Cách chăm sóc gà chọi, gà đá Nuôi gà chọi theo “Cổ học tinh hoa” (6099) [08.13.

09] Nuôi gà chọi Vua Tuyên Vương sai Kỷ Sảnh nuôi một con gà chọi. Được mười hôm, vua hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?” Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được, gà hăng lắm, chưa thấy gà khác đã muốn chọi rồi”. Cách mười hôm, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?” Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được. Gà còn hăng, mới thấy bóng gà khác đã muốn chọi rồi”. Cách mười hôm, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?” Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được, gà còn hơi hăng, trông thấy gà khác đã muốn chọi rồi”. Mười hôm sau, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?”. Kỷ Sảnh thưa: - Được rồi. Gà bây giờ, cho nghe thấy tiếng gà khác cũng không cho vào đâu. Trông, thì tựa như gà gỗ; mà thực, thì đủ các ngón hay. Gà khác coi thấy cũng đủ sợ, phải lùi chạy. (Theo Trang Tử) Lời bàn 1. Chưa trông thấy gà khác, đã muốn chọi, thế là tức khí hão, chớ vị tất chọi mà đã được. 2. Trông thấy bóng gà khác, đã muốn chọi, thế là cậy khỏe, chớ vị tất chọi mà đã được. 3. Trông thực thấy gà khác đã muốn chọi, thế là còn hiếu thắng chớ vị tất chọi mà đã được. Chỉ đến lúc mất hết tất cả tức khí, cậy khoẻ, hiếu thắng, luyện đã được hình toàn thần toàn đủ hết cả ngón hay, mà trông bề ngoài trơ ra như gỗ, là lúc ấy mới chọi được, có khi không phải đợi chọi, gà khác ngó thấy cũng đủ sợ mà trốn tránh rồi. Thế mới hay những bậc thánh hiền chỉ thu cái tài vào khuôn phép, nên cái khí vào tâm thần, chỉ cốt trong mình cho đầy đủ, không có ý gì tranh cạnh với ai, mà thiên hạ hồ dễ đã ai tranh cạnh nổi. Chờ những kẻ chỉ vụ bề ngoài, chăm chăm danh lợi, có tranh giành mới lấy làm vui lòng, có tham lam mới lấy làm mãn nguyện, còn những hạng tầm thường, có khi hại đến thân mà vẫn tự đắc cho là phải. (Theo “Cổ học tinh hoa” của Nguyễn Văn Ngọc và Trần Lê Nhân – NXB Trẻ) Kỹ thuật nuôi gà chọi Mục đích chính của việc nuôi gà chọi là sử dụng con trống vào việc huấn luyện và thi đấu. Đa phần gà mái và những con trống không thành công trong quá trình tập luyện cũng như thi đấu thường được giết thịt. Đối với gà mái, từ khi nở ra, lớn lên con nào có ngoại hình "ngố" thể chất khoẻ mạnh, tính khí hung dữ và có một số đặc điểm ngoại hình qui định phẩm chất tốt sẽ được giữ lại làm gà mái sinh sản. Chúng được kiểm định qua vài lứa, nếu sản xuất ra được nhiều gà trống đạt thành tích cao thì tiếp tục sử dụng nhân giống, nếu không đạt thì bị loại bỏ, chuyến sang giết thịt. Đối với gà trống, con nào có ngoại hình tốt, thể chất tốt, tính tình hung hăng thì được đưa vào huấn luyện, trong quá trình này người ta tiếp tục chọn theo các tiêu chí: - Có thể chất tốt (có khả năng chịu đòn, gan lì, luyện tập và thi đấu bền bỉ). - Có thế đánh hay, đòn đá đẹp và hiểm. - Có khả năng tránh đòn tốt. Tỉ lệ gà được huấn luyện thành công và trở thành gà thi đấu là rất thấp, chỉ đạt dưới 20% so với tổng số gà trống lúc nở ra. Phân bố Gà chọi được nuôi từ xa xưa ở nhiều địa phương thuộc tỉnh Bình Định. Đến nay, ước tính cả tỉnh có khoảng 1000 gà trống được tuyển chọn, huấn luyện và sử dụng làm gà thi đấu ở các cấp độ khác nhau. Tất cả các huyện và thành phố đều có nuôi và tổ chức trường đấu gà, song tập trung nhất là thành phố Qui Nhơn, Tây Sơn và Hoài Nhơn.

Chơi gà chọi cũng là hoạt động giao lưu văn hoá, cho nên giống gà chọi Bình Định hiện nay không chỉ tồn tại riêng ở Bình Định mà còn phát tán ra các tỉnh lân cận như Quảng Ngãi, Phú Yên, Khánh Hoà, Gia Lai, ĐakLak. Gà trống thi đấu đạt thành tích cao thường được bán đi nhiều nơi trong và ngoài nước. Phương thúc nuôi gà chọi và tổ chức chọi gà ở Bình Định Người chơi gà chọi ở Bình Định Khá đông, song phần lớn là người nuôi gà trống với số lượng ít (1 - 3 con), có một số gia đình nuôi gà mái để tạo giống. Nếu có dòng mái tốt thì họ thường giữ độc quyền, không bán con mái ra ngoài mà chỉ bán con trống. Chọn và nhân giống - Chọn dòng mái tốt theo ngoại hình, thể chất (thường là những con mái dữ) và đời trước cũng như đời sau của nó có nhiều con trống đạt thành tích cao. Gà mái chọn nhân giống thường là đã đẻ một vài lứa và tuổi không quá già (<6 năm tuổi). - Chọn gà trống có ngoại hình tốt và có thành tích cao, tuổi từ 1.5 - 4.0 năm, không đồng huyết với mái đã chọn. - Bổ sung dinh dưỡng cho gà trống và gà mái đã chọn trong suốt một tháng trước khi giao phối. - Tiến hành ghép phối (thường là vào cuối tháng chạp và đầu tháng riêng). - Ấp nở: theo truyền thống, người ta thường cho gà nở vào mùa xuân bằng phương thức ấp tự nhiên do bản thân gà mẹ thực hiện với một vài động tác hỗ trợ của con người. Đã có một số thử nghiệm ấp bằng máy, song lại được đánh giá là chưa thành công, thể hiện ở nhược điểm là gà lớn lên có khả năng thi. Chọi gà, một thú chơi công phu Nếu loại trừ tính chất cờ bạc ra khỏi trò chơi chọi gà thì đây quả là một thú chơi mang đầy tính nghệ thuật. Một nghề chơi công phu Theo những người chơi gà “có nghề” thì để tạo được một con gà tài, việc then chốt là phải biết chọn dòng. Gà mẹ phải được xuất thân từ dòng gà bền bỉ, có sức chịu đòn tốt, gan dạ và nhất là không có thói xấu “trả độ”. Còn gà bố phải thuộc dòng có chân đá hiểm hóc, nhiều đòn thế hay. Ðược hội tụ những tố chất trên, trong đám gà con được sinh ra thế nào cũng có được ít nhất là 1 con gà tài. Trước đây, những dòng gà mái “chiến” (gà dữ) đều tập trung ở các vùng phía Nam như: Mũi Né, Chợ Lầu (Phan Thiết), dòng gà của cụ Tôn Thất Ðệ ở Nha Trang, dòng “Xám rách” của ông Bảy Ðệ ở Vạn Giã (Khánh Hoà). Còn hiện nay, do qua nhiều năm các tay chơi trao đổi với nhau nên những dòng gà hay đã được rải đều ở các địa phương. Chọn gà tài phải được bắt đầu từ thuở “sơ sinh”. Trong một bầy gà vừa nở, người ta sẽ chọn con gà tách bầy đi bắt sâu kiếm ăn một mình, hoặc đêm về không “rúc vào nách mẹ” ngủ mà lại nằm ngủ đối mặt với mẹ (gọi là gà chầu mỏ). Còn nếu chọn gà không do mình tự “đúc” thì dựa trên những tiêu chuẩn căn bản như: cựa nhật nguyệt (cựa đen, cựa trắng), gà lưỡng nhãn (2 con mắt khác màu), gà có bớt trong lưỡi hoặc gà tử mị (tối nằm ngủ sải chân, sải cánh, duỗi cổ như chết). Những con gà được xem là “linh kê” khi chúng có những biểu hiện “lập dị” như: chúm chân bước từng bước đi như lính đi diễu hành, mặt cứ lắc qua lắc lại liên tục, hoặc mỗi buổi sáng sau khi được phun nước cứ đi vòng quanh lồng (gọi là gà né lồng). Dân chơi gà đã đúc kết những đặc điểm trên bằng mấy câu: “Nhất thời chân chúm bỏ ra, nhì thời lắc mặt thứ ba né lồng” ! Tuy nhiên, qua kinh nghiệm, hiện vẫn có ý kiến cho rằng “kê đá, mã kỵ”, phải nhìn được chân đá thì mới xác định được gà hay dở, giống như chọn ngựa phải cưỡi thử. Chọn được gà ưng ý rồi nhưng nếu nuôi không đúng cách, huấn luyện không bài bản thì cũng chẳng thể nên gà. Chế độ ăn của gà phải được tuân thủ: Một ngày chỉ cho ăn 2 diều lúa, trưa cho ăn xen kẽ rau xanh, vài ngày mới cho ăn một ít mồi tươi. Nuôi kỹ quá gà sẽ bị “nục” (mập quá) cũng không tốt. Muốn gà dày da có sức chịu đựng tốt, son gà thì phải dùng nghệ tươi, lá ngũ trảo, một chút phèn chua tất cả giã nát ngâm rượu để xoa cho gà mỗi ngày và cho phơi nắng (sáng) thường xuyên. Thường thì gà “chấm niên” (đúng 1 năm) mới được xây xổ tập tành chuẩn bị “tham chiến”. Những con gà đã được xây xổ xong phải được nuôi kỹ hơn nữa; tối cho ngủ mùng để khỏi bị muỗi cắn. Ðến thời điểm gà

“xỏ dĩa” thì chẳng còn gì bằng! Chọi gà xưa và nay Ngày xưa. giải trí để vui xuân. Tài năng của người chủ được thể hiện qua cách “chạng” gà. Gà trong nước anh mua từ 500. nghỉ cho nước 5 phút. Bề dày của nghề chơi đã cho anh nhiều kinh nghiệm từ việc chọn cho đến cách huấn luyện gà. sang các nước bán được từ 100 đến cả ngàn USD/con. Ngoài những con gà được “đúc” từ lò nhà. tao nhã luôn luôn làm say mê lôi cuốn nhiều người. thoa gừng hoặc cho gà uống nước tiểu nhưng nay thì không một loại thuốc nào được tiếp sức cho gà. đó là chọi gà . Lào. Biết bao trò chơi để tiêu khiển hấp dẫn. thì cầu thủ đó lập tức nhận được sự tán thưởng của những người hâm mộ. . anh còn đến các trường gà xem “chân” để chọn mua gà cho “xuất ngoại”. Nhưng có một trò chơi vốn không xa lạ. cầu thủ bên nào ghi được bàn vào lưới đối phương. để tạo độ bền cho gà. Mạnh mẽ vì tính chất quyết đấu của nó. Cách cho nước gà sau mỗi “hồ” đấu cũng quan trọng không kém. hát xẩm. tam cúc. trong đời sống con người chúng ta có biết bao trò chơi bổ ích.. Nhìn nhầm là cầm chắc chuyện thất bại. đá. hát bộ. còn dịu dàng là vì chăm một con gà chẳng khác gì chăm một đứa con. Một lần ra đòn đúng ngay tầm đích. Nếu có được trong tay một con gà chuyên cắn lưng. sau đó tiếp tục “chọi” cho đến khi phân thắng bại. nếu gà mệt quá có thể đứng tựa vào nhau mà nghỉ hoặc được xử huề. Nếu làm sai gà sẽ bị giảm sức thi đấu. nhắc đến cái tên Bảy Quéo trong giới chơi gà có lẽ không ai là không biết. chọi trâu. lô tô. đua thuyền. mang đậm tính văn hoá nghệ thuật dân tộc mà tất cả mọi người từ miền thôn quê hẻo lánh đến thị thành sầm uất đều đam mê không kém so với các trò chơi xuân khác như bài chòi. Trung Quốc… Giới chơi gà ở nước ngoài gọi anh là “Bảy Việt Nam”. Còn trong vòng đấu khắc nghiệt. rồi nhiều thú thư giãn nhộn nhịp trong 72 tiếng đồng hồ tồn tại của ngày đại lễ truyền thống cổ truyền dân gian Việt Nam có từ ngàn xưa.phải được cho đá dợt với một con gà khác hoặc để gà khác ngoài giỏ tre nhử trên không để tập đòn. Anh là một “chuyên gia” đúng nghĩa bởi anh đã biết chơi chọi gà từ năm 10 tuổi. Do tính chất “một đi không trở lại”của cuộc chơi nên chuyện thắng bại trong một cuộc đấu không còn tùy thuộc 100% vào tài năng của con gà mà tùy thuộc phần lớn vào tài năng của người chủ. Có lẽ những tình cảm đáng quý ấy không còn tồn tại mấy trong những người chơi gà chọi hiện nay. anh đã dám chắc trước mấy phần con gà nào thắng. cần được quạt hay cần ăn cơm. nay thì gà chẳng còn “được phép” như vậy mà người chơi sẽ nắm đuôi của chúng kéo ra rồi thả vào để giục hăng cho chúng nhanh tiến đến ăn thua. ở thị trấn Bình Ðịnh (An Nhơn). Khi “chạng”. Nay mỗi “hồ” đấu được ấn định là 20 phút. Rồi khi nhìn gà ra đòn với nhau. Nhất là anh có đôi mắt rất tinh tường khi “chạng” gà. nhất là những đòn đánh. Hiện anh đang có nguồn thu nhập rất cao từ việc cung cấp gà chọi cho dân chơi gà của các nước trong khu vực. Gà được ăn cơm.. bởi cái đích chính của những người chơi bây giờ là những đồng tiền cá độ ! Thật đáng tiếc ! Giá như trò chơi chọi gà còn nguyên tính nghệ thuật như thuở ban đầu thì quả là một thú chơi vừa mạnh mẽ vừa dịu dàng.000đồng đến vài triệu đồng/con. rất hấp dẫn. ông cha ta chơi gà có thể ấn định thời gian “chọi” của gà bằng các líu (cây nhang phân đoạn) ngắn hoặc dài để gà nghỉ dưỡng sức. tập thế đá cho gà. Campuchia. 2 người chủ phải “chạng” gà bằng mắt. đua ngựa. nhìn cách chọi của gà người chủ biết con gà của mình cần cho nước nhiều hoặc ít. tôi may mắn được gặp một “chuyên gia” chọi gà: anh Trần Ðình Văn (Bảy Quéo) 53 tuổi. sinh tử của hai chú gà trống chọi thì luôn được ví ngang như hai võ sĩ đang thi đấu trên vũ đài. Xưa. gà được nhốt trong 2 chiếc giỏ. Ngoài ra. uống nước của trường gà. Khi thực hiện bài viết này. Do đó gà của anh nuôi ra trường đấu ít khi phải chịu thất bại. từ năm 1996 đến nay anh đã đi chơi gà tại nhiều nước trong khu vực như: Thái Lan. đá ngực hoặc “đâm đùi”. trong những cuộc chơi người ta có thể dùng nước ấm để áp. Vũ Ðình Thung Thảo Hà Cứ mỗi dịp Tết về. Xưa.một thú tiêu khiển dung dị đời thường.

. tuyệt vời như một trang dũng tướng. Riêng ở Bình Thuận. Thành phố Phan Thiết vào những ngày tết luôn luôn rất sôi nổi không thua gì sức hấp dẫn từ các trận cầu trên sân cỏ thế giới. Cách chăm sóc gà chọi. yêu quý chúng còn hơn những động vật nuôi khác trong gia đình. được trang bị hai cựa chân bằng hai lưỡi dao nhọn hoắt. Ở thị trấn Liên Hương. Bình Phước.. những năm gần đây phong trào nuôi gà chọi hồi sinh trở lại có chiều hướng gia tăng phát triển. mỗi ngày chỉ cho ăn 2 lần. gà đá Thái Đoàn Cho gà chọi ăn để không có mỡ Nuôi gà đá. Bạc Liêu. con nọ móng thẳng thì hay dở thế nào. xám. ô xám. tả tướng quân Lê Văn Duyệt rất mê nuôi và chơi gà chọi. lông mao. Cần Thơ. Chợ Lầu. Bình Dương. thuộc chủng loại nào. Đà Nẵng. có nhiều người nuôi các giống gà nòi nổi tiếng từ các tỉnh bạn. biểu lộ ra hẳn bên ngoài ngay khi đang đứng. Phan Rí Thành. Phú Yên nhất là từ Khánh Hoà trở vào tới Bình Thuận. . Phan Rang. tiêu khiển tuyệt vời không thể thiếu trong 3 ngày xuân. với lò đào tạo. Bình Định.loại gà nặng ký ra đòn đau hơn. rộ lên cùng với những lôi cuốn hấp dẫn mà nó đem lại như một niềm vui giải trí văn hóa cuộc sống cho con người.. có khi cả ngày mà vẫn chưa chịu thua chạy. như một thú thư giãn. đang đi. tía. Quy Nhơn. Sức chiến đấu ngoan cường và say đòn cho đến khi kiệt sức bất tỉnh khuỵu xuống và huyết nhuộm đỏ toàn thân. Và mỗi khi Tết về. nâng niu. có điểm. sở trường cho nó lắm không khi xông ra trận. nòi Đắc Lắc. sân. Người chơi gà chọi sành điệu. gà chọi (gà nòi) hoàn toàn khác với nuôi gà thịt. Lúc sinh thời. Nha Trang. ví dụ con này có vuốt cong thì bất lợi hay không. Cam Ranh. Tức là có đủ cả trí-vũ-dũng-uy-nhân không thua gì đặc tính vốn có ở con người. người miền Bắc thường thích chọi gà bằng các đôi gà trống kiến ta với những bộ lông đa màu sặc sỡ. Cà Mau.đá đẹp mắt vào yếu huyệt của đối thủ thì chú gà trống ấy được cổ vũ bằng những lời reo hò. Vào ngày xuân.. Có nghĩa là trận đấu gà phải có một kết thúc đẫm máu khi một con phải bỏ mạng tại trường gà bởi bị một đòn nốc ao của đối phương đâm vào tử huyệt. là giống gà lai hao hao chủng loại kiến lùn. Chính vì thế mà có rất nhiều đức ông. mạnh mẽ hơn. dáng đứng.. phẩm chất cao quý.. thú nuôi chơi gà trống chọi lại xuất hiện. Đồng Tháp. Phan Rí Cửa. đúng giờ giấc? một lượng thóc không thay đổi. Phong trào chọi gà ngày xuân ở thị trấn Liên Hương. Trận đấu bao giờ cũng được đánh dấu bằng một cây nhang cho từng hiệp đấu (cây nhang trầm đốt lên để đánh dấu) cũng có con bền bỉ đến 4-5 nhang. trường gà hẳn hoi. thì thường đam mê gà tre chọi.. Đồng Nai thì thích chơi giống gà nòi cao giò . tiếng gáy. Người miền Trung từ Quảng Bình. Quảng Trị. nhất là khâu cho ăn để sao cho gà không có mỡ. nhân giống nuôi dạy rất tốt. am tường kỹ lưỡng thì họ luôn rất rành chuyện chọn giống nào. để làm giống lưu truyền cho những mùa sau. Thừa Thiên Huế.. mào rộng dài thì được thuận tiện ra sao. Cánh thon dài. đang chiến đấu với địch thủ. Chí Công. địa phương xa như giống Ninh Hoà. Vẩy. người miền Nam. nhất là ở thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận dưới miền Tây như Bến Tre. Sóc Trăng.. bền sức chiến đấu và ngoan cường dũng mãnh đến hơi thở cuối cùng với kẻ thù. phải cho ăn theo cách riêng: gà cho ăn phải có chừng mực. nòi gì. Người chuyên nghề thì chọn lựa kỹ hơn với kiến thức rộng trong lĩnh vực chuyên môn của nhà nghề. Những yếu tố cơ bản ấy được phô diễn. động viên thích thú từ vòng người đang xem bên ngoài. cũng là những yếu tố cơ bản rất cần thiết phải có đối với một chiến binh gà trống chọi dũng mãnh và thiện chiến. vi. Tiền Giang. cựa dài sắc nhọn có phải là vũ khí lợi hại... hoặc một đấng nam nhi đại trượng phu.. Để gà không có mỡ. thanh niên tuổi trẻ không những đam mê nuôi chơi gà chọi mà còn luôn ham thích. Long An. ô. hay dở ra sao. nhịp vỗ chậm thì đem lại những phản ứng chậm chạp khi xoay sở đánh đòn. Ông thường nói với thuộc hạ tả hữu xung quanh mình rằng một chú gà trống luôn hội tụ đủ 5 yếu tố. Quy Nhơn. Thành Diên Khánh. Trà Vinh đến Bà Rịa Vũng Tàu. tía ô.

(Qúy độc giả có thể đọc bản tài liệu bằng Anh ngữ tại đây. các thứ dơ bẩn. cho cựa lì đi. mỗi tuần 2 lần. cứng.. không phát triển bình thường. Hơn nữa.Vì tiết chế việc ăn như vậy nên gà chọi không có mỡ thừa. Và lúc này dùng toa thuốc ăn.. nghệ xà cừ (100g). Gà đá cựa thường. . vì phải tuỳ thuộc vào thể trạng của mỗi con gà. nhà cửa tan nát lại càng khiến cho các tài liệu gà nòi khác đều khan hiếm. toa vỏ để 1 lại tẩm Còn có cách "gọt giũa cựa" chỉ dùng cho gà đá cựa thường ở vùng Bắc bộ (không dùng cựa sắt như ở Nam bộ). Xuất xứ khởi thủy của nó không thể truy cứu được vì thiếu tài liệu.5cm. cho ăn. cựa không đâm thủng. dai. Indonesia. chỉ dài độ 1. lại yếu ớt.1. Nếu không cho ăn đúng cách thì một là gà mất sức. Nghĩa là phải tính toán chi ly mỗi ngày gà ăn bao nhiêu. và Malaysia. nhưng không nhọn. gà chọi không bị chết như chơi cựa sắt. cứng Để cho da gà dai. nơi mà loại gà rừng đỏ hiện đang sinh sống ngày nay. Vì lý do đó nên lượng thóc cho gà ăn phải định lượng cho đúng. mỗi ngày tẩm một lần. đây là điều hết sức kỵ đối với gà chọi. chỉ có một nơi duy nhất có giống gà nhìn không khác gì gà nòi. chắc hạt.PROTOCHICKEN). củ riềng (100g).org. Ngoài ra. trong dân gian thường có những bài thuốc rất công hiệu. rồi đãi trong nước sạch. nhặt kỹ thóc lép. Nghệ thuật đá gà ở Việt Nam là một truyền thống văn hoá lâu đời đã đựơc ghi chép cách đây ít nhất là 700 năm. tháng sau mới dùng để tẩm da gà. có thể nuôi để đem đá chọi. nước Việt phải trải qua một cuộc nội chiến kéo dài 30 năm khiến hàng triệu người phải bỏ mình. Việc cho ăn này áp dụng từ tháng thứ 3 trở đi và từ đây gà cũng đã được nhốt riêng. Đá bằng loại cựa này. Toa thuốc dùng để tẩm cho da gà dai. cộng với khâu tẩm ướp thuốc thì da thịt gà chọi săn chắc. Với cách cho ăn nghiêm ngặt như vậy nên người xưa nuôi gà chọi rất công phu. vỏ cây bần (200g). hoặc là gà sẽ thừa mỡ. tẩm như trên mới có tác dụng. Qúy độc giả có nhu cầu nghiên cứu có thể xem thêm tài liệu của nhóm chuyên gia Nhật Bản đựơc đăng tại địa chỉ www. Tẩm liên tiếp từ 2-3 tháng thì da gà dày. Tất cả cho vào hũ ngâm ngập rượu. nhiều khi phải đếm hạt cho ăn. đó là đảo Reunion Island. Song việc định mức thóc cho gà ăn hàng ngày là việc cực kỳ khó khăn. do người nuôi cứ nướng đỏ sắt tì vào. Chọn thóc cho gà ăn. Tài liệu này cho biết gà đã đựơc thuần hoá cách đây 8000 năm tại Đông Nam Á trong một khu vực phạm vi bao gồm Thái Lan và Việt Nam. tỉ mỉ và gà chọi sau thời gian được chăm sóc. tẩm tiếp bằng phèn chua.1 Báo nông thôn số 157 ra ngày 6/8/2004 Xuất Xứ Không ai biết gà nòi Việt Nam có nguồn gốc từ đâu.accessexcellence. Trong những thập niên gần đây. gà nòi đã được xuất cảng qua các quốc gia láng giềng như Thailand. gừng (100g). mà chỉ bị thương thôi. lại phơi khô và cho gà ăn. cựa không mọc dài ra. Những người Việt hiện sinh sống ở Hoa Kỳ cũng đã đem đựơc trứng gà nòi qua đây và ấp nở thành công. Nhờ cách cho ăn rất giới hạn. chuốt cho sắc. phải là loại thóc tốt. mặt mũi bặm trợn như thường thấy vì giống gà này không có xuất xứ từ những quốc gia khác. nhưng không quá ít gà mới phát triển thể lực được. Đã có khá nhiều tranh cãi về nguồn gốc gà nòi. Tẩm xong loại rượu này. cựa thường khó mà đâm thủng. Có thể Việt Nam là quốc gia duy nhất có giống gà nòi đòn trụi cổ. Xin giới thiệu một thuốc nam khá phổ biến ở vùng Cao Lãnh (Đồng Tháp) gồm: măng cụt (200g). dai như da voi.

com/image/storypic/spurs/flatspur3. Tự Điển Gustave Hue. Gà này lớn con được dùng theo thuật đá đòn bịt cựa. có khi suốt ngày. Đó là loại gà mã lại (còn gọi mã mái) và gà mã chỉ. cốt lớn dùng để đá chân trơn hoặc bịt cựa.com/image/ganoi/malai. chân cao. thật nòi. Để Nòi = Để nối sinh Nòi Ăn Cướp = Quân ăn cướp. Đặc Điểm Chung Gà không cựa Gà đòn thường được sách vở mô tả là loại gà chân trơn. Nói chung thì lối đá của gà đòn khác hẳn gà cựa. Khi cựa mới lú cũng bị chủ gà bấm cựa khiến cựa bị tầy đầu. Danh từ "gà đòn" phát xuất từ miền Trung đựơc dùng để gọi riêng loại gà đá đòn bằng quản và bàn chân. Gà đòn được chia ra hai loại rõ rệt. cho nhảy đực Giữ Phường Nòi = Giữ giống dòng Tự Điển DICTIONNAIRE ANNAMITE-FRANCAIS soạn thảo bởi Génibrel.một độ dầu ăn hay thua cũng kéo dài suốt mấy giờ đồng hồ. mọc chậm và ngắn.Định Nghĩa Theo pho tự điển "Đại Nam Quốc Âm Tự Vị" của tác giả Hùynh Tịnh Của (Quyển II.com/image/ganoi/head/head4. xuất bản năm 1937 ghi: Lấy Nòi = Gây giống.ganoi. chính là một máu một thịt. Gà cựa thì dùng cựa để đâm. http://www. chính là giống gà tốt. Nếu con nào có cựa mọc dài cũng sẽ bị cưa hoặc mài ngắn.jpg Cựa của một con gà đòn 9 tháng tuổi. Mặt gà rộng bản với xuơng gò má nhô cao.jpg Gương mặt bặm trợn Đầu và diện mạo Xương sọ gà nòi lớn hơn gà thường. Ở miền Trung. cựa vừa lú như hạt bắp. khi hết mùa đồng áng mới bắt tay vào việc chơi gà.gif Gà Đòn Gà đòn là loại gà cổ trụi. Bởi lẽ tiền bạc khó kiếm nên dân miền trung thích chơi gà đòn. không phải chạ. con cháu kẻ cướp. . (thường đựơc gọi tắt là gà đòn và gà cựa) http://www. Qúy độc giả có thể xem chi tiết của hai loại gà này tại hai liên kết sau: Mã Lại và Mã Chỉ. Vì chuyên về gà đòn nên dân miền Trung tuyển chọn cản gà khiến gà bị nín cựa. không lộn lạo. Cựa của gà đòn có gốc to và mọc rất chậm so với gà cựa. Gà Nòi = Gà người ta nuôi cá độ.machi. Vì được gần gũi và chăm sóc bởi chủ kê nên gà nòi có những đặc tính tâm lý rất . Danh từ gà nòi được dùng để gọi chung cho cả gà nòi đòn lẫn gà nòi cựa.ganoi. đá gà là thú tiêu khiển của người lam lũ. bản in năm 1896 trang 155) thì chữ "Nòi" có những nghĩa sau: Nòi = dòng. đỉnh đầu của xuơng thường lớn bản và bằng. J-F-M xuất bản năm 1898 cũng có những định nghĩa tương tự. Gà đòn dùng quản và bàn chân để quất. hoặc cựa mọc không dài. http://www. Gà đòn chín tháng tuổi thì cựa cũng chỉ bằng hạt bắp. Rặt Nòi = thật giống. không lú ra đựơc. Ngày nay danh từ gà đòn đã được công chúng dùng một cách rộng rãi để gọi chung các loại gà nòi đấu ở trường gà đòn trong đó có những loại gà miền nam có cựa dài và biết xử dụng cựa.ganoi. không cựa. giống.

Trong khoảng hơn ba thập niên qua. Gà nòi với ba hay bốn hàng vảy thường rất hiếm. Đầu. Qúy độc giả có thể bấm vào đây để xem thêm về chân vảy.jpg Gà 10 tháng tuổi trụi lông tự nhiên. * Da: Dày và đỏ. Ngày nay lọai gà chân vàng tuy chưa được ưa chuộng một cách rộng rãi nhưng cũng đã được dần dà chấp nhận trong giới mộ điệu chơi gà. Lớp da ở cổ gà nòi được xếp lớp theo hình sóng dợn. Chân và vảy Chân gà nòi thường có hai hàng vảy với đường đất chạy hình chữ chi ở giữa hai hàng vảy. Phần bụng nhỏ và không phát triển. Lông ở cổ và đùi có thể sẽ không mọc lại được trong lần thay lông của mùa sau.com/image/ganoi/10mgrey. Nếu gà nòi mắt ếch mà có màu chân xanh thì được xem là hợp cách rất qúy. http://www. Loại chân vuông hoặc tam giác thường đựơc các sư kê ưa chuộng. Gà mắt ếch có đặc điểm lanh lợi và linh động khi ra trận. Gà nòi nơi đây thường có bộ lông đầy đủ hoặc chỉ trụi chút đỉnh ở phần cổ khi được 9 tháng tuổi.com/image/ganoi/frogeye. khuôn mặt gà nòi biểu lộ nét thỏai mái và tự tin. http://www. Khi lâm trận thì mắt gà nòi lộ sát khí. Có sách ghi rằng gà ba hàng vảy tuy đá nhanh đòn nhưng đòn không mạnh. Các tay chơi gà thường om và vào thuốc tẩm làm cho lớp sừng (da trên mặt) và lớp biểu bì săn chắc lại khiến cho các chân lông bị khô khiến lông khó mọc lại. khi có người lạ đến gần gà nòi sẽ ngóng cao đầu và nghiêng mặt. da dày và nhăn Cổ gà nòi lớn và trông rất mạnh bạo với một chiều dài vừa phải. Những người xa lạ với gà nòi thường thắc mắc đặt câu hỏi: “gà nòi trụi lông cách tự nhiên hay bị hớt ?” Câu trả lời không đơn giản vì còn tùy thuộc vào loại gà. một lọai gà Tàu hay gà Bắc Thảo nuôi để lấy thịt. nếu gà nòi có mắt lớn thì không thích hợp cho các trận đá nhưng gà có mắt lồi như mắt ếch thì lại khác. * Thịt: thịt gà nòi là lọai có cơ bắp lớn nở nang do năng vận động và tập luyện. Chính vì thế mà thịt gà nòi .ganoi. trố mắt tò mò theo dõi nhìn. xương cổ rất cứng cáp và các khớp xương gắn bó đều đặn và rắn chắc.ganoi. * Mình: Rắn chắc và dài đòn. Qúy độc giả có thể xem thêm về quá trình phát triển bộ lông của gà nòi trong phần Quá trình phát triển bộ lông Hình bên cạnh là một con gà xám tơ 10 tháng tuổi.ganoi. khi đối diện một con gà khác đôi mắt sẽ gườm lên thách thức so tài.jpg Mắt ếch. chẳng hạn khi được chủ kê cho ăn hay tắm rửa. Thông thường thì gà nòi trơ trụi cho đến khi được 1 tuổi nếu được nuôi ở những nơi có thời tiết và khí hậu nóng ấm như Việt Nam. http://www.khác biệt với các lọai gà khác. lý do là màu chân vàng là màu của gà thịt. Gà nòi đã được mang qua Hoa Kỳ nuôi và chúng đã dần dà phát triển bộ lông đầy đủ để thích nghi với khí hậu lạnh.jpg Da cổ nhăn dày và xếp lớp Cổ lớn.com/image/ganoi/wrinkle. Có những lọai gà nòi trụi lông cổ tự nhiên hoặc có rất ít lông nhưng cũng có những lọai có lông phủ đầy mình. Các tay chơi gà thường truyền tụng câu ca dao: “Chân xanh mắt ếch đánh chết không chạy” Những Đặc Tính Khác * Đùi: Nở nang và thường dài hơn phần quản * Chân: Tương đối cao. Qúy độc giả có thể Bấm vào đây để xem thêm hình ảnh đầu gà nòi. các tay chơi gà ở miền Nam thường không thích gà nòi có chân màu vàng. cổ. và đùi còn trụi lông tự nhiên vì gà còn tơ.

2ký-lô đến 3. cổ và đùi.ganoi. Gà Chọi. Đồng Nai (Biên Hòa). Lâm Đồng.com/image/ganoi/gacua. khó gẫy. Các lông phủ đuôi mọc dài và cong vòng như lông đuôi chim phụng. Bà Điểm. * Bộ Lông: Lông rất thưa thớt ở phần đầu. phải “hầm” lâu hơn gà thường mới ăn được ! * Xương: gà nòi có bộ xương rất lớn và nặng ký do đó cần có thời gian lâu cho gà phát triển. Gà có lông “Mã chỉ” thường có thêm lớp lông vũ phủ thêm bên ngòai lớp lông ống. Lông cứng. hay cựa dao cho các trận gà sanh tử. Đây là những lọai gà nòi giòng khác biệt. Gà Nòi Tùy theo thổ âm của mỗi vùng tại Việt Nam mà gà nòi được hiểu và gọi theo nhiều từ khác nhau.trở nên dai. điều và vàng. * Địa điểm: Gà nòi đòn nổi tiếng hiện nay được nuôi nhiều ở các tỉnh miền Trung như : Bình Định. Bắc Giang (tỉnh Hà Bắc cũ).) Gà Cựa http://www. * Cựa: Loại cựa đơn là thông thường nhất. Trung. Theo truyền thống xa xưa thì gà cựa được thả cho đá với cựa tự nhiên mọc ra nhưng ngày nay các tay chơi đá gà cựa đã biến hóa và tháp cựa căm (cựa nhọn làm bằng căm xe). “Tam Đinh”. * Chân : ngắn và nhỏ. * Cổ : cổ gà cựa ngắn và nhỏ hơn nhiều so với gà nòi. trong khi miền Trung gọi là “Gà đá”. Nghệ thuật chơi gà cựa không được phổ thông ngòai miền Trung Phần và Bắc Phần. Trung bình hơn 1 năm gà nòi mới đủ thể lực và cứng cáp để có thể ra trường. * Lông : gà cựa có lông phủ kín tòan thân. Long An. lông ống cứng có hình cánh quạt để chống đỡ khi nhảy. Nam. Phú Yên. Trung phần được tính từ Tỉnh Thanh Hóa xuống tới Đắc Lắc.v.2 ký-lô. Gà Đá. Riêng chữ “đá” dùng để diễn tả cách gà nòi cùng chân để đá con gà . * Cựa : gà cựa mọc cựa rất nhanh.vv… Trong miền Nam gà nòi được biết nhiều qua các địa danh như : Bà Rịa. hình thể cựa gà rất bén nhọn và dài. Đà Nẵng và nhiều vùng cao nguyên. * Đuôi: đuôi gà nòi ngắn. vùng ngòai Bắc như : Lạng Sơn. * Mắt : mắt gà cựa nhỏ và tròn. và Bình Thuận. té. Hà Nội. gà Thái hay gà Tàu. * Tánh nết: Đặc tính của gà nòi là can đảm. Sàigòn. Chữ “chọi” theo tiếng của miền Bắc có nghĩa là đánh lẫn nhau. Cao Lãnh. ô. (Việt Nam đựơc chia ra thành ba miền: Bắc. Các con gà có sắc lông pha trông rất rực rỡ và đẹp mắt như xám son. Gà cựa phát xuất từ miền Nam và được đa số người miền Nam yêu chuộng đá gà theo lối gà cựa. lì lợm và bất khuất. * Đuôi : đuôi gà cựa là lọai lông ống nhỏ mềm mại. Tuy nhiên có lọai gà nòi có từ 2 đến 6 cựa chột như đầu đinh nơi chân được gọi là gà “Nhị Đinh”. Gà nòi có nhiều sắc lông chính như xám. Những đặc điểm khác của gà cựa cũng khác nhiều khi so với gà đòn như : * Mặt : gà cựa có khuôn mặt rất “bảnh gà” và da mặt mỏng hơn.v.gif Gà cựa là lọai gà nhỏ và nhẹ hơn với bô lông phát triển đầy đủ và có cựa bén nhọn và dài. . Ninh Thuận. dòn và dễ gãy. ô điều (tía). Ngòai miền Bắc gà nòi được gọi là “Gà chọi”. Khánh Hòa. * Trọng lượng : gà cựa cân nặng trong khác biệt từ 2. Gà nòi cũng được phát triển rộng rãi các tỉnh. chuối và ó. * Trọng lượng: gà nòi có trọng lượng từ 6 tới 11 pounds (khoảng 2.… Qúy độc giả có thể Bấm vào đây để xem bản đồ địa danh Việt Nam.… “Lục Đinh”. Tiếng gáy của gà nòi trầm hùng. mí mắt mỏng. nhạn. Nam Định.8 kg tới 5 kg) * Tiếng gáy: Gà nòi không gáy nhiều như các lọai gà tre. Lông cổ mọc dài thành bờm và lông mã mọc dài phủ xuống hai bên hông trông rất đẹp. .

Các tay nuôi gà nòi thường chuyên biệt về một lọai gà đòn hay cựa chứ không chuyên cả hai lọai.gif Cựa gà không chọc thủng áo da !!!. Theo thông lệ thì những tay chơi gà đòn không tham gia vào các trận đấu của dân chơi gà cựa và ngược lại – nguyên nhân chính là hai lọai gà này có những cách nuôi và kỹ thuật khác nhau trong việc huấn luyện xoay xổ. Thú chơi gà nòi và truyền thống đá gà tại Việt Nam đã có từ lâu đời. thú chơi gà nòi đã thành một hiện tượng rất phổ thông trong dân gian. Lịch Sử và Gà Nòi http://www. Những nghề cờ bạc tinh ma. Phải đâu kế hoạch của nhà cầm quân? Ngày nay các tay chơi gà nòi có thể tham khảo về những kỹ thuật nuôi. một Trung thần có công bình định và xây dựng tỉnh Gia định ngày nay dưới thời vua Gia Long (Nguyễn Ánh). những tài liệu về văn chương được truyền tụng đã bị thất lạc hoặc tiêu huỷ và lấy mất do những lần Việt Nam bị nước Tàu xâm lăng và thống trị. Những tài liệu hướng dẫn về cách chọn lựa xem tướng gà nòi chỉ xuất hiện gần đây vào thế kỷ thứ 17. Thát tới. Một điển tích khác trong lịch sử Việt Nam vào thế kỷ thứ 13 đó là dưới thời nhà Trần. Nhưng các tay chơi gà cựa hay gà đòn cũng dùng hai chữ “gà nòi” để nói đến lọai gà mình nuôi. các sách vở quý giá đều bị Tàu tịch thâu và đốt cháy để áp dụng chính sánh "ngu dân" hòng thống trị Việt Nam lâu dài. Vào thời này ở miền Bắc có nhiều trường gà (sới) cho các tay chơi gà nòi so tài cao thấp với số người tham dự lên đến cả hàng ngàn người . Trong miền Nam hầu hết mọi người đều dùng hai chữ “gà nòi”. Một trong những người tiên phong trong việc biên soạn và để lại cho hậu thế nguồn tài liệu quý giá là Tả Quân Lê Văn Duyệt (1763-1832). Một số những tài liệu. Trong thời gian đầu khi sở thích chơi gà nòi được bắt đầu phát triển cho một số bậc vua chúa quyền quí và sau đó lan rộng ra chốn dân giã. bất túc dĩ xuyên lỗ giáp Đổ bác chi thuật. Một trong những thủ bản cẩm nang về gà nòi còn được truyền tụng đến ngày nay là "Kê Kinh" mặc dù do bản sao chép lại đã "tam sao thất bổn" nhưng vẫn còn nhiều giá trị và được các sư kê và các tay chơi gà gối đầu giường và dùng làm "kim chỉ nam" cho việc chọn và xem tướng gà nòi. Tục truyền Tả Quân Lê Văn Duyệt đã nuôi 5000 con chiến kê để nghiên cứu về các thể loại như Ngũ Hành luận dựa trên sắc lông." Diễn thơ Đúng có lúc quân Mông. Để cảnh tỉnh binh sĩ và dân chúng chỉ lo mải mê với thú chơi gà nòi mà quên đi mối họa "nước mất nhà tan" ngài đã cảnh tỉnh quân lính bằng lời hiệu triệu: "Hùng kê chi cự. Khi hiểm hoạ của giặc Mông Cổ với một đạo quân hùng hậu dưới thời vua nhà Nguyên là Hốt Tất Liệt tràn sang biên giới để xâm lăng nước Đại Việt vào năm 1258. Mặc dù dùng ba danh từ khác nhau để diễn tả gà nòi nhưng các tay chơi gà tại các miền khác nhau trên nước Việt Nam đều hiểu rõ các danh từ địa phương và vui vẻ chấp nhận cả những danh xưng về gà nòi này một cách hài hòa. mặc dù có sự khác biệt rất rõ ràng giữa hai lọai gà nay như đã phân tích ở phần trên. Ở vào tuổi 30 “Tam thập như lập” Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đã thống lãnh quân đội để chống lại giặc "Thát Đát". phép xem tướng và phép xem vảy. Cựa gà không chọc nổi áo da. Lịch sử Việt Nam ghi lại những lần trở lại đô hộ Việt Nam. có thể hơn 700 năm trước vào thế kỷ thứ 12.đối phương trong trận đấu. tập luyện và chuẩn bị gà ra trường từ các tay chơi gà nòi đầy kinh nghiệm và lão luyện đã từng sống tại Hà Nội với giòng gà Mã lại (Mã mái) vào những năm của thập niên '30.com/viet/image/ganoi/spur.ganoi. cũng như cách dưỡng gà để ra trường. bất túc dĩ thi quân mưu. ấn bản về nghệ thuật và văn chương truyền khẩu qua cách chơi gà nòi đã được ghi nhận lại vào thời kỳ tiền chiến (1945). Trong miền Nam nơi sản sinh ra nhiều giống gà cựa hay. Vào thời đó. cựa gà nòi được nhắc đến trong bài Hịch Tướng Sĩ trong Hưng Đạo Đại Vương Liệt Truyện.

Hải Phòng. chúa và các quan cận thần chơi gà phải kể đến Tả Quân Lê Văn Duyệt và Nguyễn Nhạc (nhà Tây Sơn 1778 .vn http://www.com/image/storypic/story10d. Ngày nay những thế võ này vẫn được lưu truyền lại tại vùng Bình Định thuộc miền Trung Việt Nam. Ngoài những bậc như vua. Truyền thuyết "Tiên Rồng" được dùng để nói đến người Việt ngày nay là hậu duệ của "Cha Rồng" và "Mẹ Tiên" một giòng dõi có một không hai trong lịch sử nhân loại. vua cho xây "Hổ Quyền" trên bờ sông Hương cách nội thành Huế khoảng 4 kilo mét về hướng Nam.org. Nhiều chuyện được dân gian truyền khẩu kể lại về Nguyễn Nhạc là người rất mê gà nòi.com/Hue/v_pages/kt_hoquen. Có ba loại chính được dùng trong thể loại thi đấu là: Hổ Quyền. Bốn chữ "Nòi Giống Tiên Rồng" mang một ý nghĩa sâu đậm về nguồn gốc và bản sắc dân tộc.1802). Ngày nay chính phủ Việt Nam đang khuyếch trương nghệ thuật chọi trâu lâu đời và truyền thống này tại miền Bắc. Qúy độc giả có thể tham khảo thêm về bộ môn này tại các trang sau đây: www. và Đá Gà.com/image/storypic/hoquyen/minhmang.jpg Vua Minh Mạng. Chữ "Nòi" được dùng cách đặc biệt để nói về truyền thuyết xuất xứ của người Việt ngày nay.org. Gà nòi trong lịch sử và sinh họat.vietnamtourism. Sử ta có ghi lại chuyện con nuôi của Tả Quân Lê Văn Duyệt là Lê Văn Khôi dùng tay không đả hổ trong dịp Sứ Thần Xiêm La (Thái Lan) ghé thăm khiến họ kinh phục.http://www. Năm 1830.ganoi.jpg Hổ Quyền Vua Minh Mạng sinh năm 1791 và băng hà năm 1840.vn/phongsudieutra/nam2005/thang7/59438/ Chọi Trâu Loại trâu cổ.htm http://www.ganoi. chính ông là người đã bỏ công ra sưu tầm về môn "Kê Quyền" là môn võ dựa trên các thế đánh và ra đòn của gà nòi. Một số tỉnh tại miền Nam như Bình Dương. Nhà vua có 40 vợ.hueworldheritage. Hổ Quyền rất đựơc các vua nhà Nguyễn ưa chuộng. Tuy nhiên phải nói đá gà là một trong những loại thi đấu được nhiều người ưa thích và tham dự. Chọi Trâu. http://www.ganoi. Hổ đựơc dùng để đấu với voi và thường bị voi quật chết. http://www.com/image/storypic/hoquyen/ho. Muốn hiểu rõ hơn về truyền thống đá gà tại Việt nam thì cần phải hiểu thấu đáo chữ "Nòi" trong văn chương bác cổ. Qúy độc giả có thể tìm hiểu thêm về môn chọi trâu tại đây Đá Gà http://www. Long Bình-Đồng Nai cũng đã thấy bắt đầu thi đấu và khởi sắc. Trong khi "Hổ Quyền" là một nghệ thuật biểu diễn võ thuật được tổ chức trong giới hạn của cung đình cho các bậc vua chúa thưởng ngoạn thì "Chọi trâu" và "Đá gà" là hai thú vui dân gian.jpg Những mẫu tem thư gà nòi đựơc chính quyền Việt Nam phát hành nói lên nét đặc sắc của truyền thống đá gà trong các dịp Tết và lễ hội.gif Một trận thư hùng.ganoi. Môn Chơi Của Bậc Vương Giả Các triều đại vua chúa Việt Nam ngày xưa thường dùng súc vật để thi đấu hoặc biểu diễn trong những dịp lễ hội đặc biệt. to con với sừng dài vuốt nhọn được dùng để tranh giải giữa các làng vùng Đồ Sơn .sggp. Có nhiều điểm tương đồng khi nói đến . 87 hoàng tử và 64 công chúa.com/viet/image/storypic/vietstamp.

Qua kinh nghiệm và cách săn sóc luyện tập mỗi một con gà nòi ra trường đều mang niềm tự hào cho người chủ kê. dân tộc Việt luôn luôn nổi dậy để chống bạo quyền và ngoại xâm không chịu khuất phục trước sức mạnh của ngoại xâm. Trong lịch sử nước nhà.jpg Một trận gà ở Hà Nội. Đạo Kê được thành hình và ra đời. Người Việt Nam và các dân tộc Á Châu nói chung không muốn mất mặt cho dù bằng một lý do nhỏ nhặt nhất. Trong nghệ thuật gà nòi. Những dũng tướng điều binh góp phần để bảo vệ giang sơn gấm vóc được biết trong lịch sử Việt Nam như Lê Văn Duyệt. giầu hay nghèo đều như nhau. Đặc tính can đảm của gà nòi có thể nói phần nào ảnh hưởng đến cá tính và gây phấn khích trong cuộc chiến nhưng nếu gà nòi bị tuyệt chủng hay mất đi thì tinh thần chiến đấu và sự hứng thú của người trong thời thế cũng bị ảnh hưởng ít nhiều. chủ kê còn giành nhiều thời gian để chăm sóc cho con gà của mình và đến nước này thì vai trò có thể đảo ngược lại và không biết người làm chủ gà hay gà làm chủ người. Gà nòi mất.giống Linh vật như rồng và gà nòi. chính quyền đã tịch thâu và hủy diệt một số gia cầm rất lớn nhằm chận đứng bệnh dịch có thể lan tràn ra những vùng khác. Có thể đó là một trong những lý do mà người Việt ưa thích nuôi gà nòi. Có những người yêu gà nòi đã bất bình thốt lên: "Gà nòi còn. http://www. Câu nói này nói lên tinh thần bất khuất của gà nòi trong mỗi người dũng sĩ Việt Nam mà gà nòi là biểu tượng thực tế. các tay chơi mới vào nghề tỏ sự kính trọng và khâm phục đến các sư kê và lớp đàn anh trong nghề lâu năm là một trong những đặc tính ‘bất di bất dịch’ trong võ thuật và truyền thống chơi gà nòi của người Việt Nam. tiếng Việt mất. Từ đặc tính văn hóa cổ truyền này. Những trận gà "để đời" như thế được kể lại và truyền miệng trong giới mộ điệu. nước Việt còn. Nó là văn hoá của giưới thượng lưu biết chữ vì họ phải thông suốt những tài liệu đá gà đựơc viết bằng Hán văn hoặc Hán Việt như Kê Kinh. Các tay chơi gà thường bỏ nhiều thời gian chăm sóc gà nòi và đôi khi dẫn đến sự ham mê thái quá.com/viet/image/storypic/story10c. Nguyễn Nhạc là những người am tường về cách nuôi cũng như thú chơi đá gà. Nếu không kể đến rồng là biểu tượng trong tưởng tựơng thì có thể nói gà nòi là biểu tượng hoàn hảo nhất cho sự dũng cảm và bất khuất của dân Việt. Những người mê gà nòi là những người có những tánh nét đặc biệt hiếm có. Một khi lòng dũng cảm đấu tranh của con người mất đi thì tổ quốc của họ cũng sẽ bị mất. tên tuổi của họ được nhiều người nể nang và biết đến.ganoi. Sự bất khuất và dũng cảm của dân Việt có những điểm tương đồng với sự bất khuất và dũng cảm của gà nòi. nước Việt mất" nhưng nếu xem lại lịch sử nước nhà trong quá trình dựng nước và giữ nước. Ngay cả những tay mê gà ở Mỹ cũng tự xem mình thuộc thành phần "special breed". Người chủ kê mà có một con chiến kê quý thì ngoài vấn đề tiền bạc bỏ ra. (loài đặc biệt. Kinh sách và tài liệu qúy báu thừơng chỉ đựơc lưu truyền giữa những giưới thượng lưu và có tính cách bí truyền không thoát ra cho người ngoài. Người chủ kê chỉ được các tay chơi gà biết đến nếu con gà lập được công trạng. nước Việt còn. Đối với một sư kê thì nỗi sung sướng và tự hào lớn nhất của họ là khi dòng gà của mình ra trường đá thắng một con gà lừng danh khác đã có tên tuổi trên chốn giang hồ. Rồng là một Linh vật có những đặc điểm nổi bật như sức mạnh vô song. Khi nghe tiếng một con chiến kê tài giỏi thì dầu xa xôi đến đâu cũng tìm đến và nài mua cho bằng được. Mặc dầu được dựa trên một thành ngữ đã có sẵn và thay đổi hai chữ “tiếng Việt” thành hai chữ “gà nòi” trong câu "Tiếng Việt còn.) Trong thời gian dịch cúm gà hoành hành tại Việt Nam vào năm 2003. dũng cảm trước kẻ thù và không chịu khuất phục. Việt Nam đã đánh bại nhiều kẻ thù có khả năng về quân sự và nhân lực gấp bội lần. . trong lãnh vực này thì không kể sang hèn. Gà nòi cũng có những đặc tính tương tự nhưng rồng chỉ xuất hiện trong truyện hay truyền thuyết của văn chương nên gà nòi có thể nói là loài vật mang nhiều đặc tính như loài Linh vật nhưng lại rất gần gũi với con người. Những người trẻ tuổi chập chững bước vào thú chơi đá gà thường "tầm thầy học đạo" trong quan hệ sư phụ và đệ tử. nước Việt mất".

Gây Giống. Gây Giống và Tuyển Chọn Cách thức nuôi gà nòi đòi hỏi nhiều công phu.ganoi. Chuẩn Bị Hớt Lông Như đã trình bày. và hở xương ghim (xương chậu bên dưới gần hậu môn) sẽ bị lọai bỏ. Những con gà mái gốc vừa bền vừa dữ cộng với một số đặc tính trổi vượt khác về ngọai hình và diện mạo như đầu mỏ. Các nông gia trong làng mạc cũng thường tổ chức những buổi đá gà để giao lưu và phát triển dòng gà của mình. Để chuẩn bị gà trước khi mang ra trường thì các tay chơi gà thường hớt lông đầu. Họ lo ngại khi dòng gà lọt ra ngoài sẽ giúp cho các đối thủ khám phá ra thế đá riêng của giòng gà đó và tìm cách khắc phục. có nhiều lọai gà đòn khác nhau do đặc tính di truyền riêng của mỗi dòng. đây là lý do tại sao gà mái gốc không được bán ra. trăm trận trăm thắng” không những chỉ áp dụng trong binh nghiệp mà còn được áp dụng trong phép đá gà.com/viet/image/ganoi/badscale. trường đòn. Các dòng gà nổi tiếng vô địch thường vô gía và không thể nào mua cho dù ngay cả từ bạn bè thân. Một cẩm nang trọn bộ về cách săn sóc và tuyển lựa gà nòi là một đề tài sâu rộng mà bài viết này không thể đề cập hết được. Vòng lọai hai : Khi được 7 tháng tuổi. Có lọai gà nòi ít lông và trần trụi hơn lọai khác. ít nhất là đã ăn từ 2 độ trở lên. trái. Những con bị vẹo lườn. một số các sư kê đã lọai bỏ gà con vào lúc 2 tháng tuổi nếu những con gà con này có vảy xấu. Ngoài ra. http://www. vai vóc và sâu lườn sẽ được tuyển chọn. Thông thường thì gà nòi không cần phải hớt lông nhiều vì các phần như cổ. lông tơ và lông dưới cánh. Tuy nhiên dựa theo “Kê Kinh”. vẹo cổ. các hợp chất vôi và tôm tép hay cá. . đầu và đùi thường trần trụi sẵn. Lông đầu và cổ của gà nòi dòn dễ gẫy nên sau nột vài lần xổ (vần) là gà thường trụi lông nơi đầu và cổ. Ngày nay người Việt Nam vẫn tổ chức các buổi thi đá gà vào những dịp Tết đầu năm để giữ tập tục cổ truyền của cha ông. Tuổi từ 1 năm rưỡi đến 5 năm và thuộc dòng gà khác.Các sư kê thường giữ dòng gà riêng cho mình và không muốn thất thoát ra ngoài. sự tỉa hớt cũng giúp cho gà không bị gà đối phương núm lông để đá. Thời gian để thả gà phối giống là từ cuối tháng Mười Hai trở đi cho đến đầu tháng Giêng. chân tôi không có vảy xấu !!! Ảnh của Sdykes Vòng lọai đầu : Cách thức lọai gà trong vòng này tùy thuộc vào mỗi kinh nghiệm riêng của các sư kê. Có khỏang chừng 13 vảy xấu để các sư kê dựa vào đó để “xem gà xét vảy” để lọai bỏ. các con gà tơ sẽ phải vượt qua vòng hai. Qúy độc giả có thể xem thêm quá trình trụi lông của gà tại đây Đối với những loại gà có nhiều lông và cần tỉa thì các bạn có thể tỉa như sau: Đầu – Lông đầu thường được tỉa và hớt sát để các sư kê dễ bề mổ xẻ hút máu bầm và khâu vá. Gà trống để đổ dòng là những con đã có thành tích vẻ vang ngoài trường gà. thóc lúa.jpg Cảm ơn trời đất. Câu thành ngữ của ông bà ngày xưa “Biết người biết ta. Gà sẽ bắt đầu ấp và nở vào đầu mùa Xuân. Tài liệu này chỉ trình bày những điểm căn bản để cho quý độc giả có một hiểu biết khái quát về gà nòi và những phương pháp ứng dụng sẽ được đề cập đến trong những phần sau. Gà mái gốc được chọn trong khỏang từ 1 đến 6 năm tuổi. Các dinh dưỡng này thường được vỗ cho gà khỏang 1 tháng trước khi cho chúng phối giống. Các phần dinh dưỡng cao được thêm vào khẩu phần của cặp gà giống gồm có rau.

Gà còn đựơc tắm nghệ để teo mỡ. Phương pháp này giúp cho các ngón chân và quản gà rắn chắc khi ra đòn đá đau và chắc hơn Quần Sương: Các sư kê tin rằng sương buổi mai tinh khiết giúp cho gà khỏe mạnh trong lúc tập luyện.v. Trung bình vào một năm tuổi (12 tháng) là lúc gà đã cứng cáp và bắt đầu vào chương trình tập luyện chuẩn bị cho việc ra trường. Khi ra trận gà được hớt lông tơ mềm để sư kê hay nài nước dễ dàng trong lúc làm nước. lau rửa làm gà mát gà vì thời tiết vào những tháng gần Tết bắt đầu nóng. Dầmcán: Chân gà được ngâm vào một dung dịch thuốc pha với nước tiểu hay muối để giúp cho chân gà săn chắc lại. Một con gà mồi sẽ được nhốt trong một cái bội tre. Phương pháp này có thể tập luyện cả giờ và giúp cho gà phát triển bắp thịt nơi đùi và chân. Mỗi sáng khi gà cất tiếng gáy đầu tiên là gà được thả ra sân sớm trong lúc trời còn đang tờ mờ để vươn vai. cùng tuổi để “đá thử sức” và tập cho quen dần với cách giao nạp. khi được 1 năm rưỡi (18 tháng) là gà đã rắn chắc như một thỏi sắt toi luyện và có nội lực và ngọai hình sung mãn sẵn sàng ra trường đụng gà khác.Cổ và đùi – Lông ở cổ và đùi gà nòi thường được hớt để vô nghệ và thuốc cho da gà dầy dạn chịu được những cú đá hay cào (bằng móng) của gà đối phương vào những phần dễ bị trúng đòn như cổ. ngải cứu.… để gíup gà khỏe mạnh. trong khi các tay chơi gà trẻ tuổi không có nhiều kinh ghiệm và . xổ hơi. Các sư kê dầy dạn kinh nghiệm thường nuôi và tập luyện gà đúng độ mới mang ra thi đấu. Phương pháp này giúp gà quen dần với sức chịu đựng. Vô Nghệ: Tất cả gà chuẩn bị ra trường đều được vào nghệ có pha lẫn với các vị thuốc để giúp cho phần da lộ ra không những mau đỏ da thắm thịt mà còn giúp cho lớp da được chai sạn lại để chịu đòn. gừng. đầu. nhập trận thế và cách làm nước của sư kê. Gà nòi có bộ xương rất lớn do đó muốn gà phát triển đúng mức cần phải có thời gian và đủ kiên nhẫn để gà lớn lên một cách bình thường. Con gà bên ngoài sẽ chạy quanh bội gà vì tức khí và muốn tìm cách chui vào bên trong gặp đối thủ. đùi và ngực. Lông ngực – Phần lông ở ngực thường được giữ nguyên không hớt. phía bên ngoài chụp thêm một cái bội tre lớn hơn để gà không thể mổ hay cắn lẫn nhau.… gà tơ vào khoảng 7 hay 8 tháng tuổi trở lên là bắt đầu vào việc tập luyện. Các Phương Pháp Tập Luyện Đi hơi: Phương pháp này còn được gọi dưới nhiều tên khác như vần hơi. Om: Gà được tắm rửa và xông hơi hằng ngày bằng khăn ấm với một nồi nước nấu bằng các vị thuốc Nam như trà xanh.v. v. ghịt gà khác để ra đòn. Mỗi lần xổ gà thường là một đến hai hiệp. Chạy Lồng: Chạy Lồng. xoay hơi. Qúy độc giả có thể xem thêm công thức thoa nghệ tại đây Lông tơ – lọai lông này mọc dưới cánh bên trong nách gà và hai phía bên hông cũng như dưới bụng gà. đập cánh gáy đi lại trong sân khi sương chưa tan. Sau 6 tháng áp dụng những phương pháp huấn luyện trên. Gà được bịt mỏ và cựa (nếu có) và chỉ có thể dùng cổ để xoay trở đối phương vì không dùng mỏ để cắn. hơn nữa sẽ không làm gà thấm nước vào lông khó bay nhảy trong lúc thi đấu. bền sức và giúp chủ kê khám phá ra tính nết và nước đá của gà nhà nếu nó thiện nghệ một mé hay hai mé khi xoay trở. Xổ: Gà được cáp với gà cùng chặng. quần hơi v. Có thể ngâm chân gà ngày hai lần sáng và tối mỗi lần 30 phút.

Khi vô tay. Sự cẩn trọng này rất cần thiết để đề phòng những kẻ ma giáo áp dụng xảo thuật điểm huyệt hãm hại gà đối phương trong lúc vô tay. Thường thì phép vô tay chỉ được áp dụng ở những trường gà mà mọi người đều là bạn bè thân quen.thumb.ganoi. (Năm 1975 đánh dấu một giai đoạn lịch sử Việt Nam khi chính quyền miền Nam mất quyền kiểm soát miền Nam về chính quyền miền Bắc. miền Bắc Việt Nam. rờ tay trên con gà đối phương. có nghĩa nếu con gà có 2 phân (2cm) lớn chiều ngang hơn vẫn không bằng con gà tuy kém 2 phân ngang nhưng hơn 1 phân về chiều cao. Chủ trường sẽ đóng góp ý kiến thêm về cáp chặng để cho có độ gà đá. mỗi hiệp đấu được ấn định là 15 phút. cũng có sới dùng cân. Trong những nơi cho phép chủ kê được phép lấy tay để đo lưng con gà đối phương để đoán chừng "mấy phân xương" lưng. Trung và Nam. Gà có chiều cao hơn thường có lợi thế khi ra đòn. hai đơn vị đo lường về chiều cao và chiều ngang như thế bù qua xớt lại thì vẫn được coi là đồng chạng gà và có thể cáp độ được.ganoi. Có nơi cho phép chủ kê được đụng chạm. Trong những trận gà ăn thua lớn phương pháp "vô tay" không được áp dụng. Mỗi trường đá gà có những luật lệ riêng do chủ trường gà đặt ra. Cuộc chính biến này đã thay đổi nhiều trên đất nước và thú chơi đá gà cũng không thoát khỏi những thay đổi về cách thức và luật lệ sau năm 1975. Thí dụ như một con gà có lườn dài và sâu hình chữ V ( như lườn tàu đi biển) là loại gà có sức chịu đựng đứng trường bền bỉ. Các sư kê có kinh nghiệm có thể đoán chính xác trọng lượng con gà trên tay bằng cách này. Luật Trường Gà http://www. trước năm 1975. Không có giới hạn mỗi . Kế bên là bản nội quy trường gà của sới Yên Sở. Một phương pháp khác được gọi là "vô tay". sư kê cũng có thể đoán biết được thêm về gân cốt và quá trình toi luyện của gà cũng như sức chịu đựng của nó. Có nơi cấm không cho vì lý do an toàn cho gà của khách mang đến. Tại miền Nam Việt Nam.jpg Cách cáp độ gà ở Việt Nam rất khác nhau tùy theo từng địa phương. tỷ như sới gà của cựu Phó Tổng Thống Nguyễn Cao Kỳ thì có dùng cân khi qua cổng. thường thì hai con gà được chủ kê đâu lưng lại để so kè chiều cao và chiều ngang của lưng gà. Nhưng phép vô tay không phải trường gà nào cũng cho phép. Tài liệu này không có đủ dữ kiện để phân tích chi tiết về sự khác biệt giữa các trường gà đang sinh hoạt đều đặn tại các miền Bắc. Tuy nhiên trong vấn đề cáp độ. Ở sới Yên Sở. Trong trường hợp này chủ kê có quyền yêu cầu chủ kê phía bên kia kéo cánh xuống để quan sát kích thước lưng của con gà đối phương. Tuy nhiên. Những nơi không cho phép đụng chạm gà đối phương thì chủ kê phải dùng mắt để phỏng đoán chiểu ngang cũng như cân nặng của con gà kia. còn được gọi là "cái ngang" tức là chiều ngang của lưng gà. Những tay cáp độ gà sẽ mang gà ngồi vào bồ (vòng) có nơi đào lỗ sâu xuống đất để làm đấu trường. Cáp Độ.jpg Miền Bắc Luật trường gà khác nhau tùy địa phương. Vô tay là thủ thuật dùng tay để nâng dưới lườn con gà đối phương lên để ướm chừng sức nặng.) các tay chơi đá gà thường không dùng cân để cân trọng lượng của gà. http://www. Thường thì các tay chơi gà định lượng con gà đối phương bằng cách dùng mắt quan sát để cáp độ. do đó các tay chơi gà có câu "một phân vai bằng hai phân xương". Chiều cao của hai con gà được xem xét rất kỹ.com/viet/image/ganoi/votay.háo thắng hay ép gà đá non chưa đủ lực thường chịu thảm bại dưới tay các bậc đàn anh trong nghề.com/viet/image/storypic/birdmatch. Những chi tiết trình bày trong tập tài liệu này được thu thập tại một số trường gà tiêu biểu và có thể không hoàn toàn đúng cho từng miền hay những trường gà cùng một địa phương. Nghỉ và làm nước là 5 phút. để so kè chiều cao và bề ngang của lưng gà để bắt chặng.

Chặng Nhì: từ 3 đến 4 ký . Ngày nay. Dù với kinh nghiệm và hiểu biết hạn hẹp.từ 3 đến 3. Bến Tre và Bạc Liêu. Miền Trung Ở tại tỉnh Bình Định. Biên Hòa. Gà ra hiệp làm nước cho nghỉ 5 phút. .. mỗi hiệp là 15 phút. Các tay chơi gà thường dùng chữ "chặng" (đọc trại thành chạng) để phân loại gà thành 3 cỡ như sau : . căm nhọn để tranh tài cao thấp trong khi các tay chơi gà thuộc thế hệ lớn tuổi thường trung thành với môn đá đòn truyền thống. Hội Gà Nòi Việt Nam được thành lập không ngoài mục đích bảo tồn và phát triển giống gà nòi Việt Nam và văn hoá Đạo Kê.dưới 3 ký Các trận đá gà thường được tổ chức vào dịp trước Tết và tiếp tục cho đến tháng Tư. Rất Trân Trọng. Hội Gà Nòi Việt Nam Nghệ thuật chăn nuôi & huấn luyện gà chọi “ Nghề chơi cũng lắm công phu . Trong khi phép phân chặng và cáp độ của gà đòn rất cầu kỳ và tốn thì gìơ thì phép cáp độ của gà cựa đơn giản và nhanh chóng hơn nhiều. Rất nhiều câu chuyện trong các sách truyện kể lại những trận gà cựa nổi tiếng trong những vùng như Cao Lãnh. mỗi một hiệp (ôm) được ấn định là 20 phút.Chặng Nhất: trên 4 ký. Miền Nam Tại Sài Gòn. Trước năm 1975. chắp lông.độ gà là bao nhiêu hiệp. vừa nhanh vừa giản tiện. Hóc Môn. cảnh sát. có thể khác biệt giữa các trường gà. Số hiệp của độ gà có thể được thỏa thuận giữa hai chủ kê.Thú chọi gà cần dầy công suy ngẫm” . Các đại gia giầu có ở miền Nam thường thích đá gà cựa hơn vì có kết quả ăn thua nhanh chóng. Các đấu trường ở miền Bắc và Trung đặc biệt dành riêng cho gà đòn. chúng tôi cũng sẽ cố gắng giải đáp những thắc mắc ưu tư của quý độc giả. Các chi tiết như khớp mỏ. Nếu cả hai bên đồng ý họ sẽ mang gà đến một điểm hẹn khác được dùng làm trường gà.. Các tay chơi gà cựa thường dùng cân để cân trọng lượng của cả 2 con.. Thường thì gà được cân tại nhà và cả hai bên đều đồng ý cáp gà qua điện thoại hay bằng miệng tại quán cà-phê hay các quán ăn rất nhanh chóng trước khi mang gà đến điểm hẹn để xem lại lần chót trước khi vào độ. Gà nòi ra trường cáp độ được phân loại theo sức nặng như sau : . làm nước nghỉ cũng 5 phút như các nơi khác. Có rất nhiều trường gà nổi tiếng quanh vùng Saigòn.Hạng nặng . may mắt v. Qúy độc giả có thể tìm hiểu và tham gia hội chúng tôi trong Diễn Đàn. hầu hết các trường gà tại miền Nam đều giành riêng cho gà đòn hay gà cựa.v. giới trẻ chơi đá gà cựa tại miền Nam thường gắn dao.Chặng Ba: dưới 3 ký. Thú vui đá gà ở Việt Nam mặc dầu vi phạm luật pháp và không được chấp nhận nhưng nhà nước cũng dễ dãi cho thể loại đá đòn.v. Trước đây những trận gà cựa đá bằng cựa thật thường được cáp tại trường gần giống như lối cáp của gà đòn nhưng sau này không thông dụng do lệnh cấm của nhà nước nên hiện nay các trận gà cựa được tổ chức tại các trường di động.Hạng nhẹ .trên 3. Vào giai đoạn này gà cựa thường ra trận với cặp cựa thiệt của nó. Đấu trường là nơi gà tranh tài trong những trận đá được gọi là "sới gà" (tiếng miền Bắc) hay "trường gà" (tiếng miền Nam).5 ký . Trận chiến kết thúc nhanh chóng cho các trận gà dùng cựa sắt để tránh sự theo dõi và bắt bớ của lực lượng công an.5 ký .Hạng trung .v.

chạy lồng & thuốc men khoảng 1 tuần. gà rất sung. bắt đầu sục bới tìm ăn. b) Trạch nướng.Biết kế thừa những kinh nghiệm cổ truyền. chiều 17h . Buổi trưa khoảng 12h . khi ủ mồi phải làm xa chỗ người & vật sinh sống. trong đó có hình thức tập”quay thóc”.13h cho ăn phụ thêm ít mồi & rau quả tươi cho đủ chất.Sau đây là những kinh nghiệm được đúc kết từ nhiều năm nuôi & luyện gà chiến : Từ một con gà mộc. nguyên lông lá. rất bổ. mất hết bản năng sinh tồn trong thiên nhiên. ủ thối lên ròi. hay cá nục khô cắt nhỏ. thảo long. không chịu hoạt động lùng sục tìm ăn.Phương pháp vần: Vần vỗ gà chọi là cách thức tập luyện để chuyển biến 1 gà “mộc” thành 1 gà chiến. sao cho sau khi ăn xong bữa.(Các hình thức vần sẽ được trình bầy chi tiết ở phần sau).18h tuỳ theo mùa đông hay mùa hè. hại vô cùng. để trở thành một con gà có đủ thể chất chinh chiến (vừa rắn chắc về cơ bắp.được xoa om qua chè tươi. c) 2 gà chạy lồng có người theo dõi đếm vòng.3 ngày. chờ bữa ăn chiều. người chơi mới thành công được A)3 nội dung chính về việc nuôi gà chọi là : Ăn . vó bò.Vần & Om 1-Chế độ ăn uống : Gà chọi là giống gia cầm. sao cho đúng ngày ra trường có thể lực hoàn chỉnh. Cách cho ăn : Mỗi ngày cho gà ăn 2 bữa thóc : Sáng từ 6h . . Có 3 hình thức vần gà : a) Gà vần với gà: 2 gà cuốn chân. -Vần 1 hồ hơi (30 đến 40 phút). số ngày nghỉ sau khi vần là 4 ngày. đòi hỏi người chơi phải công phu lắm . Khi đạt đến điểm đỉnh (MAX) của phong độ.7h. tuy vậy không nên ăn nhiều rất nóng. thạch sùng ngâm rượu thỉnh thoảng cho ăn điểm thêm. ngoài ra điểm phụ thêm một ít “mồi”& rau. c)Thịt bò băm nhỏ trộn với bột Mã Tiền. 2 .ta phải cho tập với cường độ hạ dần. thức ăn chủ yếu là ngũ cốc. gọi là vần hơi hay vần đòn. Công thức chung : . cần vần theo “cung bậc” nào ? Bảng vần sau đây đã đươc quy chuẩn : Một gà mộc. “Mồi” là thức ăn giầu đạm ( protein). rồi nghỉ 2 ngày bắt đầu vào vần. rửa sạch Hai loại mồi ở trên nên thay đổi xen kẽ nhau cho gà ăn rất tốt. b)Cua đồng băm nhỏ ăn ít chắc gà. 1 lần ớt (1 quả) tránh dịch toi & làm gà không quáng mắt. bịt hoặc thả mỏ ”quần thảo” với nhau. kết hợp với những sáng tạo khoa học tiên tiến cùng sự chịu khó đến đam mê ngón nghề. Vậy lượng ăn mỗi bữa chỉ khoảng 1/2 đến 2/3 dung tích diều .n t---------.13h trưa. Cường độ vần gà : Nguyên lý chung là vần gà theo mức độ hao tổn năng lượng từ thấp đến cao. Lượng thức ăn : Mỗi bữa không được cho gà ăn no hết dung tích diều. với lượng ăn sáng này. gà đói. tức là khoảng 10h -11h trưa trong diều không được còn một hạt thóc nào là vừa . Chú ý: Mã Tiền là độc dược. vừa dẻo dai về sức bền & phải có lực bật tức thời).vần 1 hồ đòn (15 đến 20 phút). b) Gà vần tập với người: gọi là tập bộ. đùi cóc đã làm sạch ) kho hơi mặn. mỗi ngày 1 gà chiến chỉ cần cho ăn 1 đến 2 con. Kinh nghiệm cho thấy : muốn cho cơ bắp gà rắn chắc nên cho gà ăn thóc tẻ là chính. ăn nhiều rạc gà. nên cho gà ăn thêm 2 lần Tỏi. đến 12h. Vậy 1 con gà “mộc” muốn ra trường thi đấu được.Từ hình thức đơn giản đến phức tạp. không quá 4h đồng hồ. ít mỡ ( lipit) & đủ chất khoáng. Các loại mồi đặc biệt : a)Tắc kè. Dưới đây là một số loại mồi hay dùng: a) Thịt nạc ( thịt chó. cho ăn như vậy gà vừa béo vừa lười. quả khác. để bảo đảm an toàn. Nhớ mỗi tuần vào lúc mát trời. chủ gà cho ăn bổ sung mồi & rau ( hoặc quả) cho đỡ đói.----------------------.

5. sẽ hỏng gà.5. Sau kỳ vần thứ 3 “ bắn chân”có thể ra trường được: Nếu bắn chân : 5 phút. Sau khi chạy lồng. gà được phun nước chè để kích thích sự hưng phấn tự nhiên trong luyện tập.. xoa khô.. khô ráo. trước khi cho gà ăn. phải tìm gà “phu” bịt mỏ. chia số vòng chạy lồng làm 2 hoặc 3 đợt.5ngày 2.5ngày Tổng = 8 ngày 3 3 ngày (50v-90v-50v) Nghỉ 2 ngày thả rộng ( cân kiểm tra) 2 2 Đòn + 2 Hơi 4. Ngược lại.2 = 8 ngày 3.3= 7.5 ngày/ hồ).2 = 6 ngày Tổng =14ngày 6 6 ngày (50v-70v-90v) (90v-70v-50v) Nghỉ 2 ngày thả rộng ( cân kiểm tra) 3 3 Đòn + 3Hơi 3.) Muốn cho gà an toàn khi bắn chân.t 40 ngày Nghỉ hết đợt kiểm tra cân Nghỉ hết đợt kiểm tra cân.Các hệ số trên thay đổi tuỳ theo số hồ vần ít hay nhiều (+/_ 0. tuỳ thuộc chủ yếu vào việc làm này.ĐỘ CHÍ CHỢP BÉN MỎ khi vào díu .ĐỘ CĂNG XIẾT khi tung chân đá quan trọng hơn cả là THẦN KHÍ của “ Chiến Kê “ thể hiện qua sắc đỏ & hơi thở trong khi bắn chân. cuốn chân to. hãy cho gà chạy lồng. VÀO NGHỆ là công đoạn không thề thiếu được trong “ trình” nuôi gà chọi : Gà có săn chắc. nhiệt độ không quá nóng. Nên bắn chân hoặc vần gà những kỳ cuối vào lúc nào ? Các hình thức vần gà đều nên chọn lúc thời tiết đẹp : Lý tưởng nhất là ngoài trời có nắng nhẹ.3=10.5ngày Tổng = 18ngày 9 6 ngày như ô trên. sức chịu đòn cao & công lực phát ra nặng hay không. sau 2ngày ra đá . phun nước chè.5ngày 3. giữa mỗi đợt chạy. lạnh. nhiệt độ ngoài trời cao hoặc lúc gió mùa mưa rét.1=3.1=4. Vào nghệ như thế nào ?: Nghệ củ ( đã luộc trong nồi om). Nghỉ 3 ngày 1 ngày tập nhẹ 2 ngày sau n. cho dùng thuốc & ăn sáng rồi mới được “ vào nghệ”. sau 4 ngày ra đá . kỳ bắn chân này đặc biệt quan trọng : người chơi phải quan sát kỹ ( SỨC BẬT khi giao chân . Thường sáng dậy. đứng cho gà chiến “bắn”. 15 phút sau 5 ngày ra đá. 1 nhánh bằng ngón tay cái giã nhuyễn trong cối: .5.5. không bắn chân hoặc vần gà vào ngày nắng to. 10 phút . Kỳ vần Số hồ vần Tổng số ngày nghỉ Số ngày nghỉ sau khi vần Số ngày & số vòngchạy lồng Số ngày nghỉ trước khi vần 1 1 Đòn + 1 Hơi 4.

tránh bị cứng gà. NGỰC & những vùng hay sinh mỡ như: gầm bụng. cuối cùng cho gà dùng thuốc & ăn nốt bữa chiều.CẦN CỔ. chủ gà điều khiển cho gà tập quay tại chỗ 10 vòng thuận chiều kim đồng hồ & 10 vòng ngược chiều kim đồng hồ cứ làm thế cho đủ 40 vòng.t. vậy số vòng quay thóc là 80 .Lấy bàn chải hoặc chổi quét bôi nước nghệ gần khắp cơ thể gà.36 độ C mà dùng các loại thuốc có tính nhiệt như Hải Cẩu Hoàn hay STRICHNIN. xoa đều bớt nghệ lần 1. ta phải từng bước ra nghệ.17h lại phun nước chè. HÔNG SƯỜN.VAI. chuyển sang dùng thuốc ở bảng 1. CÁNH. thường số vòng chạy lồng là 50 vòng. ngoài ăn uống điều độ. thời khắc thích hợp để dùng thuốc không bị phản tác dụng. “ RA NGHỆ ”: Sau 6 h đồng hồ vào nghệ.70 = 40 vòng. lại có hiệu quả cao. đánh cho ngấu & sánh là được. không những chẳng lợi mà còn có thể làm mất gân hoặc . Tổng số vòng chạy lồng & quay thóc ~ 110 vòng / ngày. HỐC NÁCH. Chú ý: Riêng ngày cuối của kỳ tập.13h trưa phun nước chè.50 = 30 vòng. 4h đồng hồ sau. Chú ý: Đùi vào nghệ nhạt hơn. nhiệt độ ngày đang cao 35. ví dụ: ngày cuối của các kỳ tập. để chờ vần lại. phần khoeo gối càng vào loãng hơn nữa.Khoảng 12h. QUAY THÓC là cách tập bộ gà bằng việc cầm gáo thóc nhử gà đang đói chạy xoay tròn tại chỗ.t. nên tăng cường STRICHNIN. Một số lưu ý khi dùng thuốc: Nguyên tắc cơ bản khi dùng thuốc là biết phối hợp điều hoà tính HÀN & tính NHIỆT của các loại thuốc. Biết lựa chọn thời tiết.min C B12(tiêm) STRICH. Ví dụ : hôm nay chạy lồng 70 vòng. Ví dụ: Buổi trưa hè.min C Dầu Cá Chiều như trên nhưtrên như trên như trên như trên như trên như trên Khi gân đã khá.đổ ít rượu (hoặc nước chè) vào nghệ nhuyễn. khổ luyện có bài bản. Tiếp đó bước vào tập “quay thóc” rồi ra nghệ lần 3 bằng cách om nước chè tươi đun sôi & phun tắm xoa khô bằng nước sôi để nguội. chủ gà phải bồi bổ cho “chiến kê’của mình bằng chu kỳ thuốc 7 ngày theo bảng dưới đây Trường hợp gà kém gân. CHẾ ĐỘ THUỐC BỔ DƯỠNG CHO GÀ CHIẾN: Muốn gà có thể lực sung mãn. MẶT. xoa đều ra bớt nghệ lần 2. LƯNG. tập trung ở những vùng hay bị đòn đánh tới như: ĐẦU. thì số vòng quay thóc là 110 . tổng số vòng tập giảm xuống còn 80 vòng để tránh mỏi.N v. khoảng 16h. đít gà.theo chế độ thuốc bảng sau : Buổi\Thứ Hai Ba Tư Năm Sáu Bẩy Chủ Nhật Sáng B12 STRICN v.

tiếp tục om theo thao tác sau: *T5 : Nhúng khăn nóng. nghệ giã nhuyễn& ít muối). *Mũi tiêm bắp( B12) phải cách ngày ra trường ít nhất trước 5 ngày. chuyển nếp khăn lấy hơi nóng chấm 2 quả táo& day ngực gà.vuốt sống lưng. Tuy vậy luyện tập phải nhịp nhàng. đùi &gập nhẹ quản bàn ngón chân trái gà. theo hình vẽ sau: Trong chuồng có bàn đậu ăn.chinh chiến trong hoàn cảnh thời tiết khắc nghiệt nắng nóng hoặc mưa lạnh . nhưng làm bên cánh & chân phải gà. * T3-T4 làm lại như T1-T2 Lúc này nước đã nguội. *Cánh tay chắn ngang diều.vẫn vần tập đều. quay tay từ từ cho gà tự xoay theo. STRICHNIN. các động tác càng tự nhiên càng tốt. “QUẦN SƯƠNG”-“DÃI NẮNG” là hình thức rèn khổ luyện cho gà.T 10 làm lại như T5-T6.. T 9 . Nồi om : Gà sau khi vần. vỗ đít. nhưng làm với cánh & chân phải gà. *Tập quay tại chỗ: Để dọc cánh tay khoác vào cần. vuốt xuôi cần cổ xuống sống lưng. *Khi gà đã đỏ khoẻ. Các thao tác T7.5. vắt khô.Nồi om mới tiếp theo vẫn vậy. Nhúng khăn nóng lần nữa.đỡ tiêm hại gà. *T 7 . nhiệt độ ngày thấp 8-10 độ C. lá tre tước nhỏ. Lớp trong gọi là nồi quách( gồm vỏ gạo. cao 1. Không ngần ngại khi sương xuống dày kín vào trời ĐÔNG lạnh. *Khi dùng thuốc có tính NHIỆT cao như: Hải Cẩu Hoàn.v. chiều phun nước chè ra nghệ lần 2.. ĐỂ CÓ ĐƯỢC 1 GÀ CHIẾN : 1) Chuồng gà chiến: Kích thước: dài 2m .phải cho ăn kèm theo cà chua mát. rộng 20 cm. phải trải bao tải dầy. Thao tác om : Mỗi lần om nóng khoảng 10 đến 15 phút. dở khăn lăn cổ. *Ấn gà “đi tấn” gối sát đất (rất mỏi.4.8m .3m(chưa kể mái).dạc gà. ngủ bồ. nguyên liệu không đổi.nhờ đó làm gà săn chắc. Các công việc cần làm hàng ngày : Sáng vào nghệ . vắt khô. ngải cứu & ít muối. B) CÁC ĐIỀU CẦN THIẾT KHÁC. trong lồng phơi phải có cóng nước. *T6 : Nhúng khăn 2 lần om như T5.2. rễ si. nồi om này không để quá 4 ngày phải thay nước mới. khoảng giữa chuồng có 2 cầu cao 10cm. Trưa phun nước chè ra nghệ lần 1. Các thao tác T1. dùng tay mát-xoa thư giãn toàn thân gà rồi cho thuốc.10 dùng nước om nồi Thành. *Những gà “ mình thịt ” còn béo. Chú ý: sau khi om. cách 2 đầu hồi . cuối cùng mở khăn còn ấm xoa mông. hại gà. nồi om đun sôi. vuốt phía trong cánh trái. ẩm nước). 6 động tác tập bộ như sau : *Lắc cần cổ sang 2 bên. bổ sung & nhấn mạnh vào các động tác vận động trong thi đấu. *Kéo hàm mỏ dưới. cánh gà. không để quá 5 ngày lại thay nước mới. chỉ thay ngải cứu bằng lá chè tươi.đít gà. đầu hồi kia là hố tắm cát . om ngực.cắt ngắn. *Giật nhẹ cánh xuống để gà tự giật trở lại. chỉ om cần mặt cổ gà. đặt ở vị trí: cách đầu hồi 30 cm. CÁC ĐỘNG TÁC TẬP BỘ: Có tác dụng hỗ trợ.6 dùng nước om nồi Quách.. om chườm theo thao tác (10 tay om) như sau: * Tay 1 ( T1): Nhúng khăn om.3. rộng 0. nhớ lấy khăn khô lau kỹ. Hổ Cốt. NỒI OM CỔ TRUYỀN : Là nồi om có 2 lớp:Lớp ngoài gọi là nồi thành( gồm nghệ củ & chè tươi). trước bữa ăn chiều om nóng ra nghệ lần thứ 3. chấm tảng. dở khăn om mặt trong cánh bên trái. Cách phơi nắng : Buổi trưa có nắng phải phơi gà trên nền đất ẩm hoặc cỏ mát(nếu là nền xi măng. sức bền chịu tăng lên & ra đòn nặng hơn so với gà không được om.8. các buổi sáng mát trời đều trong nuốt NGHỆ. om âu vai. om hông đùi chân trái. tập vậy rất khoẻ hàm mỏ. vai gà. rồi tắm xoa khô & mắc màn cho gà ngủ. Chú ý: nếu nắng nóng 34-35 độ C trở lên. Nghệ v. rồi nắm khăn đấm vào gầm bụng. tay kia đập nhẹ vào lưng vào hông cho gà tập trườn đẩy. đá về nồi nước om gồm nghệ nguyên củ. dầy 3 cm. trời lạnh. uống dài 80 cm. Vuốt cánh treo gà lên & thả xuống nhẹ nhàng. nên thay mũi tiêm bắp B12 bằng việc uống 1 viên 3B. bật tay mỏ ngậm trở lại. Càng không được sợ nắng nóng vì gà đã được phơi nắng hàng ngày. phải cho gà uống 1 nhát SÂM khi phơi nắng 3) OM CHƯỜM: Om chườm gà chọi là việc làm cần thiết không thể thiếu. vắt khô.9. đừng uống SÂM tính hàn cao. Ngược lại.Thời gian phơi 1h nắng / ngày. 2âu vai. tránh táo bón. ngoài vào Nghệ liên tục cho đến khi ráo gà mới dừng “nuốt” nghệ.T 8. mặt. ăn chiều & mắc màn. sau trước.bắc ra ngoài. làm ít). * T2:Thao tác như T1. cao hơn mặt nền 60cm (A). hông.

gà BỊP(sắc lông nâu vàng) mạng THỔ . HOẢ khắc MỘC . Đông. gà TÍA(sắc lông đỏ như Mận. KIM khắc MỘC. ¼ hoàn với mật ong uống sau khi đá.tương sinh tương khắc 4 mùa không phải là yếu tố quyết định sự thắng bại của một trận gà. ta không thể bỏ qua Sắc mạng tương sinh tương khắc 4 mùa là những điều đã được chiêm nghiệm nhiều đời mà người xưa đã đúc kết thành. không để hắt dột vào gà. từ diện hẹp đến diện rộng.phương thuốc gồm các vị sau : *Ma hoàng : 2 đồng cân * Nhĩ hương 2 đồng cân * Thủ ô 5 đồng cân * Mộc qua 5 đồng cân. HOẢ khắc KIM. nhưng thoáng đãng. là người ham mê muốn đi sâu vào “Nghệ thuật đấu gà chọi”. như vậy các bậc tiền nhân đã đánh giá. chỉ phun nước chè 3 lần & cuối ngày tắm sạch bằng nước ấm rồi lau khô cho ngủ sớm C) LUẬN VỀ SẮC MẠNG . THỔ khắc THUỶ. *Thiên niên kiện 3 đ-c * Xương truật 2 đ . tam BỀN. mỗi ngày 1 hoàn bằng 1 đốt ngón tay) .50 của thế kỷ trước). Người xưa đã dạy: “Nhất KHOẺ.TƯƠNG SINH TƯƠNG KHẮC 4 MÙA : Sắc mạng . thời tiết quanh nơi thả gà . Thu. * Những ngày nghỉ sau kỳ vần cuối ( hoặc kỳ bắn chân). Gà Bạch Nhạn(sắc lông trắng) mạng KIM . nghỉ vào nghệ. phải vần trong điều kiện thời tiết tốt & chọn đối thủ thích hợp để giành thế thuận lợi cho “chiến kê”sắp ra trường. Ngoài vòng Sinh-Khắc nêu trên. -Chọn hướng Đông Nam hoặc Tây Nam để lấy nắng & gió lành. bôi tỏi vào mũi gà sẽ tránh được ám khí này. 3)BÀI THUỐC BÍ TRUYỀN của người khách vãng lai : Gà mộc. Hạ. săp xếp rõ ràng các yếu tố để so sánh sự hơn kém giữa 2 chiến kê trên đấu trường.c * Địa liền 3 đ. cánh gà . THUỶ khắc KIM.70cm để gà trèo qua trèo lại dẻo gân vô cùng. 2)Muốn gà đá vần về chóng tan đòn. mau khoẻ. 4) Những chú ý cuối cùng : * Kỳ vần cuối trước khi ra trường thi đấu.(chiều ngược lại Khắc là Sinh )đó là vòng Sinh-Khắc trong thuyết ngũ hành. Ngũ Hành Tinh Tú còn có quan hệ Sinh. Hãy xem hình dưới đây : Khắc ( Bạch Nhạn) KIM (ngày Canh-Tân) (Tía) HOẢ (ngày Bính-Đinh) (Xám) MỘC (Giáp-Ất) (Ô) THUỶ(ngày Nhâm-Quý) (Bịp) THỔ (ngày Mậu-Kỷ) . đặc biệt đêm ngủ phải chọn nơi khô ấm. Tuy vậy. khi thi đấu làm gà đối phương rợn mùi yếu vía dễ bỏ chạy. trước khi vần đá bôi MỠ CÁO vào cần cổ & mặt trong nách.Việc làm quen với mỡ CÁO phải làm từ từ đối với gà. phải thật để ý đến điều kiện ngoại cảnh. không muỗi mòng & nếu đêm mưa. xoa vào chân đùi chóng hết mỏi. có rãnh thoát nước xung quanh. lớp mỏng tới lớp dầy. Nội dung như sau : Sắc mạng gà được chia theo Ngũ hành . Tránh gà chiến bị nắng nóng hoặc giá lạnh. -Nền chuồng đất thịt nện. THUỶ khắc HOẢ. như Lửa) mạng HOẢ. bôi từ ít tới nhiều. hãy dùng phương thuốc Gia Truyền ( cụ CHẮN & cụ Thiện dùng vào những thập niên 40 . gà Ô(sắc lông đen) mạng THUỶ . MỘC khắc THỔ. MỘC khắc THUỶ . cao ráo. tứ LỐI ”.c * Mộc dược 2 đ-c *Quế tần 3 đ-c *Huyết đằng 5 đ-c * Bách bộ 5 đ-c * Đỗ trọng 2 đ-c *Cẩu tich 4 đ-c *Lai quy 5 đ-c * Quế thông 3 đ-c * Xuyên sơn giáp 5 đ-c *Huyết giác 5 đ-c *Cam thảo 5 đ-c *Quế chi 3 đ-c * Khương hoạt 5 đ-c *Hồng hoa 1 đ-c *Quy vĩ 2 đ-c *Phong kỷ 5 đ-c Thuốc sao khô tán nhỏ. -Mái chống mưa nắng & tránh bức xạ mặt trời. nhị TÀI. -Để chống lại biệt dược trên. *Trước ngày thi đấu 2 ngày. THỔ khắc HOẢ . còn Thiên canh Sinh Khắc dựa vào 4 mùa: Xuân. gà XÁM(sắc lông ghi xám) mạng MỘC . ¾ lượng thuốc còn lại ngâm rượu xoa vào vết đòn chóng tan.Khắc khác : KIM khắc THỔ. vần về (chỉ uống tối đa 4-5 ngày.

chỉ thâu nhận được qua kinh nghiệm nhiều đời. mọc lên đánh sốc nách hay rút gáy dữ. nhỡ đà chui sâu thông vỉa hoặc thông cống. Khai vương. phải biết búng tảng hoặc trầm đấm.biết mượn mỏ quăng theo. rất quí. Ngược lại.sự Vượng Hưu của gà chọi theo 4 mùa.v. Lộc điền.”là điều quyết định cao nhất đến thắng bại của đấu gà..) MÔ HÌNH VƯỜN TRẠI CHĂN NUÔI SẢN XUẤT GÀ CHỌI GIỐNG: . phải biết cườm cuốn 2 mang đá mé chật hoặc đấm giữ.Gà cưa cần 2 mang đá mé “suya”.. Nhật thần..TỨ THỜI SINH KHẮC (4 Mùa sinh khắc ) theo bảng dưới đây: \ MÙA Xuân(tháng1-2-3) Hạ ( tháng 4-5-6 ) Thu (tháng 7-8-9) Đông(T10-11-12) VƯỢNG Xám Tía Nhạn Ô HƯU Ô Xám Bịp(Ó.thì người SƯ KÊ phải luôn nhắc nhở mọi TRÒ nhớ câu “Nhất KHOẺ.. biết tát dọc mau. Phủ địa..... sách nào cũng viết về kinh kê vẩy độ.các loại vẩy xấu như: Liên giáp ngoại. Nếu không ra dọc. Tam tài . hoặc chui thông cống. Vàng) Nhạn TỬ Bịp Nhạn Xám Tía TƯỚNG Tía(điều) Bịp Ô Xám TÙ Nhạn Ô Tía Bịp Khi sự Thần Bí của Sắc Mạng theo Ngũ Hành.v. tam tài hạ. hình thể phải liền bộ hơi ngóc lên là chí bắn liền.. đè mé đá chật được. c-Gà đi dưới. đội ngược đối thủ lên đá rút gáy xoè gà. con người ta chưa lý giải nổi.v. Hổ khẩu. vấn cán.Gà dựng kiệt 2 mang. huyền kiều. Nhị. xem thêm ở các sách phổ thông.v. Đối thủ thả đầu ba. Hàm long. TÓM LẠI : Gà đi trên phải biết triệt đầu dưới. D) CÁCH CHỌN GÀ ĐÁ THEO ĐÒN LỐI: 1) Chọn gà thế công: Chân đánh gẫy. ra dọc mau như “chớp giật”.rồi lại ẩn sâu núp kỹ mới chơi được (Các loại vẩy gà quí như: Án thiên. 2) Chọn gà thế thủ : a. vỡ thành ngoại. gà đi dưới phải cực kỳ kín đáo. hoặc vỉa 2 mang mọc lên đá xốc nách dữ. b.Không chơi gà thậm thụt ra bắt hầu thật thà dễ thua.

Kiểm tra chỉnh trang lại chuồng trại (tránh gà chiến soi mỏ. cần cổ. gà mái. Dưới đây là sơ đồ sân gà ở LIÊN MẠC (hình vẽ ở cuối bài) kích thước dài 8m rộng 5m : Tầng trên 5 ô hình chữ nhật (2m . 10-Quét sân. Hiệu quả cao nhất là tạo được giòng gà nổi tiếng vừa tài năng. có hướng loại bỏ hoặc bán ngay từ nhỏ. Muốn hạn chế số gà đúc ra. cân nặng từng con . còn xuất chuồng. “khai thác” 1hố sâu bọ cho gà con & gà choai ăn 4-Ra chợ xin rau. tránh gà tơ phân đàn) rất hại gà. lựa chọn.Với một diện tích vườn rất khiêm tốn (~50m2) nếu khéo sắp xếp. thì mỗi gà mái 1 năm chỉ lấy 2 lứa gà con .8m) là 5 chuồng gà chiến & dự bị chiến . mỗi giòng 3 con như vậy có khoảng 6 gà mái. đây cũng không phải nguồn thu chính của sân gà. về kiểm loại.Góc vườn bên phải hình ô vuông mỗi cạnh 2m là nơi chạy lồng. Sau khi cho ăn xong khắp lượt.Mỗi gà mái 1 năm cho 3 lứa gà con. băm xay. rồi vào nghệ . 3.sắp chỗ ngủ cho từng loại gà.Số gà mái : nuôi 2 giòng. vừa can trường. nhưng vẫn nên để gà mái xoà ổ >23 ngày càng tốt.cho người vui chơi hoặc làm đặc sản giá gấp 2 hoặc gấp 1.Một hình thức kinh doanh khác là sưu tầm gà ở các địa phương khác nhau. rồi đến gà choai gà tơ. đầu ruột vây cá sao cho đủ định mức. chuẩn bị cho bữa tươi bổ xung vào buổi trưa. om sơ & tập vần .Cuối cùng khoá cửa cẩn thận đề phòng trộm cắp bắt gà.đồng thời đun nồi “súp” cho cả vườn gà (trừ gà chiến) ăn bữa chiều. vẩy vi để lập hồ sơ theo dõi đàn gà về sau.tập bộ quay thóc.Song tựu chung lại quyết . nếu là gà trống xem kỹ đầu mặt.Cho gà ăn bữa sáng theo từng loại: Gà đàn mẹ con cho ăn trước. CÔNG VIỆC BUỔI TRƯA: 5-Phơi nắng. 6-Cho gà ăn bữa rau quả & mồi vào buổi trưa đều khắp lượt như buổi sáng. quét sân vun rác tập trung vào hố rác thải. 3 lứa / gà mái .Tuy vậy. cuối cùng là những gà chiến. lựa lần thứ 3.6 gà mái = 90 gà con. phun nước chè (tẩy nghệ lần 1) đối với gà chiến. thịt bạc nhạc. 1-Những công việc cụ thể làm hàng ngày : CÔNG VIỆC BUỔI SÁNG: 1. luân chuyển. giữa các hố sâu bọ là các cầu lửng cho gà ngủ đậu ban đêm.Giữa sân là 1 cây HỒNG XIÊM loà xoà tạo thế tự nhiên cho gà bay đậu. Sau là tạo nguồn thu nhập cho gia đình bằng sản xuất. nội dung chính là nhận định đòn lối. Tránh chuột cắn gà con. lúc này nên lấy 1 ổ trứng gà lộn (ấp dở~10 ngày) làm thức ăn bổ dưỡng rất tốt.Sáng làm vệ sinh chuồng trại : Thu gom phân gà dưới cầu đậu. Với vườn gà này có thể nuôi được 3 gà chiến & 3 gà dự bị chiến ở 5 chuồng dàiphía trên và 1 chuồng chạy lồng. chuẩn bị cho lứa đúc mới. lựa lần thứ 2: Kiểm định lại 3 nội dung đợt lựa chọn 1. rửa sạch. như vậy có cả thảy 4. 2-ĐẦU VÀO-ĐẨU RA SẢN XUẤT & KINH DOANH GÀ CHỌI: Các hình thức quản lý đầu ra : * Sau 21 ngày tuổi. Lưu ý: những gà con này bán về địa chỉ nào.chăn nuôi những giống má đặc chủng.10 tháng tuổi nếu xuất sắc có thể chuộc lại. tại thời điểm này giá gà bằng ~ 8 đến 10 lần gà thịt. gà được đưa vào chế độ gà tơ. mỗi lứa đậu ~5 gà. chỉ giữ lại 1 con xuất sắc ( nếu có). lấp đất mỏng rồi che đậy lại. Om nóng cho gà chiến rồi cho từng lượt gà ăn theo chỉ định.5 lần gà thường. tránh muỗi bọ đốt gà chiến. để khi gà được 9. ( vào mùa gà thay lông. tạo thói quen ấp đều & được nghỉ dưỡng buồng trứng. 2. chủ vườn có thể lập được một trại gà chọi: Trước là có đủ gà nòi “ gan vàng-dạ sắt” để ra thi thố với gà thiên hạ.Cho gà chiến chạy lồng hoặc tập bộ. om sơ tay với những gà dự bị. vậy mỗi chuồng có 3 cầu đậu. * Từ 9 tháng tuổi. Tầng dưới của mỗi chuồng là 4 hố sâu bọ. phát hiện những gà chậm lớn. vậy số gà mỗi năm đúc được là: 5gà con / lứa . Sau 2 hoặc 3 tháng tuổi.0. lựa lần thứ nhất: phân biệt gà trống. CÔNG VIỆC BUỔI CHIỀU: 9-Phun nước chè(tẩy nghệ lần 2). * Đàn Gà được 9 tháng tuổi. chủ vườn cần nắm được. tỷ lệ nở thấp). thu hút được các khách VIP ở sự tín nhiệm lâu dài.5=20 hố sâu bọ . còi cọc. sức khoẻ từng gà. 7-Làm hố sâu bọ thay thế vào ngay hố sáng đã “khai thác” 8.

vừa sản sinh ra những gà chọi tài năng & gan bền. những điểm tiêu thụ danh tiếng). . *Nếu mái mẹ là gà dựng kiệt 2 mang. 4-Nuôi gà con từ khi mới nở đến khi rời mẹ: Khoảng 20 ngày ấp. đưa gà trống cưa cần hoặc chui vỉa vào sẽ được gà lối. Nếu trời rét phải trải bao tải trên nền nhà & thắp 1 ngọn đèn 25 w thả thấp sưởi ẩm cho gà con.v. Trong khi ổ để trống ta tranh thủ phun thuốc chống bọ vào dưới ổ rơm & quanh trứng định kỳ vào những ngày thứ 5. *Gà trống & mái phải hoàn toàn không gần gũi hoặc cùng huyết hệ . KỸ THUẬT ĐÚC GÀ CHỌI 1.MẸ : *Gà trống mái phải CAN TRƯỜNG & LIỀN BỘ đó là 2 điều cốt yếu để tuyển lựa gà bố mẹ. phân cách với lòng trắng rõ nét. Càng sinh trưởng ở những nơi xa nhau càng tốt. *Chú ý : gà mái vừa đẻ xong. tấm & rau tươi non cắt thành sợi nhỏ li ti ngắn ~1cm. tuy vậy vừa cho gà con ăn vừa xem phân khô tốt là được. tỷ lệ nở mới cao được.điều này làm gà con khi nở ra không bị kẹp ngạt & vẹo lườn ngẹo cổ v. chất bổ dưỡng cao. *Nếu gà mái mẹ là gà lối hoặc gà cưa cần. góc thùng phải có 1 cóng nước uống nhỏ. vừa có nguồn thu nhập hiệu quả cao. * Ổ rơm nên đặt trong thùng gỗ. cuộn tròn. cho ăn bổ sung ngay 2 con trạch sống & sau khoảng 2 h đồng hồ gà mái ăn uống no nê. Kêt luận : Muốn có 1sân gà ưng ý. sau ~ 1. Cả đàn gà được úp trong 1 bu rộng có đai cao ~15cm che kín sát đất. * Một hình thức sản xuất kinh doanh khác nữa là “đặc sản trứng gà chọi” với dấu hiệu đặc trưng: quả to tròn. Tuần thứ 3 bắt đầu . đặc biệt tỷ lệ lòng đỏ cao có mầu quánh sẫm .cho gà con xuống ổ. Trong bu phải có đĩa hoặc cóng nước thấp luôn đầy để gà con uống. mới tạo được gà lối . vỏ đỏ.đây là hình thức lấy ngắn nuôi dài. Tuần lễ thứ 2 bắt đầu cho ăn điểm thêm ít Thóc & thịt chín xay nhỏ.vẫn bảo đảm đủ rau tươi . gà con sẽ nở.CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG CHO GÀ BỐ MẸ : * Duy trì 1 bữa thóc ngô (tỷ lệ 2 :1) & 1bữa Súp. giao hàng cho các cửa hàng đặc sản với giá cao(mặt hàng này phải được chứng nhận chất lượng sản phẩm & được quảng bá ở những cửa hàng.2.. dễ giẫm chết con. mỗi ngày nên thay bao tải trải nền 2 lần vào buổi sáng trước khi ăn bữa sáng & buổi tối trước khi đi ngủ. trước hết chủ vườn phải là người quản lý giỏi../.định mức doanh thu của sân gà là sự chiến thắng của các chiến kê được đào tạo từ sân nhà trên đấu trường.. lót êm. Chú ý: bao tải trải nền phải rộng hơn bu úp đàn gà & vít căng thẳng ở các góc để gà mái mẹ không bới được.. 3-BÍ QUYẾT VỀ ĐẶT Ổ GÀ ẤP: 1 trong những yếu tố quyết định tỷ lệ ấp nở nhiều ít là kỹ thuật làm ổ gà ấp.5 ngày chờ gà nở hết & con gà nở cuối cùng khô lông.Nếu cũng đưa trống lối vào sẽ ra nhiều gà kê không chơi được. ham mê với công việc. nghỉ ngơi thoả thich mới được thả gà trống vào đạp . Chế độ ăn uống của gà con trong tháng đầu tiên : Tuần lễ thứ nhất chỉ cho gà con ăn vừng. phải đưa gà trống dong dựng. *Phải vặn ổ rơm. chọn lúc ấm trời.chắc chắn chủ vườn sẽ thành công mỹ mãn . Hội đủ những điều trên. ngoài ra rau & vỏ trứng phải đủ ăn đến mức dư thừa cả ngày. Lưu ý : Nếu có trứng vỡ ta phải thay ổ rơm mới vào ngày 15 để ổ sạch chuẩn bị đón gà con sắp nở. sau nữa là biết giao thiệp để quảng bá sản phẩm của mình. 10.CÁCH LỰA CHỌN GÀ BỐ . theo hình hơi trũng lòng chảo.15 & 19 kể từ ngày đặt trứng.tránh chuột bọ. trên có màn che. *Mỗi ngày đúng buổi trưa cho gà mái xuống ổ đi vệ sinh 1 lần khoảng 15 phút & nên cho tắm cát tránh bọ mạt hại gà . nếu thấy rõ gà trống đã phủ mái ở tư thế hoàn toàn tự nhiên là yên tâm tách trống ra cho đỡ hao tổn sinh lực. toát hơi ẩm cần thiết cho trứng trong môi trường nhiệt độ điều hoà. để gà mái đủ nước uống. biết ứng dụng kỹ thuật cao.

Bù lại ta sẽ đựơc những chú gà con tròn chĩnh. cạnh hoặc đường kính ~30 đến 40cm.trong trộn cơm cháo rơm rạ rồi lấp đất như hố chìm.ngoài thịt chín xay nhỏ. cẩn thận & xác định là bận rộn như nuôi con mọn. Bữa chiều: Khoảng 15 giờ cho ăn như bữa sáng. nước cơm hoặc cháo còn thừa. chú ý: xung quanh thành thùng phải có gờ đất & mặt đất đặt thùng cũng phải là đất mùn tơi xốp thì mới có sâu bọ được . khoảng 3 tháng tuổi gà con bắt đầu bỏ gà mẹ.xinh xắn & khoẻ mạnh đầy triển vọng về sau này.Chú ý: Có nắng trời tranh thủ phơi gà con. Với1nhà vườn vừa chăn nuôi kết hợp với trồng trọt. rác lá cành thu gom trong vườn ủ ải tạo thành giun dế. trộn với rơm rạ băm nhỏ. Chế độ ăn uống của gà con từ tháng thứ 2 đến lúc rời gà mẹ : Bữa sáng :Thóc + ngô + trạch (hoặc lươn) xay lộn với ½ vỏ trứng cho10 gà con dùng trong 1 ngày.rồi chuyển sang chế độ nuôi gà choai. Sơ đồ sinh thái khép kín sau đây là 1 gợi ý : Gà chim & cá cảnh thải nguồn phân dùng vào việc bón Cây trồng .phủ lên trên lớp đất xốp dày ~ 10 cm. . Bữa trưa : Cho ăn sâu bọ tươi trong hố sâu bọ làm tại vườn nhà. cho uống thuốc tẩy giun sán lần thứ nhất. Nuôi gà con trong 3 tháng tuổi đòi hỏi người nuôi phải tỉ mỉ. chim cảnh tốt vô cùng.tránh cớm gà. bới lên lấy sâu bọ cho gà ăn. đến 17 giờ cho ăn bổ sung thêm SÚP chín cùng bữa với gà lớn trước khi tìm chỗ đi ngủ. sâu bọ là nguồn thức ăn tươi tốt cho gà chim & cá cảnh. Kỹ thuật làm hố sâu bọ Một loại thức ăn tươi sống giầu dinh dưỡng cho gà con ăn là sâu bọ. sâu ~20 cm.ngay rơm rác lá rụng cũng phải tận dụng ủ ải làm hố sâu bọ & thùng nuôi dế mèn để tạo nguồn thức ăn cho gà con. chủ nhật nghỉ dùng thuốc. luôn giữ lớp đất này ở nơi dâm mát & ẩm. Tuần thứ tư vẫn cho gà con ăn thóc xay & rau./.vẫn dùng đều rau & thịt chín băm nhỏ như tuần trước. nhớ theo dõi phân khô là được.bước đầu cho gà con ăn điểm thêm trạch hoặc lươn băm nhỏ trần nước sôi. giun dế. chôn sâu dưới mặt đất ~20 cm. Hết. sau ~ 3 tuần lễ. Cách làm hố sâu bọ chìm bằng những nguyên liệu dễ tìm như sau: Đào 1 hố hình vuông hoặc hình tròn. cách làm như sau : Thùng vuông hoặc tròn kích thước như trên không có đáy đặt áp đất.thay thế tấm vừng hoàn toàn bằng thóc xay. còn rau tươi phải dư thừa cho cả ngày. Có thể làm loại hố sâu bọ nổi.Những gà con chậm lớn phải uống thêm thuốc theo công thức a-b-c (1dầu cá -1 B1 -1 C) mỗi tuần uống 2 chu kỳ thuốc như vậy.