Cách chăm sóc gà chọi, gà đá Nuôi gà chọi theo “Cổ học tinh hoa” (6099) [08.13.

09] Nuôi gà chọi Vua Tuyên Vương sai Kỷ Sảnh nuôi một con gà chọi. Được mười hôm, vua hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?” Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được, gà hăng lắm, chưa thấy gà khác đã muốn chọi rồi”. Cách mười hôm, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?” Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được. Gà còn hăng, mới thấy bóng gà khác đã muốn chọi rồi”. Cách mười hôm, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?” Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được, gà còn hơi hăng, trông thấy gà khác đã muốn chọi rồi”. Mười hôm sau, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?”. Kỷ Sảnh thưa: - Được rồi. Gà bây giờ, cho nghe thấy tiếng gà khác cũng không cho vào đâu. Trông, thì tựa như gà gỗ; mà thực, thì đủ các ngón hay. Gà khác coi thấy cũng đủ sợ, phải lùi chạy. (Theo Trang Tử) Lời bàn 1. Chưa trông thấy gà khác, đã muốn chọi, thế là tức khí hão, chớ vị tất chọi mà đã được. 2. Trông thấy bóng gà khác, đã muốn chọi, thế là cậy khỏe, chớ vị tất chọi mà đã được. 3. Trông thực thấy gà khác đã muốn chọi, thế là còn hiếu thắng chớ vị tất chọi mà đã được. Chỉ đến lúc mất hết tất cả tức khí, cậy khoẻ, hiếu thắng, luyện đã được hình toàn thần toàn đủ hết cả ngón hay, mà trông bề ngoài trơ ra như gỗ, là lúc ấy mới chọi được, có khi không phải đợi chọi, gà khác ngó thấy cũng đủ sợ mà trốn tránh rồi. Thế mới hay những bậc thánh hiền chỉ thu cái tài vào khuôn phép, nên cái khí vào tâm thần, chỉ cốt trong mình cho đầy đủ, không có ý gì tranh cạnh với ai, mà thiên hạ hồ dễ đã ai tranh cạnh nổi. Chờ những kẻ chỉ vụ bề ngoài, chăm chăm danh lợi, có tranh giành mới lấy làm vui lòng, có tham lam mới lấy làm mãn nguyện, còn những hạng tầm thường, có khi hại đến thân mà vẫn tự đắc cho là phải. (Theo “Cổ học tinh hoa” của Nguyễn Văn Ngọc và Trần Lê Nhân – NXB Trẻ) Kỹ thuật nuôi gà chọi Mục đích chính của việc nuôi gà chọi là sử dụng con trống vào việc huấn luyện và thi đấu. Đa phần gà mái và những con trống không thành công trong quá trình tập luyện cũng như thi đấu thường được giết thịt. Đối với gà mái, từ khi nở ra, lớn lên con nào có ngoại hình "ngố" thể chất khoẻ mạnh, tính khí hung dữ và có một số đặc điểm ngoại hình qui định phẩm chất tốt sẽ được giữ lại làm gà mái sinh sản. Chúng được kiểm định qua vài lứa, nếu sản xuất ra được nhiều gà trống đạt thành tích cao thì tiếp tục sử dụng nhân giống, nếu không đạt thì bị loại bỏ, chuyến sang giết thịt. Đối với gà trống, con nào có ngoại hình tốt, thể chất tốt, tính tình hung hăng thì được đưa vào huấn luyện, trong quá trình này người ta tiếp tục chọn theo các tiêu chí: - Có thể chất tốt (có khả năng chịu đòn, gan lì, luyện tập và thi đấu bền bỉ). - Có thế đánh hay, đòn đá đẹp và hiểm. - Có khả năng tránh đòn tốt. Tỉ lệ gà được huấn luyện thành công và trở thành gà thi đấu là rất thấp, chỉ đạt dưới 20% so với tổng số gà trống lúc nở ra. Phân bố Gà chọi được nuôi từ xa xưa ở nhiều địa phương thuộc tỉnh Bình Định. Đến nay, ước tính cả tỉnh có khoảng 1000 gà trống được tuyển chọn, huấn luyện và sử dụng làm gà thi đấu ở các cấp độ khác nhau. Tất cả các huyện và thành phố đều có nuôi và tổ chức trường đấu gà, song tập trung nhất là thành phố Qui Nhơn, Tây Sơn và Hoài Nhơn.

Chơi gà chọi cũng là hoạt động giao lưu văn hoá, cho nên giống gà chọi Bình Định hiện nay không chỉ tồn tại riêng ở Bình Định mà còn phát tán ra các tỉnh lân cận như Quảng Ngãi, Phú Yên, Khánh Hoà, Gia Lai, ĐakLak. Gà trống thi đấu đạt thành tích cao thường được bán đi nhiều nơi trong và ngoài nước. Phương thúc nuôi gà chọi và tổ chức chọi gà ở Bình Định Người chơi gà chọi ở Bình Định Khá đông, song phần lớn là người nuôi gà trống với số lượng ít (1 - 3 con), có một số gia đình nuôi gà mái để tạo giống. Nếu có dòng mái tốt thì họ thường giữ độc quyền, không bán con mái ra ngoài mà chỉ bán con trống. Chọn và nhân giống - Chọn dòng mái tốt theo ngoại hình, thể chất (thường là những con mái dữ) và đời trước cũng như đời sau của nó có nhiều con trống đạt thành tích cao. Gà mái chọn nhân giống thường là đã đẻ một vài lứa và tuổi không quá già (<6 năm tuổi). - Chọn gà trống có ngoại hình tốt và có thành tích cao, tuổi từ 1.5 - 4.0 năm, không đồng huyết với mái đã chọn. - Bổ sung dinh dưỡng cho gà trống và gà mái đã chọn trong suốt một tháng trước khi giao phối. - Tiến hành ghép phối (thường là vào cuối tháng chạp và đầu tháng riêng). - Ấp nở: theo truyền thống, người ta thường cho gà nở vào mùa xuân bằng phương thức ấp tự nhiên do bản thân gà mẹ thực hiện với một vài động tác hỗ trợ của con người. Đã có một số thử nghiệm ấp bằng máy, song lại được đánh giá là chưa thành công, thể hiện ở nhược điểm là gà lớn lên có khả năng thi. Chọi gà, một thú chơi công phu Nếu loại trừ tính chất cờ bạc ra khỏi trò chơi chọi gà thì đây quả là một thú chơi mang đầy tính nghệ thuật. Một nghề chơi công phu Theo những người chơi gà “có nghề” thì để tạo được một con gà tài, việc then chốt là phải biết chọn dòng. Gà mẹ phải được xuất thân từ dòng gà bền bỉ, có sức chịu đòn tốt, gan dạ và nhất là không có thói xấu “trả độ”. Còn gà bố phải thuộc dòng có chân đá hiểm hóc, nhiều đòn thế hay. Ðược hội tụ những tố chất trên, trong đám gà con được sinh ra thế nào cũng có được ít nhất là 1 con gà tài. Trước đây, những dòng gà mái “chiến” (gà dữ) đều tập trung ở các vùng phía Nam như: Mũi Né, Chợ Lầu (Phan Thiết), dòng gà của cụ Tôn Thất Ðệ ở Nha Trang, dòng “Xám rách” của ông Bảy Ðệ ở Vạn Giã (Khánh Hoà). Còn hiện nay, do qua nhiều năm các tay chơi trao đổi với nhau nên những dòng gà hay đã được rải đều ở các địa phương. Chọn gà tài phải được bắt đầu từ thuở “sơ sinh”. Trong một bầy gà vừa nở, người ta sẽ chọn con gà tách bầy đi bắt sâu kiếm ăn một mình, hoặc đêm về không “rúc vào nách mẹ” ngủ mà lại nằm ngủ đối mặt với mẹ (gọi là gà chầu mỏ). Còn nếu chọn gà không do mình tự “đúc” thì dựa trên những tiêu chuẩn căn bản như: cựa nhật nguyệt (cựa đen, cựa trắng), gà lưỡng nhãn (2 con mắt khác màu), gà có bớt trong lưỡi hoặc gà tử mị (tối nằm ngủ sải chân, sải cánh, duỗi cổ như chết). Những con gà được xem là “linh kê” khi chúng có những biểu hiện “lập dị” như: chúm chân bước từng bước đi như lính đi diễu hành, mặt cứ lắc qua lắc lại liên tục, hoặc mỗi buổi sáng sau khi được phun nước cứ đi vòng quanh lồng (gọi là gà né lồng). Dân chơi gà đã đúc kết những đặc điểm trên bằng mấy câu: “Nhất thời chân chúm bỏ ra, nhì thời lắc mặt thứ ba né lồng” ! Tuy nhiên, qua kinh nghiệm, hiện vẫn có ý kiến cho rằng “kê đá, mã kỵ”, phải nhìn được chân đá thì mới xác định được gà hay dở, giống như chọn ngựa phải cưỡi thử. Chọn được gà ưng ý rồi nhưng nếu nuôi không đúng cách, huấn luyện không bài bản thì cũng chẳng thể nên gà. Chế độ ăn của gà phải được tuân thủ: Một ngày chỉ cho ăn 2 diều lúa, trưa cho ăn xen kẽ rau xanh, vài ngày mới cho ăn một ít mồi tươi. Nuôi kỹ quá gà sẽ bị “nục” (mập quá) cũng không tốt. Muốn gà dày da có sức chịu đựng tốt, son gà thì phải dùng nghệ tươi, lá ngũ trảo, một chút phèn chua tất cả giã nát ngâm rượu để xoa cho gà mỗi ngày và cho phơi nắng (sáng) thường xuyên. Thường thì gà “chấm niên” (đúng 1 năm) mới được xây xổ tập tành chuẩn bị “tham chiến”. Những con gà đã được xây xổ xong phải được nuôi kỹ hơn nữa; tối cho ngủ mùng để khỏi bị muỗi cắn. Ðến thời điểm gà

cần được quạt hay cần ăn cơm. rồi nhiều thú thư giãn nhộn nhịp trong 72 tiếng đồng hồ tồn tại của ngày đại lễ truyền thống cổ truyền dân gian Việt Nam có từ ngàn xưa. Anh là một “chuyên gia” đúng nghĩa bởi anh đã biết chơi chọi gà từ năm 10 tuổi. uống nước của trường gà. để tạo độ bền cho gà. Gà được ăn cơm. hát bộ. Do tính chất “một đi không trở lại”của cuộc chơi nên chuyện thắng bại trong một cuộc đấu không còn tùy thuộc 100% vào tài năng của con gà mà tùy thuộc phần lớn vào tài năng của người chủ. Nhìn nhầm là cầm chắc chuyện thất bại. nghỉ cho nước 5 phút. trong những cuộc chơi người ta có thể dùng nước ấm để áp. “xỏ dĩa” thì chẳng còn gì bằng! Chọi gà xưa và nay Ngày xưa. cầu thủ bên nào ghi được bàn vào lưới đối phương. còn dịu dàng là vì chăm một con gà chẳng khác gì chăm một đứa con. Một lần ra đòn đúng ngay tầm đích. Bề dày của nghề chơi đã cho anh nhiều kinh nghiệm từ việc chọn cho đến cách huấn luyện gà. Hiện anh đang có nguồn thu nhập rất cao từ việc cung cấp gà chọi cho dân chơi gà của các nước trong khu vực. nhất là những đòn đánh. đua thuyền. Mạnh mẽ vì tính chất quyết đấu của nó. nhắc đến cái tên Bảy Quéo trong giới chơi gà có lẽ không ai là không biết.một thú tiêu khiển dung dị đời thường. Nếu làm sai gà sẽ bị giảm sức thi đấu. gà được nhốt trong 2 chiếc giỏ. đá ngực hoặc “đâm đùi”. Rồi khi nhìn gà ra đòn với nhau. rất hấp dẫn. mang đậm tính văn hoá nghệ thuật dân tộc mà tất cả mọi người từ miền thôn quê hẻo lánh đến thị thành sầm uất đều đam mê không kém so với các trò chơi xuân khác như bài chòi. nay thì gà chẳng còn “được phép” như vậy mà người chơi sẽ nắm đuôi của chúng kéo ra rồi thả vào để giục hăng cho chúng nhanh tiến đến ăn thua. nhìn cách chọi của gà người chủ biết con gà của mình cần cho nước nhiều hoặc ít.000đồng đến vài triệu đồng/con. Ngoài những con gà được “đúc” từ lò nhà. tôi may mắn được gặp một “chuyên gia” chọi gà: anh Trần Ðình Văn (Bảy Quéo) 53 tuổi. Khi thực hiện bài viết này. Tài năng của người chủ được thể hiện qua cách “chạng” gà. trong đời sống con người chúng ta có biết bao trò chơi bổ ích. nếu gà mệt quá có thể đứng tựa vào nhau mà nghỉ hoặc được xử huề. Lào. lô tô. đó là chọi gà . Nhưng có một trò chơi vốn không xa lạ. sang các nước bán được từ 100 đến cả ngàn USD/con. anh còn đến các trường gà xem “chân” để chọn mua gà cho “xuất ngoại”.phải được cho đá dợt với một con gà khác hoặc để gà khác ngoài giỏ tre nhử trên không để tập đòn. đá. sau đó tiếp tục “chọi” cho đến khi phân thắng bại. ở thị trấn Bình Ðịnh (An Nhơn). anh đã dám chắc trước mấy phần con gà nào thắng. Nhất là anh có đôi mắt rất tinh tường khi “chạng” gà. Biết bao trò chơi để tiêu khiển hấp dẫn. chọi trâu. từ năm 1996 đến nay anh đã đi chơi gà tại nhiều nước trong khu vực như: Thái Lan. Gà trong nước anh mua từ 500. . tam cúc.. Do đó gà của anh nuôi ra trường đấu ít khi phải chịu thất bại. Xưa. Nay mỗi “hồ” đấu được ấn định là 20 phút. Trung Quốc… Giới chơi gà ở nước ngoài gọi anh là “Bảy Việt Nam”. giải trí để vui xuân. Có lẽ những tình cảm đáng quý ấy không còn tồn tại mấy trong những người chơi gà chọi hiện nay. hát xẩm. bởi cái đích chính của những người chơi bây giờ là những đồng tiền cá độ ! Thật đáng tiếc ! Giá như trò chơi chọi gà còn nguyên tính nghệ thuật như thuở ban đầu thì quả là một thú chơi vừa mạnh mẽ vừa dịu dàng. tập thế đá cho gà. thoa gừng hoặc cho gà uống nước tiểu nhưng nay thì không một loại thuốc nào được tiếp sức cho gà. 2 người chủ phải “chạng” gà bằng mắt. Cách cho nước gà sau mỗi “hồ” đấu cũng quan trọng không kém. Khi “chạng”.. đua ngựa. ông cha ta chơi gà có thể ấn định thời gian “chọi” của gà bằng các líu (cây nhang phân đoạn) ngắn hoặc dài để gà nghỉ dưỡng sức. Còn trong vòng đấu khắc nghiệt. Nếu có được trong tay một con gà chuyên cắn lưng. Vũ Ðình Thung Thảo Hà Cứ mỗi dịp Tết về. Campuchia. Xưa. Ngoài ra. sinh tử của hai chú gà trống chọi thì luôn được ví ngang như hai võ sĩ đang thi đấu trên vũ đài. tao nhã luôn luôn làm say mê lôi cuốn nhiều người. thì cầu thủ đó lập tức nhận được sự tán thưởng của những người hâm mộ.

có điểm. Quy Nhơn. Phong trào chọi gà ngày xuân ở thị trấn Liên Hương.loại gà nặng ký ra đòn đau hơn. động viên thích thú từ vòng người đang xem bên ngoài. Quy Nhơn. Bình Dương. mỗi ngày chỉ cho ăn 2 lần. Phan Rí Thành. gà chọi (gà nòi) hoàn toàn khác với nuôi gà thịt. Bình Định. dáng đứng. phải cho ăn theo cách riêng: gà cho ăn phải có chừng mực. Cam Ranh. biểu lộ ra hẳn bên ngoài ngay khi đang đứng. tả tướng quân Lê Văn Duyệt rất mê nuôi và chơi gà chọi. Sóc Trăng. tiếng gáy. cũng là những yếu tố cơ bản rất cần thiết phải có đối với một chiến binh gà trống chọi dũng mãnh và thiện chiến. Vào ngày xuân.. nâng niu. nòi gì. mào rộng dài thì được thuận tiện ra sao. Và mỗi khi Tết về. người miền Bắc thường thích chọi gà bằng các đôi gà trống kiến ta với những bộ lông đa màu sặc sỡ. trường gà hẳn hoi. nhất là ở thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận dưới miền Tây như Bến Tre. Đà Nẵng. tía ô. địa phương xa như giống Ninh Hoà. Người miền Trung từ Quảng Bình. sở trường cho nó lắm không khi xông ra trận. Ông thường nói với thuộc hạ tả hữu xung quanh mình rằng một chú gà trống luôn hội tụ đủ 5 yếu tố. Vẩy. những năm gần đây phong trào nuôi gà chọi hồi sinh trở lại có chiều hướng gia tăng phát triển. tuyệt vời như một trang dũng tướng. Bình Phước. yêu quý chúng còn hơn những động vật nuôi khác trong gia đình. Những yếu tố cơ bản ấy được phô diễn.. thuộc chủng loại nào. Thành phố Phan Thiết vào những ngày tết luôn luôn rất sôi nổi không thua gì sức hấp dẫn từ các trận cầu trên sân cỏ thế giới. nhất là khâu cho ăn để sao cho gà không có mỡ. thì thường đam mê gà tre chọi. cựa dài sắc nhọn có phải là vũ khí lợi hại. Chí Công.. lông mao. là giống gà lai hao hao chủng loại kiến lùn. Có nghĩa là trận đấu gà phải có một kết thúc đẫm máu khi một con phải bỏ mạng tại trường gà bởi bị một đòn nốc ao của đối phương đâm vào tử huyệt. Sức chiến đấu ngoan cường và say đòn cho đến khi kiệt sức bất tỉnh khuỵu xuống và huyết nhuộm đỏ toàn thân. Chính vì thế mà có rất nhiều đức ông. có khi cả ngày mà vẫn chưa chịu thua chạy. được trang bị hai cựa chân bằng hai lưỡi dao nhọn hoắt.. Cách chăm sóc gà chọi. tía. Người chuyên nghề thì chọn lựa kỹ hơn với kiến thức rộng trong lĩnh vực chuyên môn của nhà nghề.. đang chiến đấu với địch thủ. ô. Nha Trang. am tường kỹ lưỡng thì họ luôn rất rành chuyện chọn giống nào.. ví dụ con này có vuốt cong thì bất lợi hay không. Cánh thon dài. Phan Rí Cửa. rộ lên cùng với những lôi cuốn hấp dẫn mà nó đem lại như một niềm vui giải trí văn hóa cuộc sống cho con người. Long An. Cần Thơ. vi. tiêu khiển tuyệt vời không thể thiếu trong 3 ngày xuân. Lúc sinh thời.. ô xám. nòi Đắc Lắc. Tức là có đủ cả trí-vũ-dũng-uy-nhân không thua gì đặc tính vốn có ở con người. thanh niên tuổi trẻ không những đam mê nuôi chơi gà chọi mà còn luôn ham thích. Người chơi gà chọi sành điệu. Riêng ở Bình Thuận. bền sức chiến đấu và ngoan cường dũng mãnh đến hơi thở cuối cùng với kẻ thù. Đồng Nai thì thích chơi giống gà nòi cao giò . thú nuôi chơi gà trống chọi lại xuất hiện. . Đồng Tháp. Thừa Thiên Huế. Trận đấu bao giờ cũng được đánh dấu bằng một cây nhang cho từng hiệp đấu (cây nhang trầm đốt lên để đánh dấu) cũng có con bền bỉ đến 4-5 nhang. có nhiều người nuôi các giống gà nòi nổi tiếng từ các tỉnh bạn. mạnh mẽ hơn. Thành Diên Khánh... Tiền Giang. Chợ Lầu. nhân giống nuôi dạy rất tốt.. Quảng Trị. Trà Vinh đến Bà Rịa Vũng Tàu. sân. để làm giống lưu truyền cho những mùa sau. hoặc một đấng nam nhi đại trượng phu. đang đi. Phan Rang. hay dở ra sao. với lò đào tạo. Cà Mau. như một thú thư giãn. con nọ móng thẳng thì hay dở thế nào. Phú Yên nhất là từ Khánh Hoà trở vào tới Bình Thuận. Để gà không có mỡ. Ở thị trấn Liên Hương. đúng giờ giấc? một lượng thóc không thay đổi. Bạc Liêu. phẩm chất cao quý..đá đẹp mắt vào yếu huyệt của đối thủ thì chú gà trống ấy được cổ vũ bằng những lời reo hò. người miền Nam.. xám. gà đá Thái Đoàn Cho gà chọi ăn để không có mỡ Nuôi gà đá. nhịp vỗ chậm thì đem lại những phản ứng chậm chạp khi xoay sở đánh đòn.

không phát triển bình thường. Nghệ thuật đá gà ở Việt Nam là một truyền thống văn hoá lâu đời đã đựơc ghi chép cách đây ít nhất là 700 năm.. dai. đó là đảo Reunion Island. nghệ xà cừ (100g). Tất cả cho vào hũ ngâm ngập rượu. chắc hạt. tẩm tiếp bằng phèn chua. nơi mà loại gà rừng đỏ hiện đang sinh sống ngày nay. Toa thuốc dùng để tẩm cho da gà dai. cứng. nhưng không quá ít gà mới phát triển thể lực được. Nếu không cho ăn đúng cách thì một là gà mất sức.Vì tiết chế việc ăn như vậy nên gà chọi không có mỡ thừa. phải là loại thóc tốt. rồi đãi trong nước sạch. có thể nuôi để đem đá chọi. Xuất xứ khởi thủy của nó không thể truy cứu được vì thiếu tài liệu. Song việc định mức thóc cho gà ăn hàng ngày là việc cực kỳ khó khăn. mỗi tuần 2 lần. cho ăn. . Hơn nữa. cho cựa lì đi. tỉ mỉ và gà chọi sau thời gian được chăm sóc. nhưng không nhọn. nhà cửa tan nát lại càng khiến cho các tài liệu gà nòi khác đều khan hiếm. cựa không mọc dài ra. Đá bằng loại cựa này. hoặc là gà sẽ thừa mỡ. cựa không đâm thủng. mỗi ngày tẩm một lần. chỉ có một nơi duy nhất có giống gà nhìn không khác gì gà nòi. Xin giới thiệu một thuốc nam khá phổ biến ở vùng Cao Lãnh (Đồng Tháp) gồm: măng cụt (200g). đây là điều hết sức kỵ đối với gà chọi. Chọn thóc cho gà ăn. Qúy độc giả có nhu cầu nghiên cứu có thể xem thêm tài liệu của nhóm chuyên gia Nhật Bản đựơc đăng tại địa chỉ www. Tẩm xong loại rượu này. toa vỏ để 1 lại tẩm Còn có cách "gọt giũa cựa" chỉ dùng cho gà đá cựa thường ở vùng Bắc bộ (không dùng cựa sắt như ở Nam bộ). lại phơi khô và cho gà ăn. (Qúy độc giả có thể đọc bản tài liệu bằng Anh ngữ tại đây.1 Báo nông thôn số 157 ra ngày 6/8/2004 Xuất Xứ Không ai biết gà nòi Việt Nam có nguồn gốc từ đâu. mà chỉ bị thương thôi. nhiều khi phải đếm hạt cho ăn. gà nòi đã được xuất cảng qua các quốc gia láng giềng như Thailand. mặt mũi bặm trợn như thường thấy vì giống gà này không có xuất xứ từ những quốc gia khác. các thứ dơ bẩn. trong dân gian thường có những bài thuốc rất công hiệu.1. và Malaysia. nước Việt phải trải qua một cuộc nội chiến kéo dài 30 năm khiến hàng triệu người phải bỏ mình.5cm. Trong những thập niên gần đây. Tài liệu này cho biết gà đã đựơc thuần hoá cách đây 8000 năm tại Đông Nam Á trong một khu vực phạm vi bao gồm Thái Lan và Việt Nam. vỏ cây bần (200g).org. Nghĩa là phải tính toán chi ly mỗi ngày gà ăn bao nhiêu. nhặt kỹ thóc lép. gà chọi không bị chết như chơi cựa sắt. Vì lý do đó nên lượng thóc cho gà ăn phải định lượng cho đúng. Những người Việt hiện sinh sống ở Hoa Kỳ cũng đã đem đựơc trứng gà nòi qua đây và ấp nở thành công. chỉ dài độ 1. Đã có khá nhiều tranh cãi về nguồn gốc gà nòi.accessexcellence. cựa thường khó mà đâm thủng. lại yếu ớt. dai như da voi. do người nuôi cứ nướng đỏ sắt tì vào. Tẩm liên tiếp từ 2-3 tháng thì da gà dày. Và lúc này dùng toa thuốc ăn. Indonesia. Với cách cho ăn nghiêm ngặt như vậy nên người xưa nuôi gà chọi rất công phu.PROTOCHICKEN). gừng (100g). cộng với khâu tẩm ướp thuốc thì da thịt gà chọi săn chắc. Gà đá cựa thường. tẩm như trên mới có tác dụng. Có thể Việt Nam là quốc gia duy nhất có giống gà nòi đòn trụi cổ. Nhờ cách cho ăn rất giới hạn. Việc cho ăn này áp dụng từ tháng thứ 3 trở đi và từ đây gà cũng đã được nhốt riêng. tháng sau mới dùng để tẩm da gà. củ riềng (100g). chuốt cho sắc.. vì phải tuỳ thuộc vào thể trạng của mỗi con gà. Ngoài ra. cứng Để cho da gà dai.

J-F-M xuất bản năm 1898 cũng có những định nghĩa tương tự. Qúy độc giả có thể xem chi tiết của hai loại gà này tại hai liên kết sau: Mã Lại và Mã Chỉ. khi hết mùa đồng áng mới bắt tay vào việc chơi gà. Vì được gần gũi và chăm sóc bởi chủ kê nên gà nòi có những đặc tính tâm lý rất .ganoi. thật nòi.một độ dầu ăn hay thua cũng kéo dài suốt mấy giờ đồng hồ. Đặc Điểm Chung Gà không cựa Gà đòn thường được sách vở mô tả là loại gà chân trơn. Nếu con nào có cựa mọc dài cũng sẽ bị cưa hoặc mài ngắn.com/image/ganoi/malai. (thường đựơc gọi tắt là gà đòn và gà cựa) http://www. xuất bản năm 1937 ghi: Lấy Nòi = Gây giống. Gà đòn chín tháng tuổi thì cựa cũng chỉ bằng hạt bắp. Ở miền Trung. đỉnh đầu của xuơng thường lớn bản và bằng. http://www. không lú ra đựơc. mọc chậm và ngắn. giống. Vì chuyên về gà đòn nên dân miền Trung tuyển chọn cản gà khiến gà bị nín cựa. con cháu kẻ cướp. không phải chạ. Tự Điển Gustave Hue. Ngày nay danh từ gà đòn đã được công chúng dùng một cách rộng rãi để gọi chung các loại gà nòi đấu ở trường gà đòn trong đó có những loại gà miền nam có cựa dài và biết xử dụng cựa. Rặt Nòi = thật giống. hoặc cựa mọc không dài.com/image/storypic/spurs/flatspur3. Để Nòi = Để nối sinh Nòi Ăn Cướp = Quân ăn cướp. đá gà là thú tiêu khiển của người lam lũ. Gà đòn được chia ra hai loại rõ rệt. Gà Nòi = Gà người ta nuôi cá độ.jpg Gương mặt bặm trợn Đầu và diện mạo Xương sọ gà nòi lớn hơn gà thường. Danh từ "gà đòn" phát xuất từ miền Trung đựơc dùng để gọi riêng loại gà đá đòn bằng quản và bàn chân. Gà cựa thì dùng cựa để đâm. Khi cựa mới lú cũng bị chủ gà bấm cựa khiến cựa bị tầy đầu.com/image/ganoi/head/head4. chính là một máu một thịt. cựa vừa lú như hạt bắp. không lộn lạo. Đó là loại gà mã lại (còn gọi mã mái) và gà mã chỉ. Bởi lẽ tiền bạc khó kiếm nên dân miền trung thích chơi gà đòn. cốt lớn dùng để đá chân trơn hoặc bịt cựa. cho nhảy đực Giữ Phường Nòi = Giữ giống dòng Tự Điển DICTIONNAIRE ANNAMITE-FRANCAIS soạn thảo bởi Génibrel.ganoi. http://www. Danh từ gà nòi được dùng để gọi chung cho cả gà nòi đòn lẫn gà nòi cựa. chính là giống gà tốt.Định Nghĩa Theo pho tự điển "Đại Nam Quốc Âm Tự Vị" của tác giả Hùynh Tịnh Của (Quyển II. Gà đòn dùng quản và bàn chân để quất. Cựa của gà đòn có gốc to và mọc rất chậm so với gà cựa. Mặt gà rộng bản với xuơng gò má nhô cao. bản in năm 1896 trang 155) thì chữ "Nòi" có những nghĩa sau: Nòi = dòng.ganoi. có khi suốt ngày.gif Gà Đòn Gà đòn là loại gà cổ trụi. Nói chung thì lối đá của gà đòn khác hẳn gà cựa.jpg Cựa của một con gà đòn 9 tháng tuổi. không cựa. Gà này lớn con được dùng theo thuật đá đòn bịt cựa. .machi. chân cao.

com/image/ganoi/10mgrey. Gà mắt ếch có đặc điểm lanh lợi và linh động khi ra trận. Ngày nay lọai gà chân vàng tuy chưa được ưa chuộng một cách rộng rãi nhưng cũng đã được dần dà chấp nhận trong giới mộ điệu chơi gà. chẳng hạn khi được chủ kê cho ăn hay tắm rửa. Chính vì thế mà thịt gà nòi . trố mắt tò mò theo dõi nhìn.jpg Da cổ nhăn dày và xếp lớp Cổ lớn. Thông thường thì gà nòi trơ trụi cho đến khi được 1 tuổi nếu được nuôi ở những nơi có thời tiết và khí hậu nóng ấm như Việt Nam. và đùi còn trụi lông tự nhiên vì gà còn tơ. Loại chân vuông hoặc tam giác thường đựơc các sư kê ưa chuộng. Qúy độc giả có thể Bấm vào đây để xem thêm hình ảnh đầu gà nòi. khuôn mặt gà nòi biểu lộ nét thỏai mái và tự tin. http://www. nếu gà nòi có mắt lớn thì không thích hợp cho các trận đá nhưng gà có mắt lồi như mắt ếch thì lại khác.khác biệt với các lọai gà khác. các tay chơi gà ở miền Nam thường không thích gà nòi có chân màu vàng. khi có người lạ đến gần gà nòi sẽ ngóng cao đầu và nghiêng mặt. Gà nòi đã được mang qua Hoa Kỳ nuôi và chúng đã dần dà phát triển bộ lông đầy đủ để thích nghi với khí hậu lạnh. Chân và vảy Chân gà nòi thường có hai hàng vảy với đường đất chạy hình chữ chi ở giữa hai hàng vảy. Lớp da ở cổ gà nòi được xếp lớp theo hình sóng dợn. Nếu gà nòi mắt ếch mà có màu chân xanh thì được xem là hợp cách rất qúy. Có những lọai gà nòi trụi lông cổ tự nhiên hoặc có rất ít lông nhưng cũng có những lọai có lông phủ đầy mình. Trong khoảng hơn ba thập niên qua. Các tay chơi gà thường truyền tụng câu ca dao: “Chân xanh mắt ếch đánh chết không chạy” Những Đặc Tính Khác * Đùi: Nở nang và thường dài hơn phần quản * Chân: Tương đối cao. Gà nòi nơi đây thường có bộ lông đầy đủ hoặc chỉ trụi chút đỉnh ở phần cổ khi được 9 tháng tuổi. http://www.jpg Mắt ếch. một lọai gà Tàu hay gà Bắc Thảo nuôi để lấy thịt. da dày và nhăn Cổ gà nòi lớn và trông rất mạnh bạo với một chiều dài vừa phải. Gà nòi với ba hay bốn hàng vảy thường rất hiếm. http://www. Những người xa lạ với gà nòi thường thắc mắc đặt câu hỏi: “gà nòi trụi lông cách tự nhiên hay bị hớt ?” Câu trả lời không đơn giản vì còn tùy thuộc vào loại gà. Phần bụng nhỏ và không phát triển.ganoi. * Thịt: thịt gà nòi là lọai có cơ bắp lớn nở nang do năng vận động và tập luyện. Có sách ghi rằng gà ba hàng vảy tuy đá nhanh đòn nhưng đòn không mạnh. Lông ở cổ và đùi có thể sẽ không mọc lại được trong lần thay lông của mùa sau.ganoi. xương cổ rất cứng cáp và các khớp xương gắn bó đều đặn và rắn chắc. Các tay chơi gà thường om và vào thuốc tẩm làm cho lớp sừng (da trên mặt) và lớp biểu bì săn chắc lại khiến cho các chân lông bị khô khiến lông khó mọc lại.com/image/ganoi/frogeye. * Da: Dày và đỏ.jpg Gà 10 tháng tuổi trụi lông tự nhiên. khi đối diện một con gà khác đôi mắt sẽ gườm lên thách thức so tài.ganoi. Khi lâm trận thì mắt gà nòi lộ sát khí. * Mình: Rắn chắc và dài đòn. Qúy độc giả có thể xem thêm về quá trình phát triển bộ lông của gà nòi trong phần Quá trình phát triển bộ lông Hình bên cạnh là một con gà xám tơ 10 tháng tuổi. cổ. Đầu. lý do là màu chân vàng là màu của gà thịt.com/image/ganoi/wrinkle. Qúy độc giả có thể bấm vào đây để xem thêm về chân vảy.

Tiếng gáy của gà nòi trầm hùng. ô. Trung. Phú Yên. * Cựa : gà cựa mọc cựa rất nhanh. hay cựa dao cho các trận gà sanh tử. * Đuôi : đuôi gà cựa là lọai lông ống nhỏ mềm mại. nhạn. trong khi miền Trung gọi là “Gà đá”. ô điều (tía). Trung bình hơn 1 năm gà nòi mới đủ thể lực và cứng cáp để có thể ra trường. gà Thái hay gà Tàu. vùng ngòai Bắc như : Lạng Sơn. Gà cựa phát xuất từ miền Nam và được đa số người miền Nam yêu chuộng đá gà theo lối gà cựa. lông ống cứng có hình cánh quạt để chống đỡ khi nhảy.) Gà Cựa http://www. dòn và dễ gãy. Các lông phủ đuôi mọc dài và cong vòng như lông đuôi chim phụng. chuối và ó.vv… Trong miền Nam gà nòi được biết nhiều qua các địa danh như : Bà Rịa. Lông cổ mọc dài thành bờm và lông mã mọc dài phủ xuống hai bên hông trông rất đẹp. * Trọng lượng : gà cựa cân nặng trong khác biệt từ 2. té. * Tánh nết: Đặc tính của gà nòi là can đảm.gif Gà cựa là lọai gà nhỏ và nhẹ hơn với bô lông phát triển đầy đủ và có cựa bén nhọn và dài. phải “hầm” lâu hơn gà thường mới ăn được ! * Xương: gà nòi có bộ xương rất lớn và nặng ký do đó cần có thời gian lâu cho gà phát triển. Gà Đá. * Địa điểm: Gà nòi đòn nổi tiếng hiện nay được nuôi nhiều ở các tỉnh miền Trung như : Bình Định. Đà Nẵng và nhiều vùng cao nguyên. Gà nòi cũng được phát triển rộng rãi các tỉnh. Ninh Thuận. Đồng Nai (Biên Hòa). * Chân : ngắn và nhỏ. * Mắt : mắt gà cựa nhỏ và tròn. Chữ “chọi” theo tiếng của miền Bắc có nghĩa là đánh lẫn nhau. Bà Điểm. Long An. Nam Định. Những đặc điểm khác của gà cựa cũng khác nhiều khi so với gà đòn như : * Mặt : gà cựa có khuôn mặt rất “bảnh gà” và da mặt mỏng hơn.com/image/ganoi/gacua. Đây là những lọai gà nòi giòng khác biệt.… Qúy độc giả có thể Bấm vào đây để xem bản đồ địa danh Việt Nam.v.8 kg tới 5 kg) * Tiếng gáy: Gà nòi không gáy nhiều như các lọai gà tre. Bắc Giang (tỉnh Hà Bắc cũ). * Bộ Lông: Lông rất thưa thớt ở phần đầu. * Trọng lượng: gà nòi có trọng lượng từ 6 tới 11 pounds (khoảng 2. khó gẫy. * Đuôi: đuôi gà nòi ngắn. Riêng chữ “đá” dùng để diễn tả cách gà nòi cùng chân để đá con gà . lì lợm và bất khuất. Trung phần được tính từ Tỉnh Thanh Hóa xuống tới Đắc Lắc. Nghệ thuật chơi gà cựa không được phổ thông ngòai miền Trung Phần và Bắc Phần. Lâm Đồng. và Bình Thuận. “Tam Đinh”. Cao Lãnh. Lông cứng.ganoi.2ký-lô đến 3. Gà Nòi Tùy theo thổ âm của mỗi vùng tại Việt Nam mà gà nòi được hiểu và gọi theo nhiều từ khác nhau. Nam. cổ và đùi. Hà Nội.trở nên dai. Các con gà có sắc lông pha trông rất rực rỡ và đẹp mắt như xám son. Ngòai miền Bắc gà nòi được gọi là “Gà chọi”. mí mắt mỏng. Gà Chọi. . hình thể cựa gà rất bén nhọn và dài. Theo truyền thống xa xưa thì gà cựa được thả cho đá với cựa tự nhiên mọc ra nhưng ngày nay các tay chơi đá gà cựa đã biến hóa và tháp cựa căm (cựa nhọn làm bằng căm xe). * Cựa: Loại cựa đơn là thông thường nhất. (Việt Nam đựơc chia ra thành ba miền: Bắc. điều và vàng. Gà nòi có nhiều sắc lông chính như xám. Sàigòn.2 ký-lô. . Gà có lông “Mã chỉ” thường có thêm lớp lông vũ phủ thêm bên ngòai lớp lông ống. Khánh Hòa. * Lông : gà cựa có lông phủ kín tòan thân. Tuy nhiên có lọai gà nòi có từ 2 đến 6 cựa chột như đầu đinh nơi chân được gọi là gà “Nhị Đinh”.v. * Cổ : cổ gà cựa ngắn và nhỏ hơn nhiều so với gà nòi.… “Lục Đinh”.

cựa gà nòi được nhắc đến trong bài Hịch Tướng Sĩ trong Hưng Đạo Đại Vương Liệt Truyện. một Trung thần có công bình định và xây dựng tỉnh Gia định ngày nay dưới thời vua Gia Long (Nguyễn Ánh). Các tay nuôi gà nòi thường chuyên biệt về một lọai gà đòn hay cựa chứ không chuyên cả hai lọai. Tục truyền Tả Quân Lê Văn Duyệt đã nuôi 5000 con chiến kê để nghiên cứu về các thể loại như Ngũ Hành luận dựa trên sắc lông." Diễn thơ Đúng có lúc quân Mông.com/viet/image/ganoi/spur. Một trong những người tiên phong trong việc biên soạn và để lại cho hậu thế nguồn tài liệu quý giá là Tả Quân Lê Văn Duyệt (1763-1832). phép xem tướng và phép xem vảy. Mặc dù dùng ba danh từ khác nhau để diễn tả gà nòi nhưng các tay chơi gà tại các miền khác nhau trên nước Việt Nam đều hiểu rõ các danh từ địa phương và vui vẻ chấp nhận cả những danh xưng về gà nòi này một cách hài hòa. Thát tới. Trong miền Nam hầu hết mọi người đều dùng hai chữ “gà nòi”. Trong thời gian đầu khi sở thích chơi gà nòi được bắt đầu phát triển cho một số bậc vua chúa quyền quí và sau đó lan rộng ra chốn dân giã. mặc dù có sự khác biệt rất rõ ràng giữa hai lọai gà nay như đã phân tích ở phần trên. những tài liệu về văn chương được truyền tụng đã bị thất lạc hoặc tiêu huỷ và lấy mất do những lần Việt Nam bị nước Tàu xâm lăng và thống trị. Một số những tài liệu. bất túc dĩ thi quân mưu. ấn bản về nghệ thuật và văn chương truyền khẩu qua cách chơi gà nòi đã được ghi nhận lại vào thời kỳ tiền chiến (1945). cũng như cách dưỡng gà để ra trường. Vào thời đó. Nhưng các tay chơi gà cựa hay gà đòn cũng dùng hai chữ “gà nòi” để nói đến lọai gà mình nuôi. Theo thông lệ thì những tay chơi gà đòn không tham gia vào các trận đấu của dân chơi gà cựa và ngược lại – nguyên nhân chính là hai lọai gà này có những cách nuôi và kỹ thuật khác nhau trong việc huấn luyện xoay xổ. Ở vào tuổi 30 “Tam thập như lập” Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đã thống lãnh quân đội để chống lại giặc "Thát Đát". Thú chơi gà nòi và truyền thống đá gà tại Việt Nam đã có từ lâu đời.gif Cựa gà không chọc thủng áo da !!!. Lịch sử Việt Nam ghi lại những lần trở lại đô hộ Việt Nam. tập luyện và chuẩn bị gà ra trường từ các tay chơi gà nòi đầy kinh nghiệm và lão luyện đã từng sống tại Hà Nội với giòng gà Mã lại (Mã mái) vào những năm của thập niên '30.ganoi. bất túc dĩ xuyên lỗ giáp Đổ bác chi thuật. Vào thời này ở miền Bắc có nhiều trường gà (sới) cho các tay chơi gà nòi so tài cao thấp với số người tham dự lên đến cả hàng ngàn người . Cựa gà không chọc nổi áo da. Khi hiểm hoạ của giặc Mông Cổ với một đạo quân hùng hậu dưới thời vua nhà Nguyên là Hốt Tất Liệt tràn sang biên giới để xâm lăng nước Đại Việt vào năm 1258. Một điển tích khác trong lịch sử Việt Nam vào thế kỷ thứ 13 đó là dưới thời nhà Trần. có thể hơn 700 năm trước vào thế kỷ thứ 12. thú chơi gà nòi đã thành một hiện tượng rất phổ thông trong dân gian. Lịch Sử và Gà Nòi http://www.đối phương trong trận đấu. Để cảnh tỉnh binh sĩ và dân chúng chỉ lo mải mê với thú chơi gà nòi mà quên đi mối họa "nước mất nhà tan" ngài đã cảnh tỉnh quân lính bằng lời hiệu triệu: "Hùng kê chi cự. Phải đâu kế hoạch của nhà cầm quân? Ngày nay các tay chơi gà nòi có thể tham khảo về những kỹ thuật nuôi. Trong miền Nam nơi sản sinh ra nhiều giống gà cựa hay. Những nghề cờ bạc tinh ma. các sách vở quý giá đều bị Tàu tịch thâu và đốt cháy để áp dụng chính sánh "ngu dân" hòng thống trị Việt Nam lâu dài. Những tài liệu hướng dẫn về cách chọn lựa xem tướng gà nòi chỉ xuất hiện gần đây vào thế kỷ thứ 17. Một trong những thủ bản cẩm nang về gà nòi còn được truyền tụng đến ngày nay là "Kê Kinh" mặc dù do bản sao chép lại đã "tam sao thất bổn" nhưng vẫn còn nhiều giá trị và được các sư kê và các tay chơi gà gối đầu giường và dùng làm "kim chỉ nam" cho việc chọn và xem tướng gà nòi.

87 hoàng tử và 64 công chúa.vn http://www. Một số tỉnh tại miền Nam như Bình Dương. Chữ "Nòi" được dùng cách đặc biệt để nói về truyền thuyết xuất xứ của người Việt ngày nay.htm http://www.ganoi. to con với sừng dài vuốt nhọn được dùng để tranh giải giữa các làng vùng Đồ Sơn . Hổ đựơc dùng để đấu với voi và thường bị voi quật chết. http://www. Có ba loại chính được dùng trong thể loại thi đấu là: Hổ Quyền. Muốn hiểu rõ hơn về truyền thống đá gà tại Việt nam thì cần phải hiểu thấu đáo chữ "Nòi" trong văn chương bác cổ.1802). Gà nòi trong lịch sử và sinh họat. Nhiều chuyện được dân gian truyền khẩu kể lại về Nguyễn Nhạc là người rất mê gà nòi.gif Một trận thư hùng.ganoi.vietnamtourism. Bốn chữ "Nòi Giống Tiên Rồng" mang một ý nghĩa sâu đậm về nguồn gốc và bản sắc dân tộc. Ngoài những bậc như vua.jpg Hổ Quyền Vua Minh Mạng sinh năm 1791 và băng hà năm 1840.com/image/storypic/hoquyen/ho. Tuy nhiên phải nói đá gà là một trong những loại thi đấu được nhiều người ưa thích và tham dự.ganoi. Long Bình-Đồng Nai cũng đã thấy bắt đầu thi đấu và khởi sắc. Sử ta có ghi lại chuyện con nuôi của Tả Quân Lê Văn Duyệt là Lê Văn Khôi dùng tay không đả hổ trong dịp Sứ Thần Xiêm La (Thái Lan) ghé thăm khiến họ kinh phục.hueworldheritage. chúa và các quan cận thần chơi gà phải kể đến Tả Quân Lê Văn Duyệt và Nguyễn Nhạc (nhà Tây Sơn 1778 . Ngày nay chính phủ Việt Nam đang khuyếch trương nghệ thuật chọi trâu lâu đời và truyền thống này tại miền Bắc.ganoi. Chọi Trâu. Có nhiều điểm tương đồng khi nói đến . Ngày nay những thế võ này vẫn được lưu truyền lại tại vùng Bình Định thuộc miền Trung Việt Nam. Nhà vua có 40 vợ.org.com/image/storypic/story10d. Trong khi "Hổ Quyền" là một nghệ thuật biểu diễn võ thuật được tổ chức trong giới hạn của cung đình cho các bậc vua chúa thưởng ngoạn thì "Chọi trâu" và "Đá gà" là hai thú vui dân gian.jpg Những mẫu tem thư gà nòi đựơc chính quyền Việt Nam phát hành nói lên nét đặc sắc của truyền thống đá gà trong các dịp Tết và lễ hội. vua cho xây "Hổ Quyền" trên bờ sông Hương cách nội thành Huế khoảng 4 kilo mét về hướng Nam. chính ông là người đã bỏ công ra sưu tầm về môn "Kê Quyền" là môn võ dựa trên các thế đánh và ra đòn của gà nòi.com/image/storypic/hoquyen/minhmang.vn/phongsudieutra/nam2005/thang7/59438/ Chọi Trâu Loại trâu cổ. Môn Chơi Của Bậc Vương Giả Các triều đại vua chúa Việt Nam ngày xưa thường dùng súc vật để thi đấu hoặc biểu diễn trong những dịp lễ hội đặc biệt. http://www.com/Hue/v_pages/kt_hoquen.jpg Vua Minh Mạng.org. Hổ Quyền rất đựơc các vua nhà Nguyễn ưa chuộng.com/viet/image/storypic/vietstamp.sggp. Truyền thuyết "Tiên Rồng" được dùng để nói đến người Việt ngày nay là hậu duệ của "Cha Rồng" và "Mẹ Tiên" một giòng dõi có một không hai trong lịch sử nhân loại. và Đá Gà.http://www. Qúy độc giả có thể tìm hiểu thêm về môn chọi trâu tại đây Đá Gà http://www.Hải Phòng. Qúy độc giả có thể tham khảo thêm về bộ môn này tại các trang sau đây: www. Năm 1830.

Nguyễn Nhạc là những người am tường về cách nuôi cũng như thú chơi đá gà. Đối với một sư kê thì nỗi sung sướng và tự hào lớn nhất của họ là khi dòng gà của mình ra trường đá thắng một con gà lừng danh khác đã có tên tuổi trên chốn giang hồ. Mặc dầu được dựa trên một thành ngữ đã có sẵn và thay đổi hai chữ “tiếng Việt” thành hai chữ “gà nòi” trong câu "Tiếng Việt còn. http://www. Gà nòi mất. Rồng là một Linh vật có những đặc điểm nổi bật như sức mạnh vô song.giống Linh vật như rồng và gà nòi. dũng cảm trước kẻ thù và không chịu khuất phục. Đặc tính can đảm của gà nòi có thể nói phần nào ảnh hưởng đến cá tính và gây phấn khích trong cuộc chiến nhưng nếu gà nòi bị tuyệt chủng hay mất đi thì tinh thần chiến đấu và sự hứng thú của người trong thời thế cũng bị ảnh hưởng ít nhiều. Một khi lòng dũng cảm đấu tranh của con người mất đi thì tổ quốc của họ cũng sẽ bị mất. Từ đặc tính văn hóa cổ truyền này. Những người mê gà nòi là những người có những tánh nét đặc biệt hiếm có.jpg Một trận gà ở Hà Nội. Những người trẻ tuổi chập chững bước vào thú chơi đá gà thường "tầm thầy học đạo" trong quan hệ sư phụ và đệ tử. Những trận gà "để đời" như thế được kể lại và truyền miệng trong giới mộ điệu. Có thể đó là một trong những lý do mà người Việt ưa thích nuôi gà nòi. Trong lịch sử nước nhà. chủ kê còn giành nhiều thời gian để chăm sóc cho con gà của mình và đến nước này thì vai trò có thể đảo ngược lại và không biết người làm chủ gà hay gà làm chủ người. Khi nghe tiếng một con chiến kê tài giỏi thì dầu xa xôi đến đâu cũng tìm đến và nài mua cho bằng được. Có những người yêu gà nòi đã bất bình thốt lên: "Gà nòi còn.com/viet/image/storypic/story10c. Ngay cả những tay mê gà ở Mỹ cũng tự xem mình thuộc thành phần "special breed". Người Việt Nam và các dân tộc Á Châu nói chung không muốn mất mặt cho dù bằng một lý do nhỏ nhặt nhất. Đạo Kê được thành hình và ra đời. Nó là văn hoá của giưới thượng lưu biết chữ vì họ phải thông suốt những tài liệu đá gà đựơc viết bằng Hán văn hoặc Hán Việt như Kê Kinh. dân tộc Việt luôn luôn nổi dậy để chống bạo quyền và ngoại xâm không chịu khuất phục trước sức mạnh của ngoại xâm. Sự bất khuất và dũng cảm của dân Việt có những điểm tương đồng với sự bất khuất và dũng cảm của gà nòi. (loài đặc biệt. Những dũng tướng điều binh góp phần để bảo vệ giang sơn gấm vóc được biết trong lịch sử Việt Nam như Lê Văn Duyệt. Qua kinh nghiệm và cách săn sóc luyện tập mỗi một con gà nòi ra trường đều mang niềm tự hào cho người chủ kê. nước Việt mất". các tay chơi mới vào nghề tỏ sự kính trọng và khâm phục đến các sư kê và lớp đàn anh trong nghề lâu năm là một trong những đặc tính ‘bất di bất dịch’ trong võ thuật và truyền thống chơi gà nòi của người Việt Nam. Gà nòi cũng có những đặc tính tương tự nhưng rồng chỉ xuất hiện trong truyện hay truyền thuyết của văn chương nên gà nòi có thể nói là loài vật mang nhiều đặc tính như loài Linh vật nhưng lại rất gần gũi với con người. Trong nghệ thuật gà nòi. tiếng Việt mất. Người chủ kê mà có một con chiến kê quý thì ngoài vấn đề tiền bạc bỏ ra. giầu hay nghèo đều như nhau. Câu nói này nói lên tinh thần bất khuất của gà nòi trong mỗi người dũng sĩ Việt Nam mà gà nòi là biểu tượng thực tế. Kinh sách và tài liệu qúy báu thừơng chỉ đựơc lưu truyền giữa những giưới thượng lưu và có tính cách bí truyền không thoát ra cho người ngoài. chính quyền đã tịch thâu và hủy diệt một số gia cầm rất lớn nhằm chận đứng bệnh dịch có thể lan tràn ra những vùng khác. nước Việt mất" nhưng nếu xem lại lịch sử nước nhà trong quá trình dựng nước và giữ nước. nước Việt còn.ganoi.) Trong thời gian dịch cúm gà hoành hành tại Việt Nam vào năm 2003. Việt Nam đã đánh bại nhiều kẻ thù có khả năng về quân sự và nhân lực gấp bội lần. Nếu không kể đến rồng là biểu tượng trong tưởng tựơng thì có thể nói gà nòi là biểu tượng hoàn hảo nhất cho sự dũng cảm và bất khuất của dân Việt. trong lãnh vực này thì không kể sang hèn. Các tay chơi gà thường bỏ nhiều thời gian chăm sóc gà nòi và đôi khi dẫn đến sự ham mê thái quá. tên tuổi của họ được nhiều người nể nang và biết đến. nước Việt còn. Người chủ kê chỉ được các tay chơi gà biết đến nếu con gà lập được công trạng. .

vẹo cổ. . trăm trận trăm thắng” không những chỉ áp dụng trong binh nghiệp mà còn được áp dụng trong phép đá gà.com/viet/image/ganoi/badscale. Gà trống để đổ dòng là những con đã có thành tích vẻ vang ngoài trường gà. Các nông gia trong làng mạc cũng thường tổ chức những buổi đá gà để giao lưu và phát triển dòng gà của mình. Các phần dinh dưỡng cao được thêm vào khẩu phần của cặp gà giống gồm có rau. Thông thường thì gà nòi không cần phải hớt lông nhiều vì các phần như cổ. Có lọai gà nòi ít lông và trần trụi hơn lọai khác. vai vóc và sâu lườn sẽ được tuyển chọn. lông tơ và lông dưới cánh. Một cẩm nang trọn bộ về cách săn sóc và tuyển lựa gà nòi là một đề tài sâu rộng mà bài viết này không thể đề cập hết được. Ngày nay người Việt Nam vẫn tổ chức các buổi thi đá gà vào những dịp Tết đầu năm để giữ tập tục cổ truyền của cha ông. Lông đầu và cổ của gà nòi dòn dễ gẫy nên sau nột vài lần xổ (vần) là gà thường trụi lông nơi đầu và cổ. Tuy nhiên dựa theo “Kê Kinh”. Qúy độc giả có thể xem thêm quá trình trụi lông của gà tại đây Đối với những loại gà có nhiều lông và cần tỉa thì các bạn có thể tỉa như sau: Đầu – Lông đầu thường được tỉa và hớt sát để các sư kê dễ bề mổ xẻ hút máu bầm và khâu vá. đầu và đùi thường trần trụi sẵn. Để chuẩn bị gà trước khi mang ra trường thì các tay chơi gà thường hớt lông đầu. Tuổi từ 1 năm rưỡi đến 5 năm và thuộc dòng gà khác.Các sư kê thường giữ dòng gà riêng cho mình và không muốn thất thoát ra ngoài. Ngoài ra. Các dinh dưỡng này thường được vỗ cho gà khỏang 1 tháng trước khi cho chúng phối giống. trái. Gà sẽ bắt đầu ấp và nở vào đầu mùa Xuân. và hở xương ghim (xương chậu bên dưới gần hậu môn) sẽ bị lọai bỏ. Các dòng gà nổi tiếng vô địch thường vô gía và không thể nào mua cho dù ngay cả từ bạn bè thân. Vòng lọai hai : Khi được 7 tháng tuổi. Câu thành ngữ của ông bà ngày xưa “Biết người biết ta. có nhiều lọai gà đòn khác nhau do đặc tính di truyền riêng của mỗi dòng.ganoi. Chuẩn Bị Hớt Lông Như đã trình bày. trường đòn. Thời gian để thả gà phối giống là từ cuối tháng Mười Hai trở đi cho đến đầu tháng Giêng. Có khỏang chừng 13 vảy xấu để các sư kê dựa vào đó để “xem gà xét vảy” để lọai bỏ. Những con gà mái gốc vừa bền vừa dữ cộng với một số đặc tính trổi vượt khác về ngọai hình và diện mạo như đầu mỏ. các con gà tơ sẽ phải vượt qua vòng hai. Những con bị vẹo lườn. Gà mái gốc được chọn trong khỏang từ 1 đến 6 năm tuổi. một số các sư kê đã lọai bỏ gà con vào lúc 2 tháng tuổi nếu những con gà con này có vảy xấu. Tài liệu này chỉ trình bày những điểm căn bản để cho quý độc giả có một hiểu biết khái quát về gà nòi và những phương pháp ứng dụng sẽ được đề cập đến trong những phần sau.jpg Cảm ơn trời đất. Gây Giống và Tuyển Chọn Cách thức nuôi gà nòi đòi hỏi nhiều công phu. sự tỉa hớt cũng giúp cho gà không bị gà đối phương núm lông để đá. ít nhất là đã ăn từ 2 độ trở lên. thóc lúa. chân tôi không có vảy xấu !!! Ảnh của Sdykes Vòng lọai đầu : Cách thức lọai gà trong vòng này tùy thuộc vào mỗi kinh nghiệm riêng của các sư kê. Họ lo ngại khi dòng gà lọt ra ngoài sẽ giúp cho các đối thủ khám phá ra thế đá riêng của giòng gà đó và tìm cách khắc phục. các hợp chất vôi và tôm tép hay cá. Gây Giống. http://www. đây là lý do tại sao gà mái gốc không được bán ra.

ngải cứu. hơn nữa sẽ không làm gà thấm nước vào lông khó bay nhảy trong lúc thi đấu. Có thể ngâm chân gà ngày hai lần sáng và tối mỗi lần 30 phút. lau rửa làm gà mát gà vì thời tiết vào những tháng gần Tết bắt đầu nóng. khi được 1 năm rưỡi (18 tháng) là gà đã rắn chắc như một thỏi sắt toi luyện và có nội lực và ngọai hình sung mãn sẵn sàng ra trường đụng gà khác. Con gà bên ngoài sẽ chạy quanh bội gà vì tức khí và muốn tìm cách chui vào bên trong gặp đối thủ.… gà tơ vào khoảng 7 hay 8 tháng tuổi trở lên là bắt đầu vào việc tập luyện. v. bền sức và giúp chủ kê khám phá ra tính nết và nước đá của gà nhà nếu nó thiện nghệ một mé hay hai mé khi xoay trở. đầu. Dầmcán: Chân gà được ngâm vào một dung dịch thuốc pha với nước tiểu hay muối để giúp cho chân gà săn chắc lại. Một con gà mồi sẽ được nhốt trong một cái bội tre. Lông ngực – Phần lông ở ngực thường được giữ nguyên không hớt. xoay hơi. phía bên ngoài chụp thêm một cái bội tre lớn hơn để gà không thể mổ hay cắn lẫn nhau. xổ hơi. Vô Nghệ: Tất cả gà chuẩn bị ra trường đều được vào nghệ có pha lẫn với các vị thuốc để giúp cho phần da lộ ra không những mau đỏ da thắm thịt mà còn giúp cho lớp da được chai sạn lại để chịu đòn. đùi và ngực. cùng tuổi để “đá thử sức” và tập cho quen dần với cách giao nạp. ghịt gà khác để ra đòn. quần hơi v.v. Chạy Lồng: Chạy Lồng. trong khi các tay chơi gà trẻ tuổi không có nhiều kinh ghiệm và . Mỗi lần xổ gà thường là một đến hai hiệp. Mỗi sáng khi gà cất tiếng gáy đầu tiên là gà được thả ra sân sớm trong lúc trời còn đang tờ mờ để vươn vai. Gà còn đựơc tắm nghệ để teo mỡ. Sau 6 tháng áp dụng những phương pháp huấn luyện trên. Gà nòi có bộ xương rất lớn do đó muốn gà phát triển đúng mức cần phải có thời gian và đủ kiên nhẫn để gà lớn lên một cách bình thường. đập cánh gáy đi lại trong sân khi sương chưa tan. Om: Gà được tắm rửa và xông hơi hằng ngày bằng khăn ấm với một nồi nước nấu bằng các vị thuốc Nam như trà xanh. Khi ra trận gà được hớt lông tơ mềm để sư kê hay nài nước dễ dàng trong lúc làm nước.… để gíup gà khỏe mạnh. Phương pháp này giúp gà quen dần với sức chịu đựng. Trung bình vào một năm tuổi (12 tháng) là lúc gà đã cứng cáp và bắt đầu vào chương trình tập luyện chuẩn bị cho việc ra trường. nhập trận thế và cách làm nước của sư kê. gừng.v. Qúy độc giả có thể xem thêm công thức thoa nghệ tại đây Lông tơ – lọai lông này mọc dưới cánh bên trong nách gà và hai phía bên hông cũng như dưới bụng gà. Xổ: Gà được cáp với gà cùng chặng.Cổ và đùi – Lông ở cổ và đùi gà nòi thường được hớt để vô nghệ và thuốc cho da gà dầy dạn chịu được những cú đá hay cào (bằng móng) của gà đối phương vào những phần dễ bị trúng đòn như cổ. Các Phương Pháp Tập Luyện Đi hơi: Phương pháp này còn được gọi dưới nhiều tên khác như vần hơi. Gà được bịt mỏ và cựa (nếu có) và chỉ có thể dùng cổ để xoay trở đối phương vì không dùng mỏ để cắn. Phương pháp này giúp cho các ngón chân và quản gà rắn chắc khi ra đòn đá đau và chắc hơn Quần Sương: Các sư kê tin rằng sương buổi mai tinh khiết giúp cho gà khỏe mạnh trong lúc tập luyện. Phương pháp này có thể tập luyện cả giờ và giúp cho gà phát triển bắp thịt nơi đùi và chân. Các sư kê dầy dạn kinh nghiệm thường nuôi và tập luyện gà đúng độ mới mang ra thi đấu.

Nghỉ và làm nước là 5 phút.jpg Cách cáp độ gà ở Việt Nam rất khác nhau tùy theo từng địa phương. sư kê cũng có thể đoán biết được thêm về gân cốt và quá trình toi luyện của gà cũng như sức chịu đựng của nó. Trung và Nam. Có nơi cho phép chủ kê được đụng chạm. Cuộc chính biến này đã thay đổi nhiều trên đất nước và thú chơi đá gà cũng không thoát khỏi những thay đổi về cách thức và luật lệ sau năm 1975. Những tay cáp độ gà sẽ mang gà ngồi vào bồ (vòng) có nơi đào lỗ sâu xuống đất để làm đấu trường. tỷ như sới gà của cựu Phó Tổng Thống Nguyễn Cao Kỳ thì có dùng cân khi qua cổng. rờ tay trên con gà đối phương.háo thắng hay ép gà đá non chưa đủ lực thường chịu thảm bại dưới tay các bậc đàn anh trong nghề. Mỗi trường đá gà có những luật lệ riêng do chủ trường gà đặt ra. Không có giới hạn mỗi . Trong trường hợp này chủ kê có quyền yêu cầu chủ kê phía bên kia kéo cánh xuống để quan sát kích thước lưng của con gà đối phương. mỗi hiệp đấu được ấn định là 15 phút. Chủ trường sẽ đóng góp ý kiến thêm về cáp chặng để cho có độ gà đá. http://www. có nghĩa nếu con gà có 2 phân (2cm) lớn chiều ngang hơn vẫn không bằng con gà tuy kém 2 phân ngang nhưng hơn 1 phân về chiều cao. Những nơi không cho phép đụng chạm gà đối phương thì chủ kê phải dùng mắt để phỏng đoán chiểu ngang cũng như cân nặng của con gà kia.ganoi. Có nơi cấm không cho vì lý do an toàn cho gà của khách mang đến.thumb. Ở sới Yên Sở. Luật Trường Gà http://www. Một phương pháp khác được gọi là "vô tay". Chiều cao của hai con gà được xem xét rất kỹ. còn được gọi là "cái ngang" tức là chiều ngang của lưng gà. Kế bên là bản nội quy trường gà của sới Yên Sở. Tại miền Nam Việt Nam. Thường thì phép vô tay chỉ được áp dụng ở những trường gà mà mọi người đều là bạn bè thân quen. thường thì hai con gà được chủ kê đâu lưng lại để so kè chiều cao và chiều ngang của lưng gà.) các tay chơi đá gà thường không dùng cân để cân trọng lượng của gà. Nhưng phép vô tay không phải trường gà nào cũng cho phép.com/viet/image/ganoi/votay. trước năm 1975. Khi vô tay.ganoi. Những chi tiết trình bày trong tập tài liệu này được thu thập tại một số trường gà tiêu biểu và có thể không hoàn toàn đúng cho từng miền hay những trường gà cùng một địa phương. do đó các tay chơi gà có câu "một phân vai bằng hai phân xương". hai đơn vị đo lường về chiều cao và chiều ngang như thế bù qua xớt lại thì vẫn được coi là đồng chạng gà và có thể cáp độ được. Tuy nhiên trong vấn đề cáp độ.jpg Miền Bắc Luật trường gà khác nhau tùy địa phương.com/viet/image/storypic/birdmatch. Cáp Độ. Gà có chiều cao hơn thường có lợi thế khi ra đòn. (Năm 1975 đánh dấu một giai đoạn lịch sử Việt Nam khi chính quyền miền Nam mất quyền kiểm soát miền Nam về chính quyền miền Bắc. Trong những nơi cho phép chủ kê được phép lấy tay để đo lưng con gà đối phương để đoán chừng "mấy phân xương" lưng. Thường thì các tay chơi gà định lượng con gà đối phương bằng cách dùng mắt quan sát để cáp độ. miền Bắc Việt Nam. Trong những trận gà ăn thua lớn phương pháp "vô tay" không được áp dụng. Thí dụ như một con gà có lườn dài và sâu hình chữ V ( như lườn tàu đi biển) là loại gà có sức chịu đựng đứng trường bền bỉ. Sự cẩn trọng này rất cần thiết để đề phòng những kẻ ma giáo áp dụng xảo thuật điểm huyệt hãm hại gà đối phương trong lúc vô tay. Các sư kê có kinh nghiệm có thể đoán chính xác trọng lượng con gà trên tay bằng cách này. cũng có sới dùng cân. Tuy nhiên. Vô tay là thủ thuật dùng tay để nâng dưới lườn con gà đối phương lên để ướm chừng sức nặng. để so kè chiều cao và bề ngang của lưng gà để bắt chặng. Tài liệu này không có đủ dữ kiện để phân tích chi tiết về sự khác biệt giữa các trường gà đang sinh hoạt đều đặn tại các miền Bắc.

Qúy độc giả có thể tìm hiểu và tham gia hội chúng tôi trong Diễn Đàn.v. Đấu trường là nơi gà tranh tài trong những trận đá được gọi là "sới gà" (tiếng miền Bắc) hay "trường gà" (tiếng miền Nam). Vào giai đoạn này gà cựa thường ra trận với cặp cựa thiệt của nó.. Gà nòi ra trường cáp độ được phân loại theo sức nặng như sau : . làm nước nghỉ cũng 5 phút như các nơi khác. Thú vui đá gà ở Việt Nam mặc dầu vi phạm luật pháp và không được chấp nhận nhưng nhà nước cũng dễ dãi cho thể loại đá đòn. mỗi một hiệp (ôm) được ấn định là 20 phút. Các đại gia giầu có ở miền Nam thường thích đá gà cựa hơn vì có kết quả ăn thua nhanh chóng. Biên Hòa. cảnh sát.độ gà là bao nhiêu hiệp. Hội Gà Nòi Việt Nam được thành lập không ngoài mục đích bảo tồn và phát triển giống gà nòi Việt Nam và văn hoá Đạo Kê.Chặng Nhì: từ 3 đến 4 ký . có thể khác biệt giữa các trường gà. Rất Trân Trọng. may mắt v. . Trận chiến kết thúc nhanh chóng cho các trận gà dùng cựa sắt để tránh sự theo dõi và bắt bớ của lực lượng công an..Hạng nặng . Bến Tre và Bạc Liêu.từ 3 đến 3. căm nhọn để tranh tài cao thấp trong khi các tay chơi gà thuộc thế hệ lớn tuổi thường trung thành với môn đá đòn truyền thống.Thú chọi gà cần dầy công suy ngẫm” . Dù với kinh nghiệm và hiểu biết hạn hẹp. Ngày nay.Hạng nhẹ . chúng tôi cũng sẽ cố gắng giải đáp những thắc mắc ưu tư của quý độc giả. Số hiệp của độ gà có thể được thỏa thuận giữa hai chủ kê. Trước năm 1975. Rất nhiều câu chuyện trong các sách truyện kể lại những trận gà cựa nổi tiếng trong những vùng như Cao Lãnh. chắp lông. vừa nhanh vừa giản tiện.v. Miền Nam Tại Sài Gòn. Hội Gà Nòi Việt Nam Nghệ thuật chăn nuôi & huấn luyện gà chọi “ Nghề chơi cũng lắm công phu . Trước đây những trận gà cựa đá bằng cựa thật thường được cáp tại trường gần giống như lối cáp của gà đòn nhưng sau này không thông dụng do lệnh cấm của nhà nước nên hiện nay các trận gà cựa được tổ chức tại các trường di động. Các tay chơi gà cựa thường dùng cân để cân trọng lượng của cả 2 con. Trong khi phép phân chặng và cáp độ của gà đòn rất cầu kỳ và tốn thì gìơ thì phép cáp độ của gà cựa đơn giản và nhanh chóng hơn nhiều. Thường thì gà được cân tại nhà và cả hai bên đều đồng ý cáp gà qua điện thoại hay bằng miệng tại quán cà-phê hay các quán ăn rất nhanh chóng trước khi mang gà đến điểm hẹn để xem lại lần chót trước khi vào độ.dưới 3 ký Các trận đá gà thường được tổ chức vào dịp trước Tết và tiếp tục cho đến tháng Tư. Miền Trung Ở tại tỉnh Bình Định. Nếu cả hai bên đồng ý họ sẽ mang gà đến một điểm hẹn khác được dùng làm trường gà. Có rất nhiều trường gà nổi tiếng quanh vùng Saigòn. Gà ra hiệp làm nước cho nghỉ 5 phút.Chặng Nhất: trên 4 ký.5 ký . hầu hết các trường gà tại miền Nam đều giành riêng cho gà đòn hay gà cựa.. Các chi tiết như khớp mỏ. giới trẻ chơi đá gà cựa tại miền Nam thường gắn dao. Các tay chơi gà thường dùng chữ "chặng" (đọc trại thành chạng) để phân loại gà thành 3 cỡ như sau : .5 ký .trên 3. mỗi hiệp là 15 phút.Hạng trung . Các đấu trường ở miền Bắc và Trung đặc biệt dành riêng cho gà đòn. Hóc Môn.v.Chặng Ba: dưới 3 ký.

ủ thối lên ròi. nguyên lông lá. Công thức chung : . 2 . Vậy 1 con gà “mộc” muốn ra trường thi đấu được. gà đói.n t---------. ít mỡ ( lipit) & đủ chất khoáng. cho ăn như vậy gà vừa béo vừa lười. chờ bữa ăn chiều. 1 lần ớt (1 quả) tránh dịch toi & làm gà không quáng mắt. Cách cho ăn : Mỗi ngày cho gà ăn 2 bữa thóc : Sáng từ 6h . Có 3 hình thức vần gà : a) Gà vần với gà: 2 gà cuốn chân. -Vần 1 hồ hơi (30 đến 40 phút). tuy vậy không nên ăn nhiều rất nóng.ta phải cho tập với cường độ hạ dần. người chơi mới thành công được A)3 nội dung chính về việc nuôi gà chọi là : Ăn .Từ hình thức đơn giản đến phức tạp. không chịu hoạt động lùng sục tìm ăn. Lượng thức ăn : Mỗi bữa không được cho gà ăn no hết dung tích diều. quả khác.Phương pháp vần: Vần vỗ gà chọi là cách thức tập luyện để chuyển biến 1 gà “mộc” thành 1 gà chiến. đòi hỏi người chơi phải công phu lắm .vần 1 hồ đòn (15 đến 20 phút). c)Thịt bò băm nhỏ trộn với bột Mã Tiền.(Các hình thức vần sẽ được trình bầy chi tiết ở phần sau). bịt hoặc thả mỏ ”quần thảo” với nhau. hại vô cùng. đến 12h. gọi là vần hơi hay vần đòn. vừa dẻo dai về sức bền & phải có lực bật tức thời). rửa sạch Hai loại mồi ở trên nên thay đổi xen kẽ nhau cho gà ăn rất tốt. chạy lồng & thuốc men khoảng 1 tuần.18h tuỳ theo mùa đông hay mùa hè. Khi đạt đến điểm đỉnh (MAX) của phong độ. b) Trạch nướng. nên cho gà ăn thêm 2 lần Tỏi. Cường độ vần gà : Nguyên lý chung là vần gà theo mức độ hao tổn năng lượng từ thấp đến cao. c) 2 gà chạy lồng có người theo dõi đếm vòng. ngoài ra điểm phụ thêm một ít “mồi”& rau.13h cho ăn phụ thêm ít mồi & rau quả tươi cho đủ chất. thức ăn chủ yếu là ngũ cốc. “Mồi” là thức ăn giầu đạm ( protein). Nhớ mỗi tuần vào lúc mát trời. rồi nghỉ 2 ngày bắt đầu vào vần. không quá 4h đồng hồ. vó bò. b)Cua đồng băm nhỏ ăn ít chắc gà. gà rất sung.3 ngày. trong đó có hình thức tập”quay thóc”. với lượng ăn sáng này. kết hợp với những sáng tạo khoa học tiên tiến cùng sự chịu khó đến đam mê ngón nghề. tức là khoảng 10h -11h trưa trong diều không được còn một hạt thóc nào là vừa .7h. mất hết bản năng sinh tồn trong thiên nhiên. thạch sùng ngâm rượu thỉnh thoảng cho ăn điểm thêm. khi ủ mồi phải làm xa chỗ người & vật sinh sống. Các loại mồi đặc biệt : a)Tắc kè. thảo long. số ngày nghỉ sau khi vần là 4 ngày. Buổi trưa khoảng 12h . để bảo đảm an toàn. chiều 17h .được xoa om qua chè tươi. sao cho sau khi ăn xong bữa. Kinh nghiệm cho thấy : muốn cho cơ bắp gà rắn chắc nên cho gà ăn thóc tẻ là chính. b) Gà vần tập với người: gọi là tập bộ. đùi cóc đã làm sạch ) kho hơi mặn.Sau đây là những kinh nghiệm được đúc kết từ nhiều năm nuôi & luyện gà chiến : Từ một con gà mộc. . hay cá nục khô cắt nhỏ. bắt đầu sục bới tìm ăn. Vậy lượng ăn mỗi bữa chỉ khoảng 1/2 đến 2/3 dung tích diều . rất bổ. cần vần theo “cung bậc” nào ? Bảng vần sau đây đã đươc quy chuẩn : Một gà mộc. Chú ý: Mã Tiền là độc dược. chủ gà cho ăn bổ sung mồi & rau ( hoặc quả) cho đỡ đói. sao cho đúng ngày ra trường có thể lực hoàn chỉnh.Vần & Om 1-Chế độ ăn uống : Gà chọi là giống gia cầm. Dưới đây là một số loại mồi hay dùng: a) Thịt nạc ( thịt chó.13h trưa. mỗi ngày 1 gà chiến chỉ cần cho ăn 1 đến 2 con. ăn nhiều rạc gà.----------------------.Biết kế thừa những kinh nghiệm cổ truyền. để trở thành một con gà có đủ thể chất chinh chiến (vừa rắn chắc về cơ bắp.

Ngược lại. nhiệt độ không quá nóng.5 ngày/ hồ). 15 phút sau 5 ngày ra đá.1=4. Sau khi chạy lồng. sau 4 ngày ra đá . sẽ hỏng gà. cho dùng thuốc & ăn sáng rồi mới được “ vào nghệ”.5ngày 3..3= 7. 10 phút . đứng cho gà chiến “bắn”.Các hệ số trên thay đổi tuỳ theo số hồ vần ít hay nhiều (+/_ 0.) Muốn cho gà an toàn khi bắn chân. Vào nghệ như thế nào ?: Nghệ củ ( đã luộc trong nồi om). Nên bắn chân hoặc vần gà những kỳ cuối vào lúc nào ? Các hình thức vần gà đều nên chọn lúc thời tiết đẹp : Lý tưởng nhất là ngoài trời có nắng nhẹ.ĐỘ CHÍ CHỢP BÉN MỎ khi vào díu . phun nước chè. chia số vòng chạy lồng làm 2 hoặc 3 đợt.5.ĐỘ CĂNG XIẾT khi tung chân đá quan trọng hơn cả là THẦN KHÍ của “ Chiến Kê “ thể hiện qua sắc đỏ & hơi thở trong khi bắn chân. phải tìm gà “phu” bịt mỏ. xoa khô. Kỳ vần Số hồ vần Tổng số ngày nghỉ Số ngày nghỉ sau khi vần Số ngày & số vòngchạy lồng Số ngày nghỉ trước khi vần 1 1 Đòn + 1 Hơi 4. lạnh. nhiệt độ ngoài trời cao hoặc lúc gió mùa mưa rét. tuỳ thuộc chủ yếu vào việc làm này. hãy cho gà chạy lồng. không bắn chân hoặc vần gà vào ngày nắng to. VÀO NGHỆ là công đoạn không thề thiếu được trong “ trình” nuôi gà chọi : Gà có săn chắc. trước khi cho gà ăn.1=3. sức chịu đòn cao & công lực phát ra nặng hay không. sau 2ngày ra đá .2 = 6 ngày Tổng =14ngày 6 6 ngày (50v-70v-90v) (90v-70v-50v) Nghỉ 2 ngày thả rộng ( cân kiểm tra) 3 3 Đòn + 3Hơi 3.5.t 40 ngày Nghỉ hết đợt kiểm tra cân Nghỉ hết đợt kiểm tra cân. Nghỉ 3 ngày 1 ngày tập nhẹ 2 ngày sau n.3=10.5. Thường sáng dậy..5.2 = 8 ngày 3. cuốn chân to. 1 nhánh bằng ngón tay cái giã nhuyễn trong cối: . kỳ bắn chân này đặc biệt quan trọng : người chơi phải quan sát kỹ ( SỨC BẬT khi giao chân .5ngày 2. Sau kỳ vần thứ 3 “ bắn chân”có thể ra trường được: Nếu bắn chân : 5 phút. giữa mỗi đợt chạy.5ngày Tổng = 8 ngày 3 3 ngày (50v-90v-50v) Nghỉ 2 ngày thả rộng ( cân kiểm tra) 2 2 Đòn + 2 Hơi 4.5ngày Tổng = 18ngày 9 6 ngày như ô trên. gà được phun nước chè để kích thích sự hưng phấn tự nhiên trong luyện tập. khô ráo.

Chú ý: Đùi vào nghệ nhạt hơn. xoa đều ra bớt nghệ lần 2. HÔNG SƯỜN. lại có hiệu quả cao. tập trung ở những vùng hay bị đòn đánh tới như: ĐẦU. Ví dụ: Buổi trưa hè.70 = 40 vòng.t. thường số vòng chạy lồng là 50 vòng. nhiệt độ ngày đang cao 35. ngoài ăn uống điều độ. Ví dụ : hôm nay chạy lồng 70 vòng. CHẾ ĐỘ THUỐC BỔ DƯỠNG CHO GÀ CHIẾN: Muốn gà có thể lực sung mãn. tránh bị cứng gà. HỐC NÁCH. Biết lựa chọn thời tiết. khổ luyện có bài bản. vậy số vòng quay thóc là 80 . cuối cùng cho gà dùng thuốc & ăn nốt bữa chiều. LƯNG.36 độ C mà dùng các loại thuốc có tính nhiệt như Hải Cẩu Hoàn hay STRICHNIN. “ RA NGHỆ ”: Sau 6 h đồng hồ vào nghệ.theo chế độ thuốc bảng sau : Buổi\Thứ Hai Ba Tư Năm Sáu Bẩy Chủ Nhật Sáng B12 STRICN v. thời khắc thích hợp để dùng thuốc không bị phản tác dụng. thì số vòng quay thóc là 110 .VAI. Tiếp đó bước vào tập “quay thóc” rồi ra nghệ lần 3 bằng cách om nước chè tươi đun sôi & phun tắm xoa khô bằng nước sôi để nguội. chuyển sang dùng thuốc ở bảng 1. khoảng 16h. đánh cho ngấu & sánh là được. NGỰC & những vùng hay sinh mỡ như: gầm bụng. Một số lưu ý khi dùng thuốc: Nguyên tắc cơ bản khi dùng thuốc là biết phối hợp điều hoà tính HÀN & tính NHIỆT của các loại thuốc. xoa đều bớt nghệ lần 1. nên tăng cường STRICHNIN.N v. 4h đồng hồ sau.t.min C B12(tiêm) STRICH.đổ ít rượu (hoặc nước chè) vào nghệ nhuyễn. CÁNH. không những chẳng lợi mà còn có thể làm mất gân hoặc . đít gà. MẶT.13h trưa phun nước chè. QUAY THÓC là cách tập bộ gà bằng việc cầm gáo thóc nhử gà đang đói chạy xoay tròn tại chỗ. Tổng số vòng chạy lồng & quay thóc ~ 110 vòng / ngày. ví dụ: ngày cuối của các kỳ tập. chủ gà phải bồi bổ cho “chiến kê’của mình bằng chu kỳ thuốc 7 ngày theo bảng dưới đây Trường hợp gà kém gân. Chú ý: Riêng ngày cuối của kỳ tập.Lấy bàn chải hoặc chổi quét bôi nước nghệ gần khắp cơ thể gà.17h lại phun nước chè. chủ gà điều khiển cho gà tập quay tại chỗ 10 vòng thuận chiều kim đồng hồ & 10 vòng ngược chiều kim đồng hồ cứ làm thế cho đủ 40 vòng. tổng số vòng tập giảm xuống còn 80 vòng để tránh mỏi. để chờ vần lại.Khoảng 12h. ta phải từng bước ra nghệ.min C Dầu Cá Chiều như trên nhưtrên như trên như trên như trên như trên như trên Khi gân đã khá. phần khoeo gối càng vào loãng hơn nữa.CẦN CỔ.50 = 30 vòng.

. sau trước. trước bữa ăn chiều om nóng ra nghệ lần thứ 3. *T6 : Nhúng khăn 2 lần om như T5. rồi tắm xoa khô & mắc màn cho gà ngủ. phải cho gà uống 1 nhát SÂM khi phơi nắng 3) OM CHƯỜM: Om chườm gà chọi là việc làm cần thiết không thể thiếu. * T3-T4 làm lại như T1-T2 Lúc này nước đã nguội. tiếp tục om theo thao tác sau: *T5 : Nhúng khăn nóng. uống dài 80 cm. cánh gà. nhưng làm bên cánh & chân phải gà. các buổi sáng mát trời đều trong nuốt NGHỆ. chuyển nếp khăn lấy hơi nóng chấm 2 quả táo& day ngực gà. bổ sung & nhấn mạnh vào các động tác vận động trong thi đấu. nghệ giã nhuyễn& ít muối). rộng 0. tay kia đập nhẹ vào lưng vào hông cho gà tập trườn đẩy. rồi nắm khăn đấm vào gầm bụng. 2âu vai.đít gà.Nồi om mới tiếp theo vẫn vậy. Vuốt cánh treo gà lên & thả xuống nhẹ nhàng.đỡ tiêm hại gà. *Cánh tay chắn ngang diều. dở khăn om mặt trong cánh bên trái. Càng không được sợ nắng nóng vì gà đã được phơi nắng hàng ngày. Nghệ v. các động tác càng tự nhiên càng tốt. “QUẦN SƯƠNG”-“DÃI NẮNG” là hình thức rèn khổ luyện cho gà. dùng tay mát-xoa thư giãn toàn thân gà rồi cho thuốc. Nhúng khăn nóng lần nữa. NỒI OM CỔ TRUYỀN : Là nồi om có 2 lớp:Lớp ngoài gọi là nồi thành( gồm nghệ củ & chè tươi). cách 2 đầu hồi . nguyên liệu không đổi. STRICHNIN. vắt khô. cao hơn mặt nền 60cm (A). B) CÁC ĐIỀU CẦN THIẾT KHÁC. om âu vai. cuối cùng mở khăn còn ấm xoa mông. dở khăn lăn cổ.dạc gà. đầu hồi kia là hố tắm cát . nhiệt độ ngày thấp 8-10 độ C. *Khi dùng thuốc có tính NHIỆT cao như: Hải Cẩu Hoàn.Thời gian phơi 1h nắng / ngày.3. ĐỂ CÓ ĐƯỢC 1 GÀ CHIẾN : 1) Chuồng gà chiến: Kích thước: dài 2m . Cách phơi nắng : Buổi trưa có nắng phải phơi gà trên nền đất ẩm hoặc cỏ mát(nếu là nền xi măng. đặt ở vị trí: cách đầu hồi 30 cm. T 9 . quay tay từ từ cho gà tự xoay theo. 6 động tác tập bộ như sau : *Lắc cần cổ sang 2 bên. *Ấn gà “đi tấn” gối sát đất (rất mỏi. *Khi gà đã đỏ khoẻ. tập vậy rất khoẻ hàm mỏ. bật tay mỏ ngậm trở lại. không để quá 5 ngày lại thay nước mới. *Tập quay tại chỗ: Để dọc cánh tay khoác vào cần.8m . nhớ lấy khăn khô lau kỹ.6 dùng nước om nồi Quách. CÁC ĐỘNG TÁC TẬP BỘ: Có tác dụng hỗ trợ. đừng uống SÂM tính hàn cao. vắt khô. vỗ đít. theo hình vẽ sau: Trong chuồng có bàn đậu ăn.vuốt sống lưng.T 8. tránh táo bón. đùi &gập nhẹ quản bàn ngón chân trái gà..vẫn vần tập đều.bắc ra ngoài. đá về nồi nước om gồm nghệ nguyên củ. Thao tác om : Mỗi lần om nóng khoảng 10 đến 15 phút. rễ si.8. chấm tảng. ngoài vào Nghệ liên tục cho đến khi ráo gà mới dừng “nuốt” nghệ. Chú ý: nếu nắng nóng 34-35 độ C trở lên.10 dùng nước om nồi Thành. *Mũi tiêm bắp( B12) phải cách ngày ra trường ít nhất trước 5 ngày. Hổ Cốt.chinh chiến trong hoàn cảnh thời tiết khắc nghiệt nắng nóng hoặc mưa lạnh . hông. *Kéo hàm mỏ dưới. *T 7 . nồi om đun sôi. làm ít). mặt. ngải cứu & ít muối.T 10 làm lại như T5-T6.5. Chú ý: sau khi om. om chườm theo thao tác (10 tay om) như sau: * Tay 1 ( T1): Nhúng khăn om. Tuy vậy luyện tập phải nhịp nhàng. * T2:Thao tác như T1. ẩm nước). chỉ om cần mặt cổ gà. lá tre tước nhỏ.v. nồi om này không để quá 4 ngày phải thay nước mới.nhờ đó làm gà săn chắc. Các thao tác T7. *Những gà “ mình thịt ” còn béo.phải cho ăn kèm theo cà chua mát.3m(chưa kể mái). om hông đùi chân trái.cắt ngắn. cao 1. phải trải bao tải dầy. nên thay mũi tiêm bắp B12 bằng việc uống 1 viên 3B. ăn chiều & mắc màn. Các thao tác T1. trời lạnh.9. Lớp trong gọi là nồi quách( gồm vỏ gạo. chiều phun nước chè ra nghệ lần 2. Không ngần ngại khi sương xuống dày kín vào trời ĐÔNG lạnh. khoảng giữa chuồng có 2 cầu cao 10cm. vắt khô. Các công việc cần làm hàng ngày : Sáng vào nghệ . rộng 20 cm. ngủ bồ.. sức bền chịu tăng lên & ra đòn nặng hơn so với gà không được om. trong lồng phơi phải có cóng nước. Nồi om : Gà sau khi vần. vuốt xuôi cần cổ xuống sống lưng. om ngực. Trưa phun nước chè ra nghệ lần 1. nhưng làm với cánh & chân phải gà. hại gà. vai gà.2. vuốt phía trong cánh trái. Ngược lại. *Giật nhẹ cánh xuống để gà tự giật trở lại.4. chỉ thay ngải cứu bằng lá chè tươi. dầy 3 cm.

Đông. KIM khắc MỘC. -Nền chuồng đất thịt nện. -Chọn hướng Đông Nam hoặc Tây Nam để lấy nắng & gió lành. THUỶ khắc KIM. nghỉ vào nghệ. tam BỀN. HOẢ khắc MỘC .phương thuốc gồm các vị sau : *Ma hoàng : 2 đồng cân * Nhĩ hương 2 đồng cân * Thủ ô 5 đồng cân * Mộc qua 5 đồng cân. không muỗi mòng & nếu đêm mưa. *Thiên niên kiện 3 đ-c * Xương truật 2 đ . có rãnh thoát nước xung quanh.c * Mộc dược 2 đ-c *Quế tần 3 đ-c *Huyết đằng 5 đ-c * Bách bộ 5 đ-c * Đỗ trọng 2 đ-c *Cẩu tich 4 đ-c *Lai quy 5 đ-c * Quế thông 3 đ-c * Xuyên sơn giáp 5 đ-c *Huyết giác 5 đ-c *Cam thảo 5 đ-c *Quế chi 3 đ-c * Khương hoạt 5 đ-c *Hồng hoa 1 đ-c *Quy vĩ 2 đ-c *Phong kỷ 5 đ-c Thuốc sao khô tán nhỏ. 3)BÀI THUỐC BÍ TRUYỀN của người khách vãng lai : Gà mộc. săp xếp rõ ràng các yếu tố để so sánh sự hơn kém giữa 2 chiến kê trên đấu trường. xoa vào chân đùi chóng hết mỏi.TƯƠNG SINH TƯƠNG KHẮC 4 MÙA : Sắc mạng . nhưng thoáng đãng. Hãy xem hình dưới đây : Khắc ( Bạch Nhạn) KIM (ngày Canh-Tân) (Tía) HOẢ (ngày Bính-Đinh) (Xám) MỘC (Giáp-Ất) (Ô) THUỶ(ngày Nhâm-Quý) (Bịp) THỔ (ngày Mậu-Kỷ) .Việc làm quen với mỡ CÁO phải làm từ từ đối với gà. MỘC khắc THỔ. như vậy các bậc tiền nhân đã đánh giá. gà Ô(sắc lông đen) mạng THUỶ . bôi từ ít tới nhiều. ¼ hoàn với mật ong uống sau khi đá.(chiều ngược lại Khắc là Sinh )đó là vòng Sinh-Khắc trong thuyết ngũ hành. tứ LỐI ”. hãy dùng phương thuốc Gia Truyền ( cụ CHẮN & cụ Thiện dùng vào những thập niên 40 . Nội dung như sau : Sắc mạng gà được chia theo Ngũ hành . gà BỊP(sắc lông nâu vàng) mạng THỔ . khi thi đấu làm gà đối phương rợn mùi yếu vía dễ bỏ chạy. 4) Những chú ý cuối cùng : * Kỳ vần cuối trước khi ra trường thi đấu. mỗi ngày 1 hoàn bằng 1 đốt ngón tay) . THUỶ khắc HOẢ. là người ham mê muốn đi sâu vào “Nghệ thuật đấu gà chọi”. bôi tỏi vào mũi gà sẽ tránh được ám khí này. gà XÁM(sắc lông ghi xám) mạng MỘC . Thu. THỔ khắc HOẢ . không để hắt dột vào gà. gà TÍA(sắc lông đỏ như Mận. -Để chống lại biệt dược trên.c * Địa liền 3 đ. vần về (chỉ uống tối đa 4-5 ngày. nhị TÀI. lớp mỏng tới lớp dầy. *Trước ngày thi đấu 2 ngày. MỘC khắc THUỶ . Tuy vậy.50 của thế kỷ trước).Khắc khác : KIM khắc THỔ. Ngũ Hành Tinh Tú còn có quan hệ Sinh. ta không thể bỏ qua Sắc mạng tương sinh tương khắc 4 mùa là những điều đã được chiêm nghiệm nhiều đời mà người xưa đã đúc kết thành. đặc biệt đêm ngủ phải chọn nơi khô ấm. còn Thiên canh Sinh Khắc dựa vào 4 mùa: Xuân.tương sinh tương khắc 4 mùa không phải là yếu tố quyết định sự thắng bại của một trận gà. Người xưa đã dạy: “Nhất KHOẺ. Ngoài vòng Sinh-Khắc nêu trên. chỉ phun nước chè 3 lần & cuối ngày tắm sạch bằng nước ấm rồi lau khô cho ngủ sớm C) LUẬN VỀ SẮC MẠNG . trước khi vần đá bôi MỠ CÁO vào cần cổ & mặt trong nách. Tránh gà chiến bị nắng nóng hoặc giá lạnh. -Mái chống mưa nắng & tránh bức xạ mặt trời.70cm để gà trèo qua trèo lại dẻo gân vô cùng. Hạ. Gà Bạch Nhạn(sắc lông trắng) mạng KIM . ¾ lượng thuốc còn lại ngâm rượu xoa vào vết đòn chóng tan. HOẢ khắc KIM. 2)Muốn gà đá vần về chóng tan đòn. cánh gà . thời tiết quanh nơi thả gà . cao ráo. THỔ khắc THUỶ. từ diện hẹp đến diện rộng. phải vần trong điều kiện thời tiết tốt & chọn đối thủ thích hợp để giành thế thuận lợi cho “chiến kê”sắp ra trường. * Những ngày nghỉ sau kỳ vần cuối ( hoặc kỳ bắn chân). phải thật để ý đến điều kiện ngoại cảnh. như Lửa) mạng HOẢ. mau khoẻ.

c-Gà đi dưới. đè mé đá chật được. Nếu không ra dọc. ra dọc mau như “chớp giật”.. hoặc chui thông cống.các loại vẩy xấu như: Liên giáp ngoại. con người ta chưa lý giải nổi.”là điều quyết định cao nhất đến thắng bại của đấu gà.. mọc lên đánh sốc nách hay rút gáy dữ. chỉ thâu nhận được qua kinh nghiệm nhiều đời. đội ngược đối thủ lên đá rút gáy xoè gà. Hổ khẩu.biết mượn mỏ quăng theo. huyền kiều. Vàng) Nhạn TỬ Bịp Nhạn Xám Tía TƯỚNG Tía(điều) Bịp Ô Xám TÙ Nhạn Ô Tía Bịp Khi sự Thần Bí của Sắc Mạng theo Ngũ Hành. nhỡ đà chui sâu thông vỉa hoặc thông cống....Không chơi gà thậm thụt ra bắt hầu thật thà dễ thua. 2) Chọn gà thế thủ : a..v. biết tát dọc mau.v.Gà cưa cần 2 mang đá mé “suya”. Nhật thần. Tam tài . Phủ địa.Gà dựng kiệt 2 mang. tam tài hạ. hình thể phải liền bộ hơi ngóc lên là chí bắn liền.v. xem thêm ở các sách phổ thông. Đối thủ thả đầu ba.) MÔ HÌNH VƯỜN TRẠI CHĂN NUÔI SẢN XUẤT GÀ CHỌI GIỐNG: .thì người SƯ KÊ phải luôn nhắc nhở mọi TRÒ nhớ câu “Nhất KHOẺ. Nhị. Khai vương. D) CÁCH CHỌN GÀ ĐÁ THEO ĐÒN LỐI: 1) Chọn gà thế công: Chân đánh gẫy. sách nào cũng viết về kinh kê vẩy độ. phải biết búng tảng hoặc trầm đấm. Hàm long.. Ngược lại. hoặc vỉa 2 mang mọc lên đá xốc nách dữ.TỨ THỜI SINH KHẮC (4 Mùa sinh khắc ) theo bảng dưới đây: \ MÙA Xuân(tháng1-2-3) Hạ ( tháng 4-5-6 ) Thu (tháng 7-8-9) Đông(T10-11-12) VƯỢNG Xám Tía Nhạn Ô HƯU Ô Xám Bịp(Ó. vỡ thành ngoại. vấn cán...v. Lộc điền. rất quí.rồi lại ẩn sâu núp kỹ mới chơi được (Các loại vẩy gà quí như: Án thiên. b.sự Vượng Hưu của gà chọi theo 4 mùa. TÓM LẠI : Gà đi trên phải biết triệt đầu dưới. gà đi dưới phải cực kỳ kín đáo. phải biết cườm cuốn 2 mang đá mé chật hoặc đấm giữ.

om sơ & tập vần . chỉ giữ lại 1 con xuất sắc ( nếu có). phát hiện những gà chậm lớn. có hướng loại bỏ hoặc bán ngay từ nhỏ. om sơ tay với những gà dự bị. cân nặng từng con .Giữa sân là 1 cây HỒNG XIÊM loà xoà tạo thế tự nhiên cho gà bay đậu. còi cọc. Dưới đây là sơ đồ sân gà ở LIÊN MẠC (hình vẽ ở cuối bài) kích thước dài 8m rộng 5m : Tầng trên 5 ô hình chữ nhật (2m . Hiệu quả cao nhất là tạo được giòng gà nổi tiếng vừa tài năng. Sau khi cho ăn xong khắp lượt. 6-Cho gà ăn bữa rau quả & mồi vào buổi trưa đều khắp lượt như buổi sáng. 2-ĐẦU VÀO-ĐẨU RA SẢN XUẤT & KINH DOANH GÀ CHỌI: Các hình thức quản lý đầu ra : * Sau 21 ngày tuổi. cuối cùng là những gà chiến. thu hút được các khách VIP ở sự tín nhiệm lâu dài. thì mỗi gà mái 1 năm chỉ lấy 2 lứa gà con . nội dung chính là nhận định đòn lối. Với vườn gà này có thể nuôi được 3 gà chiến & 3 gà dự bị chiến ở 5 chuồng dàiphía trên và 1 chuồng chạy lồng.Sáng làm vệ sinh chuồng trại : Thu gom phân gà dưới cầu đậu. nhưng vẫn nên để gà mái xoà ổ >23 ngày càng tốt.Một hình thức kinh doanh khác là sưu tầm gà ở các địa phương khác nhau. 2. Om nóng cho gà chiến rồi cho từng lượt gà ăn theo chỉ định. còn xuất chuồng.5 lần gà thường.Cho gà ăn bữa sáng theo từng loại: Gà đàn mẹ con cho ăn trước. Lưu ý: những gà con này bán về địa chỉ nào. CÔNG VIỆC BUỔI TRƯA: 5-Phơi nắng. 3. luân chuyển. gà được đưa vào chế độ gà tơ.Cuối cùng khoá cửa cẩn thận đề phòng trộm cắp bắt gà. tránh gà tơ phân đàn) rất hại gà. tạo thói quen ấp đều & được nghỉ dưỡng buồng trứng. Muốn hạn chế số gà đúc ra. gà mái. băm xay.5=20 hố sâu bọ .Góc vườn bên phải hình ô vuông mỗi cạnh 2m là nơi chạy lồng. Sau là tạo nguồn thu nhập cho gia đình bằng sản xuất. Tránh chuột cắn gà con. Sau 2 hoặc 3 tháng tuổi. Tầng dưới của mỗi chuồng là 4 hố sâu bọ. mỗi giòng 3 con như vậy có khoảng 6 gà mái. lựa lần thứ 3. cần cổ. giữa các hố sâu bọ là các cầu lửng cho gà ngủ đậu ban đêm. thịt bạc nhạc. phun nước chè (tẩy nghệ lần 1) đối với gà chiến.Kiểm tra chỉnh trang lại chuồng trại (tránh gà chiến soi mỏ.10 tháng tuổi nếu xuất sắc có thể chuộc lại.Cho gà chiến chạy lồng hoặc tập bộ.Tuy vậy. rồi đến gà choai gà tơ. 7-Làm hố sâu bọ thay thế vào ngay hố sáng đã “khai thác” 8. lựa lần thứ nhất: phân biệt gà trống. chủ vườn cần nắm được. vẩy vi để lập hồ sơ theo dõi đàn gà về sau.Song tựu chung lại quyết .Số gà mái : nuôi 2 giòng. vậy mỗi chuồng có 3 cầu đậu.Mỗi gà mái 1 năm cho 3 lứa gà con.chăn nuôi những giống má đặc chủng. tại thời điểm này giá gà bằng ~ 8 đến 10 lần gà thịt.Với một diện tích vườn rất khiêm tốn (~50m2) nếu khéo sắp xếp. lúc này nên lấy 1 ổ trứng gà lộn (ấp dở~10 ngày) làm thức ăn bổ dưỡng rất tốt. 1-Những công việc cụ thể làm hàng ngày : CÔNG VIỆC BUỔI SÁNG: 1. tỷ lệ nở thấp). nếu là gà trống xem kỹ đầu mặt.0. CÔNG VIỆC BUỔI CHIỀU: 9-Phun nước chè(tẩy nghệ lần 2). chuẩn bị cho lứa đúc mới. * Từ 9 tháng tuổi. đầu ruột vây cá sao cho đủ định mức.cho người vui chơi hoặc làm đặc sản giá gấp 2 hoặc gấp 1.đồng thời đun nồi “súp” cho cả vườn gà (trừ gà chiến) ăn bữa chiều.tập bộ quay thóc. lấp đất mỏng rồi che đậy lại. mỗi lứa đậu ~5 gà. vừa can trường. rồi vào nghệ . vậy số gà mỗi năm đúc được là: 5gà con / lứa . tránh muỗi bọ đốt gà chiến. rửa sạch. về kiểm loại. 10-Quét sân. * Đàn Gà được 9 tháng tuổi.8m) là 5 chuồng gà chiến & dự bị chiến .sắp chỗ ngủ cho từng loại gà. như vậy có cả thảy 4. đây cũng không phải nguồn thu chính của sân gà. chuẩn bị cho bữa tươi bổ xung vào buổi trưa. “khai thác” 1hố sâu bọ cho gà con & gà choai ăn 4-Ra chợ xin rau. để khi gà được 9. lựa chọn. 3 lứa / gà mái . chủ vườn có thể lập được một trại gà chọi: Trước là có đủ gà nòi “ gan vàng-dạ sắt” để ra thi thố với gà thiên hạ. ( vào mùa gà thay lông.6 gà mái = 90 gà con. quét sân vun rác tập trung vào hố rác thải. lựa lần thứ 2: Kiểm định lại 3 nội dung đợt lựa chọn 1. sức khoẻ từng gà.

Càng sinh trưởng ở những nơi xa nhau càng tốt. sau ~ 1.CÁCH LỰA CHỌN GÀ BỐ ./. Lưu ý : Nếu có trứng vỡ ta phải thay ổ rơm mới vào ngày 15 để ổ sạch chuẩn bị đón gà con sắp nở. *Nếu mái mẹ là gà dựng kiệt 2 mang.. giao hàng cho các cửa hàng đặc sản với giá cao(mặt hàng này phải được chứng nhận chất lượng sản phẩm & được quảng bá ở những cửa hàng. trên có màn che. Chế độ ăn uống của gà con trong tháng đầu tiên : Tuần lễ thứ nhất chỉ cho gà con ăn vừng.đây là hình thức lấy ngắn nuôi dài. tuy vậy vừa cho gà con ăn vừa xem phân khô tốt là được. *Mỗi ngày đúng buổi trưa cho gà mái xuống ổ đi vệ sinh 1 lần khoảng 15 phút & nên cho tắm cát tránh bọ mạt hại gà . Nếu trời rét phải trải bao tải trên nền nhà & thắp 1 ngọn đèn 25 w thả thấp sưởi ẩm cho gà con. Tuần thứ 3 bắt đầu . vừa sản sinh ra những gà chọi tài năng & gan bền. sau nữa là biết giao thiệp để quảng bá sản phẩm của mình.. * Một hình thức sản xuất kinh doanh khác nữa là “đặc sản trứng gà chọi” với dấu hiệu đặc trưng: quả to tròn. *Phải vặn ổ rơm. phân cách với lòng trắng rõ nét. nếu thấy rõ gà trống đã phủ mái ở tư thế hoàn toàn tự nhiên là yên tâm tách trống ra cho đỡ hao tổn sinh lực.cho gà con xuống ổ. ham mê với công việc. Kêt luận : Muốn có 1sân gà ưng ý. lót êm. tỷ lệ nở mới cao được. cuộn tròn. vừa có nguồn thu nhập hiệu quả cao. Trong bu phải có đĩa hoặc cóng nước thấp luôn đầy để gà con uống. góc thùng phải có 1 cóng nước uống nhỏ.v.tránh chuột bọ. trước hết chủ vườn phải là người quản lý giỏi. phải đưa gà trống dong dựng. . vỏ đỏ. những điểm tiêu thụ danh tiếng).định mức doanh thu của sân gà là sự chiến thắng của các chiến kê được đào tạo từ sân nhà trên đấu trường. toát hơi ẩm cần thiết cho trứng trong môi trường nhiệt độ điều hoà. Chú ý: bao tải trải nền phải rộng hơn bu úp đàn gà & vít căng thẳng ở các góc để gà mái mẹ không bới được.. KỸ THUẬT ĐÚC GÀ CHỌI 1. 3-BÍ QUYẾT VỀ ĐẶT Ổ GÀ ẤP: 1 trong những yếu tố quyết định tỷ lệ ấp nở nhiều ít là kỹ thuật làm ổ gà ấp. nghỉ ngơi thoả thich mới được thả gà trống vào đạp . mới tạo được gà lối . biết ứng dụng kỹ thuật cao. Tuần lễ thứ 2 bắt đầu cho ăn điểm thêm ít Thóc & thịt chín xay nhỏ. mỗi ngày nên thay bao tải trải nền 2 lần vào buổi sáng trước khi ăn bữa sáng & buổi tối trước khi đi ngủ. * Ổ rơm nên đặt trong thùng gỗ. gà con sẽ nở. ngoài ra rau & vỏ trứng phải đủ ăn đến mức dư thừa cả ngày. chất bổ dưỡng cao. Hội đủ những điều trên. Trong khi ổ để trống ta tranh thủ phun thuốc chống bọ vào dưới ổ rơm & quanh trứng định kỳ vào những ngày thứ 5. dễ giẫm chết con. 4-Nuôi gà con từ khi mới nở đến khi rời mẹ: Khoảng 20 ngày ấp.Nếu cũng đưa trống lối vào sẽ ra nhiều gà kê không chơi được.5 ngày chờ gà nở hết & con gà nở cuối cùng khô lông.vẫn bảo đảm đủ rau tươi . *Gà trống & mái phải hoàn toàn không gần gũi hoặc cùng huyết hệ . *Chú ý : gà mái vừa đẻ xong.. *Nếu gà mái mẹ là gà lối hoặc gà cưa cần. cho ăn bổ sung ngay 2 con trạch sống & sau khoảng 2 h đồng hồ gà mái ăn uống no nê. tấm & rau tươi non cắt thành sợi nhỏ li ti ngắn ~1cm. để gà mái đủ nước uống. đưa gà trống cưa cần hoặc chui vỉa vào sẽ được gà lối.2. theo hình hơi trũng lòng chảo.MẸ : *Gà trống mái phải CAN TRƯỜNG & LIỀN BỘ đó là 2 điều cốt yếu để tuyển lựa gà bố mẹ.CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG CHO GÀ BỐ MẸ : * Duy trì 1 bữa thóc ngô (tỷ lệ 2 :1) & 1bữa Súp. Cả đàn gà được úp trong 1 bu rộng có đai cao ~15cm che kín sát đất.điều này làm gà con khi nở ra không bị kẹp ngạt & vẹo lườn ngẹo cổ v. đặc biệt tỷ lệ lòng đỏ cao có mầu quánh sẫm .15 & 19 kể từ ngày đặt trứng. 10. chọn lúc ấm trời.chắc chắn chủ vườn sẽ thành công mỹ mãn .

luôn giữ lớp đất này ở nơi dâm mát & ẩm. rác lá cành thu gom trong vườn ủ ải tạo thành giun dế. . Cách làm hố sâu bọ chìm bằng những nguyên liệu dễ tìm như sau: Đào 1 hố hình vuông hoặc hình tròn. Kỹ thuật làm hố sâu bọ Một loại thức ăn tươi sống giầu dinh dưỡng cho gà con ăn là sâu bọ. trộn với rơm rạ băm nhỏ. cách làm như sau : Thùng vuông hoặc tròn kích thước như trên không có đáy đặt áp đất. cho uống thuốc tẩy giun sán lần thứ nhất. chủ nhật nghỉ dùng thuốc. Sơ đồ sinh thái khép kín sau đây là 1 gợi ý : Gà chim & cá cảnh thải nguồn phân dùng vào việc bón Cây trồng . chôn sâu dưới mặt đất ~20 cm. đến 17 giờ cho ăn bổ sung thêm SÚP chín cùng bữa với gà lớn trước khi tìm chỗ đi ngủ.Chú ý: Có nắng trời tranh thủ phơi gà con. Bù lại ta sẽ đựơc những chú gà con tròn chĩnh. Nuôi gà con trong 3 tháng tuổi đòi hỏi người nuôi phải tỉ mỉ.thay thế tấm vừng hoàn toàn bằng thóc xay.rồi chuyển sang chế độ nuôi gà choai.ngoài thịt chín xay nhỏ. chú ý: xung quanh thành thùng phải có gờ đất & mặt đất đặt thùng cũng phải là đất mùn tơi xốp thì mới có sâu bọ được . Với1nhà vườn vừa chăn nuôi kết hợp với trồng trọt. giun dế. Bữa trưa : Cho ăn sâu bọ tươi trong hố sâu bọ làm tại vườn nhà.ngay rơm rác lá rụng cũng phải tận dụng ủ ải làm hố sâu bọ & thùng nuôi dế mèn để tạo nguồn thức ăn cho gà con./. bới lên lấy sâu bọ cho gà ăn. sau ~ 3 tuần lễ.Những gà con chậm lớn phải uống thêm thuốc theo công thức a-b-c (1dầu cá -1 B1 -1 C) mỗi tuần uống 2 chu kỳ thuốc như vậy. Chế độ ăn uống của gà con từ tháng thứ 2 đến lúc rời gà mẹ : Bữa sáng :Thóc + ngô + trạch (hoặc lươn) xay lộn với ½ vỏ trứng cho10 gà con dùng trong 1 ngày. chim cảnh tốt vô cùng. cạnh hoặc đường kính ~30 đến 40cm.phủ lên trên lớp đất xốp dày ~ 10 cm. Có thể làm loại hố sâu bọ nổi.xinh xắn & khoẻ mạnh đầy triển vọng về sau này. nhớ theo dõi phân khô là được. Tuần thứ tư vẫn cho gà con ăn thóc xay & rau. Bữa chiều: Khoảng 15 giờ cho ăn như bữa sáng.vẫn dùng đều rau & thịt chín băm nhỏ như tuần trước.trong trộn cơm cháo rơm rạ rồi lấp đất như hố chìm. còn rau tươi phải dư thừa cho cả ngày. sâu ~20 cm. nước cơm hoặc cháo còn thừa. khoảng 3 tháng tuổi gà con bắt đầu bỏ gà mẹ.bước đầu cho gà con ăn điểm thêm trạch hoặc lươn băm nhỏ trần nước sôi.tránh cớm gà. Hết. sâu bọ là nguồn thức ăn tươi tốt cho gà chim & cá cảnh. cẩn thận & xác định là bận rộn như nuôi con mọn.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful