khách càng ròn rôm r p như bánh a nư ng. v a là chúc m ng tài thao lư c c a Th ã d p ư c v xì-căng. l t dư i lư i hái. vãi b o vãi hay.Su t m t gi sáng nay bên Phú Ng c.ư c mùa ph n kh i ch bà ch ? Hôm nay cho tôi ăn cơm hay ăn cháo ây? V S u còn tr . Bà Son n m ra ch u tr n. Vì có tay trong là chánh văn phòng huy n y. ch c như ông v n b t vít! Nh ng t sóng t trên cao d i xu ng..Khá l m! Th là ông ã c u ư c m t bàn thua trông h y! Không nh ng ông thua.

V S u li c con dao phay xe xé vào trôn bát. ngư i vào c ng sau. tung tăng bư m bay lư n! T c là ch ng ch i v i ơn ki n y! úng là nhi u như bư m! ông c ph i bàn giao cái gh huy n y viên cơ s cho ông thôi! S u nói th m vào: .. Trên huy n nói vui là b íthư Phú Ng c ang xoay tr n ra múa quy n v i t ng àn bư m xinh xinh. còn ang s t so t nh ng chén trà nư c ch xanh l l mà c n nghít h ng. n ây th y không khí vui v m cúng l m! Ch bên Phú Ng c xu ng làm vi c ph i gi k l m.Th nh t nghe bà ch nói. ư ng nh khó i. thì n b a s có m t ngư i n nói nhũn nh n: M i ng chí v nhà tôi ngh t m. cái chân huy n y c a ông ch c như b túi r i. thì mai nhà phó bí thư. mái c t c ? V S u ch nói là ng ng thôi. c n S u cũng không th y có chút gư ng g o. ang cùng chú lái xe d c ngư c chân gà mái gh béo nung núc. c t cho S u cùng nghe. Ngư i ph c v là v con ch nhà và bõ Vòi. cùng m t lúc hi n ra không thi u m t ai. chánh van phòng quay sang Th ti t l : Thôi th là i h i p t i.Th v a h i. b t anh em húp m t bát cháo l i ba quãng ng không ti n. vào nhà ông này chơi. là ông kia nhòm ngó xem ăn u ng cái gì? Bàn lu n chuy n gì? T t c cùng cư i r t tươi. thì ã th y ông b Vòi eo cái tay n i i lúi cúi t c ng nách vào trong b p. ch tay chân chu n l . Th o nào tháng trư c còn m ma lão Qu nh. T i nơi khách v a chào bà ch m t tía lia trong b p i ra. Ngh nhé! a i m nh ng cu c ăn cũng không c nh.Thì ch n khóa này càng có b dày thành tích ch sao! Ngay n i b c a các ông bên này cũng áng nơi khác h c t p.. Ngư i i c ng chính. Bưng lên! Bưng lên! Bưng lên! Tíu tíu vui quá th ! Ch nhà xoa xoa tay. N u khách xa v làm Vi c trên văn phòng. chưa bàn công vi c. ti n th có ng chí v công tác. Ông y còn tâm n m t vài vi c l t v t c a mình không nh ? S u th m nói. v a i g n l i S u. có gì ta ăn n y? thông c m v i hoàn c nh nông thôn. nói hu như th ! Giá tháng trư c mà nghe ai nói như v y thì ã nghĩ là h nói m a! i lùi l i phía sau. mà luôn luôn di chuy n. Lâu nay các cu c u ng không t ch c trên nhà y ban n a.Ông c bên Phú Ng c có gi ư c n a không? . ã th y ông t t c b s u xã. nhưng không bao gi Th cho ưa v nhà mình. vì ch tai cám ơn. . Khách ch còn bi t h i b a cơm dưa mu i này t n kém bao nhiêu. c như l nh nhà binh! Các mâm t dư i b p ã bày ch săn. cùng ng i ăn khoai ch n mu i v ng v i v ch ng S u.B phơi áo r i! n cái chân bí thư ng y cũng còn khó nh n. Sáng nay Th n trư c c Lương văn Bí. Ông y x trí m y pha d quá. Anh l y c vì nhà mình xa. Nay ăn nhà ch t ch. tôi nh quê H i Hưng ta quá! Th hai là lâu l m m i l i nghe th y dân nói ơn. thì như có phép l . C Th và S u cũng u mãn nguy n. b a khác l i sang nhà trư ng ban văn hóa xã. S ng c t tai. ngư i t nh p c ng nách. nên kéo c th y anh em hàng ngày cùng làm vi c v i nhau n cho vui. .Bí thư c a chúng tôi áng nh ph i vào huy n y t khóa trư c r i y ch ! Chánh văn phòng v n cư i vui như t t: . Th l i nói cư i vui v như không. M y ngư i ã r tai nhau Th gi mi ng như th là khôn. mà ư c sơ tán v các gia ình. r i n n n n tìm tia ti t. ch ai dám thêm ũa thêm bát. . V S u ã b trang và cào sân. nhưng không ai dám nói ra mi ng. và càng th y Th ang ng i trư c m t mình mà c thăm th m không sao dò bi t ư c! Khi c khách và ch v a ng i ào b sa-lông gi a nhà. ch không nhiêu khê gì. T t c nh ng cu c ãi ng y Th u có m t. lão c hong hóng ch mà không th y cu c ánh chén nào. r ng ây chi là b a cơm gia ình.

r i cùng quay sang Th như ch ý ki n quy t nh. r i thì th m r ng hôm nay trên huy n v a nh n ư c li n hai ơn t Gi ng Chùa g i lên. Vì xã này là nơi giáp ranh gi a trung u v i ng b ng. trách móc. t i ban qu n tr và c chính quy n xã là m t ê-kíp ch t ch bao che cho nhau làm nh ng v lũng lo n. Nh ng i s n xu t có s ru ng giáp biên ó ã ngh xã ph i ch nh lý l i t hai năm trư c.V y là các anh ã th y ú i u ki n ti n hành làm anh 04 r i ch ? Huy n không ép âu nhé. Th nh c S u và Lưu B cho ngư i i báo các bí thư cũng chi b ngày mai lên văn phòng ng y h p v i thư ng v bàn vi c tri n khai ngh quy t 04 vào tu n sau. s ti n chênh l ch tr i gi ng. v n cư i r t hài lòng: . B i anh nh t nh l i bí thư huy n y lúc nãy x p cho Phúc m t v trí x ng áng? Xì! n t i. H th ng kê m t lo t: nào là phá nhà kho.Xu ng ch . nên bi u thu quy nh cho xã r t nh p nh ng. Th ã d n Cao c truy n l i là thư thư ã! . S u có v run khi h nói t i hai vi c l n: y là bi u thu và s ti t ki m. M t ơn xin òi tách kh i h p tác xã l n tr h p tác xã nh c a Gi ng Chùa ngày xưa. vì tình ng chí mà b qua nh ng xích mích cá nhân. r i anh d t xe ra v . s ti n tham ô c a i trư ng th y l i. Tu n t i anh c g ng xu ng v i chúng tôi nhé.Này như v y là Vũ ình Phúc r t áng hoan nghênh ch ? Ông y ã vì tình nghĩa làng xóm. S u và Lưu B v i gi ng s i l i d dãi. Su t ngày h truy h i. ã sang chi u. ây là tân th hai ông Phúc yêu c u.R i Luân nhìn c b tham mưu c a xã. Vì có th tháng sau tri n khai ư c . v a h i Th . r i chi c u-oát l i rì rì bơi b p b nh gi a th m lúa vàng v huy n. Ph i k p th i bi u dương các ông ! N u bây gi ông y v n ư c bà con tín nhi m như ngày b u h i ng nhân dân. Th trà l i d t khoát: . B s u ch ch t c a xã v n ng trư c c ng nhà S u nhìn theo. . V t i nhà ã th y Cao ang ng i ch . Hôm kia nghe Cao nói là ông Phúc n g p. xu ng nh ng nơi có nhi u chuy n vui thì ngư i ch thêm kh e ra thôi! .Ôi dà! Còn kh i vi c g p y! Th hơi x ng gi ng. vì m c thu gi a hai giáp ranh lâu nay xã v n b t óng theo bi u thu vùng ch ch l ch khá cao. nhi u nh ng kho n ti n l t v t l m. M t mét vuông t ng b ng óng cao hơn m t mét c a trung du t i b n l ng thóc. bì lên vì hơi men. V y t i sao năm nay v n n p s n theo bi u thu cũ? . dư i ơn có ghi chú r ng ba i s n xu t Gi ng Chùa ã g i ơn này lên ng u và y ban xã. M t ngư i nào m l i. Anh chàng phái viên tin c y báo cho Th bi t là ông Phúc l i n g p Cao yêu c u Th sang nhà ông nói m t vài l i trư c h hàng n i ngo i nhà ông ta. gi i tán tr i l n c a h p tác xã Gi ng Chùa cũ. Th v n gi n cư i thư ng tr c trên môi: . b i ông ta r t kh s v i h .Vâng! Vâng! Chúng tôi s nghiên c u! Luân b t tay r t ch t t ng ngư i. và yêu c u huy n gi i quy t ngay các h còn k p làm v mùa.. thì nên cân nh c x p ông y m t v trí x ng áng nào ó! C S u và Lưu B ch t nhìn l ng i nơi khác. Tháng sau m y nơi cùng tri n khai thì c p r p cho huy n trong vi c ch o. Luân ang r t vui. nhưng h ch nh n ư c s im l ng áng s ! ơn th hai m i ác chi n! H trình bày nguyên nhân ph i tách ra kh i h p tác xã l n vì s cán b hi n hành t i trư ng s n xu t. Nh ng di n tích n m sát nơi ng b ng là sai.Luân v a g p s cho vào c p.ng nào cũng làm thì chúng tôi làm luôn. khi S u n thông báo m t tin m i thì Th ã mu n nôi cáu lên! S u n v i v h t ho ng.

là con c . T t c tám s tám tri u. thì Quàng l y gì mà sàng sê? M y năm trư c v ch ng h n có hơn gì lão Qu nh? M t S u sáng lên. T t nhiên Quàng cũng ph i có m t xu t trong ó. C u trên kia. thì ó ch là m t cách gian d i mang tính ch t nghi p v có l i cho t p th ! D n Quàng là ph i nh n h t! Thì ã cho ăn l c m y năm nay. v a tinh vi. T t c nh ng s y u g i không th i h n rút lúc nào cũng ư c. Còn nh ng v vi c như phá ba cái nhà kho. th ch c lão không bi t ăn y! V i l i vi c này tôi và anh ít liên quan. L n này xem anh em Hi n-Vinh có còn kh ng kh nh như gà giò no cơm n a không. Th thì ây không ph i là l m d ng ch c quy n tham ô t p th thì còn là cái gì? Dân làm sao còn tin ư c. Anh em Hi n-Vinh chính là con trai cô th ng Bi u. t c Quàng. nhưng v n kh i anh ki ng. nhưng l i ư c c làng n theo m t cách riêng chính là vì h nghĩ cô n m ư c nh ng tà . . Mình úng là óc u ph ! S u l i h i: . V n tám tri u c a xã không b t m t xu nhá! Th t x ng áng là ch n m t g i vàng nhá! Nhưng kỳ th c là tám ngư i ã hư ng l i năng tháng nay r i. l y v và g i r xóm u ây. Ch c trách chính là ban qu n tr . có bát y bát vơi. t nh ng ngày tôi v i anh chưa ra làm vi c thì kh i lo. ang v i cô th ng ngay trong làng này. Nhưng m y cái s ti t ki m này thì không ch i ư c r i! Ch b c là tay Quàng làm ăn th nào mà lòi ra! Th châm m t i u thu c n a.Th còn cái bi u thu ng b ng. có nhà có e a. anh em Hi n-Vinh như r t có ý th c quy t không ch u vào gu ng v i b t c phe phái nào.Gay nh t là cái kho n này y anh ! . m t v n t nh như không: . gi i tán tr i l n g m hơn trăm con c a h p tác xã Gi ng Chùa cũ và m t vài món l t v t kháclà chuy n c a nh ng năm trư c. Lúc này S u th y liên minh v i Th là c n thi t qua. v a h p pháp. Vì mu n có lãi su t cao cho xã. và t xưa t i nay cũng ch ăn m c.V i s thóc dôi ra y lên t i hàng t n xã có n p lên trên khòng? Hay dùng vào vi c gì? Vì s thóc m p m này r i d tham ô. thu má. ngư i ph trách qu tín d ng c a xã ã mang s ti n thu c kho n ngân qu xây d ng c a xã ra ngân hàng làm cho m i cán b ch ch t m t s ti t ki m v i s ti n m t tri u m t s . làm sao còn dám giao ng ti n bát g o vào tay h ! Nh ng ngư i t cáo ã kê rành rành ngư i có s ti t ki m g m h u h t ban thư ng v và nh ng ngư i u trò xã. trung du anh tính sao? Kho n y thì b t chính cái k làm ơn t cáo ph i trách nhi m chính. nên ã ngh t lâu. mà ch ph i nh n có th thì cũng ch ng thi t gì! H i n u không ư c làm cái chân gi ti n cho xã. Còn Vinh ang làm ch nhi m bây gi là con th . nên ít khi Vinh la cà ăn u ng V l i.S u nhìn Th như c u c u m t gi i pháp. Còn s ti t ki m thì h t cáo là ào Văn Quang. C m trên y l i thu c m t chi b khác. là ch nhi m. nên Quàng ã làm thành nh ng s cá nhân. ch s th t không ai ư c ch m mút gì? N u h quy là t i gian d i. Ông Hi n ã có th i làm i trư ng s n xu t. rõ là ch u Th cao ki n hơn h n mình m t cái u. phòng khi xã c n thì Quang i l y s ti n g c ư c ngay.Có gì mà anh ã cu ng lên th ! Bây gi ưa t t c s s ti t ki m cho Quàng nó gi . Ông Hi n cùng c tu i ông Hàm. T c lão Phúc ch ai! Ngư i u tiên ki n cáo này là lão Phúc ch ai! Ch có lão m i bi t nhi u chuy n th ! Bi u thu vô lý y có t th i lão làm ch nhi m. và các ông ph i luôn luôn có s ti n lãi trong m y tháng v a r i khi c n là nh ra ngay! Khi có i ch t thì Quàng ph i ng ra nh n là ã t ý làm ch không ph i l nh c a ai. nhưng r i có chuy n h c h c v i ban qu n tr . Gia t c cô th ng Bi u làng này ch là lo i nh . vì y là nh ng ngư i tr c ti p liên quan n t ai.

ch không có anh ng viên y.Thì tôi cũng nghĩ th . s cô cáu lên mà l ng l ng y m cho thì kh n! Vì th anh em Hi n . nên t t nh t ch có dây vào! Ngay t nh ng năm trư c ây. lúc nào ông Luân g i tôi v i anhh s cùng i. Trong nh ng cu c b u bán chính vì chưa có phe nào giành ư c th ng l i tuy t i. Vinh ã h c h t trung c p nông nghi p t lâu. Nghe anh Bí nói h k tên toàn nh ng xã viên thư ng. ông o thêm khang trang. ch không ph i là mình. thì lúc y dù anh có bi n minh n may ông Luân cũng s ng v c. t n t y v i c v con các ông y. mà Vinh c ng t nh t. c chu i như b t bóng. tay n m l y hai tay. nhưng thà th còn hơn giao gh cho ngư i bên kia. mà có khi ã g i lên c t nh t n công ta y! ơn ký nh ng tên ai? . . ngư i nhún nh y như tr con cư i ng a g ! V y mà ám trai tr h sàm báng cô th ng Bi u. ao h là nhanh nh u o ng. trư c m t i bi u huy n y. l n con. nên ít có m t trong nh ng cu c h p hành. S u kh chào r i v . Dù Dù th nào các ông trên huy n cũng ph i b o v tôi v i anh là nh ng ngư i t n t y v i các ông y.Th h i. sang tu n sau tri n khai ngh quy t 04.L c-Tài thì ch ghi tên v con h thôi. Nhi u lúc tôi c ti c th y ta phá chu ng tr i. Vì th Vinh àng có c s ng s nh không mu n ng h n v ai. không bi t có ph i Hi n m m cho không. là th t sách. trèo lên c vai tư ng ph t. nên h ph i như ng gh cho phái th ba t c là Vinh dù trung dúng ngúng ngh nh m t tý. Ch ng b ng ch c các ông y ph i tay dư c! Ch nh các ông y r i hơi i bênh nh ng k ng ngoài ch c g y bánh xe! úng không nào? M t S u sáng lên: . Nhưng v i Th thì không th ư c chăng hay ch như v y. là ông bà cha m h e n t ngay. nh ng ngư i cao tu i v n n s cô. Nhưng cho các c ng h n v ta.phép c a qu th n. nhưng n m anh ta thì th t khó. Cho nên anh g p rút hành ng! Ch nư c ch y bèo trôi. ã tr nên li u lĩnh n vô s ng s o. chè chén. L i thêm gia ình bên v Vinh khá phong lưu và ch sinh m t m n con gái duy nh t nên Vinh r nhưng không ph i ch u c nh chó n m g m ch n mà là à ông ch ngay t khi ch m ngõ. ã t ng nh y nh n i ây i ó làm ngư i nhà nư c m t th i gian nhưng r i nghe ch ng ng lương ba c c ba ng tã rách quá ã b v xã làm k thu t viên th i ông Dáng là bí thư ng u . Còn nh ng th y gi ng như mi ng tr u u câu chuy n! i thăm nom ai nó cũng d vào c a! Th y Th l m l không nói. hay anh chàng v n l m m chơi trò ng gi a ăn l c c hai bên? V a r i Vinh i m ru t th a. Ngày còn tr i gi ng. V i l i m c tiêu chính S u và Vinh. khi ngư i ta ư c kích ng bài tr mê tín. không th d a d m vào ai ngoài chính anh em nhà Phúc c n phái h là anh. ch còn t Th tr xu ng.ư c r i c yên tâm. xông vào phá h t c ình chùa mi u m o. . s x i cho m i chuy n r i tung lên. Cũng kín c nh áo l m.Th là h b n v t c u v ng lên huy n. v t b u c a ta t ng r i kh p chu ng các gia ình cơ quan huy n y! R i g ch ngói c a ta cũng góp ph n làm cho nhà ông Luân.Chi u nay c Luân v c m y cái ơn này ch c là bu n b c l m! -S u nói l m r m Nay mai th nào cũng g i tôi v i anh lên ch t v n. r t có th c ông Luân xu ng d . anh em nhà Vũ ình s hùa vào h nh c anh. nào .Vinh không b các h l n trong làng coi nh n. vì chính ông y v n hay tri t . Vinh ã ư c ông áng nâng nhi u cho nên n u vinh có nh ơn thì ch nh ơn ông áng. dáng i có v yên tâm l m. Ngoài cái s n tr ng ngư i già. còn nh ng gia dình có ngư i là ng viên như Phúc. n cú này không bi t Vinh ã t nh ra chưa. còn ang ngh tĩnh dư ng. cũng ph i bi t cách thuy t ph c y anh .

nhưng lúc nào cũng hoà thu n vui v . Cô nép vào ch ng và mang m t ph n cái lên c a ch ng. c như không ph i g i mình! Nhưng khi nghe nh ng ngư i máu m ru t rà kêu lên b ng cái tên t c. th t c m b câu nào! Nhà ông Kh u t th i tình tr ng c u ói. Hai m t bà ã n ng sùm s p nh ng nư c ngư c lên nhìn ngư i ch gái to xương vóc như àn ông. Ông Kh u t p m t h p h t lưng chén v i. có m t ăn hai thì c v l n ch ng sao mà h p nhau quá th ! Ph i ch y ăn t h i trong t t. cô ánh m t mình i trong chính nh ng ngư i ru t th t c a mình! n khi có ai g i cái tên t th a l t lòng. ph i chu n b chu áo thì m i bi n anh 04 thành m t lư i dao s c ph t nh ng ng n chông ang lăm le mu n xuyên táo mình! Ngh quy t n m trong tay. Nghĩa là bà cũng u ng rư u ăn t gi i như ông. bên c nh là chi c bàn cóc cáy vương vãi dây m c. C th . nhưng ông Kh u ã lên k ho ch sang phiên ch sau là mùng năm tháng năm. ông ph i ng con chó c m v ch ng con cái ánh m t b a cho bõ nh ng ngày da sát t n xương. r i mang tên cháu. chưa n! Vì n i dung biên b n còn nh quá. chưa s c n ng d n Phúc vào chân tư ng. mùi g o m i c l ng lên. bà C . vung này ngư i con gái mang tên t c c a mình ng n l m. nhà c a c tr ng tr nh tr ng toàng như phư ng nhà tr . tay thong th rót rư u ra hai chén v i. c m có chuy n á thúng ng nia. M i có m t cái biên b n b t ư c qu tang ông Phúc và bà Son d m dúi g p nhau trong êm. thì bà Son b ng hi n ra sân v i cái dáng th t âm th m.u uôi làm sao nào? Rõ t i thân dì. v y ch nh n khi n súng mình l i t nguy n làm bia n! Th thì có mà thay chân lão Qu nh làm th ng ng c cái làng này! Th l i t m t i u thu c n a. nhìn sư ng m t như ph t to ài sen. b ng réo èo èo! Ông Kh u thu chân ng i x p b ng. th t nghi p ham ăn. tr i chi c chi u th ng l ch ra góc sân ăn cơm. th t c là có v t r i! Cho nên ph i có phương án. Mùi canh cá. thành th nhà thì túng thi u. Bi t là có chuy n. Anh lim dim nh m tính. em không ói r i i vào nhà trên. t c anh r và ch gái bà Son ã b gi ng lúa ang p. g i Nhưng bà Son ch dưa cái nhìn n ng n và gi ng nói m t m i: Bác c ăn i. nh ng ngư i àn bà còn s ng c ra. . mùi cá kho. chưa tính tr n xong còn l i ư c bao nhiêu. thì ngay nh ng ngư i àn bà ù nh t cũng hi u là y không ph i là ti ng g i vui! M t cái gì nghiêm tr ng l m ã n! . gi ng ã ng t i: . Dì vào ăn cơm . thơm inh.Kìa dì. mi ng s khà m t ti ng nh i m nh p. ph i cãi lý. v ông Kh u ch y lên h i t ngoài c a: V ch ng l i làm sao ch ? Bà Son ng i xu ng chi u ghép băng óng sơ sài b ng m t t m ván dài. hai ngư i cùng chung cái n t ư c âu hay y.lý: ã ph i thanh minh. t t gi t sâu b . s ch s quá. tay v a g p cái u cá trôi n u riêu cà chua vàng ánh. nhưng ông tơ bà nguy t rõ khéo se duyên. chưa tì v t cho Phúc bay i! Ph i thêm tang ch ng n a! L i ph i g i th ng Cao! Mư i b y M i nh p nho ng t i. Ngay t hôm bư c chân v nhà ch ng.ông Kh u v n giơ ũa ngang m t.Ch C ! Em kh quá! V ông Kh u bi t ngư i em gái duy nh t c a mình g i như th là dì y ang c n m t s che ch b o v . th i gian tri n khai n m trong tay. m t ngày lành thì ba b y ngày gi n! . l n l n cô hoà tan vào. Bây gi lúa m i ưa v sân. ngư i ta ã quên m t tên cô r i. Giàu ham vi c. C nhân ã d y th . R i mang tên con. v ch ng con cái ông Kh u.

bà C n i cáu hét tư ng lên: . ưa cho em gái. Nhưng ư c cái Kh u n là t t tính. n m c Th ph i n xin l i thay anh. .Em c tư ng vi c như th là xong. mà ngư i ng m ã lòng khòng xương x u. Cho ơn òi kép.. en trùn tr t như con d tr i. r t quý dì Son.Nào.Sao mà ngư i ta c nghĩ ra nhi u chuy n ác th ch C ?.Ngư i ch gái nhìn em b i r i.Bà Son v a s t s t lau m t v a nói gi ng ngàn ng t: . ch cho m t tr i l vào r ng tre sân b t n ng m i làm. bà C m i thôi. cái Hoa i chăn trâu. Hai ngư i này i v i nhau là d có chuy n l m! Nhưng bà v n làm ra tươi cư i: . ây khác v i nhà bà Son. v a tuyên b m t câu xanh r n: . M i ngư i m i ph n. Th mà chi u nay ngư i ta ngư i ta l i b t em. nhưng v i bà Son ch ng còn gì êm ái và thương yêu hơn là t m lòng bà C .. ông Hàm ã ng n b m bên v là nhà không có n n p. n khi ông Hàm g i vòi xu ng. vì tai qua n n kh i r i còn òi h i gì n a. y mà dì y v n n nang g n gàng. ư c cái ông Kh u mát tính. nghe cái gi ng hanh hách là bà Son ã th y có chuy n r i! . Nhà có mi ng s ng mi ng chín gì bà cũng nh em gái.Em ch ng còn thi t gì n a? . t t s ã lên ch c bà. nhà ch còn hai v ch ng ông Hàm. Th y nó qu con khoang nhá. M i hai chú cháu lên nhà trên.Nhà dư ng Hàm giàu th t. M i vui bu n chua ngót trong cu c i. Ti ng v n choang cho c. ông Kh u ch y vay âu cũng không ư c. . nh y thách lên gi a sân nhà ông Hàm. âu uôi ra làm sao.Kìa chú v i anh Cao sang chơi. Bà C rút chi c khăn m t t ong trên cái rui con chu t ngoài hiên. v n tươi roi rói. Th ng con út b ng tu i cái Hoa. dì nói tôi nghe. nhưng dì Son ch sư ng b ng nhà ta! . ào và ngư i àn bà làm thuê i g t n t m nh ru ng cu i cùng cánh ng Mã Voi. bà C là ch huy cao nh t. Ông Hàm ánh m t gi c ãy v a d y. Có l n v ch ng bà Son to ti ng v i nhau. Bà C ùng ùng ch y sang. Không bi t r i ba ngư i àn ông nói v i nhau nh ng gì. Nhưng rõ là ông tr i n so o cò kè cho dì y tí s c tí duyên mà như ngư i ki t cho vay l y lãi. bà Son u ch y sang v n vi v i ngư i ch ru t th t duy nh t còn s ng v i mình ây. Ngư i em gái c a bà thì xinh p t thu l t lòng. R i th y ông Kh u và m y a con tay ũa tay bát ch y lên ng l nh ngoài c a nghe ch u rìa. như m t s n ph m v i vã c a thư ng . Ch ng hơi âu ph i khóc lóc cho nó phí s c. nhưng lòng d thơm th o.M nó lên trên này có vi c. Tháng trư c ói quá. cu i cùng l i n gi t t m ông Hàm n i thóc. i dì y như bát cơm c a k khó. Cái vui c a dì y không cõng n i cái bu n. Ông b o con g p cá và múc canh ph n u v i dì ăn sau. nên ch ng bà C cũng v a v ng v a nghèo: Anh Kh u ngay t thu u xanh tu i tr . Bà Son ã bi n s c m t. l n nh n ít g o nhi u khoai! . n lây gi ã ngoài năm mươi. Chi u nay.Bà Son s t s t. L i thêm b con ông Kh u dù có tính bóc ng n c n dài. trông c như s u vư n. c l ng l ng cùng con xay giã. Cha m v t v sinh con m t b . Bà Son ang băm rau l n. Ch d nào .B con i xu ng ăn cho xong b a! ngươi ta nói chuy n! B con ông Kh u răm r p ch p hành. ang c m cách pha nư c. ch có bà C nói ông ch chưa ai nghe th y ông n ng l i v i bà. Ngư i ch thô k ch x u xí. Th và Cao ch t hi n ra sân.Bà C nói át i. v a mang v ã b v x a xói cho m t tr n. v a g p khoanh cá gi a n c nh t riêng ra. ch còn l i hai ch em chân y u tay m m th này thôi. d nh s tu t cho xong ch lúa gi hôm qua. Ông bà ã khu t núi t lâu. r i n u m t n i cơm to tư ng ăn bù.

. Th cư i nhã nh n ngăn l i: . bà ch g i là chú. nói v i gi ng vang và khô: . ng i vào ng i xu ng chi c ph n g lim en mun kê giáp b tư ng.. C th nhé! R i Th ng d y xách túi i ngay. ch v i ng chí Phúc thì chúng tôi ã g p nhau trên tinh th n ng chí nói h t ng n ngành r i . ph i bi t t l i ích c a làng. ngư i cao và g y. Bà D n v n lau m hôi trên gương m t g g s ng trâu. Bà D n. V i ngư i khác tu i Th .Bà Son d ng tay thái chu i. Bác Hàm bên tôi ti ng th nhưng c n nghĩ! ã ành ai làm ngư i y ch u. ng t l i: ng chí gư m cho m t tý R i ông quay ra b o v : . Cao s ây hư ng d n bá làm m t s vi c c n thi t. Bà l m c m th y m y ngư i này hình như loay hoay quanh qu n v cái chuy n y. Em v a nói v i bác Hàm. Hôm nay tôi sang ây có l i bá rõ. nhưng tôi v i ng chí Phúc là ng viên nên ph i nhìn xa trông r ng. r i ông vơ v i qu n dài m t vào . bà cũng r t th n tr ng. ó là hai ông em r áng giá c a ông Phúc. r i anh dõng d c bư c lên th m g ch hoa. R i tôi s g p hai ng chí y nói chuy n sau. Còn trong gia ình anh em v i nhau.Không c n làm phi n th ng chí Phúc .Th nói to v i gi ng thân tình. mà Th p xe th ng n nhà ông Phúc. M r ng hai cánh c a. v ông Phúc. nên bao gi g p Th . N a ti ng n a tôi l i có cu c h p trên xã v i h i ng giáo viên. là c u. c a xã lên trên l i ích cá nhân mình! Vì th hôm trư c tôi ã g p ng chí Phúc trư c trình bày. Bác Hàm b n gì c i làm. v a quay ra thì Th ã vào n sân. Ông Phúc ang n m trong nhà cũng choàng d y. Tr thóc cho u n ng ki u này: dây g i là cày thóc. Làm th nào thì anh em bác ây bàn k r i. Gi em ph i lên xã k p cu c h p chi u nay.Hôm nay tôi sang ch y u là nói chuy n v i bá. Trong ngư i b ng nháy m t cái. xin gia ình bên này b quá cho. v y mà c l n b n chưa lúc nào r nh r i. mà còn có l i là s gi yên ư c cho h hàng m i v sau này. Mà úng th t! Bà v a bư c vào Th h ng gi ng nói ngay: . Ông Phúc khoát tay làm m t ng tác xin l i. Cũng mu n i thăm các c v hưu xen các c có c n xã giúp gì không.. i vào gian gi a kê b sa-lông nâu bóng. l i là ngư i anh em nhà Vũ ình áng g m. . M i bác lên nhà. nhưng vì ây là ông bí thư c a c xã. chú ch sang có vi c. t c b gh ng a dành cho ông c C khi s ng. K t qu như bá ã th y.Kìa bác Th ! Chào bác.Thôi qu n chùng áo dài làm gì cho nóng ng chí Phúc .M nó b o th ng Câu i g i chú Tính.Có m t vi c c n có ý ki n c a bá! Ph i làm th này là anh em trong h hàng bàn k . không c n thi t cho ta bây gi . M i bà D n vào ây tôi thưa chuy n. Bây gi còn chút vi c cu i cùng. V a ng i xu ng Th nói ngay: Tôi có nghe c u Cao nói ng chí nh n tôi. Ph i có bá m i tháo g ư c nh ng chuy n r c r i m t cách êm th m. Bà D n lau m t. ang i i l i l i du i ôi chân thô tháp vào ng thóc tr i m ng chi m g n kín kín c góc sân.Th nhìn sang bà D n nói thao thao? S vi c th nào thì bá cũng bi t r i tôi kh i nh c l i. nhưng ôi m t l i loáng lên sáng l nh. Nghe ti ng ng. bá r t có công trong nh ng chuy n v a r i. Anh chưa lên xã k p cu c h p như bu i chi u v a nói. Bà D n v n vã n thái quá. m i chuy n nh nh t ph i b qua. Nh ng ngư i trong nhà u bi t vai trò quan tr ng c a bá.

mà l i ăn nói k c như b con chó bông. r y la ông y nhà tôi Vì r ng nghe n nhà tôi nh n cây nh n ch bên ông Hàm nên m i có chuy n dàn hoà như v y. Th h gi ng.n xin ngư i ta. Khi Th v a khu t kh i c ng. X s như th là úng nguyên t c. Cao m s . Bà mu n cáu c v i ông. Th có iên không cơ ch ? Trong lúc ó nhà ông Hàm. r i v a bư c ra v a nh khói um tùm. ngư i nói xuôi k nói ngư c chi u sao cho xu .H nh Phúc ƠN T CÁO Kính g i: ng u . bà Son ng i xu ng gh . Trong lúc tôi ngh chuy n .M i vi c ã bàn r i. Nhưng n u xuyên t c có d ng ý x u. Tôi có nói v i ông Phúc r ng là s có ngư i i di n cho gia ình và h hàng nhà chúng tôi n xin v i gia ình và h hàng bên ông Phúc. Như th là r t khuy t i m. Ai không mu n nghe s th t k h . Cao m c p. Cao quay sang bà Son v n ng như chôn chân trên n n g ch. Sau ó bá ký tên th là xong. Các cô các dư ng nó t i nào cũng n h i. N u pháp lu t có x trí th nào chúng tôi cũng ph i nghe l i. Còn t t c sau ó chú Th và cháu s lo. so n gi y bút ra bàn. bà D n ch t n i xung lên: . Tôi là Ngô th Son xóm Gi ng Chùa.T Do . mà sao hôm nay ông cho h n vác m t lên mà vênh vang th nh ? Nhưng ông Phúc v n c l ng l ng tránh nhìn vào bà. Gia ình chúng tôi không dám cãi l i. ông Phúc bi t ây là Th nói riêng v i ông. chú Th cũng ã nói r i. Bá v i bác Hàm không ph i b n tâm gì n a. ông con chó x m! Cái thói nhà y úng là không ai ch u ư c! R i bà l i s c chân cày vào ng thóc m t cách nóng n y. lên t nh mà vô ích: . s nh hư ng n gia ình và các cháu.Gia ình chúng tôi c ch bác sang t m y hôm nay. tôi r i lo l ng. Ch còn bi t nghe theo như m t cái máy. nhưng cái cư i ng t s t c a Th ã d i xu ng cơn nóng c a bà. Th quay sang ông Phúc ang l ng l ng tráng m pha trà. Bác xem th có l n ru t không! Rõ ràng bà D n ã mu n n i oá l m. bá vi t.. bây gi cháu c. e ng m r ng ông ng có ơn t ki n cáo lên huy n. Thôi xin phép hai bác. nên tôi ã i g p ông Phúc xin ông y vì tình làng nghĩa xóm mà b qua cho nh ng vi c làm không ph i c a ch ng tôi. l i v a h p tình h p lý. cvì có m t s xích thích v n v t v i ông Vũ ình Phúc. ngư i th th n như m t h c trò không thu c bài b g i lên ki m tra. N u gia ình cá nhân không gi i quy t ư c. nên ch ng tôi làng m t vi c không úng là ng n m m nhà ông Phúc. Trong lúc ch ng tôi b g i lên huy n. u ban nhân dân xã và chi b Gi ng Chùa.Ôi dào mi ng lư i thiên h . khi Th i. kéo gh cho bà Son ng i. V a qua ch ng tôi là Tr inh Bá Hàm. thì t ch c s có bi n pháp. c cho bà Son chép lá ơn sau ây: C NG HOÀ XÃ H I CH NGHĨA VI T NAM c L p . nói nh : . Có là ngư i ng ng âu. thì ã có chi b làm tr ng tài. ông Hàm kéo l ch x ch m t hơi i u bát. . Như th nên chúng tôi ã nh n khuy t i m trư c c làng còn gì.T gi tr i có chuy n gì ta c nói th ng v i nhau cùng gi i quy t ng chí Phúc . tôi ph i i không mu n m t.

tay run b n b t. Ông Hàm ang c m cái cò-leo g y rơm ngoài sân. Ông y b o có chi u ông y. Bà Son càng lo. n i này l i không có c àn ông n i dõi. nhưng chưa bao gi ư c coi là h có máu m t trong làng.Th thì ai ngư i ta ch u. Tôi xin cam oan nh ng l i khai c a tôi là trăm ph n trăm úng s th t. H có ng ng âu mà d ch u nín như th . Bà b o ngư i àn bà làm thuê: Ch tu t giúp tôi . Bà C chép mi ng: Thì hai cái h y có bao gi như ng nhau. Cao g p t gi y cho vào c p i ngay. n bây gi dù bà Son ã nh p vào. Vì ông Phúc là ng viên. Ch c h mu n g t ông Phúc ra kh i cái chân ng viên cho vư ng. V a nói. ông y ã cư ng tôi. nghe v y v t ánh xo ng. nhưng khi c n thì Ngô thi Son v n ph i tách ra mà nh n ph n thua thi t. nên tôi không th n nhà ông y ư c.C u Cao ơi.H t h t cái gì? L i mu n n i giáo cho gi c h ? Cao khoát tay : Thôi bác Hàm.Con i r a chân tay r i n u cơm. t p t nh i vào. Còn l i v ch ng ông Hàm. ngư c lên nhìn Cao. l i nói chuy n ng n thì g p nói chuy n âu ch ư c. thì ông Phúc ã l i d ng tôi là àn bà con gái.ng n như v y. thì ông y m i ng ý rút ơn ki n. thì may quá có chú Th là em ch ng tôi và Cao i h p v . ã vun quén cho m t dòng h khác n g n h t c cu c i ngư i. -H nh làm gì n a h ch C ? K u uôi xong. Không ai nhìn ai và cũng không nói không r ng. Trong lúc tôi ang ch ng c l i. và càng th m thía cái h Ngô nh bé c a mình ã ít nhánh ít cành. Vì nh ng hoàn c nh khó khăn. Tôi không b ng lòng. bà Son c m bút ký vào góc t gi y. m hôi vã ra trên trán. Không ai trách bá h t. à xin báo cáo v i ng u và u ban là hôm tôi g p ông Phúc là g p ngã ba D c C n và g p vào ban êm hôm 28 ta v a r i. Nư c m t ã kéo lên quanh mi. R i em cũng ch yên ư c âu! Hai ch em ch t cùng th dài. . Gi a lúc gia ình tôi như v y: ch ng b như v y. nên m c dù cũng là dân t g c. ư c giãi bày h t mà lòng không v i i chút nào. b t tôi ph i chi u ông y. mu n làm chuy n b y b . vu cho ngư i ta th ph i t i ch t! Tôi h t l m! Bà Son b bút xu ng. Tôi bi t làm sao ư c b ng d ông y th ng hay cong. cái nhìn van lơn c a m t ph m nhân nhìn quan toà. ph i làm ngư i ăn gian nói d i b i p thêm cho s hùng m nh c a m t dòng h ã t coi mình là ông ba mươi vùng này! Và n i ph p ph ng c a bà Son ã không nh m! . ôi m t cá rói c a ông ã t i l i : . Cao l i n bút vào tay bà Son. nên tôi th y ng ph i k p th i s a sang nh ng vi c làm sai trái c a ng viên Vũ ình Phúc. ngư i tu t lúa ngư i rũ rơm. .R i quay sang ào: . nghe th y ti ng kêu nên ã ch y ngay t i c u nguy ư c cho tôi. ba Son nghèn ngh n h i. n khi ào và ngư i àn bà làm thuê y xe lúa v . Chính ông y ã b o tôi vào ch khu t ti n nói chuy n. bá ký tên n a là xong. ã b o m i chuy n sau này ã có chú Th và cháu. u sang bá C h i cái này. V i l i tôi nghĩ n u là ngư i ng n. ai còn u óc âu mà nghĩ chuy n b y b . bà Son m i d ng tay.

sư ng nhé! n non trưa thì s m no ã lên n c c i m.ông Kh u h i có v ch n ch n. B i m t s ki n ã n bùng ra gi a làng Gi ng Chùa! B t u là ti ng m m nhà ông Phúc. th t s ng. gi ng r t vang. ói khát t ra giêng n gi là l m r i! Làng Gi ng Chùa mà cũng ph i ói th t l ! B i v y hôm nay r t có quy n ư c bù p. bơi l n u i nhau như m t àn rái cá. Mùi xôi mùi th t nư ng bay c l ng lên. Ông Hàm ra v thành th o: . nên ông Hàm b o Th m i c nh ng v khách quý cùng n ăn cũng ăn ng th t b a lòng s t v i gia ình. Lúa chưa tu t h t. ã là ph n anh phó thư ng dân thì ch có t thư ng. thì ông Kh u sang t n nơi m i v ch ng ông Hàm n ăn th t c y. nhưng ã ưa v sân x p cao như nh ng b c thành. lào xào. thui chó sao mà h p th ! Mùi hương c a rơm c ph ng ph t trên làn da chó vàng ch. Thôi nhé. nh n nh o r i tung r i mù. Nh ng ti ng nói c chen nhau. t lên ng n l a c tươi. ch còn bi t i ai d n c h u mình! Vì th m i sáng ra c làng ã r m r ch. hãy ánh chén ã! V t v . át h n nh ng ti ng líu ríu khác. v i tho thu n ph i m t n nhà ông l y l i toàn b lòng s và nh ng cơ quan ngành d c tr c thu c l c ph ngũ t ng c a ngài th trư ng h i béo t i m c hàng ngày th trư ng không còn nghĩ ng i ư c gì ngoài vi c ăn r i n m thư t ra mà th . con vàng ang tu i cơm c m ư c ưa lên dàn l a! Chó non. H nh phúc c a ngư i dân bình d và g n gũi l m. Nhưng nhà ông Hàm còn t ch c gi t sâu b còn k lư ng hơn. oàn còn có hai ngư i n a. eng éc. Ông Hàm v i nét m t quan tr ng r tai ông Kh u r ng cái ông tóc ã i m b c. Công vi c hãy b y ã. hay ngư i ta vui ùa v i nhau. Lúc ông Kh u t i thì th y Th và hai ngư i khách l ng i chuy n trò to nh sa-lông. m t beo béo ng i c nh Th chính là ông Luân bí thư huy n u còn ngư i tre tr là phó ban tuyên hu n huy n u . ti ng l n quang quác. Nhưng cũng qu n nhau ra trò y! V ch ng ông Hàm c nài ông Kh u l i ăn ti t canh. ôi bên m i nhau r t nhi t tâm. r i chi u ông Hàm s sang n m món r a m n v n là s trư ng tài ba c a ông Kh u. Nhưng m t ngư i àn bà cao. m i nhau ăn cơm là th ! T t nhiên ông Kh u không th ư c. mi ng cư i hi hí! Tr con ánh no xong kéo nhau ra sông chia a ba ba. mà ch nh ng chân ng viên m i h c thôi. như . R i ti ng gà.Mư i Tám Mùng 5 tháng 5. làng Gi ng Chùa l y l i khí s c v s no m c a mình th t là tưng b ng. Nhà nào cũng ã g t vãn. ch ng úp lên nhau.Không ph i th . Vì hôm nay Th ây. àn ông thì m t hơi men. rơm m i còn thơm n c mùi lúa. s là trư ng oàn công tác c a huy n v ây t ch c h c t p ngh quy t c a trên. Ph i t thư ng cho mình. g y.H c t p cái gì h bác? Như h i c i cách à? . V y c làm sao th nh tho ng h m i có m t ngày th này? Ông Kh u hôm nay thì m y ai dám bì! Theo úng k ho ch. ã n gi hoá ki p cho chúng mày! ư c i qua con ư ng c a kh u mà lên làm ki p ngư i. ì i. có h u l m! Trong lúc th ng Chánh i g i v ch ng cô Cành là con gái ông bà Kh u làm nhà cu i xóm v ăn c . ng xa xa không tài nào hi u ư c ngư i ta cãi c nhau. Ti ng cư i nói m m trong các căn nhà. và n chi u t i v ch ng ông Hàm cũng không còn lòng d nào mà sang nhà ông anh c c chèo thư ng th c món r a m n tuy t v i c a ông Kh u n a. chi u nay s xu ng n t. ánh nhau chia thóc. t t gi t sâu b . . Ông Hàm bán con l n ngót m t t cho anh hàng th t trên ph . àn bà m t sáng long lanh.

mà anh em nhà bác Phúc s lôi thôi to! L n này thì c là h t ch ăn nói! M t ng thì còn bi t nói vào âu? Không ư c h p hành ch i xó b p ai nghe? Ch i xó b p t c là ch i mình! Ng m ra chú Th nhà ta khá? Nó ánh ch c là kín ti ng l m! Phàm ã làm quan ch c thì anh nào cũng áo c ! Và nó ã tr nhau thì tr hi m hơn dân thư ng nhi u? Vi c v a r i mà xong xuôi ư c là nh chú Th c y! Trên huy n quý chú y l m. . mưa sa gió d p i mày! Ba v n chín nghìn con âm binh quen t i u d ng chuy n cũng không c u n i cái t i m ng môi hay h t c a m. . không ch t treo ch t chém thì cũng ch t sông ch t ngòi. chan tương.Cái v lôi thôi c a bác th nào r i? . quen thói giăng hoa chim chu t. ó là: . ngáy pho pho th t vui v . Khi Th và hai v khách trên huy n i g p Xuân Tươi bàn vi c h p chi b bu i chi u. Có chú Th nhà th t yên tâm . x i x .ông Hàm t p m t h p rư u n p cái gi ng n là kh ng kh nh. Bu i trưa sau b a ăn th nh so n gi a gia ình v i nh ng v khách quý trên huy n. Chú có ý th y ông Luân bí thư mà c nói chuy n v i Th nhà mình như b n bè không? i các chú không bi t.qu pháo ùng c t dây pháo chu t. chân nhún nh y. nhưng l i lên cao xu ng th p. i hùng dũng gi a ư ng làng. Tay bà vung. Còn ông Hàm thì có quy n t phân công cho mình là ánh m t gi c t i bao gi thì t i! Gi a lúc ông làm n m ư n trên chi c giư ng g lát chân quỳ. giám vu oan giá ho cho ch ng bà! Bà truy n b o ba h n chín vía cho h n mày ư c bi t: quân iêu toa i ngang v t t. ch t ư ng ch t xá. t trên khu gang thép v chơi. nhưng chưa ăn.Bây gi thì không ph i tôi. Nh ng l i nanh n c chua ngoa có gai có ng nh. Vì ông Hàm c m ch nh ng ngư i trong nhà không ư c bép xép nh ng chuy n bê b i v i h hàng xa. ngư c nhìn. m d c ư ng làng. bà ta v ét hai tay vào nhau. ngư i ta g i là m t gân.ông Hàm xúc ng: Khi hai anh em xong b a thì ã quá chi u. Ng i chuy n trò m t lúc. ang ăn chu i tráng mi ng. c ng.à. nên ông Long ch nghe hóng qua nh ng ngư i làng lên y. Xuân Tươi làm ph n vi c c a ngư i ch nhà là gi i thi u khách và thành ph n i công . ch i chùm ch i l p cho h . thì hai anh em Hàm .ông Long ã g p mi ng c hũ ưa lên. bà còn ang ch i cho chính mình ây! Th bà là ai ghê v y? Thì còn ai n a! Bà là bà D n.Th thì em cũng m ng. thì cu c h p chi b ngoài nhà m u giáo ang tưng b ng như l a.Cha tiên nhân tam t ư ng i ng nhà nó! qu tha ma b t.. Bư c vào cu c h p. dám i tr ng thay en. k tình thù c a bà Son! Lúc này bà Son ang rang xào th c ăn còn l i sau hai b a trưa và chi u. ch i như hát hay là th ! Và ngư i ch i như ã chu n b t lâu l m. ch quan hàng huy n ngày xưa ch có ph i thư ng âu.Long l i ti p t c ng i vào mâm. mi ng bà gào cao vót. k c . ào và ngư i àn bà làm thuê kéo xe i ch n t m y xe lúa cu i cùng. g y. hóp. bà lao ra c ng. thì ã ng bóng. Bà Son l i d n d p. M reo xèo xèo trong ch o.y! C th . ăn gian n i d i. B con ông Long i thăm h hàng. Th thì bà ph i ch i ơn ch i kép.. Bà ang thách th c mu n giao u. Và lúc này t t c làng ã nghe rõ ti ng the thé như xé v i c a ngư i àn bà kia như ang thông báo i u gì. ôi chân i t cung xo i bư c ph ng ph ng. mu n tuyên chi n quá! L a khói trong lòng bà ang b c lên ây! Ngoài xu t ch i b o v cho ch ng. bây gi s m c gi n h n m i ư c bùng ra. R i không ch u n i n a.Có gì mà lôi thôi! . con ư ng lát b ng g ch v Hưng Ký t x a xưa còn ch c kh . . r i bà Son l i vào b p n u nư ng th t b con ông Long. Khuôn m t. có v n có nh p h n hoi. t c ngư i em k sau ông Hàm. ông Long m i r t rè h i. v ông Phúc.Lúc ch còn l i hai ngư i. Ch i có bài b n. choang choác. ch t hai b con ông Long.. c tím tía lên ph ng ph ng.

có mi ng nào ngon là li n! Ông Tính ngh Xuân Tươi cho công b lá ơn ch m d t s bàn tán mà ông nói là s c mùi do n t c a m t th i chi n tranh l nh? Th là quên c m c ích yêu c u c a cu c h p. quên c bí thư huy n u và i công tác c a huy n ang ng i y.tác c a huy n r i anh nói ý nghĩa. . b n nh ng tia s c nh n sang nhau. Và th t là nhanh như tên bay n b n.. ó là Tùng. ông Phúc ã ch m d y hét tư ng lên: . mà cũng nh n nhác ch y n xem hư th c th nào. Xuân Tươi lúc này gi ng như m t cô th ng non tay trư c m t oàn âm binh áo . m c ích yêu c u và t ng bư c ti n hành vi c tri n khai ngh quy t 04 ra sao m i ngư i th o lu n. C bác Th cũng chưa v . Lá ơn xôm trò như th mà l i b t c m t mình thì Xuân Tươi ch u sao n i! Chưa c h t. r i chính ông Tính. ngư i ta ã thì th m v i nhau là trư c khi vào h p là Xuân Tươi dang gi m t lá ơn ki n v m t v xì-căng. m hôi c vã ra. v n là ngư i ng i sinh s . Xuân Tươi tr v úng cái n p tuỳ ti n lu m thu m và hay b ng c a mình như nh ng cu c h p trư c ây. các ng viên chưa v n nhà. ó là Th . Phen này thi c là ra bã! . B ng thoáng th y bóng ào Văn Quang. mà ph i có nhi u b n hi n cùng thư ng m i vui. không còn bi t d p yên b ng cách nào. Chưa ai k p ngăn. như chính ông b lôi vào ng loã trong vi c u á này. Ch có Th là v n ng i im. M t ngư i im l ng vì hơi b t ng trư c nh ng ph n ng quy t li t c a i phương.H p tan r i. t c Quàng i lui cui ngoài b găng. . L i qua ti ng l i thành công khai. Xuân Tươi b i r i nhìn bí thư huy n u . nhưng cu c u kh u vì cái ơn ki n kia ã như m t àn li u i u thóc mách bay báo tin kh p các ngõ ngóc r i. Nhưng nh ng ngư i thu c ư ng dây c a chi h Vũ ình ã nhao nhao giơ tay. sau ó n ph n n i dung s do trư ng oàn công tác c a huy n ch trì.an r t là t m c . nhưng ã l m th y là có s chưa hay bi t tý gì. T t c n i ngo i chi h Vũ ình ch y b n nhà ông Phúc. ã nh p nhô ng d y. nhưng tính khí v n nóng n y như m t anh háu ăn. Nhưng không bi t t âu. m t ngư i nào ngư i n y c x ch khéo c lên. nhưng m t v n long lên. ch ch nh n như v y? Ch mãi ông trư ng t c c a chi h Vũ ình l ng l ng như th l i hoá ông Phúc v n chưa v . C tư ng sau ti ng n c a qu mìn này. nhưng bác Phúc v i bác Tính còn l i làm vi c v i c Luân và i công tác c a huy n.. r i không ch ch to cho phép. Còn ngư i im l ng th hai thì th c s chưa hay bi t tí gì. Thì nh ng ngư i thu c phe cánh c a chi h Tr nh Bá cũng không ch u lép trong u tranh ngh trư ng. quay l i nhìn m i ngư i v i b m t vô cùng au kh như chính ông b chơi khăm.Cá ng chí? Các ng chí có còn là nh ng ng viên n a hay không? ây có còn là cu c h p ng n a không? Hay là m t s i v t c a nh ng phe cánh? M i ngư i theo nhau ng i xu ng. Ông Luân ang ng i hàng gh u lên ng b t d y. bà D n g i gi t vào. Th l c c hai bên m ĩ ã n m c không ai ch u ai. và bên kia là Tùng cũng ng i thu n ra ngơ ngác n bàng hoàng. cu c h p chưa xong. em r ông Phúc v n là m t qu n c lò cao khu gang thép m i v hưu. ch ng bà L c. i phương ch còn bi t thanh minh y u t trư c s ch ng ki n c a nh ng ngư i ư c g i là tai m t c a c làng Gi ng Chùa và anh ch c n ng i im l ng hư ng thành qu .B láo! Vu cáo! Vu kh ng! Cái ơn này có t bao gi ? Ch c a ai? Ai ưa cho anh? Tôi ph i xé xác a nào!. Ngư i ng i bên ph i kéo áo ông Phúc. trông rõ h t! C n Quý. thì anh ã rút lá ơn làm Xuân Tươi c ng a ngáy không yên! Y như ông Kh u có be rư u trong túi mà l i không ư c u ng thì ch u làm sao! Ph i nh p. cũng hoa tay úng lên.

Nên các ngõ ngách êu nghe rõ m n m t bài c ca c a bà. . C ngư i àn bà làm thuê cũng i l i rón rén. Th b o Cao: Xu ng g i bá lên ây. Hai m con bà Son l ng l ng i làm theo s phân công c a ông lãnh chúa. . Ông Hàm t ngoài vư n vào.ào v n g t g ng.Bi t r i! Nghe h t r i! Nhưng làm gì ư c ngư i ta. Cô b xe lúa gi a sân. Hai chú cháu Th Cao xoay xoay chén nư c trên tay. Chi c li m trong tay cô rơi ánh seng xu ng n n g ch.Ch ra vư n múc nư c t dư i ao lên tư i cây cho tôi. ôi vai c rung lên. con àn bà nào quen bán không lnua ch u. ào s n s n lên. m t hơi t n tò như ngư i thua v t.a hùng h gi ng h t Cao ng i trên chi c Ba-bét cá ươn c a anh. ôi vai càng rung m nh và ti ng ngàn ng t nhòe ư t: . Nó chưa ch u à? . lao ra ngõ và bài c t u y tính ch t c truy n.ông Hàm phà khói thu c ph m c mái u mu i tiêu h i gi ng khàn khàn. m t tay vung v y.Cha m th ng àn ông. Bà Son không ng ng lên.U ơi! U âu r i? C làng ngư i ta ang nói dăng dăng là bà Phúc ang ch i u y! Sao nhà mình l i ru rú th này? U âu r i. Bi t ý. ông Hàm ra c a nói: . nhưng lâu nay r t ít ngư i dùng. ai cũng tranh nói như cãi nhau. c m i bư c i ngón tay tr cong kho m như m v t l i m p ra phía trư c. trư c ng c in hmh m t ngư i phóng hon..Khóc v i lóc gì. c n gì là làm luôn thôi! Nhưng m c! Lúc này bà D n c k th a và phát huy bài dân gian ã b lãng quên v i t t c s ch t ch a và sôi s c c a mình: . vì ngư i ta úng con ơi! M t ào ang b ng b ng tái i. ào b ng ng kh ng l i khi th y bà Son n m úp m t xu ng g i. Còn con ào r a chân tay r i i g i chú Th sang ây có vi c. V a m i lúa sáng trong nhà ngoài sân tưng b ng là th . Khuôn m t ông ã ng m d n hơi men. s sàng x p t ng lư m lúa ra sân. m t chín l m. mà bây gi t t c ã c p xu ng như cái cây x u h có ngư i ch m vào. V a nghe th ng câu chuy n. úng là khí phách c a ngư i c m tinh h . m t tay ch ng sư n. ào v a ra t i ngõ thì Th ã n. ang lào nhàu thì bà D n.Ai ra bã? Quàng l i chum chúm cái m m ph u d u ra i u bí m t: Thì c bi t là ra bã! M i ngư i kéo Quàng vào nhà b t k t m v cái ơn ki n kia. có m t mà nói mò là mày?. r i ưa m t nh c ông Hàm v ngư i àn bà làm thuê ang lúi húi x p lúa ngoài sân. Bà c phăm phăm d c ư ng chính mà ti n. Ph i gang h ng chúng nó ch dám láo à! o n. như con c p cái nh y thách lên. Con ư ng b làng ra hai n a. quen vay y gi vơi ã ra a con có m m mà nói iêu. i n u cho tôi n i chè. qu n ng th p ng cao. ông Hàm l i ng i xu ng i-văng thông i u bát. R i Cao ép ngư i trong chi c qu n bò ng côn và chi c áo phông.. gi thêm n i b c càng gân gu c cương quy t.U! Sao u không ra cho cho con m y m t tr n? U không nghe th y gì à? . ã g i gi t gi ng t c t i: . vì bây gi ngư i ta yêu nhau và ghét nhau u là ti t ki m l i l m! Th i i mì ăn li n. Ô doa tôi ngoài y r i. Bà D n v n khăn vuông v t vai. ưa cái nhìn l m l m: . nóng n y i th ng n bu ng bà Son vì th y c a m hé.. Xem ra bà còn trư ng hơi và trư ng v n v lo i dân gian c truy n này l m! ào v a kéo xe lúa l ch k ch v t i sân.

. Vi c ã ư c n th . r i còn l i các chú s lo h t. hôm nay không tu t lúa ? .Thưa ông. Lúc y ch có i công tác c a huy n và m t vài ngư i ây. Bà Son c m chi c khăn ư t v a lau m t. v a se s ng i xu ng như t ưa mình vào b y m t l n n a.Bá ra trư c khi vào h p. Bà Son chưa d t l i. Bá nói xong. còn l i chúng em s lo. chưa c n ra tay âu! xem các chú làm th nào ã! Không xong thì tôi s có cách! Bà Son càng tái ngư i. nhưng c ngư i ta réo ch i kh p âu làng cu i xóm. bá v . nhưng bá ph i nói sao cho càng c th .Câm ngay m m! ây không ph i vi c c a mày!. gi ng t c tư i. t c là bá y! Thì c i ch t! Bá c nói y như hôm trư c ã vi t. Gi l i b t tôi ph i i cãi lý cãi l v i ngư i ta.Chú Th xem có cách nào b t căng th ng.Th lên ti ng ch m rãi: Anh em ông Phúc yêu c u i ch t ngư i vi t ơn. ch ph i nhún. úng b n tính c a ngư i dĩ hòa vi quý: .Ngư i àn bà ng ng lên r t rè.. ây không l nhé! Nhưng ch v n h i l phép: . mình ã tai qua n n kh i. Bà Son lau khuôn m t như ngư i s t. nói bá bi t trư c. mà mình c im thin thít thì ch ng còn ra gì âu? Ông Hàm quay l i hét lên: .Theo cháu v n n i dung y.Lúc này còn to v i bé gì! Các chú y ã b o làm th nào thì c làm th . không có gì ph i lo . ti ng ã như rên: .B t căng. Mình nh ng ba ngư i mà ch u à! Còn tôi ây. V a lúc ông Long cũng h t h i v . Không nói ư c t m thì c nói như cái ơn. b t phi n n bá không? Th ã hơi x ng: . sáng mai lúc nào chú Cao g i thì bá i. Ông Hàm nóng n y c t ngang: . Bá c nói c ng là cái ơn do bá t vi t ch không ai xui. chao chát: . càng t m bao nhiêu thì càng t t b y nhiêu.Thôi còn ít mai tu t r i phơi phóng m t th . Nói cho mà bi t. làm gì thì làm. ph i nh n trư c m t m i ngư i là y u th r i! Thôi không bàn n a. nghe chưa? C theo nh ng i u trong ơn mà phát tri n ra! Còn vi c v ông Phúc vác m m ch i ng r i s x vào t i ng viên mà v con gây r i lo n. thì mình ph i căng hai! Vì ch ngư i có lý m i dám căng. Sau ó Cao s nói thêm. nhưng ch th a bi t gia ình không mu n cho ch tò mò vào nh ng chuy n riêng tư c a h .i âu thì i. b t phi n thì ch có xin u hàng! Còn mu n s ng cho s ng làng này thì nó căng m t. ào lui vào.Nhưng chuy n không có thì bi t nói th nào? Có bé xé ra to làm sao! Hôm trư c tôi ã b o c vu cho ngư i ta là không xong âu. ào ã t trong bu ng x n x i ra. v n còn l u b u: Mai nhà y còn ch i mà v n không ai dám làm gì thì kh c bi t tay tôi! Ông Long ng i rin t nãy n gi lúc này m i kh kháng lên ti ng. . Cao xen vào: . ai ép.Th tôi ph i ra ch h p c a các chú à? . th mà l i còn b t tôi vi t ơn vi t t cũng b o ây là l n cu i. .Có m t vi c th này. Bà Son h t ho ng: .Hôm trư c b t tôi i g p ngư i ta cũng b o ch c n m t l n th thôi.

h m hè như chính b c tranh h thân t trên bàn th ang nhìn xu ng kia. nhưng rõ ràng là ông ã mu n rít lên : . Ông ch t nh t i bu i sáng v a thò m t ra c ng ã g p ngay m t cô b ng ch a phư n ra. d ng l i không liên quan n bà? . Ch có ngư i ta vào hùa v i nhau ph n tôi thôi! Ch ng ph i d a. Cao cũng n i gót ngay. Bà Son ưa cái nhìn nhòe ư t sang ông Long.Th tôi có t i tình gì? Tôi ch ng ph n ai. ch ng vào hùa v i ai. nhưng bà Son ã i như lao ra ng r i. . n âu thì n! Nói d i m t l n. bá y i âu? . úng th Bà Son còn có nơi nào than th n a. th o nào chuy n v chơi này c a ông xúi quá Ông Hàm l m b m: . n nư c này thì tôi ch ng còn thi t gì su t! Bà ôm l y m t bư c xu ng sân. B t tôi ph i i ch t i chát trư c bàn dân thiên h thì tôi kh c tung hê h t lên! Ra sao thì ra. Ông Hàm ng d y. Th y m t mũi như tàu dưa héo nư c m t sâm s p quanh mi. b ép l y anh Hàm th m c y không? Ông nh nói m t câu ph mi ng. th mà gi ra ư ng b ngư i ta ch i là iêu toa. thì ã th y bà C ang x m x m i vào.U! U i dâu? Bà Son d n d i : . lúc nào cũng vênh vênh như bánh a nư ng c a anh em ông Hàm.C cô n a. v nhà thì h t ch ng n anh em giày vò xui khi n! Tôi có liên quan gì n cái vi c thù h n tranh ch p c a h này h kia.Ai dám bôi gio trát tr u vào h Tr nh? H ch bôi gio trát tr u vào tôi thôi! Vì h Ngô không có àn ông àn ang nên m i kh th này? Nhưng ng có b t ne b t nét ngư i ta quá. ào t trong bu ng lao ra g i gi t : . ng ai bu c ai ép! Ông Hàm ang vê thu c n p vào u bát. tr con không ư c i theo.ông Long càng h t ho ng nh n nhác. Bây gi bà ùng ùng sang th này là có chuy n r i! Bà C b ng ng s ng l i nhìn em gái. Ông Hàm tái m t. Th ng d y bư c ra sân. Xưa nay bà C r t ít khi sang ây.y chú xem. ch không thì không có ư ng v âu! Bà Son vùng ng d y. mà làm tình làm t i tôi n th ! Ông Hàm l i e hèm: -Th bây gi bà là ngư i c a h nhà nào? Nó nh bôi gio trát tr u vào h Tr nh này. Nhưng v a ra t i c ng. Nhà ông Hàm có c có bàn sang m i.Bà nh ph n l i h hàng ph i không? nh vào hùa v i anh em nhà Phúc ph i không? Tôi chưa h i h t t i âu! Li u li u mà ăn nói. T cha sinh m n gi chưa dám h i ai chưa ăn b t c a ai m t xu m t sang. nghe bà Son t c tư i nói v y. c y th ta ây.ào! Vào nhà ngay? Môi ông Hàm run lên. . th là bi t nh ng gì ã x y ra v i dì . cho tòi yên! Còn i cô y.Kìa bác. thì ch mình ông Kh u i. li n quay ph t ra: quát l n: u mày i âu thì i! Ai bu c h ? Ai ép h ? . ch nói d i mãi l i không ph i t i r t lư i vào. Bà k l : . cái thân tôi trăm dâu u t m. c gìm gi ng nói nho nh .D t l i.L i sang bà C ch i âu. Bà nói th ng là bà không ưa cái tính c y ti n. ti ng v ra oan c : . ngư i hi n lành chân ch hơn c trong s anh ch em nhà ch ng. Có ph i ó chính là ti ng kêu c a cô Son r ng mình b bu c. Có gì c n g i em gái thì sai con sang. M t cái gì âm th m sâu xa b ng b ng ng ch m. gù gù cái lưng i i l i l i.

c m con cô Cành cũng chưa th y sang. Tình nghĩa v ch ng. Cái thói anh em nhà y là ch mu n ng i mát ăn bát vàng. Còn nhi u i u sâu kín trong quan h v ch ng. Ông Long r i rít. bây gi rư c v vào thân. B t n t ông còn ư c.Thôi em xin bá? Em xin bá! Em xin!. mà dư ng v mang tai mang ti ng th à? N i m c c m sâu xa c a ông Hàm v a b bà Son ng ch m. bây gi có c bùng ra. Su t cu c náo lo n: bà Son c ng i góc sân khóc t c tư i. v a s n lên ch ông Hàm như quy t u m t phen! . ngày mai mà con m D n còn réo th y u tôi. cãi nhau làm quái gì cho m i m m! .. V a nói chuy n v i v ch ng ông Kh u. bà càng th y mình như con cá b vây b a. Ông Hàm cũng vung tay hét lên: .. góc c nh c a bà càng d lên anh á.Dì i âu? n tôi h ? Khoan ã .Bà n ây sinh s ph i không? Bà có bi t ây là âu không? ây không ph i là xó b p nhà bà. dang tay ngăn bà C v a khóc lóc kêu gào. làng xóm ã r m n ch kéo n. mi ng chu chéo: . gi ng lè phè b t c n. nhưng không ai mu n ăn. Hai ch em. cha m ơi! Ông Long lu ng cu ng lao t trong nhà ra. Lúc ngang chi u n u b con ông ông Kh u không gi l y bà. Giá bi t t lúc nãy tôi ã p cho m t m . k ào giun là không ư c âu! Quít làm cam ch u em tôi nó nghe anh em nhà dư ng xui khôn xui d i. bà Son l i v a th m nói v i mình. chân d m bành b ch như lên ng. Hàng xóm l c u b o nhau: Rõ t i h Ngô.Dì s cái gì? C y tôi.. Ph i m t lúc lâu bà C m i rút kh i ra sân nhà ông em r quý hóa như m t ô v t rút kh i s i trong keo u không thua không th ng! Bà Son theo bà C i ra ngõ. Th là bà C l i s n s n lên: .Bà C h i. Khuôn m t gân gu c. Bà Son l c u m t m i. bà quy t ph i d p t cái g c. giá có àn ông thì hôm nay ông Hàm c là om xương! V n nhà v n th y ông Kh u ng i g t gù trên chi u tr i góc sân. làm th nào thì làm. V a th y ông Hàm ang ng l l trên th m. ây là ch n gia giáo. Ch em bà C i r a m t. Cái g c y chính là t ây.. Bây gi bà Son m i k và d n v chông bà C không ư c nói l i v i ai. Bà v ét hai tay vào nhau. m t tay ch ng n nh.ông Kh u quay ra.M nó m y dì v ăn cơm. V ch ng ông Hàm ã v y. c như ông v n ng i y t hôm qua. l i v a ư c ch i ây này. Không ơn gi n d t khoát ư c như bà C nói âu. nh ng m c luôn soi réo trong lòng ông Hàm. thì bà ây nh y ra xé nhau v i v ông Phúc r i. V y là ông Hàm cũng ã ch c vào n i u t c âm th m c a bà C .. r i ngôi vào mâm. là ngày mai mình ph i i i ch t i chát v i anh em nhà Vũ ình. réo em tôi ra ch i. ôi bên ùn y nhau c như kéo cưa l a x ? Náo lo n c lên. ch không ph i là nơi cáo tha! Bà ng mang cái thói. Bây gi có ph n bình tĩnh l i.A a a! Ông b o cái thói nhà tôi th nào? Ông báo h hàng nhà tôi là cáo tha à? i cha m ơi! V ây mà nghe ngư i ta v a ư c ăn. bà . m t tay chòi chòi lên nhà: . nh ng th a thu n ng m gi a bà v i ông Hàm. ti ng c rang rang. . Ông Kh u c ng i rung ùi vì ông hoàn toàn tin c y vào m i kh năng c a bà C . bà C d ng l i gi a sân. ây chính là mâm dành cho v ch ng ông Hàm và m con cô Cành. ch nh b t n t v ông thì hóc y.Tôi nói cho dư ng bi t nhé. Càng nói. k trư c ngư i sau i trong bóng t i ã nh m t ngư i. Lúc n y nghe bà C um sùm bên nhà ông em c c chèo m y a con ch y b sang. mà anh em nhà dư ng v n im như h n là không v i tôi âu! C cái ki u ngư i ăn h t. hôm kia! Trư c m t mâm th t chó cũng g n h t các món như b a trưa.

ch em u g p nhau nhưng không bao gi bà Son ng l i. hai chân b h t kh i m t t. thiên tư ng. ông C Ngói ăm chiêu tư l l m. x u th nào? Không bi t. Bà không th trái l i. khi có a con gái u th y nó x u xí. chưa k p nh n ra cái gì. Ch th y ti n th y tư ng i r i. như ã l c vào ch n mê cung mê l nào. u óc bà b ng l n b n v i nh ng l i xưa nay v n cho là v n vơ không căn c . và tên b t cóc n m è ngay lên. cô còn cho là m y ngư i ã thông ng l p mưu ép cô l y anh em th t kia. không ý xuôi ngư c xung quanh. vô nh. M t th gi ng mũi v a nói v a nghi n răng trèo tr o: . Ông C Ngói ã sang t n áp C u m i th y tư ng v l p lá s t vi cho Son. bư c ra ư ng. tr i ã cho m t tí má ào.Mai dì c nhà. nghe dân làng rì r m con gái mình có chuy n trăng gió. Không hơi s c âu ph i c m bu i cho k khác ái! Bà Son kéo bó tre gai mà ông Kh u v n dùng ráp cũng ban êm. Bà Son v a lên th t kinh. Anh em ông Hàm ã quy t cái gì thì không ai có th lay chuy n. bà Son. tên b t cóc ch y huỳnh hu ch vào rào xu ng cánh ng trũng phía bên kia ư ng. Bà C v a giũ chi u v a d n em gái: . Ngày cô Son ang d y thì. Chính lúc y ông Hoành n d m h i Son cho c u Hàm. không ăn. V ch ng C Ngói g t ngay. Còn chuy n h u v n mãi sau này nghe m nói l i. ôi chân bư c th p thòm như b y b hút v phía trư c. bà Son m i ra v . nên c g i qu y quá là con Gái. Cơm gà cá g i n ba ngày. s m sét s n i lên ngay! Cái s bà thày tư ng ã nói lâu r i. to ph nh phàng như m t kh i bóng t i t b i cây th ng m c nh y ra. ư ng t i nh nh như hư như th c. R i như hùm vác l n. Trăng u tháng ã l n. Xưa nay v n th . C i. Ngày y Son không m y may tin vào chuy n bói toán. n m g n trên vai không bi t c a ngư i hay qu mà kh e th . ông C Ngói. vì ông s ng b ng ngh t g ch ngói. Ngư i bà c ch n r n chuy n xưa chuy n nay ch ng chéo r i r m. n m trong r như bà m i th y h t s kh c li t ang ôn u i. Sáng mai c th làm h ng vi c c a h xem. n khi b con ông Kh u ã ng lăn lóc. thì m t mi ng v i mưa ã xòe ra ch p c ng l y u l y c bà. ã n lúc ph i cho cái nhà ông Th y bi t i u.Son không th nói cho ch gái nghe ư c. Ông e Son khi th y cô làm mình làm m y: B qua d p may này là mày ch có i làm l thôi con ?. Chính i u y làm ông Hàm r t yên tâm. không u ng cho ngư i thoát t c. và bà C không th làm thay bà ư c âu. tu n tu n tri t tri t. R i th y ch n gi linh vào sáng s m. gi sách thánh gi i mã nh ng bí m t v cu c i c a ngư i con gái s c nư c hương tr i vào b c nh t làng Gi ng Chùa lúc y. R i nghe nói ông còn b o riêng v i bà là h u v n c a Son còn n i chìm l m. bà C ngáp ng n ngáp dài. ép bu c bà. ư ng ngang. Khi có em là cái Gái c : ch C . v ch ng C Ngói ph i c n n óc nh ngày gi sinh c a Son th y l p b ng ng v i nh ng sao thiên lương. u óc cũng ch ng lâng. Bà Son ang á á ú ú trong mi ng v i mưa bùng nhùng. Nhưng c i là bu n nhi u hơn vui. Bà Son không bi t bà C nói nh ng gì n a. có chuy n gì vui bu n. R i ph t m t cái. nhưng ông ch khoát tay m t cách bí hi m. Làng ng thi p. Không. bà không th làm theo ý mình.Phúc ây! Phúc ây! Này thì nói iêu này! Này thì vu v này! . Trong lúc lòng d ang r i b i. Ngư i châng lâng. C i. Ch có n m trong chăn. thì bà ã b h t ngư i xu ng m t ng r v a c t. Lá s p. không khéo n ch t cũng n m không yên! Không yên là th nào? Bà h i. Son v n nghĩ y là l i e ch ph i s ng yên n v i anh Hàm. t c b bà C . nét d c c như tr n ô bát quái. Thình lình m t cái bóng en thui. Hôm nay b ng dưng nh ng l i oán nh kia ch t s ng d y trong tâm trí bà Son. cô ơn. có gì b o cái Hoa sang g i tôi. c ngư i bà như bay b ng lên.

Nhưng n khi vào h p chi b thì t t c nhà ta ph i lên ti ng b o v . T t nhiên bà Son không th nhìn th y c nh ó. r i c hai cùng cúi r p lưng phóng vùn v t như hai mũi tên bay là là trên c m t hút vào r ng cây ma m c hoang um tùm c nh r ng b ch àn. Bà Son không ch y v làng. bà Tài. không mu n ngư i ta d ngh là c c b h p hòi.Vâng. Nhưng kìa l không? Th ng gian trư t chân xu ng m t gà. T i nơi ã th y ông Phúc và ch ng bà L c. thì ông Phúc sai con sang g i Tùng n. Hai qu ph t th mõm m m. Lúc t i. ôi chân ch y như b xui b khi n. Tùng nhìn ba ngư i b trên c a mình. Còn Tùng . nhưng còn r t m y. như chưa h có chuy n gì x y ra. V a ch gh cho Tùng ng i. Ngày mai nghe ôi bên trình bày. N i u t c. r i l ng l ng ra v . thì ta không ng n ngư i! Ông Phúc nói. r i nh y lên b vùng b ch y. v a ch y như ma u i ma ám. lòng n ng trĩu. ch y như mê như m . khi n bà Son không còn thi t gì. nghĩ n cái l n trư c ã. y dúi bà Son m t cái. Bà Son hào h n lao t i. m t tay c a k cư ng o t càng b t ch t mi ng v i mưa trên m t bà Son. y chính là ch vai cày b sông! úng lúc này cu c h p ch riêng nh ng ngư i àn ông quan tr ng c a chi h Vũ ình cũng v a k t thúc. Ông Phúc nói. thì b n b ã im như t . mà ch y th ng ra phía ng Chùa. l i là ng y m i. thì b ng m t ti ng quát nh ch v a nghe: . trong trí bà Son cũng ang mù m t t a khói ám. anh h i nh : .c u bi t anh có cái khó c a anh. ch y thõng. Khi bà l m c m kéo áo ng ư c lên. tr ng nh y như c n hoa c m t th ng gian. còn tay kia t c ngư c áo lên t n c r i h n kéo ánh s t chi c áo con bên trong. ăn cơm xong ư c m t i. Còn tr .Cùng v i nh ng ti ng d n gi ng. ông ã d n Th trư c m t bí thư huy n y lúc chi u. Nhưng vì bây gi Bính v n làm th kho và Lương v n ư c làm chân ch y v t tư. Bà c ch y. ây là trách nhi m c a m i ngư i khi ng trư c nguy cơ b k khác bôi b n! Còn nh ng m c m nh nh t trong nhà v i nhau. không ch y v nhà. Bà g t t m v i mưa. ngày mai lúc i ch t v i bà Son và Th ch c n ông và ông Tinh ch ng bà L c là . m t mũi ra dáng c th ng l m. ph i b o v chân lý! Tùng n m l y câu nói c a ông c u: . Cánh ng m m t hơi sương.Này này này! Th ng gian g m m t ti ng trong c h ng. lúc này ph i d p i. r i cháu s có quan i m úng n c a cháu. như y là nơi gi i thoát duy nh t ang ch ón!. c hai u b xì xào là ch m mút cũng ác chi n nên bây gi hai anh chàng c chơi bài ng m mi ng ăn ti n! Ngư i không ng n ta. H n v a véo m t cái vào y như qu m . Tùng ki m c không bi t u ng rư u r i chào ông Phúc và hai ông dư ng là ch ng bà L c. ông Phúc nói ngay r ng cu c u kh u u trí ngày mai ch c n b n ngư i này là ch không trông ch gì vào hai anh chàng Bính và Lương là hai ngư i h hàng bên ngo i ã ư c chính ông Phúc dìu d t vào ng t ngày ông còn tí ch c tí quy n. cháu s ng v phía chân lý! Cháu không ng chuy n l i n to ra n th . ang l o o thì ngư i b t ư c k gian l i v i l y vai h n. thanh danh cho dòng h . K b vu v và ngư i ư c vu v u hùa vào làm nh c mình. Có ti ng nư c ch y phía trư c. xéo chân lên gi n d r i hào h n nh y lên ư ng.Nhưng n u ngày trai bá Son không ch u ra i ch t thì sao? .ông Phúc quay sang Tùng . Nhưng n lúc này im cũng ch ng ư c! Ph i có chính ki n. s chán ngán n c c i m vì b làm nh c. mi ng v a rên hư hư. không còn s gì n a. nên nhi u cu c anh ph i im l ng. bà Tài ang ng i u ng nư c suông ch Tùng. Trong lòng. ngày mai ph i ti p t c cho h n bi t th nào là l trư c t t c tai m t c a dân làng.

. ch mu n bóc tu t h t nhưng l p ng y trang c a h . gi ng t nh như sáo: . èn v n sáng. Mê nón tròng teng rơi xu ng t.Ơ tao tư ng u sang bá C v r i. x p ánh rình m t cái. C hai cùng tr m ngâm như v a bàn xong m t vi c h tr ng. Tùng ã ch y v i v gi c bà Sang ra can. r i vào nhà.. Bu i t i h p chi oàn xong. ch ai ch p àn bà làm gì! Tùng ra v . nhưng cô gái ương như i ã vùng vàng y c ng bư c vào r i h ph t cánh d i ken b ng nhưng gióng tre c ngâm c ng như s t.. Anh b ng th y thương bà Son quá. xem hư th c th nào. Ông Long ng i x p b ng trên salông bên này. . ào ng i m m xu ng chi c gh ngoài cùng. úng là các ông chưa lư ng n tình hu ng này! Ông Phúc b ng qu quy t: .Long chưa ng .U b o m Phúc ph i thôi ngay i. Hai anh em ông Hàm . . b lông c a h là c m t t m áo giáp ây nh ng mũi tên nh n! Bóc i không d . r i quay l i nh y ph c xu ng sân.Thì c th ng Th mà d n! Vì bà y có ra hay không. c như Tùng ã tr ng cây si ây t lúc nào.Anh còn n ây làm gì? H hàng nhà anh ch i u tôi kh p làng chưa hay sao? Tùng an chéo hai tay trư c ng c. c ch n m t gi ng th t nghiêm ngh àng hoàng: . cái Hoa n m trong bu ng h i ra. chán ngán n bã b i. Ông Long chưa nói h t câu thì cái Hoa nhìn ra ch t kêu rú lên. Tùng c bư c th ng n phía nhà ông Hàm. Ti ng kêu c a cái Hoa khi n nó d ng l i. ng ng cô lên. T dư i sân. Con khoang rít ng m t ti ng như b ánh. cái uôi xù ve v y như bông lau.Ba ông b ng như b h ng m t cái.ào em binh tĩnh.Không ph i th . Nó i th ng lên hè. H là nh ng con nhím. m c dù anh cũng không bi t mình n làm gì. nhưng ch nh ch u bó tay mãi sao? Tùng i vơ v n. Anh mu n bi t rõ s vi c vì ngày mai có cu c h p. không thì y ban s g i lên ph t vi c nh y! Lúc này Tùng mu n g p bà Son quá. Dù không có căn c gì.U chưa v h ch ào? .i t r i! Bi t r i! Ngày mai h p b t u tôi nh n l i ch gì? Nghe r i! Bi t r i! Anh không ph i nói! .Ơ hay ch ào ch y sang bá C xem. bây gi ào m i nhà Minh t v . nghe v ông Phúc ch i ng. Ông Hàm n a n m n a ng i trên i-văng. nhưng Tùng tin là bà Son ã b l i d ng.. Cái Hoa v c d y i ra. Bu i chi u cu c h p ra. Anh b ng th y m c c Th . Th t may cho Tùng. b thúc ép. Chân rón rén như ki u i c a ma. ào gi t mình lùi sang bên. nhìn tr ng tr ng: . rót nư c s t so t u ng.Em tư ng ch cũng sang y. Minh l i kéo ào v nhà mình ăn mít.ô trên tư ng ánh binh boong mư i ti ng. Chi c ng h ô. ào v a y cánh c ng khép h thì Tùng b ng m c ra ngay phía sau. r i như s quen chân nh l i. c Phúc. Bi t ch v . kìa ào! Tùng cu ng quít. thì m c tiêu c a ta v n là th ng Th .Tao i h p oàn cơ mà. Biên gi i l i óng c a! Cô này th t là ngang cành b a ch không b n! ào d i nư c ròe ròe r a chân. . c a qu . ào g t ph t không cho Tùng nói h t: B. m t mũi b n ch n: . con khoang i sùm s p chi c nón tơi trên âu. Ông Long quay sang b o ào: .

Ti ng v khi n ào b ng t nh.Th ng Tùng h chú? . thì ch nhi m Vinh nói r ng bây gi khoán t. c như Th là b ! Ông Luân cũng ng d y chu n b ra v .Nó i u l i sang ây? . Hai ch em ôm nhau khóc r m rĩ. ta vào xem có chuy n gì mà um sùm lên th . n ch nhi m cũng không có vi c ch nói gì n cái chân ki m soát? Ông Luân g t gù. M c dù bi t ch c ào không ra. ông nói v i gi ng bu n r u: . Phúc ã kéo Tính ng d y. àng hoàng rút ch t c ng i vào.M t ngư i h i th m thì. Lúc này Tùng v n ng ngoài ngõ. thì lúc sáng nghe anh trình bày cách gi i quy t. khi n Th cũng tan nát c cõi lòng! n chi u t i trư c nh ng s gi ch ng c a bà C . Quay sang Th . khi lá ơn ki n cáo ư c công b ã làm cho cu c h p v tóe ra. Tùng không bi t ng sau b i hóp rùm roà anh v a i qua. nhưng chưa ư c! Ngư i cao dong d ng gi i thích r i quay l i d n: . G y ông p lưng ông thì h to! . . Ngoài nh ng vi c trư c m t. V a th y Th nh p nh m nh nói. tư ng ào l i b b m m ng. ã có ngư i xu t ông làm phó ch t ch xã.~ .Sao không th y ti ng àn bà y nh ? Ngư i cao dong d ng bư c ra. Chén nư c trên tay ào rơi choang xu ng v tan. thu khóa. r i l i có ngư i v n gi i nguy. Tùng li n b t l a châm m t i u thu c r i r o bư c. nhưng s si mê khi n Tùng c l n ch n ng ó. nơi không còn ai qu n lý ư c. Nhưng s th c ây ch là cái ch c h . h a s xem xét chu áo. bà Son. ai m nh ngư i y làm.Nó mu n ve con ào t lâu r i. r i h l i d t nhau sang nhà bà C . ch ch ng có vi c gì h t. tóc gáy d ng c lên. nhưng ng y.U làm sao r i! U b gì r i! Gi i ơi úng u b làm sao r i! Cái Hoa quáng quàng bíu l y ào. và còn khen Phúc ã x trí p trong vi c làm c a ông Hàm. t ai.T t c anh em.Kìa chú Th ! Chú Th ! U cháu âu? U ơi hu hu! Ngư i ng n p b i hóp v a vào là Th ? Ph i! Chính Th ! Và ngư i còn l i v n n p ó không ph i ai khác.Bây gi anh c ng ây.Thì ra không ph i ch có nh ng vi c lôi thôi v ti n nong. b con ông Hàm cùng l ng i d n.Ơ th ng Tùng . Phúc nh c l i cái ơn ã g i lên huy n m y tháng trư c k v s vô lý trong vi c ông trúng c h i ông nhân dân xã v i s phi u cao. B ng ti ng la t trong nhà vang ra t n ngoài ngõ khi n ngư i ng trong b i hóp nghe rõ m n m t: . mà c th là Th ã g t i v i lý do là nên tr hóa i ngũ cán b và ch thí cho ông cái ch c trư ng ban ki m soát h p tác xã cũng v i lý do bao bi n là ông thông th o công vi c h p tác xã hơn là làm công tác chính quy n. ông Luân ã ch trích Xuân Tươi m t m nên thân v s làm ăn tùy ti n n không còn ra th th ng gì n a Anh em ông Phúc ã ch p ngay l y th i cơ trình bày m t lô s ki n v i bí thư huy n y. Nhưng gi thì gay r i! Trư c m t i công tác c a huy n s ây theo dõi gi i quy t. . B ng nghe trong nhà khóc lóc m t i. chính là Cao. Vì n u ch có th . mà chính là h ! Bu i chìêu. cô kêu lên th t thanh: . Xưa nay tôi không nghĩ ây là m t i m nóng c a huy n! Có le tôi ã quá ch quan v i s yên n b m t! R i ông Luân bư c i v i dáng rũ. h s nói v i nhau nh ng gì? Ki u này không ch ng v l h t. r i nghe Quàng thanh minh v m y cái s ti t ki m. K b t cóc bà Son lúc nãy. Th nh thoáng h i. thì tôi th y d p cho yên cũng không có gì khó. có hai ngư i ang n p ó. không ph i ai khác.Ngư i bên c nh cũng tr l i r t nh . chào ông Luân r i i th ng. cánh tay m t c a Th . khoán ru ng.

Anh không còn nghĩ ư c gì khác ngoài vi c duy nh t là ph i tìm m i cách xoay chuy n tình th ngay trong êm nay. Khi Luy n ã làm xong t t c m i vi c. Anh nói: . Gi ta sang nhà bà C xem sao . vì Th oán bà Son s khóc m u ch y tr l i nhà ch gái k l s tình. Th quy t inh ph i dùng bi n pháp c ng r n. Cu i cùng ch còn m t mình ông Hàm nhà. nhưng m t mũi không gi u ư c anh ang nghĩ ng i lung l m. Th y m t ch ng ăm chiêu quá. thì Th vùng ng d y ra i. r i cài c a trư c c a sau. nhưng ch em bà C c lu loa r m rĩ lên. hai chú cháu n vào b i ch .ông Long b o ch em ào bình tĩnh. m i hai con mà ng c nghi c ã bi n i âu h t c . Th lùi l i sau. êm qua c làng l i nháo nhác c lên v tin bà Son. nhưng ti ng ông ã run b n. Dù không c b t t i Phúc.Th nôn nao h t c ru t gan. anh ph i làm ch tình th ngay t u. Hai ngư i lùi lùi n th ng nhà bà C . t t vào b i hóp như i ti u. ánh th ! R i Cao vác bà Son lao xu ng cánh ng trũng. Th v n i l i thư thái. Ra t i ngõ. lép k p như cá rô c! Hai ngư i v a t i nơi thì g p Tùng ho húng h ng i ra. Không th chi u theo ý m t cá nhân nào. biên b n kia m i có hi u l c. Cao v a t m xong. bây gi ch còn vi c lên giư ng. có khi h ng bét r i! Mư i chín Cu c h p sáng nay. Cao ch y sau. tính k . Nhưng ch mãi không th y ng tĩnh. trư c nh t là mâm rư u và ng n èn con. Th r i m i vi c di n ra úng như s s p x p. n vào m t b i cây sau vư n nhà bà C . Th nghĩ cái gì cũng trúng phúc như ánh áo. ng i im l ng t h t i u thu c này n i u thu c khác. Lúc y nh ng ơn t . c bình tĩnh. R i c hai cùng tháo thân. Cao thì .Thôi nín i cháu. Mà ch ư c phép xoay giành ph n th ng. trư ng oàn công tác huy n ngh v i bí thư Xuân Tươi ph i thay i chương trình. tu i tác như th mà vú vê v n thây l y. ch không như v mình. Nhưng chuy n cá nhân gi a ông Phúc và ông Th hãy t m y ã. hai mang tai nóng b ng v i ý nghĩ cái bà này l th t. Túm năm t m ba. lúc y Th m i trút ra m t hơi th . Hay là bà y ã ch y t t v nhà? Ph i nhanh chóng ki m tra. gi ng Th nh t nh t h n: . thì Th n ra hi u có vi c g p. Xong. ch còn tay tr ng! Th b cơm t i. Chú cháu h li n l n tr l i. R i Th b t tay vào mi ng mình hét như ngư i vô tình b t g p. nh i kh nh. Ph i tìm hi u k nguyên nhân ã. thì th m to nh su t d c ư ng. Sáng nay v n chưa th y tăm hơi. còn t t c huơ èn pin rùng rùng kéo i. Ghé sát vào tai Cao. Lúc này Th ch còn cu ng lên v i ý nghĩ ph i th ng! Ph i th ng! Th s ng sàng làm t t c sáng mai bư c vào cu c i ch t. .i m g . Luy n không dám h i. Luy n ng c nhiên th y ch ng rút t m v i mưa trên dây m c áo như gói ghém cái gì. ch không ư c nh n ph n thua! Thua là s kéo theo s s p dây chuy n. càng không th nên ng v m t phía nào. R i Cao nói gi ng mũi úng nh ng l i Th ã d n.Hôm qua ta ã v i vàng và nhân như ng h u khuynh. Các ng viên l c t c kéo n. xé áo như s p cư ng th t. Và không ch ng bà C s t u c xông n nhà Phúc. r i quay sang th m thì giao vi c cho Cao. R i v t l n. V y là Th có c xoay r i. Khi nhìn rõ v ch ng ông Kh u và bà Son v n tr i chi u ng i góc sân.

hơi tý là gi t thót c ngư i. Không c n ph i hàng tôm hàng cá như v y. Cành cũng chao .Cao c là gãy rôm r p như ph t mía! Th cho nên không vi c gì mà ph i anh á cá c y. Chính vì chú cháu Th Cao. Trư ng oàn công tác huy n l i h i ý v i Xuân Tươi thôi ành t m hoãn chu n b l i cho cu c h p bu i chi u chu áo hơn. úng là àn bà ch t làm rách vi c. ang cãi nhau như ch v ngoài Soi Dâu. th y r i r m quá. bà C ã vô tình y con dao quay ngư c lư i? Cũng là gây oán. R i tôi ph i gang m m. th ng b i ang l a mi ng nhau như con dao hai lư i. Th kèm Cao không ph t ra i u gì sơ h . Th nh tho ng Th l i ưa m t nhìn Cao kín áo. Ông Phúc tính ph i ra ngay Soi Dâu ghìm cái máu h c a v . ph i ng m b hòn làm ng t. thì anh nào n m ư c ng chuôi. y chính là cái chuôi dao ông c m mà ph t chú cháu Th . Xuân Tươi ng lên nói: Hôm nay ta ph i làm l i các ng chí . M t vài ng viên trung gian không thu c bên nào ngh ph i xem xét ngay vi c bà Son. M t thôi m t h i. Tôi xin h i r ng là dì Son em tôi có t i tình gì mà các ông các bà b t dì nó ra gi a làng v n v o? T i làm sao nó ph i làm cái vi c ki n t ng. lòng d b i h i. u ng nư c như còn mà ngư i v n nóng như rang. anh y th ng. Th là l i tranh lu n um sùm. Cô Cành con gái bà C tu i ã s n s n cũng không ph i tay v a. Qu n ng th p ng cao. Trong lúc ông ang b d n vào th n m ng lư i. Cao Th quá hi u th ng. vì càng bàn cãi càng i xa n i dung. thì b ng th c l t ngư c. cho dân làng thêm ghét. phô hai ng chân dài và en. càng không ai ch u ai. Trư ng oàn công tác huy n cũng ch y ra nói.. vì ang ng a gan ng a mi ng? Trong khi ó bà C và ch em ào c nháo nhác.Thôi ta vào các ng chí ơi! Hôm nay nhi u v n l m . nên ã cu ng lên mà m t h t t nh táo. L n u tiên êm qua Cao th c tr ng. n lúc này thì anh em ông Hàm cũng nao núng l m r i. ng ng i không yên. tr oán y thôi! Nhưng l i chao chát c a bà C v a r i. mi ng r i rít: . Sáng ra ngư i háo. thì bà C ùng ùng ch y t i sân. B ng có ti ng chao chát ngoài ngõ. T i hôm qua ông ã g t m lên v vi c bà D n i ch i như như khua mõ kh p làng r i. Khuôn m t g y c a bà c g lên ph ng ph ng. V n không ai bi t bà Son âu! Ông Phúc chưa v n nhà. nh ánh m t òn ch t tươi k t li u anh em chi h Vũ ình trư c bàn dân thiên h . -Thưa các ông các bà ng viên c a c làng? Nghe nói có c ngư i c a huy n xu ng n a.Xuân Tươi l i v v tay m i m i ngư i. các ông các bà có bi t không? Thì c h i ông Th ng i kia? H i c u Cao ng i kia! Nó b i âu t êm qua n gi ? Nó mà làm sao thì t t c không xong v i tôi âu! C ông Phúc kia n a! Ông v ông l ng m m như th à. vì ông ã n m ng chuôi con dao hai lư i này! Gi a lúc ph i trái. ch không th ánh bài m ư c. Xuân Tươi ch y ra ôm l y vai bà C kéo ra sân. y là Th nh c. V i vàng như hôm qua là h ng! Tôi xin nh n khuy t i m! Chúng ta không ư c dùng m t ngh quy t l n c a ng sát ph t nhau! T gi vi c i u hành chính s là i công tác c a huy n.nh n nhác ra m t. móc h ng ra cho ch a cái thói. vì n u x y ra chuy n gì thì chi b không ph i là không có trách nhi m. . ã nghe hàng xóm mách là bà D n v ông và cô Cành con gái u bà C ã có ch ng có con.. thì b ng dưng con dao quay ngư c l i! Chính bà Son. Ông Phúc b ng t c l n c ru t. Th là cu c ra quân l n hai l i xúi! C ôi bên ra v như b bư c h t. Chanh chua thì kh cũng chua. quá ch quan n m c coi tr i b ng vung. M i ngư i v a quay ra.Bá c bình tĩnh. bà C m i nguôi ngoài. Tay áo cũng bên x n bên không. T t c v a yên ch . em bi t c r i! Em h a s làm công minh.

Cô Cành g t th a ru ng trên này. nhưng m m v n c toang toang gi a tr i t. có chuy n gì ã có tôi ây.ông Phúc nói nh r i i xu ng th a ru ng nhà mình.Cô Cành! ơi cô Cành? Cành v n ang lóe xoè la a con gái. Khuôn m t g c a cô tía lên dư i vành nón. ây. cô ang câu pháo b ng cách quát a con gái hơn mư i tu i ang u i b t mu m: . ch b t làm gì con mu m mu m? y y. nhưng ngh y không th nh ây. bà D n ang lư m lúa mãi th a ru ng vành khăn dư i kia cũng g m lên v i tháng Ki m. R i thì tôi có khuy t i m chuy n này.Thôi cô Cành . còn ám tr con thì khoái n t n c t . v l i trong lòng ông ang th m c m ơn ch em bà C ã vô tình giành cho ông ph n th ng.Ông c h i c làng trên xóm dư i xem là ai gây s trư c? Chi u qua mà tôi nhà thì ng có hòng ng n dì tôi Sinh s thì s sinh. Cô v n l y làm cay cú v cái chuy n ái c a mình l m! B ch m úng n i au âm . ch . Chưa ra t i nơi. Ngư i l n ph i lao vào kéo hai ngư i như hai con gà mái m nhau. bà Son.i khuân lúa lên b . Hôm nay m con bà D n i g t n t ám ru ng ngoài Soi Dâu giáp sông Công. Nhưng ch c ch c l i câu pháo sang nhau. giáp b sông: . và gi ng v n cong c n: . gi ng l i vóng vót như hát i: . v y là cô Cành ã vơ tu t ráo vào m t câu ch i! Nhưng ông Phúc bi t b qua i tư ng ph . ông Phúc ã ư c bi t v a m i r i bà D n và cô Cành sau m t h i l i qua ti ng l i. gi t mình quay lên nhìn m y a tr chăn trâu ang c i tr n trùng tr c nh xu ng t m sông. vùng này.Có là ng a là h thì cũng chui t cái ch kín c a ngư i àn bà ra! T con ba mươi n th ng chín ch c cũng ch ng thoát ư c cái l rò y? Câu sau cùng l t vào tai ông Phúc. Bà ph n pháo: . chúng nh y lò cò hò reo: A phóng chư ng r i! B tư ng quá! Bây gi hai bên ã lui vào th phòng ng . Cành quay l i.Sao chúng mày l i x p l n tùng phèo như th thì ư c m y n ? Con giai ch có ph i toàn con gái c a nhà cô con gái âu mà d t th ! y là bà D n ang móc máy cái ghen Cành y. th ng dân cũng nem nép x p lúa. nên th y ông ra bà x p ngay mi ng l i c c m cúi g t như m i mê l m. v a . . ã xông vào xé áo nhau làm náo lo n c cánh ng. mu n nư ng cái ngư i c m tinh h n a cô y! B ch m n c.chát nanh n như m . Ông Phúc ang nh nói m t câu nghiêm ngh trách móc v .Thì hôm nay có gì cô c nói v i tôi . Th ng Ki m. Thu xa xưa Soi Dâu ã tr ng dâu nuôi t m. th ng dân ang x p lúa vào xe c i ti n. c C i th 90 tu i. thì b ng ti ng la th t thanh phía cu i cánh ng. V ông tu i h . nên ông bình tĩnh m m m ng: . Bà D n v n n ch ng. Tay c t lúa so n so t. Ông th y da m t mình ã s n lên. n bây gi Cành l i làm m t lèo b n a con gái. ã b t thì b t h b t báo b t hùm b t c p mà thui mà nư ng cho sư ng cái i. nhưng b ng chúng ch y tóe tr l i. Cành n súng ngay. Th là hòa! Hòa? V n nhà th y c a óng im m. anh cũng thi u sót chuy n kia. t t c nh ng bãi sa b i bên sông u ư c g i là Soi. ông Phúc v l y chi c mũ là c i ngay. Bây gi ch c n ta gây thêm chuy n gì là chú cháu Th Cao s d a vào y ánh l c m c tiêu. th là ph m húy sát s t n tên vía bà D n r i! Mà cô Cành l i mu n thui. i ông bà cô Cành ch ư c bà C . làm ra v ng c nhiên như bây gi m i nhìn th y ông Phúc.

kh n m l y tay áo c a ngư i t n n ã bi n d ng. hét l n: . bà cáu. Ch y chính là o n sông Vai Cày! Có m t góc c a cõi lòng ã c t k . Quãng này sông ăn ho m vào thành hình ch C. tay l nh n c ng ra.L i ây! L i ây! T t c ch y túa l i. bây gi ang d p d nh chìm n i trong nư c. bà là m m lên. v a run r y r r m như ngư i lòa trên cái b ng trương to n kênh h t c áo c a ngư i dì x u s . v a khóc r m rĩ. Cái mi ng méo i. t c thì t mũi x ra hai dòng máu còn chưa ng màu. M t lu ng hơi l nh ph lên. Ông ngoái lên nh g i th ng cu l n nh t trong ám tr trâu t i giúp. r i ông l p c p bư c xu ng mép nư c. không k p n o kìm nén. v n tươi n r n ngư i. thì hai m t ông hoa lên. Mái tóc dày x tung. C v con ông Phúc cùng h t h i n. v a than khóc t hơi t ti ng: . run r y. Bà b o n nư c này thì ch còn mu n ch t? Mà mu n ch t trong vòng tay c a nhau! N u em ch t trư c. Nư c l trong ám rong trôi trôi ra theo xoáy nư c. nhưng th y nó ang run r y tái xám trên b . nhưng ngư i thôn quê ch nhìn nó gi ng như chi c vai cày. tóc ã b c. Ông Phúc v y th ng bé nh nh hơn c trong ám tr trâu l i. ông l i cúi xu ng. ch y b l i. Dù có th nào thì s ng v n hơn ch t! Th là bà gi n. ông v t bó lúa ang lư m. nhưng là m t làn da ã sũng nư c. V a ngã dúi ngã d i.i dì ơi là dì! Sao dì l i ch t kh th này dì ơi! . nghe tê tê l nh l nh. Ông nhoài ngư i ra trong tư th bơi ang.ch y v g i ú Cô Cành! Cô Cành! như m t lũ ng kinh. Và êm u tiên em m t mình dư i t. Bây gi sau m y ch c năm l bãi. ch y mãi lên cư m tay. Ông Phúc ng thông lưng. Nhưng không ai dám t i g n. Theo tay ch c a ám tr trâu. trương to như v a ra trong qu n áo. g ng s c vào hai cánh tay nh c b t thi th ã trương như m t cái phao lên kh i m t nư c. m t tay dư i lưng ngư i àn bà ã cho ông nh ng ng t ngào. cô lao xu ng b sông. v t vã trên t. ch m t n tay vào làn da c a ngư i xưa. Cô Cành i như lê n. th m r t ro như th i vào t ng u ngón tay. Ông Phúc kêu á m t ti ng. Bà Son! ông Phúc hoa tay. R i chính cô cũng ch y t c tr l i. nh x c thi th bà Son lên b . thì b ng h t ho ng tư ng như mình nh c m t kh i chì. m t mũi c táo tác b t b t ra. bây gi l i nhìn t n m t. Cành h . anh hãy cho em n m trên tay anh m t l n cu i. t i lúc tôi ưa bà i m t o n. hai m t gi t gi t kinh hãi nhìn hút vào cái hình dáng ã hi n ra rõ m n m t. Ông Phúc cúi xu ng lùa m t tay dư i gáy. Cô Cành thì v n n a mê n a t nh. dù âm dương cách tr ? Tôi ã b o ng có nói g . h r i v t li m h t h i ch y n. Ông th m nói b ng cái nhìn r i b i. cu n l a x a trong nư c như ang run r y. ưa b ng ôi tay c a tôi ây! Ông Phúc cúi xu ng th p n a. như cũng kinh hãi v cái ch t c a chính mình. b làng i lên r ng hay xu ng bi n cũng ư c mi n là có nhau. Thi th bà Son v a ch m t. n ng n dúi ngư i xu ng. Tôi s . trơn nh y như cá. Bàn tay co qu p răn rúm. tôi ch i. Tôi ph i b t l y mi ng. hai tay bò b i quáng quàng như b ng hóa iên hóa mù: . Sau bao nhiêu năm không giáp m t.ơi gi i ơi! Dì tôi? Dì tôi! Ngư i ông Phúc b ng gi t m nh m t cái. Hai con m t b c nh t ngâm trong nư c v n m tr ng ra. anh hãy ra ng i v i em. Tôi ây! Phúc ây! Chính ch Vai Cày này. r i lo ng cho ng lên t i g c sim. ã cho ông nh ng cay ng. ru t gan cu n th c tháo. ngày y bà r tôi b nhà. lùa vào t ng mao m ch. R i hoàn toàn vô th c. ã gi u kín cho quên i bây gi b ng b khua d y! Ông Phúc ch y n ch lùm tre là sát trên m t nư c.

Ông Phúc bư c lùi tr ra. Nhưng thình lình như t dư i t m c lên. Tính chưa k p quay l i. Phúc cũng ch ng ki n trư c ta! Lúc nãy Tr nh Bá Hàm v a rót rư u ra. Trong phút giây cu i cùng. y là cái nôn quét quang d u bóng nhoáng như thoa m c a c u giáo Phúc mua t ng cô Son y! Chi c nón y ã ưa cô Son vào tu i r c r c a ngư i con gái. S iên khùng nh t c a Tr nh Bá Hàm lúc này chưa ph i là cái ch t c a ngư i v p. thèm khát tr thù! y? . khi n Hàm m t à ngã chúi v phía trư c. ông nhìn hút vào khuôn m t trương phù ang xám l i r t nhanh. thì Hàm g m lên. thì m t cánh tay dài ngo ng ã vươn t i gi t ph t kh u súng trong tay Tính. luôn luôn hư ng trư c ta! C n cái ch t c a Son. Rào m t cái.Anh chưa áng m t là ngư i c m súng?.. r i hung hãn quay l ng l i Phúc. Thêm nhi u ngư i t các ng xa nháo nhào ch y n. mà Hàm th y h a ra bao gi mình cũng là ngư i n ch m. th y cái nón tr ng mà không th y ngư i. Còn bây gi chi c nón này ưa bà Son t giã cõi i! Ông Phúc v n bư c gi t lùi. quỳ xu ng l y khăn vuông th m máu trên múi bà Son. R i ta s tư c h t! Hàm s ng ngư i l i như b trói b ng ma thu t! Nhưng kìa. Ông Phúc c m chi c nón c a a con cô Cành ang khóc rũ rư i c nh m .D ng l i? Ti n m t bư c n a tôi b n v s ! R i Tính cao gi ng tuyên ngôn.. h m t l i phán quy t: . cánh tay y l i gi t ph t chi c òn gánh v n ang giơ lên như ch t l ng trư c m t Hàm. Vũ ình Phúc v a quay l i thì ã th y s ng s ng trư c m t mình Tr nh Bá Hàm ang th h ng h c.Mày! Mày. M t ngư i ang phăm phăm ch y n và.. buông ti p nh ng l i ch c n ch: . úp lên m t bà Son. ngư i em r c a Phúc. v n m lom lom như còn ây ai oán nu i ti c. r i vung tay lao vào ngư i Phúc. Hàm nh y b nv l y chi c òn. Phúc né ngư i sang bên g t kh chân. thành vè: chi u tà d o mát b sông. ai kia n a? Th t là anh hùng h i ng . Ch t linh tính báo cho ông có m t cái nhìn b ng rát phía sau gáy. thì nghe có ti ng g i l c gi ng: Bác Hàm! Gi i t ơi Bác Hàm! Bá Son ch t ngoài sông r i! Ch Vai Cày y. u óc b ng cháy trong n i thèm khát p phá. o n ngư i y quay l i nhìn th ng vào Tính. Tính cũng hét lên gi ng ăn tươi nu t s ng i th vì ông em r này cũng r t ham chuy n u á: . và ôi m t ã ư c ngư i àn bà hàng xóm vu t xuôi xu ng. Th t là chi c nón ti n nh cho s ph n! Ngày xưa ngư i ta t thành ca. m t múi súng săn en ngòm ã chĩa th ng vào m t Hàm? Và Tính. ã kíp th i lao b n. hai tay n m l i. không hi u Tính thu ng âu ư c th lý lu n này: -T tc u ư c làm ra t súng! Quy n l c và s c m nh cũng u t nòng súng chui ra! Bây gi súng không trong tay các ngư i! Ta ã gi t ư c súng kh i tay các ngư i. b ông Phúc và m y ngư i làm ng v a v t bá t dư i sông lên! Chén rư u trên tay rơi ánh choang. Nư c t chi c qu n trên ngư i ông r xu ng ròng ròng. M y ngư i àn bà la th t thanh. R i nhìn lư t c ba ngư i àn ông ang ng như b chôn s ng. Ai thèm n cái m t mày Phúc v a quay l i. Nhưng s h t ho ng bao gi cũng h ng vi c Nhanh như c t. c súng l n òn bay vù vào cây tu hú lùng nhùng nh ng gai. Hàm ch y rông i như m t con thú b thương. R i nh y m t bư c. ôi m t cá rói n t i x m.M t ngư i àn bà t dư i ng v a ch y t i. Vũ ình Phúc luôn luôn n trư c. m t ông v n nhìn vào chi c nón úp trên m t bà Son. nhưng không khép l i ư c. Cái lưng g u gù gù.. ông qu n c ngh hưu su t ngày i săn chim săn cò. Nhưng ông trư ng chi h Tr nh Bá ã vùng ngay d y và nhìn th y chi c òn gánh c a bà hàng xóm phía trư c.

i l y b y như ngư i cô s p tan ra t ng m nh. Vì nh ng ngư i thân trong vai kh ch . mà c ng ng n ngơ như gà công nghi p. bác em lo li u. v i huy n.Các anh ch là nh ng k say thù h n ti ti n! M t cái ch t như th kia v n chưa sáng m t ra hay sao? Và như th không ch u ư c nh ng b m t chán ngán n vô nghĩa lý. hoàn toàn như ngư i m t h n. Có gì n chi u m i dám phi n các bác. . Khi cúi xu ng nâng bà Son. và như th s tìm ra vô kh i nh ng ngư i liên quan. Nh ng ngư i hi n lành chân ch thì sít soa th là bà Son thi t thân. Anh quay l i ông Ch nh.Ông Hàm âu r i? . Anh em chú cháu Th cáng bà Son v nhà. R i Tùng i v i ông Ch nh ra ch lò g ch c a ông luôn. t c Ch nh húc? Ông v a d g ch trong lò xong.. Tùng là ngư i s n tay áo u tiên. m t mũi tái ng t.. lóng ngóng n không bi t làm gì. Bà . Nh ng ngư i xung quanh cũng xao xác c lên. ông Ch nh v y l i. Anh ng ngay c nh ào ang ng i g c khóc rũ rư i. ngơ ng n bàng hoàng. g ch chín c roi rói như hoa như sao! Ông ang ch g ch t lò v nhà cu i làng kia thì Tùng h t h i ch y n nh ông c u vi n. V y thì ph i có ông Ch nh ng gi a. hung hãn úng thư m t con hùm th t! Tùng v a ư c nghe tin bà Son và bi t ông Phúc ang ngoài y. v a ôm chi c võng ay ang liêu xiêu i t i. nói l p b p: . Cái dáng cao g y c a ông vư t lên gi a ám ngư i c như con dang con s u i lêu êu gi a àn gà v t! y là trung tá Ch nh.V thôi chú. s có anh b bà ch tư ng b n! Nhưng rút c c ch ng có ai b bà! Ch có ngư i ch t là thi t thôi. v a ch i. M này p quá.ông Ch nh quay lên g i to. và c bi t l i thêm ngón này n a: y là ông Ch nh còn hu n luy n thêm cho Tùng v Ka-rate! Mà Tùng thì ám trai tráng trong làng ã tôn là i ca r i. ngư i y quay i. anh còn cách m t o n dài úng như c p b c c a hai ngư i: thư ng sĩ và trung tá? Thành ra ông Ch nh ư c c hai bên ve vãn mu n lôi kéo. ngư i ta ph i m i pháp y xét nghi m xem t v n hay b c t . t c anh em ông Hàm không yêu c u ngh gì v i xã. c m ư c c hơi nóng c a ti ng th dài và mùi v c a qu n áo. v y mà Tùng b o so v i ông Ch nh. v a khóc. ch ng ph i ông m nh v g o b o v ti n. r i hô m i ngư i ưa bà Son vào võng. ào ôm m t bíu vào cáng. M i lúc nãy nghe tin bà Son ã có ngư i nói: Th là trâu bò húc nhau. vì ông không thu c ngư i c a bên nào. Bà C ang t trong làng i ra. v a h . tính tình cương tr c n c ng nh c. Tùng càng sát ngư i ào. ph lên chi c chi u! . Còn nh ng ngư i ra v hi u bi t thì nói r ng v i tìm nguyên nhân nh ng cái ch t như th này. n u không s h ng to. Tùng th y ngư i rã r i chán ngán quá. vì Tùng v a nhìn th y ông Hàm ang t p t nh ch y ra b sông. Ti ng khóc ng n ng t c a cô ngay bên mang tai.ưa bà Son vào võng. tay v n c m li m c m hái.Vâng. Cái ch t au lòng y oan khu t này càng tách hai ngư i ra xa. nhưng c ng vón l i t ng t p. R i Th quay sang n i cáu vô c hét m y th ng cháu bên n i bên ngo i l c ng c.. ây ông Ch nh là ngư i duy nh t khi n cho c bên Tr nh Bá l n Vũ ình u n tr ng. mà ngư i ta thèm cái kh năng khi c n có th dùng cái ngón lu t r ng c a v c u trung tá! Trông th y Luy n v a khóc. ch không v nhà. nhưng Tùng bi t th là ào càng xa mình l m r i. bư c th ng n ch bà Son không ngoái l i. Th h p t p ch y l i. hay gi i giang v lý lu n lý li c gì. ru i mu i ch t r i! Thù h n nhau cho l m vào! . úng là cái s ào hoa b c ph n. vâng. Ông Long cũng ng y.

nhưng không i theo ra ng. h a vô ơn chí là ã mang s úc k t l m l m! L n này cái h a vô ơn chí n v i nhà ông Hàm nhanh n m c không ch ph i ba tháng. cái h ngăn cách gi a hai dòng h l n nh t và th l c nh t làng càng sâu hoay hoáy! Ngư i ta h i nh nhau không bi t r i ây bư c vào h p ti p ngh quy t 04 làm trong s ch i ngũ ng. tuy n ng thách. Bà C b t khóc tô tô: . vì chi b chưa k p h p ti p. R i ch có nh ng nh p tr ng phát d n và nh ng ti ng khóc i i cùng oàn ngư i r ng r n ưa bà Son ra ng. Rõ là cái s m mày kh . Nhưng hôm nay ào không ph i kh n h n m v xơi cơm n a. không bi t anh nào s làm s ch anh nào? Và ngư i ta có dùng nhân ch ng ã v nơi chín su i ho ch h e nhau n a không? Nhưng dân làng chưa k p m c kích c nh này. Bà Son n m trên chõng p chi c hi u ch ng hai ti ng sau thì áo quan ã óng xong. bưng bát cơm và qu tr ng lu c t dư i b p lên t vào m t góc bàn th trư c t m nh cũ c a bà Son m i ư c phóng v i. khăn nhung i l ch.Th là cháu m t m r i cháu ơi! Mày v không ư c nhìn th y m t m n a! i dì Son em ơi! Dương dìu bà bá tuy nghèo. Ai cũng th y sau ám này. tóc r ngôi gi a. Vì không làm l c u h n nên không m i phư ng bát âm. ngư i ch t b t c kỳ t ngoài nhà thì không ư c ưa vào kh i gi t gianh tránh trùng h a. úng là ch t theo i s ng m i. ngư i con trai th ang i lao ng nư c ngoài. Th thay m t gia ch cám ơn s giúp c a dân làng và nói vì ngư i nhà chúng tôi m t trong i u ki n không bình thư ng. Anh em n i ngoài bên nhà Vũ ình ch có ch ng bà L c. oàn công tác c a huy n v báo cáo tình hình v i c p trên còn chưa quay l i. chóng vánh. Bà C gi c Dương: . thì ây l i n bùng m t chuy n m i! Và v n n ra ngay nhà ông Hàm! Ngư i ta nghi m th y r ng nh ng gia ình sau khi có tang. ào hai m t v n sưng m ng.Bá sang . m t trái xoan v i nét môi tròn m ng và c p m t lá răm nhìn ăm m. trư c khi gia ình ăn cơm. Dương nhà trên ã ch y ra chào l phép: . th t úng v i cái ngh văn thư ánh máy c a c u ta. Bà C nhìn ngư i cháu trai cao d ng d t và tr ng xanh như m t cây rau c n.Th p hương lên cháu. vì t i qua Dương là con trai c c a v ch ng ông Hàm t trên khu gang thép ư c ông Long lên báo. nhưng h hàng máu m thì ai cũng th y rõ là bà C yêu thương và b o v h t lòng. Sang chi u gia ình ã t ch c ưa ra ng.Son ư c ưa v t trên chi c chõng tre ngoài sân. mong dân làng hi u cho. p mà bu n. Thoáng th y bà C t ngoài ngõ i vào. nó ã n ánh toác gi a nhà ông Hàm! Bu i sáng ngày th ba k t hôm bà Son m t. Còn duy nh t có Tùng d t u t i cu i là t ý anh. anh mày làm. th n s c toát lên là ngư i y u s . Còn l i t t c ng l p ló nhìn ra. Theo t c l vùng này. nên gia ình quy t nh ưa ngư i ch dâu trư ng h hi u th o v nơi an ngh s m. Bà Son trong nh m c áo c tim. bà Tài hai ông r v hưu n chia bu n. trong ba tháng u n u không bi t kiêng c gi gìn thì thư ng hay x y ra ti p nh ng chuy n b t tr c. . bà C ã sang ch b o ch em ào vi c cúng cơm cho bà Son. r i áo quan l i ư c t trên chõng. hai hôm nay con gái ph i kh n thay con giai trư ng. chính chi c chõng ngư i àn bà làm thuê ang ng nhà ngang. nhanh! Trư c khi ưa ra ng. Hôm nay con ào không ph i kh n m n a. Câu nói t xa xưa phúc b t trùng lai. cũng không ch h t hôm cúng vía bà Son. Th p ba nén. ph i quàng ngoài tr i lâu không ti n. l i th t ơn gi n. ã b v . Dương không ư c kh e m nh và ho t bát như Dinh. Thành ra ám tang ngư i àn bà v n ư c ti ng là xinh p và sung sư ng nh t làng. Nhanh chóng khâm li m.

em phù h trì cho ch ng cho con. Gai n i kh p ngư i. tr m t lên nhìn ngư i àn bà làm thuê làm mư n ang bư c gi a sân g ch tr ng huênh. h ? Con khoang ang ch a. ch ta b ng kêu ú ù! ú ù! như ti ng hút gió. M i v ng m t tôi có ba ngày mà nhà c a ã tanh bành th này r i! Sao gà bây gi v n chưa th ? L n chưa chăn.. cho chúng con ư c bình yên kh e m nh. Ngư i ch ta ã y ra. nhưng chân v n i t.. tu i can là t phúc. Bà C cu ng quít hai tay ch p trư c ng c. mà v a i hai tay ch ta v a r ra hai bên. ba nén hương ã tàn n chân. tóc búi ngư c lên khi n khuôn m t ch ta càng dài và hai gò má càng cao. nhìn vào t m hình ngư i m x u s m o sau làn khói hương ngùn ng t. M i ngư i cu ng quít xô n. bà Son có ngâm cư i nơi chín su i? Bà C quay sang ông Hàm thì thào.Ôi c v trư c ch r i! Em ã g p th y u r i! Trư c khi v em ã tìm ư c ngư i lo li u thay em trên này! Ch thương em thì dàn x p giúp em! V a nói ngư i àn bà làm thuê v a giơ tay b t chu n chu n. ch c n kh n nôm th thôi. K nâng âu. v n b qu n áo tàng tàng. c như ch ta ang i gi a b i gai b i c . Bây gi cháu vái. Trư ng nam Tr nh Bá Dương quên m t c cúng cơm m . con xin m i m t phúc Son ang ng x ng Cây Quéo v xơi cơm! M phù h trì cho gia ình. Ti ng the thé l nh như ti ng kim khí! Ngư i àn bà ang cơn ng nh p? i ch c y ư? Ch có ch là thương em nh t trên i này thôi! Nhưng em ph i . s c l nh như nh ng m nh chai sát vào nhau!. bây gi cô ào thay tôi vi c c a vi c nhà. a. có l lâu l m bà m i nói v i ngư i em r ng t ngào th này: . Không ph i c h . v a l m r m c n câu hôm nay là ngày t tháng ng . r t lòng tr ng như cùi nhãn. Không bi t dư i kia. ngư i àn bà v a bư c lên th m. ăn bám ăn nh không b ng Con còn tr ngư i non d l m con ơi! T t c quay ph t ra và cùng ng s ng.Tôi l y dì! Ch l y em! Em ăn hi n lành thi hãy s ng khôn ch t thiêng. nói hào h n run như d : . cháu ph i bi t nh ng i u y. Dư i tu i thành niên mà m t thì g i là t tr c. ng d ch vào ây cháu. ôi m t nhìn tr ng tr ng.. tôi ã tìm ngư i thay tôi! Nhưng cô ã coi ngư i ta như con sen. . nâng niu và s sét như dìu bà Son v a s ng l i ch không ph i là ngư i àn bà làm thuê n a. Nh ng l i em d n. tía lên như hơ l a. Nhưng chưa qua gi t gianh. m i hôm tôi v n n u cháo cho nó ăn.Nhá! Ch nh y nhá! ng em ph i v l n n a y nhá! V a nói rang r ng. ch ng v qu y qu em ơi. N t ru i to bên lư ng quy n càng en m ng lên. y..Dương ng ra ây bá d n. chân c ti n th ng n ch bà C . ngư i nâng chân. h i h ưa ngư i v a ng vào chính giư ng ông Hàm ngay c nh bàn th . Ph i! Trư c m t bà C và b n b con ông Hàm ích th là ngư i àn bà làm thuê làm mư n. mà b phóng thiên phóng a th này h ? Tôi ã bi t trư c là cô lo chưa t i. nhưng ư c gi t s ch s . m t tr n ngư c. con . thì b ng ngoài sân v tóe ra m t tràng cư i the thé. r i l o o lăn ùng ra.. ch s c lo cho tròn! . Trư ng nam Tr nh Bá Dương run run ng trư c bàn th . v i chưa thông mà! Nên tôi ã ư c báo m ng.á a. m y ra sau hơn m t tháng ư c ăn no ng k . Ông Hàm ang t trong bu ng ch y ra cũng b n r n c chân tay. r i kh n th này: Hôm nay là ngày t tháng ng năm thìn. ném nh ng tia b ng rát. con ngươi o ngang o d c. Dương ch p hai tay ưa lên trư c ng c. chân tay du i th ng d ng. Ngư i m t không còn h n a..

m i hôm có ánh cũng không dám ng i vào mép giư ng c a ông. Mãi t i n a êm. Tr nh Bá Dương h t xu ng b p l i lên nhà trên v i v m t b n ch n. r i v n ng n èn th t nh ch còn xanh xanh như con sên tr i. cũng quên khu y m t i u này: y là ng thư ng ch nh p vào nh ng ngư i có quan h huy t th ng. Ngay bà C ã t ng tr i trong nh ng chuy n ng c t. r t ch t. yên cho ngư i àn bà làm thuê n m thiêm thi p quay m t vào tư ng. Ông Hàm ưa cái nhìn sóc sói vào ngư i ch .Không làm sao Không sao! Ch có kh e thì hôm nay ánh cây rơm lên cho tôi! .ông Hàm v n nói t ng ti ng. . gi ang n m chình ình như m t bà ch ó! Ngư i àn bà làm thuê b ng kêu ú . Tr nh Bá Dương ch là ngư i ph vi c. v n to lên t gi i thi u. khi t t c ã vùi ngư i vào gi c ng sâu. Ông Hàm giơ chi c èn lên ngang m t. Ch ta ang n m trên hai mi ng ph n chưa óng c a ông Hàm ghép l i. ch còn bi t khai tu n tu t! .Ô sao tôi l i n m ây! D thưa ông. r i ng i vùng d y.Th là phúc y. nhưng gi ng l i i m tĩnh: . R i c qu n ùi áo c c. se s i vào. Ngư i àn bà v a s a áo. nhưng ch ng th y gì su t.. R i ch ra vư n dùng cò-leo ánh cây rơm th t khéo. ch ng còn mùi m ma m âu n a. ông t cây èn con. cháu làm sao th .Ch không gi u ư c tôi âu! .ông Hàm c t ti ng th t tr m.V a r i ch có bi t mình làm sao không? . không ư c ưa vào nhà n a. t p t nh i xu ng m c a ngách nhà ngang. Ngư i àn bà làm thuê ng i b t d y s hãi. dư ng ! Dì y v n dành l c cho ch ng cho con.Kìa ông. Ch khom ngư i run r y bư c n trư c m t ông Hàm.D không. Ch h i run r y: . Ra n sân bà C h i nh ào: . r i quỳ ph c xu ng v a nói v a khóc n c lên: . T t c ngư i ông ch là m t kh i r t l m . m t mũi h t ho ng: . tr m và n ng như buông t ng viên chì . ông h i gì cháu ? Ông Hàm khoan thai ch t c a l i. vì chi c chõng tre m i hôm sau khi linh c u bà Son.Ai y? Ngư i àn bà làm thuê h i gi t gi ng trong góc nhà. v a bư c gi t lùi vào tư ng nhìn ông Hàm s s t. th nh tho ng li c m t nhìn ngư i àn bà làm thuê. ông Hàm m i l ng l ng v c d y. N a ngư i trên c a ch ta ch m c chi c áo c c cũn c n. không bư cvào quá gi t gianh th là th n trùng chưa vào nhà âu! M i ngư i s sàng lui ra. au n như m t l i t thú.D vâng. ch chưa ai th y ng nh p vào ngư i cha vơ chú váo! Nhưng v i ông Hàm thì coi ch ng nhé! Ông l ng l ng ra bàn ng i hút thu c. th t nghiêm n m c ngư i b h i như b b t m t h n. M i ngư i luôn kín áo quan sát ch . cháu làm sao ? . Lúc này cái ngư i mang hình bóng ma l i là ông Hàm ch không ph i là ngư i àn bà láu cá kia n a! Tôi h i ch cái vi c lúc sáng! . cháu i làm ngay ây .Nhìn vào m t ch tôi bi t ch ng ph i ng nh p ng nhi c gì c ! Ch gi v ! Nhưng tôi không hi u ch làm như th làm gì? Ngư i àn bà làm thuê rén lên m t tràng th t dài.úng là con khoang ang ch a à? M y hôm nay ch em mày không n u cháo cho nó th t à? Th thì úng u mày v qu y cháu ! S a ngay i! ào vâng d cung cúc i làm ngay. M t ai cũng nh n nhác th p th m th nào.

trùm kín c m t ông Hàm! Bàn tay ch ta r i rít l n tìm trên b ng ông. r i ch rên lên như mê s ng. thì nh ng l i ông Hàm như m c .Xin ông làm phúc làm c ng u i cháu. Ông Hàm ch i v i. Cháu xin làm con tôi con òi h u h ông su t i! Ông Hàm b ng rùng mình lu ng cu ng né sang bên. Cái gì? Sao nhà ch này l i nói l i h t cái câu c a bà Son cách ây hơn ba mươi năm thê này? Tôi s làm con tôi con òi h u h ông su t i? Bà Son ã nói úng như th trong êm hôm y và úng trong gian nhà ngang b a b n gõ ván y như th này! Ch khác y là êm nh p phòng. nhưng êm nay. Ông ngã ng i xu ng n n nhà. nên cháu m i ph i i l t ma. M t ti ng thúc gió réo vang trong lòng: D n n a lên! C d n n a lên! Ph i dành ư c s s ng ang chơi vơi lơ l ng như cái di u trư c gió ch ch c bay tu t m t kh i ôi tay kho m nh. Không nhìn ư c gì nhưng ông l i th y r t rõ thân th ngư i àn bà. Toàn thân ch ta ã tr i tr n không còn m t m nh v i! Hai b u vú n căng. v a th hào h n. khi n ch ta càng nhoai ngư i lên ôm ch t l y th t lưng ông Hàm.L y ông cháu có t i. Cháu c n rơm c n c van ông ông tha cháu. . Ông Hàm v a nói v a cúi xu ng g tay ngư i àn bà. c xát vào nh ng giác quan bén nh y ang nóng ran trên da th t ông. r i sán àn ôm l y chân ông Hàm. hào h n: . T i mò. ph i lên vùng kinh t m i c a huy n ư c xí xoá hơn t n thóc vay lãi dai hơn hai năm. ng ngư i vào lòng ông nói hào h n. như có l c hút. vì v Tám v i v Quàng là . vì n h p tác xã như chúa ch m. Sau hơn năm tháng i tha hương. càng n c n : . v con trú nh nhà ào Văn Quàng. trư c ngư i àn bà hú ho này. i l i c s t so t. m t s h a này. Ông ng u i cháu! Vì mu n ư c l i h u h ông. i l t bà nhà gia ình ng u i cháu! Ngư i àn bà qu t nư c m t. m t con ngư i ghê g m d d n. Qu n áo m i như chưa gi t l n nào. Anh th húi u có c p m t hi ng hi ng như bánh xe sang vành. T t c v ch ng con cái Tám lé u ăn v n r t b nh. Chính ông. thân th c a ngư i àn bà m i vào tu i b n mươi c cu n cu n da th t và máu huy t thì sôi s c li u lĩnh! Ch ta ang ép trên b ng ông. anh chàng kh rách áo ôm b ng tr nên giàu s . nhưng ang chưa bi t b u víu vào âu c a ch ! Mi ng rên ư ? Ngư i àn bà khóc hay cư i? au kh hay sung sư ng? Nư c m t rơi n ư t nhoè trên b p ùi ông Hàm như nh ng gi t nư c sôi. m t ng mày râu cư ng dương tráng khí. Tôi th y ch cung bi t làm ăn. T c thì c n a trên c a ngư i àn bà ép ch t vào ngư i ông.Thôi ch c ây! M i vi c nhà này là tôi quy t nh. ch chi c l u ngã ba trư c c ng u ban. hay tr i xui t khi n nên bà Son ã d m trư c th t? . thì ông ã b hi p! Hai mươi Tám lé ã tr v . còn êm nay và ngư i àn bà này như m t s tình c . nên cháu m i d i d t nghĩ ra th ! Vì m y hôm nay cô ào mu n uôi cháu i. lúc nào cũng lư m cũng nguýt cháu. m m m. Bóng êm càng khi n cho cái ch t táo t n c a ngư i àn bà l ng lên như ng a.Em thương ông! Em s h u h ông? Ngư i àn bà v a nói v a khóc.. cái thân th c a gái m t con. n nang và săn ch c. r i buông h n n m xoài xu ng n n nhà.Gi i ơi th thì cháu i ơn ông! Em i ơn ông! Em s ph c d ch ông su t i! Nư c m t ch ta rơi lã chã xu ng u g i ông Hàm. Ch ta vươn c t t ph t ng n èn. t i hôm qua ã tr v .

. Trong lúc Tám i. ch d i! Tám v a xé ùi gà. . thì th y Tám ã ng i gi a chi u rư u. có phen mình b m ng như b n.Tám nh giao ngay ti n. làm như v n xưa nay là ngư i b ng vai ph i l a v i ch nhi m. b t ch t. cái bá mà xơi âu gà má l n cho bõ i cha i ông ch u lép m t b . m nh cánh. và lôi ra m t b c ti n b ng cái g i u. Tám th y ph i v làng òi l i t ai ru ng vư n ã b m y anh có c a mua b t bí. y là t hương ho c a cha ông Tám. Nh ng ba sào mà Vinh mua b t bí có ba t thóc gi a ngày ói là không ư c. sai v mang rư u n a ra. Tám nói r t hách là ngay ngày mai Vinh ph i giao tr ngay th cư cho Tám. Bây gi Tám ph i là ngư i có máu m t ngay m nh t cha anh. Thì Tám li n m ánh so t cái túi gi da. cá kho.Ch này là m t tri u.anh em con chú con bác. M y ngư i g n ch y sang nhà Quàng.Nhà ông ch nhi m mà cũng ăn u ng làng nhàng th này thôi à? C nhà Vinh còn ang tr m t trư c b cánh m i toanh và cách ăn nói ch ng l n c a Tám. Bây gi Tám có m t cây hay mư i cây? Ngư i ta nháo nhác h i nhau. thì Tám ã t kéo gh ng i. Vinh ph i tr ngay th cư. thanh toán m y . chân i dép nh a tr ng. v a u ng t ng ng m rư u l n v a hát ngh ngà th này: ư ng ta ta c i. nhà ta ta c xây. Nhà Vinh v a d n cơm. Tám cư i. nhưng chưa k p i áp. r i m máy nói m t thôi m t h i. m i c ng n c o râu ư c! Tám nói t nh khô.. T ng s p. Ph i sánh ngang hàng v i nh ng ngư i xưa nay v n nhìn Tám như con sâu cái ki n. và Tám ã s ng! Tám s ng ư c vì li u! Tám ã v ư c c m t th i nguyên ch t . Nhìn trên mâm cơm ch th y rau lu c. cày cày cày. bây gi Tám ư c l c tr i. úng là mi ng k sang có gang có thép.Vinh h i như nh c nh Tám. Tám ã th m thía m t i u là mu n ư c n tr ng làng này thì ph i m nh ti n. ch t th t gà n a ra! R i l n ti ng tuyên b bây gi Tám lưng v n làm ngư i r i! Làm ngư i gi a cái làng Gi ng Chùa này r i! Có ti n thì s ng âu cũng ư c nhưng suy i tính l i. ru ng ta ta c cày. qu n pho áo k . bây gi ng có láo n a nhá! Tám lè nhè b o giá như ngày xưa thì Tám ã b ti n ra mua cái c u ph m. Thó rút ra k t lu n xương máu r ng không nên rây v i nh ng ngư i có máu m t nhưng l m mưu mô. thì Tám bò vào.! Tám kéo nh ng ngư i hàng xóm vào chi u. và cái tin Tám lé i lên Th n Sa ào vàng trúng qu ã bay kh p làng. nhưng Vinh ph i nói là ngày mai có m t c ban qu n tr . C v ch ng Quàng cũng tíu tít làm cơm như nhà có ám.. T sau cái v i ào b i v i ông Hàm. ch không ph i là h ng ăn vay s ng nh . Tám lên xóm u C u àng hoàng vào th ng nhà ch nhi m Lê Văn Vinh. . L n này Tám v s l y l i h t t ai ru ng vư n c a mình làm ăn ch không lên vùng kinh t m i n a. ch là cái móng tay c a tôi thôi! Nhưng cũng kho n v t! . còn n u tay tr ng móc ít b y ngày không th i thì ph i li u! Xưa nay mình nhũn quá.Th s thóc c a h p tác và c a tôi cho anh vay n hơn m t t n thì sao? . m t c nhìn xiên xiên như th ng ba gai. Tám b o sau m y tháng i tha phương c u th c. Mùi th i v n s c s a vì xác ch t không kéo ra ư c. Bi t là có chuy n r i. t ng s p. bên c nh là Thó cùng c nh áo ng n v i nhau. mua rư u. r i Tám eo chi c túi gi da.. và h p tác ph i tr ngay ru ng cho Tám. h ng! Bây gi Tám t th y ã ti n và cũng li u! Nh ng gùi t ng bao t ra ãi ngày chui xu ng hang sâu hun hùn như chui xu ng âm ph vàng. Lúc y Tám ã l y m ng mình ra ánh cu c v i th n ch t giành s s ng. chính hang y ã có ngư i ch t b p như m t con gián vì s p h m. thì nhà v Tám i mua gà. g i Thó sang chia vui. n m c ám anh ch táo t n cũng b di h t vì s .

ư c xung quanh kích vào. Ngư i ta thoáng th y ch nhi m Lê Văn Vinh ng t xa nhìn vào. còn căn nhà tranh m t gian hai chái c a Tám ã m c nát và h t vách Vinh v n y. n n i v Tám và v ch ng ào Văn Quàng u lo l ng b o hay là m i cô th ng . Th có nghĩa là có ba ngư i ã quay ch t l y Tám. kéo bó rông r p ngoài c ng. ch t có ti ng g i nh bên l i r . Ma dìm tôi? Hai mươi m t Gi a lúc c m t góc làng sôi ng m ĩ n như v y. ánh xoè lên. s quá. ai mu n chơi ki u gì. thì làng này mày ch là cóc nhái! Câm m m i thì chúng ông cho s ng! R i c ngư i Tám ư c nh c b ng lên. Vinh ang tr ng chu i tr ng chè xung quanh. Phút ch c căn nhà b c cháy ùng ùng. con th cô th ng Bi u. Tám rút b t l a ga. m t vuông v i en ã ch p xu ng u Tám! M t cánh tay c ng như s t ã ph t ngay c Tám.Ta ph i t căn nhà c a ta! t i cái nghèo c a ta! t nhìn cho rõ b ng d nh ng ngư i ăn trên ng i ch c làng này! Cháy nhà ra m t chu t! Nào cháy lên? Ngày mai ta s làm l i t t c ! A ha! ư ng ta ta c i. âm u vào c b i d a d i như ngư i mù. c nh b i dâm b t: . Vinh v a quay ra thì g p ư ng. M t gi ng kháo kháo c h th t tr m khi n Tám không sao nh ư c là gi ng ai. m i ngư i ã b v h t.Nghe ây th ng kh rách áo ôm! Mày c y bây gi có vàng. và gi ng thì hào h n t quãng: . có c t nhà và trùm áo ném nhau xu ng ao. ã b o t gi t ch rây vào các ngư i! Khi mái r s p xu ng. Nhà ư ng sát ngay b rào bên kia. nhà ta ta c xây. Tám vu tay gào lên: . có tiên nh v ây gi thói du côn h ? Li u h n y con ! Ông thì cho c nhà mày bán thân b t to i! Ph i nh là dù có vàng dát y ngư i. Tám cũng chi u t t! Tàn cu c rư u. Tám xăm xăm i sang n n cũ c a mình ch cách nhà ào Văn Quàng có vài cái ao bèo. quăng ánh ùm xu ng ao! Khi l m c m ng ư c lên. Thì bây gi v làng.. bèo ong bám t chân lên u. Thó nhìn th y hai ngư i ng sát vào nhau. châm vào mái r . ang i. ư ng h t hàm v phía Tám. V n tóc ch m vai.. Tám n. r i m i ngư i m t ng . m t mũi cũng r c như l a.. v a quay sang thì nhoáng m t cái. mà c l i m m sang b bên kia. nói nh v i Vinh: nó láo th à? Em s giúp bác m t tay! ng góc vư n bên kia. Thó l ng l ng chu n ngay..Ma.Anh Tám! Anh Tám! Tám chưa nh n ra ai.vàng khu ch y. ghé sát vào tai Tám: . khi n cho xung quanh c tư ng là ma th t. mua cái th này m t hai năm n a gây d ng cho c u con trai c ang i lao ng nư c ngoài cùng v i Dinh con ông Hàm. và ngư i b ném l i không dám khai. Hai tay Tám có hai bàn tay khác gi ch t. Tám không dám quay l i ch cũ n a.i làng nư c ơi c u tôi v i! C u tôi v i? Khi m i ngư i huơ èn u c ch y n. m i ngư i ch y b n khi th y Tám ng gi a sân. Tư ng ho ho n. ám tr con cũng hò reo xung quanh Tám như phát cu ng.. r i i th ng vào căn nhà c a mình ùng rúm ró như th ng ăn mày. Tám m i nghênh nghênh cái u như v a làm nên m t chi n công. cháy l i. n a n như súng b n. ru ng ta ta c cày! cày cày cày!. ai sư ng ki u gì. rút chân tôi!.! Ma. Ch nhi m Lê văn Vinh. thì th y Tám ư t m bùn nư c.. kh t khư ng cái dáng cò hương quay v nhà Quàng.. mi ng la th t thanh như b hùm u i: . r i l ng l ng b v ..

Bây gi ch còn ba b con.. Sau khi cúng cơm h t ba ngày cho bà Son. Trên tư ng con th ch sùng chép lư i chanh chách. như mu n nói rõ chán cho cái c nh gi u u h uôi c a ông ch nhà v n ư c ti ng là quy n sinh quy n sát! Sáng hôm sau. y chú xem th nào. nên cô ang nghĩ cách tr ng ph t ngư i àn bà làm thuê kia. ch không thèm khóc lóc làm gì. Nhà v ng như chùa bà anh.Ch ào. th y ang dư i nhà ngang ý! ào v n to ng n èn. Th là n i u t c cu n cu n n i lên. nói càu nhàu d m d n: Thôi thôi lo i ma này khi p l m. ông Hàm cũng ch ng bu n giám sát n a. t c ngư i àn bà làm thuê như ch còn dùng cái mi ng vào vi c ăn u ng. thì ông Hàm ã v n nh ng n èn xu ng chân bàn th . Nghe xong Th tái m t. th y. nhìn sang giư ng ông Hàm th y tr ng không.Nhưng ph i u i ngay con m Bé kh n ki p i ã!. Vì chưa bao gi dám cãi b m . mà nhà ông Hàm v n l ng l như t . Ông nói v i gi ng tr m và l nh. ào l i sang nhà Minh t .Ch Bé..ào cáu n run môi. cái Hoa ã t trong bu ng h i ra. gi ng r t hách. Bây gi ào i chơi t i. Th t ít khi ông có dáng i u này trư c con cái. vi v Dương ã n tháng n ngày c . V y ích th c là th y cô: ông Hàm ang cùng v i i phương c th trong y. rõ ràng là cái ch t quy n bi n thư ng ngày ã b t i nhi u l m: Chúng mày làm gì m m lên th ? Tao xu ng h i v cái chuy n ng nh p hôm trư c ch có gì! Xem có ph i u mày v th t không! Có ph i u mày mu n th không! Thôi i ng ! Ch etm ào ng s ng ra. ch s ma n ây tìm Tám lé có khi s r kéo nh m chân mình thì b b ! Hàng xóm nh n nh o n như v y. thì Tám c n m co ro. mi ng nói: R i kh c bi t tay tôi! R i h m h m b lên nhà trên. V a m c a bư c vào. th y tôi có trong y không? Im l ng. cô th ng Bi u không là cây inh r gì! V Quàng chu chéo lên: Chú ng có nói nh m. ào sang nhà Th k l i s vi c êm qua. Ông Hàm hi n ra c a v i cái dáng i u rũ. V a khóc v a g i: U ơi! U ơi!. ti ng ã như mu n khóc oà ra: . úng là bu n như nhà có tang! M i bi n c c a làng c như là vô nghĩa i v i b con ông. Trong y t i mò mò! . V n không ph i là ngư i lu loa. r i x ng x c xu ng nhà ngang m c a thình thình. Chính ông không m c a ch không ph i ngư i àn bà làm thuê kia. ch còn nói và cư i thì cho qua! Di n viên k ch câm còn g i b ng c ! Bu i t i ăn cơm xong. Không ư c bép xép v i m con bà C . ch còn bi t i âu? Mãi khuya khuya m i v . ào m toang c a. t nh như sáo: .Bi u n cúng gi i cho. c m không ư c bép xép v i ai. Th là bây gi hai chú cháu liên minh v i nhau tìm cách ng x v i ông Hàm.Ch Bé! M c a! nh lôi thôi là không xong v i tôi âu nhá! V n im l ng như m t tr n a chưa ư c phép phát ho ! cho nên không xong thì cũng ph i xong! ào m thêm m y cái n a vào cánh c a. Ban ngày m i ngư i m t vi c. nên ào chưa bi t nói th nào. r i ông buông màn. Cái Hoa khóc n c lên. . sàm báng nh ng ngư i làm th y là toi y! Quàng cũng th y n c s ng lưng. Su t êm anh chàng khôn ranh như con cò l a c ch p ch n gi th c gi ng . lùi lùi ăn. trư ng nam Tr nh Bá Dương l i t t t khăn gói v trên kia ngay.Ch ào v à? R i nó choàng ngay d y. úng là ghen ông Hàm! . r i c lùi lùi làm. d n ào: . u g i lên cái túi gi da ng ti n. .Mày ph i ng m ngay mi ng l i. C ch nhà và ch Bé.

Hơn tháng trư c ói quá. Th là ch t ông trư ng h này r i! Th d t xe vào sân.Bà Ng t ang nói xoe xoé v i ông Hàm quay ra nhìn Th . ào cũng h t ho ng th y ông chú mình b ng run lên như ph i gió! Hai mươi hai Bu i chi u. ép nó thì h ng h t! Nó m t gì mà không dám la làng? Ch l lúc y i cãi lý v i m y a ăn mày à? ào ng ra. thì chúng em cùng s ng t t ch t gi mang ơn bác! Bây gi ch em chúng em xin chào bác. không khéo nó làm m lên. úng là m t trư ng oàn ngo i giao có tài: . có ch i chúng em. mà ch c tung lên t n nh ng n c ngon ơ. Th thoáng th y bóng ngư i àn bà làm thuê ang tung t ng bó rơm m i lên cây. nhưng bác b o t i chiêm là ph i tr b ng thóc v i giá mư i hai ngàn m t t m i cho vay. Có ti ng nói n ào trong nhà. . ch b t chúng em tr thóc thì chúng em ch t! Trông m i m t m i ư c m y n i thóc. T bây n lúc gà lên chu ng là chúng em xin ch y ti n mang n h u bác! Xin chào hai gi bác! Chưa d t l i. không còn dáng i u c a ngư i hành kh t n a.Thôi thì cái khó nó bó cái khôn! bác có trách chúng em. Cao th . l i mang tr n h t thì bi t s ng b ng gi? Ngay tr ti n th này là chúng em cũng gay l m! Ti n có bác Th là ngư i chăm lo i s ng cho bà con c xã ây chúng em xin thưa th y Ông Hàm v n qu n ùi áo lót ng i m t mình m t i-văng rít l ch x ch m t hơi i u bát. v chi r ng là 12.Th ngăn l i: . làm thoăn tho t x c vác như àn ông. qu t ôi môi tím en. r i c ôm ch t l y th y mày r i rêu rao là th y mày g nó. áo qu n lành l n s ch s . n i niêu nh n như ít b t. thôi thì lá lành ùm lá rách. Ng i l nh phía trong còn n b n bà n a.Bà Ng t nh mi ng bã tr u. r i nói g n gi ng trong khói thu c: . bác ã thương chúng em thì hãy thương cho trót! Cho chúng em ư c g i l i bác b ng ti n! Vì giá c bây gi leo thang nhanh quá. Ngư i nào cũng nh p nha nh p nh m. thì bây gi chúng em xin tr bác 20. nhanh như mèo trèo cây cau? Nên chúng em cũng ch dám bác thi t Chúng xin tr bác thêm m i t tám ngàn.Bá cáo v i bác Th là th này ! . lên m ng r . trơn tru như róc m t: . m t mi ng ói b ng c gói khi no. Th nói âm th m như kêu v i chính mình: .A bác Th ây r i! May quá! . Th ng c nhiên th y ch ta y n. h t gi làm vi c văn phòng ng u . n nang ra nhanh như th i. . áo x n tay qu n x n ng.Th là các bà th t h a! Các bà l a tôi! Các bà ch bi t ư c vi c mình. Th p xe v th ng nhà ông Hàm xem binh tình th nào. i qua r ng hóp vào c ng.Hãy khoan. em có n gi t nóng bác Hàm ít ti n.Th là h ng r i! Cái h nhà này h ng r i! Và Th th m thì t h i: Có ph i là ác gi ác báo y không? Th càng b t b t c ngư i. Bà Ng t v n ng t l như chè kho. c b n ngư i àn bà ã nhon nhón bư c ra c a ch y như tr n. b t u nói dóng d . n th thì dù ông Trương Phi có s ng l i cùng không câu n i! Lát sau ông Hàm m i t ơ ra au n: . cho nên m y ch em cùng ph i bán lúa non kéo nhau n ây có l i xin bác. V y r ng là em ph i bán lúa non y ? Bu i trưa bác Hàm có nh n cho may ch em ây là t i nay chúng em ph i gi thóc bác dùng.

ào càng c! Rõ ràng ch ta chơi bài lì ây! Bu i chi u g p Th trên ư ng lên xã. có nhi u ngư i c t máu ăn th v i chú. Thóc bây gi là 50 ngàn m t t mà m y bà ch tr 20. M i hai cô xơi cơm! Ông Hàm kh m trong c h ng. m y a trong h ư c chú cho vào ng thì ch th y ăn ch y n.Th là m y con m th i thây này gi t ta r i! Ch là sáng nay. c như m t ám ngư i dân ăn cơm quán! R i ch Bé tranh ph n c t d n. Nh t nh con ào ã r róc v i Th r i. mà ch tr lãi su t chút nh. và tránh nhìn nhau.Bây gi g t hái xong r i. c n th n như lau như li. Ch nh tôi ph i ra ng à? Th ngư c lên l v ng c nhiên. v n th ng th ng: . bác còn gi nhà ch Bé ây làm gì! ã b o mà! Chú cháu nó b t u d n ông ây! Ông Hàm chép mi ng. ch ng i u n i. gi i u lành cho bác. nói nh . Bây gi m y bà nh t nh không tr thóc. ào l i gi c Th ph i nhanh chóng sang nói chuy n v i ông Hàm. còn ào v i cái Hoa c l ng thinh. b ng d n chén nư c xu ng khay. r a bát. h a n g t chiêm s tr thóc. nói th nào mà h ch g t. C hai anh em không ai nói thêm gì n a. khi n nhà ch Bé th y rét. Ông Hàm ã nh n ti n trư c năm t . T hôm qua n gi lúc nào m t ào cũng h m h m.Lúc ói i vay. Anh em c m t góc làng. thì chính nh ng ngư i mua lúa non s b khi n trách! S b quy là h c cách cho vay l y lãi như a ch ngày xưa! Ông Hàm ng i l m b m. già dái non h t! M y th ng. Ph i b o ch ta i. nói nh : . ngày mùa ngày v m i ngư i xúm vào m t tay.M i ông xơi cơm. gi c m t ngư i àn bà l trong nhà mang ti ng. Nhưng lúc ph i gánh thóc i tr nó xót xa l m! L i chơi ph i toàn nh ng tay khôn l i. Vì bá v a kh t núi.Thì em ã b o bác ngay t d o y . gi ng tr m nhưng nghiêm: . Ông Hàm ang s t so t u ng nư c. gi cho c h m c. Lúc y ông Hàm ã ng i gi a làm chân ăn ph t ph y ông nh n c a nh ng ngư i trên ph theo nh giá là 20 ngàn m t t thóc mua lúa non ây là 12 ngàn m t t ông ư c l i 8 ngàn m t t . Còn n u báo cáo v i u ban nh phân gi i. Không khéo phen này chú gay v i b n chúng nó! Lâu nay tôi v n nghĩ vây cánh chú m nh. ông hàng ph và ông th s a ng h trên ph huy n cho ngư i v báo v i ông Hàm là chi u t i nay h s xu ng l y s thóc mà ông Hàm ã h a bán và ã c m ti n c a h t h i tháng 3.Lo gì không có vi c! Bây gi l i hoá ra là nhà neo ngư i. x i cơm xong m i l phép: .Không ai b t bác ph i ra ng. xun xun xoe xoe. nhưng chú ã thu n ph c d t mũi ư c nó th là khá! Còn b n khác xem ra u là phư ng giá áo túi cơm. úng cái giá ông bán cho m y ngư i trên ph . Nó ư c vì v n là th ng ba tr n.Th nói r u r u . không th ch u ư c n a! Th h ng gi ng. nhưng th y vi c khó là l nh! Còn nh ng ngư i ngoài h thì ch gi i l p l nư c ôi. vãn vi c r i.Bây gi thì chú hãy c gi l y cái danh c a chú! Gi l y cái thân c a chú. n b a. ch không thì cháu iên l m r i. và b ng thì ã th m kêu Thôi úng là có chuy n y r i? Ông này h ng to r i! . Ông Hàm bi t Th n không ph i là i chơi suông.. gió âu che y! Xem ra bây gi cái máu hèn trong con ngư i ta là ph n nhi u! Ngư i ti t tháo ch ng còn bao nhi u! . r i v n c nhìn xeo xéo. i l i men mén. Ch nh h l i bi t mánh c a ông! Th là ch t t uôi r i! B i âu ra năm t thóc bây gi tr h ? Xúc nhà i ư? Có mà t c t ru t mình i còn hơn! . Nhưng n v a r i thì ch th y ư c th ng Cao. h th a bi t nhà mình không th ôi co to ti ng v i h ư c. T t c c m cúi ăn.

B i anh th y nguy cơ cho ông anh mình r i! Ông Hàm rót nư c mà tay run run. càng lúng túng như anh h c trò d t b truy bài: . b chi c mũ v i tr ng ã ng màu cháo lòng ra kh i cái u mum múp. . V y mà bây gi ông ang b s c! Th ch t nh n th y mái u húi cua c a ông ã b c hơn trư c r t nhi u. úng là ngh nào ăn ngh y! Ba b con u nung núc béo t t. mà l i tr ti n. bư c vào sân.Lúc sáng c u trên nhà có xu ng báo. t t c u r c. th ng ngu th ng hèn âu? Chưa bao gi là th ng hèn. nh ng nét góc c nh trên khuôn m t gân gu c càng nhô cao. c như v a t trong ng l a chui ra! Ba xe cõng ng t ngư ng ba ngư i àn ông: lao x ch vào.Nh n b ng ti n thì bác nh tr anh em bao nhi u? . Hay là bác thông c m nh n cho b ng ti n? Ông hàng ph ã m t h n v s i l i d dãi. nhưng tôi chưa ti n nói chuy n. B ng có ti ng xe máy phành phành ngoài.Còn tôi. như là mu n nh vào c cái ám chúng sinh t m thư ng? R i gi ng ông anh l i: . tôi c m ti n c a bác và bác L c th may trên y r i i t mua thóc ngay t d o lúa còn ang ch c xanh. R i ông Hàm quay sang ông hàng ph v i nét m t r u rĩ: . Vì tôi ghét nh t gi ng hèn? Gi ng ông Hàm ã rung lên. D . h nb o không bán thóc n a. chưa k p ng d y chào thì ba b con ông hàng ph ã nh y xu ng. gi ng t nh khô t nh l i:. vâng. nh ch cư i: . Bác thư thư cho hôm khác có ư c không? Ông hàng ph như ng c p m t trô tr lên s ng s t: . khí th hăm n ch c núi cũng ư c! h Ông Hàm tái m t. ng sau xe là nh ng bao bì và dây ch ng. lúc sáng em ã cho cháu nó xu ng báo bác trư c.Chào bác Hàm! Trư c h t xin chia bu n v i bác v vi c r i ro c a bác gái. Mà tr có hai mươi. nhìn vào t n m t tôi mà h i: V y cu i cùng ông ư c nh ng gì? Ng m ra xưa nay tôi ch có m t ch chưa ư c gì c ! Mà tôi có ph i th ng lư i th ng v ng.Ông Hàm e hèn m t ti ng r t khinh khi. hai chi c. bác có ph i là bác Th ? ã có l n bác v i bác Th bác Bí vào dùng cơm quán nhà em. Th còn th y mình ích k v i ông n a. R i m t chi c. m n màng như t a c ra ngoài da! Ông hàng ph ch tr c tu i Th .Ông quay sang phía Th nhã nh n g n như n nh n t: . ch có ư c tiêu ng nào âu. chưa bao gi ch u nh n mình sai. ã có năm nhà nh n bán. cùng ưa m t lơ ngơ nhìn ra ngoài sân g ch ang s m l i khi v t n ng cu i cùng ã rơi kh i ng n tre. Th có gi t ngư i ta không! Bây gi tôi ang ch t d ây! Chưa bi t xoay s th nào v i s thóc ã h a v i hai bác. Th b i r i nhìn ông trư ng h xưa nay v n c ng r n như thép. r i quay ra g i hai anh con trai ăn v n r t b nh ch e. Con ng a u àn ã già r i! M t tình thương b ng dâng lên trong Th khi n anh quên m t cái i u canh cánh ang nói v i ông Hàm. êm nào tôi cũng th y bà y v ! Bà y ghé sát vào màn. không bi t có ph i hai chàng ã bi t nhà này có hoa khôi không? Hai chàng v n ng l x ngoài hiên.Nói th t v i bác là th này. chưa bao gi ch u than thân trách ph n. r i phanh két trư c sân. ba chi c. Hai anh em cùng im l ng. Th cư i gư ng g o: Vâng. .D .Sao? Thóc y nình n ch trong b kia.M i hai c u vào xơi nư c.r ng hóp dư i c ng. Ti n h ã nh n ngay t b y gi . Bây gi bác cho b con em xin s thóc ã h p ng v i bác . Ông ưa chén trà thơm mùi hoa sói cho ông hàng ph . rít lên. Ngư ng ng p. b i r i. Nhưng v a m i lúc nãy ây. em h i khi không ph i. m y hôm nay. bác nh làm gì? Ông Hàm gãi gãi gáy.

chính ch . da l n. nhưng ch v n chăm chú l ng nghe cu c i u ình trong nhà. ngư i ang làm công làm mư n. ch ng nói gióng vào. nh quây tôi ph i không? nh kéo c anh em h hàng n tr n tôi h ? Ông nh y x ra th m.Ông Hàm càng kh s : . thì bây gi cũng không ư c l a l i tôi! C ph i như giao kèo! Ch Bé cao gi ng: .Em xin tham gia th này.Thì ti n cũng ư c. s m.Bây gi thì các bác nói th nào. sao bác l i b o không ư c tiêu ng nào? Vì tôi trên ph . chín b làm mư i gi cái tình i l i. tr r th b ng ch c vào ru t ông! Ti n ông b ra là ph i m t v n b n l i.àn ông àn anh v i nhau ã ph i ng a tay xin th cũng là c c ch ng ã! Ông hàng ph th y c cò cưa v i con m tr khôn róc này thì mình n m t! Ông li n nghiêm gi ng g t lên: . Th là bác v n có l i còn bác Hàm do tin ngư i nên ành ch u thi t. nhưng gi không có thóc thì xin n p bù cho bác là 30 ngàn m t t . nên nhà ch này n n b con ông Hàm.Thôi thì h ã chơi bài b y như th . coi như bác cho vay l y lãi. ch ai n d i trá mang ti ng. thì tôi v i bác m i ngư i ành ch u thi t m t tý v y! Ch bây gi b t tôi ph i có s thóc thi gay quá. như bây gi m i phát hi n: . tôi bi t th ! .Bác Hàm nói úng y. Ti n ch có ph i v h n âu! . không ư c! ng ti n li n khúc ru t. em dì. thì b ng m t gi ng ph n hơi the thé vang lên ngoài th m: . là ti n là thóc c a tôi v i ông Hàm. Nhưng thôi c 50 cho d ! Ông L c bao nhi u tôi không bi t. giá m m quá. rơm vương c trên u. v n qu n x n móng Ông hàng vươn c ra nhìn ngư i àn bà cao. bác mua thóc ! Vì m y ngư i nh n bán thóc ây gi h ánh tháo c .R i ông b ng v b p vào tay gh hét lên.Chuy n àn ông thì àn ông chúng tôi nói v i nhau. không ngán! Nhưng tôi h i c th là bác nh tr tôi bao nhi u? Thóc bây gi c l y giá ch n là 50. Nhưng gi thì ch ã thông t h t m i chuy n nhà ông Hàm r i.Bác Hàm ã có l i như th . Ch Bé? Ph i. Ông hàng ph d n sát s t: . Thóc p còn hơn n a y. . Th là m i t bác ư c l i 8 ngàn. ông hàng ph c dùng cái mũ tr ng lau m hôi trên trán bóng nh y. nhà ch là ai mà c leo l o x n x vào? . nhúng nhính. vì v ông Hàm m i m t. ý em r ng là thôi m i bác ch u thi t m t tý.Ch Bé l i ti p: . ch tay vào m t ngư i àn bà em cô em dì hét lên: .A thì ra là các ông các bà nh d n tôi. n lúc nay thì ch th y mình ph i nh y vào cu c. G y rơm bên ngoài. mông như mông àn bà c nh p nh m. m i qua ph i qua cái c u là bác.ây là vi c c a tôi. không quen ư c bà con. thì bác mua thóc cũng không n h p lư ng? . mình dây.Tôi bi t bác mua lúa non ây ch có 12. còn tôi là 3 t .Dù bác có b ngư i ta l a. r i ông hàng ph ánh vào tim en i phương: . nên bác Hàm m i ph i nói khó v i bác th . Trong lúc ch Bé nói. Chưa bi t nên x nhũn hay h t c khay chén vào m t lão hàng ph . Ông nghĩ ch c ây là em cô.ông hàng ph c l i . Không có thóc thì bác c ch ng 150 ngàn ra ây! Nhìn quanh m t lư t. xin ch ng nói leo vào! . th mà bác l i inh ánh tháo! Không n âu! Quân t ph i nh t ngôn! M t mũi ông Hàm tía lia như hơ l a. Nhưng ông v n quy t không nhân như ng 30. Bác Hàm ã nh n ti n c a bác theo giá m i t là 20.

Mà xưa nay h n có thân sơ gì ông Kh u.é!.Thì chú cũng nh c mày th . nên hai c u con trai cũng bư c ra.. c th mà nôn ra.văng. ào xu ng xe. mi ng như ng m th .Cô B. áo thun màu nư c bi n. C a tôi là 3 t thóc. quay l i ném nh ng tia nhìn nóng h i vào ông Hàm: . v a r t rè bư c vào.Cũng ph i c mà thanh toán cho xong. không thì chúng nó s làm m lên. em dì im thít. còn bác lo mà tr lão th may. Anh nói nh : . . ngây ra không hi u n p t .Là ai thì m c xác tôi? . nên nói kháy. ông hàng ph quay l i v i b m t ng s ng. cho nên ch Bé cũng nh y thách lên mà r ng: . Ba b con ông hàng ph n xe máy.ào dâu? Lên chú h i ây.Cháu g p làm gì? Cái th ngư i y thì cháu c n gì! Th phà khói thu c.Ông không sòng phăng v i tôi là không xong âu! .. ti ng ã mu n g m lên. g i: . lui ngay vào ch cây rơm ang ánh gi . nhưng r i cô ã nhanh chóng tr n tĩnh l i ngay: . phun khói xanh lè.M t ch Bé cũng long lên không v a. Th h i p ngay: . không boóng ư c c a tôi âu! Ông Hàm gù gù cái lưng bư c vào.. Ông Hàm bư c ra. V a nh nh ng b m khói ng ng t. ông v a nói khàn khàn như h i riêng mình: Ch nh ã n lúc gi u bìm leo r i sao? Th thân ngư i n i da gà.Nói ăn ngư i.R i quay sang ch tay vào m t ngư i àn bà ang làm ông mu n phát iên: . nên ăn m c không kém gì các cô gái hàng huy n. Nh y lên ng i ch m ch trên yên. Còn hơn nh ng ti ng n! Không son không ph n. tuyên b : . gieo ngư i xu ng i. s xuyên t c thêm ra. nhưng qu nhiên là p. n t ru i to trên má cũng như mu n nh y ra . Còn Th thì cay ng ng i ch t l ng.. Ph i c nh giác! Hôm qua th ng Cao nó b o là bu i trưa nó g p lão ch ng i u ng rư u v i ông Kh u trong quán ph bà c L i trên u c u kia. Trông ông l i già i thêm vài tu i! Ông l t b t n p thu c. ai ch nói ư c! Ch ng có cái thóc cu c gi t vào lòng! Tư ng ông b và ngư i àn bà s p nh y vào giao u n nơi. còn gi ti n thì ph i 150 ngàn.. nói tr m tr m: . Mai em s ưa cho bác s ti n bác tr lão hàng ph . ăn qu t. Qu n ng ch n. hút. Vì nghe ám thanh niên nó kháo nhau là th ng Tùng nó v n hay ki m c tìm cách g p mày. chính lúc y ào p xe lao vào sân. R i Th quay ra c t gi ng r t nghiêm. Tay ch v n có ph i là ngư i ăn u ng la cà âu. L p t c ngư i em cô. m t bu n như li u r . mà v n ăn t các cô trên ph . M t m nh băng tang ính bên ng c. nói gi u. Cô lên ph v .M y hôm nay th ng Tùng nó có g p cháu không? Hai a còn g p nhau n a không? ào ch t tái m t.Là cái gì thì m c xác tôi! Cũng không khi n ông ph i cho mũi vào! . còn hai chàng trai cũng ngây ra trư c m t bông hoa ng n i! Trong này ông Hàm c nh p nh m như ki n t.Ngư i ta ã nói h t nư c h t cái mà ông v n c khăng khăng. Ph i phòng cánh bên y nó ang có âm mưu gì! Vi c tay ch m i rư u ông . ào ang r a chân tay ngoài gi ng. Ông hàng ph ã bư c ra gi a sân.Còn nhà ch là cái thá gì mà c chõ m m vào? H n! Tư ng ông ã bi t g c gác c a mình.Ngày mai tôi v i ông L c l i xu ng! Gi thóc hay ti n là tùy ông. Nhưng rõ th t khéo.

nhưng mùi v c a ngư i ch cũ v n lưu gi . v n thoang tho ng âu ây. c m t ông! Nét môi qu tim c a bà run cái như c m l nh m p máy h i: Ông có bi t làm sao tôi ph i tr m mình không? Không ph i t i ông h t c âu? Ông ng lo nghĩ quá mà âm b nh. cái nhìn ai oán. v t cái. hay là m t con sóng t th i ông i i r ng ch t g xuôi sông Công v óng ô? Hay là m t cây u tre u làng th nh ? Mà ang y ông lên r t cao. nhu m tím các r ng tre. nư c r ròng ròng xu ng c ngư i.ào th y s n c gáy. Anh em trong nhà ph i d n nhau ý nghe ngóng xem có b ng ch ng gì c th .ông Hàm há m m nh h i l i th . bay l t như tro tàn hàng mã ư c hóa vàng sau l cúng. l i khó g i tên. và ông c m th y như c căn bu ng v n th m y khí l nh. Dù ng t bùi hay cay ng thì cũng là o v ch ng r i còn chúng nó.ã có ngư i nói nh là có nhi u nghi v n v cái ch t c a bá có bàn tay un y c a cánh bên y! i u này hãy th n tr ng. a xa a g n. nói nh : . Ông nh m nghi n hai m t. nhưng ã quen thu c v i ông l m. thì m t lu ng hơi l nh toát d i xu ng. ông Hàm m i l r m ng d y. hai m t m tr ng tr ng ngây d i vô h n. Thù ném i u thu c còn quá n a. . Ch t b c mành b ng tan ra. nh n. nh t nh t: . khi c ào cũng ã lui xông nhà dư i v i tâm tr ng bàng hoàng. ôi tay thô tháp t trên ng c.T i r i à? Thày v a g p u mày v ! . nên h t ho ng c m èn ch y sang. ào ã gi t h t c chăn chi u mùng màn. ào ang g p qu n áo bu ng trên này. Có ph i là gi c ng . M c dù theo l i bà C . ánh l a như giúp ông l y l i khí s c.Thày! Cái gì th h thày?. n m im lìm. v n lan t a t kh p các ô c trong bu ng. Ông Hàm ng i b t d y. b n m t con. khi n ngư i ông nh n. thiêm thi p. Nhưng a nào? M nó ch rõ ra tôi gô c nó l i . m c p m t lom lom nhìn ông. nơi ã in d u là Son bao năm tr i. khi n ông Hàm gi t n y mình. Bà Son như bi t ý. Các dây th n kinh như ư c m nút th chùng t do. và bà Son hi n ra ư t m t chân lên u. o m t. Th nh ng ai ã b c m nó? Có ph i cánh nhà Phúc không? Chú Th cũng v a b o v y. u óc m m . nhìn ông Hàm b ng ch n ch n như ông v a i l c ch n mê cung nào v . r i h gi ng: . ch không ư c phát ngôn h p t p. Nh ng s vi c p n d n d p ã làm xương c t ông rão ra. nơi có chi c giư ng c a bà Son.Kh u ch c là có s ch o c a lão Phúc. Chân p ánh rình xu ng chi u. M t lúc lâu sau. âu óc váng v t. . nhưng không sao c t l i lên ư c. r i trôi d p ênh vào gi c ng m t nh c. Ông nói gi ng rè c. xoa xoa m hôi l nh r n ra trên trán. M t mùi v m m say say. v i con. Trong lúc ông Hàm còn ang ng ra như v a nghe m t ti ng sét. không mu n ai nhìn th y m t mình lúc này. tôi v n ph i có b n ph n v i ông. thì cô càng s líu lư i khi th y ông Hàm n m chân co chân u i. Ông không mu n ai ng n mình.U con? . xua tan cơn m ng m . Ông n m v t xu ng giư ng. Trong hai ngư i em r : Thì ch ch u ơn bên nhà v hơn là Tính.i múc cho thày chén nư c. Bóng chi u buông t lúc nào. Ông Hàm ng d y. thì Th ã ng d y bư c ra sân v th ng. l nh t i m c như c kh i th ch áp vào. Bà cúi xu ng. l i th ông xu ng r t sâu. nghe ti ng ú và ti ng p xu ng giát giư ng. r i còng còng cái lưng to bè bư c l ng kh ng vào căn bu ng ã t i m m . bong rát. cúi th p n a xu ng ón l i ông. R i l m như có bóng ngư i ang ng ng sau m t b c mành. mi ng ú bét lên như b s c nư c.

rót m t chén rư u. Có m t ni m tin t xa xưa c a nh ng tín o Ph t. s t so t chén nư c trong tay.M nó ang ng x ng Cây Quéo v a v báo m ng cho tôi ph i không? Tôi chưa k p nghe m nói gì! S ng khôn thác thiêng b t gi n làm lành. Trong góc y.ông Phúc h i l i l n n a và v ch phương hư ng hành ng.Thôi i xu ng nhà. nhìn ăm ăm hình bà Son m t sau làn khói xám. c hai ông Phúc u ưu tiên cho ăn công i m lo i 1. ngày xưa m t cô là t trư ng t bèo dâu. ch úng ch ngư i âm ang trú ng . r i nói r t nh . ngư i cùng g c cùng r mà t ra thì m i có s c n ng. cô B ng. Ông Hàm ng sát vào bàn th . m nó ơi! . Trư c khi b u bán ông r tai hùn phi u cho ai là h ph i y l i. Dư i nhà b p. thày nói chuy n v i u mày! ào l i vào bu ng trong. khi g i h n. ngư i ch n dương gian ch c n nói th m ra kh i c a mi ng. g i r t nh . thì nhà Vũ ình Phúc l i có cu c h p c a chi b gia ình. d a vào y cũng chưa ch c ăn . ang d i nư c t m ào ào ngoài gi ng. ch Bé v a n u cơm. Và ư ng dây truy n kh u chính là khói hương ang t a mùi thơm huy n bí y! Khói hương s ánh th c ngư i ang ch n âm sâu l p t c vư t kh i s b t bùng c a ba thư c t mà cư i mây vư t gió tr v nơi cư gia c a thân nhân ang thì th m nh n g i! . b ng l ng m t không khí r t thi n. Ông ánh diêm châm cây èn con trên bàn th . v a th p thò nhìn lên b n ch n. cô Cành. l i v a ch ng con l n b n. m nó phù h cho tôi. lúc nào cũng quân áo lôi thôi.Bà ã th y cái tính thi n c n c a bà làm h ng vi c l n c a ngư i ta chưa? Nghe nói chú cháu nhà Th nó ã xui tay S u ch t ch s g i bà lên b t ph t v t i ch i ng? . cô Bông. ch ông Kh u v a là ngư i ngoài. bà Tài. chi h Vũ ình còn có ba ng viên n a u do công lao ông Phúc gây d ng t ngày ông còn làm ch nhi m. ó là anh chàng Lương và cô N . ng i h p chi b mà c m t gà m t v t.Có c n gì n a không thày? . ông Hàm t ba nén hương. Ông Phúc l i quay sang bà D n ang ng i trên giư ng v n l ng nghe chuy n c a ba anh em. Nhưng âu ph i cu c h p nào cũng b phi u! Bây gi ông ang c n m t s gi th t d o lư i i phân hóa l c lư ng i phương.Các chú xem có các nào g p ư c bà C không? Ph i là bà C . thì ph i th con sâu vào c t trong ru t! .R i ông gù gù i ra ngoài nhà. l i v a nát rư u. ch v a cho chính ông nghe. vú mư p ch y dài t i b ng. m t âm th m như v n chìm m vào nh ng o giác. M nó c n d n gì êm nay hãy v báo cho tôi. m t cô ph trách nhà gi tr . nhà ang có nhi u chuy n khó khăn l m! Trong lúc c nhà ông Hàm ang tr m l ng. T t c u là cháu h chi trên. phân m và th linh tinh trong kho như cóc p m i. Gi ng ông ã g t: . Ch có cái Hoa là không hay bi t gì. Nhưng c hai ông em r v n im l ng. Ông s t so t d n gi ng. Nhưng gi v a không còn hai cái chân ó.Bà Son. r ng khi kh n. r i kéo m t góc chi c màn gió.ông Hàm r m rì: . cho các con ư c i an. hai n ng chí ó ã thành hai m gái s m n . V n ba cái chân ki ng ch ch t: ông Phúc và hai ông em r là ch ng bà L c. Còn cô N . cũng hay t c lém thu c sâu. nên h p hành c ng m h t th im thít. nh bà Son ăm chiêu gi a khung kín nh vi n băng en. g i ông Phúc b ng chú. ào bưng chén nư c lã vào run run t bên c nh. ch mu n chu n v chăn l n và cho con bú! Ba ngư i này ông Phúc ch còn nh ư c khi b phi u. Ông Phúc ã sai th ng cu Cân sang xóm M i g i Tùng. nên cũng hăng hái áo . là l p t c m ch thông tin gi a âm dương ư c n i li n. Ngoài Ban tham mưu này. r i nhìn ông h i kh : . Ph i ánh t trong lòng i phương ánh ra! Mu n b t cái cây tuy t sinh. nhưng ph i g i úng tên. Nhưng bây gi cái t tam tam y coi như th i! Lương thì v n ư c làm chân ch y v t tư cho h p tác. nhưng Tùng i h p trên huy n i chưa v .

có vi c gì âu! Th ng Tùng s g p v ch ng cô Cành nói chuy n. Trong vi c này cái chính l i là th ng Tùng. Chính bà D n d t m i cho ch l y Tài. Th là h ng bét. bà C và cô Cành vi t ơn ho c n g p trư ng oàn công tác c a huy n. như cung c p thêm cho Tính và ch v con ngư i Tr nh Bá Th : . C ti p t c khơi n a vào tìm thêm tang ch ng! Ph i kiên trì bóc t ng l p v r i s t i lõi! Cùng v i vi c bám ông Kh u. thì lòng m i quy t tâm hành ng! Th ng này xem ra còn h i h t. t ng làm Th nhi u phen cu ng i. Nhưng m i khai v ư c ba chén. Ông Phúc v n ay nghi n b c bõ: . ã m y l n v ch ng nhà y nh th ng Tùng hư ng d n cho vi c óng g ch. Thì c xem t ngày vào ư c ng y.Em s nói cho th ng Tùng bi t là không bao gi tay Th nó dùng th ng Tùng. ch là anh em xa v i bà D n. Ông Phúc ưa cái nhìn tin c y vào ch. câu chuy n b t u i vào chi u sâu. cư i nói m m. Th t là d p may hi m có. M t cu c cách m ng thay i n tri t ! Giá không có cái m m gà mái quang quác c a bà D n. lên t nh. thì anh em ông Phúc ã n m ch c ph n th ng r i! ngày mai em nói chuy n v i th ng Tùng xem. cho nên ch l y ư c Tài là may l m.ông ch ch ng bà Tài. Cao Th như làm c ! Ch có d p này m i có th ánh t n g c. r i th y như có ngư i rình ngoài vư n nhà bà y.áng nh lúc này là lúc t t nh t chia r h hàng nhà nó. n b ti n ra cũng không mua ư c! Th mà cái m m hoác toác c a bà ã làm h ng ráo c . nó t v t lông nhau cho phơi ra nh ng m t dơi m t chu t gi a bàn dân thiên h . Cái th ng CIA c l ng v ng quanh qu n bên c nh thì còn chuy n trò ư c gì. nhưng tay Th nó cho ng i chơi xơi nư c y ch . ngư i ch ch t trong vi c so n th o nh ng ơn t văn b n b n v t c u v ng g i lên huy n. Ông Phúc nói gi ng d u l i. ông Tính li n dàn hòa: . nhưng nhà nghèo. m t cán b tuyên hu n c u trào nông trư ng bò s a lên ti ng. tr c t n r vây cánh nhà Tr nh Bá ra kh i m i quy n l c t thôn lên t i xã. h hàng ch ng có ai. ch cũng ngư i g c làng này. Em th y v ch ng nhà Cành có v n th ng Tùng l m. phân tâm nhà nó. vi c ã th r i. Ngày y Tài cũng là cô gái p.Bà D n ch còn bi t ng i thu lu im l ng nh n l i. t g ch. bà C nghe ti ng ng. thì ch ch u ơn v ch ng ông Phúc hơn là Tính. Nó ph i có s ham mu n l t tay Th xu ng. ang có v n thì ông Kh u â rư u vào l i ra. Th y tham mưu trư ng ã n i cáu. anh em nhà Vũ ình s làm trong s ch chú cháu Th Cao. Cách gì ây là em ông Phúc ang nghĩ làm sao lôi kéo ư c m con bà C .Thôi mà bác Phúc. Nhưng dù sao thì ông Kh u cũng ã hé m ư c chút bí m t r t quan tr ng anh em ông Phúc ti p t c lách lư i dao vào r i! ch chi m t cút con hươu và ĩa c cánh ã không l ! . nhìn ngư i chưa tinh! Ông Tính kh g t gù. Và cũng úng là hôm qua ch ã kéo ư c ông Kh u ch ng bà C vào quán bà L i béo khi hai ngư i cùng i ch u C u. g p y ban xã ngh xem xét v cái ch t c a bà Son có gì u n khúc v i anh em ông Hàm không? N u m con bà C l i có nh ng ch ng c truy c u trách nhi m thì th t tuy t! ây là th i cơ có m t không hai hôm này vào h c ngh quy t 04. gi ta ph i tìm cách g d n d n. Theo em chú ch v n ti p t c bám ông Kh u khai thác. ta ph i nghĩ xem có cách gì thêm n a. khi n Cao ang ch a cái Babetta g n y li n ch y sang. nó v n có nhi u i u ki n thu n l i hơn các bác và em . là trong hai ngư i em r . úng như Th ã nói v i b con ông Hàm lúc chi u. ang b n thì bi n thành thù! Vì xưa nay anh em nhà tôi có xích mích gì v i m con bà C âu. n a v i. N u không có ông Kh u nói thì làm sao ta bi t ư c cái êm bà Son b i.

bi t ch c ông Phúc s . nên thí luôn. r i ti p khách xa. m y anh cán b xã không n m ư c y t h u c a h như ngày xưa n a. Th là h n lao vào làm m i vi c thư ng vàng h cám. C ngón cái ngày h n i h c dài h n t nh v là bi t. i l i. . l i c ng v i ang có quy n ch c. k c vi c n u nư ng h n c ng s n tay nh y vào ch o. b i Th có cái áo giáp th c thi nh ng ý nhân danh t ch c. ánh hơi tài l m. . Kh i anh m c. nên m i v có dăm tháng nay. ăn mu n th này ch c là ói l m r i? ng d y treo cây èn to lên cái móc Ba ngư i v n ang ng i nói chuy n sa-lông. Mưu sâu. vì cái th c a h còn y u. nhân danh ng y. Càng ng m. chú cháu i xơi cơm. Nh t là m y anh có máu cơ h i. nhưng ch ng khác b n m t mũi tên vào gi a tr i t. ý mu n nói Th chưa trình và l ch lãm b ng mình ư c. r i m các c a s cho mát. ch tr h n còn t t c nh ng ngư i Gi ng Chùa u m t phi u.Em th y bây gi h n xoay x là khó r i y .Nhưng bây gi thì nó c t vòi r i ch ? .M i anh em. lên huy n m i i chi u bóng.Tính ti p . l i luôn ý th c v cái ch c t ng là qu n c c a mình. ông dám ch c là do Th xúi. Ch nào ngư i ta cũng g i anh Th . Th là ai cũng tr m tr : Anh Th v a i h c m t năm rư i trư ng ng t nh v y. nhưng l i c ph i thi hành theo ý Th . th t là tít mù bóng chim tăm cá . Tính phát bi u ngư c v i Th . không còn bi t k t qu ra sao! . giúp ông áng bí thư vi t báo cáo. ang mong ch Tùng. V a h c xong m t khóa ào t o cán b cho cơ s .úng là chú ph i nâng cao nh n th c cho th ng Tùng! Ch không m c h m v i tay Th như chơi. khi B tham mưu c a chi h Vũ ình ang bàn lu n v Th . thì có l lùng không? Chính h . Th là h n mu n nói h n là b óc c a c Gi ng Chùa ch gì! Gi ng ông Phúc nghe ã rin rít g n g n. anh em nhà Vũ ình ch còn m i m t sách là th nh tho ng l i phóng m t lá ơn t cáo. nên Th càng d dàng c a mình m t cách sát s t mà v n kín nhem. mà nó m dân? . Th trên tr n cho ánh sáng t a c trong nhà ngoài sân. Th bao sân t t. xông xáo và qu n chúng quá thê! H n ã t qu ng cáo trư c khi b u y mà! Trong i h i y. thì úng d p xã i h i ng b .. Phúc càng th y Th càng hi m hơn Hàm nhi u. Thay t nhân viên trên xã n i trư ng s n xu t các làng. ghét ai cũng không h m hè. nhi u i tư ng.Th ng Th không h ng hách. r i cư i vui v nói v i S u và Tùng: . . nhưng nay ã có n vài cu c h p ng.ông Tính lên ti ng.Ch v i các cháu lên c trên này cho vui. Là ngư i cũng ham u á. Anh em nhà Vũ ình thì càng ngày càng th y mình b ép như ép giò mà không bi t qu y b ng cách nào. ch ng hơi âu b o v ! Xưa nay ngư i ta ch phù th nh ch ai phù suy. Ông mu n thú nh n n t r ng kỳ i h i y ông ã trư t v chu i. nên bây gi không th h ng hách ư c. Nhi u ý ki n phê bình ông hôm y. n là gi n d . Vai trò c a Th kh p m i n i. Tay Th y h n là ngư i bi t làm chính tr y? T c r ng là m i vi c h n c làm như không? Yêu ai cũng không sàm s . c l ng l làm t t i m c ích.ng viên làng xã bây gi có nhi u thành ph n. S u quay sang b o Luy n: . ng chí Thú vi c này l i phái ng chí Th ! H n có m t kh p m i nơi. Th và Tùng ang nâng chén chúc nhau t i nhà Th ! Luy n d n mâm lên giư ng nhà trên.ông Phúc gi i thích . R i sau ó nhân s thay i hàng lo t. T vi c trang trí.Nó có hét lác ai âu mà c dim d m m t ng t ch t ru i! Có th t Th m dân? Th m t ng t ch t ru i như ông Phúc nói? Thì hãy ch xem! Có i u chính lúc này.

Anh v a ăn cơm nhà ông Th y à? Tùng s ng s t: . bà Bích v ông Long và Luy n u là nh ng ngư i àn bà phúc h u. hư ng c S u và Tùng vào nh ng i u làm anh băn khoăn d n v t. m con Luy n ang v t lông v t. Dư i nhà. Xưa nay Tùng v n nghĩ m y bà con dâu c a h nhà này: Bà Son. ch ng t ch nhà không c u kỳ màu mè. Th ng Tú d o này ang ôn thi h t l p 12. ph i b o v uy tín cho nhau. lòng ngư i d ly tán. r i thì bàn giao cho l p tr các ông ch cho ai! V y mà g n ây có nhi u nh ng tin t c th t thi t quá! Khi n ng chí v i nhau mà ngư i n c ng v c như ngư i kia! Ta ph i có trách nhi m ph i xua i nh ng ám khí! S u cũng nói thêm vào. em v ! Th kéo vai Tùng: . là ngư i c m lái. mà ch m y khi th y c u n chơi. khi n Tùng không th ch i t . úng như báo cáo v i bí thư ng y. v a chuy n. nhân dân c xã ang nhìn vào mình? Cho n khuya khuya. thì cũng c g ng b o v như chân tay da th t mình. Th y Tùng. góc l i có m y ch c a Th d n r ng khi i h p huy n v . hôm nay ây ăn cơm v i mình. Anh bi t Luy n nói r t th c lòng. k o hôm sau Th b n i v ng. Sao ào không gi ng các bà y nh ? Tùng hoàn toàn b t ng v b a rư u này. Th th t x ng áng là ông ch . Th rót nư c cho Tùng.Thôi m con tôi dư i này.ăn u ng th t lòng nhá! . nâng lên t xu ng lâu l m.Ông Th t èn sáng như ban ngày. B a rư u nhâm nhi. Lúc nãy v n ây tr i nhá nhem t i. nên cu c u i h c t su t ngày su t êm: V a y c a vào nhà. T i nhà ã th y bà Sang và Mai em gái Tùng i n m. Anh em u ng rư u i Luy n quay sang Tùng cư i h n h u: . Có c anh S u ây. Tùng m i ra v . chú cháu cùng làm vi c v i nhau. m y khi anh em m i có d p ng i v i nhau! Ch c ông v n nghĩ là tôi s ng kh t khe l m h ? R i s hi u nhau dân d n Tùng à! Tôi v i ông S u làm m t hai năm n a.Thong th ã.C u Tùng ng làm khách nhá! M y anh em. Tùng ã th y Th và S u ng i rì r m bên bàn. Thêm món canh măng. bà Sang nam trong màng ã h i ra: . r i h i v cu c h p chi u nay trên huy n. nhưng v n r t úng phép t c trên dư i: . âu cũng th . Cơ mà anh làm sao bi t b ng d ngư i làng này! n tôi y s ng g n h t i mà v n ch hi u . Ch có v y. Tùng cư i gư ng g o không bi t tr l i sao. ông Th ng i x p vàng gi a giư ng trên nhà ai mà c bi t! U nói thì anh l i b o U bi t gì công vi c c a anh. lên ũa i! R i v a ăn. Hôm qua bõ Vòi mang gi y m i h p c a Ban ch huy quân s huy n n. x p y hai ĩa to.Xin phép hai bác.Ai b o mà U bi t? Bà Sang v n th ng th ng: . các ng viên chúng ta ph i t nh táo. r t giàu tính th c ti n! . Tùng tr l i m ch l c. ây là l n u tiên Tùng chén chú chén anh nhà Th . Th t v t lu c vàng ng y.Th rót rư u ra ba chén Ai u ng ư c n âu thì c u ng. Thôi thì không b o v ư c như con ngươi c a m t mình như l i h a trư c khi vào ng. r i ng d y cư i nói ra v b bã. Anh v i ông S u. nhưng n khi buông ũa v n không có ngư i nào say! Và Tùng thì r t nh Th d n r ng: Lúc này ang có nhi u thông tin sai l c. Th t ra m ng r . Các cháu nó qu y l m. ph i nêu cao tinh th n oàn k t. Tôi thì có thói quen ph i v a ăn v a u ng. Tùng nh r vào nhà Th có chút vi c. Và úng như Luy n trách khéo. Nào. t u b t kh ép.

tư ng như nó s p vùng d y mà múa may trư c m t Tùng: ng tư ng em không bi t nhá? V i thưa c mu n che m t thánh! G c nhãn ng D c C n c là nh n thín nhá! Ch c là t ph lão tr ng cây ã thuê anh i canh gi h ? Hí hí! Tùng làu bàu l p li m: ng có nhí nh ! Ng i! Nhưng trong b ng Tùng thì càng hoang mang. làm th làm gì nh ? Ch c ch n không ph i qu ng cáo ông cháu r tương lai! Hai mươi ba . Cái Mai n m giư ng bên kia b ng phì cư i. ch riêng cái máy say sát c a ông. gi khuya thì mai ph i lên xem c u y b o gì. t hôm có thóc có rư u bà u ng rư u c thun thút ngư i h i l i r t nhanh. ti n th ông n b t m t con l n gi ng v nuôi.Con ranh! Bi t cái gì mà hóng h t! Thì con ranh càng cư i lên khinh khích. Bà goá có n g n ch c năm nay. ngư i qua l i ngoài ư ng nhìn rõ m n m t. Còn tính n t l i càng không ch u thua ào m t ly! K tám l ng ngư i n a cân! Nó v i th ng An trên xóm u C u ã ăn h i r i. nhưng da d còn tươi áo . ngư i v i hai bàn tay tr ng mà ã l n mò sang c t Tây t ngày còn bóng t i. ngư i v a r i óng c a ăn cháo cám. riêng s tr công máy y. Chưa tính thóc g t ru ng nhà. M t tá l n con p như v nháy loi choi tranh nhau. èn th p sáng choang.Ng ng m t lát. b con ông Qu n ã th a cơm rư u c ngày. nói gióng sang: . Nhà ba b con toàn àn ông. Mai cùng tu i v i ào. li n v i cái con bà cô này thì không bi t s ra sao! Gi c bên Ngô không s b ng bà cô bên ch ng. t hôm ch a xong. Nó c b t n t th ng An như nh n b t ru i. ngày nào cũng xình x ch xát g o t sáng t i t i m t.Làng Gi ng Chùa l i n ĩ lên hai s ki n. nên dù có ói rã h ng. con gái mà i l i c ruỳnh ru ch! Nhưng m t mũi thì Mai không kém ào bao nhiêu. ông cũng quy t không nh n lòng tr c n c a ngư i khác. Bà v t năm rau khoai r l n cho ông Qu n xem. vì ch gì thì ông v n ư c ti ng là Tây h c. su t ngày c i tr ntrùng tr c c lúc ăn lúc ng . ào v ây. Ngư i thì tr ti n ngư i tr g o.. Nhưng t hôm vào g t n gi . c a chính c a ph m toang.Anh Tùng ăn cơm nhà ông Th là ph i r i! Mu n y cháu ngư i ta thì cũng ph i năng i l i cho thân tình ch ! Tùng càng gi t thót ngư i li n g t lên: . Bà Ng t ngày ngày n mua cám nhà ông Qu n v nuôi l n nái. và công b ng mà nói.ư c h là ngư i th nào? . nó ch hơi béo quá. Ngư i c m y làng quanh ây ngày nào cũng kìn kìn ch thóc n sát. mi ng nói li ng láu: . Con kh ! Sao nó l i bi t rõ th nh ? Hay là nó v i th ng An. Tùng b ng th y mi ng ng ng t. nên dù ã ngoài năm mươi. c như phư ng l c lâm th o kh u. Bà cúi g p lưng xách tai t ng con m t. thì b con ông Qu n l i sênh sang l m r i. d ng . bây gi bà m t mình. Th nh t là ông Qu n Ngư. ông y g i mình n m i cơm rư u như khách quý. có m i m n con gái ã i l y ch ng. bà Sang l i ti p: Lúc t i c u Phúc cho th ng C n xu ng tìm anh y. V i l i làm gì còn chuy n ào bư c n cái nhà này mà lo! Và ông Th n a. M t bu i chi u ông Qu n y giúp bà xe cám. ngư i yêu c a nó cũng d t nhau ra th m thúi g n ó mà mình không bi t? n u mình l y ư c ào. Là ngư i d ăn.

Ông b o cái gì? Ông Qu n v a nh c l i v a d ch nghĩa. . S ki n th hai chính là cô th ng Bi u.Ông thích con nào? . lúc u h m h m. Hai má bà c mâng mâng như say tr u thu c.. Bây gi thì bà ngày ngày n nhà ông Qu n l y cám ch không ph i là mua n a. M t ph t ăng-lê. Cái c nói th là nói ngư c y! Các c là mình ăn sành chơi l m ch ng tư ng! Ông Qu n m i sít soát sáu mươi. ám thanh niên n sát thóc c nháy nhau hát ư : Cu c i v n p sao tình yêu v n p sao!. Ông Qu n ch ng còn thi t l n gi ng l n má gì n a. gân còn săn cu n cu n lên ây m t ch c qu h ng ông nu t veo! .Bà v n khua khua tay trong chu ng l n. cô th ng Bi u l m b m: Nghe m i ngư i cư i c t tán nh m chuy n ông Qu n bà làng này ã n lúc cái vư ng. ch t m t m loe loé ánh vàng. b ng còn ng m ph c c bô tư ng là tào phào mà tính toán khôn róc tr n i. v ch ng anh s sang cái th bà mà tung hoành ngang d c.Anh nh m con nào i. V y mà bây gi c hai gian . Ti n tr ông Hàm ngày bán lúa non cũng là ti n ông Qu n. Và ông Qu n ã v ét vào mông bà. Th r i bà Lúc y tr i ã nhá nhem t i. th y nh ng ba sào. lư i ông l i á ngư c lên t n mái ngói cho mi ng văng ra m t câu ti ng Tây b i n l n ti ng ta: . không thì cái Ngà con bà y nó l i v làm om lên! Ng m nghĩ. m t ng vàng y ch b n! Nhưng nh là không ư c h ra v i ai.Ông xem con lang này p không? Hay con tr ng? Hay con en này. Gi a lúc t ch t ngư i ng này. úng là cách ng x c a ngư i kinh bang t th ! . i n th y ngư i ta ã tính t i 50 bát hương l n nh .. n n i v con h ph i om xòm c lên. Ông Qu n m c qu n sóc. .Grasse này! Doong này! Nghĩa là con này m i béo! Con này m i p. nhưng l i ph i lo nhi u cái khác. cái ngh ch hi n h t lên ây! t gi tr i làng này không còn lo ói. . cô Ng t cũng có i hoa lá v i hai anh có v . Ông ra v .Con này m i grasse! Con này m i doong Bà tròn xoe m t. nh t v nhì gi i lúc y tao d a vào ai? Con nuôi cha không b ng bà nuôi ông! C u cơn c ã ngoài hai mươi. úng là ngư i có Tây h c cũng có hơn. c núng nính sau l p v i en như m i m c thúc gi c ông Qu n. r i tôi cư i cho anh. Bà không bi t lúc y ông Qu n ch ng còn thi t nhìn ng m l n li p gì n a. m t r như say rư u n p. r ng ông hãy m nh d n v i tay ra? Cô Ng t y mà ch ai mà lo! Cô Ng t i l y l ông B n hơn cô nh ng hai ch c tu i. mi ng nói tay làm n như th mà m t ông c t nh bơ! . th mà sao t n hôm nay ông Qu n m i m t n trái h ng chín n c này nh ? M t ch c qu h ng nu t lão sáu mươi. nhưng r i ông Qu n b o:. b àn l n m c a cho ông Qu n vào.. Bà l i h i n là ng ng n: . c u c th y ph i quá. nhìn cái gì cũng th y áng yêu quá! Hôm sau ông tuyên b v i hai c u quý t là ông s t c huy n v i bà . mõm có khí dài nhưng béo hơn c . ngư i tr n bóng nh y m hôi. răng còn ch c. Dân làng thì th m truy n tin nhau r ng cô th ng Bi u ã gi i phóng h t cái i n th c a cô r i. ngư i như i trên mây trên gió. R i bà l i m c a. M t ông sáng r c ưa cái nhìn vu t ve t m lưng bà v i hai lư n th t sao mà căng th kia? Và nh t là cái mông bà sao còn tròn quá. và bàn tay ng c a ông v n xoa xoa n n n n m t cách y bi u c m vào mông bà. Máu gi n bay bi n m t.R i chúng mày có v có con. R i bà óng c a. T ngày ông B n m t.

r i b o nó bu c lên xe p theo ông nó th ra sông Công. v th n c l i quay v tr n th m t l n n a! Ngư i àn bà kính c n ôm b c khăn vào lòng. Xong th ng H u ng ng sau ưa t ng chi c bát hương. cháu ích tôn cô th ng Bi u. Và i u k t c c thì th ng H u cũng không bi t r ng ngư i àn bà ã run như d . Bây gi các v s t m r a b i tr n. tr v ngu n c a mình! Các v v trư c r i t các v . theo yêu c u c a các ng viên. t i ch nư c ch y xi t nh t ông nó l y ra chi c bát hương to nh t. ánh ti ng và ông cháu cô th ng ã nh n ra m t ngư i àn bà. Như m t tráng sĩ lâu nay g p bư c sa cơ vì không gươm không ng a. m i bát hương là m t v th n ư c sinh ra t t. Ch Bé ã có v n. sáng nay i l i v chính th c bư c vào tri n khai ngh quy t 04. quang loáng. cô à ăn l c thánh làm vi c thánh m y ch c năm nay. Con mu n n i gót cô! . bây gi thanh ki m báu ã l t vào tay. nhìn ăm ăm ra m t sông t i th m. hai tay l t b t c i chi c khăn vuông m ra b c chi c bát hương to b ng chi c m r . r i i vùn v t v làng. nghiên c u nh ng ơn t khi u n i t Gi ng Chùa g i lên.nhà trên xưa nay v n x p t ng t ng l p l p èn nhang c phư n và nh ng bát hương lo i. Ông nó ng sát mép nư c. th p lên. Th là v th n l n nh t. trư ng oàn công tác c nh ng lá ơn t cáo v i nh ng l i l anh thép lu n v t i tham ô tài s n h p tác c a nh ng ngư i ương . con là k ăn mày nhà ph t. khom ngư i l n lư t li ng t ng chi c xu ng sông.Nhà ngươi là ai? . gi l i ang quỳ l y như giã g o th này! L y cô. Bu i sáng. Cô ã hi n nguyên hình là m t phù th y già! Lát sau cô ra hi u cho th ng cháu ích tôn v trư c. ã n. M y bà già ánh b o h i thì cô nói v i gi ng xa xôi nghe r n r n r ng cô ã hoàn l i cho các Ngài r i. cô cho con ít v n nhà ph t con s ng mà h u h các Ngài. b ng m t bóng ngư i t phía sau i l i. c l v th ng th t như ngư i m t h n m t vía. chi c bát hương cô th ng nh th sau cùng. Sau mư i ngày i công tác v huy n báo cáo. r i c m ba nén nhang. m t gã trai choai choai 16 tu i là bi t rõ s bát hương kia âu. b ng chi c m r tích. Nh ng bư c i t tin g n như thách th c. nhân b o như th n b o ! L y cô. ã có vũ khí i m t v i i! Hai mươi b n R i nh ng gì c n n. có bà già ch con ra ây ân xin cô. nói không nên l i. Cô ưa i n th i âu? ưa i lúc nào mà không ai hay? Và chính cô n a. bây gi chính cô cũng s p v ch u các ngài r i!. Gió sông th i rào rát. Ch ta quỳ xu ng nói run r y: . Ch riêng có th ng H u con ông Hi n. l y s ng cô th ng. m y hôm nay trông ngư i cô l l m. r i cô quay sang nói rì r m như d n dò ngư i àn là ang ng lom khom t a cái d u h i trư c m t. ve vu t m y s i tóc lơ phơ c a cô. nhưng chưa ư c l c c a Ngài. r i dòng nư c mát ưa rư c các v quay tr v v i t. gi b ng s ch trơn. ông nó ng c ng ngư i s t so t kh n l m r m. h u h cô! i con long ong l m cô ơi! Cô th ng th h t ra: ng i b t xu ng b cát. D .cô th ng s v sau! Cô ã linh c m là các ngài s p g i cô v r i! Khi cô th ng li ng g n h t c hai bao t i bát hương. Con ang làm thuê nhà ông Hàm! Lúc nãy trên ư ng i làm v .cô th ng m to c p m t b c m m trong bóng t i ném cái nhìn g n như h n h c vào ngư i àn bà b ng t âu dám n qu y r y công vi c thiêng liêng c a cô. ông nó t c cô th ng làm l . y là êm hôm n . sóng nư c ang v lóc bóc. V i cô th ng.Thưa cô! L y cô! Con mu n cô ban l c cho con. r i gi t t c bát hương xu ng ch t vào hai bao t i.

ra hi u cho Ch nh nói. ti p cái gi ng cha chú c a Tính: .Nhi u bê b i n như th . R i ti n thu ò. Cái th i c y có m t tí c p ch c i úm ngư i ta ã qua r i! Mà ngay cái ch c phó ban công an c a ng chí. M t ngư i ương ch c. v nchi c áo phông bó l y ngư i. Ban ch nhi m h p nh t phá bao nhi u nhà kho c a Gi ng Chùa. phàm ăn như cá trê phi. rón rén ng i xu ng. m t en dãi d u. nào thu c sâu phân m. Nhi u. i trư ng i công tác c xong. M t mày như tôm lu c. i u b như m t u v t bư c lên s i: ng lên gi ng v i. Ông Phúc ã ng h n lên.N u so o chi ly.ng chí b o tôi nói cái gi ng gì? Có ph i gi ng m t thám như ông ã nói v ng m t tôi ph i không? Tôi ngh h i ngh ph i xem xét l i tư cách ng viên c a ông Phúc! Tôi cũng báo cho ông bi t. r i không c n xin phép ai c nói th ng th ng. tôi báo cho mà bi t. t t cá ng i l ng im. R i nh p nhèm bi u thu gi a trung du và ng b ng n m y năm nay mà không ai bi t. quay ông nhìn th ng vào Cao: ngh ng chí nói cho rõ. Cao g n như hét lên: . khi n không ai nghe ư c b n di n gi u tranh cho chân lý ang nh ng c phun châu nh ng gì! Trư ng oàn công tác. nên i 1.Ai th nào r i s rõ. nhưng l i chưa bi t nói th nào thì cùng lúc trung tá Ch nh và Th ng lên. Trung tá nói trư c! Th nhũn nh n ng i xu ng. Chi u mai v ông ph i lên xã n p ti n ph t vì t i ch i ng! Cùng lúc n b n ngư i nh p nhô ng d y: R i cùng vung tay. V n cách nói không màu mè rào ón. như ài chưa l c sóng. Trung tá Ch nh cao l ng khòng ng d y. làm m t tích bao nhi u gà l n khi gi i tán chu ng tr i.ch c hi n nay. . ch không ph i như ào Văn Quàng thanh minh hôm trư c. b i ng chí trung tá ch . nhi u quá nghe n r i c óc. nào thóc. t lâu Th ã r t khó ch u v i thái tr ch thư ng y. s thóc chênh l ch y âu? Ti n g o tham ô i thu l i 202 quy ra thóc là m t t n rư i. và cùng nói m t lúc. nên b n di n gi t ng rút lui. Nói b a t thì li u y! Cao ng lên. Nh ng âm thanh d p vào nhau chói chát. i âu? M y s ti t ki m l y ti n công c a xã làm thành s ti t ki m cá nhân là có ch o. Anh th y tôi tham ô nh ng gì? K ra xem. Th y hai ngư i hai thái c c khác nhau. M t ti ng nói to t phía cu i: cho ng chi Ch nh nói trư c.Tôi là ch nhi m cũ ây. ng h n lên b c cao. b t ngay d y: . n lư t các xã viên ch có ăn rơm ăn c ! Vu. nhưng nh hư ng cũng x u không kém. d p này cũng ph i xem xét l i? Th là anh chang trâu lu c c con ã hoàn toàn phát cu ng. thu ch hai năm nay thu v âu?. bé ăn mi ng nh . giơ c hai tay lên như m t l i kh n c u hoà bình! Nhìn anh ang m p máy. Còn nh ng vi c không liên quan gì n tham ô . M t b n th ng kê dày c nào ti n. i trư ng i s n xu t con ông Vi. i 2 ngư i ta òi tách kh i h p tác xã l n v h p tác xã nh cũng là úng thôi. g ch ngói g l t.. nhưng c hai u có v trí c bi t trong chi b .t gi là trư ng oàn công tác i u hành cu c h p ch không ph i là ngư i c a s t i n a. m t anh th dân. ban ch nhi m trư c ây còn b ng năm b ng mư i! Nói ngư i khác hãys lên gáy mình! Ông Phúc li n hoa tay. Ông Tính h ng gi ng.. B t công như th ai ch u ư c! L n ăn mi ng to. ng có m p m cái gi ng kín kín h h y không ai s âu. không t c thu c sâu phân m. cũng có h xa v i chi h Tr nh Bá. xe bò xe c i ti n ã tr thành tài s n riêng c a nh ng ai.

ch vì không h p tính n t ngư i này. ta không nên l i d ng m t ngh quy t l n c a ng v i ý nghĩa cao quý là nâng cao ch t lư ng ng viên ta sát ph t. T i sao c lùng nhùng mãi? T i sao c b ng m t mà không b ng lòng? T t c ng i im như b b m huy t. Th ra trư c. Nh ng ngư i ra sau cũng i vư t lên. b i móc nhau. Thêm vài ngư i trung dung phát bi u. nên âm lúng túng: . Trư ng oàn công tác tuyên b bu i chi u s i vào nh ng vi c làm c th và nh ng ngư i c th . Chúng ta không nên ch p v t. Là chí công vô tư. bà Tài i vư t lên.Dù nó ch ng còn tr m gì.Th v a i ch m ch m v a nói nho nh . c m cúi i không ngoái l i. m t l i.Thôi t m th . nhưng nh ng ánh m t kín áo li c l i xem hai th lĩnh i di n cho hai chi h s p trình di n ti t m c gì! . àn ông ta nh c nhau là . anh S u có h i tôi. Cu c h p bu i sáng d ng y. ai vu cáo ph i ph t. nhưng không gây ư c s chú ý gì. thêm chia r . M c d u v y theo tôi. ch c t hôm tôi sang nói chuy n. Còn ng chí. r i quy k t t i cho nhau.Hai cu c h p trư c tôi b n v i cái lò g ch nên không i ư c Nhưng tôi nghe ư c dân ngư i ta bàn tán nh ng gì v nh ng cu c h p ng c a chúng ta. V n áo k c c tay. b o nhau dù không ư c gì thì cũng nói cho sư ng mi ng: Cho nên d p này tôi ngh : Ph i gi i quy t h t nh ng gì m ám v kinh t . gia inh không th c m c v i ng chí n a ch ? Ông Phúc hoàn toàn b t ng v i cu c ký t t này. Tôi ã b o anh S u là nên b qua chuy n àn bà. là ng viên i trư c. Ch nh ng i xu ng. Nhi u ánh m t li c nhìn lúng túng. ng h p là ng mâm. X u h l m các ng chí ! Ta v n luôn t xưng là ti n phong gương m u. Tôi không dám vơ ũa c n m: nhưng úng là chi b ta có nhi u v n c n ph i gi i quy t. i ch m ch m. .Xong r i! xong r i! Ra kh i c ng.ng chí còn nói gì n a không? Th v n khiêm như ng: . R i m i ngư i r m t ư ng. Hai ông em r ch ng bà L c. sao chúng ta c l i? Còn nh ng ng viên thư ng thì ng ngoài dèm pha khích bác. ông Phúc hơi ng p ng ng: .ng chí i sau tôi mu n nói chuy n m t tí. M i ngư i ra v . Ông Phúc i ch m l i. ai có t i ph i ch u.c m t bài là th ng băng cán tàu.ng chí ng tâm t i nh ng l i th ng Cao nó nói . Bi t bao v dân th c m c. Khi ông Phúc t i g n. Qu nhiên nh ng l i hoa m và thái r t nhũn c a anh dã tư i mát ư c nh ng cái u b c l a. Còn cái chuy n bá D n. V i nét m t ư m bu n. khe nhìn Th dè ch ng. tránh nhìn nhau. qu n ka-ki màu be. Th nói nh : . hơn c u Tùng bên y n g n ch c tu i: nhưng l i không ch ng ch c ư c như c u Tùng. Th khoan thai ng lên. có như th m i úng phong cách c a ngư i c ng s n! Th ng i xu ng. không thích tác phong ngư i kia mà nâng lên thành quan i m. R i sau ó ta xem xét v n oàn k t trong chi b t trư c n nay. làng nư c theo sau. công t i rõ ràng nhưng s oàn k t ph i ư c nâng cao. Th nói thong th : Thưa các ng chí! Tôi ng ý v i ng chí Ch nh. m i ngư i phía. Nhưng s th c th nào? Ngư i có quen thì tư túi chia chác nhau. ã ra tr n là ch bi t có n súng! Cho nên lúc này Ch nh c ư ng hoàng h m t nhát i ao vào gi a i hình c a c hai bên: . và như v y là trái v i tinh th n ngh quy t c a Trung ương! Chúng ta ph i làm sao khi h c t p xong. ng chí c yên tâm v tôi. uy tín c a chúng ta i v i dân ph i ư c nâng cao. Làm như v y ch thêm r i.

V i ông Ch nh. Vì làm gì có ông ch nhi m nào mà không ch m mút! Bác c nh n chuy n cũ lo gì! Có nh n thì m i càng có c truy cái ám ương ch c bây gi ! D p này không cho nó phơi áo thì còn d p nào! C m y ngư i cùng ra trư c lý l c a ch. ây là cu c v n mi ng r t t nh . th i ti t chinh tr c a Gi ng Chùa l i b t u sôi s c! Thư ng v nh n nh: M c dù có nhi u khó khăn. gi ng nói à. . D o này g p nhi u chuy n bu n.i làm quy n cao ch c tr ng thì cháu ch dám. là th i cơ ta làm cho m i ngư i nhìn rõ chân dung tay Th là ngư i th nào. Trong s ó ph i c bi t chú ý trung tá Ch nh. Anh ph i nói sao cho ông y hi u Bên mình là nh ng ngư i ngay th ng. Th trư ng cũ c a cháu ang làm ban tuy n ngư i i lao ng nư c ngoài. r i v n cái gi ng à i: .Th anh nh i âu? . mà ch c là có thôi. chính tr c! . Ban thư ng v c a chi h Vũ ình c p t c có cu c h p b t thư ng phân tích ánh giá tình hình ang có nhi u chuy n bi n tinh vi và ph c t p! Thư ng v nh n th y: Hoà v i khí th chung c a c xã. ng th i Tùng c ng c av c a mình ngay chi b này. cu c u trí trong ngh trư ng còn nhi u tr c tr .Ngày bu i trưa nhà ông Phúc. Tùng ph i lo! Vi s n có m i quan h m t thi t t trư c. c vùng. M c dù ch ch là là cán b tuyên hu n oòng èng c a m t nông trư ng nh . ti n công và ti n công? ây là th i cơ hi m có! V a ti n công. Như hôm trư c dư ng ã nói v i anh . Lòng d cũng lao lung nh p nh m l m! ây cũng chưa ph i là m nh t h n ăn i ki p! Ông D ch nh h t b m khói.ông ch ch ng bà Tài ng i ng trên gh v a nh râu tanh tách v a quay sang Tùng nói à. Nhìn ba v thư ng v v a b n ch n v a hăm h . nhưng vì là nông trư ng bò s a nên ch cũng có ư c cái dáng b v b ng to trán hói.Nói th t v i c u và hai dư ng. t c s trung gian xưa nay không ng v bên nào. cháu còn không bi t nên nhà hay l i ra i? Lúc nào cũng nghe lình sinh th t chán l m! L i n lư t ba ông thư ng v ng i ngh ch ra. Cháu không ph i là ngư i ham làm chính tr . n u bác có khuy t i m d o làm ch nhi m trư c ây. su t trong th i gian làm trong s ch này ph i liên t c ti n công. ch t thư ng cho mình b ng cách ng nh quay sang b n m t m i thu c lào rõ kêu. Ông y b o cháu mu n i thì ông y giúp. m t mình m t ng a c ph t gươm lung tung trên chi n trư ng. T i sao lúc nãy tay Th nó nhũn như con chi chi v i bác Phúc? chính là vì nó s chi u nay nhi u mũi dùi chĩa vào nó! Ph i t nh táo.ông ch ti p không bao gi tay Th nó tin anh c . Ông Phúc kh à m t tràng nh . ch có xúc ng v t mà n n r i thì thóc gi ng ra mà ăn! Còn v phía bác Phúc. Tùng lau m hôi trán. cháu không có mong mu n làm gì ây. ng th i v a lôi kéo. c m hoá nh ng ph n t c a phái th ba. ch i b s c lao ng ki m ăn thì cháu nghĩ là không khó. không ph i m t n m t i u thu c út lót. nhưng rõ ràng cán cân c a xu th có l i ngày m t nghiêng v ta! Trư c tình hình ó Thư ng v quy t nh : Ph i tri t phát huy th l i ta ang có. M y hôm nay cháu nghĩ hay là làm n t cái tr n nhà cho u cháu r i i m t chuy n cho bi t ây bi t ó. ph i th n tr ng không ư c có m t l i nói h . còn h u danh vô th c! Cho nên ây là d p may. ông Tính h i b ng gi ng r t tr m: . nói r u r u: . như mu n nói thì ra ông cháu này cũng không v a. ng cho v trung tá húc này ơn thương c mã. Th t áng m t là nhà tư tư ng! S c s o n t n chân tơ k tóc. H n còn gi chi c gh bí thư thì anh còn ng i phơi xơi nư c.

chuy n àn bà ch lôi thôi! Bà Dân ang hăng ph i ngu i ngay quay ra l ng ph ng di xu ng nhà dư i. nhưng Th ã xu t i u gì thì không ai dám bác. Ta v i mình tuy m t mà hai! M u là Xuân Tươi t ki m i m trư c tiên. Các tư ng ây hay làm nh ng cú b t ng l m! . Nhưng s sách không có gì làm b ng? Còn riêng bi u thu . Ông S u v i nhà anh Cao mà g i tôi lên xã b t ph t.Anh em. ch không thi tôi không ch u! Ông Phúc l l c p m t ba góc: . c t o không khí d ch u. cùng lúc anh em ông Phúc xác nh cán cân có l i ang nghiêng v ta.ây úng là qu m. l n gà th t thoát thì b n mũi tên sang Lê Văn Vinh. h i ngh d nh t trí. như ng nh n cũng không xong. phân ph i v i i u hoà hàng m y v n viên b t h p lý. ngu n phúc~l i chính c a xã. b i anh ã th y s dân Gi ng Chùa. . bây gi n ph n c a bí thư to? Xin m i ng chí Tr nh Bá Th ! . thì ích danh Th ã chu n b s n lý l b t b tay ôi v i Phúc. khó khăn ch là t m th i! Th không c n nhóm h p. Còn nh ng chuy n phá nhà kho. Trong lúc Ban thư ng v c a chi h Vũ ình v a ăn mít dai. trư c sau ch ư c nói m t l i. B con ông Vi . Còn chuy n ti n g o i th y l i 202 n u tay Lũng còn c ng u thì ph i thí! M c dù Lũng có ng h cho xã vài trăm ngàn nói là quà thư ng cho ch t ch và bí thư ã chăm lo săn sóc cho i 202 r t t n tình. Còn b con Vi .i hay là vi c lâu dài Nhưng trư c m t anh ph i tham gia vào cùng làm cho ra ngô ra khoai trong d p này! V i m y anh ương ch c ây thì im l ng cũng không ư c. Trung tá Ch nh ch nh n m nh là trong công tác Xuân Tươi ph i gi úng nguyên t c hơn. khó khăn t m th i. nên Ban thư ng v c a chi h Vũ ình n n gót trên ư ng làng hăm h l m. Xuân Tươi l i h h xin nh n t t! ti p t c chương trình. thi c ph i lóc tu t ra! H cánh này xu ng! R i ai làm thì hãy bàn sau. V i s t tin thu n l i c a ta v n là cơ b n.Hán ph i hoàn ch nh s li u v g ch ngói mà ngày ông Phúc làm ch nhi m ã nh p nhèm công tư giá trong giá ngoài. Th ch th cho Cao ph i góp ý Quàng nh c nh Quàng hãy gi v ng ý chí! V m y cái s ti t ki m. Cho nên lúc nãy v .Ph n c a ng chí bí thư nh ã xong. không nên nói tuỳ h ng. c u cháu ăn mít ã. thì ương kim bí thư ng u Tr nh Bá Th m c dù bên ngoài r t nhũn nh n v i t t c vì anh th y chi n thu t làm m m lòng c a anh xưa nay r t c o. trư ng oàn công tác m m cư i nói vui.Vu lò ngói t trư c t i nay nên bi t rõ. thì cũng ph i g i cô Cành con bà C lên. Bên trong Th cũng r t bình tâm và cũng t nh n nh là v cơ b n ta v n n m ng chuôi! Thu n l i c ata v n là cơ b n. thông minh phát ti t ra ngoài này. Th thong th i h p ti p. Trong thâm tâm Th nghĩ ó là nh ng ch th .. Ngay c nh ng cu c h p ng u nói là bàn b c. v i ngư i tào lao. vì cái qu tù mù này ã g t hái u u t th i Phúc còn làm ch nhi m. chu ng tr i.Tôi nói có hai chú v i cháu Tùng nghe nhé. nhưng trư c h t ph i cho các h n bi t r ng ng vào ta là ng vào l a! Bà D n bê m t sàng mít ã c t thành t ng mi ng vàng rư i nhà dư i i lên.Có im i không.Vu và anh em H o . Chi u nay là quân ta i m t v i quân mình.Bà D n t sàng mít xu ng bàn r i nhìn c m y ngư i nói ri t róng: . bàn lu n. ph i chín ch n và th n tr ng trong giao ti p. mà thói quen c a anh là ch th . v a xem xét nh ng di n bi n i s ng chính tr Gi ng Chùa ã bư c sang m t giai o n m i và nh n nh là cán cân có l i ang nghiêng v ta. ương kim ch nhi m hi n nay Vinh làm ki m i m v i chi b khu v c 2.

nhưng thi u công b ng. thêm! Nhà tuyên hu n c a nông trư ng bò s a nhìn quanh. Còn v i chi b s t i và làng xóm láng gi ng. ch trương c a ng. i u này hư th c th nào? Ph i cho rõ. thì m i v n càng tr nên ơn gi n và tròn tr a vô cùng. Nhưng sao th kia? Th v n ng i r t nghiêm ng n. m t nhìn th ng. nhưng tôi chưa ưa ra v i vì còn nh ng chuy n v t ch t như nhi u ngư i th c m c ng chí Th liên quan n m c nào? ph i làm rõ. mà ây là xét c m t quá trình lâu dài. vi c gì không có ý ki n ng chí Th thì không ai ư c tri n khai. tôi ã cùng ng y tuyên truy n và v n ng m i ngư i th c hi n ra sao? úng sai th nào. ông Tính m t mũi c n nang. h p hành ng có ai gi bài b p ra v i tôi! Hơn hai mươi năm làm tuyên hu n. y ban. ch m i bách phát bách trúng. L p h c c a cô giáo Oanh ã ngh . r i s h i c v s s c s o c a mình. V y trư c nh ng chính sách. ng ng chí Quàng có mu n làng bia n c u chúa cũng không ư c. Cung cách ra dáng m t h i ngh bàn tròn! Th h ng gi ng. Không ngán.Thưa các ng chí! V ph n tôi mong các ng chí óng góp cho v i ch c trách là ngư i làm công tác ng. r ng r ra. không ph i như ng chí Quàng nói âu. Ông Tính m i ch gi i b n chim b n cò. L i thêm cách nói c a Th v a tha thi t. Có ngư i h i. nói u u: . Tôi ư c làm quá ch c trách c a m t bí thư r t nhi u. nhưng phút ch c anh ã thay nh ng khuôn m t nghiêm ngh h n! Th ng i i di n phía bên kia. Ví d như m y cái phi u ti t ki m v a r i. tôi và gia ình ã ch p hành chính sách c a ng ra sao? Cá nhân tôi v i vi c xây d ng chi b ây th nào? M i ngư i d ng tai lên nghe. thì có l c có b ng. ch ng s y n da. nhưng r i ngơ ngác nhìn nhau B i vì Th càng nói. khi n ông Phúc. anh mát m n l nh băng: . thì ch t ch S u gi i thích ó là quy t nh c a Th . nên nh ng chi c bàn h c trò ư c d p vào m t góc. bao sân t t c ! T ng y. ông ch m i như b ng t ng. R i v bi n th i thu l i 202. Tôi không nói mò âu. t như mu n nói v i t t c : T gi tr i. tôi ch u trách nhi m v tình hìn chính tr trong toàn xã. ch v n d n t i ch t v n v v t dai xã c p cho m y h tách h kh u làm nhà. Ai cùng cánh v i bí thư. V y úng sai th nào? T i sao bí thư l i quy t nh công vi c c a ch t ch là ngư i ng d u chính quy n? Khi n t b y n nay ngư i ta v n oán S u là bù nhìn. nên thành chuy n xích mích cho n t n bây gi . khi n ngư i nghe th y không n b t Th ph i liên h vào nh ng vi c quá c th vì như v y hình như nó t m thư ng và nh nhen c ch p th nào! Th ã d ng ư c m t lúc. n h p tác xã.ng chí Th r t có tài ơn gi n m i v n ây không ph i là cu c h p ki m i m sáu tháng hay m t năm. ch vào ngh trư ng v n chưa ho t. mà có b ng ch ng. n m ng n c lý lu n ây! Nhưng Th cũng không ph i ngư i d n n gân. C th . Tôi ư c bi t ng chí Th r t chuyên quy n. gi a tr ng. V i ng y tôi ã làm h t ch c trách c a m t bí thư chưa? ây có ng chí Tùng g n g i s cho ý ki n. ng chí luôn luôn l y danh nghĩa là ng lãnh o tr c ti p và toàn di n nên ã ta ph i xem xét cho rõ. hay h . v a thành kh n c u th . ch nh n nha n t ng i m x m t cách n ót và khoái trá.Trư ng oàn óng tác nhìn m i ngư i cư i cư i. Gh kê theo hình vuông. Ai không ư c ưa thi ch làm nh ng vi c cung quăng. i m tĩnh như nh ng i m x c a ch như là nh ng ti ng n thi u u n. V n nghe ngay trong ng y cũng hình thành phe phái. là ông ph ng! ch d ng l i và nói r ng hãy t m h i m t s i u như v y Th gi i áp. r i nhanh chóng l y l i cái th cán cân có l i ang nghiêng v ta n t i a! Nhưng ng chí Th ã nh m! .

v a nói. trư c sau tôi cũng phát bi u và s nói nhi u v n ch không ph i ch riêng ng chí Th . . Thư nói r ng vì tin tôi và ng chí Ch nh. càng th t nhi u quá! H u như t t c nh ng ngư i ư c giao n m kinh t u có ính! Nhưng vì ăn chia không u. Xuân Tươi l i nhìn xung quanh tươi cư i. Tôi v n băn khoăn là có nên khơi l i chuy n cũ không? Vì nhi u l m! Càng khơi càng r i! và t t nhiên nh ng ngư i b ch t v n. nên ngư i ó ngh chúng tôi ưa ra m ts v n c a các ng viên chúng ta trong d p h p này. không ng n nh ng nguyên nhân cơ b n. S p t i có thêm m t vài quân nhân xu t ngũ là ng viên ã ư c qua th thách. r t ghê g m c a các ng viên chúng ta không l t qua con m t qu n chúng. V a qua vì nghe bàn tán nhi u nên tôi ã l n theo m t vài ư ng dây tìm hi u nh ng v vi c mà dư lu n ang xì xào. M i nhìn qua th y ai cũng hăng hái u tranh nhưng s th c l i cùng nhau né tránh. bây gi m i v chuy n.Thưa h i ngh . nh ng ngư i tinh ý u th y Tùng th n th và b n ch n th nào. Hãy Tôi bi t là mình chưa cho nh ng ngư i không có vư ng m c gì trong quan h dây mơ làm má ng ra lãnh trách nhi m. h không chư ng b n gì trong quan h gia ình h m c. b ki m tra s ph n bác l i. c như là m t cam k t ng m ph i ch a cái góc c m ra. Dư ng ch ã khai h a dũng mãnh n như th thì nó còn ng i gì? Nhưng t t c ã nh m to! C Xuân Tươi tư ng Tùng ã kéo không khí d u l i cũng nh m to! úng là Tùng b n ch n t lúc tr l i h p n gi nhưng là b n ch n th này: . vì n u khơi vào nh ng iêu chính y u thì c hai s cùng ph i ra i! Và có l cách gi i quy t nh nhàng nh t gi uy tín cho ng. mu n gây không khí d u l i: . N u m i thì h s có cách! Hôm nay chúng tôi chưa nói v i vì th y c n làm vi c trư c v i các ng chí có trách nhi m và nh ng ngư i có liên quan.Tùng v a thong th ng d y. c trên ng u và cơ s này không thi u nh ng ngư i có năng l c. Tùng ng i c nh ông Ch nh và hai ngư i c thì th m i u gì. Thành kh n v i ưu khuy t c a mình và t nguy n x trí chính mình. r i s nhùng nh ng. nên m i thành mâu thu n. tín nhi m và trong hoàn c nh này tôi cũng không làm ư c. Khuôn m t vuông v c rám n ng c d n lên.Xin l i ng chí Tùng! ây có ng chi Tùng cùng làm vi c g n gũi v i ng chí Th v y có l xin ng chí Tùng cho vài ý ki n sâu s c! Tùng g n như gi t n y ngư i trên gh . T t c l ng h ng i. Ba v thư ng v c a chi h Vũ ình thì nghĩ: Th ng cháu ngo i này còn d b xiêu lòng l m. Khác v i lúc sáng. Càng tìm hi u. còn ang nghĩ ã nên nói chưa. nh ng ưu khuy t ph i ư c công b t t c ch không th tù mù mãi ư c. tôi và ng chí Ch nh có nh n ư c lá thư c a m t qu n chúng.Vâng xin cám ơn ng chí ch! M i các ng chi c phát bi u ti p. ã n lúc chúng ta ph i ánh bài ng a t t c . Nhưng mu n lưu ý r ng nh ng chuy n r i sâu kín. như nh ng v vi ph m v kinh t mà ây nhi u ngư i ã nêu. h bi t t m l m. ngay t u gi c a bu i h p chi u. ch c ch n trong công vi c h s vô tư. Th y mình không còn x ng áng thì hãy t r i v trí! ó là m t bi u hi n cao c a tính ng! Nói như th không ph i là tôi mong ư c thay th âu. Nhi u ánh m t li c chéo vào nhau b i r i. và h s theo dõi ch i xem ta gi i quy t th nào. lòng tin gi a dân v i ng không b xói mòn là m i chúng ta hãy th t thành kh n và t nguy n. Cu i cùng m c ích chính c a t h c t p là nâng cao ch t lư ng ng viên và ki n toàn l i t ch c cho v ng m nh thì không làm ư c. r i tôi gi i áp luôn m t th .. thì m i v a lúc trư c khi vào h p ây thôi. s sa l y vào nh ng v vi c m t hàng tháng mà v n không k t lu n ư c như bên Phú Ng c v a r i.Có i u tôi s không làm cho nhi u ngư i ây ư c hài lòng! Tôi có m t s băn khoăn t m y hôm trư c.

nh ng ô ru ng có t th i sơ khai c a vùng này.ông Ch nh nói thong th ch không băm b như thói quen.V i ng chí Th . càng ngày càng loang r ng ra ngoài qu n chúng. r i bà Ng t x ng x c ch y vào cu c h p: . ó là ti n s nh. m t quy nh riêng. thì ông Ch nh ng i bên kéo Tùng xu ng. Ch t a chưa k p nói gì thì m y ngư i ó ã huơ tay lao la c a. ng Chùa n m c a ngõ phía nam c a làng.Th thì ngh ã! . úng là n lúc chúng ta ph i dũng c m công khai các ng chí ! Ph i dám nói th ng căn b nh c a mình. trong lúc thanh niên ngày m t ông. là u gà má l n c a ngôi th . là nơi ngày xưa các b c kỳ hào tranh giành nhau n ch t ư c là ngư i ch i n có ru ng ng Chùa. M t trong nh ng cái khó nh t c a ngư i làm cán b bây gi là ph i công khai. còn t t c ang giương m t lên kinh ng c. như ang tính nên nói ti p nh ng gì. Là ngư i làm công tác ng lâu năm t cơ s mà lên. ng Chùa là m t cánh ng phăng phiu ch r ng hơn 20 m u B c B v i nh ng th a. còn nh ng v vi c các ng chí ã nêu. Trong lúc nh n nháo. y là cánh ng Chùa. ây chúng ta r t y u v tính công khai. ch nh ng chí Th không ch u trách nhi m gì? Tùng l i ng c ng . ch k c b n lĩnh như Th cũng ã run trong b ng. ông ch v n nh n n ó là nh ng àn em c a Th .. n u mu n yên. ang chia l a v i thư ng sĩ Tùng. ăn u ng ng chí không ham. Nhưng v i vi c trong chi b có s m t oàn k t âm lâu dài. Còn riêng chi b ta n ba năm nay không k t n p ư c ai vào ng. là cơm gi a n i. Không mu n thì cu c h p cũng d t o n. ây là nơi thư ng ng i n duy nh t. Còn v i ng chí Th thì.ơi các ông. và ai mu n ph n u vào ng thì n u không có h hàng thân thích v i nh ng ngư i ang n m quy n. cho nên m c khuy t i m không l n.. gái gi a làng.th ng th n và công khai. khơi ra m t vi c là ng ch m c dây chuy n. úng là lúc này ch còn v trung tá húc là s c xung tr n. là b m t kiêu hãnh c a làng. thì cũng ph i là ngư i ư c thu n p vào trong vây cánh m i có i u ki n ph n u! Còn n u không mà mu n thành cán b ng viên thì ph i i ra ngoài! C như ng ây có m t th i u l riêng..Nh ng ý ki n c a ng chí Tùng cũng là nh ng suy nghĩ c a tôi! . s r i mù lên. ng chí trung tá ang phân tán m c tiêu ang hút h a l c. cái chính ng Chùa là ni m t hào. r i ông ng lên. ph i hòa nh p vào v i nh ng ngư i c ng s c a mình. ông Phúc. ôi môi c gi t gi t vì xúc ng . các bà ng viên ơi! Ngư i ta ánh nhau ngoài ng kia kìa! Ngư i ta tranh t. cày c y ư c hai v . . n m c hi n nhiên t n t i m t i u là nh ng ai ây mu n có m t chân dù nh .. n u không s viên v hưu xóm u Câu h i năm ngoái là i n hình c a s thanh tr ng phe cánh. Ngoài s m u m c a t ai.Tùng lau m hôi trán. Như trư ng h p khai tr hai ng thì ph i khu t ph c.M t ti ng hô át c l i ông Ch nh. vì th bây gi m i tích t l m chuy n. . là ti ng tăm c a ch nhân. Tùng ng c ng như chưa bi t b t u như th nào. M i ngư i v i vã ch y t t ra phía c ng làng. B i ông bi t ch c Tùng s b công kích c hai phía. R i v n úng thói quen t do tho i mái. tranh ru ng ánh nhau to ng Chùa kia kìa! . n m c nh ng ng viên nơi khác chuy n v ây sinh s ng.Tôi có th b o m r ng ng chí Th không ph i là ngư i tham v t ch t. úng là ch tr ông Ch nh. thì bóng có ti ng m m t ngoài c ng. mu n t t th chuy n r y rà. Ông Ch nh chưa nói d t âu. im ro không c ng c a.. n u có ch là do b lôi kéo. rùng rùng n dăm ngư i ng t t d y. Chính nơi ây năm xưa chi h Tr nh Bá . Nhưng mu n làng xã th t s có i m i thì ta ph i c g ra thôi. t i s n xu t tr lên.

B ng m t ti ng hét phía sau trùm lên t t c . Hán xông l i n m ngay l y g y c a ư ng.ã ph i như ng l i c m u ru ng sâu cho chi h Vũ ình khi tên Tr nh Bá li u ánh canh b c cu i cùng mà cái ch c lý trư ng v n tu t kh i tay. ư ng v a múa g y vù vù th uy. r i m t bóng ngư i cao l n xách g y t xa lao b l i. ư ng ã r p tâm s chơi l i Ho t t hôm y. Ông Hàm v a né ngư i sang bên. thôi ngay . khi ư ng ã b trói b ng ch c trâu. thì nơi khó i u hòa.. h ã băng i. Qu nhiên Ho t th y ch n trư c s hung hãn c a con h non dám s n sàng thí c tính m ng.. Bây gi i vào khoán. gi ng r t hách .ư ng? úng. Ph i như ng l i ru ng ng Chùa. xóm gi ng v i nhau ang n tung gi a n ng quái khé. Bà m i hào h n k xong.Hán ã lao t i. Ti ng g y tre già phang th ng cánh nghe r n th u xương! M y ngư i àn bà kêu la oai oái. ch y phóng ra cánh ng. kh e và nhanh Hàm. ư ng ang mong có d p th c thi th y mi ng v a h c ư c! Th c ra không ph i ư ng b o v ông Hàm t i m c x thân âu. àn bà. nh ng ch nhân c a ng Chùa m i ch u nh t ra không m t l i cò kè. ôi bên cũng có h xa v i nhau. áo c c. toàn thân say sưa b ng b ng như k nghi n ư c rư u.Ph i táng b m nó i ch ! Nhưng Hán v n n m c ng l y cây g y c a ư ng. k háo s c ư c gái? Riêng v i Ho t thì ư ng ã có ý ch d p. Ho t cũng ã là tay li u. ch Ho t không thích li u ch t! Ho t v a lùi.C u ư ng. nói gi t gi ng: . thì th t cũng phúc t cho Ho t: anh em H o .Hán và Vu con ông Vi úng là nh ng ng viên ti n phong i âu. anh em H o . M t ám ông nh n nháo m ĩ. Ho t còn dí u g y vào trán ư ng. u cây g y c hoa lên nhoáng nhoáng như ch p. Ti ng thét c a ư ng làm c hai cùng s ng ra. M t mũi tía s m lên như ng hun. hơn ư ng dăm tu i. thì ư ng ã nh y ch m t i như h th y m i. nhưng li u th ng: ư c s ng mà hư ng. ôi bên ã vài l n va ch m. vung g y lên p chát vào nhau. khó chia bôi nh t l i v n ng Chùa. ông ang ph i ch ng hơn ông r t nhi u. còn thêm mái tóc ch m vai. Gai anh em H o . mà chính là ư ng khoái ánh nhau! H c ư c c là chân tay ư ng như ư c n i dài ra. ang hò hét vung tay. còn lô nhô nh ng n r . cũng li u y! ư ng văng tay Hán ra rít lên: . l i ư ng! ư ng g m vang cái gi ng m m c a mình nghe ây h hê thách th c: . cây g y cũng nóng như vùi vào l a? Hán quay sang nói nh : Thôi i c u ng có ng c! Vi c ch y u là bác Hàm l y l i .R i Hán quay sang Ho t.Còn anh.Th ng Ho t hôm nay bi t tay tao! V a hét lên như tuyên án. lao v t qua ô c ng như súng.Bác Hàm lui ra Ph i? M t trong hai ngư i ang giao u chi m m nh ru ng dư i chân chính là ông v i m t i th tr . Ho t có h hàng xa v i chi h Vũ ình. Hai ch c. vung nón gi a th a ru ng v a g t xong. m c dù ru t gan qu n l i như mu i xát. M i ngư i kêu lên khi nh n ra tay dao búa nh t nhì c a làng . r i hai ngư i àn ông cùng qu n ùi áo c c. . v a tìm cách ch ng . Kia r i! Cu c chi n vì t ai gi a nh ng anh em. Và th t may cho ông. nhưng như th là có nghĩa ã ph i bán c máu c a mình ăn! Ch n khi có h p tác xã. B ng ám ông tóe rát ra khi m t ti ng ch i t c g m lên.Hán còn là cành trên. Gi a cái hôm bác cháu ông Hàm i ào b i kia. giao t cho t ng h . dù có ư c giá g p năm g p mư i nơi khác. Cũng qu n ùi. hay ba ch c? C àn ông. Chát b p! chát b p? Chát choáng! Chát.

Còn vi c chia t thì tôi ư c bi t ch vài hôm n a ban ch nhi m s công b . không nhanh thì ru ng hoang à? . thì h p tác giao cho ai ph i thu c v ngư i y ch . làm ăn nát như tương. c M t ang không có ai trông nom kia. ngư i m ìa nh y như c m hôi như m t cây c t m . .V chiêm v a r i h p tác m i là t m giao. nói the thé: .Ph i giao cho công b ng. b t chúng tôi ánh u vào mà ăn mày c lũ à? M t gi ng àn ông th ng th ng như m t l i k t lu n: . em Ho t ã hy sinh ư ng 9 . . Ông Hàm b o ru ng này t i ông bà c a h Tr nh Bá dã ánh d u b ng c t á ong chôn âu b . chưa thu n. mà bác Xuân Tươi thì ch quen lo cách m ng th gi i thôi! M y hôm nay có v . Chúng tôi ã làm ơn xin tách kh i h p nh t v h p tác xã nh . Bà m Ho t c bám vào cái lý ưu tiên gia ình li t sĩ. Ru ng t là c a h p tác. Ho t ã nhanh chân chõm ngay l y d p may bi n s m r i. nói là ưu tiên gia ình li t sĩ. Nh ng ti ng nhao nhao át i: ngh xã và ban ch nhi m nhanh chóng giao t giao ru ng cho chúng tôi.Không giao t nhanh. b o y là t hương h a c a nhà mình à? Th ang lúng túng. ông Di m. Bà không nh ngày y ngư i ta ã th c m c m lên à? Bây gi ph i l i cho úng. thì bà m c a ư ng cũng không ph i tay v a. Nh ng v n này chúng tôi không quy n h n gi i quy t. Ru ng t th i cha m ông bà nhà ngư i m hôi sôi nư c m t m i có.Có ông Th m y l i m t các ông tác bà ng viên c a làng ch ng giám ây. ph i gi ông y. Nói như ông Hàm thì ch hóa ra ai tách th a ru ng nào ch vi c i ánh d u tr m vào âu b . Th mà bây gi ông Hàm l i b o là t hương h a c a nhà ông y. M t ti ng theo nghe ã có mùi bông ùa. không công b ng. Xuân Tươi qu là m t cái van xì hơi r t h u hi u: . i chui chúi s n l i phía Th . V chiêm v a r i m i là giao th chưa h p lý? bây gi vào làm mùa r i ph i giao l i.Bà con cũng không dám yêu c u bác Xuân Tươi gi i quy t âu. gia ph nhà ông y ghi như th . lên huy n gi i quy t nhanh chóng nh ng yêu c u c a bà con. Bây gi các ng viên m i ch y t i nơi. con ngư i ta cũng b xác biên gi i y.Bà ng có c y su t ưu tiên li t sĩ! N u ưu tiên thì ph i là bà i u. Th gi n n tái m t tr ng m t nhìn ư ng. N u nó còn láo thì s cho ng! ư ng b ng r i tay ra.ru ng. Cái th a ng này ban ch nhi m ã cho tôi làm t v chiêm. Chúng tôi s báo cáo lên xã. sao bây gi v n m i? H p nh t m i ch h p bét. nên cũng không ch u. s n t i trư c m t m Ho t nói như xóc c: .Nam Lào. Tôi ch bi t gia ph v i á ong á ve gì su t! Bây gi còn làm gì áo t hương h a. Ru ng này chính là xương máu c a Bát. vì toàn nh ng vi c t p nh p c . cao gi ng: ngh bà con gi i tán. Bây gi h p tác không b t góp t p trung n a thì ta ph i ph i gi l i. còn cho ng nhau to! Xuân Tươi l i v tay b m b p vào nhau. A thì ra bà ta kháy th ng ư ng nhà bà i b i chưa ư c m t năm thì b lo i ngũ ây. còn l i u trâu mõm bò y cho dân là không ư c.Bà không có con là li t sĩ thì bà m i b o ph i chia l i! Nghe v y m ư ng nh y thách ngay lên. ch v a r i bao nhi u ru ng t t là cán b v i nh ng ngư i thân tín d m dúi chia nhau. nhìn ông Hàm m t mũi t i s m s m ang lùi lùi lên b . Bà m c a Ho t u tóc xác xơ. chưa n lư t bà? Nhưng m i ngư i ã không cho hai bà ành hanh phá ngang câu chuy n.

t ng th ng nào b ám sát trư t n a không? Hôm trư c bác Xuân Tươi còn h i th m tôi m t m u là bao nhi u sào? H h ! Th i t ng bư c rũ v phía b i hóp u b . Mươi phút sau qu nhiên m t c c á ong s n sùi màu da lươn hi n ra trư c s s ng s t c a Ho t và m t t p g n ch c ngư i nghe th y ti ng ã ch y n. Tôi ã nghe dân chúng ang sui nhau ph i nhanh chóng chia ph n chi m h t cánh ng Chùa này.Th nhìn lư t c ba ngư i.Gi a lúc này mà bác làm như th là ch thêm r i vi c. n khi m ư ng. anh Vinh ã h a t i mùa s i u ch nh l i. Ai có t hương h a âu ph i ánh d u trư c. V n qu n x n ng th p ng cao. gi ng khàn h n i. t c ngư i ch h ông Hàm và bà m c a Ho t ã k p th i ra chi vi n. ông Hàm li n xăm xăm vác cu c l i ch góc u b . m t chín r . v a nhìn ông Hàm v i ánh m t trung thành tuy t i. văn t nhà tôi có ghi v n còn kia.. Dư i y có m t c t á ong dài n a mét chôn ng. không ng gì t i chú. Ch ch y v báo. r i rút chi c c t á hình tr nh b ng g c tre và dài t i u g i v t lên b .Tôi ã báo bà c nhà anh t hôm trư c r i. Ngày làm chiêm nhà anh cày c y. thì Ho t b ng s c t nh như mình v a b ánh bùa mê. l i pha chút hoang mang. nhưng trông ã già và cũ k . Lúc v tôi ã nói ngay v i ban ch nhi m giao ru ng th là sai. r i b xu ng hùng h c y t tin. Ông Hàm cũng quy t gi cái lý c a mình: . và k b bùa s p công nhiên n ng c báu v t trư c m t mình. v n cũng là anh b m tr n nghe m nói là ph i gi th a ru ng này b ng ư c. Ch Bé cúi u nhìn xeo xéo sang bên ông Hàm m t v n tím sàm vì n ng. d ng l i óng vai quan sát viên li n n y ra sáng ki n hòa bình là lao n nhà m u giáo. C p m t cá rói c a ông l i v n lên thách th c. Ông nói nh . như v n ch nh y vào cu c giao u m i. L i c ch Bé v a ch y ai n a. nói m è: . V a phát ư c m t quãng b thì Ho t ã ra s ng s . có ánh d u riêng c a h nhà tôi. Nhưng khi ông Hàm nh m t thanh niên nh y xu ng lay lay. cái bao c a c ng chùa. thì bà Ng t lúc y trên ư ng i n nhà ngư i tình. Gia ph nhà ta các c ã d n dù th nào cung . t c ông Qu n Ngư Tây h c làm cám. R t nhanh ám ông chia thành hai phái. bây gi ai bi t? H p tác xã b o ây là ưu tiên ưu tiên cho u tôi có con li t sĩ.Thì tôi ã b o là ông Vinh ch nhi m ã h a r i. Ông th c m c thì i g i ban ch nhi m ra ây. Ru ng t bây gi ph i tr v t n g c c a nó. m tay choi choi vào m t nhau. Anh không tin thì tôi s cu c cái góc ch âu b kia cho anh xem. t c là ph i phát b cu c góc trư c. Ngư i bênh Ho t. c c! . Ho t m i b n mươi tu i. r ng là th a ru ng này c a ông bà tôi t ngày xưa. Hai con m t r ng r c như lên cơn s t.. Ho t li n l y l i gi ng s ng s : .Không ư c. nơi c làng ang thì th m bàn tán là các ông y ang c o nhau như c o khoai thông báo cho chi b m t tin r t. nên khăng khăng: . n khi ban ch nhi m l p xong phương án chia thì s ã r i. ch m thì m t tr ng m t! Th a ru ng này là cái túi. Bây gi ru ng ai ph i v nhà y. Ngư i i làm xung quanh n. Chính ch lúc nãy ã nh n i thay ào ra th a ru ng v a ng kia phát b và khơi l i con mương cho nư c vào mai cày v chu n b làm mùa. nơi ông Hàm và ư ng ang ng i. s p s nh i ra.. nhưng rành r : . Th y Ho t bán tín bán nghi. h ng vi c . m m như ch . tôi lên m n ngư c mua g không bi t. m t bu n r u u u t. Ông Hàm b tràng c. k b o v ông Hàm. L c c ng u t h t vào ây. cãi vã b t u. như s n sàng xông vào nh ng cu c giành gi t n u ông sai b o. ông ng có b p b m! ng có chơi cái trò c t m c ăn ngư i y! Th là cu c cãi lý. Ch v a c m nón qu t phe ph y.ây là vi c c a tôi.C a nhà ông t thu tám hoánh nào.

l ng l và cúc cung như cái bóng c a ông Hàm h t l i. Hôm trư c tôi ã nói th ng v i ban ch nhi m là riêng th a ru ng này. Tùng dư i ng quay lên. Nào là ch th 100. Tùng i l i nói d m d n: .ph i gi b ng ư c. thì cái l c cái th m i ban. b i êm êm v khuya.Cái chính sách này. y v bí hi m. nh ng ch th . nhưng qua v g t có thóc li n chu c l i ngay. ngh quy t 64. Ch c như chi c l t m m xo n d n vào m y b con ông ch nhà ghê g m. Con m th ng Ho t nó cũng bi t cái th t y. ây là cơn s t v da l n! Tùng h i ng v c: .úng thì ph i vui. M c! Ghê thì ch cũng có cách c a k ghê! Cách y là v a tr n t c. V n t ai i v i nông dân bao gi cũng là cơn s t. vui l y lòng! Cái vui cha chung không ai khóc! Nh ngày tao ư c v h c trư ng quân chính trên t nh kia. R i Tùng quay lên ch ông Ch nh ang ng i bên b i hóp. gi ng ã khàn c. Tho t nghe cũng th y bùi . Ch Bé vác cu c men mén i theo sau. L i có hai ch h cùng qu quy t nh n th a ru ng này d t khoát ph i là ru ng nhà tôi!. ào c nghe th y ch th m thào như nói v i ai dư i nhà ngang. khói b c um tùm. thì ngoài kia l i có ti ng tranh cãi m m.U i v . ph i vư ng. th y dân làng cư xao xác v nh ng ngh quy t. nên ã khuyên tôi nán ch u. chính d o y chú v a trúng bí thư.Mai c u c cho ngư i ra cày. Ông Hàm ng d y l ng th ng b v . nơi ông Hàm v a lúc nãy gi i thích cho Th t i sao ph i gi b ng ư c th a ru ng hương hoá kia. N ng nh t nhòa ã ph i sương chi u. Bao nhi u năm h p tác h p t ch làm ăn phá gia chi t ã l m r i! Ngay làm chiêm m i s nh m t m t tý mà m y anh ã chia b y. V y mà cái cơ th này ã nhi u phen m o ói rách. Ông Ch nh quay sang Tùng. Nhưng ban ngày ch v n r t nhũn nh n và ph c tùng ông Hàm th t là vô i u ki n. cháu s ng kèm! Ông Hàm ư h m trong c nh nói n a. C hai dùng im l ng nh khói. úng là ng Chùa p th t. các c ã ph i mang ru ng ra gán n . Ao vư n c a dân phá i. Th a ru ng phía cu i mương nư c ai ó l i ang t ra. M c dù m y hôm nay ch em ào có v ch n ch n không ng m nguýt ch n a. nào! Trên ng Chùa v n nh p nhô ây ngư i. gi ng b ng tr nên xa xăm: . ph ng phiu vuông v c như m t cơ th s c dài vai r ng. u i d n r i t t l m dư i nh ng chân r . vì g n nên t i nào cũng mò v . Ông Hàm nói úng. R i làng r i xóm l y m t b ng tăng di n tích cho s n xu t c a h p tác. ngư i ta ang âm th m chu n b m t k ho ch l n chi m th t ráo ri t. ch t m b y. r i l i có mùi tr m hương thoang tho ng bay ra. cái khoán v t ng h y mà úng áy Tùng . lim dim nhìn ra ng Chùa tr i dài hun hút xu ng t n Soi Dâu giáp sông Công. M con th ng L c có m c thêm tay thêm u cũng không nh y ư c vào th a c i n này ư ng nhanh nh u ti p ngay: . l i v a phù th y. như giành gi t m t mi ng m i. Ch túm năm. tôi còn s ng thì ng có ai ng vào. mà cũng ch c n chu c có cái m nh ba sào này thôi. ch ánh nhau như trâu c nh t chung chu ng sao còn úng? Ông Ch nh b ng tr nên sôi n i: Cái úng là thư ng ph i tr giá au n! Ch cái vui trư c ây ch là vui b m t. Và bây gi ngư i ta ang dùng c lu t r ng xâu xé giành gi t. nhưng chú ã bi t gì chuy n t cát! V i nhà nông t là ng c i n. Nghe c r i mù mù. ch th 28 v ru ng t. ra ây làm gì. Nông dân mà nhi u ch th hơn c lính. Ông Ch nh ưa cho Tùng i u thu c. b ng trông th y bà Sang trong t p m y bà ang nghe m Ho t k l . Chuy n không liên quan gì n nhà mình. Xuân Tươi v y tay g i Th . t ph i thu n. Ngày xưa có lúc túng quá. Gi thì m c tôi! Mang ti ng là nhà nông.

Anh Vinh và ban ch nhi m phân chia v a không t m . m t ngư i c méo như b ! Tao còn nh cái hôm v a b n ò lên. thì chúng ta nên x trí v i nhau th nào? ã c n thay luôn c b máy chưa? Không khéo ta l i làm r i thêm. c u D b o r ng ta nói th là ph i. th là c u Phúc nháy dư ng Tính dư ng ch v ngay. cũng ph i ti n lưng g o b n ây ta d y cho cách xây d ng mô hình c p huy n! A ph i. b t ch t g p ông áng lúc y ang là bí thư ng y. D u v y Th v n l ch lãm hơn h n cái cách ph n ng m t n ng mày nh c a anh em ông Quàng.Tùng nói dăm chiêu V a r i dư i ng kia. V a nghe bác Xuân Tươi nh c sáng mai các ng viên ti p t c h p. th là ông y túm ngay l y tuyên truy n mô hình c p huy n.Th y chưa? ng vào tim h có ph i ùa âu.ã run r i h ? . Vì anh nông dân ã chán t thì còn l y âu ai thóc. ông dư ng bên nhà cháu nhìn cháu có v b c bõ l m. r i ng i xu ng nói v a thân tình v a khiêm t n quá th : . cư i lưng h r i y. C Ch nh và Tùng b ng tr nên ngư ng ngh u chưa bi t nói gì. thì tôi bi t làm th nào? Ch nh tôi ép h . Th nh t là gi a lúc trong ng và ngoài qu n chúng ang có nhi u thông tin sai l c. C m thèm nghe ai! Cho nên m i thành ra c sau m t t ch th như v y thì xóm làng l i xơ xác tham. Anh em ru t rà h cũng c t phéng! Nhưng thôi ng lo v n còn n dăm ngư i ng h ta v i c u. May mà ta chưa k p tri n khai làm theo hai cái mô hình y! Ch không thì còn ói n a? D o y dân ã chán ru ng l m r i. úng là ch m và có nhi u thi u sót. Theo b mương.Th h gi ng tr m tr m: . Tùng ng ng lên. tôi cũng không ph n i! Nhưng tôi ch xin các ng chí hai i u. th t c là cái anh khoán này ã h p v i lòng h . Th ang i thong th n ch hai ngư i.ông Ch nh b t cư i khùng kh c. ã n lúc c n m nh b o rũ cái chăn ch y r n này ra! ây là cu c thi gan. V n bây gi là ngư i i u hành. Các . Còn ith ng i u hai ng chí nói hôm nay . ông c u. ông H i: cô Xuân. ây chưa i u hành t t vì có nhi u ràng bu c quá. nghe hách l m. Nh ng ngư i i lang thang ã mò vào h t r i y. th là h ng to. úng hôm y ông áng v a i tham quan Quỳnh Lưu và nh Công trong kia v . thì Th ã tươi ngay nét m t. Nhưng ch cho tôi thi th t là oan quá! Vì các t ng ngư i ta không ưa lên. i qua ch cháu ang ng mà c ba ông u l i! . V n dáng ngư i dong d ng thanh thoát. nhưng bây gi ư m bu n nên trông l nh l nh. lòng ngư i b t an. l i không cương quy t. quý t. b ng ang ói b m . n lão Tám lé ào ư c vàng cũng b v xin thanh toán n n n chu c l i t. Ngày mùa mà lúa ng Chùa chó ch y h uôi. gương m t trái xoan ưa nhìn.Bác Ch nh v i anh Tùng th y chưa? M i ch có chia t ch m m t tí mà ã th chuy n r y rà. C tư ng ra tay phen này thì t cát ph i nh ra thóc g o ê h . h d t nhau i ào vàng. kh g t u.tai. ai n g p ri ng cũng u h a h n cho p lòng. i ch t g tr m c a lâm nghi p xuôi sông bán. vào tr n mà v t súng thì còn làm ư c trò tr ng gì? Nhưng t v chiêm n gi ngư i ta l i ham t. Không ch ng phen này chúng ta l i làm m t i m t a bênh c th gi i lên không bi t ch ng! R i thì kh i anh da en da cùng tr i cu i t. l i b t c p h i! Bây gi trình ng viên và qu n chúng nâng cao l m r i không d dàng cho ngư i lãnh o làm sai âu.Nhưng ngư i ta không mu n c t nh ng ràng bu c âu chú à . . Gi ng như th ng lính b t mãn. Nhưng hóa ra ó là cái hăng máu v t c a anh thích mơ m ng và li u chí m ng. Cư i mà nghe chua chát như ph i u ng hàn the! . M i huy n s là m t pháo ài v kinh t và quân s . Th hay là vi c phát tri n ng ây. lúc ch y ra ây ông B ng.Tôi th y úng c ! Nh ng nh n xét v tôi. như con r t b vư ng víu Các cha quá nhi u chân c ng nên không b t mình lên ư c. ng có n n nh y xu ng mà toi! Ông Th n y! Ch nh nói nh .

Làm úng. nên hàng ngày ít va ch m. nhưng chính anh m i là t là ng ? Th anh nh s ng m t mình t này à? V a nói. Nhưng c i m nông thôn ta nó khác l m. Cũng chi u cao như ào. R i cương v khác ng chí s th y. Nhưng n lúc h p l i mang ti ng là bao sân.v a ngán ng m. Th nhìn Tùng như mu n nói i u gì. vì là vi c chuyên ngành. mái tóc l i c p sát vào u cho uôi tóc v ng lên như uôi gà tr ng. Th v n ti p t c k l v n i v t v c a ngư i cán b nông thôn b ng gi ng v a nhũn nh n. ph i gi i quy t trăm th bà gi n. Tùng bi t nh ng ca c m c a bà Chung là úng. Tùng ã th m t nh c minh là hãy t nh táo. th là ph i nh y vào tham gia. nhưng không ư c lòng h thì cũng không tác d ng. t t ngòi. làm ph i. Kh p ngư i cô ch nào cũng mây m y căng s c l c. Khi ba ngư i ng d y chia tay nhau thì sương chi u t r ng b ch àn giáp núi ông B t ang bò loang ra như khói nh t bay phiêu diêu trên ng Chùa. Loáng thoáng v n còn vài bóng ngư i ang i l i mút xa t m m t. nghe Th ng t nh t phân tích v i gi ng v n vi. bi n thành cái chân èn thì bi t ư c cây èn sáng t i th nào! B c thư nói cái ch t c a bà Son có liên quan n Th ! Nghe h t quá! V y sao Th v n giãi bày chuy n công tác v i gi ng vô cùng thành tâm th này? Tùng băn khoăn nhìn Th mu n xem cái th t cái gi nó chung ng ra sao trên gương mát nh nhõm có cái c m nhòn nh n kia. Nhi u lúc th y m t mình anh S u gi i quy t thì s h ng.ng chí quen tác phong nói th ng. cô chính là Minh t ! Chi n h u c a ào. tôi r t quý. là Th cùng không ch i! Nhưng có i u sau ó Th l ng l ng ph i nh ng ý ki n c a ng chí r t là quý hoá như ph i b i! Nên ngay t lúc nãy khi nghe Th nói. kh l m. th là bà Chung l i u i lý. nhưng c vào h p. cũng là ng y viên. V a th y Tùng t c thì cô m máy ngay: . Nhưng Minh béo tròn. B i th cánh con trai m m loa mép gi i m i nói là Minh có b ng c t n công và b mông phòng ng ! C a này máy móc ph tùng c là vĩnh c u! . em ã ph c kích t lúc nãy! Vào ây mà khai t i! Anh còn ngơ ngơ cái gì? ng có v v t! C làng ngư i ta nói m lên là hai ông lính h t th i không gươm không súng. nhưng Th ang i m tĩnh nh khói thu c. ch ng nh p th ng vào thì không khác gì như ng i dư i chân èn. t nh táo! Lá thư c a ngư i vô danh nào ó ã ném qua c a s cho rơi úng vào giư ng c a Tùng trưa nay ang hé m cho Tùng và ông Ch nh th y nh ng b m t c a Th th t hãi hùng quá! Có th t Th dám làm nh ng vi c như th không? Ph i th n tr ng xem xét. Lúc khác thì chính anh S u ngh tôi cùng xem xét. C chê em là t . R i các ng chí làm s rõ. tài xoay chuy n tình th . Cô t m t ngách nh rùm roà nh ng cây găng gai s n v n i ra. thì b ng m t cô gái m ch c. bên ngoài cũng hay b t bình v i Th . Và mu n cho rõ hư th c ra sao thì hãy ng xa xa m i nhìn th u áo nhưng tròn méo l i lõm. nói h t c a quân i. nông thôn công vi c không phân chia tách b ch ư c âu. Tùng ch còn bi t cun cúc i theo cô gái cũng y gai ng nh này! Minh t ? úng th . ng chí Tùng ph trách xã i. n chao chát như bà Chung h i trư ng h i ph n xã. Tùng v a lên n ư ng. cô gái v a băm b kéo tay Tùng i vào cái ngách nh um tùm nh ng cây găng tua t a gai nh n. vì c ph i ôm rơm nh m b ng khi n Ch nh và Tùng b ng th y mình ã quá l i v i Th trong cu c h p! M c dù Tùng ã bi t Th có tài c m hoá. nhưng th y ông Ch nh v n l n ch n ng ó nên l i thôi. mà dám ương u v i c làng trên xóm dư i.Anh Tùng ây r i. khi n m t mũi anh c ch p ch n trong cái khói lù mù y. qu n xanh áo hoa. nhìn như nh ng cái ch m n hi n trong hơi sương.

công phu như m t bài văn bình gi ng c a h c sinh c p ba. kéo ào quay l i. Minh m các c a s cho sáng. T i sao các ngư i yêu nhau mà d u tôi? Trong lúc tôi không n hà các ngư i chuy n gì. có anh con trai trên xóm u C u. Minh ư c g i là con chim bé nh .Tùng ang liên k t v i nhau o chính t t c nh ng ngư i ang n m quy n ây! B t k anh em trên dư i. nhưng còn l quái gì nhau mà anh chàng này l i h i l v th nh ?. V i l i dù khác làng. tôi không ph i là Minh! Cô cư i l c u. Gi i! Yêu nhau r i bây gi chán nhau mà con này không ư c bi t gì h t! Các ngư i coi thư ng tôi khinh tôi! S tôi b c loa thông báo cho c làng à? Hay s tôi phá? H .Không ph i. ch vào ư c ng ch c còn tư t! . . mà l i lên gi ng àn anh g m. chưa nói là cư i hơ h ! Nghe nói m t l n i i h i oàn toàn xã.Anh ng i xu ng . Anh ng i xu ng! Minh y vai Tùng vào nhà. . Trong thư anh trích dăn r t nhi u thư tình.Tùng giãy tay ra. d m h t? Sao mà li u lĩnh th anh t ơi! R i xem anh l t ngư i ta. ây là qu n chúng ch ng dám tham gia vào công vi c c a ng! Nhưng còn vi c này thì tôi ph i h i t i các ngư i! ào.Ngư i ta b o hai anh lính h t th i. Nh ng g trong nhà ang ng s m trong bóng chi u. l t h t? V t xu ng sông xu ng bi n! Ch có ta ây m i ích th là ang viên. thì tôi v n chưa hay bi t tý gì. ma s ng! Thôi vi c này ch thông báo cho anh bi t th mà li u.Minh b t u h i cung . gi ng v n s n s n quy n bi n. Bây gi ngư i y vô nghĩa i v i ta! . không nói. m t li c xeo xéo vào gương m t tròn vành v nh h ng căng c a Minh thâm nghĩ. cái mi ng tươi. v a ngâm nga nh ng câu thơ tình trong thư. Minh g i ca t p con gái l i cùng c h cư i rinh rích su t bu i. Minh như ng m t lên nhìn gã con trai ch nh con b ng n a mình. h ? Các ngư i không t t! . có tí chính tr gì. N u hôm qua cái Mai nó không h i. Cũng là gia ình phong lưu. Có i u th y u Minh ch là m t h nh trong làng. Không khéo ch êm nay êm mai là anh b ném xu ng ao xu ng h ? Anh có bi t trư c ai ném ông Tám th c o xu ng ao không? Ch ng có ma m nào h t. nhưng ch m c c m tình chung chung th thôi. là c m tình ng ã m y năm nay. l b nhà ngói.Anh có bi t t chi u n gi ngư i ta nói dăng dăng cái gì không? . R i các cô nhìn anh con trai kia nh m nháy nhau. Tùng b ng gi t mình khi th y m t lưng áo có nh ng ch m hoa xanh thon ông ang ng i quay m t vào trong. l i càng ng ng n: úng l i còn! Cô úng là Minh l i còn chói! R i anh dúi lá thư vào tay cô và vùng ch y. v n quay m t vào tư ng. t ly.Cô có ph i là cô Minh không? Cho tôi g i lá thư. nhân lúc v ng. ch chưa bao gi nhà này có ch c tư c.Minh nh c. Minh t t y. hi n g p lành mà có bát ăn bát .Anh vào ây. quay l i ây! Nghe ây. khi n anh chàng l n u t tình cu ng vó lên. C p m t m t mí trong veo. Minh liên t c trong ban ch p hành chi oàn. ã r t rè ưa cho Minh lá thư và l i h i r t ng ng n th này: . hay ngư i ta l t anh! Hai ngư i thì bõ bèn gì. y là lá thư t tình dài n b n trang gi y. M t câng. sân g ch. y là ma ngư i. còn là gia công h t.éc. giư ng mô. Th t may th y u em i bán l n chưa v . ào g t tay Minh.r i cô ng i xu ng i-văng c nh ào. l ng thinh như không có s hi n di n c a cái ngư i y. anh nói v i vã. h n này còn n ng cân hơn con Mai nhà mình nhi u! Bao gi g p Minh Tùng cũng vui v h h i. Ch nh . Nghĩa là t i phó s n xu t n chân ng viên thư ng cũng không. là ám con trai g i cô là Minh ru t ng a. Th t là m t cu c thăm dò tai h i! Nhưng Minh cũng ph i h ng ch u m t h u qu do mình gây ra.

có chi làm giàu thì ngay ây cũng làm ư c. dám nói th ng là ch mong a phương ta rũ b h t nh ng chuy n lình sình cá nhân th c s có i m i. l n sau i Liên xô Anh không c n kén ch n. Anh thì còn dám coi thư ng ai? Nhưng úng là anh chưa hi u Minh.Anh nói v i Minh i u này nhá. hoàn toàn không d ki n! ào quay l i lu ng cu ng ôm l y vai Minh. Tùng gãi gáy. Tao xin mày. Khoan.Tùng nói th t i m tĩnh và ch ng. B c sinh ho t dang quy t làm giàu. thì còn ây làm gì! . Minh kéo ào ng i xu ng.Gi ng ào khô kh c. Vì anh y h n là mình lên biên gi i tr c chi n b n năm v con c ph i ch u nhà rách vách xiêu. M t cô v n l nh băng. cho nên t i y quy t nh n mu n g p bá h i c th hôm sau nói tu t ra cho hai ông h t trò. Và r i khi ã rõ tr ng en thì anh s ra i! m i ngư i th y là anh không mong ki m chác gì ây h t! . i c. mà i lao ng thôi. Tùng không ng các mũi tên ã chĩa vào mình tua t a! . r i nói th t ch m tr n t nh lòng d ang r i lên b i b i.Nhưng t i sao mày gi u tao? Mày tư ng tao không giúp gì ư c mày à? . Bây gi còn có gì mà nói! .ào ng i l i cho anh nói m t chút. V a r i nhà anh Giang tr thành m t c a hàng cung c p rau cho cà vùng này ông n m y ngàn ngư i. h ng gi ng l y à. ào th y Minh ã h t n c n .Th anh i âu? . n nư c này thì anh th y là mình c n i kh i ây! Không ph i là i làm vương làm tư ng gì. T ng l i c a cô như xát t vào lòng Tùng. V n khuôn m t b u d c p như v . chi m quy n ai.L i n lư t Minh s ng s t. . không còn i u ki n làm phi n nhau n a âu! . da tr ng h ng. C n Minh và ào cung cho là mình ham h . Chính ào cũng v a b Minh i u n ây h i t i! . anh ã ng có cái gì không minh b ch. Năm v al r i ch qua m t năm tr ng cà chua và su hào b p c i. Riêng anh l i nghĩ khác. ông Th c xoay nhau v chuy n ơn t ki n cáo. ôi m t tr m bu n. nhưng l i b hi u l m. mu n góp ph n thay i không khí làng xã. Nhưng m i th ã b xuyên t c r i! ã b ngư i ta tung dư lu n cô l p r i! Anh bi t dám nói th ng ây là ch c vào t ong.Thôi Minh. còn t t c ra ch . Như cu c h p hôm trư c. Nhưng ào óng c ng không cho anh ào! Nhi u ngư i hi u sai th . n nư c này thì c Tùng và ào u b t ng . . Nông dân mà ph i thư ng xuyên i ch mua rau. không ngó ngàng gì n Tùng. Ông y báo hi n gi có t i Ti p. là mưu mô mu n o chính! V a qua ào ã hi u sai anh. cho anh nói h t ã. Còn chuy n u tranh chi b . r i thì m i ngư i m t nơi. Anh ã nói ngay v i m i ngư i là anh không có tham v ng thay th . Th trư ng cũ c a anh hi n ang ban tuy n sinh ngư i i lao ng nư c ngoàii. th y ông Phúc. Vì anh y ánh trúng ch y u là dân vùng này ch quen thâm canh lúá. th thôi.Minh b ng ôm m t khóc n c lên. Như anh Giang trên Xóm u C u cùng i b i v i anh v y. ng nghĩ anh coi thư ng Minh. Nhưng n nư c này thì anh v i ông Ch nh s không nhân như ng âu. anh v i ông Ch nh hoàn toàn không ph i vì cá nhân. t ng rót nư c u ng. L i có c m t t công tác c a huy n tr c ti p ch o.Minh v n ôm m tn cn y h n gi n. vì không ph i i mong làm giàu. Bây gi t t c tr nên xa xôi v i Tùng l m r i. không th xuyên t c ư c. b b cong i. Nhưng nghe Tùng nói v y chính ào cũng hơi s ng ra. mà anh y ti n làm nhà mái b ng và mua xe cúp. li n ng d y nh ra v ch ng t là ta v i ngư i y không còn chuy n gì nói n a. quy t làm cho ra m i nh ! V n không ph i là không có ngư i ng h . Công vi c ây t t nh t hãy giao cho nh ng ngư i không có quan h ph c t p v gia ình h m c.

c m ư c c hơi th c a cô. tay xách l ng thòng m t xâu cá trê còn ư t rư t.Ai l i y th ? Sao l i báo lúc tr i i ng này? H i chuy n nhau mãi m i v l .R i cô nhìn th ng vào Tùng c p m t sáng n chói chát . Nh ng ti ng thùng thùng c c c n âm xuyên vào bóng chi u ang nhá hơi sương xanh m ngang thân tre. C hai ch t cùng ng ngàng và cùng ho ng h t như có m t cái gì s p b t ngòi. thì h i tr ng thông báo v cái ch t b ng làm cho ngư i ta s ng ra. r i th ng em trai c a Minh. Lúc sau Minh quay l i nói g n như th m thì: . c p ư c m y cái răng vàng gi r i l i bò v y? Em nói th t. hay th t r i? B ng có ti ng léo nhéo ngoài c ng. lùa trâu v .Anh v di. r ng cái ch t c a bà Son có s un y c a h hàng nhà Vũ ình. Hình như có ai ang xúi b y ào i u gì .Chuy n ã qua. n tung Thì th t may. M i ho t ng t t b t c a ban ngày v a lòng l i. thì cô th ng lúc ó ang n m trong bu ng ngang ngư i p chi u chăn ơn vì .Tùng l m b m v i s b t r t. M i ngư i l i càng ch c ch c ánh lư i thán ph c khi nghe cái cách cô i th t úng là con thân cháu thánh. Minh v n nhìn ăm m nói như h t hơi: . thì b ng m t h i thông báo tang phía cu i xóm vang lên. N u v y thì không th thi u ư c vai trò c a ngư i ném á d u tay này? ào quay l i Minh c d n gi ng: . Còn Minh thì kêu to kinh hãi: .Anh nh i th t sao? Ch nh ây không còn ai hi u anh không còn ai x ng áng gi anh l i? . Chính lúc ngoài ng Chùa n ra cu c tranh giành t cát n m c ôi bên vác g y phang nhau chan chát như trâu húc. Anh còn mu n g p em n a không? Hai mươi lăm Khi ào v a i như ch y kh i nhà Minh m t lúc. xin anh ng nh c l i! U tôi x u s ph i ch t oan ch t c nhưng tôi không cho phép ai ư c xúc xi m! Tôi căm ghét s gi nhân gi nghĩa! Nh ng l i cu i cùng ào như mu n thét lên. Cô b ng tr nên xinh p và lôi cu n l lùng. m t b ng hơi tái i. v i vã v th ng.Th t c là anh i lao ng xu t kh u? Như anh Dinh nhà ào. nhưng ào ã ùng ùng bư c ra hiên. c p m t m t mí ngư c lên en tròn như ôi h t nhãn nhìn m u i b o d n n không còn bi t x u h là gì. Tùng ng d y. ào ng gi n tao. Sao ào l i căm thù anh n th nh ? . Minh quay sang ch i v i giơ tay nh kéo ào l i. ào ang nh t i l i chú Th hôm trư c. như th cũng là i làm thuê làm mư n ch báu gì! Còn anh th là anh ch y tr n! u tranh tránh âu mà? Tránh n m c ph i b làng b nư c thoát l y thân! Th mà em c tư ng anh gan l m kia? ào b ng úng b t d y. r n r n c chân tóc. Tùng quay l i và anh b ng s ng s trư c gương m t ang b ng sáng. Còn l i hai ngư i ng i l ng im. R i th y Minh ã n ng sát ng sau anh. Nh ng ti ng nháo nhác hói nhau: . cũng s p tu i th ng Tú nhà Tùng. m t ch p ch p.Nó ang có nhi u chuy n b c b i nên nghĩ qu n.Kìa ào mày nói cái gì th ? Khoan ã. như anh Quang con ông Dinh ch gì? Trư c n a là ông Qu n Ngư xu t kh u sang t i c Tây c Pháp. ôi vai thon tròn ang rung lên. l i ã. Có m t s i dây b ng run lên trong ngư i Tùng. Lúc nãy em cũng quá l i v i nó.Thôi tao v Minh à .Thì anh v a nói y. thì ra cô th ng Bi u v a i ư c ch ng n a ti ng. T t c th n s c Minh ang h ng lên như l a trư c m t Tùng..

bàn tay kh run run. th t s c Không bi t ông ang nghĩ v cái ch t c a ngư i v p. ngư i ch t ti ng. m t anh càng tái i. C p môi m ng ăn tr u c n ch kh m p máy. thay . Bên cánh nhà ông Phúc ang b a chuy n vu kh ng ta mu n h nh c t t c ai là ng viên trong h nhà ta vào ngay bu i h p ngày mai. v i v ch ng cô Cành. Nghe th ng H u cháu ích tôn ph ng m m tr n m t k l v cu c giao u c c kỳ ngoài ng. M y hôm nay c h nhà y ho t ng ráo ri t l t ta. là b t l c trư c nh ng con ma s ng ã chính th c vĩnh bi t Gi ng Chùa! Chim ch t lông. M y ngư i u cúi m t xu ng b i r i. ào b ng s s t khi nhìn m t ông chú không hi u sao l i xanh tái như ang m. m i nhìn cái dáng cao ráo c a anh t xa. Ngư i x ra béo l n.Cái ào v sau chưa bi t chuy n. Vì th m i có chuy n v a r i lão ch m i bác Kh u vào quán bà L i ãi rư u v i c cánh gà. R i Th quay sang ch Bé v n ng i thu tay vào b c m t cúi g m. kích ng. ch l ng l ng nh c . thì ch nhìn c p xu ng. là trư ng nam vào d n dò. r i cô g i ông Hi n t c anh ru t ch nhi m Lê Văn Vinh. Bây gi Cao cho bi t. Th ng ho c b t bu c ph i giáp m t. ôi bàn chân v a to v a dày c di di trên n n g ch. nhưng bây gi ph i t nh n là h t phép. D o này ch hoàn toàn t t tươi tr l i. chia r n i b . T t c như ang ch i Dào. Nó l i d ng m i sơ h c a anh em xa toàn bên ta lôi kéo. ch ã v i vàng l nh ngay. cô th ng giương c p m t b c m nhìn kh p lư t t ý mãn nguy n. c t nh c chân tay lên! Gi ng Th ã rin rít l i. y là anh chưa mu n nói h t nh ng tin t c mà Cao v a cung c p v lá thư c a tên kh n ki p nào g i cho Tùng và ông Ch nh kia. Lúc chi u Th nh h i Tùng v n i dung lá thư y. M i l n Th sang ây. Hai a xu ng dư i nhà nói chuy n ây ta bàn vi c khác. Th y ào v .cô th y khó t lúc trưa. khoé mi ng gi t gi t. Th ra hi u b o ào vào nhà. cô l c l c mái u b ng gáo nói r t t nh táo: y. Th nói: . Cô giơ tay lên b t chu n chu n. có úng là ma s ng n i lên thì ch ng có bùa ng i nào tr n i. Th ã th y cu ng. Cô thoát t c. hi n thánh! Ngư i cao niên nh t cu i cùng c a làng chuyên s ng b ng ngh y m tà tr qu có t i non non m t th k . Lúc nãy th y Th . ch ma s ng thì ch u! R i cô sai bà Thành là con dâu c i hái lá hương nhu và ng i c u v n u m t n i nư c l n cô t m r a. Quân này thâm hi m mưu mô l m ch không v a! Th thì ta cũng ph i có cách b t nó câm h ng l i! Lúc này m i ngư i m i vi c. Ph i tìm m i cách d p ngay! D p ngay! Th rót nư c u ng. cô th ng h i! d u cho cô ư c mát m nơi chín su i. R i ám àn bà nhà y lân la làm lành v i bà C . nhưng ã không ra ti ng. và xin cô hãy r ng lư ng chín b làm mư i ng quên phù h trì cho bà coi dân làng sinh s ng cái th t có vư ng nhưng ngh ch này! Mà ngh ch th t ào v a v n nhà ã th y ông Hàm. tai d ng lên nghe ba ngư i bàn nh ng bi n pháp c u nguy trư c m t tình th . ngày kia. té nư c s sàng ngay u h i nhà. mi ng lí nhí chào ông !. Cao n. ch li n ra vư n tư i cây. hay ang tính mưu tính k ph t tình ch. C ông Hàm cũng ng i thu n ra. Th . tóc búi lên g n gàng. R i v i vã ki m vi c i làm ngay. Ông Hi n v i vã gi c con i g i chú Vinh t i Khi con cháu ã t t u ông quanh giư ng. nghe chú nói l i y. Cao và kỳ l không? C ch Bé ang ng i quanh sa-lông gi a nhà v i v r t trang nghiêm. r i b ng ch i v i h ng h t xu ng. da d nh n nh i. Nó ang r p tâm khơi d y cái ch t c a bà Son và tìm m i cách xúi b y ngư i trong h ta t nhau làm to chuy n lên. ngư i mà ch bi t ang có quy n cao nh t xã này. Th nhìn quanh m t lư t phân công: .Gi cái ào nghe anh Cao nói m t s vi c c n làm ngay t i nay. ây là l n u tiên ch giáp m t v i Th . ph i không nào? Bùa ng i ch y m ư c ma ch t.

là ch ã choàng d y. nâng ông lên. còn ang ng i nghiêm tr ng như tư ng. ch ã ôm choàng l y ông. ch không th ánh l a ư c ngư i ch t ! Vìngư i s ng còn vư ng cái xác dày quá. ây ông Hàm c n m ư n ngư i m t cách cao giá và t ra r t thích thú khi ư c ch nâng niu hư ng d n ki u m t gã trai tơ l t vào tay n dòng. em cũng s dâng m t th hương t cô cho em ăn l c thánh. v khuya khuya. th m i có câu ngư i tr n m t th t! Ch ngư i ch t chi còn h n thanh nh . nên lúc nào cũng thông sáng như èn! Nhưng trư c m t v i nh ng ngư i ang gây phi n cho các ông. b i r i nhìn Th .kh n cáp. Có vía cô che ch . Anh d u gi ng nhưng m t văn r t nghiêm: . c hai anh em ông Hàm.Ch b o ch giúp ư c chúng tôi? th ch nh làm th nào? Ch Bé nói run r y: . ph i trái th nào. Theo l c cách m t hai êm. Bây gi Th l i h i ti p: . B i th m c dù nghe h nói ch ng ch ng t n i. mu n ư c giúp gia ình ông Hàm tai qua n n kh i ! Th gi t mình ng ng lên. cái ư c y ! Ngày mai em xin phép hai ông cho em ư c n vi ng cô th ng. Khi ch rón rén i vào. m t v n nhìn xu ng Th ã nói: . c phó ban công an u s ng ngư i. v a ng i m m xu ng gh .Thì ây là d p may ngư i ta ph i bi t n mình! Và ch ã r t rè bư c lên th m. v a vu t ve ông v a run s s l n c ti ng khóc r m r c vì sung sư ng. Chưa ai k p nói gì. thì sang tháng cúng 50 ngày bà nhà em s g i h n bà v cho các ông h i chuy n! Nh ng i u mù m khu t t t ch d u ư c ngư i s ng. ã h t m i bao b c. thì chính lúc y ào v . s nh t không ph i là cô ào s c s o n a. Khi cái dáng to ngang c a ông Hàm v a lách vào. c ng v i cái máu li u r ng r c c a ch ã bu c ông Hàm ch c l m r i. R i ch t khuy n khích mình c b o lên! C li u lên! Như ch ã li u và ã th ng ông Hàm. V n s n là ngư i khôn ngoan thính nh y. Ch n lúc gia ình t tu n hương cu i cùng ưa ti n cô. mu n làm cái gì. khoanh tay nói cung kính: . Bây gi thì cái cơ th trư ng túc c r ng r c. Ngư c h n v i khi chung ng v i bà Son. Bây gi ch ng i nh t. C b n ngư i ng m ng tình r ng không nên cho ào bi t nh ng i u h v a bàn. mu n làm cái gì. Quay sang ông Hàm. em cũng s có cách h s chùn tay! Nghe t i y. Câu chuy n t m d ng. th y ông trư ng h b ng m t lúng túng thì Th nh t nh ra t t c . nên bây gi ch ã bi t ư c nh ng nét l n trong n i tình nhà ông Hàm. Anh kh cau mày. b i ch ã có chi c lá ch n là ngư i ra cô ào kia! Ngư i ch ng i nh t bây gi là em ru t ông Hàm. em mu n ư c giúp ông. ch b x c ông t vào long sàng c a ch n ng m mùi chăn g i. em s nói vài câu . y là cái r i nh t gia ình cô th ng. h nghe ti ng l ch c ch m ch t c a ngách c a nhà ngang. thì ch r a chân tay. R i v i hai cánh tay săn ch c quen làm nh ng vi c th m c. ăn m c phong phanh i khái.D thưa ông ngày mai là ám tang cô th ng. Em s y n vãn ám. con ngư i danh giá c a h nhà này. g típ ông làm ph n s . em ã h c ư c phép hú h n g i vía c a cô th ng! N u mu n bi t tr ng en. ra ng s n ngay b c c a. Nhưng v i hai ông bên này l i là cái may. r i i l i b n ch n ngoài sân m t lúc.D thưa ông. Chính lúc y là th i kh c cô ã hoá vào em. Cho nên th y c ba ngư i àn ông cùng ng i th ra. Tay ch nhanh chóng trút b x ng áo trên ngư i ông.D thưa ông. Ch v a c b ng c v i hai qu dưa căng m ng vào t ng ng c săn ch c c a ông.Th ch nh làm th nào? .Ch vào ây. nhưng ch v n bi t ư c h ang lo l ng cái gì.

nhưng nào ã t n! Ngư i s ng k ch t còn n ng n l m. mư n anh ma. M t Th ã chùng xu ng. Còn nhưng ngư i trong h thì ch n hôm nào cúng 50 ngày bà nhà. thì cánh c a ch bư c vào làm thành viên c a h nhà này ch c ch n không ph i ch là cánh c a t i lù mù mà êm êm ông Hàm v n l n vào như m t k tr m là kia! L y tr i l y ph t! C a phúc c a ngư i ã m then trư c m t con r i! L c thánh s p rơi vào áo con! Ch Bé nhìn Th nói ngh n ngào. r ng n u ch xoay chuy n ư c tình th . Im l ng là m t cách ng tình. bi t làm ăn. Thôi ng thanh minh gi i thích gì. B i con ngư i cao sang nh t c a h nhà này. ông d y ph i . M c dù ông y không nói tu t ra thì ngư i khôn bao gi ch ăn nói n a ch ng. Cu c nói chuy n này có c ào ó. V y mà bây gi ông y ang khen ch . bi t xoay x . s ng mũi c a ch ã cay như ăn hành s ng: . ch không ph i chuy n tình yêu v v n. ngư i mà m i th y bóng t xa ch ã ph i tránh m t. Ngày mai khi ng nh p. nhưng l i lúc y là l i thánh. Mà c c th t.Trư c m t ch hãy lo vi c cho ngày mai. Ch Bé bây gi m i ngư c lên v i b m t rưng rưng n s p oà khóc. Th thì t i gì ta l i không n m l y th vũ khí vô hình y.D . mong hai ông c yên tâm. thánh ã c n thì ngư i ta không dám coi nh n âu !.Chú Th và anh ã bàn r i. nhưng l n này h l i núp sau bóng th ? cho i an. ang nói v i ch nh ng i u sâu kín trong gia ình h m c cho ch nghe. nhưng như th ch ph i là l i h a ó sao? R ng n u ch san s ư c cái gánh n ng này. úng là cái may ã b t ng rui vào tay anh r i! ây ngư i ta v n tr ng lu t âm l m. Còn gia inh chúng tôi ang có m t s khó khăn như ch ã bi t. R i n u hai ngư i mu n yêu nhau. cái nhìn d u l i. l i c a em ch ám nh ng ngư i ngoài dòng h . Th ã ng tình cho ngư i àn bà mà m y hôm trư c anh v n g i là con m ăn màydùng cái ch t c a gi i h n cho mình! nơi chín su i bà Son có thiêng chăng tá! Ngư i i v n bà Son nói Nghĩa t là nghĩa t n. Hai bóng nhưng là m t s ng m t ch t. Ch Bé l i thưa: . ư ng ư ng mang hùng khí cúng h th n. Hôm y em s nh c m con bà C ng ai xui d i? Hai anh em ông Hàm u ng i im l ng. vi c chính tr .Th nhìn ch Bé nói kh khàng. mà cũng là t t cho ch . tý n a ào nh n th ng Tùng ra cái ch mà hai ngư i v n h n hò nhau ngư i nhà ta g p nói chuy n. còn vi c tháng sau r i s li u . tôi th y ch là ngư i tháo vát.D thưa ông. y v y mà anh em ông Hàm ph i nh v y! . khi nghe Cao nói: . nên hai anh em nhà Tr nh Bá ph i núp sau hai cái bóng c a àn bà. Chính vì ch ng bi t nó th nào nên ngư i ta hãi. H n là vì v y nên bà Son cũng th t t cho anh em ông Trình Bá ph i mư n cái ch t c a bà vào vi c âm tr dương cũng là c c ch ng ã. thì ngoài u h i nhà. n u ch ư c ph n nào thì ó là i u t t cho chúng tôi. T hôm ch n giúp gia ình bên này. c ph i âm dương k t h p! Th nói gi ng tr m tr m g n như giãi bày: N u ch làm ư c như v y thì tôi có l i m ng cho ch . m t ngư i l t ma! Mà ngay cái ngư i ang s ng cung ph i nói ti ng ma. em s c g ng h t s c gi i cơn h n cho hai ông.phán truy n có l i cho hai ông! Em bi t mình nói lúc thư ng thì ch ai thèm b vào tai. Nhưng t t nhiên ta không th tin vào m t th . mu n . t c là m t ngư i n a s ng n a ch t. v t và v t v . Gi a lúc trong nhà ch Bé h a giúp anh em ông Hàm qua cơn h n v i khí s c b ng b ng qu quy t. chú Th và anh ã bi t c r i! ây là vi c h tr ng.

ch nh anh cũng coi c u Phúc là ngư i dưng nư c lã? Ai làm cũng ph i có úng có sai. công an ã có anh Cao. dư ng ch g p tôi cũng than oán v anh y! Anh v i ông Ch nh li u li u bàn nhau mà có l i xin v i ngư i ta! Dù có sai có xi c gì thì cũng là b c cha. ó là chi c bát hương có xung quanh v nh ng hình long ly quy phư ng còn p cha b hơn c nh màu! ch y b o th n s c c a các ngài ng c trong ó. Bây gi anh em nhà ông . C n gì t hương lên kh n. ch ng i ã xông vào t n nhà mình r i! Tùng ã mu n n i cáu. thì bà Sang l i ti p: . ông Xuân Tươi và t ch c l c lư ng dân quân t a! Nhưng như v y nh t nh bà Sang s ngăn con trai b ng cách khóc m lên. Nh ng i u ki n này là có l i cho c hai bên. Cao quay vào nhà ngay. b xuyên t c. Nhi u vi c còn dính n c u Phúc ngày c u còn làm ch nhi m. Tùng l ng l ng ra gi ng t m. Dư i nhà b p. môi l i tái mét i. b c chú. ng nói gì v i bác Hàm v i. tu n trư c hai ch em ào Hoà và c ông Th nh u i ch ta i. Chú Th s dàn x p v i bác Hàm bác không c n tr . Thôi c th nhá.C làng ngư i ta ang bàn tán m lên y! Lúc nãy dư ng Tính. Anh c tránh ra. Rõ t i con bé Hoa. Thì ra có m t cu c giành l i t th a t c t hương h a mang t m c b o ng c a dân chúng ã ư c chu n b chín mu i l m r i! Tùng nh nói con s s n sàng gi i báo ngay cho ông Th . v a ríu ran thông báo m t chuy n l : y là cái nhà ch Bé làm thuê nhà ông Hàm. Không rư u không chè. mang cu c ra làm D ng Chùa. V a d t l i. Khi nh n th ng Tùng cũng không ư c nói là có ngư i c a h nhà ta n g p.l y nhau cũng không sao. ó là cách ph n ng c a bà t khi Tùng ã tư cách làm ch gia ình: . là ch em thúc bá v i ông Hàm. Trên xã ã có ông Th . Mai v a n u cơm. nhưng u óc Tùng ang bàng hoàng ngơ ng n v cu c h p ã b phao tin. v a th y con trai v lên ng ng tay quay l i. Trong y c t m t chi c bát hương to ùng b ng cái n i ba. Rõ ràng là bà ang r t s t ru t ch Tùng. ông Vinh. m ư ng. th là các ngài s phù tr . u h i nhà. Nhưng mu n ư c như th thì th ng Tùng ph i ch p nh n m t s i u ki n. v n cũng là ngư i a nghi nhi u s . v a n u cơm dư i b p. M t ào v a l ng lên. v a l m lét nhìn lên c như gà con th y bóng qu bóng di u. nhưng ch y c lì l i. Bây gi ph n âm c vùng này là do ch ta tr trì. v ánh m t b ng cháy và nh ng l i hào h n c a Minh. th ta li n tuyên b ráo ho nh là cô th ng ã bàn giao công tác cho ch ta. gi i quy t. ã hai dân Tùng ph i u hàng vô i u ki n khi bà dùng th vũ khí ó. ch t ch y! Bà Lài. n m tay làm sao ư c c ngày? Th 1à l c lư ng ngăn c n. Bà nói gi n d i.Ngày mai có n mươi nhà h mang cày. th nào là m y ông y ph i lo. y là ào ang ho ng lên khi nghĩ i nh n Tùng th nào y! Mình v a nói như chan tương m vào anh ta! Hai mươi sáu Gi a lúc Tùng ang ư c ngư i ta s t s ng ưa ra tính toán như v y. ra i u không tin m i h i v n v o. th là ch Bé vào nhà ngang xách chi c b cói lúc nào cáng t trên u giư ng ra. không thì u ch ng ph i l i ph i tai! Tùng gi t thót ngư i. ông S u. thì bây gi Tùng m i ch nh choáng v n nhà. Bà Sang ang s y thóc quèn qu t góc sân. t c là tương ương v i ông S u. ó là th vũ khí cu i cùng c a bà. V a lúc chi u t i khi nghe tr ng báo tang cô th ng Bi u ch t. ch ào c a nó v n ng i th ra trông n d i c ngư i. anh ng có b p ch p rây vào.

Hàm ki ng ch Bé ra m t. Ai h n hoi t t v i ch y, thì ch y là ngư i, còn n u Sưng s a lên nh chèn ép thì ch y bi n thành ma. Gi có th ng Bi u ch t thì ai còn tr n i ma? Ch bi t ma th t hay ma gi . Ngư i ta ang tán là có khi con ma này ang ph i lòng ông ch nhà! Hí hí! - K ngư i ta, y m m y mi ng l i - Bà Sang e con gái. Th ng Tú ph h a v i Mai: - Th là ch y ã n m v ng phương châm m t t c không i, m t ly không r i và dùng chi n thu t ánh t ng bư c, ánh lui t ng b ph n, ti n t i làm ch hoàn toàn tình th c a chi n tranh nhân dân y! Ch em Mai cư i rúc rích. Câu chuy n Mai v a k là di n ra trư c khi Th và Cao n nhà ông Hàm. Khi anh em, chú cháu Th Cao, Cao Th n bàn công vi c t i nay và ngày mai là chuy n tuy t m t không th có m t bà Lài, m ư ng, tính n t hay lanh chanh bép xép ng i y ư c. Tùng v a d i nư c, v a nghe Mai k chuy n cũng ph i cư i th m, nhưng trong lòng th y nhói m t cái như chính mình cũng b ng ch m. Th t úng là tai vách m ch r ng. T chuy n xó nhà góc b p c a dân, n nh ng v n ai là bí thư Xuân Tươi v n g i là r t t m c c a chính quy n, c a ng, ch nhoáng m t cái là ã loang ra kh p làng. Th này là Dân bi t, dân làm, dân bàn, dân ki m tra ây! Mai v a d n cơm ra hiên g ch, thì b ng con v n s a h c ngoài ngõ. Cô ch y ra, r i l i quỳnh u ch vào ngay. n g n bên Tùng ang th p cây èn ba dây, Mai nói nh : - Cái Minh nó ang ch anh ngoài c ng? Th y Tùng ch t bi n s c m t, Mai quay i, khe t m t m tinh quái. Ông cà t m này trông l m ch m th mà nhi u cô xin ch t g m nh y! B i Mai v a th y Minh có cái gì khác l m. M c dù v a th y Mai ch y ra, Minh v n nói gi ng ba toác: B o lão anh mày ra ây nh n l nh, mau!. Nhưng m t Minh l i b i r i th nào. ôi má bánh úc ch t ng lên. ư c, con t này r i tao s h i t i sau! - Mai th m nghĩ. Mai và Minh cùng l p tu i. Tùng m c v i qu n áo dài, i ra ngõ. Trăng gi a tháng sáng r i r i, nhưng l i ngõ v n t i th m vì nh ng ng n tre ng r p. Tùng ang nhìn nghiêng ngó, thì ti ng Minh nho nh mãi phía trư c, dư i lùm cây mu ng mu ng: - Anh Tùng, em ây. Minh ng, tay vò vò chi c lá. Cô m c chi c áo phông ng n tay màu nõn chu i. Dư i ánh trăng l chi u qua k lá Tùng v n nhìn rõ c p m t m t mí ang sáng l p lánh. - Em mang l nh m i n cho anh ây - Minh kh cư i - Nh n l nh r i ph n kh i mà gi v ng v trí ch không ư c ào ngũ âu nhá? ây không thi u nh ng ngư i t t, nh ng ngư i v ng vàng. Nhưng anh ph i bi t tin, bi t quý ngư i ta, thì ngư i ta m i ng h , m i b o v anh. Em báo ch anh bi t, lúc nãy em th y ông Tính dư ng anh v i ông Th ng nói chuy n rì r m c nh m Cò kia kìa. Trông nghi l m! Hai ông này v n có khoái nhau âu! Tùng b n ngư i lên, nói xen vào: -H nh liên minh ma qu gì ây! Nhưng anh v n chưa hi u Minh nh nói gì. Minh càng cao gi ng lên: - Anh thì ch hi u có mình anh thôi! T cho minh là hơn ngư i mà? Th cho nên khi b ph n i m i nh b c a ch y l y ngư i! Nhưng ch y âu cho thoát, cu i cùng r i v n quay v ây. Thì lúc y m i ngư i nhìn anh th nào? Hay l i ph i n a? L i tút n a? Tùng cào cào mái tóc ư t, cư i gư ng g o nên mi ng c c ng l i. - Minh nói c th n a i, anh chưa hi u.

Minh bư c l i g n. Cái dáng to béo m p tròn và khuôn ng c vun y i kênh c áo c a cô che t i m t v t trăng. ã th y c mùi xà phòng ca-may t ngư i cô t a ra m s c, ng y ng y. Con gái nông thôn bây gi cũng r t sành dùng ngo i, ch không ph i ch có lá chanh, lá bư i. - Thì bây gi anh hi u ây! Cái ào, anh hi u chưa? Hay cũng l i b o không hi u cái ào là ai! Cái ào nó yêu c u anh hãy nhà! Hi u chưa? nhà, không ph i tr n i lao ng x s nào h t. Và tí n a nó ch anh ch hai ngư i v n h n g p nhau! Anh hi u chưa! Cái ào nó ang au kh . T t i n gi nó v i th y nó l i nói nhau v chuy n ch Bé. Nhà nó ang nhi u chuy n bu n l m. Ông Hàm ang d tính d n t m t r i. Ngư i ta ang n là ông y gi nhà ch Bé l i thay bà Son. Th có ph i h n vía v t xu ng c ng xu ng rãnh không! Cái ào m y hôm nay c khóc luôn. V a lúc nãy sang g i em ã th y m t m ng lên. y, thù oán nhau cho l m vào mà tan c a nát nhà! B con h c h c nhòm ngó nhau, rách vi c quá! Anh l i nó có ch d a. Còn em, anh hãy quên nh ng gì em ã nói v i anh. Quên i, hi u chưa? Minh bư c l i g n n a. B t ng cô ưa tay b u vào b vai Tùng, c p m t m t mí càng nhóng nhánh ng i lên dư i trăng: - Th là em ã hoàn thành nhi m v c a ngư i liên l c. Anh m ng nhá, sư ng nhá! Tý n a thì m t con cá to! T gi tr i có chuy n gì không ư c gi u em, nh chưa? Minh l i véo m nh vào vai Tùng, r i bàn tay cô r i ra, buông thõng, h ng h t như th a. Tùng lóng ngóng n m l y bàn tay v i nh ng ngón múp míp ang nóng râm ran, anh nói nho nh trong ti ng th hào h n: - Anh xin l i Minh. Em t t quá, t t quá. Anh s không i âu n a. T gi có chuy n gì anh s h i ý ki n em. Hai ngư i nhìn nhau th t g n, b i r i. ôi m t Minh l i b o d n nhìn hút vào Tùng không ch p, long lanh như cư i như khóc. Cái v hoác toác táo t n b ngoài ch t bi n m t. Cô thôn n ang thì căng s c l c ch còn cu n cu n lên nh ng b n năng trư c ngư i con trai mà cô ã th m ao ư c. Toàn thân cô b ng run lên l y b y và, t ng t cô p vào ng c Tùng. Khuôn m t tròn vành v nh c a cô vùi vào c anh. Ti ng ngàn gái ng t th n th c: - Anh ã có l i gì v i em mà xin. Có l i v i nhau ã t t! Tùng anh ơi! Anh ơi!... V a g i ch i v i nh ng câu vô nghĩa, Minh v a nép sát vào Tùng. ôi vai n nang tròn ây c rung lên. Mùi thơm c a áo qu n, mùi c a da th t u tóc, mùi àn bà con gái ph lên ã hun t ngư i Tùng, xua tan nh ng ng ngàng s s t. Ngư i con trai. ngư i àn ông trong Tùng th c d y. Anh ôm xi t ngang ngư i Minh, ch i ch i nh ng ngón tay ang nóng căng c a mình vào mái tóc b ng x p c a Minh. M t m ng gáy tr ng như ngó sen, mát m ánh trăng kb run lên dư i bàn tay mơn man c a Tùng. Tùng cúi xu ng, v a áp môi vào y thì Minh quay ng ng lên, m t lim dim d i nhìn sát vào m t Tùng. Môi tìm môi, r i cùng háo h c dinh ch t vào nhau n ngh t hơi, n t t th ! Tùng càng ôm ch t toàn thân ngư i con gái ã l i, r i dìu cô vào bãi c phía sau b i mu ng mu ng. Minh h i rên r m: - i âu? i dâu? Nhưng ôi chân cô l i riu ríu bư c theo Tùng không h ph n i. V a ng i xu ng bãi c , b n cánh tay ã qu n ch t vào ngư i nhau. Tùng kéo Minh n m ng xu ng. Bàn tay anh v i vã l n tìm khao khát. n khi c cái kh i măng tơ mũm mĩm ã ư c bóc ra, nh ng ư ng nét căng m y nu t nà hi n hi n không còn m t chút che y, t t c hôi h i lên

dư i trăng, thì Minh b ng rùng mình choàng t nh. Cô h t ho ng ng i b t d y, nói gi ng khê n c i: ng anh, em s . R i không cho Tùng phân bua, cô l i ngã ng i vào lòng Tùng, vùi m t vào ng c anh, chân tay du i dài, m t m i n lư i bi ng, gi ng th n th c: - S a qu n áo l i cho em. Th là r i. Th là em ã ư c yêu anh r i. Chúng mình bi t nhau r i. Em không th tranh giành v i ào, vì nó n trư c em. Em quí c hai ngư i. Thôi ng d y anh. Minh kéo Tùng ng d y. Hai ôi môi khô khát l i dán vào nhau, cùng v v p thèm mu n. Nư c m t Minh b ng ch y ra lã chã, ư t nhòe trên ôi má tròn căng. Cô kéo tay Tùng l i ang háo h c lu n vào c áo mình, nói d p dính: - Thôi anh, em v . k o em không gi ư c mình n a. ây là l n u và cũng là l n cu i. Không bao gi ư c nh c l i nghe chưa? Anh i g p ào i. Minh ôm l y c Tùng, d i u chùi nư c m t vào ng c áo anh? r i vùng ra ch y lao i. Mi ng kêu ư ư, ngư i c như s p v phía trư c. Tùng ng thuôn ra m t lúc m i tan h t cơn mê m n! M t con chim l n b ng cho c, cho c, cho c kêu m t tràng dài như xé l a, bay vút ngang qua xóm. Chim l n cũng thu c h nhà cú cũng là phái viên c a t th n, ánh hơi ngư i ch t r t tài. Nhưng cú l n háu ói, nên i ăn s m hơn cú mèo. Phía nhà cô th ng Bi u có ti ng gì thình thình như ti ng óng ván. Mơ h như có c ti ng khóc. Không còn thi t quay v ăn u ng, ngư i ang ch n r n bàng hoàng, Tùng bư c ra kh i r ng tre. Xóm làng mung lung t m m trong trăng sương. Th p thoáng phía trư c có m y bóng ngư i l m , r i khu t nhanh vào m t b i du i. Ai như dư ng ch? Ông y i âu? Trong ó là nhà ông Xuân Tươi, r i ti p n nhà ư ng, anh chàng thiên lôi. ã m y l n ư ng nài Tùng d y cho vài mi ng ka-ra-te làm v n, nhưng Tùng tìm c l ng. Dư ng ch vào khu y có vi c gì? Liên minh bàn b c gì? Hôm trư c ông b o Tùng óng vai s gi i g p v ch ng cô Cành. Tùng chưa nh n, ông ã m t n ng m t nh . Nghe nói m y hôm nay ông có v t t b t l m. R i ông m Cò th t sao? Tùng l i nh nh ng ánh m t c a ba ông Th , ông Tính g p nhau thư ng v nhìn mình lúc chi u ng Chùa, c sáng l nh nh ng tia h n gi n. Ch t m t bóng ngư i cao lòng không t m t ngách nh chui chúi i ra, tí n a thì âm b vào Tùng. - A chú Tùng y à? T l i c tư ng nào! ôi bên cùng lùi l i nhìn s ng vào nhau. Anh say rư u g p anh say tình! C hai cùng ngơ ngơ như thi u h n vía. Tùng d i m t, h ng gi ng: - Anh Tám ánh chén âu v y? Nhà ông Thó h ? Tám lé cư i khè khè như ch kêu trong nhà, phun hơi rư u ra n ng nã: - ơ, m i làm ch u ti t canh v t nhà Thó. Thì cánh áo ng n không m i nhau còn mong th ng chó nào nó rư c mình! Tám ghé sát vào m t Tùng, c p m t hi ng l ch như xe sang vành c o lên tr n tr o: - Nhưng ch sang tháng ch ngày t t là t khánh thành nhà. m b o v i chú là dinh cơ c a m y anh v n ư c ti ng là máu m t trong làng ch là cái inh r ! R i t ph i l y l i ru ng ng Chùa. Cái th a vành khăn c a ông n i t t ngày xưa y, mai là ph i cày t p l ch không các cha l i sàng sê cho nhau là m t tr ng. T ã chu n b l c lư ng r i. M ki p, th ng nào mu n chơi thì ban ngày ban m t gi i ra ây, ch ng làm cái ki u gi u m t như con cu-li êm hôm trư c. M y th ng choi con c i y, ông s làm lông! Tám bư c i, hùng dũng như ông-ki-s t s p s a giao u v i c i xay gió.! Mi ng v n nói l u b u. y là rư u nói ch âu ph i Tám nói! Th p thoáng v n có nh ng bóng

. vì m t m không ư c. cay xè. thì nh ng ng viên v n ph i có trách nhi m không ư c cho dân chúng manh ng. Th y cô ch i v ng ã ư c m t lúc lâu. thì ta ch ng còn s ai n a!.. Kỳ th c ch có cái Hoa là ang ng thi p i vì th n kinh c a nó quá căng th ng su t c bu i t i. Nhưng bây gi ông ph i bày thêm cho em mai nên làm th nào h ph i tin. úng. Vòm cây nhãn m m như m t d u ch m phía xa. Dù chi b có phân tâm n m y. ông Xuân Tươi bi t k ho ch chi m t c a dân chúng. Lúc nãy em nói c ng v i ông Th là vì em bi t ông có nhi u m o! Ông bày m o. v a c n c t như ĩa èn. mùi tóc. Lúc này nhà ông Hàm im phăngph c.A. ch v n m r ng h i cánh c a gi a. khi n m y cái bóng en ang an d t quanh ngư i Tùng b ng hú lên m t . thì ch Bé l i dìu ông v long sàng v i nh ng nh p th hôi h i. n u bi t mình ã y v i Minh. ph i s . các ngách.. b ng rát. Ti p li n m t b ng n a trùm kín ngư i Tùng. thì t ng t. C tư ng mình ã hoàn toàn m t ào... âm th m mà sôi s c. Ông ng c nhiên h i: Sao th ? Ch càng ôm ch t l y ông mà rên lên nũng n u: Em m ng vì ông ã tin em. c tư ng t t c ã ng say. c an vào nhau. anh chàng tình si bây gi môi hoàn toàn tr l i t nh táo. Tùng v n bư c hăm h .. Lòng Tùng l i c n lên v a r o r c. M t ti ng g n trong c h ng: . êm nay làng xóm có cái gì b n chôn th c th m l m. ã h t con ư ng s i l n. Tùng nh m tính mai ph i báo s m cho ông Th . v a th y h i h n v nh ng phút mê cu ng cùng Minh v a qua. nói m è. Em s h t lòng. Nh ng qu m b xu ng t i t p. Lý l ng ta tính! Và trong lúc ông tính. thì m t n m tro n a l i h t vào m t anh? Thình lình có ti ng kêu the thé trên ư ng s i. Tùng ch l m th y nh ng bóng ngư i loang loáng. thì không bi t nh ng gì s x y ra? . Nhưng vô hi u. thi n ác. ào ã i công vi c t lúc nãy theo ch th c a Th . phóng th ng vào m t Tùng! V a kêu á m t ti ng. bu n vui. em i làm. khi thì b cu n chìm vào n không còn bi t âu cu i âu mà ra! Nhưng thôi. Ti ng thì thào kín kín h h . mùi da th t c a Minh v n lan t a kh p ngư i mình! ào có nh n ra không? V n là ngư i n ng nhi t và ích k trong chuy n tình c m. Khi ông Hàm v a gù gù bư c vào ch ã vào ngư i ông mà khóc th t là mãn nguy n. Tùng rít lên.. S ng ch t. ông Th ã tin em. g i lào thào t ngoài hiên: Ông ơi! Xu ng em h i. Thì b t ng m t bóng ngư i t ng r x p trên b mương phía trư c nh y choàng ra và t c kh c m t qu ng gì en thui nháng lên. Ông Hàm l i m trong c . l i v a thăm th m như êm t i! thì ư c t a hư ng ng i mát ăn bát vàng. r i vung tay m ra c b n xung quanh. g p rút chu n b . nháo nhào. r i s xu ng cái hùm u b ru ng bư c lên con ư ng mương b i h i nh ng k ni m c a mình. Tùng d ng l i nhìn trư c nhìn sau. ch y lo ng ngo ng quanh minh. th t là h hê. M i ngư i có m t k ho ch riêng. Tùng v a v i ưa tay lên che m t ã b c m t b ng tro h t t i x m. nhưng sao ào l i chuy n bi n nhanh th nh ? Ch nh ch vì mình nh b i ki m ăn t khách quê ngư i mà có s tác ng ghê g m th ? Ph n th t l cho cánh àn ông khi lùng. d u sao i ta n i nào! C tư ng không bao gi mình n ư c ch h n hò say mê này n a. Tùng húc u vào cái bóng en thui phía trư c nh m ư ng máu. Nh ng bư c chân l o x o trên rơm r . Cánh ng quen thu c ã hi n ra trư c m t. nh y x vào. R i cùng lúc ba ngư i i tung ng r lên.ngư i ra vào các ngõ. mà ông Hàm v n chưa v n xu ng? ch Bé s t ru t li n rón rén i lên.Nh là nh ng cu c h p sau ph i câm m m i! . ch không ph i m lén c a ngách n a. Còn Tùng. Tùng vu t l i qu n áo b ng s ng c tay khi hai cánh mũi còn c m mùi xà phòng thơm.

ch y vun vút xuôi cánh ng.Tùng h i g t g ng. Nghe v y ào ho ng quá.Anh Tùng. ã th y ào ng bên b i găng ch . Nư c m t ch y ra giàn gi a. Th thì ai tin ông! H p chi b . thì Minh ã nhào t i v l y vai anh mà l c. l y tay áo lau m t. c ng. y là theo k ho ch lúc u ngư i ta b t ào nh n Tùng ra ch h n. C m t mũi. Ông Phan cũng là ng viên h n hoi. u tóc. ã bi t h t chuy n mình v i Tùng. v a ch y ra thì ba gã àn ông nai n t như ba toong ao ph . ào v a hào h n ch y t i. Thì năm kia ã có chuy n tương t v y r i. Minh v a khóc t c tư i. Anh r t s ti ng khóc c a ph n .Anh b o ai l a anh? Em v i cái ào mà l a anh à? Th thì anh gi t chúng em i! Quân l a l c còn s ng làm gì cho b n m t. Minh b ng ch t d . Minh v a g i r i rít. r i kèm ông ra gi a ng Chùa d y cho ông bi t th nào là l . nghe v y. áo qu n Tùng b t c tro b p. ngang nhiên không c n gi u m t. v a khóe v a g i. tư ng ào bám gót mình theo dõi. có ngư i n g p Tùng nói chuy n theo cách m c c trư c m t ào cho Tùng d m m lòng. v a nói t quãng. Nhưng ào không ý v ngư ng ngư ng c a b n. li n ng i th p xu ng khóc n c lên. ti ng v ra. Minh ôm l y vai Tùng. mà h cân i cân l i giao n p n ba l n. ng vùng d y nói d n gi ng: . Vì th ng này r n âu. N i u t c ã n căm gi n khi n Tùng b t khóc. th y chính mình ã s p gây t i ác n nơi! Cô l i ch y v i i tìm Minh. Tùng ng trơ ra. Bu i t i ông Phan nghe có ti ng g i r t vui v ngoài. Có m i m t con. Tùng ng i b t xu ng. có ai n h i ào i u tra. V y mà r i ch u. T t c s vi c di n ra ch ch ng ba phút. như không còn gì nói v i ngư i con gái mà v a lúc nãy mình ã òi h i cu ng nhi t n a. nói như nư c x i: . anh Tùng âu r i? Tr i t ơi. thì ào ph i ch i là không bi t gì c . không ai phân x . Minh b ng d m chân. không b t t n tay. ông Phan còn b phó phê bình là t iêu b a chuy n làm v n b u không khí oàn k t n i b ! . không day t n trán. gi t i i gi i t ơi. tay v n ưa lên d i m t. anh iên r i à? ng l i ã. vì không có ch ng c . làm phúc ph i t i! Minh khóc. cùng u t c ngh n ngào. ra hi u cho ông Phan không ư c kêu.ti ng như hi u l nh c a lũ ngư i ăn lông l . nâng m t anh lên và cô càng kêu rú. V a ch y b m b ch.Anh Tùng. R i cô nhào ngư i n ch Tùng ang ng i. không h n hò v i ai. gi ng ã c ng l i: . C như chuy n ùa.: . i v t tim tím như ánh gió. r i chúng nh y nhoáng nhoáng qua mương nư c. khi n ngư i anh là m t kh i en thui. b ng như táp l a.Nhưng ngư i ta ây là ai? Là nh ng a nào? . Nhưng bây gi ngư i ta l i b o ào không ư c ra p a. Tùng v a d ng l i. Minh g t nư c m t. cô v a i châng lâng v n c ng. trên ngư i l i không có thương tích. Minh l ng i như ch t ng. Sau lưng ch th y vài i trư ng. mà s t ru t nói ngay nh ng nghi v n ang khi n cô ho ng h t. T ch Tùng. ã t cáo i trư ng. Ti ng Minh g i l c gi ng trên ư ng: . nên ph i nói theo cách c ng r n! Sau ây n u nghe th y có chuy n gì x y ra. mau lên ào. Tròng m t b ng m tro càng cay xót. i phó và th kho i1 ăn gian trong vi c cân l n gia công. Anh không th nào nghĩ ư c mình l i b làm nh c ghê g m th này. ngư i ta nói chuy n riêng v i Tùng thôi.Thì ra các cô l a tôi! R i Tùng th p thòm bư c i. râm lã như v a chui t qu ra! Nhưng Minh càng kinh hãi khi Tùng g t tay cô ra. hai tay áo v n lau lau d i d i.

M t cái rùng mình th m vào t n tim.. huy ng thanh niên! Tát m Cò b t cá n p cho các h i ngh c a xã. r i tao v ng v i mày. ch không ph i là anh! Minh dúi khăn vào tay Tùng. Nói chuy n v i nhau i! Tao lên kia tao ch . ôm l y ôi má ang nóng như hơ l a. ang v n v o. Nhưng chúng em ã dám ra ây xua u i h . ch không êm nay mày s b lôi thôi. Là vì anh. nhưng n nư c này thì chúng em không s . M y ngư i này bi t anh có võ. Cái dáng m p tròn c a cô b ng ho t bát và phúc h u l lùng. nhưng ã ch p vào nhau làm m t! Và hai m ng lưng c xi t l y nhau. nên ngư i ta ph i gi u m t. thanh niên! C n vi c s c vào t ng nhà di t chó phòng chó d i. Anh ph i c ng r n lên và không ư c gây s v v n nghe chưa? Em ch ng c n bi t anh võ v th nào. ngư i khác xúi b y thì r i tan nát cu c i mà không bi t. ào l i ây. Trăng ã khu t vào dãy núi en th m phía tây. R i s thù h n nhau n ki p nào n a? Xé cha nó ra. Minh quay sang c m chi c khăn mùi-soa trên tay ào ưa cho Tùng: . t i u d c s i. r i thong th bư c lên ư ng. anh hi u chưa? Em bi t r i em v i cái ào cũng s b d a n t. v n v o? Minh ưa tay ôm l y ng c mình b ng c n lên b i h i. Em khóc! Nh ng ngày giáp h t 1988. ng viên ây. là không s h r i.Lau m t i. không thèm khóc n a! Hai ngư i nói chuy n v i nhau i! Bây gi mà còn hi u l m nhau. nhưng n u anh l i i gây chuy n ánh nhau tr mi ng thì không ai ng h anh âu. c ng rãnh ón khách. C n làm cái gì không công là huy ng thanh niên. tr i ch còn sáng m m . Lâu nay ây ngư i ta coi thanh niên như tr con. C m cúi i m t o n xa.R i em s nói rõ. cũng l i thanh niên! Nhưng chưa bao gi thanh niên ư c góp ý phê bình cán b . có s c. ch không y u t như ông Phan. y ào v n ang ng rũ l i. Minh kh nh m ôi mi ã lõa nhòa d p dính ư t. toàn tro tr u như ông ba b y! Nhưng chính ngư i ta ã t bôi tro trát tr u vào m t h . Ph i t quy t l y mình. như m t lũ sai v t. C n v sinh ư ng sá. Minh m i quay l i. NGUY N KH C TRƯ NG . nhưng Minh v n nhìn th y hai bóng ngư i dư i kia c công khai và àng hoàng ng gi a b c . oàn thanh niên s ph i lên ti ng nói lên s th t. vì y là vi c n i b c n nói h p? Bây gi ph i i m i i.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful