Cách chăm sóc gà chọi, gà đá Nuôi gà chọi theo “Cổ học tinh hoa” (6099) [08.13.

09] Nuôi gà chọi Vua Tuyên Vương sai Kỷ Sảnh nuôi một con gà chọi. Được mười hôm, vua hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?” Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được, gà hăng lắm, chưa thấy gà khác đã muốn chọi rồi”. Cách mười hôm, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?” Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được. Gà còn hăng, mới thấy bóng gà khác đã muốn chọi rồi”. Cách mười hôm, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?” Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được, gà còn hơi hăng, trông thấy gà khác đã muốn chọi rồi”. Mười hôm sau, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?”. Kỷ Sảnh thưa: - Được rồi. Gà bây giờ, cho nghe thấy tiếng gà khác cũng không cho vào đâu. Trông, thì tựa như gà gỗ; mà thực, thì đủ các ngón hay. Gà khác coi thấy cũng đủ sợ, phải lùi chạy. (Theo Trang Tử) Lời bàn 1. Chưa trông thấy gà khác, đã muốn chọi, thế là tức khí hão, chớ vị tất chọi mà đã được. 2. Trông thấy bóng gà khác, đã muốn chọi, thế là cậy khỏe, chớ vị tất chọi mà đã được. 3. Trông thực thấy gà khác đã muốn chọi, thế là còn hiếu thắng chớ vị tất chọi mà đã được. Chỉ đến lúc mất hết tất cả tức khí, cậy khoẻ, hiếu thắng, luyện đã được hình toàn thần toàn đủ hết cả ngón hay, mà trông bề ngoài trơ ra như gỗ, là lúc ấy mới chọi được, có khi không phải đợi chọi, gà khác ngó thấy cũng đủ sợ mà trốn tránh rồi. Thế mới hay những bậc thánh hiền chỉ thu cái tài vào khuôn phép, nên cái khí vào tâm thần, chỉ cốt trong mình cho đầy đủ, không có ý gì tranh cạnh với ai, mà thiên hạ hồ dễ đã ai tranh cạnh nổi. Chờ những kẻ chỉ vụ bề ngoài, chăm chăm danh lợi, có tranh giành mới lấy làm vui lòng, có tham lam mới lấy làm mãn nguyện, còn những hạng tầm thường, có khi hại đến thân mà vẫn tự đắc cho là phải. (Theo “Cổ học tinh hoa” của Nguyễn Văn Ngọc và Trần Lê Nhân – NXB Trẻ) Kỹ thuật nuôi gà chọi Mục đích chính của việc nuôi gà chọi là sử dụng con trống vào việc huấn luyện và thi đấu. Đa phần gà mái và những con trống không thành công trong quá trình tập luyện cũng như thi đấu thường được giết thịt. Đối với gà mái, từ khi nở ra, lớn lên con nào có ngoại hình "ngố" thể chất khoẻ mạnh, tính khí hung dữ và có một số đặc điểm ngoại hình qui định phẩm chất tốt sẽ được giữ lại làm gà mái sinh sản. Chúng được kiểm định qua vài lứa, nếu sản xuất ra được nhiều gà trống đạt thành tích cao thì tiếp tục sử dụng nhân giống, nếu không đạt thì bị loại bỏ, chuyến sang giết thịt. Đối với gà trống, con nào có ngoại hình tốt, thể chất tốt, tính tình hung hăng thì được đưa vào huấn luyện, trong quá trình này người ta tiếp tục chọn theo các tiêu chí: - Có thể chất tốt (có khả năng chịu đòn, gan lì, luyện tập và thi đấu bền bỉ). - Có thế đánh hay, đòn đá đẹp và hiểm. - Có khả năng tránh đòn tốt. Tỉ lệ gà được huấn luyện thành công và trở thành gà thi đấu là rất thấp, chỉ đạt dưới 20% so với tổng số gà trống lúc nở ra. Phân bố Gà chọi được nuôi từ xa xưa ở nhiều địa phương thuộc tỉnh Bình Định. Đến nay, ước tính cả tỉnh có khoảng 1000 gà trống được tuyển chọn, huấn luyện và sử dụng làm gà thi đấu ở các cấp độ khác nhau. Tất cả các huyện và thành phố đều có nuôi và tổ chức trường đấu gà, song tập trung nhất là thành phố Qui Nhơn, Tây Sơn và Hoài Nhơn.

Chơi gà chọi cũng là hoạt động giao lưu văn hoá, cho nên giống gà chọi Bình Định hiện nay không chỉ tồn tại riêng ở Bình Định mà còn phát tán ra các tỉnh lân cận như Quảng Ngãi, Phú Yên, Khánh Hoà, Gia Lai, ĐakLak. Gà trống thi đấu đạt thành tích cao thường được bán đi nhiều nơi trong và ngoài nước. Phương thúc nuôi gà chọi và tổ chức chọi gà ở Bình Định Người chơi gà chọi ở Bình Định Khá đông, song phần lớn là người nuôi gà trống với số lượng ít (1 - 3 con), có một số gia đình nuôi gà mái để tạo giống. Nếu có dòng mái tốt thì họ thường giữ độc quyền, không bán con mái ra ngoài mà chỉ bán con trống. Chọn và nhân giống - Chọn dòng mái tốt theo ngoại hình, thể chất (thường là những con mái dữ) và đời trước cũng như đời sau của nó có nhiều con trống đạt thành tích cao. Gà mái chọn nhân giống thường là đã đẻ một vài lứa và tuổi không quá già (<6 năm tuổi). - Chọn gà trống có ngoại hình tốt và có thành tích cao, tuổi từ 1.5 - 4.0 năm, không đồng huyết với mái đã chọn. - Bổ sung dinh dưỡng cho gà trống và gà mái đã chọn trong suốt một tháng trước khi giao phối. - Tiến hành ghép phối (thường là vào cuối tháng chạp và đầu tháng riêng). - Ấp nở: theo truyền thống, người ta thường cho gà nở vào mùa xuân bằng phương thức ấp tự nhiên do bản thân gà mẹ thực hiện với một vài động tác hỗ trợ của con người. Đã có một số thử nghiệm ấp bằng máy, song lại được đánh giá là chưa thành công, thể hiện ở nhược điểm là gà lớn lên có khả năng thi. Chọi gà, một thú chơi công phu Nếu loại trừ tính chất cờ bạc ra khỏi trò chơi chọi gà thì đây quả là một thú chơi mang đầy tính nghệ thuật. Một nghề chơi công phu Theo những người chơi gà “có nghề” thì để tạo được một con gà tài, việc then chốt là phải biết chọn dòng. Gà mẹ phải được xuất thân từ dòng gà bền bỉ, có sức chịu đòn tốt, gan dạ và nhất là không có thói xấu “trả độ”. Còn gà bố phải thuộc dòng có chân đá hiểm hóc, nhiều đòn thế hay. Ðược hội tụ những tố chất trên, trong đám gà con được sinh ra thế nào cũng có được ít nhất là 1 con gà tài. Trước đây, những dòng gà mái “chiến” (gà dữ) đều tập trung ở các vùng phía Nam như: Mũi Né, Chợ Lầu (Phan Thiết), dòng gà của cụ Tôn Thất Ðệ ở Nha Trang, dòng “Xám rách” của ông Bảy Ðệ ở Vạn Giã (Khánh Hoà). Còn hiện nay, do qua nhiều năm các tay chơi trao đổi với nhau nên những dòng gà hay đã được rải đều ở các địa phương. Chọn gà tài phải được bắt đầu từ thuở “sơ sinh”. Trong một bầy gà vừa nở, người ta sẽ chọn con gà tách bầy đi bắt sâu kiếm ăn một mình, hoặc đêm về không “rúc vào nách mẹ” ngủ mà lại nằm ngủ đối mặt với mẹ (gọi là gà chầu mỏ). Còn nếu chọn gà không do mình tự “đúc” thì dựa trên những tiêu chuẩn căn bản như: cựa nhật nguyệt (cựa đen, cựa trắng), gà lưỡng nhãn (2 con mắt khác màu), gà có bớt trong lưỡi hoặc gà tử mị (tối nằm ngủ sải chân, sải cánh, duỗi cổ như chết). Những con gà được xem là “linh kê” khi chúng có những biểu hiện “lập dị” như: chúm chân bước từng bước đi như lính đi diễu hành, mặt cứ lắc qua lắc lại liên tục, hoặc mỗi buổi sáng sau khi được phun nước cứ đi vòng quanh lồng (gọi là gà né lồng). Dân chơi gà đã đúc kết những đặc điểm trên bằng mấy câu: “Nhất thời chân chúm bỏ ra, nhì thời lắc mặt thứ ba né lồng” ! Tuy nhiên, qua kinh nghiệm, hiện vẫn có ý kiến cho rằng “kê đá, mã kỵ”, phải nhìn được chân đá thì mới xác định được gà hay dở, giống như chọn ngựa phải cưỡi thử. Chọn được gà ưng ý rồi nhưng nếu nuôi không đúng cách, huấn luyện không bài bản thì cũng chẳng thể nên gà. Chế độ ăn của gà phải được tuân thủ: Một ngày chỉ cho ăn 2 diều lúa, trưa cho ăn xen kẽ rau xanh, vài ngày mới cho ăn một ít mồi tươi. Nuôi kỹ quá gà sẽ bị “nục” (mập quá) cũng không tốt. Muốn gà dày da có sức chịu đựng tốt, son gà thì phải dùng nghệ tươi, lá ngũ trảo, một chút phèn chua tất cả giã nát ngâm rượu để xoa cho gà mỗi ngày và cho phơi nắng (sáng) thường xuyên. Thường thì gà “chấm niên” (đúng 1 năm) mới được xây xổ tập tành chuẩn bị “tham chiến”. Những con gà đã được xây xổ xong phải được nuôi kỹ hơn nữa; tối cho ngủ mùng để khỏi bị muỗi cắn. Ðến thời điểm gà

nhắc đến cái tên Bảy Quéo trong giới chơi gà có lẽ không ai là không biết.. trong những cuộc chơi người ta có thể dùng nước ấm để áp. Nếu làm sai gà sẽ bị giảm sức thi đấu. 2 người chủ phải “chạng” gà bằng mắt. giải trí để vui xuân. trong đời sống con người chúng ta có biết bao trò chơi bổ ích. Còn trong vòng đấu khắc nghiệt. cầu thủ bên nào ghi được bàn vào lưới đối phương. Nếu có được trong tay một con gà chuyên cắn lưng. Tài năng của người chủ được thể hiện qua cách “chạng” gà. thì cầu thủ đó lập tức nhận được sự tán thưởng của những người hâm mộ. ở thị trấn Bình Ðịnh (An Nhơn). nhìn cách chọi của gà người chủ biết con gà của mình cần cho nước nhiều hoặc ít. uống nước của trường gà. hát bộ. từ năm 1996 đến nay anh đã đi chơi gà tại nhiều nước trong khu vực như: Thái Lan. Nhưng có một trò chơi vốn không xa lạ. Bề dày của nghề chơi đã cho anh nhiều kinh nghiệm từ việc chọn cho đến cách huấn luyện gà.một thú tiêu khiển dung dị đời thường. Một lần ra đòn đúng ngay tầm đích. rồi nhiều thú thư giãn nhộn nhịp trong 72 tiếng đồng hồ tồn tại của ngày đại lễ truyền thống cổ truyền dân gian Việt Nam có từ ngàn xưa. Campuchia. đá ngực hoặc “đâm đùi”. nghỉ cho nước 5 phút.. Vũ Ðình Thung Thảo Hà Cứ mỗi dịp Tết về. . nhất là những đòn đánh. Rồi khi nhìn gà ra đòn với nhau. để tạo độ bền cho gà. thoa gừng hoặc cho gà uống nước tiểu nhưng nay thì không một loại thuốc nào được tiếp sức cho gà. anh còn đến các trường gà xem “chân” để chọn mua gà cho “xuất ngoại”. Anh là một “chuyên gia” đúng nghĩa bởi anh đã biết chơi chọi gà từ năm 10 tuổi. Nhất là anh có đôi mắt rất tinh tường khi “chạng” gà. sinh tử của hai chú gà trống chọi thì luôn được ví ngang như hai võ sĩ đang thi đấu trên vũ đài.000đồng đến vài triệu đồng/con. Gà được ăn cơm. Hiện anh đang có nguồn thu nhập rất cao từ việc cung cấp gà chọi cho dân chơi gà của các nước trong khu vực. Mạnh mẽ vì tính chất quyết đấu của nó. tam cúc. Nhìn nhầm là cầm chắc chuyện thất bại. Trung Quốc… Giới chơi gà ở nước ngoài gọi anh là “Bảy Việt Nam”. anh đã dám chắc trước mấy phần con gà nào thắng. nay thì gà chẳng còn “được phép” như vậy mà người chơi sẽ nắm đuôi của chúng kéo ra rồi thả vào để giục hăng cho chúng nhanh tiến đến ăn thua. Xưa. Ngoài ra. rất hấp dẫn. đua ngựa. đá. Xưa. Nay mỗi “hồ” đấu được ấn định là 20 phút. Lào. Do tính chất “một đi không trở lại”của cuộc chơi nên chuyện thắng bại trong một cuộc đấu không còn tùy thuộc 100% vào tài năng của con gà mà tùy thuộc phần lớn vào tài năng của người chủ.phải được cho đá dợt với một con gà khác hoặc để gà khác ngoài giỏ tre nhử trên không để tập đòn. tôi may mắn được gặp một “chuyên gia” chọi gà: anh Trần Ðình Văn (Bảy Quéo) 53 tuổi. sang các nước bán được từ 100 đến cả ngàn USD/con. Khi “chạng”. tao nhã luôn luôn làm say mê lôi cuốn nhiều người. Do đó gà của anh nuôi ra trường đấu ít khi phải chịu thất bại. mang đậm tính văn hoá nghệ thuật dân tộc mà tất cả mọi người từ miền thôn quê hẻo lánh đến thị thành sầm uất đều đam mê không kém so với các trò chơi xuân khác như bài chòi. bởi cái đích chính của những người chơi bây giờ là những đồng tiền cá độ ! Thật đáng tiếc ! Giá như trò chơi chọi gà còn nguyên tính nghệ thuật như thuở ban đầu thì quả là một thú chơi vừa mạnh mẽ vừa dịu dàng. Có lẽ những tình cảm đáng quý ấy không còn tồn tại mấy trong những người chơi gà chọi hiện nay. Khi thực hiện bài viết này. cần được quạt hay cần ăn cơm. còn dịu dàng là vì chăm một con gà chẳng khác gì chăm một đứa con. sau đó tiếp tục “chọi” cho đến khi phân thắng bại. “xỏ dĩa” thì chẳng còn gì bằng! Chọi gà xưa và nay Ngày xưa. tập thế đá cho gà. chọi trâu. đó là chọi gà . Biết bao trò chơi để tiêu khiển hấp dẫn. nếu gà mệt quá có thể đứng tựa vào nhau mà nghỉ hoặc được xử huề. hát xẩm. Ngoài những con gà được “đúc” từ lò nhà. đua thuyền. gà được nhốt trong 2 chiếc giỏ. Cách cho nước gà sau mỗi “hồ” đấu cũng quan trọng không kém. lô tô. ông cha ta chơi gà có thể ấn định thời gian “chọi” của gà bằng các líu (cây nhang phân đoạn) ngắn hoặc dài để gà nghỉ dưỡng sức. Gà trong nước anh mua từ 500.

đang đi. nhịp vỗ chậm thì đem lại những phản ứng chậm chạp khi xoay sở đánh đòn.. con nọ móng thẳng thì hay dở thế nào. dáng đứng. Chợ Lầu. am tường kỹ lưỡng thì họ luôn rất rành chuyện chọn giống nào. Lúc sinh thời. tía ô. nòi Đắc Lắc. tả tướng quân Lê Văn Duyệt rất mê nuôi và chơi gà chọi. gà chọi (gà nòi) hoàn toàn khác với nuôi gà thịt. Ở thị trấn Liên Hương. địa phương xa như giống Ninh Hoà. phải cho ăn theo cách riêng: gà cho ăn phải có chừng mực. Bình Phước. nhất là khâu cho ăn để sao cho gà không có mỡ. Vẩy. Long An. biểu lộ ra hẳn bên ngoài ngay khi đang đứng. mạnh mẽ hơn. tía. được trang bị hai cựa chân bằng hai lưỡi dao nhọn hoắt. bền sức chiến đấu và ngoan cường dũng mãnh đến hơi thở cuối cùng với kẻ thù. ô. Thành phố Phan Thiết vào những ngày tết luôn luôn rất sôi nổi không thua gì sức hấp dẫn từ các trận cầu trên sân cỏ thế giới.. Cam Ranh. thuộc chủng loại nào. có khi cả ngày mà vẫn chưa chịu thua chạy. tuyệt vời như một trang dũng tướng. với lò đào tạo. . Phan Rí Thành. người miền Nam. Và mỗi khi Tết về. gà đá Thái Đoàn Cho gà chọi ăn để không có mỡ Nuôi gà đá. yêu quý chúng còn hơn những động vật nuôi khác trong gia đình. Phú Yên nhất là từ Khánh Hoà trở vào tới Bình Thuận. Quảng Trị. nâng niu. nhân giống nuôi dạy rất tốt. Bạc Liêu. là giống gà lai hao hao chủng loại kiến lùn. Để gà không có mỡ. Ông thường nói với thuộc hạ tả hữu xung quanh mình rằng một chú gà trống luôn hội tụ đủ 5 yếu tố. Cà Mau.. có điểm. Nha Trang. Phong trào chọi gà ngày xuân ở thị trấn Liên Hương. Tức là có đủ cả trí-vũ-dũng-uy-nhân không thua gì đặc tính vốn có ở con người.. Cánh thon dài. ví dụ con này có vuốt cong thì bất lợi hay không.. mỗi ngày chỉ cho ăn 2 lần. Đồng Tháp. Thừa Thiên Huế. Chí Công. sở trường cho nó lắm không khi xông ra trận. Có nghĩa là trận đấu gà phải có một kết thúc đẫm máu khi một con phải bỏ mạng tại trường gà bởi bị một đòn nốc ao của đối phương đâm vào tử huyệt. nhất là ở thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận dưới miền Tây như Bến Tre. lông mao. Vào ngày xuân. người miền Bắc thường thích chọi gà bằng các đôi gà trống kiến ta với những bộ lông đa màu sặc sỡ. mào rộng dài thì được thuận tiện ra sao. trường gà hẳn hoi. Sức chiến đấu ngoan cường và say đòn cho đến khi kiệt sức bất tỉnh khuỵu xuống và huyết nhuộm đỏ toàn thân. Chính vì thế mà có rất nhiều đức ông. Cần Thơ. Quy Nhơn... thì thường đam mê gà tre chọi. hay dở ra sao. Người chơi gà chọi sành điệu. vi. Những yếu tố cơ bản ấy được phô diễn.. Bình Định. cựa dài sắc nhọn có phải là vũ khí lợi hại..đá đẹp mắt vào yếu huyệt của đối thủ thì chú gà trống ấy được cổ vũ bằng những lời reo hò. động viên thích thú từ vòng người đang xem bên ngoài. rộ lên cùng với những lôi cuốn hấp dẫn mà nó đem lại như một niềm vui giải trí văn hóa cuộc sống cho con người. đang chiến đấu với địch thủ. Sóc Trăng. thanh niên tuổi trẻ không những đam mê nuôi chơi gà chọi mà còn luôn ham thích.loại gà nặng ký ra đòn đau hơn. như một thú thư giãn. cũng là những yếu tố cơ bản rất cần thiết phải có đối với một chiến binh gà trống chọi dũng mãnh và thiện chiến. Thành Diên Khánh. tiếng gáy. phẩm chất cao quý. Tiền Giang. Đà Nẵng. Trận đấu bao giờ cũng được đánh dấu bằng một cây nhang cho từng hiệp đấu (cây nhang trầm đốt lên để đánh dấu) cũng có con bền bỉ đến 4-5 nhang.. ô xám. Riêng ở Bình Thuận. để làm giống lưu truyền cho những mùa sau. Người chuyên nghề thì chọn lựa kỹ hơn với kiến thức rộng trong lĩnh vực chuyên môn của nhà nghề. Người miền Trung từ Quảng Bình. Đồng Nai thì thích chơi giống gà nòi cao giò . có nhiều người nuôi các giống gà nòi nổi tiếng từ các tỉnh bạn.. Quy Nhơn. Cách chăm sóc gà chọi. Phan Rí Cửa. xám. những năm gần đây phong trào nuôi gà chọi hồi sinh trở lại có chiều hướng gia tăng phát triển. sân.. nòi gì. thú nuôi chơi gà trống chọi lại xuất hiện. Trà Vinh đến Bà Rịa Vũng Tàu. Bình Dương. tiêu khiển tuyệt vời không thể thiếu trong 3 ngày xuân. Phan Rang. đúng giờ giấc? một lượng thóc không thay đổi. hoặc một đấng nam nhi đại trượng phu.

. mà chỉ bị thương thôi. nhưng không quá ít gà mới phát triển thể lực được. nhiều khi phải đếm hạt cho ăn.1.PROTOCHICKEN). chỉ có một nơi duy nhất có giống gà nhìn không khác gì gà nòi. gà chọi không bị chết như chơi cựa sắt. Indonesia. chỉ dài độ 1. cứng. vì phải tuỳ thuộc vào thể trạng của mỗi con gà. Việc cho ăn này áp dụng từ tháng thứ 3 trở đi và từ đây gà cũng đã được nhốt riêng. vỏ cây bần (200g). Nghệ thuật đá gà ở Việt Nam là một truyền thống văn hoá lâu đời đã đựơc ghi chép cách đây ít nhất là 700 năm. gừng (100g). Tẩm xong loại rượu này. Tất cả cho vào hũ ngâm ngập rượu. (Qúy độc giả có thể đọc bản tài liệu bằng Anh ngữ tại đây. cho cựa lì đi. không phát triển bình thường. phải là loại thóc tốt. Xin giới thiệu một thuốc nam khá phổ biến ở vùng Cao Lãnh (Đồng Tháp) gồm: măng cụt (200g). Qúy độc giả có nhu cầu nghiên cứu có thể xem thêm tài liệu của nhóm chuyên gia Nhật Bản đựơc đăng tại địa chỉ www. Vì lý do đó nên lượng thóc cho gà ăn phải định lượng cho đúng. rồi đãi trong nước sạch. và Malaysia. cứng Để cho da gà dai. Đã có khá nhiều tranh cãi về nguồn gốc gà nòi. Có thể Việt Nam là quốc gia duy nhất có giống gà nòi đòn trụi cổ. có thể nuôi để đem đá chọi. đó là đảo Reunion Island. Chọn thóc cho gà ăn. chuốt cho sắc. Tài liệu này cho biết gà đã đựơc thuần hoá cách đây 8000 năm tại Đông Nam Á trong một khu vực phạm vi bao gồm Thái Lan và Việt Nam. Ngoài ra. cựa không mọc dài ra. dai như da voi. các thứ dơ bẩn. Hơn nữa..accessexcellence. dai. nhặt kỹ thóc lép. Tẩm liên tiếp từ 2-3 tháng thì da gà dày. Song việc định mức thóc cho gà ăn hàng ngày là việc cực kỳ khó khăn.. hoặc là gà sẽ thừa mỡ.5cm. mặt mũi bặm trợn như thường thấy vì giống gà này không có xuất xứ từ những quốc gia khác. do người nuôi cứ nướng đỏ sắt tì vào. mỗi ngày tẩm một lần. Với cách cho ăn nghiêm ngặt như vậy nên người xưa nuôi gà chọi rất công phu. cho ăn. nơi mà loại gà rừng đỏ hiện đang sinh sống ngày nay. tẩm như trên mới có tác dụng. toa vỏ để 1 lại tẩm Còn có cách "gọt giũa cựa" chỉ dùng cho gà đá cựa thường ở vùng Bắc bộ (không dùng cựa sắt như ở Nam bộ). Gà đá cựa thường. gà nòi đã được xuất cảng qua các quốc gia láng giềng như Thailand. Và lúc này dùng toa thuốc ăn. Trong những thập niên gần đây. Những người Việt hiện sinh sống ở Hoa Kỳ cũng đã đem đựơc trứng gà nòi qua đây và ấp nở thành công. Nhờ cách cho ăn rất giới hạn. lại yếu ớt. mỗi tuần 2 lần. lại phơi khô và cho gà ăn. chắc hạt. tẩm tiếp bằng phèn chua. nhà cửa tan nát lại càng khiến cho các tài liệu gà nòi khác đều khan hiếm.1 Báo nông thôn số 157 ra ngày 6/8/2004 Xuất Xứ Không ai biết gà nòi Việt Nam có nguồn gốc từ đâu. đây là điều hết sức kỵ đối với gà chọi. cựa không đâm thủng.org. Nếu không cho ăn đúng cách thì một là gà mất sức. cộng với khâu tẩm ướp thuốc thì da thịt gà chọi săn chắc. Xuất xứ khởi thủy của nó không thể truy cứu được vì thiếu tài liệu. Nghĩa là phải tính toán chi ly mỗi ngày gà ăn bao nhiêu. nhưng không nhọn. tháng sau mới dùng để tẩm da gà. nghệ xà cừ (100g). cựa thường khó mà đâm thủng. Đá bằng loại cựa này. trong dân gian thường có những bài thuốc rất công hiệu. tỉ mỉ và gà chọi sau thời gian được chăm sóc.Vì tiết chế việc ăn như vậy nên gà chọi không có mỡ thừa. Toa thuốc dùng để tẩm cho da gà dai. nước Việt phải trải qua một cuộc nội chiến kéo dài 30 năm khiến hàng triệu người phải bỏ mình. củ riềng (100g).

Nếu con nào có cựa mọc dài cũng sẽ bị cưa hoặc mài ngắn. chân cao. (thường đựơc gọi tắt là gà đòn và gà cựa) http://www.com/image/ganoi/malai. J-F-M xuất bản năm 1898 cũng có những định nghĩa tương tự. Tự Điển Gustave Hue. Đặc Điểm Chung Gà không cựa Gà đòn thường được sách vở mô tả là loại gà chân trơn. xuất bản năm 1937 ghi: Lấy Nòi = Gây giống. không cựa.ganoi. Gà đòn được chia ra hai loại rõ rệt. Đó là loại gà mã lại (còn gọi mã mái) và gà mã chỉ. http://www. khi hết mùa đồng áng mới bắt tay vào việc chơi gà. Cựa của gà đòn có gốc to và mọc rất chậm so với gà cựa. Mặt gà rộng bản với xuơng gò má nhô cao.machi. Khi cựa mới lú cũng bị chủ gà bấm cựa khiến cựa bị tầy đầu. Nói chung thì lối đá của gà đòn khác hẳn gà cựa. có khi suốt ngày. Gà đòn dùng quản và bàn chân để quất.gif Gà Đòn Gà đòn là loại gà cổ trụi. Vì chuyên về gà đòn nên dân miền Trung tuyển chọn cản gà khiến gà bị nín cựa. không lộn lạo. cựa vừa lú như hạt bắp. Gà này lớn con được dùng theo thuật đá đòn bịt cựa.jpg Gương mặt bặm trợn Đầu và diện mạo Xương sọ gà nòi lớn hơn gà thường. Gà Nòi = Gà người ta nuôi cá độ. thật nòi. Danh từ "gà đòn" phát xuất từ miền Trung đựơc dùng để gọi riêng loại gà đá đòn bằng quản và bàn chân. đỉnh đầu của xuơng thường lớn bản và bằng.ganoi. Gà đòn chín tháng tuổi thì cựa cũng chỉ bằng hạt bắp. Ngày nay danh từ gà đòn đã được công chúng dùng một cách rộng rãi để gọi chung các loại gà nòi đấu ở trường gà đòn trong đó có những loại gà miền nam có cựa dài và biết xử dụng cựa. hoặc cựa mọc không dài. con cháu kẻ cướp. . giống. Bởi lẽ tiền bạc khó kiếm nên dân miền trung thích chơi gà đòn. http://www. Để Nòi = Để nối sinh Nòi Ăn Cướp = Quân ăn cướp. Rặt Nòi = thật giống.jpg Cựa của một con gà đòn 9 tháng tuổi. Gà cựa thì dùng cựa để đâm. không lú ra đựơc. chính là giống gà tốt. bản in năm 1896 trang 155) thì chữ "Nòi" có những nghĩa sau: Nòi = dòng.ganoi. cốt lớn dùng để đá chân trơn hoặc bịt cựa.com/image/storypic/spurs/flatspur3. Ở miền Trung. Vì được gần gũi và chăm sóc bởi chủ kê nên gà nòi có những đặc tính tâm lý rất . không phải chạ.Định Nghĩa Theo pho tự điển "Đại Nam Quốc Âm Tự Vị" của tác giả Hùynh Tịnh Của (Quyển II. Danh từ gà nòi được dùng để gọi chung cho cả gà nòi đòn lẫn gà nòi cựa.một độ dầu ăn hay thua cũng kéo dài suốt mấy giờ đồng hồ.com/image/ganoi/head/head4. mọc chậm và ngắn. đá gà là thú tiêu khiển của người lam lũ. chính là một máu một thịt. Qúy độc giả có thể xem chi tiết của hai loại gà này tại hai liên kết sau: Mã Lại và Mã Chỉ. cho nhảy đực Giữ Phường Nòi = Giữ giống dòng Tự Điển DICTIONNAIRE ANNAMITE-FRANCAIS soạn thảo bởi Génibrel.

trố mắt tò mò theo dõi nhìn. khuôn mặt gà nòi biểu lộ nét thỏai mái và tự tin.com/image/ganoi/frogeye. cổ. Thông thường thì gà nòi trơ trụi cho đến khi được 1 tuổi nếu được nuôi ở những nơi có thời tiết và khí hậu nóng ấm như Việt Nam. Gà nòi đã được mang qua Hoa Kỳ nuôi và chúng đã dần dà phát triển bộ lông đầy đủ để thích nghi với khí hậu lạnh. Chân và vảy Chân gà nòi thường có hai hàng vảy với đường đất chạy hình chữ chi ở giữa hai hàng vảy. chẳng hạn khi được chủ kê cho ăn hay tắm rửa. Qúy độc giả có thể xem thêm về quá trình phát triển bộ lông của gà nòi trong phần Quá trình phát triển bộ lông Hình bên cạnh là một con gà xám tơ 10 tháng tuổi. khi có người lạ đến gần gà nòi sẽ ngóng cao đầu và nghiêng mặt. * Thịt: thịt gà nòi là lọai có cơ bắp lớn nở nang do năng vận động và tập luyện.khác biệt với các lọai gà khác.jpg Mắt ếch. Khi lâm trận thì mắt gà nòi lộ sát khí.com/image/ganoi/wrinkle. Chính vì thế mà thịt gà nòi . da dày và nhăn Cổ gà nòi lớn và trông rất mạnh bạo với một chiều dài vừa phải. Trong khoảng hơn ba thập niên qua. nếu gà nòi có mắt lớn thì không thích hợp cho các trận đá nhưng gà có mắt lồi như mắt ếch thì lại khác. Nếu gà nòi mắt ếch mà có màu chân xanh thì được xem là hợp cách rất qúy. Loại chân vuông hoặc tam giác thường đựơc các sư kê ưa chuộng. http://www.jpg Gà 10 tháng tuổi trụi lông tự nhiên. khi đối diện một con gà khác đôi mắt sẽ gườm lên thách thức so tài.ganoi. http://www. Ngày nay lọai gà chân vàng tuy chưa được ưa chuộng một cách rộng rãi nhưng cũng đã được dần dà chấp nhận trong giới mộ điệu chơi gà. một lọai gà Tàu hay gà Bắc Thảo nuôi để lấy thịt. lý do là màu chân vàng là màu của gà thịt. http://www. * Mình: Rắn chắc và dài đòn. Có những lọai gà nòi trụi lông cổ tự nhiên hoặc có rất ít lông nhưng cũng có những lọai có lông phủ đầy mình. Các tay chơi gà thường truyền tụng câu ca dao: “Chân xanh mắt ếch đánh chết không chạy” Những Đặc Tính Khác * Đùi: Nở nang và thường dài hơn phần quản * Chân: Tương đối cao. Lớp da ở cổ gà nòi được xếp lớp theo hình sóng dợn. các tay chơi gà ở miền Nam thường không thích gà nòi có chân màu vàng.jpg Da cổ nhăn dày và xếp lớp Cổ lớn. * Da: Dày và đỏ. Phần bụng nhỏ và không phát triển. Các tay chơi gà thường om và vào thuốc tẩm làm cho lớp sừng (da trên mặt) và lớp biểu bì săn chắc lại khiến cho các chân lông bị khô khiến lông khó mọc lại. Qúy độc giả có thể bấm vào đây để xem thêm về chân vảy.ganoi.ganoi. Gà mắt ếch có đặc điểm lanh lợi và linh động khi ra trận. và đùi còn trụi lông tự nhiên vì gà còn tơ. Gà nòi với ba hay bốn hàng vảy thường rất hiếm.com/image/ganoi/10mgrey. Lông ở cổ và đùi có thể sẽ không mọc lại được trong lần thay lông của mùa sau. Những người xa lạ với gà nòi thường thắc mắc đặt câu hỏi: “gà nòi trụi lông cách tự nhiên hay bị hớt ?” Câu trả lời không đơn giản vì còn tùy thuộc vào loại gà. Qúy độc giả có thể Bấm vào đây để xem thêm hình ảnh đầu gà nòi. xương cổ rất cứng cáp và các khớp xương gắn bó đều đặn và rắn chắc. Có sách ghi rằng gà ba hàng vảy tuy đá nhanh đòn nhưng đòn không mạnh. Gà nòi nơi đây thường có bộ lông đầy đủ hoặc chỉ trụi chút đỉnh ở phần cổ khi được 9 tháng tuổi. Đầu.

hình thể cựa gà rất bén nhọn và dài.vv… Trong miền Nam gà nòi được biết nhiều qua các địa danh như : Bà Rịa. * Tánh nết: Đặc tính của gà nòi là can đảm. Những đặc điểm khác của gà cựa cũng khác nhiều khi so với gà đòn như : * Mặt : gà cựa có khuôn mặt rất “bảnh gà” và da mặt mỏng hơn.com/image/ganoi/gacua. Các lông phủ đuôi mọc dài và cong vòng như lông đuôi chim phụng. Nghệ thuật chơi gà cựa không được phổ thông ngòai miền Trung Phần và Bắc Phần. Bà Điểm.ganoi.… Qúy độc giả có thể Bấm vào đây để xem bản đồ địa danh Việt Nam.… “Lục Đinh”. khó gẫy. . Long An. Gà nòi có nhiều sắc lông chính như xám. * Cổ : cổ gà cựa ngắn và nhỏ hơn nhiều so với gà nòi. * Đuôi: đuôi gà nòi ngắn. dòn và dễ gãy. Ninh Thuận. chuối và ó.2 ký-lô. * Trọng lượng : gà cựa cân nặng trong khác biệt từ 2. Tiếng gáy của gà nòi trầm hùng. * Đuôi : đuôi gà cựa là lọai lông ống nhỏ mềm mại. hay cựa dao cho các trận gà sanh tử. * Cựa : gà cựa mọc cựa rất nhanh. Phú Yên. Lông cổ mọc dài thành bờm và lông mã mọc dài phủ xuống hai bên hông trông rất đẹp. * Trọng lượng: gà nòi có trọng lượng từ 6 tới 11 pounds (khoảng 2. Nam. Sàigòn. Tuy nhiên có lọai gà nòi có từ 2 đến 6 cựa chột như đầu đinh nơi chân được gọi là gà “Nhị Đinh”. điều và vàng. Gà Nòi Tùy theo thổ âm của mỗi vùng tại Việt Nam mà gà nòi được hiểu và gọi theo nhiều từ khác nhau. Theo truyền thống xa xưa thì gà cựa được thả cho đá với cựa tự nhiên mọc ra nhưng ngày nay các tay chơi đá gà cựa đã biến hóa và tháp cựa căm (cựa nhọn làm bằng căm xe). * Bộ Lông: Lông rất thưa thớt ở phần đầu. Gà nòi cũng được phát triển rộng rãi các tỉnh. Trung phần được tính từ Tỉnh Thanh Hóa xuống tới Đắc Lắc. vùng ngòai Bắc như : Lạng Sơn. * Lông : gà cựa có lông phủ kín tòan thân. (Việt Nam đựơc chia ra thành ba miền: Bắc. ô. . Bắc Giang (tỉnh Hà Bắc cũ).v. Đồng Nai (Biên Hòa). và Bình Thuận. * Mắt : mắt gà cựa nhỏ và tròn. trong khi miền Trung gọi là “Gà đá”. Trung bình hơn 1 năm gà nòi mới đủ thể lực và cứng cáp để có thể ra trường. Khánh Hòa. lông ống cứng có hình cánh quạt để chống đỡ khi nhảy. Lâm Đồng. Gà Đá. * Cựa: Loại cựa đơn là thông thường nhất.v. Riêng chữ “đá” dùng để diễn tả cách gà nòi cùng chân để đá con gà . cổ và đùi. lì lợm và bất khuất. Cao Lãnh. phải “hầm” lâu hơn gà thường mới ăn được ! * Xương: gà nòi có bộ xương rất lớn và nặng ký do đó cần có thời gian lâu cho gà phát triển. mí mắt mỏng. Gà có lông “Mã chỉ” thường có thêm lớp lông vũ phủ thêm bên ngòai lớp lông ống. Chữ “chọi” theo tiếng của miền Bắc có nghĩa là đánh lẫn nhau.8 kg tới 5 kg) * Tiếng gáy: Gà nòi không gáy nhiều như các lọai gà tre.) Gà Cựa http://www. nhạn.2ký-lô đến 3. gà Thái hay gà Tàu. “Tam Đinh”. * Chân : ngắn và nhỏ.gif Gà cựa là lọai gà nhỏ và nhẹ hơn với bô lông phát triển đầy đủ và có cựa bén nhọn và dài. Gà cựa phát xuất từ miền Nam và được đa số người miền Nam yêu chuộng đá gà theo lối gà cựa. Ngòai miền Bắc gà nòi được gọi là “Gà chọi”.trở nên dai. Lông cứng. Hà Nội. * Địa điểm: Gà nòi đòn nổi tiếng hiện nay được nuôi nhiều ở các tỉnh miền Trung như : Bình Định. Đây là những lọai gà nòi giòng khác biệt. Đà Nẵng và nhiều vùng cao nguyên. Các con gà có sắc lông pha trông rất rực rỡ và đẹp mắt như xám son. Gà Chọi. Nam Định. té. Trung. ô điều (tía).

ấn bản về nghệ thuật và văn chương truyền khẩu qua cách chơi gà nòi đã được ghi nhận lại vào thời kỳ tiền chiến (1945).gif Cựa gà không chọc thủng áo da !!!. bất túc dĩ thi quân mưu. thú chơi gà nòi đã thành một hiện tượng rất phổ thông trong dân gian. Theo thông lệ thì những tay chơi gà đòn không tham gia vào các trận đấu của dân chơi gà cựa và ngược lại – nguyên nhân chính là hai lọai gà này có những cách nuôi và kỹ thuật khác nhau trong việc huấn luyện xoay xổ. phép xem tướng và phép xem vảy. mặc dù có sự khác biệt rất rõ ràng giữa hai lọai gà nay như đã phân tích ở phần trên. Thát tới. một Trung thần có công bình định và xây dựng tỉnh Gia định ngày nay dưới thời vua Gia Long (Nguyễn Ánh). Những tài liệu hướng dẫn về cách chọn lựa xem tướng gà nòi chỉ xuất hiện gần đây vào thế kỷ thứ 17. Một trong những thủ bản cẩm nang về gà nòi còn được truyền tụng đến ngày nay là "Kê Kinh" mặc dù do bản sao chép lại đã "tam sao thất bổn" nhưng vẫn còn nhiều giá trị và được các sư kê và các tay chơi gà gối đầu giường và dùng làm "kim chỉ nam" cho việc chọn và xem tướng gà nòi. Những nghề cờ bạc tinh ma. Một trong những người tiên phong trong việc biên soạn và để lại cho hậu thế nguồn tài liệu quý giá là Tả Quân Lê Văn Duyệt (1763-1832). Tục truyền Tả Quân Lê Văn Duyệt đã nuôi 5000 con chiến kê để nghiên cứu về các thể loại như Ngũ Hành luận dựa trên sắc lông. Ở vào tuổi 30 “Tam thập như lập” Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đã thống lãnh quân đội để chống lại giặc "Thát Đát". Phải đâu kế hoạch của nhà cầm quân? Ngày nay các tay chơi gà nòi có thể tham khảo về những kỹ thuật nuôi. Mặc dù dùng ba danh từ khác nhau để diễn tả gà nòi nhưng các tay chơi gà tại các miền khác nhau trên nước Việt Nam đều hiểu rõ các danh từ địa phương và vui vẻ chấp nhận cả những danh xưng về gà nòi này một cách hài hòa. Lịch sử Việt Nam ghi lại những lần trở lại đô hộ Việt Nam. Vào thời đó. các sách vở quý giá đều bị Tàu tịch thâu và đốt cháy để áp dụng chính sánh "ngu dân" hòng thống trị Việt Nam lâu dài. bất túc dĩ xuyên lỗ giáp Đổ bác chi thuật. Khi hiểm hoạ của giặc Mông Cổ với một đạo quân hùng hậu dưới thời vua nhà Nguyên là Hốt Tất Liệt tràn sang biên giới để xâm lăng nước Đại Việt vào năm 1258. cựa gà nòi được nhắc đến trong bài Hịch Tướng Sĩ trong Hưng Đạo Đại Vương Liệt Truyện. tập luyện và chuẩn bị gà ra trường từ các tay chơi gà nòi đầy kinh nghiệm và lão luyện đã từng sống tại Hà Nội với giòng gà Mã lại (Mã mái) vào những năm của thập niên '30. có thể hơn 700 năm trước vào thế kỷ thứ 12. Lịch Sử và Gà Nòi http://www. Một số những tài liệu. Trong miền Nam hầu hết mọi người đều dùng hai chữ “gà nòi”.com/viet/image/ganoi/spur. Một điển tích khác trong lịch sử Việt Nam vào thế kỷ thứ 13 đó là dưới thời nhà Trần. Trong miền Nam nơi sản sinh ra nhiều giống gà cựa hay. những tài liệu về văn chương được truyền tụng đã bị thất lạc hoặc tiêu huỷ và lấy mất do những lần Việt Nam bị nước Tàu xâm lăng và thống trị. cũng như cách dưỡng gà để ra trường. Nhưng các tay chơi gà cựa hay gà đòn cũng dùng hai chữ “gà nòi” để nói đến lọai gà mình nuôi. Để cảnh tỉnh binh sĩ và dân chúng chỉ lo mải mê với thú chơi gà nòi mà quên đi mối họa "nước mất nhà tan" ngài đã cảnh tỉnh quân lính bằng lời hiệu triệu: "Hùng kê chi cự. Cựa gà không chọc nổi áo da." Diễn thơ Đúng có lúc quân Mông.đối phương trong trận đấu. Thú chơi gà nòi và truyền thống đá gà tại Việt Nam đã có từ lâu đời. Vào thời này ở miền Bắc có nhiều trường gà (sới) cho các tay chơi gà nòi so tài cao thấp với số người tham dự lên đến cả hàng ngàn người . Các tay nuôi gà nòi thường chuyên biệt về một lọai gà đòn hay cựa chứ không chuyên cả hai lọai.ganoi. Trong thời gian đầu khi sở thích chơi gà nòi được bắt đầu phát triển cho một số bậc vua chúa quyền quí và sau đó lan rộng ra chốn dân giã.

Một số tỉnh tại miền Nam như Bình Dương. 87 hoàng tử và 64 công chúa. Long Bình-Đồng Nai cũng đã thấy bắt đầu thi đấu và khởi sắc. Muốn hiểu rõ hơn về truyền thống đá gà tại Việt nam thì cần phải hiểu thấu đáo chữ "Nòi" trong văn chương bác cổ.com/image/storypic/hoquyen/ho.http://www. Hổ đựơc dùng để đấu với voi và thường bị voi quật chết. Môn Chơi Của Bậc Vương Giả Các triều đại vua chúa Việt Nam ngày xưa thường dùng súc vật để thi đấu hoặc biểu diễn trong những dịp lễ hội đặc biệt.com/image/storypic/hoquyen/minhmang.com/Hue/v_pages/kt_hoquen. Bốn chữ "Nòi Giống Tiên Rồng" mang một ý nghĩa sâu đậm về nguồn gốc và bản sắc dân tộc.org. Sử ta có ghi lại chuyện con nuôi của Tả Quân Lê Văn Duyệt là Lê Văn Khôi dùng tay không đả hổ trong dịp Sứ Thần Xiêm La (Thái Lan) ghé thăm khiến họ kinh phục. Ngày nay những thế võ này vẫn được lưu truyền lại tại vùng Bình Định thuộc miền Trung Việt Nam.ganoi.hueworldheritage. Chọi Trâu. chúa và các quan cận thần chơi gà phải kể đến Tả Quân Lê Văn Duyệt và Nguyễn Nhạc (nhà Tây Sơn 1778 .jpg Hổ Quyền Vua Minh Mạng sinh năm 1791 và băng hà năm 1840. Qúy độc giả có thể tìm hiểu thêm về môn chọi trâu tại đây Đá Gà http://www.com/viet/image/storypic/vietstamp. Có ba loại chính được dùng trong thể loại thi đấu là: Hổ Quyền. Năm 1830.1802). Gà nòi trong lịch sử và sinh họat. http://www.vn/phongsudieutra/nam2005/thang7/59438/ Chọi Trâu Loại trâu cổ. Ngoài những bậc như vua. vua cho xây "Hổ Quyền" trên bờ sông Hương cách nội thành Huế khoảng 4 kilo mét về hướng Nam.sggp.jpg Vua Minh Mạng. Chữ "Nòi" được dùng cách đặc biệt để nói về truyền thuyết xuất xứ của người Việt ngày nay.vietnamtourism. Nhà vua có 40 vợ.Hải Phòng.gif Một trận thư hùng.vn http://www. Trong khi "Hổ Quyền" là một nghệ thuật biểu diễn võ thuật được tổ chức trong giới hạn của cung đình cho các bậc vua chúa thưởng ngoạn thì "Chọi trâu" và "Đá gà" là hai thú vui dân gian.htm http://www.ganoi. http://www.jpg Những mẫu tem thư gà nòi đựơc chính quyền Việt Nam phát hành nói lên nét đặc sắc của truyền thống đá gà trong các dịp Tết và lễ hội. Nhiều chuyện được dân gian truyền khẩu kể lại về Nguyễn Nhạc là người rất mê gà nòi. Tuy nhiên phải nói đá gà là một trong những loại thi đấu được nhiều người ưa thích và tham dự.org. to con với sừng dài vuốt nhọn được dùng để tranh giải giữa các làng vùng Đồ Sơn . Có nhiều điểm tương đồng khi nói đến .ganoi. Ngày nay chính phủ Việt Nam đang khuyếch trương nghệ thuật chọi trâu lâu đời và truyền thống này tại miền Bắc. Qúy độc giả có thể tham khảo thêm về bộ môn này tại các trang sau đây: www. Hổ Quyền rất đựơc các vua nhà Nguyễn ưa chuộng.com/image/storypic/story10d. Truyền thuyết "Tiên Rồng" được dùng để nói đến người Việt ngày nay là hậu duệ của "Cha Rồng" và "Mẹ Tiên" một giòng dõi có một không hai trong lịch sử nhân loại.ganoi. và Đá Gà. chính ông là người đã bỏ công ra sưu tầm về môn "Kê Quyền" là môn võ dựa trên các thế đánh và ra đòn của gà nòi.

Những trận gà "để đời" như thế được kể lại và truyền miệng trong giới mộ điệu.ganoi. Gà nòi mất. Từ đặc tính văn hóa cổ truyền này.jpg Một trận gà ở Hà Nội. Ngay cả những tay mê gà ở Mỹ cũng tự xem mình thuộc thành phần "special breed". chủ kê còn giành nhiều thời gian để chăm sóc cho con gà của mình và đến nước này thì vai trò có thể đảo ngược lại và không biết người làm chủ gà hay gà làm chủ người. (loài đặc biệt. http://www. Đạo Kê được thành hình và ra đời. tiếng Việt mất. chính quyền đã tịch thâu và hủy diệt một số gia cầm rất lớn nhằm chận đứng bệnh dịch có thể lan tràn ra những vùng khác. Nguyễn Nhạc là những người am tường về cách nuôi cũng như thú chơi đá gà. giầu hay nghèo đều như nhau. dân tộc Việt luôn luôn nổi dậy để chống bạo quyền và ngoại xâm không chịu khuất phục trước sức mạnh của ngoại xâm. Sự bất khuất và dũng cảm của dân Việt có những điểm tương đồng với sự bất khuất và dũng cảm của gà nòi.com/viet/image/storypic/story10c. Những dũng tướng điều binh góp phần để bảo vệ giang sơn gấm vóc được biết trong lịch sử Việt Nam như Lê Văn Duyệt. Câu nói này nói lên tinh thần bất khuất của gà nòi trong mỗi người dũng sĩ Việt Nam mà gà nòi là biểu tượng thực tế.giống Linh vật như rồng và gà nòi. Người chủ kê chỉ được các tay chơi gà biết đến nếu con gà lập được công trạng. nước Việt mất". Trong lịch sử nước nhà. Một khi lòng dũng cảm đấu tranh của con người mất đi thì tổ quốc của họ cũng sẽ bị mất. tên tuổi của họ được nhiều người nể nang và biết đến. Khi nghe tiếng một con chiến kê tài giỏi thì dầu xa xôi đến đâu cũng tìm đến và nài mua cho bằng được. Đặc tính can đảm của gà nòi có thể nói phần nào ảnh hưởng đến cá tính và gây phấn khích trong cuộc chiến nhưng nếu gà nòi bị tuyệt chủng hay mất đi thì tinh thần chiến đấu và sự hứng thú của người trong thời thế cũng bị ảnh hưởng ít nhiều. Người chủ kê mà có một con chiến kê quý thì ngoài vấn đề tiền bạc bỏ ra. Những người mê gà nòi là những người có những tánh nét đặc biệt hiếm có. . Việt Nam đã đánh bại nhiều kẻ thù có khả năng về quân sự và nhân lực gấp bội lần. Mặc dầu được dựa trên một thành ngữ đã có sẵn và thay đổi hai chữ “tiếng Việt” thành hai chữ “gà nòi” trong câu "Tiếng Việt còn. Những người trẻ tuổi chập chững bước vào thú chơi đá gà thường "tầm thầy học đạo" trong quan hệ sư phụ và đệ tử. các tay chơi mới vào nghề tỏ sự kính trọng và khâm phục đến các sư kê và lớp đàn anh trong nghề lâu năm là một trong những đặc tính ‘bất di bất dịch’ trong võ thuật và truyền thống chơi gà nòi của người Việt Nam. Trong nghệ thuật gà nòi. Gà nòi cũng có những đặc tính tương tự nhưng rồng chỉ xuất hiện trong truyện hay truyền thuyết của văn chương nên gà nòi có thể nói là loài vật mang nhiều đặc tính như loài Linh vật nhưng lại rất gần gũi với con người. Nó là văn hoá của giưới thượng lưu biết chữ vì họ phải thông suốt những tài liệu đá gà đựơc viết bằng Hán văn hoặc Hán Việt như Kê Kinh. Người Việt Nam và các dân tộc Á Châu nói chung không muốn mất mặt cho dù bằng một lý do nhỏ nhặt nhất. Các tay chơi gà thường bỏ nhiều thời gian chăm sóc gà nòi và đôi khi dẫn đến sự ham mê thái quá. Có thể đó là một trong những lý do mà người Việt ưa thích nuôi gà nòi. Qua kinh nghiệm và cách săn sóc luyện tập mỗi một con gà nòi ra trường đều mang niềm tự hào cho người chủ kê.) Trong thời gian dịch cúm gà hoành hành tại Việt Nam vào năm 2003. Nếu không kể đến rồng là biểu tượng trong tưởng tựơng thì có thể nói gà nòi là biểu tượng hoàn hảo nhất cho sự dũng cảm và bất khuất của dân Việt. Rồng là một Linh vật có những đặc điểm nổi bật như sức mạnh vô song. Đối với một sư kê thì nỗi sung sướng và tự hào lớn nhất của họ là khi dòng gà của mình ra trường đá thắng một con gà lừng danh khác đã có tên tuổi trên chốn giang hồ. trong lãnh vực này thì không kể sang hèn. Có những người yêu gà nòi đã bất bình thốt lên: "Gà nòi còn. dũng cảm trước kẻ thù và không chịu khuất phục. nước Việt còn. Kinh sách và tài liệu qúy báu thừơng chỉ đựơc lưu truyền giữa những giưới thượng lưu và có tính cách bí truyền không thoát ra cho người ngoài. nước Việt còn. nước Việt mất" nhưng nếu xem lại lịch sử nước nhà trong quá trình dựng nước và giữ nước.

thóc lúa. Tuổi từ 1 năm rưỡi đến 5 năm và thuộc dòng gà khác. http://www. trường đòn. Các phần dinh dưỡng cao được thêm vào khẩu phần của cặp gà giống gồm có rau. Tuy nhiên dựa theo “Kê Kinh”. Chuẩn Bị Hớt Lông Như đã trình bày. . Họ lo ngại khi dòng gà lọt ra ngoài sẽ giúp cho các đối thủ khám phá ra thế đá riêng của giòng gà đó và tìm cách khắc phục. Các dòng gà nổi tiếng vô địch thường vô gía và không thể nào mua cho dù ngay cả từ bạn bè thân. Ngoài ra. trái. các con gà tơ sẽ phải vượt qua vòng hai. Qúy độc giả có thể xem thêm quá trình trụi lông của gà tại đây Đối với những loại gà có nhiều lông và cần tỉa thì các bạn có thể tỉa như sau: Đầu – Lông đầu thường được tỉa và hớt sát để các sư kê dễ bề mổ xẻ hút máu bầm và khâu vá. Gà mái gốc được chọn trong khỏang từ 1 đến 6 năm tuổi. Lông đầu và cổ của gà nòi dòn dễ gẫy nên sau nột vài lần xổ (vần) là gà thường trụi lông nơi đầu và cổ. Gây Giống. Các nông gia trong làng mạc cũng thường tổ chức những buổi đá gà để giao lưu và phát triển dòng gà của mình. đầu và đùi thường trần trụi sẵn. Những con bị vẹo lườn. Thời gian để thả gà phối giống là từ cuối tháng Mười Hai trở đi cho đến đầu tháng Giêng. có nhiều lọai gà đòn khác nhau do đặc tính di truyền riêng của mỗi dòng.com/viet/image/ganoi/badscale.Các sư kê thường giữ dòng gà riêng cho mình và không muốn thất thoát ra ngoài. lông tơ và lông dưới cánh. Tài liệu này chỉ trình bày những điểm căn bản để cho quý độc giả có một hiểu biết khái quát về gà nòi và những phương pháp ứng dụng sẽ được đề cập đến trong những phần sau. sự tỉa hớt cũng giúp cho gà không bị gà đối phương núm lông để đá. ít nhất là đã ăn từ 2 độ trở lên. một số các sư kê đã lọai bỏ gà con vào lúc 2 tháng tuổi nếu những con gà con này có vảy xấu. Những con gà mái gốc vừa bền vừa dữ cộng với một số đặc tính trổi vượt khác về ngọai hình và diện mạo như đầu mỏ. vai vóc và sâu lườn sẽ được tuyển chọn.jpg Cảm ơn trời đất. Ngày nay người Việt Nam vẫn tổ chức các buổi thi đá gà vào những dịp Tết đầu năm để giữ tập tục cổ truyền của cha ông. Để chuẩn bị gà trước khi mang ra trường thì các tay chơi gà thường hớt lông đầu.ganoi. Có khỏang chừng 13 vảy xấu để các sư kê dựa vào đó để “xem gà xét vảy” để lọai bỏ. Câu thành ngữ của ông bà ngày xưa “Biết người biết ta. và hở xương ghim (xương chậu bên dưới gần hậu môn) sẽ bị lọai bỏ. Có lọai gà nòi ít lông và trần trụi hơn lọai khác. Một cẩm nang trọn bộ về cách săn sóc và tuyển lựa gà nòi là một đề tài sâu rộng mà bài viết này không thể đề cập hết được. Các dinh dưỡng này thường được vỗ cho gà khỏang 1 tháng trước khi cho chúng phối giống. các hợp chất vôi và tôm tép hay cá. vẹo cổ. Gà trống để đổ dòng là những con đã có thành tích vẻ vang ngoài trường gà. Thông thường thì gà nòi không cần phải hớt lông nhiều vì các phần như cổ. đây là lý do tại sao gà mái gốc không được bán ra. chân tôi không có vảy xấu !!! Ảnh của Sdykes Vòng lọai đầu : Cách thức lọai gà trong vòng này tùy thuộc vào mỗi kinh nghiệm riêng của các sư kê. trăm trận trăm thắng” không những chỉ áp dụng trong binh nghiệp mà còn được áp dụng trong phép đá gà. Gây Giống và Tuyển Chọn Cách thức nuôi gà nòi đòi hỏi nhiều công phu. Gà sẽ bắt đầu ấp và nở vào đầu mùa Xuân. Vòng lọai hai : Khi được 7 tháng tuổi.

bền sức và giúp chủ kê khám phá ra tính nết và nước đá của gà nhà nếu nó thiện nghệ một mé hay hai mé khi xoay trở. Có thể ngâm chân gà ngày hai lần sáng và tối mỗi lần 30 phút. nhập trận thế và cách làm nước của sư kê. Phương pháp này có thể tập luyện cả giờ và giúp cho gà phát triển bắp thịt nơi đùi và chân. Các sư kê dầy dạn kinh nghiệm thường nuôi và tập luyện gà đúng độ mới mang ra thi đấu. ghịt gà khác để ra đòn. Các Phương Pháp Tập Luyện Đi hơi: Phương pháp này còn được gọi dưới nhiều tên khác như vần hơi. xoay hơi. Phương pháp này giúp cho các ngón chân và quản gà rắn chắc khi ra đòn đá đau và chắc hơn Quần Sương: Các sư kê tin rằng sương buổi mai tinh khiết giúp cho gà khỏe mạnh trong lúc tập luyện.… để gíup gà khỏe mạnh. Lông ngực – Phần lông ở ngực thường được giữ nguyên không hớt. trong khi các tay chơi gà trẻ tuổi không có nhiều kinh ghiệm và . Sau 6 tháng áp dụng những phương pháp huấn luyện trên. Gà nòi có bộ xương rất lớn do đó muốn gà phát triển đúng mức cần phải có thời gian và đủ kiên nhẫn để gà lớn lên một cách bình thường. khi được 1 năm rưỡi (18 tháng) là gà đã rắn chắc như một thỏi sắt toi luyện và có nội lực và ngọai hình sung mãn sẵn sàng ra trường đụng gà khác.v. Con gà bên ngoài sẽ chạy quanh bội gà vì tức khí và muốn tìm cách chui vào bên trong gặp đối thủ. Trung bình vào một năm tuổi (12 tháng) là lúc gà đã cứng cáp và bắt đầu vào chương trình tập luyện chuẩn bị cho việc ra trường. gừng. phía bên ngoài chụp thêm một cái bội tre lớn hơn để gà không thể mổ hay cắn lẫn nhau. Một con gà mồi sẽ được nhốt trong một cái bội tre. đầu.Cổ và đùi – Lông ở cổ và đùi gà nòi thường được hớt để vô nghệ và thuốc cho da gà dầy dạn chịu được những cú đá hay cào (bằng móng) của gà đối phương vào những phần dễ bị trúng đòn như cổ. cùng tuổi để “đá thử sức” và tập cho quen dần với cách giao nạp. hơn nữa sẽ không làm gà thấm nước vào lông khó bay nhảy trong lúc thi đấu. đập cánh gáy đi lại trong sân khi sương chưa tan. xổ hơi.v. Qúy độc giả có thể xem thêm công thức thoa nghệ tại đây Lông tơ – lọai lông này mọc dưới cánh bên trong nách gà và hai phía bên hông cũng như dưới bụng gà. quần hơi v. Chạy Lồng: Chạy Lồng. Mỗi sáng khi gà cất tiếng gáy đầu tiên là gà được thả ra sân sớm trong lúc trời còn đang tờ mờ để vươn vai. v. Phương pháp này giúp gà quen dần với sức chịu đựng. lau rửa làm gà mát gà vì thời tiết vào những tháng gần Tết bắt đầu nóng. Mỗi lần xổ gà thường là một đến hai hiệp. Gà còn đựơc tắm nghệ để teo mỡ. Vô Nghệ: Tất cả gà chuẩn bị ra trường đều được vào nghệ có pha lẫn với các vị thuốc để giúp cho phần da lộ ra không những mau đỏ da thắm thịt mà còn giúp cho lớp da được chai sạn lại để chịu đòn. Gà được bịt mỏ và cựa (nếu có) và chỉ có thể dùng cổ để xoay trở đối phương vì không dùng mỏ để cắn. ngải cứu. Dầmcán: Chân gà được ngâm vào một dung dịch thuốc pha với nước tiểu hay muối để giúp cho chân gà săn chắc lại. đùi và ngực. Xổ: Gà được cáp với gà cùng chặng.… gà tơ vào khoảng 7 hay 8 tháng tuổi trở lên là bắt đầu vào việc tập luyện. Om: Gà được tắm rửa và xông hơi hằng ngày bằng khăn ấm với một nồi nước nấu bằng các vị thuốc Nam như trà xanh. Khi ra trận gà được hớt lông tơ mềm để sư kê hay nài nước dễ dàng trong lúc làm nước.

com/viet/image/ganoi/votay. Các sư kê có kinh nghiệm có thể đoán chính xác trọng lượng con gà trên tay bằng cách này. để so kè chiều cao và bề ngang của lưng gà để bắt chặng. Trong những trận gà ăn thua lớn phương pháp "vô tay" không được áp dụng. sư kê cũng có thể đoán biết được thêm về gân cốt và quá trình toi luyện của gà cũng như sức chịu đựng của nó. Nhưng phép vô tay không phải trường gà nào cũng cho phép. Những chi tiết trình bày trong tập tài liệu này được thu thập tại một số trường gà tiêu biểu và có thể không hoàn toàn đúng cho từng miền hay những trường gà cùng một địa phương.ganoi. Mỗi trường đá gà có những luật lệ riêng do chủ trường gà đặt ra. Tuy nhiên trong vấn đề cáp độ.thumb. Khi vô tay. Thí dụ như một con gà có lườn dài và sâu hình chữ V ( như lườn tàu đi biển) là loại gà có sức chịu đựng đứng trường bền bỉ. còn được gọi là "cái ngang" tức là chiều ngang của lưng gà. Kế bên là bản nội quy trường gà của sới Yên Sở.ganoi. mỗi hiệp đấu được ấn định là 15 phút. Trung và Nam. có nghĩa nếu con gà có 2 phân (2cm) lớn chiều ngang hơn vẫn không bằng con gà tuy kém 2 phân ngang nhưng hơn 1 phân về chiều cao. Sự cẩn trọng này rất cần thiết để đề phòng những kẻ ma giáo áp dụng xảo thuật điểm huyệt hãm hại gà đối phương trong lúc vô tay. Chiều cao của hai con gà được xem xét rất kỹ. Luật Trường Gà http://www. Những nơi không cho phép đụng chạm gà đối phương thì chủ kê phải dùng mắt để phỏng đoán chiểu ngang cũng như cân nặng của con gà kia. thường thì hai con gà được chủ kê đâu lưng lại để so kè chiều cao và chiều ngang của lưng gà. Tại miền Nam Việt Nam. Cáp Độ.com/viet/image/storypic/birdmatch. cũng có sới dùng cân. Không có giới hạn mỗi . Chủ trường sẽ đóng góp ý kiến thêm về cáp chặng để cho có độ gà đá. Những tay cáp độ gà sẽ mang gà ngồi vào bồ (vòng) có nơi đào lỗ sâu xuống đất để làm đấu trường. Gà có chiều cao hơn thường có lợi thế khi ra đòn. do đó các tay chơi gà có câu "một phân vai bằng hai phân xương". http://www. Một phương pháp khác được gọi là "vô tay". rờ tay trên con gà đối phương. tỷ như sới gà của cựu Phó Tổng Thống Nguyễn Cao Kỳ thì có dùng cân khi qua cổng. Thường thì các tay chơi gà định lượng con gà đối phương bằng cách dùng mắt quan sát để cáp độ.) các tay chơi đá gà thường không dùng cân để cân trọng lượng của gà. Vô tay là thủ thuật dùng tay để nâng dưới lườn con gà đối phương lên để ướm chừng sức nặng.háo thắng hay ép gà đá non chưa đủ lực thường chịu thảm bại dưới tay các bậc đàn anh trong nghề.jpg Cách cáp độ gà ở Việt Nam rất khác nhau tùy theo từng địa phương. Có nơi cấm không cho vì lý do an toàn cho gà của khách mang đến. Ở sới Yên Sở. Nghỉ và làm nước là 5 phút. Trong những nơi cho phép chủ kê được phép lấy tay để đo lưng con gà đối phương để đoán chừng "mấy phân xương" lưng. Thường thì phép vô tay chỉ được áp dụng ở những trường gà mà mọi người đều là bạn bè thân quen. trước năm 1975. Cuộc chính biến này đã thay đổi nhiều trên đất nước và thú chơi đá gà cũng không thoát khỏi những thay đổi về cách thức và luật lệ sau năm 1975. Tài liệu này không có đủ dữ kiện để phân tích chi tiết về sự khác biệt giữa các trường gà đang sinh hoạt đều đặn tại các miền Bắc. hai đơn vị đo lường về chiều cao và chiều ngang như thế bù qua xớt lại thì vẫn được coi là đồng chạng gà và có thể cáp độ được. Trong trường hợp này chủ kê có quyền yêu cầu chủ kê phía bên kia kéo cánh xuống để quan sát kích thước lưng của con gà đối phương. Có nơi cho phép chủ kê được đụng chạm. miền Bắc Việt Nam. Tuy nhiên. (Năm 1975 đánh dấu một giai đoạn lịch sử Việt Nam khi chính quyền miền Nam mất quyền kiểm soát miền Nam về chính quyền miền Bắc.jpg Miền Bắc Luật trường gà khác nhau tùy địa phương.

chắp lông. Trong khi phép phân chặng và cáp độ của gà đòn rất cầu kỳ và tốn thì gìơ thì phép cáp độ của gà cựa đơn giản và nhanh chóng hơn nhiều.Hạng trung . Các tay chơi gà cựa thường dùng cân để cân trọng lượng của cả 2 con.Hạng nặng . Thú vui đá gà ở Việt Nam mặc dầu vi phạm luật pháp và không được chấp nhận nhưng nhà nước cũng dễ dãi cho thể loại đá đòn. Các chi tiết như khớp mỏ.Hạng nhẹ . Ngày nay.v.. hầu hết các trường gà tại miền Nam đều giành riêng cho gà đòn hay gà cựa. Thường thì gà được cân tại nhà và cả hai bên đều đồng ý cáp gà qua điện thoại hay bằng miệng tại quán cà-phê hay các quán ăn rất nhanh chóng trước khi mang gà đến điểm hẹn để xem lại lần chót trước khi vào độ. Số hiệp của độ gà có thể được thỏa thuận giữa hai chủ kê..Chặng Nhất: trên 4 ký. Các tay chơi gà thường dùng chữ "chặng" (đọc trại thành chạng) để phân loại gà thành 3 cỡ như sau : . làm nước nghỉ cũng 5 phút như các nơi khác. cảnh sát.từ 3 đến 3. chúng tôi cũng sẽ cố gắng giải đáp những thắc mắc ưu tư của quý độc giả. Hội Gà Nòi Việt Nam được thành lập không ngoài mục đích bảo tồn và phát triển giống gà nòi Việt Nam và văn hoá Đạo Kê.Chặng Nhì: từ 3 đến 4 ký . Đấu trường là nơi gà tranh tài trong những trận đá được gọi là "sới gà" (tiếng miền Bắc) hay "trường gà" (tiếng miền Nam). mỗi một hiệp (ôm) được ấn định là 20 phút.độ gà là bao nhiêu hiệp. Dù với kinh nghiệm và hiểu biết hạn hẹp. giới trẻ chơi đá gà cựa tại miền Nam thường gắn dao.v. căm nhọn để tranh tài cao thấp trong khi các tay chơi gà thuộc thế hệ lớn tuổi thường trung thành với môn đá đòn truyền thống.. may mắt v. vừa nhanh vừa giản tiện. Rất Trân Trọng. Vào giai đoạn này gà cựa thường ra trận với cặp cựa thiệt của nó. có thể khác biệt giữa các trường gà. Trận chiến kết thúc nhanh chóng cho các trận gà dùng cựa sắt để tránh sự theo dõi và bắt bớ của lực lượng công an.v. . Miền Trung Ở tại tỉnh Bình Định. Qúy độc giả có thể tìm hiểu và tham gia hội chúng tôi trong Diễn Đàn. Bến Tre và Bạc Liêu. Biên Hòa. Nếu cả hai bên đồng ý họ sẽ mang gà đến một điểm hẹn khác được dùng làm trường gà. Hội Gà Nòi Việt Nam Nghệ thuật chăn nuôi & huấn luyện gà chọi “ Nghề chơi cũng lắm công phu .Chặng Ba: dưới 3 ký. Có rất nhiều trường gà nổi tiếng quanh vùng Saigòn.5 ký . Các đại gia giầu có ở miền Nam thường thích đá gà cựa hơn vì có kết quả ăn thua nhanh chóng. Hóc Môn.dưới 3 ký Các trận đá gà thường được tổ chức vào dịp trước Tết và tiếp tục cho đến tháng Tư.Thú chọi gà cần dầy công suy ngẫm” . Gà ra hiệp làm nước cho nghỉ 5 phút. Miền Nam Tại Sài Gòn. Gà nòi ra trường cáp độ được phân loại theo sức nặng như sau : . mỗi hiệp là 15 phút. Rất nhiều câu chuyện trong các sách truyện kể lại những trận gà cựa nổi tiếng trong những vùng như Cao Lãnh.5 ký . Các đấu trường ở miền Bắc và Trung đặc biệt dành riêng cho gà đòn. Trước năm 1975. Trước đây những trận gà cựa đá bằng cựa thật thường được cáp tại trường gần giống như lối cáp của gà đòn nhưng sau này không thông dụng do lệnh cấm của nhà nước nên hiện nay các trận gà cựa được tổ chức tại các trường di động.trên 3.

để trở thành một con gà có đủ thể chất chinh chiến (vừa rắn chắc về cơ bắp. Vậy 1 con gà “mộc” muốn ra trường thi đấu được. kết hợp với những sáng tạo khoa học tiên tiến cùng sự chịu khó đến đam mê ngón nghề. không chịu hoạt động lùng sục tìm ăn. đùi cóc đã làm sạch ) kho hơi mặn. rất bổ.(Các hình thức vần sẽ được trình bầy chi tiết ở phần sau). hay cá nục khô cắt nhỏ.----------------------. . đến 12h. bắt đầu sục bới tìm ăn. đòi hỏi người chơi phải công phu lắm .13h cho ăn phụ thêm ít mồi & rau quả tươi cho đủ chất. cần vần theo “cung bậc” nào ? Bảng vần sau đây đã đươc quy chuẩn : Một gà mộc. Vậy lượng ăn mỗi bữa chỉ khoảng 1/2 đến 2/3 dung tích diều . hại vô cùng. cho ăn như vậy gà vừa béo vừa lười.được xoa om qua chè tươi. ăn nhiều rạc gà.7h.3 ngày. ủ thối lên ròi. thức ăn chủ yếu là ngũ cốc. Có 3 hình thức vần gà : a) Gà vần với gà: 2 gà cuốn chân. chờ bữa ăn chiều. sao cho đúng ngày ra trường có thể lực hoàn chỉnh. tức là khoảng 10h -11h trưa trong diều không được còn một hạt thóc nào là vừa .Vần & Om 1-Chế độ ăn uống : Gà chọi là giống gia cầm. không quá 4h đồng hồ. bịt hoặc thả mỏ ”quần thảo” với nhau. rửa sạch Hai loại mồi ở trên nên thay đổi xen kẽ nhau cho gà ăn rất tốt. -Vần 1 hồ hơi (30 đến 40 phút).Biết kế thừa những kinh nghiệm cổ truyền. ít mỡ ( lipit) & đủ chất khoáng. vó bò. gà đói. rồi nghỉ 2 ngày bắt đầu vào vần. chiều 17h . “Mồi” là thức ăn giầu đạm ( protein).ta phải cho tập với cường độ hạ dần. thạch sùng ngâm rượu thỉnh thoảng cho ăn điểm thêm. Lượng thức ăn : Mỗi bữa không được cho gà ăn no hết dung tích diều. nên cho gà ăn thêm 2 lần Tỏi. Buổi trưa khoảng 12h . Các loại mồi đặc biệt : a)Tắc kè. chủ gà cho ăn bổ sung mồi & rau ( hoặc quả) cho đỡ đói. Chú ý: Mã Tiền là độc dược. để bảo đảm an toàn. Cường độ vần gà : Nguyên lý chung là vần gà theo mức độ hao tổn năng lượng từ thấp đến cao. thảo long.n t---------. mất hết bản năng sinh tồn trong thiên nhiên. Cách cho ăn : Mỗi ngày cho gà ăn 2 bữa thóc : Sáng từ 6h . khi ủ mồi phải làm xa chỗ người & vật sinh sống.Từ hình thức đơn giản đến phức tạp. gà rất sung. sao cho sau khi ăn xong bữa. 1 lần ớt (1 quả) tránh dịch toi & làm gà không quáng mắt.Phương pháp vần: Vần vỗ gà chọi là cách thức tập luyện để chuyển biến 1 gà “mộc” thành 1 gà chiến. b)Cua đồng băm nhỏ ăn ít chắc gà.18h tuỳ theo mùa đông hay mùa hè. số ngày nghỉ sau khi vần là 4 ngày. c)Thịt bò băm nhỏ trộn với bột Mã Tiền. Dưới đây là một số loại mồi hay dùng: a) Thịt nạc ( thịt chó. b) Trạch nướng. mỗi ngày 1 gà chiến chỉ cần cho ăn 1 đến 2 con. Khi đạt đến điểm đỉnh (MAX) của phong độ. vừa dẻo dai về sức bền & phải có lực bật tức thời).vần 1 hồ đòn (15 đến 20 phút). b) Gà vần tập với người: gọi là tập bộ. người chơi mới thành công được A)3 nội dung chính về việc nuôi gà chọi là : Ăn . 2 .13h trưa. tuy vậy không nên ăn nhiều rất nóng. Công thức chung : . quả khác. chạy lồng & thuốc men khoảng 1 tuần. ngoài ra điểm phụ thêm một ít “mồi”& rau. Kinh nghiệm cho thấy : muốn cho cơ bắp gà rắn chắc nên cho gà ăn thóc tẻ là chính. trong đó có hình thức tập”quay thóc”. nguyên lông lá. gọi là vần hơi hay vần đòn.Sau đây là những kinh nghiệm được đúc kết từ nhiều năm nuôi & luyện gà chiến : Từ một con gà mộc. với lượng ăn sáng này. Nhớ mỗi tuần vào lúc mát trời. c) 2 gà chạy lồng có người theo dõi đếm vòng.

kỳ bắn chân này đặc biệt quan trọng : người chơi phải quan sát kỹ ( SỨC BẬT khi giao chân .3=10.5ngày Tổng = 8 ngày 3 3 ngày (50v-90v-50v) Nghỉ 2 ngày thả rộng ( cân kiểm tra) 2 2 Đòn + 2 Hơi 4. 1 nhánh bằng ngón tay cái giã nhuyễn trong cối: .t 40 ngày Nghỉ hết đợt kiểm tra cân Nghỉ hết đợt kiểm tra cân. Sau kỳ vần thứ 3 “ bắn chân”có thể ra trường được: Nếu bắn chân : 5 phút. 10 phút . nhiệt độ ngoài trời cao hoặc lúc gió mùa mưa rét.5ngày 2. sức chịu đòn cao & công lực phát ra nặng hay không.5.3= 7.5 ngày/ hồ).1=3. phun nước chè. Sau khi chạy lồng.5. gà được phun nước chè để kích thích sự hưng phấn tự nhiên trong luyện tập. giữa mỗi đợt chạy. nhiệt độ không quá nóng.ĐỘ CĂNG XIẾT khi tung chân đá quan trọng hơn cả là THẦN KHÍ của “ Chiến Kê “ thể hiện qua sắc đỏ & hơi thở trong khi bắn chân. VÀO NGHỆ là công đoạn không thề thiếu được trong “ trình” nuôi gà chọi : Gà có săn chắc.5ngày Tổng = 18ngày 9 6 ngày như ô trên.2 = 8 ngày 3.5.. sau 2ngày ra đá . Kỳ vần Số hồ vần Tổng số ngày nghỉ Số ngày nghỉ sau khi vần Số ngày & số vòngchạy lồng Số ngày nghỉ trước khi vần 1 1 Đòn + 1 Hơi 4. hãy cho gà chạy lồng. Nghỉ 3 ngày 1 ngày tập nhẹ 2 ngày sau n.5. cho dùng thuốc & ăn sáng rồi mới được “ vào nghệ”. sau 4 ngày ra đá . trước khi cho gà ăn. đứng cho gà chiến “bắn”. tuỳ thuộc chủ yếu vào việc làm này. không bắn chân hoặc vần gà vào ngày nắng to. xoa khô.) Muốn cho gà an toàn khi bắn chân.5ngày 3. cuốn chân to. khô ráo.2 = 6 ngày Tổng =14ngày 6 6 ngày (50v-70v-90v) (90v-70v-50v) Nghỉ 2 ngày thả rộng ( cân kiểm tra) 3 3 Đòn + 3Hơi 3. phải tìm gà “phu” bịt mỏ.. Ngược lại.Các hệ số trên thay đổi tuỳ theo số hồ vần ít hay nhiều (+/_ 0. Nên bắn chân hoặc vần gà những kỳ cuối vào lúc nào ? Các hình thức vần gà đều nên chọn lúc thời tiết đẹp : Lý tưởng nhất là ngoài trời có nắng nhẹ. Vào nghệ như thế nào ?: Nghệ củ ( đã luộc trong nồi om).1=4.ĐỘ CHÍ CHỢP BÉN MỎ khi vào díu . sẽ hỏng gà. lạnh. Thường sáng dậy. chia số vòng chạy lồng làm 2 hoặc 3 đợt. 15 phút sau 5 ngày ra đá.

t. chuyển sang dùng thuốc ở bảng 1.70 = 40 vòng. chủ gà phải bồi bổ cho “chiến kê’của mình bằng chu kỳ thuốc 7 ngày theo bảng dưới đây Trường hợp gà kém gân.N v.theo chế độ thuốc bảng sau : Buổi\Thứ Hai Ba Tư Năm Sáu Bẩy Chủ Nhật Sáng B12 STRICN v. Tiếp đó bước vào tập “quay thóc” rồi ra nghệ lần 3 bằng cách om nước chè tươi đun sôi & phun tắm xoa khô bằng nước sôi để nguội.t. NGỰC & những vùng hay sinh mỡ như: gầm bụng. 4h đồng hồ sau. CHẾ ĐỘ THUỐC BỔ DƯỠNG CHO GÀ CHIẾN: Muốn gà có thể lực sung mãn. CÁNH. thời khắc thích hợp để dùng thuốc không bị phản tác dụng. HÔNG SƯỜN.min C Dầu Cá Chiều như trên nhưtrên như trên như trên như trên như trên như trên Khi gân đã khá. tổng số vòng tập giảm xuống còn 80 vòng để tránh mỏi. Chú ý: Riêng ngày cuối của kỳ tập. QUAY THÓC là cách tập bộ gà bằng việc cầm gáo thóc nhử gà đang đói chạy xoay tròn tại chỗ. Ví dụ : hôm nay chạy lồng 70 vòng.Khoảng 12h. xoa đều ra bớt nghệ lần 2. ta phải từng bước ra nghệ. thì số vòng quay thóc là 110 . cuối cùng cho gà dùng thuốc & ăn nốt bữa chiều. thường số vòng chạy lồng là 50 vòng. khoảng 16h. LƯNG. ví dụ: ngày cuối của các kỳ tập. xoa đều bớt nghệ lần 1.50 = 30 vòng.min C B12(tiêm) STRICH.VAI. phần khoeo gối càng vào loãng hơn nữa. vậy số vòng quay thóc là 80 . Biết lựa chọn thời tiết. tránh bị cứng gà.Lấy bàn chải hoặc chổi quét bôi nước nghệ gần khắp cơ thể gà. Chú ý: Đùi vào nghệ nhạt hơn. HỐC NÁCH. lại có hiệu quả cao. không những chẳng lợi mà còn có thể làm mất gân hoặc . Một số lưu ý khi dùng thuốc: Nguyên tắc cơ bản khi dùng thuốc là biết phối hợp điều hoà tính HÀN & tính NHIỆT của các loại thuốc. đánh cho ngấu & sánh là được. nhiệt độ ngày đang cao 35.17h lại phun nước chè. tập trung ở những vùng hay bị đòn đánh tới như: ĐẦU. chủ gà điều khiển cho gà tập quay tại chỗ 10 vòng thuận chiều kim đồng hồ & 10 vòng ngược chiều kim đồng hồ cứ làm thế cho đủ 40 vòng. khổ luyện có bài bản. Ví dụ: Buổi trưa hè. để chờ vần lại. “ RA NGHỆ ”: Sau 6 h đồng hồ vào nghệ.36 độ C mà dùng các loại thuốc có tính nhiệt như Hải Cẩu Hoàn hay STRICHNIN. MẶT. nên tăng cường STRICHNIN. ngoài ăn uống điều độ. Tổng số vòng chạy lồng & quay thóc ~ 110 vòng / ngày. đít gà.13h trưa phun nước chè.đổ ít rượu (hoặc nước chè) vào nghệ nhuyễn.CẦN CỔ.

nên thay mũi tiêm bắp B12 bằng việc uống 1 viên 3B. ngủ bồ. ĐỂ CÓ ĐƯỢC 1 GÀ CHIẾN : 1) Chuồng gà chiến: Kích thước: dài 2m . bật tay mỏ ngậm trở lại. rộng 20 cm. vuốt phía trong cánh trái.nhờ đó làm gà săn chắc. cao 1. nguyên liệu không đổi. nghệ giã nhuyễn& ít muối). tay kia đập nhẹ vào lưng vào hông cho gà tập trườn đẩy.2. vắt khô. cách 2 đầu hồi . Chú ý: sau khi om. nhưng làm bên cánh & chân phải gà. Nồi om : Gà sau khi vần. * T3-T4 làm lại như T1-T2 Lúc này nước đã nguội. rộng 0.phải cho ăn kèm theo cà chua mát. vắt khô. *Khi dùng thuốc có tính NHIỆT cao như: Hải Cẩu Hoàn. 6 động tác tập bộ như sau : *Lắc cần cổ sang 2 bên. * T2:Thao tác như T1. trong lồng phơi phải có cóng nước.Thời gian phơi 1h nắng / ngày. làm ít). nồi om này không để quá 4 ngày phải thay nước mới. nhớ lấy khăn khô lau kỹ. *Khi gà đã đỏ khoẻ. *Ấn gà “đi tấn” gối sát đất (rất mỏi.Nồi om mới tiếp theo vẫn vậy. vỗ đít. om chườm theo thao tác (10 tay om) như sau: * Tay 1 ( T1): Nhúng khăn om. vắt khô. đùi &gập nhẹ quản bàn ngón chân trái gà.T 8.dạc gà. chỉ thay ngải cứu bằng lá chè tươi. trước bữa ăn chiều om nóng ra nghệ lần thứ 3. hại gà. rồi nắm khăn đấm vào gầm bụng. cao hơn mặt nền 60cm (A). ngoài vào Nghệ liên tục cho đến khi ráo gà mới dừng “nuốt” nghệ. hông. chấm tảng. *Những gà “ mình thịt ” còn béo. đặt ở vị trí: cách đầu hồi 30 cm. đầu hồi kia là hố tắm cát .10 dùng nước om nồi Thành. chuyển nếp khăn lấy hơi nóng chấm 2 quả táo& day ngực gà. 2âu vai. om ngực. Vuốt cánh treo gà lên & thả xuống nhẹ nhàng. Không ngần ngại khi sương xuống dày kín vào trời ĐÔNG lạnh. tránh táo bón. Các thao tác T7. mặt.T 10 làm lại như T5-T6. phải cho gà uống 1 nhát SÂM khi phơi nắng 3) OM CHƯỜM: Om chườm gà chọi là việc làm cần thiết không thể thiếu. cuối cùng mở khăn còn ấm xoa mông. ngải cứu & ít muối. sau trước. Các thao tác T1.v.4. trời lạnh. uống dài 80 cm. nhưng làm với cánh & chân phải gà. *T 7 .. dùng tay mát-xoa thư giãn toàn thân gà rồi cho thuốc. Nhúng khăn nóng lần nữa. đá về nồi nước om gồm nghệ nguyên củ. chiều phun nước chè ra nghệ lần 2. phải trải bao tải dầy. *Mũi tiêm bắp( B12) phải cách ngày ra trường ít nhất trước 5 ngày. rồi tắm xoa khô & mắc màn cho gà ngủ. quay tay từ từ cho gà tự xoay theo. Lớp trong gọi là nồi quách( gồm vỏ gạo. dầy 3 cm. lá tre tước nhỏ.. *Kéo hàm mỏ dưới. nhiệt độ ngày thấp 8-10 độ C. đừng uống SÂM tính hàn cao. sức bền chịu tăng lên & ra đòn nặng hơn so với gà không được om. om âu vai. khoảng giữa chuồng có 2 cầu cao 10cm.3m(chưa kể mái). Thao tác om : Mỗi lần om nóng khoảng 10 đến 15 phút. Cách phơi nắng : Buổi trưa có nắng phải phơi gà trên nền đất ẩm hoặc cỏ mát(nếu là nền xi măng.bắc ra ngoài. Các công việc cần làm hàng ngày : Sáng vào nghệ . tiếp tục om theo thao tác sau: *T5 : Nhúng khăn nóng.chinh chiến trong hoàn cảnh thời tiết khắc nghiệt nắng nóng hoặc mưa lạnh .6 dùng nước om nồi Quách.đỡ tiêm hại gà.9.vuốt sống lưng. Ngược lại.8. NỒI OM CỔ TRUYỀN : Là nồi om có 2 lớp:Lớp ngoài gọi là nồi thành( gồm nghệ củ & chè tươi).3. Chú ý: nếu nắng nóng 34-35 độ C trở lên. STRICHNIN. bổ sung & nhấn mạnh vào các động tác vận động trong thi đấu. rễ si.cắt ngắn. *T6 : Nhúng khăn 2 lần om như T5. T 9 . *Giật nhẹ cánh xuống để gà tự giật trở lại. không để quá 5 ngày lại thay nước mới. *Cánh tay chắn ngang diều.5. theo hình vẽ sau: Trong chuồng có bàn đậu ăn. ăn chiều & mắc màn. *Tập quay tại chỗ: Để dọc cánh tay khoác vào cần. vai gà. các buổi sáng mát trời đều trong nuốt NGHỆ. chỉ om cần mặt cổ gà. nồi om đun sôi. dở khăn om mặt trong cánh bên trái. Trưa phun nước chè ra nghệ lần 1.vẫn vần tập đều. Nghệ v. B) CÁC ĐIỀU CẦN THIẾT KHÁC.đít gà. các động tác càng tự nhiên càng tốt. vuốt xuôi cần cổ xuống sống lưng. Hổ Cốt. tập vậy rất khoẻ hàm mỏ. om hông đùi chân trái.8m . cánh gà. Tuy vậy luyện tập phải nhịp nhàng. ẩm nước). dở khăn lăn cổ.. “QUẦN SƯƠNG”-“DÃI NẮNG” là hình thức rèn khổ luyện cho gà. Càng không được sợ nắng nóng vì gà đã được phơi nắng hàng ngày. CÁC ĐỘNG TÁC TẬP BỘ: Có tác dụng hỗ trợ.

THỔ khắc THUỶ.phương thuốc gồm các vị sau : *Ma hoàng : 2 đồng cân * Nhĩ hương 2 đồng cân * Thủ ô 5 đồng cân * Mộc qua 5 đồng cân. MỘC khắc THUỶ . cánh gà . Tuy vậy. nhưng thoáng đãng. không để hắt dột vào gà. phải thật để ý đến điều kiện ngoại cảnh. chỉ phun nước chè 3 lần & cuối ngày tắm sạch bằng nước ấm rồi lau khô cho ngủ sớm C) LUẬN VỀ SẮC MẠNG . THUỶ khắc HOẢ. -Mái chống mưa nắng & tránh bức xạ mặt trời. ta không thể bỏ qua Sắc mạng tương sinh tương khắc 4 mùa là những điều đã được chiêm nghiệm nhiều đời mà người xưa đã đúc kết thành.50 của thế kỷ trước). nhị TÀI. Đông. khi thi đấu làm gà đối phương rợn mùi yếu vía dễ bỏ chạy. Hạ.(chiều ngược lại Khắc là Sinh )đó là vòng Sinh-Khắc trong thuyết ngũ hành. *Thiên niên kiện 3 đ-c * Xương truật 2 đ . gà XÁM(sắc lông ghi xám) mạng MỘC . HOẢ khắc KIM. gà BỊP(sắc lông nâu vàng) mạng THỔ .70cm để gà trèo qua trèo lại dẻo gân vô cùng. xoa vào chân đùi chóng hết mỏi. -Để chống lại biệt dược trên. là người ham mê muốn đi sâu vào “Nghệ thuật đấu gà chọi”. gà Ô(sắc lông đen) mạng THUỶ .TƯƠNG SINH TƯƠNG KHẮC 4 MÙA : Sắc mạng . 2)Muốn gà đá vần về chóng tan đòn. hãy dùng phương thuốc Gia Truyền ( cụ CHẮN & cụ Thiện dùng vào những thập niên 40 . Ngoài vòng Sinh-Khắc nêu trên. * Những ngày nghỉ sau kỳ vần cuối ( hoặc kỳ bắn chân).Việc làm quen với mỡ CÁO phải làm từ từ đối với gà. Ngũ Hành Tinh Tú còn có quan hệ Sinh. Tránh gà chiến bị nắng nóng hoặc giá lạnh. THỔ khắc HOẢ . 3)BÀI THUỐC BÍ TRUYỀN của người khách vãng lai : Gà mộc. ¾ lượng thuốc còn lại ngâm rượu xoa vào vết đòn chóng tan. KIM khắc MỘC. nghỉ vào nghệ. thời tiết quanh nơi thả gà . vần về (chỉ uống tối đa 4-5 ngày.tương sinh tương khắc 4 mùa không phải là yếu tố quyết định sự thắng bại của một trận gà. đặc biệt đêm ngủ phải chọn nơi khô ấm. săp xếp rõ ràng các yếu tố để so sánh sự hơn kém giữa 2 chiến kê trên đấu trường. Nội dung như sau : Sắc mạng gà được chia theo Ngũ hành . từ diện hẹp đến diện rộng. gà TÍA(sắc lông đỏ như Mận. HOẢ khắc MỘC . lớp mỏng tới lớp dầy. có rãnh thoát nước xung quanh. Gà Bạch Nhạn(sắc lông trắng) mạng KIM . mau khoẻ. cao ráo. tứ LỐI ”. trước khi vần đá bôi MỠ CÁO vào cần cổ & mặt trong nách. 4) Những chú ý cuối cùng : * Kỳ vần cuối trước khi ra trường thi đấu. Hãy xem hình dưới đây : Khắc ( Bạch Nhạn) KIM (ngày Canh-Tân) (Tía) HOẢ (ngày Bính-Đinh) (Xám) MỘC (Giáp-Ất) (Ô) THUỶ(ngày Nhâm-Quý) (Bịp) THỔ (ngày Mậu-Kỷ) . ¼ hoàn với mật ong uống sau khi đá. bôi tỏi vào mũi gà sẽ tránh được ám khí này. như vậy các bậc tiền nhân đã đánh giá. -Chọn hướng Đông Nam hoặc Tây Nam để lấy nắng & gió lành. MỘC khắc THỔ. mỗi ngày 1 hoàn bằng 1 đốt ngón tay) . còn Thiên canh Sinh Khắc dựa vào 4 mùa: Xuân. phải vần trong điều kiện thời tiết tốt & chọn đối thủ thích hợp để giành thế thuận lợi cho “chiến kê”sắp ra trường. bôi từ ít tới nhiều. Người xưa đã dạy: “Nhất KHOẺ. không muỗi mòng & nếu đêm mưa. *Trước ngày thi đấu 2 ngày.c * Mộc dược 2 đ-c *Quế tần 3 đ-c *Huyết đằng 5 đ-c * Bách bộ 5 đ-c * Đỗ trọng 2 đ-c *Cẩu tich 4 đ-c *Lai quy 5 đ-c * Quế thông 3 đ-c * Xuyên sơn giáp 5 đ-c *Huyết giác 5 đ-c *Cam thảo 5 đ-c *Quế chi 3 đ-c * Khương hoạt 5 đ-c *Hồng hoa 1 đ-c *Quy vĩ 2 đ-c *Phong kỷ 5 đ-c Thuốc sao khô tán nhỏ.Khắc khác : KIM khắc THỔ. như Lửa) mạng HOẢ. Thu.c * Địa liền 3 đ. THUỶ khắc KIM. -Nền chuồng đất thịt nện. tam BỀN.

Phủ địa. Lộc điền.) MÔ HÌNH VƯỜN TRẠI CHĂN NUÔI SẢN XUẤT GÀ CHỌI GIỐNG: . sách nào cũng viết về kinh kê vẩy độ.Gà cưa cần 2 mang đá mé “suya”. Khai vương. vấn cán. b.thì người SƯ KÊ phải luôn nhắc nhở mọi TRÒ nhớ câu “Nhất KHOẺ. huyền kiều..v. Ngược lại.. Tam tài .v. hoặc chui thông cống. đội ngược đối thủ lên đá rút gáy xoè gà. D) CÁCH CHỌN GÀ ĐÁ THEO ĐÒN LỐI: 1) Chọn gà thế công: Chân đánh gẫy.v.biết mượn mỏ quăng theo. mọc lên đánh sốc nách hay rút gáy dữ. ra dọc mau như “chớp giật”.TỨ THỜI SINH KHẮC (4 Mùa sinh khắc ) theo bảng dưới đây: \ MÙA Xuân(tháng1-2-3) Hạ ( tháng 4-5-6 ) Thu (tháng 7-8-9) Đông(T10-11-12) VƯỢNG Xám Tía Nhạn Ô HƯU Ô Xám Bịp(Ó.v. xem thêm ở các sách phổ thông. TÓM LẠI : Gà đi trên phải biết triệt đầu dưới. Nhật thần. nhỡ đà chui sâu thông vỉa hoặc thông cống.. 2) Chọn gà thế thủ : a. gà đi dưới phải cực kỳ kín đáo. Vàng) Nhạn TỬ Bịp Nhạn Xám Tía TƯỚNG Tía(điều) Bịp Ô Xám TÙ Nhạn Ô Tía Bịp Khi sự Thần Bí của Sắc Mạng theo Ngũ Hành. tam tài hạ.Không chơi gà thậm thụt ra bắt hầu thật thà dễ thua. Nếu không ra dọc. biết tát dọc mau. hoặc vỉa 2 mang mọc lên đá xốc nách dữ..”là điều quyết định cao nhất đến thắng bại của đấu gà. hình thể phải liền bộ hơi ngóc lên là chí bắn liền..Gà dựng kiệt 2 mang. phải biết búng tảng hoặc trầm đấm..rồi lại ẩn sâu núp kỹ mới chơi được (Các loại vẩy gà quí như: Án thiên. vỡ thành ngoại. Đối thủ thả đầu ba.sự Vượng Hưu của gà chọi theo 4 mùa.. c-Gà đi dưới. rất quí. Hổ khẩu.. phải biết cườm cuốn 2 mang đá mé chật hoặc đấm giữ. chỉ thâu nhận được qua kinh nghiệm nhiều đời. đè mé đá chật được.. Hàm long. Nhị. con người ta chưa lý giải nổi.các loại vẩy xấu như: Liên giáp ngoại.

om sơ tay với những gà dự bị.0.cho người vui chơi hoặc làm đặc sản giá gấp 2 hoặc gấp 1. tránh muỗi bọ đốt gà chiến.đồng thời đun nồi “súp” cho cả vườn gà (trừ gà chiến) ăn bữa chiều. 1-Những công việc cụ thể làm hàng ngày : CÔNG VIỆC BUỔI SÁNG: 1. chuẩn bị cho lứa đúc mới. 10-Quét sân. 2-ĐẦU VÀO-ĐẨU RA SẢN XUẤT & KINH DOANH GÀ CHỌI: Các hình thức quản lý đầu ra : * Sau 21 ngày tuổi. quét sân vun rác tập trung vào hố rác thải. lựa chọn. băm xay. lựa lần thứ 2: Kiểm định lại 3 nội dung đợt lựa chọn 1.Giữa sân là 1 cây HỒNG XIÊM loà xoà tạo thế tự nhiên cho gà bay đậu.Song tựu chung lại quyết . mỗi lứa đậu ~5 gà.sắp chỗ ngủ cho từng loại gà. thì mỗi gà mái 1 năm chỉ lấy 2 lứa gà con . vừa can trường.5=20 hố sâu bọ . chủ vườn cần nắm được.Mỗi gà mái 1 năm cho 3 lứa gà con. thịt bạc nhạc. Hiệu quả cao nhất là tạo được giòng gà nổi tiếng vừa tài năng. đây cũng không phải nguồn thu chính của sân gà.Cho gà chiến chạy lồng hoặc tập bộ.chăn nuôi những giống má đặc chủng. tại thời điểm này giá gà bằng ~ 8 đến 10 lần gà thịt. còi cọc. lấp đất mỏng rồi che đậy lại.Sáng làm vệ sinh chuồng trại : Thu gom phân gà dưới cầu đậu. CÔNG VIỆC BUỔI CHIỀU: 9-Phun nước chè(tẩy nghệ lần 2). lựa lần thứ nhất: phân biệt gà trống. 3 lứa / gà mái . vậy số gà mỗi năm đúc được là: 5gà con / lứa . sức khoẻ từng gà. thu hút được các khách VIP ở sự tín nhiệm lâu dài. cuối cùng là những gà chiến.5 lần gà thường. “khai thác” 1hố sâu bọ cho gà con & gà choai ăn 4-Ra chợ xin rau. * Từ 9 tháng tuổi. om sơ & tập vần . nếu là gà trống xem kỹ đầu mặt. Om nóng cho gà chiến rồi cho từng lượt gà ăn theo chỉ định. cần cổ. rồi đến gà choai gà tơ. gà mái. 7-Làm hố sâu bọ thay thế vào ngay hố sáng đã “khai thác” 8. Muốn hạn chế số gà đúc ra. cân nặng từng con . vẩy vi để lập hồ sơ theo dõi đàn gà về sau. tránh gà tơ phân đàn) rất hại gà. CÔNG VIỆC BUỔI TRƯA: 5-Phơi nắng. lúc này nên lấy 1 ổ trứng gà lộn (ấp dở~10 ngày) làm thức ăn bổ dưỡng rất tốt. Với vườn gà này có thể nuôi được 3 gà chiến & 3 gà dự bị chiến ở 5 chuồng dàiphía trên và 1 chuồng chạy lồng. tạo thói quen ấp đều & được nghỉ dưỡng buồng trứng. 2.Tuy vậy. Sau 2 hoặc 3 tháng tuổi. còn xuất chuồng. để khi gà được 9. giữa các hố sâu bọ là các cầu lửng cho gà ngủ đậu ban đêm. vậy mỗi chuồng có 3 cầu đậu. rồi vào nghệ . tỷ lệ nở thấp). ( vào mùa gà thay lông.Kiểm tra chỉnh trang lại chuồng trại (tránh gà chiến soi mỏ.Cuối cùng khoá cửa cẩn thận đề phòng trộm cắp bắt gà. nhưng vẫn nên để gà mái xoà ổ >23 ngày càng tốt.Cho gà ăn bữa sáng theo từng loại: Gà đàn mẹ con cho ăn trước. Dưới đây là sơ đồ sân gà ở LIÊN MẠC (hình vẽ ở cuối bài) kích thước dài 8m rộng 5m : Tầng trên 5 ô hình chữ nhật (2m . * Đàn Gà được 9 tháng tuổi. phun nước chè (tẩy nghệ lần 1) đối với gà chiến. phát hiện những gà chậm lớn. Tầng dưới của mỗi chuồng là 4 hố sâu bọ. luân chuyển. Sau khi cho ăn xong khắp lượt. rửa sạch. chỉ giữ lại 1 con xuất sắc ( nếu có). lựa lần thứ 3. Sau là tạo nguồn thu nhập cho gia đình bằng sản xuất. nội dung chính là nhận định đòn lối.tập bộ quay thóc. như vậy có cả thảy 4. chuẩn bị cho bữa tươi bổ xung vào buổi trưa. có hướng loại bỏ hoặc bán ngay từ nhỏ. gà được đưa vào chế độ gà tơ. mỗi giòng 3 con như vậy có khoảng 6 gà mái. về kiểm loại.10 tháng tuổi nếu xuất sắc có thể chuộc lại.Một hình thức kinh doanh khác là sưu tầm gà ở các địa phương khác nhau.8m) là 5 chuồng gà chiến & dự bị chiến . 6-Cho gà ăn bữa rau quả & mồi vào buổi trưa đều khắp lượt như buổi sáng.Số gà mái : nuôi 2 giòng.Với một diện tích vườn rất khiêm tốn (~50m2) nếu khéo sắp xếp. Lưu ý: những gà con này bán về địa chỉ nào.Góc vườn bên phải hình ô vuông mỗi cạnh 2m là nơi chạy lồng.6 gà mái = 90 gà con. Tránh chuột cắn gà con. chủ vườn có thể lập được một trại gà chọi: Trước là có đủ gà nòi “ gan vàng-dạ sắt” để ra thi thố với gà thiên hạ. đầu ruột vây cá sao cho đủ định mức. 3.

những điểm tiêu thụ danh tiếng).CÁCH LỰA CHỌN GÀ BỐ . gà con sẽ nở. nghỉ ngơi thoả thich mới được thả gà trống vào đạp .vẫn bảo đảm đủ rau tươi . tuy vậy vừa cho gà con ăn vừa xem phân khô tốt là được. phân cách với lòng trắng rõ nét.CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG CHO GÀ BỐ MẸ : * Duy trì 1 bữa thóc ngô (tỷ lệ 2 :1) & 1bữa Súp. chất bổ dưỡng cao. vỏ đỏ.định mức doanh thu của sân gà là sự chiến thắng của các chiến kê được đào tạo từ sân nhà trên đấu trường. Chú ý: bao tải trải nền phải rộng hơn bu úp đàn gà & vít căng thẳng ở các góc để gà mái mẹ không bới được. góc thùng phải có 1 cóng nước uống nhỏ. * Ổ rơm nên đặt trong thùng gỗ. 10. Càng sinh trưởng ở những nơi xa nhau càng tốt. KỸ THUẬT ĐÚC GÀ CHỌI 1. Tuần lễ thứ 2 bắt đầu cho ăn điểm thêm ít Thóc & thịt chín xay nhỏ. *Phải vặn ổ rơm. Hội đủ những điều trên.. lót êm. 3-BÍ QUYẾT VỀ ĐẶT Ổ GÀ ẤP: 1 trong những yếu tố quyết định tỷ lệ ấp nở nhiều ít là kỹ thuật làm ổ gà ấp. sau ~ 1. để gà mái đủ nước uống. ngoài ra rau & vỏ trứng phải đủ ăn đến mức dư thừa cả ngày.điều này làm gà con khi nở ra không bị kẹp ngạt & vẹo lườn ngẹo cổ v. Chế độ ăn uống của gà con trong tháng đầu tiên : Tuần lễ thứ nhất chỉ cho gà con ăn vừng. 4-Nuôi gà con từ khi mới nở đến khi rời mẹ: Khoảng 20 ngày ấp. nếu thấy rõ gà trống đã phủ mái ở tư thế hoàn toàn tự nhiên là yên tâm tách trống ra cho đỡ hao tổn sinh lực. vừa sản sinh ra những gà chọi tài năng & gan bền. ham mê với công việc. giao hàng cho các cửa hàng đặc sản với giá cao(mặt hàng này phải được chứng nhận chất lượng sản phẩm & được quảng bá ở những cửa hàng. trên có màn che.. đưa gà trống cưa cần hoặc chui vỉa vào sẽ được gà lối. Trong bu phải có đĩa hoặc cóng nước thấp luôn đầy để gà con uống. * Một hình thức sản xuất kinh doanh khác nữa là “đặc sản trứng gà chọi” với dấu hiệu đặc trưng: quả to tròn.Nếu cũng đưa trống lối vào sẽ ra nhiều gà kê không chơi được.5 ngày chờ gà nở hết & con gà nở cuối cùng khô lông. .v. Tuần thứ 3 bắt đầu .15 & 19 kể từ ngày đặt trứng. mới tạo được gà lối .chắc chắn chủ vườn sẽ thành công mỹ mãn . đặc biệt tỷ lệ lòng đỏ cao có mầu quánh sẫm . Trong khi ổ để trống ta tranh thủ phun thuốc chống bọ vào dưới ổ rơm & quanh trứng định kỳ vào những ngày thứ 5.tránh chuột bọ./. *Mỗi ngày đúng buổi trưa cho gà mái xuống ổ đi vệ sinh 1 lần khoảng 15 phút & nên cho tắm cát tránh bọ mạt hại gà . biết ứng dụng kỹ thuật cao.. toát hơi ẩm cần thiết cho trứng trong môi trường nhiệt độ điều hoà. cuộn tròn. cho ăn bổ sung ngay 2 con trạch sống & sau khoảng 2 h đồng hồ gà mái ăn uống no nê. chọn lúc ấm trời. mỗi ngày nên thay bao tải trải nền 2 lần vào buổi sáng trước khi ăn bữa sáng & buổi tối trước khi đi ngủ. *Nếu gà mái mẹ là gà lối hoặc gà cưa cần. vừa có nguồn thu nhập hiệu quả cao. Lưu ý : Nếu có trứng vỡ ta phải thay ổ rơm mới vào ngày 15 để ổ sạch chuẩn bị đón gà con sắp nở.. Kêt luận : Muốn có 1sân gà ưng ý.cho gà con xuống ổ. trước hết chủ vườn phải là người quản lý giỏi. dễ giẫm chết con.đây là hình thức lấy ngắn nuôi dài. sau nữa là biết giao thiệp để quảng bá sản phẩm của mình.MẸ : *Gà trống mái phải CAN TRƯỜNG & LIỀN BỘ đó là 2 điều cốt yếu để tuyển lựa gà bố mẹ. *Gà trống & mái phải hoàn toàn không gần gũi hoặc cùng huyết hệ . tấm & rau tươi non cắt thành sợi nhỏ li ti ngắn ~1cm.2. tỷ lệ nở mới cao được. Cả đàn gà được úp trong 1 bu rộng có đai cao ~15cm che kín sát đất. *Chú ý : gà mái vừa đẻ xong. theo hình hơi trũng lòng chảo. Nếu trời rét phải trải bao tải trên nền nhà & thắp 1 ngọn đèn 25 w thả thấp sưởi ẩm cho gà con. *Nếu mái mẹ là gà dựng kiệt 2 mang. phải đưa gà trống dong dựng.

còn rau tươi phải dư thừa cho cả ngày.thay thế tấm vừng hoàn toàn bằng thóc xay. cách làm như sau : Thùng vuông hoặc tròn kích thước như trên không có đáy đặt áp đất. sâu ~20 cm. rác lá cành thu gom trong vườn ủ ải tạo thành giun dế.Chú ý: Có nắng trời tranh thủ phơi gà con.tránh cớm gà.phủ lên trên lớp đất xốp dày ~ 10 cm. giun dế. Bữa chiều: Khoảng 15 giờ cho ăn như bữa sáng. trộn với rơm rạ băm nhỏ. bới lên lấy sâu bọ cho gà ăn.ngoài thịt chín xay nhỏ. sâu bọ là nguồn thức ăn tươi tốt cho gà chim & cá cảnh. cẩn thận & xác định là bận rộn như nuôi con mọn. Cách làm hố sâu bọ chìm bằng những nguyên liệu dễ tìm như sau: Đào 1 hố hình vuông hoặc hình tròn. Hết. đến 17 giờ cho ăn bổ sung thêm SÚP chín cùng bữa với gà lớn trước khi tìm chỗ đi ngủ. chú ý: xung quanh thành thùng phải có gờ đất & mặt đất đặt thùng cũng phải là đất mùn tơi xốp thì mới có sâu bọ được . luôn giữ lớp đất này ở nơi dâm mát & ẩm. nước cơm hoặc cháo còn thừa.Những gà con chậm lớn phải uống thêm thuốc theo công thức a-b-c (1dầu cá -1 B1 -1 C) mỗi tuần uống 2 chu kỳ thuốc như vậy. chủ nhật nghỉ dùng thuốc.trong trộn cơm cháo rơm rạ rồi lấp đất như hố chìm./. Bù lại ta sẽ đựơc những chú gà con tròn chĩnh. sau ~ 3 tuần lễ. . Có thể làm loại hố sâu bọ nổi. chim cảnh tốt vô cùng.bước đầu cho gà con ăn điểm thêm trạch hoặc lươn băm nhỏ trần nước sôi. Tuần thứ tư vẫn cho gà con ăn thóc xay & rau.ngay rơm rác lá rụng cũng phải tận dụng ủ ải làm hố sâu bọ & thùng nuôi dế mèn để tạo nguồn thức ăn cho gà con.xinh xắn & khoẻ mạnh đầy triển vọng về sau này. Kỹ thuật làm hố sâu bọ Một loại thức ăn tươi sống giầu dinh dưỡng cho gà con ăn là sâu bọ. chôn sâu dưới mặt đất ~20 cm. cạnh hoặc đường kính ~30 đến 40cm. Sơ đồ sinh thái khép kín sau đây là 1 gợi ý : Gà chim & cá cảnh thải nguồn phân dùng vào việc bón Cây trồng . Chế độ ăn uống của gà con từ tháng thứ 2 đến lúc rời gà mẹ : Bữa sáng :Thóc + ngô + trạch (hoặc lươn) xay lộn với ½ vỏ trứng cho10 gà con dùng trong 1 ngày. Với1nhà vườn vừa chăn nuôi kết hợp với trồng trọt. Nuôi gà con trong 3 tháng tuổi đòi hỏi người nuôi phải tỉ mỉ.vẫn dùng đều rau & thịt chín băm nhỏ như tuần trước. cho uống thuốc tẩy giun sán lần thứ nhất. khoảng 3 tháng tuổi gà con bắt đầu bỏ gà mẹ.rồi chuyển sang chế độ nuôi gà choai. Bữa trưa : Cho ăn sâu bọ tươi trong hố sâu bọ làm tại vườn nhà. nhớ theo dõi phân khô là được.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful