Cách chăm sóc gà chọi, gà đá Nuôi gà chọi theo “Cổ học tinh hoa” (6099) [08.13.

09] Nuôi gà chọi Vua Tuyên Vương sai Kỷ Sảnh nuôi một con gà chọi. Được mười hôm, vua hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?” Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được, gà hăng lắm, chưa thấy gà khác đã muốn chọi rồi”. Cách mười hôm, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?” Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được. Gà còn hăng, mới thấy bóng gà khác đã muốn chọi rồi”. Cách mười hôm, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?” Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được, gà còn hơi hăng, trông thấy gà khác đã muốn chọi rồi”. Mười hôm sau, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?”. Kỷ Sảnh thưa: - Được rồi. Gà bây giờ, cho nghe thấy tiếng gà khác cũng không cho vào đâu. Trông, thì tựa như gà gỗ; mà thực, thì đủ các ngón hay. Gà khác coi thấy cũng đủ sợ, phải lùi chạy. (Theo Trang Tử) Lời bàn 1. Chưa trông thấy gà khác, đã muốn chọi, thế là tức khí hão, chớ vị tất chọi mà đã được. 2. Trông thấy bóng gà khác, đã muốn chọi, thế là cậy khỏe, chớ vị tất chọi mà đã được. 3. Trông thực thấy gà khác đã muốn chọi, thế là còn hiếu thắng chớ vị tất chọi mà đã được. Chỉ đến lúc mất hết tất cả tức khí, cậy khoẻ, hiếu thắng, luyện đã được hình toàn thần toàn đủ hết cả ngón hay, mà trông bề ngoài trơ ra như gỗ, là lúc ấy mới chọi được, có khi không phải đợi chọi, gà khác ngó thấy cũng đủ sợ mà trốn tránh rồi. Thế mới hay những bậc thánh hiền chỉ thu cái tài vào khuôn phép, nên cái khí vào tâm thần, chỉ cốt trong mình cho đầy đủ, không có ý gì tranh cạnh với ai, mà thiên hạ hồ dễ đã ai tranh cạnh nổi. Chờ những kẻ chỉ vụ bề ngoài, chăm chăm danh lợi, có tranh giành mới lấy làm vui lòng, có tham lam mới lấy làm mãn nguyện, còn những hạng tầm thường, có khi hại đến thân mà vẫn tự đắc cho là phải. (Theo “Cổ học tinh hoa” của Nguyễn Văn Ngọc và Trần Lê Nhân – NXB Trẻ) Kỹ thuật nuôi gà chọi Mục đích chính của việc nuôi gà chọi là sử dụng con trống vào việc huấn luyện và thi đấu. Đa phần gà mái và những con trống không thành công trong quá trình tập luyện cũng như thi đấu thường được giết thịt. Đối với gà mái, từ khi nở ra, lớn lên con nào có ngoại hình "ngố" thể chất khoẻ mạnh, tính khí hung dữ và có một số đặc điểm ngoại hình qui định phẩm chất tốt sẽ được giữ lại làm gà mái sinh sản. Chúng được kiểm định qua vài lứa, nếu sản xuất ra được nhiều gà trống đạt thành tích cao thì tiếp tục sử dụng nhân giống, nếu không đạt thì bị loại bỏ, chuyến sang giết thịt. Đối với gà trống, con nào có ngoại hình tốt, thể chất tốt, tính tình hung hăng thì được đưa vào huấn luyện, trong quá trình này người ta tiếp tục chọn theo các tiêu chí: - Có thể chất tốt (có khả năng chịu đòn, gan lì, luyện tập và thi đấu bền bỉ). - Có thế đánh hay, đòn đá đẹp và hiểm. - Có khả năng tránh đòn tốt. Tỉ lệ gà được huấn luyện thành công và trở thành gà thi đấu là rất thấp, chỉ đạt dưới 20% so với tổng số gà trống lúc nở ra. Phân bố Gà chọi được nuôi từ xa xưa ở nhiều địa phương thuộc tỉnh Bình Định. Đến nay, ước tính cả tỉnh có khoảng 1000 gà trống được tuyển chọn, huấn luyện và sử dụng làm gà thi đấu ở các cấp độ khác nhau. Tất cả các huyện và thành phố đều có nuôi và tổ chức trường đấu gà, song tập trung nhất là thành phố Qui Nhơn, Tây Sơn và Hoài Nhơn.

Chơi gà chọi cũng là hoạt động giao lưu văn hoá, cho nên giống gà chọi Bình Định hiện nay không chỉ tồn tại riêng ở Bình Định mà còn phát tán ra các tỉnh lân cận như Quảng Ngãi, Phú Yên, Khánh Hoà, Gia Lai, ĐakLak. Gà trống thi đấu đạt thành tích cao thường được bán đi nhiều nơi trong và ngoài nước. Phương thúc nuôi gà chọi và tổ chức chọi gà ở Bình Định Người chơi gà chọi ở Bình Định Khá đông, song phần lớn là người nuôi gà trống với số lượng ít (1 - 3 con), có một số gia đình nuôi gà mái để tạo giống. Nếu có dòng mái tốt thì họ thường giữ độc quyền, không bán con mái ra ngoài mà chỉ bán con trống. Chọn và nhân giống - Chọn dòng mái tốt theo ngoại hình, thể chất (thường là những con mái dữ) và đời trước cũng như đời sau của nó có nhiều con trống đạt thành tích cao. Gà mái chọn nhân giống thường là đã đẻ một vài lứa và tuổi không quá già (<6 năm tuổi). - Chọn gà trống có ngoại hình tốt và có thành tích cao, tuổi từ 1.5 - 4.0 năm, không đồng huyết với mái đã chọn. - Bổ sung dinh dưỡng cho gà trống và gà mái đã chọn trong suốt một tháng trước khi giao phối. - Tiến hành ghép phối (thường là vào cuối tháng chạp và đầu tháng riêng). - Ấp nở: theo truyền thống, người ta thường cho gà nở vào mùa xuân bằng phương thức ấp tự nhiên do bản thân gà mẹ thực hiện với một vài động tác hỗ trợ của con người. Đã có một số thử nghiệm ấp bằng máy, song lại được đánh giá là chưa thành công, thể hiện ở nhược điểm là gà lớn lên có khả năng thi. Chọi gà, một thú chơi công phu Nếu loại trừ tính chất cờ bạc ra khỏi trò chơi chọi gà thì đây quả là một thú chơi mang đầy tính nghệ thuật. Một nghề chơi công phu Theo những người chơi gà “có nghề” thì để tạo được một con gà tài, việc then chốt là phải biết chọn dòng. Gà mẹ phải được xuất thân từ dòng gà bền bỉ, có sức chịu đòn tốt, gan dạ và nhất là không có thói xấu “trả độ”. Còn gà bố phải thuộc dòng có chân đá hiểm hóc, nhiều đòn thế hay. Ðược hội tụ những tố chất trên, trong đám gà con được sinh ra thế nào cũng có được ít nhất là 1 con gà tài. Trước đây, những dòng gà mái “chiến” (gà dữ) đều tập trung ở các vùng phía Nam như: Mũi Né, Chợ Lầu (Phan Thiết), dòng gà của cụ Tôn Thất Ðệ ở Nha Trang, dòng “Xám rách” của ông Bảy Ðệ ở Vạn Giã (Khánh Hoà). Còn hiện nay, do qua nhiều năm các tay chơi trao đổi với nhau nên những dòng gà hay đã được rải đều ở các địa phương. Chọn gà tài phải được bắt đầu từ thuở “sơ sinh”. Trong một bầy gà vừa nở, người ta sẽ chọn con gà tách bầy đi bắt sâu kiếm ăn một mình, hoặc đêm về không “rúc vào nách mẹ” ngủ mà lại nằm ngủ đối mặt với mẹ (gọi là gà chầu mỏ). Còn nếu chọn gà không do mình tự “đúc” thì dựa trên những tiêu chuẩn căn bản như: cựa nhật nguyệt (cựa đen, cựa trắng), gà lưỡng nhãn (2 con mắt khác màu), gà có bớt trong lưỡi hoặc gà tử mị (tối nằm ngủ sải chân, sải cánh, duỗi cổ như chết). Những con gà được xem là “linh kê” khi chúng có những biểu hiện “lập dị” như: chúm chân bước từng bước đi như lính đi diễu hành, mặt cứ lắc qua lắc lại liên tục, hoặc mỗi buổi sáng sau khi được phun nước cứ đi vòng quanh lồng (gọi là gà né lồng). Dân chơi gà đã đúc kết những đặc điểm trên bằng mấy câu: “Nhất thời chân chúm bỏ ra, nhì thời lắc mặt thứ ba né lồng” ! Tuy nhiên, qua kinh nghiệm, hiện vẫn có ý kiến cho rằng “kê đá, mã kỵ”, phải nhìn được chân đá thì mới xác định được gà hay dở, giống như chọn ngựa phải cưỡi thử. Chọn được gà ưng ý rồi nhưng nếu nuôi không đúng cách, huấn luyện không bài bản thì cũng chẳng thể nên gà. Chế độ ăn của gà phải được tuân thủ: Một ngày chỉ cho ăn 2 diều lúa, trưa cho ăn xen kẽ rau xanh, vài ngày mới cho ăn một ít mồi tươi. Nuôi kỹ quá gà sẽ bị “nục” (mập quá) cũng không tốt. Muốn gà dày da có sức chịu đựng tốt, son gà thì phải dùng nghệ tươi, lá ngũ trảo, một chút phèn chua tất cả giã nát ngâm rượu để xoa cho gà mỗi ngày và cho phơi nắng (sáng) thường xuyên. Thường thì gà “chấm niên” (đúng 1 năm) mới được xây xổ tập tành chuẩn bị “tham chiến”. Những con gà đã được xây xổ xong phải được nuôi kỹ hơn nữa; tối cho ngủ mùng để khỏi bị muỗi cắn. Ðến thời điểm gà

Nếu có được trong tay một con gà chuyên cắn lưng. Cách cho nước gà sau mỗi “hồ” đấu cũng quan trọng không kém. thì cầu thủ đó lập tức nhận được sự tán thưởng của những người hâm mộ. Lào. anh còn đến các trường gà xem “chân” để chọn mua gà cho “xuất ngoại”. Xưa. nghỉ cho nước 5 phút. cần được quạt hay cần ăn cơm. Biết bao trò chơi để tiêu khiển hấp dẫn. trong đời sống con người chúng ta có biết bao trò chơi bổ ích. Anh là một “chuyên gia” đúng nghĩa bởi anh đã biết chơi chọi gà từ năm 10 tuổi. anh đã dám chắc trước mấy phần con gà nào thắng. Bề dày của nghề chơi đã cho anh nhiều kinh nghiệm từ việc chọn cho đến cách huấn luyện gà. Mạnh mẽ vì tính chất quyết đấu của nó. tôi may mắn được gặp một “chuyên gia” chọi gà: anh Trần Ðình Văn (Bảy Quéo) 53 tuổi. để tạo độ bền cho gà.một thú tiêu khiển dung dị đời thường. Một lần ra đòn đúng ngay tầm đích. Khi “chạng”. sau đó tiếp tục “chọi” cho đến khi phân thắng bại. rồi nhiều thú thư giãn nhộn nhịp trong 72 tiếng đồng hồ tồn tại của ngày đại lễ truyền thống cổ truyền dân gian Việt Nam có từ ngàn xưa. sang các nước bán được từ 100 đến cả ngàn USD/con. Tài năng của người chủ được thể hiện qua cách “chạng” gà. hát bộ. đua ngựa. sinh tử của hai chú gà trống chọi thì luôn được ví ngang như hai võ sĩ đang thi đấu trên vũ đài. giải trí để vui xuân. tam cúc. đá ngực hoặc “đâm đùi”. đó là chọi gà . . tập thế đá cho gà. cầu thủ bên nào ghi được bàn vào lưới đối phương. Nhất là anh có đôi mắt rất tinh tường khi “chạng” gà. Còn trong vòng đấu khắc nghiệt. mang đậm tính văn hoá nghệ thuật dân tộc mà tất cả mọi người từ miền thôn quê hẻo lánh đến thị thành sầm uất đều đam mê không kém so với các trò chơi xuân khác như bài chòi. nhắc đến cái tên Bảy Quéo trong giới chơi gà có lẽ không ai là không biết. Nay mỗi “hồ” đấu được ấn định là 20 phút. nhất là những đòn đánh. Trung Quốc… Giới chơi gà ở nước ngoài gọi anh là “Bảy Việt Nam”. nhìn cách chọi của gà người chủ biết con gà của mình cần cho nước nhiều hoặc ít. Do đó gà của anh nuôi ra trường đấu ít khi phải chịu thất bại. ở thị trấn Bình Ðịnh (An Nhơn). Nhưng có một trò chơi vốn không xa lạ. Campuchia. Do tính chất “một đi không trở lại”của cuộc chơi nên chuyện thắng bại trong một cuộc đấu không còn tùy thuộc 100% vào tài năng của con gà mà tùy thuộc phần lớn vào tài năng của người chủ. “xỏ dĩa” thì chẳng còn gì bằng! Chọi gà xưa và nay Ngày xưa. uống nước của trường gà. ông cha ta chơi gà có thể ấn định thời gian “chọi” của gà bằng các líu (cây nhang phân đoạn) ngắn hoặc dài để gà nghỉ dưỡng sức. bởi cái đích chính của những người chơi bây giờ là những đồng tiền cá độ ! Thật đáng tiếc ! Giá như trò chơi chọi gà còn nguyên tính nghệ thuật như thuở ban đầu thì quả là một thú chơi vừa mạnh mẽ vừa dịu dàng.. Vũ Ðình Thung Thảo Hà Cứ mỗi dịp Tết về. Gà trong nước anh mua từ 500.phải được cho đá dợt với một con gà khác hoặc để gà khác ngoài giỏ tre nhử trên không để tập đòn. gà được nhốt trong 2 chiếc giỏ. Có lẽ những tình cảm đáng quý ấy không còn tồn tại mấy trong những người chơi gà chọi hiện nay. 2 người chủ phải “chạng” gà bằng mắt. Nếu làm sai gà sẽ bị giảm sức thi đấu. Hiện anh đang có nguồn thu nhập rất cao từ việc cung cấp gà chọi cho dân chơi gà của các nước trong khu vực. Ngoài ra. tao nhã luôn luôn làm say mê lôi cuốn nhiều người. thoa gừng hoặc cho gà uống nước tiểu nhưng nay thì không một loại thuốc nào được tiếp sức cho gà. trong những cuộc chơi người ta có thể dùng nước ấm để áp. Xưa. nay thì gà chẳng còn “được phép” như vậy mà người chơi sẽ nắm đuôi của chúng kéo ra rồi thả vào để giục hăng cho chúng nhanh tiến đến ăn thua. Gà được ăn cơm. hát xẩm.. từ năm 1996 đến nay anh đã đi chơi gà tại nhiều nước trong khu vực như: Thái Lan. nếu gà mệt quá có thể đứng tựa vào nhau mà nghỉ hoặc được xử huề. lô tô. đá. Rồi khi nhìn gà ra đòn với nhau. Nhìn nhầm là cầm chắc chuyện thất bại. rất hấp dẫn. còn dịu dàng là vì chăm một con gà chẳng khác gì chăm một đứa con. Khi thực hiện bài viết này. đua thuyền. chọi trâu. Ngoài những con gà được “đúc” từ lò nhà.000đồng đến vài triệu đồng/con.

Quy Nhơn. Chính vì thế mà có rất nhiều đức ông. Những yếu tố cơ bản ấy được phô diễn. tuyệt vời như một trang dũng tướng. đang đi. Và mỗi khi Tết về. Bình Dương. biểu lộ ra hẳn bên ngoài ngay khi đang đứng. Chí Công. Vẩy. trường gà hẳn hoi. nhất là ở thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận dưới miền Tây như Bến Tre. Cách chăm sóc gà chọi. Cần Thơ. mạnh mẽ hơn. với lò đào tạo. Đà Nẵng. cựa dài sắc nhọn có phải là vũ khí lợi hại. Phan Rang. Cà Mau. sân. Long An. địa phương xa như giống Ninh Hoà.. Thành phố Phan Thiết vào những ngày tết luôn luôn rất sôi nổi không thua gì sức hấp dẫn từ các trận cầu trên sân cỏ thế giới. hay dở ra sao. thì thường đam mê gà tre chọi. tiếng gáy. tía ô.. bền sức chiến đấu và ngoan cường dũng mãnh đến hơi thở cuối cùng với kẻ thù. Có nghĩa là trận đấu gà phải có một kết thúc đẫm máu khi một con phải bỏ mạng tại trường gà bởi bị một đòn nốc ao của đối phương đâm vào tử huyệt. tiêu khiển tuyệt vời không thể thiếu trong 3 ngày xuân. con nọ móng thẳng thì hay dở thế nào. sở trường cho nó lắm không khi xông ra trận. thanh niên tuổi trẻ không những đam mê nuôi chơi gà chọi mà còn luôn ham thích. cũng là những yếu tố cơ bản rất cần thiết phải có đối với một chiến binh gà trống chọi dũng mãnh và thiện chiến. Phong trào chọi gà ngày xuân ở thị trấn Liên Hương. Tức là có đủ cả trí-vũ-dũng-uy-nhân không thua gì đặc tính vốn có ở con người. Sóc Trăng. động viên thích thú từ vòng người đang xem bên ngoài. gà chọi (gà nòi) hoàn toàn khác với nuôi gà thịt. Phú Yên nhất là từ Khánh Hoà trở vào tới Bình Thuận. Bình Định. Nha Trang. Quy Nhơn.. Riêng ở Bình Thuận. đang chiến đấu với địch thủ. Phan Rí Cửa. Quảng Trị. Ở thị trấn Liên Hương. Đồng Nai thì thích chơi giống gà nòi cao giò . Lúc sinh thời. Cánh thon dài. nhịp vỗ chậm thì đem lại những phản ứng chậm chạp khi xoay sở đánh đòn. Trà Vinh đến Bà Rịa Vũng Tàu. Cam Ranh. để làm giống lưu truyền cho những mùa sau. nhất là khâu cho ăn để sao cho gà không có mỡ. thuộc chủng loại nào.. Phan Rí Thành. Người miền Trung từ Quảng Bình. Vào ngày xuân. Người chuyên nghề thì chọn lựa kỹ hơn với kiến thức rộng trong lĩnh vực chuyên môn của nhà nghề. đúng giờ giấc? một lượng thóc không thay đổi. Bình Phước. những năm gần đây phong trào nuôi gà chọi hồi sinh trở lại có chiều hướng gia tăng phát triển.. được trang bị hai cựa chân bằng hai lưỡi dao nhọn hoắt..đá đẹp mắt vào yếu huyệt của đối thủ thì chú gà trống ấy được cổ vũ bằng những lời reo hò. tía. Trận đấu bao giờ cũng được đánh dấu bằng một cây nhang cho từng hiệp đấu (cây nhang trầm đốt lên để đánh dấu) cũng có con bền bỉ đến 4-5 nhang. Đồng Tháp. người miền Nam. gà đá Thái Đoàn Cho gà chọi ăn để không có mỡ Nuôi gà đá. nòi gì.. Chợ Lầu. Người chơi gà chọi sành điệu. tả tướng quân Lê Văn Duyệt rất mê nuôi và chơi gà chọi. thú nuôi chơi gà trống chọi lại xuất hiện.. hoặc một đấng nam nhi đại trượng phu. mỗi ngày chỉ cho ăn 2 lần. có điểm. có nhiều người nuôi các giống gà nòi nổi tiếng từ các tỉnh bạn. mào rộng dài thì được thuận tiện ra sao. Để gà không có mỡ. Bạc Liêu. người miền Bắc thường thích chọi gà bằng các đôi gà trống kiến ta với những bộ lông đa màu sặc sỡ. là giống gà lai hao hao chủng loại kiến lùn.loại gà nặng ký ra đòn đau hơn. ví dụ con này có vuốt cong thì bất lợi hay không. Ông thường nói với thuộc hạ tả hữu xung quanh mình rằng một chú gà trống luôn hội tụ đủ 5 yếu tố. Sức chiến đấu ngoan cường và say đòn cho đến khi kiệt sức bất tỉnh khuỵu xuống và huyết nhuộm đỏ toàn thân. Tiền Giang. ô xám.. phẩm chất cao quý. xám. như một thú thư giãn.. . nòi Đắc Lắc. vi. lông mao. phải cho ăn theo cách riêng: gà cho ăn phải có chừng mực. nhân giống nuôi dạy rất tốt. dáng đứng. rộ lên cùng với những lôi cuốn hấp dẫn mà nó đem lại như một niềm vui giải trí văn hóa cuộc sống cho con người. Thành Diên Khánh. có khi cả ngày mà vẫn chưa chịu thua chạy. ô. Thừa Thiên Huế.. nâng niu. am tường kỹ lưỡng thì họ luôn rất rành chuyện chọn giống nào.. yêu quý chúng còn hơn những động vật nuôi khác trong gia đình.

Tẩm liên tiếp từ 2-3 tháng thì da gà dày. cho cựa lì đi. vì phải tuỳ thuộc vào thể trạng của mỗi con gà. Song việc định mức thóc cho gà ăn hàng ngày là việc cực kỳ khó khăn. phải là loại thóc tốt. chắc hạt. trong dân gian thường có những bài thuốc rất công hiệu. tỉ mỉ và gà chọi sau thời gian được chăm sóc. Hơn nữa. nước Việt phải trải qua một cuộc nội chiến kéo dài 30 năm khiến hàng triệu người phải bỏ mình. dai như da voi. không phát triển bình thường. gà nòi đã được xuất cảng qua các quốc gia láng giềng như Thailand.accessexcellence. cho ăn. chỉ có một nơi duy nhất có giống gà nhìn không khác gì gà nòi. mỗi ngày tẩm một lần. tẩm tiếp bằng phèn chua.PROTOCHICKEN). lại phơi khô và cho gà ăn. Nghệ thuật đá gà ở Việt Nam là một truyền thống văn hoá lâu đời đã đựơc ghi chép cách đây ít nhất là 700 năm. cựa không mọc dài ra. Ngoài ra. rồi đãi trong nước sạch. Tất cả cho vào hũ ngâm ngập rượu. chuốt cho sắc. Đã có khá nhiều tranh cãi về nguồn gốc gà nòi. Trong những thập niên gần đây. chỉ dài độ 1. vỏ cây bần (200g).. mà chỉ bị thương thôi. Nghĩa là phải tính toán chi ly mỗi ngày gà ăn bao nhiêu. dai. đây là điều hết sức kỵ đối với gà chọi. nhưng không quá ít gà mới phát triển thể lực được. nhặt kỹ thóc lép. Gà đá cựa thường. tháng sau mới dùng để tẩm da gà. Xin giới thiệu một thuốc nam khá phổ biến ở vùng Cao Lãnh (Đồng Tháp) gồm: măng cụt (200g). cựa thường khó mà đâm thủng. đó là đảo Reunion Island.1. nhưng không nhọn. cộng với khâu tẩm ướp thuốc thì da thịt gà chọi săn chắc.org. Tài liệu này cho biết gà đã đựơc thuần hoá cách đây 8000 năm tại Đông Nam Á trong một khu vực phạm vi bao gồm Thái Lan và Việt Nam. Có thể Việt Nam là quốc gia duy nhất có giống gà nòi đòn trụi cổ. có thể nuôi để đem đá chọi. gà chọi không bị chết như chơi cựa sắt. nơi mà loại gà rừng đỏ hiện đang sinh sống ngày nay. nghệ xà cừ (100g). cựa không đâm thủng. Chọn thóc cho gà ăn. (Qúy độc giả có thể đọc bản tài liệu bằng Anh ngữ tại đây. Tẩm xong loại rượu này. Với cách cho ăn nghiêm ngặt như vậy nên người xưa nuôi gà chọi rất công phu. . hoặc là gà sẽ thừa mỡ. Nhờ cách cho ăn rất giới hạn. củ riềng (100g). Vì lý do đó nên lượng thóc cho gà ăn phải định lượng cho đúng. Indonesia. Qúy độc giả có nhu cầu nghiên cứu có thể xem thêm tài liệu của nhóm chuyên gia Nhật Bản đựơc đăng tại địa chỉ www. Và lúc này dùng toa thuốc ăn. tẩm như trên mới có tác dụng. toa vỏ để 1 lại tẩm Còn có cách "gọt giũa cựa" chỉ dùng cho gà đá cựa thường ở vùng Bắc bộ (không dùng cựa sắt như ở Nam bộ).1 Báo nông thôn số 157 ra ngày 6/8/2004 Xuất Xứ Không ai biết gà nòi Việt Nam có nguồn gốc từ đâu. do người nuôi cứ nướng đỏ sắt tì vào. cứng. nhà cửa tan nát lại càng khiến cho các tài liệu gà nòi khác đều khan hiếm. mặt mũi bặm trợn như thường thấy vì giống gà này không có xuất xứ từ những quốc gia khác. Toa thuốc dùng để tẩm cho da gà dai. cứng Để cho da gà dai.Vì tiết chế việc ăn như vậy nên gà chọi không có mỡ thừa. và Malaysia. mỗi tuần 2 lần. lại yếu ớt. Xuất xứ khởi thủy của nó không thể truy cứu được vì thiếu tài liệu.. Việc cho ăn này áp dụng từ tháng thứ 3 trở đi và từ đây gà cũng đã được nhốt riêng. Đá bằng loại cựa này.5cm. Những người Việt hiện sinh sống ở Hoa Kỳ cũng đã đem đựơc trứng gà nòi qua đây và ấp nở thành công. gừng (100g). các thứ dơ bẩn. nhiều khi phải đếm hạt cho ăn. Nếu không cho ăn đúng cách thì một là gà mất sức.

không lú ra đựơc. hoặc cựa mọc không dài.gif Gà Đòn Gà đòn là loại gà cổ trụi.com/image/ganoi/malai.Định Nghĩa Theo pho tự điển "Đại Nam Quốc Âm Tự Vị" của tác giả Hùynh Tịnh Của (Quyển II. Danh từ gà nòi được dùng để gọi chung cho cả gà nòi đòn lẫn gà nòi cựa. cho nhảy đực Giữ Phường Nòi = Giữ giống dòng Tự Điển DICTIONNAIRE ANNAMITE-FRANCAIS soạn thảo bởi Génibrel. không phải chạ. Danh từ "gà đòn" phát xuất từ miền Trung đựơc dùng để gọi riêng loại gà đá đòn bằng quản và bàn chân. Gà đòn dùng quản và bàn chân để quất. Rặt Nòi = thật giống. Gà này lớn con được dùng theo thuật đá đòn bịt cựa. http://www. Tự Điển Gustave Hue. (thường đựơc gọi tắt là gà đòn và gà cựa) http://www.ganoi. Ở miền Trung. Gà đòn chín tháng tuổi thì cựa cũng chỉ bằng hạt bắp. Vì được gần gũi và chăm sóc bởi chủ kê nên gà nòi có những đặc tính tâm lý rất . Đó là loại gà mã lại (còn gọi mã mái) và gà mã chỉ. không lộn lạo. Qúy độc giả có thể xem chi tiết của hai loại gà này tại hai liên kết sau: Mã Lại và Mã Chỉ. giống.ganoi. Mặt gà rộng bản với xuơng gò má nhô cao. chính là giống gà tốt.machi. http://www. Khi cựa mới lú cũng bị chủ gà bấm cựa khiến cựa bị tầy đầu. Cựa của gà đòn có gốc to và mọc rất chậm so với gà cựa. Đặc Điểm Chung Gà không cựa Gà đòn thường được sách vở mô tả là loại gà chân trơn. đá gà là thú tiêu khiển của người lam lũ.một độ dầu ăn hay thua cũng kéo dài suốt mấy giờ đồng hồ. Ngày nay danh từ gà đòn đã được công chúng dùng một cách rộng rãi để gọi chung các loại gà nòi đấu ở trường gà đòn trong đó có những loại gà miền nam có cựa dài và biết xử dụng cựa.jpg Cựa của một con gà đòn 9 tháng tuổi. thật nòi. Để Nòi = Để nối sinh Nòi Ăn Cướp = Quân ăn cướp. con cháu kẻ cướp. cựa vừa lú như hạt bắp. bản in năm 1896 trang 155) thì chữ "Nòi" có những nghĩa sau: Nòi = dòng.jpg Gương mặt bặm trợn Đầu và diện mạo Xương sọ gà nòi lớn hơn gà thường. Bởi lẽ tiền bạc khó kiếm nên dân miền trung thích chơi gà đòn. khi hết mùa đồng áng mới bắt tay vào việc chơi gà. không cựa.ganoi. xuất bản năm 1937 ghi: Lấy Nòi = Gây giống. Vì chuyên về gà đòn nên dân miền Trung tuyển chọn cản gà khiến gà bị nín cựa. có khi suốt ngày. Gà đòn được chia ra hai loại rõ rệt. chính là một máu một thịt.com/image/ganoi/head/head4. Nếu con nào có cựa mọc dài cũng sẽ bị cưa hoặc mài ngắn. Gà Nòi = Gà người ta nuôi cá độ. chân cao. Nói chung thì lối đá của gà đòn khác hẳn gà cựa. Gà cựa thì dùng cựa để đâm. mọc chậm và ngắn. cốt lớn dùng để đá chân trơn hoặc bịt cựa. đỉnh đầu của xuơng thường lớn bản và bằng. . J-F-M xuất bản năm 1898 cũng có những định nghĩa tương tự.com/image/storypic/spurs/flatspur3.

Qúy độc giả có thể Bấm vào đây để xem thêm hình ảnh đầu gà nòi. Qúy độc giả có thể bấm vào đây để xem thêm về chân vảy. Các tay chơi gà thường truyền tụng câu ca dao: “Chân xanh mắt ếch đánh chết không chạy” Những Đặc Tính Khác * Đùi: Nở nang và thường dài hơn phần quản * Chân: Tương đối cao. Những người xa lạ với gà nòi thường thắc mắc đặt câu hỏi: “gà nòi trụi lông cách tự nhiên hay bị hớt ?” Câu trả lời không đơn giản vì còn tùy thuộc vào loại gà.ganoi. Trong khoảng hơn ba thập niên qua. Thông thường thì gà nòi trơ trụi cho đến khi được 1 tuổi nếu được nuôi ở những nơi có thời tiết và khí hậu nóng ấm như Việt Nam. Nếu gà nòi mắt ếch mà có màu chân xanh thì được xem là hợp cách rất qúy. Các tay chơi gà thường om và vào thuốc tẩm làm cho lớp sừng (da trên mặt) và lớp biểu bì săn chắc lại khiến cho các chân lông bị khô khiến lông khó mọc lại.com/image/ganoi/10mgrey. Qúy độc giả có thể xem thêm về quá trình phát triển bộ lông của gà nòi trong phần Quá trình phát triển bộ lông Hình bên cạnh là một con gà xám tơ 10 tháng tuổi. * Da: Dày và đỏ. Ngày nay lọai gà chân vàng tuy chưa được ưa chuộng một cách rộng rãi nhưng cũng đã được dần dà chấp nhận trong giới mộ điệu chơi gà. Gà mắt ếch có đặc điểm lanh lợi và linh động khi ra trận. Chính vì thế mà thịt gà nòi . khi có người lạ đến gần gà nòi sẽ ngóng cao đầu và nghiêng mặt.com/image/ganoi/wrinkle. da dày và nhăn Cổ gà nòi lớn và trông rất mạnh bạo với một chiều dài vừa phải. http://www. * Thịt: thịt gà nòi là lọai có cơ bắp lớn nở nang do năng vận động và tập luyện. Có những lọai gà nòi trụi lông cổ tự nhiên hoặc có rất ít lông nhưng cũng có những lọai có lông phủ đầy mình. Gà nòi đã được mang qua Hoa Kỳ nuôi và chúng đã dần dà phát triển bộ lông đầy đủ để thích nghi với khí hậu lạnh.ganoi.com/image/ganoi/frogeye. Loại chân vuông hoặc tam giác thường đựơc các sư kê ưa chuộng. Đầu. một lọai gà Tàu hay gà Bắc Thảo nuôi để lấy thịt. Chân và vảy Chân gà nòi thường có hai hàng vảy với đường đất chạy hình chữ chi ở giữa hai hàng vảy. Lớp da ở cổ gà nòi được xếp lớp theo hình sóng dợn. khi đối diện một con gà khác đôi mắt sẽ gườm lên thách thức so tài.jpg Da cổ nhăn dày và xếp lớp Cổ lớn. Phần bụng nhỏ và không phát triển. Lông ở cổ và đùi có thể sẽ không mọc lại được trong lần thay lông của mùa sau. * Mình: Rắn chắc và dài đòn. và đùi còn trụi lông tự nhiên vì gà còn tơ. Gà nòi nơi đây thường có bộ lông đầy đủ hoặc chỉ trụi chút đỉnh ở phần cổ khi được 9 tháng tuổi. khuôn mặt gà nòi biểu lộ nét thỏai mái và tự tin.ganoi. cổ.jpg Mắt ếch. Có sách ghi rằng gà ba hàng vảy tuy đá nhanh đòn nhưng đòn không mạnh. nếu gà nòi có mắt lớn thì không thích hợp cho các trận đá nhưng gà có mắt lồi như mắt ếch thì lại khác. http://www. http://www. trố mắt tò mò theo dõi nhìn. lý do là màu chân vàng là màu của gà thịt. chẳng hạn khi được chủ kê cho ăn hay tắm rửa. Gà nòi với ba hay bốn hàng vảy thường rất hiếm. các tay chơi gà ở miền Nam thường không thích gà nòi có chân màu vàng. Khi lâm trận thì mắt gà nòi lộ sát khí.khác biệt với các lọai gà khác. xương cổ rất cứng cáp và các khớp xương gắn bó đều đặn và rắn chắc.jpg Gà 10 tháng tuổi trụi lông tự nhiên.

phải “hầm” lâu hơn gà thường mới ăn được ! * Xương: gà nòi có bộ xương rất lớn và nặng ký do đó cần có thời gian lâu cho gà phát triển. Trung bình hơn 1 năm gà nòi mới đủ thể lực và cứng cáp để có thể ra trường. Bà Điểm. * Cựa: Loại cựa đơn là thông thường nhất. Nghệ thuật chơi gà cựa không được phổ thông ngòai miền Trung Phần và Bắc Phần. khó gẫy. Gà nòi cũng được phát triển rộng rãi các tỉnh.8 kg tới 5 kg) * Tiếng gáy: Gà nòi không gáy nhiều như các lọai gà tre.v. trong khi miền Trung gọi là “Gà đá”. * Đuôi: đuôi gà nòi ngắn. Những đặc điểm khác của gà cựa cũng khác nhiều khi so với gà đòn như : * Mặt : gà cựa có khuôn mặt rất “bảnh gà” và da mặt mỏng hơn.2ký-lô đến 3. * Trọng lượng : gà cựa cân nặng trong khác biệt từ 2. Gà có lông “Mã chỉ” thường có thêm lớp lông vũ phủ thêm bên ngòai lớp lông ống. Sàigòn. cổ và đùi.ganoi. Khánh Hòa. lì lợm và bất khuất.… Qúy độc giả có thể Bấm vào đây để xem bản đồ địa danh Việt Nam. Phú Yên. * Mắt : mắt gà cựa nhỏ và tròn. * Tánh nết: Đặc tính của gà nòi là can đảm. gà Thái hay gà Tàu. điều và vàng. * Cổ : cổ gà cựa ngắn và nhỏ hơn nhiều so với gà nòi. Lâm Đồng. Lông cổ mọc dài thành bờm và lông mã mọc dài phủ xuống hai bên hông trông rất đẹp. nhạn. * Chân : ngắn và nhỏ. * Bộ Lông: Lông rất thưa thớt ở phần đầu. chuối và ó. Chữ “chọi” theo tiếng của miền Bắc có nghĩa là đánh lẫn nhau. Nam. * Trọng lượng: gà nòi có trọng lượng từ 6 tới 11 pounds (khoảng 2. ô.com/image/ganoi/gacua. * Đuôi : đuôi gà cựa là lọai lông ống nhỏ mềm mại. “Tam Đinh”. Cao Lãnh.vv… Trong miền Nam gà nòi được biết nhiều qua các địa danh như : Bà Rịa. * Địa điểm: Gà nòi đòn nổi tiếng hiện nay được nuôi nhiều ở các tỉnh miền Trung như : Bình Định. vùng ngòai Bắc như : Lạng Sơn. và Bình Thuận. Trung phần được tính từ Tỉnh Thanh Hóa xuống tới Đắc Lắc. (Việt Nam đựơc chia ra thành ba miền: Bắc. hình thể cựa gà rất bén nhọn và dài. lông ống cứng có hình cánh quạt để chống đỡ khi nhảy.trở nên dai. Lông cứng. Long An. ô điều (tía). Các lông phủ đuôi mọc dài và cong vòng như lông đuôi chim phụng. dòn và dễ gãy.gif Gà cựa là lọai gà nhỏ và nhẹ hơn với bô lông phát triển đầy đủ và có cựa bén nhọn và dài.… “Lục Đinh”. * Lông : gà cựa có lông phủ kín tòan thân. Đây là những lọai gà nòi giòng khác biệt. Gà cựa phát xuất từ miền Nam và được đa số người miền Nam yêu chuộng đá gà theo lối gà cựa. . Các con gà có sắc lông pha trông rất rực rỡ và đẹp mắt như xám son.2 ký-lô. Trung.) Gà Cựa http://www. Ngòai miền Bắc gà nòi được gọi là “Gà chọi”. Tiếng gáy của gà nòi trầm hùng. mí mắt mỏng. Đồng Nai (Biên Hòa). . Ninh Thuận. Gà Chọi. Tuy nhiên có lọai gà nòi có từ 2 đến 6 cựa chột như đầu đinh nơi chân được gọi là gà “Nhị Đinh”.v. Bắc Giang (tỉnh Hà Bắc cũ). Gà Nòi Tùy theo thổ âm của mỗi vùng tại Việt Nam mà gà nòi được hiểu và gọi theo nhiều từ khác nhau. hay cựa dao cho các trận gà sanh tử. Đà Nẵng và nhiều vùng cao nguyên. Nam Định. Riêng chữ “đá” dùng để diễn tả cách gà nòi cùng chân để đá con gà . Hà Nội. * Cựa : gà cựa mọc cựa rất nhanh. té. Theo truyền thống xa xưa thì gà cựa được thả cho đá với cựa tự nhiên mọc ra nhưng ngày nay các tay chơi đá gà cựa đã biến hóa và tháp cựa căm (cựa nhọn làm bằng căm xe). Gà Đá. Gà nòi có nhiều sắc lông chính như xám.

Một trong những người tiên phong trong việc biên soạn và để lại cho hậu thế nguồn tài liệu quý giá là Tả Quân Lê Văn Duyệt (1763-1832). Vào thời đó. Mặc dù dùng ba danh từ khác nhau để diễn tả gà nòi nhưng các tay chơi gà tại các miền khác nhau trên nước Việt Nam đều hiểu rõ các danh từ địa phương và vui vẻ chấp nhận cả những danh xưng về gà nòi này một cách hài hòa.đối phương trong trận đấu. Phải đâu kế hoạch của nhà cầm quân? Ngày nay các tay chơi gà nòi có thể tham khảo về những kỹ thuật nuôi. Vào thời này ở miền Bắc có nhiều trường gà (sới) cho các tay chơi gà nòi so tài cao thấp với số người tham dự lên đến cả hàng ngàn người . Ở vào tuổi 30 “Tam thập như lập” Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đã thống lãnh quân đội để chống lại giặc "Thát Đát". có thể hơn 700 năm trước vào thế kỷ thứ 12. ấn bản về nghệ thuật và văn chương truyền khẩu qua cách chơi gà nòi đã được ghi nhận lại vào thời kỳ tiền chiến (1945). Thú chơi gà nòi và truyền thống đá gà tại Việt Nam đã có từ lâu đời.gif Cựa gà không chọc thủng áo da !!!. bất túc dĩ thi quân mưu. một Trung thần có công bình định và xây dựng tỉnh Gia định ngày nay dưới thời vua Gia Long (Nguyễn Ánh). cũng như cách dưỡng gà để ra trường. Thát tới. các sách vở quý giá đều bị Tàu tịch thâu và đốt cháy để áp dụng chính sánh "ngu dân" hòng thống trị Việt Nam lâu dài. Các tay nuôi gà nòi thường chuyên biệt về một lọai gà đòn hay cựa chứ không chuyên cả hai lọai. Tục truyền Tả Quân Lê Văn Duyệt đã nuôi 5000 con chiến kê để nghiên cứu về các thể loại như Ngũ Hành luận dựa trên sắc lông.ganoi." Diễn thơ Đúng có lúc quân Mông. mặc dù có sự khác biệt rất rõ ràng giữa hai lọai gà nay như đã phân tích ở phần trên. Trong thời gian đầu khi sở thích chơi gà nòi được bắt đầu phát triển cho một số bậc vua chúa quyền quí và sau đó lan rộng ra chốn dân giã. Những nghề cờ bạc tinh ma. Một điển tích khác trong lịch sử Việt Nam vào thế kỷ thứ 13 đó là dưới thời nhà Trần. Những tài liệu hướng dẫn về cách chọn lựa xem tướng gà nòi chỉ xuất hiện gần đây vào thế kỷ thứ 17. Cựa gà không chọc nổi áo da. những tài liệu về văn chương được truyền tụng đã bị thất lạc hoặc tiêu huỷ và lấy mất do những lần Việt Nam bị nước Tàu xâm lăng và thống trị. Theo thông lệ thì những tay chơi gà đòn không tham gia vào các trận đấu của dân chơi gà cựa và ngược lại – nguyên nhân chính là hai lọai gà này có những cách nuôi và kỹ thuật khác nhau trong việc huấn luyện xoay xổ. Để cảnh tỉnh binh sĩ và dân chúng chỉ lo mải mê với thú chơi gà nòi mà quên đi mối họa "nước mất nhà tan" ngài đã cảnh tỉnh quân lính bằng lời hiệu triệu: "Hùng kê chi cự. tập luyện và chuẩn bị gà ra trường từ các tay chơi gà nòi đầy kinh nghiệm và lão luyện đã từng sống tại Hà Nội với giòng gà Mã lại (Mã mái) vào những năm của thập niên '30. Lịch sử Việt Nam ghi lại những lần trở lại đô hộ Việt Nam. phép xem tướng và phép xem vảy. Một số những tài liệu. thú chơi gà nòi đã thành một hiện tượng rất phổ thông trong dân gian. Trong miền Nam hầu hết mọi người đều dùng hai chữ “gà nòi”. Nhưng các tay chơi gà cựa hay gà đòn cũng dùng hai chữ “gà nòi” để nói đến lọai gà mình nuôi. cựa gà nòi được nhắc đến trong bài Hịch Tướng Sĩ trong Hưng Đạo Đại Vương Liệt Truyện. bất túc dĩ xuyên lỗ giáp Đổ bác chi thuật. Lịch Sử và Gà Nòi http://www.com/viet/image/ganoi/spur. Một trong những thủ bản cẩm nang về gà nòi còn được truyền tụng đến ngày nay là "Kê Kinh" mặc dù do bản sao chép lại đã "tam sao thất bổn" nhưng vẫn còn nhiều giá trị và được các sư kê và các tay chơi gà gối đầu giường và dùng làm "kim chỉ nam" cho việc chọn và xem tướng gà nòi. Trong miền Nam nơi sản sinh ra nhiều giống gà cựa hay. Khi hiểm hoạ của giặc Mông Cổ với một đạo quân hùng hậu dưới thời vua nhà Nguyên là Hốt Tất Liệt tràn sang biên giới để xâm lăng nước Đại Việt vào năm 1258.

Muốn hiểu rõ hơn về truyền thống đá gà tại Việt nam thì cần phải hiểu thấu đáo chữ "Nòi" trong văn chương bác cổ. Tuy nhiên phải nói đá gà là một trong những loại thi đấu được nhiều người ưa thích và tham dự.vn http://www. vua cho xây "Hổ Quyền" trên bờ sông Hương cách nội thành Huế khoảng 4 kilo mét về hướng Nam.com/Hue/v_pages/kt_hoquen. Hổ Quyền rất đựơc các vua nhà Nguyễn ưa chuộng. Có ba loại chính được dùng trong thể loại thi đấu là: Hổ Quyền. Nhiều chuyện được dân gian truyền khẩu kể lại về Nguyễn Nhạc là người rất mê gà nòi.com/image/storypic/hoquyen/ho. và Đá Gà.jpg Những mẫu tem thư gà nòi đựơc chính quyền Việt Nam phát hành nói lên nét đặc sắc của truyền thống đá gà trong các dịp Tết và lễ hội. Hổ đựơc dùng để đấu với voi và thường bị voi quật chết. Môn Chơi Của Bậc Vương Giả Các triều đại vua chúa Việt Nam ngày xưa thường dùng súc vật để thi đấu hoặc biểu diễn trong những dịp lễ hội đặc biệt. chúa và các quan cận thần chơi gà phải kể đến Tả Quân Lê Văn Duyệt và Nguyễn Nhạc (nhà Tây Sơn 1778 .sggp.com/image/storypic/story10d. Qúy độc giả có thể tìm hiểu thêm về môn chọi trâu tại đây Đá Gà http://www. Bốn chữ "Nòi Giống Tiên Rồng" mang một ý nghĩa sâu đậm về nguồn gốc và bản sắc dân tộc.hueworldheritage. Năm 1830. Ngoài những bậc như vua.htm http://www. Một số tỉnh tại miền Nam như Bình Dương.org. http://www.vietnamtourism.ganoi.Hải Phòng. Chọi Trâu. Có nhiều điểm tương đồng khi nói đến . Nhà vua có 40 vợ. to con với sừng dài vuốt nhọn được dùng để tranh giải giữa các làng vùng Đồ Sơn .gif Một trận thư hùng. Qúy độc giả có thể tham khảo thêm về bộ môn này tại các trang sau đây: www. Gà nòi trong lịch sử và sinh họat.com/image/storypic/hoquyen/minhmang.ganoi. Chữ "Nòi" được dùng cách đặc biệt để nói về truyền thuyết xuất xứ của người Việt ngày nay. Ngày nay chính phủ Việt Nam đang khuyếch trương nghệ thuật chọi trâu lâu đời và truyền thống này tại miền Bắc. chính ông là người đã bỏ công ra sưu tầm về môn "Kê Quyền" là môn võ dựa trên các thế đánh và ra đòn của gà nòi. 87 hoàng tử và 64 công chúa.org.vn/phongsudieutra/nam2005/thang7/59438/ Chọi Trâu Loại trâu cổ.1802).jpg Vua Minh Mạng. Long Bình-Đồng Nai cũng đã thấy bắt đầu thi đấu và khởi sắc.ganoi.jpg Hổ Quyền Vua Minh Mạng sinh năm 1791 và băng hà năm 1840. Sử ta có ghi lại chuyện con nuôi của Tả Quân Lê Văn Duyệt là Lê Văn Khôi dùng tay không đả hổ trong dịp Sứ Thần Xiêm La (Thái Lan) ghé thăm khiến họ kinh phục. Trong khi "Hổ Quyền" là một nghệ thuật biểu diễn võ thuật được tổ chức trong giới hạn của cung đình cho các bậc vua chúa thưởng ngoạn thì "Chọi trâu" và "Đá gà" là hai thú vui dân gian. Ngày nay những thế võ này vẫn được lưu truyền lại tại vùng Bình Định thuộc miền Trung Việt Nam. http://www.com/viet/image/storypic/vietstamp.http://www. Truyền thuyết "Tiên Rồng" được dùng để nói đến người Việt ngày nay là hậu duệ của "Cha Rồng" và "Mẹ Tiên" một giòng dõi có một không hai trong lịch sử nhân loại.ganoi.

. Mặc dầu được dựa trên một thành ngữ đã có sẵn và thay đổi hai chữ “tiếng Việt” thành hai chữ “gà nòi” trong câu "Tiếng Việt còn. Có thể đó là một trong những lý do mà người Việt ưa thích nuôi gà nòi. Nếu không kể đến rồng là biểu tượng trong tưởng tựơng thì có thể nói gà nòi là biểu tượng hoàn hảo nhất cho sự dũng cảm và bất khuất của dân Việt. Ngay cả những tay mê gà ở Mỹ cũng tự xem mình thuộc thành phần "special breed". Đặc tính can đảm của gà nòi có thể nói phần nào ảnh hưởng đến cá tính và gây phấn khích trong cuộc chiến nhưng nếu gà nòi bị tuyệt chủng hay mất đi thì tinh thần chiến đấu và sự hứng thú của người trong thời thế cũng bị ảnh hưởng ít nhiều. Những người mê gà nòi là những người có những tánh nét đặc biệt hiếm có. giầu hay nghèo đều như nhau. Trong lịch sử nước nhà. Trong nghệ thuật gà nòi. Từ đặc tính văn hóa cổ truyền này. Qua kinh nghiệm và cách săn sóc luyện tập mỗi một con gà nòi ra trường đều mang niềm tự hào cho người chủ kê. nước Việt còn. Nó là văn hoá của giưới thượng lưu biết chữ vì họ phải thông suốt những tài liệu đá gà đựơc viết bằng Hán văn hoặc Hán Việt như Kê Kinh. Sự bất khuất và dũng cảm của dân Việt có những điểm tương đồng với sự bất khuất và dũng cảm của gà nòi. Những dũng tướng điều binh góp phần để bảo vệ giang sơn gấm vóc được biết trong lịch sử Việt Nam như Lê Văn Duyệt. Gà nòi mất. Đạo Kê được thành hình và ra đời. Có những người yêu gà nòi đã bất bình thốt lên: "Gà nòi còn. Đối với một sư kê thì nỗi sung sướng và tự hào lớn nhất của họ là khi dòng gà của mình ra trường đá thắng một con gà lừng danh khác đã có tên tuổi trên chốn giang hồ. dân tộc Việt luôn luôn nổi dậy để chống bạo quyền và ngoại xâm không chịu khuất phục trước sức mạnh của ngoại xâm. Những trận gà "để đời" như thế được kể lại và truyền miệng trong giới mộ điệu. chính quyền đã tịch thâu và hủy diệt một số gia cầm rất lớn nhằm chận đứng bệnh dịch có thể lan tràn ra những vùng khác. Một khi lòng dũng cảm đấu tranh của con người mất đi thì tổ quốc của họ cũng sẽ bị mất. http://www. Kinh sách và tài liệu qúy báu thừơng chỉ đựơc lưu truyền giữa những giưới thượng lưu và có tính cách bí truyền không thoát ra cho người ngoài.jpg Một trận gà ở Hà Nội.com/viet/image/storypic/story10c. tiếng Việt mất. Người chủ kê mà có một con chiến kê quý thì ngoài vấn đề tiền bạc bỏ ra. Việt Nam đã đánh bại nhiều kẻ thù có khả năng về quân sự và nhân lực gấp bội lần. nước Việt còn.) Trong thời gian dịch cúm gà hoành hành tại Việt Nam vào năm 2003. Nguyễn Nhạc là những người am tường về cách nuôi cũng như thú chơi đá gà. trong lãnh vực này thì không kể sang hèn. nước Việt mất". dũng cảm trước kẻ thù và không chịu khuất phục. Câu nói này nói lên tinh thần bất khuất của gà nòi trong mỗi người dũng sĩ Việt Nam mà gà nòi là biểu tượng thực tế. Các tay chơi gà thường bỏ nhiều thời gian chăm sóc gà nòi và đôi khi dẫn đến sự ham mê thái quá. tên tuổi của họ được nhiều người nể nang và biết đến. Gà nòi cũng có những đặc tính tương tự nhưng rồng chỉ xuất hiện trong truyện hay truyền thuyết của văn chương nên gà nòi có thể nói là loài vật mang nhiều đặc tính như loài Linh vật nhưng lại rất gần gũi với con người. (loài đặc biệt. các tay chơi mới vào nghề tỏ sự kính trọng và khâm phục đến các sư kê và lớp đàn anh trong nghề lâu năm là một trong những đặc tính ‘bất di bất dịch’ trong võ thuật và truyền thống chơi gà nòi của người Việt Nam.giống Linh vật như rồng và gà nòi.ganoi. Những người trẻ tuổi chập chững bước vào thú chơi đá gà thường "tầm thầy học đạo" trong quan hệ sư phụ và đệ tử. chủ kê còn giành nhiều thời gian để chăm sóc cho con gà của mình và đến nước này thì vai trò có thể đảo ngược lại và không biết người làm chủ gà hay gà làm chủ người. Rồng là một Linh vật có những đặc điểm nổi bật như sức mạnh vô song. Khi nghe tiếng một con chiến kê tài giỏi thì dầu xa xôi đến đâu cũng tìm đến và nài mua cho bằng được. Người chủ kê chỉ được các tay chơi gà biết đến nếu con gà lập được công trạng. Người Việt Nam và các dân tộc Á Châu nói chung không muốn mất mặt cho dù bằng một lý do nhỏ nhặt nhất. nước Việt mất" nhưng nếu xem lại lịch sử nước nhà trong quá trình dựng nước và giữ nước.

thóc lúa. trăm trận trăm thắng” không những chỉ áp dụng trong binh nghiệp mà còn được áp dụng trong phép đá gà. lông tơ và lông dưới cánh. Các dòng gà nổi tiếng vô địch thường vô gía và không thể nào mua cho dù ngay cả từ bạn bè thân.jpg Cảm ơn trời đất. Các phần dinh dưỡng cao được thêm vào khẩu phần của cặp gà giống gồm có rau. Những con bị vẹo lườn. sự tỉa hớt cũng giúp cho gà không bị gà đối phương núm lông để đá. Tuổi từ 1 năm rưỡi đến 5 năm và thuộc dòng gà khác. Gà sẽ bắt đầu ấp và nở vào đầu mùa Xuân. http://www. trái. Thời gian để thả gà phối giống là từ cuối tháng Mười Hai trở đi cho đến đầu tháng Giêng. Tuy nhiên dựa theo “Kê Kinh”. Thông thường thì gà nòi không cần phải hớt lông nhiều vì các phần như cổ. Gà mái gốc được chọn trong khỏang từ 1 đến 6 năm tuổi. Để chuẩn bị gà trước khi mang ra trường thì các tay chơi gà thường hớt lông đầu. vẹo cổ. trường đòn. Những con gà mái gốc vừa bền vừa dữ cộng với một số đặc tính trổi vượt khác về ngọai hình và diện mạo như đầu mỏ. Vòng lọai hai : Khi được 7 tháng tuổi. một số các sư kê đã lọai bỏ gà con vào lúc 2 tháng tuổi nếu những con gà con này có vảy xấu. Ngày nay người Việt Nam vẫn tổ chức các buổi thi đá gà vào những dịp Tết đầu năm để giữ tập tục cổ truyền của cha ông. Gây Giống và Tuyển Chọn Cách thức nuôi gà nòi đòi hỏi nhiều công phu. Qúy độc giả có thể xem thêm quá trình trụi lông của gà tại đây Đối với những loại gà có nhiều lông và cần tỉa thì các bạn có thể tỉa như sau: Đầu – Lông đầu thường được tỉa và hớt sát để các sư kê dễ bề mổ xẻ hút máu bầm và khâu vá. các con gà tơ sẽ phải vượt qua vòng hai. Ngoài ra. Gà trống để đổ dòng là những con đã có thành tích vẻ vang ngoài trường gà. Gây Giống. và hở xương ghim (xương chậu bên dưới gần hậu môn) sẽ bị lọai bỏ. chân tôi không có vảy xấu !!! Ảnh của Sdykes Vòng lọai đầu : Cách thức lọai gà trong vòng này tùy thuộc vào mỗi kinh nghiệm riêng của các sư kê.com/viet/image/ganoi/badscale. Các dinh dưỡng này thường được vỗ cho gà khỏang 1 tháng trước khi cho chúng phối giống. Có lọai gà nòi ít lông và trần trụi hơn lọai khác. Các nông gia trong làng mạc cũng thường tổ chức những buổi đá gà để giao lưu và phát triển dòng gà của mình. Họ lo ngại khi dòng gà lọt ra ngoài sẽ giúp cho các đối thủ khám phá ra thế đá riêng của giòng gà đó và tìm cách khắc phục. Có khỏang chừng 13 vảy xấu để các sư kê dựa vào đó để “xem gà xét vảy” để lọai bỏ. có nhiều lọai gà đòn khác nhau do đặc tính di truyền riêng của mỗi dòng. vai vóc và sâu lườn sẽ được tuyển chọn. đây là lý do tại sao gà mái gốc không được bán ra. Tài liệu này chỉ trình bày những điểm căn bản để cho quý độc giả có một hiểu biết khái quát về gà nòi và những phương pháp ứng dụng sẽ được đề cập đến trong những phần sau.Các sư kê thường giữ dòng gà riêng cho mình và không muốn thất thoát ra ngoài. Một cẩm nang trọn bộ về cách săn sóc và tuyển lựa gà nòi là một đề tài sâu rộng mà bài viết này không thể đề cập hết được. ít nhất là đã ăn từ 2 độ trở lên. . Câu thành ngữ của ông bà ngày xưa “Biết người biết ta. đầu và đùi thường trần trụi sẵn. Lông đầu và cổ của gà nòi dòn dễ gẫy nên sau nột vài lần xổ (vần) là gà thường trụi lông nơi đầu và cổ. Chuẩn Bị Hớt Lông Như đã trình bày.ganoi. các hợp chất vôi và tôm tép hay cá.

cùng tuổi để “đá thử sức” và tập cho quen dần với cách giao nạp. Vô Nghệ: Tất cả gà chuẩn bị ra trường đều được vào nghệ có pha lẫn với các vị thuốc để giúp cho phần da lộ ra không những mau đỏ da thắm thịt mà còn giúp cho lớp da được chai sạn lại để chịu đòn. Chạy Lồng: Chạy Lồng. trong khi các tay chơi gà trẻ tuổi không có nhiều kinh ghiệm và . hơn nữa sẽ không làm gà thấm nước vào lông khó bay nhảy trong lúc thi đấu. quần hơi v. v. Gà còn đựơc tắm nghệ để teo mỡ. Sau 6 tháng áp dụng những phương pháp huấn luyện trên. đập cánh gáy đi lại trong sân khi sương chưa tan.… để gíup gà khỏe mạnh.v. ghịt gà khác để ra đòn. nhập trận thế và cách làm nước của sư kê. Mỗi sáng khi gà cất tiếng gáy đầu tiên là gà được thả ra sân sớm trong lúc trời còn đang tờ mờ để vươn vai. Dầmcán: Chân gà được ngâm vào một dung dịch thuốc pha với nước tiểu hay muối để giúp cho chân gà săn chắc lại. Các Phương Pháp Tập Luyện Đi hơi: Phương pháp này còn được gọi dưới nhiều tên khác như vần hơi. phía bên ngoài chụp thêm một cái bội tre lớn hơn để gà không thể mổ hay cắn lẫn nhau. Qúy độc giả có thể xem thêm công thức thoa nghệ tại đây Lông tơ – lọai lông này mọc dưới cánh bên trong nách gà và hai phía bên hông cũng như dưới bụng gà. đùi và ngực.v. gừng. xổ hơi. Phương pháp này giúp cho các ngón chân và quản gà rắn chắc khi ra đòn đá đau và chắc hơn Quần Sương: Các sư kê tin rằng sương buổi mai tinh khiết giúp cho gà khỏe mạnh trong lúc tập luyện. Xổ: Gà được cáp với gà cùng chặng. Gà được bịt mỏ và cựa (nếu có) và chỉ có thể dùng cổ để xoay trở đối phương vì không dùng mỏ để cắn. đầu. Một con gà mồi sẽ được nhốt trong một cái bội tre. xoay hơi.… gà tơ vào khoảng 7 hay 8 tháng tuổi trở lên là bắt đầu vào việc tập luyện. ngải cứu. Trung bình vào một năm tuổi (12 tháng) là lúc gà đã cứng cáp và bắt đầu vào chương trình tập luyện chuẩn bị cho việc ra trường. Có thể ngâm chân gà ngày hai lần sáng và tối mỗi lần 30 phút. Phương pháp này giúp gà quen dần với sức chịu đựng. Phương pháp này có thể tập luyện cả giờ và giúp cho gà phát triển bắp thịt nơi đùi và chân. Gà nòi có bộ xương rất lớn do đó muốn gà phát triển đúng mức cần phải có thời gian và đủ kiên nhẫn để gà lớn lên một cách bình thường.Cổ và đùi – Lông ở cổ và đùi gà nòi thường được hớt để vô nghệ và thuốc cho da gà dầy dạn chịu được những cú đá hay cào (bằng móng) của gà đối phương vào những phần dễ bị trúng đòn như cổ. Các sư kê dầy dạn kinh nghiệm thường nuôi và tập luyện gà đúng độ mới mang ra thi đấu. Khi ra trận gà được hớt lông tơ mềm để sư kê hay nài nước dễ dàng trong lúc làm nước. lau rửa làm gà mát gà vì thời tiết vào những tháng gần Tết bắt đầu nóng. bền sức và giúp chủ kê khám phá ra tính nết và nước đá của gà nhà nếu nó thiện nghệ một mé hay hai mé khi xoay trở. Lông ngực – Phần lông ở ngực thường được giữ nguyên không hớt. khi được 1 năm rưỡi (18 tháng) là gà đã rắn chắc như một thỏi sắt toi luyện và có nội lực và ngọai hình sung mãn sẵn sàng ra trường đụng gà khác. Con gà bên ngoài sẽ chạy quanh bội gà vì tức khí và muốn tìm cách chui vào bên trong gặp đối thủ. Om: Gà được tắm rửa và xông hơi hằng ngày bằng khăn ấm với một nồi nước nấu bằng các vị thuốc Nam như trà xanh. Mỗi lần xổ gà thường là một đến hai hiệp.

Các sư kê có kinh nghiệm có thể đoán chính xác trọng lượng con gà trên tay bằng cách này. Chủ trường sẽ đóng góp ý kiến thêm về cáp chặng để cho có độ gà đá. Thường thì phép vô tay chỉ được áp dụng ở những trường gà mà mọi người đều là bạn bè thân quen.) các tay chơi đá gà thường không dùng cân để cân trọng lượng của gà. Trong trường hợp này chủ kê có quyền yêu cầu chủ kê phía bên kia kéo cánh xuống để quan sát kích thước lưng của con gà đối phương. Ở sới Yên Sở. Luật Trường Gà http://www. Có nơi cho phép chủ kê được đụng chạm. có nghĩa nếu con gà có 2 phân (2cm) lớn chiều ngang hơn vẫn không bằng con gà tuy kém 2 phân ngang nhưng hơn 1 phân về chiều cao. Những tay cáp độ gà sẽ mang gà ngồi vào bồ (vòng) có nơi đào lỗ sâu xuống đất để làm đấu trường. Tài liệu này không có đủ dữ kiện để phân tích chi tiết về sự khác biệt giữa các trường gà đang sinh hoạt đều đặn tại các miền Bắc. Chiều cao của hai con gà được xem xét rất kỹ. Gà có chiều cao hơn thường có lợi thế khi ra đòn. cũng có sới dùng cân.ganoi. (Năm 1975 đánh dấu một giai đoạn lịch sử Việt Nam khi chính quyền miền Nam mất quyền kiểm soát miền Nam về chính quyền miền Bắc. Nghỉ và làm nước là 5 phút. Tuy nhiên trong vấn đề cáp độ. Cuộc chính biến này đã thay đổi nhiều trên đất nước và thú chơi đá gà cũng không thoát khỏi những thay đổi về cách thức và luật lệ sau năm 1975. sư kê cũng có thể đoán biết được thêm về gân cốt và quá trình toi luyện của gà cũng như sức chịu đựng của nó. Trong những nơi cho phép chủ kê được phép lấy tay để đo lưng con gà đối phương để đoán chừng "mấy phân xương" lưng. Khi vô tay. Trong những trận gà ăn thua lớn phương pháp "vô tay" không được áp dụng.jpg Miền Bắc Luật trường gà khác nhau tùy địa phương. Nhưng phép vô tay không phải trường gà nào cũng cho phép. do đó các tay chơi gà có câu "một phân vai bằng hai phân xương". Không có giới hạn mỗi . Kế bên là bản nội quy trường gà của sới Yên Sở. Vô tay là thủ thuật dùng tay để nâng dưới lườn con gà đối phương lên để ướm chừng sức nặng.jpg Cách cáp độ gà ở Việt Nam rất khác nhau tùy theo từng địa phương. để so kè chiều cao và bề ngang của lưng gà để bắt chặng. Thường thì các tay chơi gà định lượng con gà đối phương bằng cách dùng mắt quan sát để cáp độ. Cáp Độ. Một phương pháp khác được gọi là "vô tay". tỷ như sới gà của cựu Phó Tổng Thống Nguyễn Cao Kỳ thì có dùng cân khi qua cổng. hai đơn vị đo lường về chiều cao và chiều ngang như thế bù qua xớt lại thì vẫn được coi là đồng chạng gà và có thể cáp độ được. còn được gọi là "cái ngang" tức là chiều ngang của lưng gà.háo thắng hay ép gà đá non chưa đủ lực thường chịu thảm bại dưới tay các bậc đàn anh trong nghề. Thí dụ như một con gà có lườn dài và sâu hình chữ V ( như lườn tàu đi biển) là loại gà có sức chịu đựng đứng trường bền bỉ. Có nơi cấm không cho vì lý do an toàn cho gà của khách mang đến. Sự cẩn trọng này rất cần thiết để đề phòng những kẻ ma giáo áp dụng xảo thuật điểm huyệt hãm hại gà đối phương trong lúc vô tay. http://www. thường thì hai con gà được chủ kê đâu lưng lại để so kè chiều cao và chiều ngang của lưng gà. Những nơi không cho phép đụng chạm gà đối phương thì chủ kê phải dùng mắt để phỏng đoán chiểu ngang cũng như cân nặng của con gà kia.ganoi. miền Bắc Việt Nam. Tuy nhiên. Mỗi trường đá gà có những luật lệ riêng do chủ trường gà đặt ra. rờ tay trên con gà đối phương.thumb. Trung và Nam. trước năm 1975.com/viet/image/storypic/birdmatch. Những chi tiết trình bày trong tập tài liệu này được thu thập tại một số trường gà tiêu biểu và có thể không hoàn toàn đúng cho từng miền hay những trường gà cùng một địa phương.com/viet/image/ganoi/votay. Tại miền Nam Việt Nam. mỗi hiệp đấu được ấn định là 15 phút.

trên 3. Rất nhiều câu chuyện trong các sách truyện kể lại những trận gà cựa nổi tiếng trong những vùng như Cao Lãnh.Hạng nặng . giới trẻ chơi đá gà cựa tại miền Nam thường gắn dao. may mắt v. .v. Gà nòi ra trường cáp độ được phân loại theo sức nặng như sau : . vừa nhanh vừa giản tiện.độ gà là bao nhiêu hiệp.v.Chặng Nhì: từ 3 đến 4 ký . Thường thì gà được cân tại nhà và cả hai bên đều đồng ý cáp gà qua điện thoại hay bằng miệng tại quán cà-phê hay các quán ăn rất nhanh chóng trước khi mang gà đến điểm hẹn để xem lại lần chót trước khi vào độ. chắp lông. Rất Trân Trọng. Thú vui đá gà ở Việt Nam mặc dầu vi phạm luật pháp và không được chấp nhận nhưng nhà nước cũng dễ dãi cho thể loại đá đòn. Bến Tre và Bạc Liêu. Có rất nhiều trường gà nổi tiếng quanh vùng Saigòn.5 ký .từ 3 đến 3. Miền Nam Tại Sài Gòn. Gà ra hiệp làm nước cho nghỉ 5 phút. cảnh sát. Trước năm 1975. có thể khác biệt giữa các trường gà. Đấu trường là nơi gà tranh tài trong những trận đá được gọi là "sới gà" (tiếng miền Bắc) hay "trường gà" (tiếng miền Nam). hầu hết các trường gà tại miền Nam đều giành riêng cho gà đòn hay gà cựa. Biên Hòa. Các đấu trường ở miền Bắc và Trung đặc biệt dành riêng cho gà đòn.. Trận chiến kết thúc nhanh chóng cho các trận gà dùng cựa sắt để tránh sự theo dõi và bắt bớ của lực lượng công an.5 ký ..v. Qúy độc giả có thể tìm hiểu và tham gia hội chúng tôi trong Diễn Đàn.Chặng Nhất: trên 4 ký.Thú chọi gà cần dầy công suy ngẫm” . Các tay chơi gà cựa thường dùng cân để cân trọng lượng của cả 2 con. Trước đây những trận gà cựa đá bằng cựa thật thường được cáp tại trường gần giống như lối cáp của gà đòn nhưng sau này không thông dụng do lệnh cấm của nhà nước nên hiện nay các trận gà cựa được tổ chức tại các trường di động.Hạng trung . Hội Gà Nòi Việt Nam Nghệ thuật chăn nuôi & huấn luyện gà chọi “ Nghề chơi cũng lắm công phu . Số hiệp của độ gà có thể được thỏa thuận giữa hai chủ kê. Miền Trung Ở tại tỉnh Bình Định. Hóc Môn. Các chi tiết như khớp mỏ.dưới 3 ký Các trận đá gà thường được tổ chức vào dịp trước Tết và tiếp tục cho đến tháng Tư. Vào giai đoạn này gà cựa thường ra trận với cặp cựa thiệt của nó. Hội Gà Nòi Việt Nam được thành lập không ngoài mục đích bảo tồn và phát triển giống gà nòi Việt Nam và văn hoá Đạo Kê. Các đại gia giầu có ở miền Nam thường thích đá gà cựa hơn vì có kết quả ăn thua nhanh chóng. làm nước nghỉ cũng 5 phút như các nơi khác. Trong khi phép phân chặng và cáp độ của gà đòn rất cầu kỳ và tốn thì gìơ thì phép cáp độ của gà cựa đơn giản và nhanh chóng hơn nhiều. mỗi hiệp là 15 phút.. Dù với kinh nghiệm và hiểu biết hạn hẹp. chúng tôi cũng sẽ cố gắng giải đáp những thắc mắc ưu tư của quý độc giả. Ngày nay. căm nhọn để tranh tài cao thấp trong khi các tay chơi gà thuộc thế hệ lớn tuổi thường trung thành với môn đá đòn truyền thống. mỗi một hiệp (ôm) được ấn định là 20 phút. Nếu cả hai bên đồng ý họ sẽ mang gà đến một điểm hẹn khác được dùng làm trường gà.Chặng Ba: dưới 3 ký.Hạng nhẹ . Các tay chơi gà thường dùng chữ "chặng" (đọc trại thành chạng) để phân loại gà thành 3 cỡ như sau : .

không chịu hoạt động lùng sục tìm ăn. số ngày nghỉ sau khi vần là 4 ngày. trong đó có hình thức tập”quay thóc”. nguyên lông lá. Vậy 1 con gà “mộc” muốn ra trường thi đấu được. chạy lồng & thuốc men khoảng 1 tuần.13h trưa. c) 2 gà chạy lồng có người theo dõi đếm vòng.(Các hình thức vần sẽ được trình bầy chi tiết ở phần sau). rửa sạch Hai loại mồi ở trên nên thay đổi xen kẽ nhau cho gà ăn rất tốt. ít mỡ ( lipit) & đủ chất khoáng. vừa dẻo dai về sức bền & phải có lực bật tức thời). bắt đầu sục bới tìm ăn. để bảo đảm an toàn. -Vần 1 hồ hơi (30 đến 40 phút). tuy vậy không nên ăn nhiều rất nóng. thạch sùng ngâm rượu thỉnh thoảng cho ăn điểm thêm.7h. Cường độ vần gà : Nguyên lý chung là vần gà theo mức độ hao tổn năng lượng từ thấp đến cao. mất hết bản năng sinh tồn trong thiên nhiên. hại vô cùng. Kinh nghiệm cho thấy : muốn cho cơ bắp gà rắn chắc nên cho gà ăn thóc tẻ là chính.3 ngày. rất bổ. để trở thành một con gà có đủ thể chất chinh chiến (vừa rắn chắc về cơ bắp. Lượng thức ăn : Mỗi bữa không được cho gà ăn no hết dung tích diều. Buổi trưa khoảng 12h . thảo long. Có 3 hình thức vần gà : a) Gà vần với gà: 2 gà cuốn chân. chiều 17h . quả khác. Cách cho ăn : Mỗi ngày cho gà ăn 2 bữa thóc : Sáng từ 6h . đòi hỏi người chơi phải công phu lắm .Từ hình thức đơn giản đến phức tạp. khi ủ mồi phải làm xa chỗ người & vật sinh sống. ăn nhiều rạc gà. b) Gà vần tập với người: gọi là tập bộ. ngoài ra điểm phụ thêm một ít “mồi”& rau.Vần & Om 1-Chế độ ăn uống : Gà chọi là giống gia cầm.18h tuỳ theo mùa đông hay mùa hè. sao cho đúng ngày ra trường có thể lực hoàn chỉnh.----------------------. c)Thịt bò băm nhỏ trộn với bột Mã Tiền. cho ăn như vậy gà vừa béo vừa lười. chủ gà cho ăn bổ sung mồi & rau ( hoặc quả) cho đỡ đói. 2 . tức là khoảng 10h -11h trưa trong diều không được còn một hạt thóc nào là vừa . Dưới đây là một số loại mồi hay dùng: a) Thịt nạc ( thịt chó. người chơi mới thành công được A)3 nội dung chính về việc nuôi gà chọi là : Ăn . Vậy lượng ăn mỗi bữa chỉ khoảng 1/2 đến 2/3 dung tích diều . thức ăn chủ yếu là ngũ cốc.13h cho ăn phụ thêm ít mồi & rau quả tươi cho đủ chất. cần vần theo “cung bậc” nào ? Bảng vần sau đây đã đươc quy chuẩn : Một gà mộc. b)Cua đồng băm nhỏ ăn ít chắc gà. với lượng ăn sáng này. nên cho gà ăn thêm 2 lần Tỏi. kết hợp với những sáng tạo khoa học tiên tiến cùng sự chịu khó đến đam mê ngón nghề. đến 12h. Chú ý: Mã Tiền là độc dược. .n t---------. gọi là vần hơi hay vần đòn. Nhớ mỗi tuần vào lúc mát trời. gà đói. 1 lần ớt (1 quả) tránh dịch toi & làm gà không quáng mắt. vó bò. chờ bữa ăn chiều.được xoa om qua chè tươi. bịt hoặc thả mỏ ”quần thảo” với nhau.Phương pháp vần: Vần vỗ gà chọi là cách thức tập luyện để chuyển biến 1 gà “mộc” thành 1 gà chiến. “Mồi” là thức ăn giầu đạm ( protein). b) Trạch nướng. hay cá nục khô cắt nhỏ. Các loại mồi đặc biệt : a)Tắc kè. rồi nghỉ 2 ngày bắt đầu vào vần.Sau đây là những kinh nghiệm được đúc kết từ nhiều năm nuôi & luyện gà chiến : Từ một con gà mộc. gà rất sung.ta phải cho tập với cường độ hạ dần. đùi cóc đã làm sạch ) kho hơi mặn. không quá 4h đồng hồ. Khi đạt đến điểm đỉnh (MAX) của phong độ. mỗi ngày 1 gà chiến chỉ cần cho ăn 1 đến 2 con.vần 1 hồ đòn (15 đến 20 phút). ủ thối lên ròi. sao cho sau khi ăn xong bữa.Biết kế thừa những kinh nghiệm cổ truyền. Công thức chung : .

3=10.5.ĐỘ CĂNG XIẾT khi tung chân đá quan trọng hơn cả là THẦN KHÍ của “ Chiến Kê “ thể hiện qua sắc đỏ & hơi thở trong khi bắn chân. Vào nghệ như thế nào ?: Nghệ củ ( đã luộc trong nồi om). không bắn chân hoặc vần gà vào ngày nắng to. hãy cho gà chạy lồng. Sau kỳ vần thứ 3 “ bắn chân”có thể ra trường được: Nếu bắn chân : 5 phút.3= 7. sau 4 ngày ra đá .2 = 6 ngày Tổng =14ngày 6 6 ngày (50v-70v-90v) (90v-70v-50v) Nghỉ 2 ngày thả rộng ( cân kiểm tra) 3 3 Đòn + 3Hơi 3. cho dùng thuốc & ăn sáng rồi mới được “ vào nghệ”. Ngược lại. 15 phút sau 5 ngày ra đá. cuốn chân to.5. giữa mỗi đợt chạy.5. trước khi cho gà ăn. VÀO NGHỆ là công đoạn không thề thiếu được trong “ trình” nuôi gà chọi : Gà có săn chắc.t 40 ngày Nghỉ hết đợt kiểm tra cân Nghỉ hết đợt kiểm tra cân. xoa khô. sau 2ngày ra đá . tuỳ thuộc chủ yếu vào việc làm này. đứng cho gà chiến “bắn”.) Muốn cho gà an toàn khi bắn chân. phun nước chè. sẽ hỏng gà. Nên bắn chân hoặc vần gà những kỳ cuối vào lúc nào ? Các hình thức vần gà đều nên chọn lúc thời tiết đẹp : Lý tưởng nhất là ngoài trời có nắng nhẹ. phải tìm gà “phu” bịt mỏ. lạnh. Nghỉ 3 ngày 1 ngày tập nhẹ 2 ngày sau n.5.5ngày 2. 10 phút .5ngày Tổng = 18ngày 9 6 ngày như ô trên. 1 nhánh bằng ngón tay cái giã nhuyễn trong cối: .ĐỘ CHÍ CHỢP BÉN MỎ khi vào díu . gà được phun nước chè để kích thích sự hưng phấn tự nhiên trong luyện tập.1=3.5ngày Tổng = 8 ngày 3 3 ngày (50v-90v-50v) Nghỉ 2 ngày thả rộng ( cân kiểm tra) 2 2 Đòn + 2 Hơi 4. Kỳ vần Số hồ vần Tổng số ngày nghỉ Số ngày nghỉ sau khi vần Số ngày & số vòngchạy lồng Số ngày nghỉ trước khi vần 1 1 Đòn + 1 Hơi 4. Sau khi chạy lồng. chia số vòng chạy lồng làm 2 hoặc 3 đợt. kỳ bắn chân này đặc biệt quan trọng : người chơi phải quan sát kỹ ( SỨC BẬT khi giao chân . sức chịu đòn cao & công lực phát ra nặng hay không.5ngày 3.1=4. Thường sáng dậy.Các hệ số trên thay đổi tuỳ theo số hồ vần ít hay nhiều (+/_ 0. khô ráo.. nhiệt độ không quá nóng.2 = 8 ngày 3.5 ngày/ hồ). nhiệt độ ngoài trời cao hoặc lúc gió mùa mưa rét..

đổ ít rượu (hoặc nước chè) vào nghệ nhuyễn.36 độ C mà dùng các loại thuốc có tính nhiệt như Hải Cẩu Hoàn hay STRICHNIN. thì số vòng quay thóc là 110 . không những chẳng lợi mà còn có thể làm mất gân hoặc . phần khoeo gối càng vào loãng hơn nữa.13h trưa phun nước chè. Một số lưu ý khi dùng thuốc: Nguyên tắc cơ bản khi dùng thuốc là biết phối hợp điều hoà tính HÀN & tính NHIỆT của các loại thuốc. chuyển sang dùng thuốc ở bảng 1.17h lại phun nước chè. Chú ý: Đùi vào nghệ nhạt hơn. ví dụ: ngày cuối của các kỳ tập. “ RA NGHỆ ”: Sau 6 h đồng hồ vào nghệ. nên tăng cường STRICHNIN. NGỰC & những vùng hay sinh mỡ như: gầm bụng. khổ luyện có bài bản.50 = 30 vòng.theo chế độ thuốc bảng sau : Buổi\Thứ Hai Ba Tư Năm Sáu Bẩy Chủ Nhật Sáng B12 STRICN v. nhiệt độ ngày đang cao 35.t. chủ gà điều khiển cho gà tập quay tại chỗ 10 vòng thuận chiều kim đồng hồ & 10 vòng ngược chiều kim đồng hồ cứ làm thế cho đủ 40 vòng. MẶT. Ví dụ: Buổi trưa hè. Chú ý: Riêng ngày cuối của kỳ tập. HỐC NÁCH. tránh bị cứng gà. tổng số vòng tập giảm xuống còn 80 vòng để tránh mỏi.min C Dầu Cá Chiều như trên nhưtrên như trên như trên như trên như trên như trên Khi gân đã khá. thường số vòng chạy lồng là 50 vòng. xoa đều ra bớt nghệ lần 2. ngoài ăn uống điều độ. chủ gà phải bồi bổ cho “chiến kê’của mình bằng chu kỳ thuốc 7 ngày theo bảng dưới đây Trường hợp gà kém gân. lại có hiệu quả cao. khoảng 16h.N v. vậy số vòng quay thóc là 80 .min C B12(tiêm) STRICH. Biết lựa chọn thời tiết.Lấy bàn chải hoặc chổi quét bôi nước nghệ gần khắp cơ thể gà. đánh cho ngấu & sánh là được. đít gà. CHẾ ĐỘ THUỐC BỔ DƯỠNG CHO GÀ CHIẾN: Muốn gà có thể lực sung mãn. ta phải từng bước ra nghệ. Tổng số vòng chạy lồng & quay thóc ~ 110 vòng / ngày. cuối cùng cho gà dùng thuốc & ăn nốt bữa chiều. Ví dụ : hôm nay chạy lồng 70 vòng. tập trung ở những vùng hay bị đòn đánh tới như: ĐẦU.Khoảng 12h. CÁNH.t. thời khắc thích hợp để dùng thuốc không bị phản tác dụng. HÔNG SƯỜN.70 = 40 vòng. xoa đều bớt nghệ lần 1.VAI. để chờ vần lại. QUAY THÓC là cách tập bộ gà bằng việc cầm gáo thóc nhử gà đang đói chạy xoay tròn tại chỗ. 4h đồng hồ sau. LƯNG. Tiếp đó bước vào tập “quay thóc” rồi ra nghệ lần 3 bằng cách om nước chè tươi đun sôi & phun tắm xoa khô bằng nước sôi để nguội.CẦN CỔ.

Tuy vậy luyện tập phải nhịp nhàng. *Mũi tiêm bắp( B12) phải cách ngày ra trường ít nhất trước 5 ngày. nồi om đun sôi. om chườm theo thao tác (10 tay om) như sau: * Tay 1 ( T1): Nhúng khăn om. *T 7 . uống dài 80 cm. cánh gà. Lớp trong gọi là nồi quách( gồm vỏ gạo.5. Hổ Cốt. B) CÁC ĐIỀU CẦN THIẾT KHÁC. NỒI OM CỔ TRUYỀN : Là nồi om có 2 lớp:Lớp ngoài gọi là nồi thành( gồm nghệ củ & chè tươi). om hông đùi chân trái. *Những gà “ mình thịt ” còn béo. *Giật nhẹ cánh xuống để gà tự giật trở lại. vắt khô. trước bữa ăn chiều om nóng ra nghệ lần thứ 3. STRICHNIN.nhờ đó làm gà săn chắc. ẩm nước). tay kia đập nhẹ vào lưng vào hông cho gà tập trườn đẩy. dùng tay mát-xoa thư giãn toàn thân gà rồi cho thuốc. rộng 20 cm. Các công việc cần làm hàng ngày : Sáng vào nghệ . vai gà. nhưng làm bên cánh & chân phải gà. chuyển nếp khăn lấy hơi nóng chấm 2 quả táo& day ngực gà. chỉ om cần mặt cổ gà. sức bền chịu tăng lên & ra đòn nặng hơn so với gà không được om.4. *T6 : Nhúng khăn 2 lần om như T5.v. cách 2 đầu hồi . Cách phơi nắng : Buổi trưa có nắng phải phơi gà trên nền đất ẩm hoặc cỏ mát(nếu là nền xi măng.Thời gian phơi 1h nắng / ngày. cuối cùng mở khăn còn ấm xoa mông. phải trải bao tải dầy. Càng không được sợ nắng nóng vì gà đã được phơi nắng hàng ngày. khoảng giữa chuồng có 2 cầu cao 10cm. *Khi gà đã đỏ khoẻ. Vuốt cánh treo gà lên & thả xuống nhẹ nhàng. *Ấn gà “đi tấn” gối sát đất (rất mỏi. *Tập quay tại chỗ: Để dọc cánh tay khoác vào cần. 2âu vai.10 dùng nước om nồi Thành. Không ngần ngại khi sương xuống dày kín vào trời ĐÔNG lạnh.. Nồi om : Gà sau khi vần. theo hình vẽ sau: Trong chuồng có bàn đậu ăn. đùi &gập nhẹ quản bàn ngón chân trái gà.T 10 làm lại như T5-T6. lá tre tước nhỏ. vắt khô. “QUẦN SƯƠNG”-“DÃI NẮNG” là hình thức rèn khổ luyện cho gà.chinh chiến trong hoàn cảnh thời tiết khắc nghiệt nắng nóng hoặc mưa lạnh . quay tay từ từ cho gà tự xoay theo. bổ sung & nhấn mạnh vào các động tác vận động trong thi đấu. trong lồng phơi phải có cóng nước. *Cánh tay chắn ngang diều. không để quá 5 ngày lại thay nước mới. dầy 3 cm. * T2:Thao tác như T1. đầu hồi kia là hố tắm cát . chiều phun nước chè ra nghệ lần 2.9. Thao tác om : Mỗi lần om nóng khoảng 10 đến 15 phút. đừng uống SÂM tính hàn cao. nghệ giã nhuyễn& ít muối). Ngược lại. các động tác càng tự nhiên càng tốt.. làm ít). Các thao tác T1. om âu vai. hông. mặt. ĐỂ CÓ ĐƯỢC 1 GÀ CHIẾN : 1) Chuồng gà chiến: Kích thước: dài 2m . đá về nồi nước om gồm nghệ nguyên củ.3m(chưa kể mái). vuốt phía trong cánh trái.bắc ra ngoài. tiếp tục om theo thao tác sau: *T5 : Nhúng khăn nóng. vỗ đít.Nồi om mới tiếp theo vẫn vậy.dạc gà. om ngực. nên thay mũi tiêm bắp B12 bằng việc uống 1 viên 3B. cao hơn mặt nền 60cm (A). sau trước. rồi tắm xoa khô & mắc màn cho gà ngủ. Chú ý: nếu nắng nóng 34-35 độ C trở lên. phải cho gà uống 1 nhát SÂM khi phơi nắng 3) OM CHƯỜM: Om chườm gà chọi là việc làm cần thiết không thể thiếu. nhớ lấy khăn khô lau kỹ. 6 động tác tập bộ như sau : *Lắc cần cổ sang 2 bên. vắt khô. đặt ở vị trí: cách đầu hồi 30 cm..phải cho ăn kèm theo cà chua mát. * T3-T4 làm lại như T1-T2 Lúc này nước đã nguội.đít gà. nhưng làm với cánh & chân phải gà. nguyên liệu không đổi. Trưa phun nước chè ra nghệ lần 1. trời lạnh. rồi nắm khăn đấm vào gầm bụng.8m . *Khi dùng thuốc có tính NHIỆT cao như: Hải Cẩu Hoàn. các buổi sáng mát trời đều trong nuốt NGHỆ. Chú ý: sau khi om. hại gà. Nghệ v. nồi om này không để quá 4 ngày phải thay nước mới. dở khăn om mặt trong cánh bên trái. bật tay mỏ ngậm trở lại. ngải cứu & ít muối. ngoài vào Nghệ liên tục cho đến khi ráo gà mới dừng “nuốt” nghệ. dở khăn lăn cổ.T 8. chỉ thay ngải cứu bằng lá chè tươi.8. cao 1.đỡ tiêm hại gà. T 9 . tập vậy rất khoẻ hàm mỏ. *Kéo hàm mỏ dưới. Các thao tác T7. rễ si. CÁC ĐỘNG TÁC TẬP BỘ: Có tác dụng hỗ trợ.vẫn vần tập đều.vuốt sống lưng. ăn chiều & mắc màn.6 dùng nước om nồi Quách.2. vuốt xuôi cần cổ xuống sống lưng. chấm tảng.3. Nhúng khăn nóng lần nữa.cắt ngắn. rộng 0. ngủ bồ. nhiệt độ ngày thấp 8-10 độ C. tránh táo bón.

đặc biệt đêm ngủ phải chọn nơi khô ấm. như vậy các bậc tiền nhân đã đánh giá. Tuy vậy. 2)Muốn gà đá vần về chóng tan đòn. bôi tỏi vào mũi gà sẽ tránh được ám khí này. gà Ô(sắc lông đen) mạng THUỶ . nghỉ vào nghệ. vần về (chỉ uống tối đa 4-5 ngày. Ngoài vòng Sinh-Khắc nêu trên. trước khi vần đá bôi MỠ CÁO vào cần cổ & mặt trong nách. *Thiên niên kiện 3 đ-c * Xương truật 2 đ . nhưng thoáng đãng. cao ráo.phương thuốc gồm các vị sau : *Ma hoàng : 2 đồng cân * Nhĩ hương 2 đồng cân * Thủ ô 5 đồng cân * Mộc qua 5 đồng cân.50 của thế kỷ trước). -Mái chống mưa nắng & tránh bức xạ mặt trời. HOẢ khắc KIM. * Những ngày nghỉ sau kỳ vần cuối ( hoặc kỳ bắn chân). THUỶ khắc KIM.c * Địa liền 3 đ. MỘC khắc THUỶ . MỘC khắc THỔ. ta không thể bỏ qua Sắc mạng tương sinh tương khắc 4 mùa là những điều đã được chiêm nghiệm nhiều đời mà người xưa đã đúc kết thành.Khắc khác : KIM khắc THỔ. có rãnh thoát nước xung quanh. THUỶ khắc HOẢ. nhị TÀI. ¾ lượng thuốc còn lại ngâm rượu xoa vào vết đòn chóng tan. còn Thiên canh Sinh Khắc dựa vào 4 mùa: Xuân. phải thật để ý đến điều kiện ngoại cảnh. từ diện hẹp đến diện rộng. khi thi đấu làm gà đối phương rợn mùi yếu vía dễ bỏ chạy. gà TÍA(sắc lông đỏ như Mận. Hạ. mau khoẻ. Người xưa đã dạy: “Nhất KHOẺ. phải vần trong điều kiện thời tiết tốt & chọn đối thủ thích hợp để giành thế thuận lợi cho “chiến kê”sắp ra trường. Hãy xem hình dưới đây : Khắc ( Bạch Nhạn) KIM (ngày Canh-Tân) (Tía) HOẢ (ngày Bính-Đinh) (Xám) MỘC (Giáp-Ất) (Ô) THUỶ(ngày Nhâm-Quý) (Bịp) THỔ (ngày Mậu-Kỷ) . Thu.c * Mộc dược 2 đ-c *Quế tần 3 đ-c *Huyết đằng 5 đ-c * Bách bộ 5 đ-c * Đỗ trọng 2 đ-c *Cẩu tich 4 đ-c *Lai quy 5 đ-c * Quế thông 3 đ-c * Xuyên sơn giáp 5 đ-c *Huyết giác 5 đ-c *Cam thảo 5 đ-c *Quế chi 3 đ-c * Khương hoạt 5 đ-c *Hồng hoa 1 đ-c *Quy vĩ 2 đ-c *Phong kỷ 5 đ-c Thuốc sao khô tán nhỏ. gà XÁM(sắc lông ghi xám) mạng MỘC .70cm để gà trèo qua trèo lại dẻo gân vô cùng. gà BỊP(sắc lông nâu vàng) mạng THỔ . chỉ phun nước chè 3 lần & cuối ngày tắm sạch bằng nước ấm rồi lau khô cho ngủ sớm C) LUẬN VỀ SẮC MẠNG . không muỗi mòng & nếu đêm mưa. lớp mỏng tới lớp dầy. Nội dung như sau : Sắc mạng gà được chia theo Ngũ hành . săp xếp rõ ràng các yếu tố để so sánh sự hơn kém giữa 2 chiến kê trên đấu trường. Ngũ Hành Tinh Tú còn có quan hệ Sinh. bôi từ ít tới nhiều. là người ham mê muốn đi sâu vào “Nghệ thuật đấu gà chọi”. xoa vào chân đùi chóng hết mỏi.tương sinh tương khắc 4 mùa không phải là yếu tố quyết định sự thắng bại của một trận gà. 3)BÀI THUỐC BÍ TRUYỀN của người khách vãng lai : Gà mộc. Tránh gà chiến bị nắng nóng hoặc giá lạnh. -Nền chuồng đất thịt nện. -Chọn hướng Đông Nam hoặc Tây Nam để lấy nắng & gió lành. không để hắt dột vào gà. mỗi ngày 1 hoàn bằng 1 đốt ngón tay) . 4) Những chú ý cuối cùng : * Kỳ vần cuối trước khi ra trường thi đấu.TƯƠNG SINH TƯƠNG KHẮC 4 MÙA : Sắc mạng . THỔ khắc HOẢ . Gà Bạch Nhạn(sắc lông trắng) mạng KIM . *Trước ngày thi đấu 2 ngày.Việc làm quen với mỡ CÁO phải làm từ từ đối với gà. ¼ hoàn với mật ong uống sau khi đá. cánh gà . -Để chống lại biệt dược trên. tứ LỐI ”. HOẢ khắc MỘC . KIM khắc MỘC. như Lửa) mạng HOẢ. THỔ khắc THUỶ.(chiều ngược lại Khắc là Sinh )đó là vòng Sinh-Khắc trong thuyết ngũ hành. thời tiết quanh nơi thả gà . tam BỀN. hãy dùng phương thuốc Gia Truyền ( cụ CHẮN & cụ Thiện dùng vào những thập niên 40 . Đông.

chỉ thâu nhận được qua kinh nghiệm nhiều đời.. Vàng) Nhạn TỬ Bịp Nhạn Xám Tía TƯỚNG Tía(điều) Bịp Ô Xám TÙ Nhạn Ô Tía Bịp Khi sự Thần Bí của Sắc Mạng theo Ngũ Hành. gà đi dưới phải cực kỳ kín đáo.v.. hình thể phải liền bộ hơi ngóc lên là chí bắn liền. ra dọc mau như “chớp giật”. Tam tài . rất quí. đội ngược đối thủ lên đá rút gáy xoè gà...) MÔ HÌNH VƯỜN TRẠI CHĂN NUÔI SẢN XUẤT GÀ CHỌI GIỐNG: . Khai vương. vấn cán. Lộc điền.”là điều quyết định cao nhất đến thắng bại của đấu gà. Hổ khẩu.các loại vẩy xấu như: Liên giáp ngoại. Hàm long.. 2) Chọn gà thế thủ : a. D) CÁCH CHỌN GÀ ĐÁ THEO ĐÒN LỐI: 1) Chọn gà thế công: Chân đánh gẫy. Phủ địa.thì người SƯ KÊ phải luôn nhắc nhở mọi TRÒ nhớ câu “Nhất KHOẺ.Gà cưa cần 2 mang đá mé “suya”.biết mượn mỏ quăng theo.v. huyền kiều. b.rồi lại ẩn sâu núp kỹ mới chơi được (Các loại vẩy gà quí như: Án thiên. biết tát dọc mau. Nhật thần.TỨ THỜI SINH KHẮC (4 Mùa sinh khắc ) theo bảng dưới đây: \ MÙA Xuân(tháng1-2-3) Hạ ( tháng 4-5-6 ) Thu (tháng 7-8-9) Đông(T10-11-12) VƯỢNG Xám Tía Nhạn Ô HƯU Ô Xám Bịp(Ó. hoặc vỉa 2 mang mọc lên đá xốc nách dữ. con người ta chưa lý giải nổi. Nhị. phải biết búng tảng hoặc trầm đấm. sách nào cũng viết về kinh kê vẩy độ.Không chơi gà thậm thụt ra bắt hầu thật thà dễ thua. nhỡ đà chui sâu thông vỉa hoặc thông cống.. phải biết cườm cuốn 2 mang đá mé chật hoặc đấm giữ. tam tài hạ.Gà dựng kiệt 2 mang. hoặc chui thông cống.sự Vượng Hưu của gà chọi theo 4 mùa. TÓM LẠI : Gà đi trên phải biết triệt đầu dưới.v. đè mé đá chật được.. Nếu không ra dọc.. xem thêm ở các sách phổ thông. vỡ thành ngoại. mọc lên đánh sốc nách hay rút gáy dữ. c-Gà đi dưới.. Đối thủ thả đầu ba. Ngược lại.v.

chuẩn bị cho lứa đúc mới. cuối cùng là những gà chiến.0. nhưng vẫn nên để gà mái xoà ổ >23 ngày càng tốt. băm xay. luân chuyển. CÔNG VIỆC BUỔI CHIỀU: 9-Phun nước chè(tẩy nghệ lần 2). về kiểm loại. vậy mỗi chuồng có 3 cầu đậu. lấp đất mỏng rồi che đậy lại. vẩy vi để lập hồ sơ theo dõi đàn gà về sau. giữa các hố sâu bọ là các cầu lửng cho gà ngủ đậu ban đêm. lúc này nên lấy 1 ổ trứng gà lộn (ấp dở~10 ngày) làm thức ăn bổ dưỡng rất tốt. có hướng loại bỏ hoặc bán ngay từ nhỏ.đồng thời đun nồi “súp” cho cả vườn gà (trừ gà chiến) ăn bữa chiều. rồi vào nghệ . phát hiện những gà chậm lớn. để khi gà được 9.Một hình thức kinh doanh khác là sưu tầm gà ở các địa phương khác nhau. gà mái.Mỗi gà mái 1 năm cho 3 lứa gà con. thu hút được các khách VIP ở sự tín nhiệm lâu dài. Lưu ý: những gà con này bán về địa chỉ nào. 1-Những công việc cụ thể làm hàng ngày : CÔNG VIỆC BUỔI SÁNG: 1. mỗi giòng 3 con như vậy có khoảng 6 gà mái.Cho gà ăn bữa sáng theo từng loại: Gà đàn mẹ con cho ăn trước. còi cọc. gà được đưa vào chế độ gà tơ. 10-Quét sân.5=20 hố sâu bọ . CÔNG VIỆC BUỔI TRƯA: 5-Phơi nắng. Với vườn gà này có thể nuôi được 3 gà chiến & 3 gà dự bị chiến ở 5 chuồng dàiphía trên và 1 chuồng chạy lồng. 6-Cho gà ăn bữa rau quả & mồi vào buổi trưa đều khắp lượt như buổi sáng. rửa sạch. chuẩn bị cho bữa tươi bổ xung vào buổi trưa. nội dung chính là nhận định đòn lối. Tránh chuột cắn gà con. tại thời điểm này giá gà bằng ~ 8 đến 10 lần gà thịt. sức khoẻ từng gà. tránh gà tơ phân đàn) rất hại gà. vừa can trường. Tầng dưới của mỗi chuồng là 4 hố sâu bọ.5 lần gà thường.chăn nuôi những giống má đặc chủng.Cuối cùng khoá cửa cẩn thận đề phòng trộm cắp bắt gà.Cho gà chiến chạy lồng hoặc tập bộ. * Đàn Gà được 9 tháng tuổi. tạo thói quen ấp đều & được nghỉ dưỡng buồng trứng. đầu ruột vây cá sao cho đủ định mức. om sơ tay với những gà dự bị. còn xuất chuồng. 3. Hiệu quả cao nhất là tạo được giòng gà nổi tiếng vừa tài năng. rồi đến gà choai gà tơ.Kiểm tra chỉnh trang lại chuồng trại (tránh gà chiến soi mỏ. chủ vườn cần nắm được. lựa chọn. 2-ĐẦU VÀO-ĐẨU RA SẢN XUẤT & KINH DOANH GÀ CHỌI: Các hình thức quản lý đầu ra : * Sau 21 ngày tuổi.Tuy vậy.Song tựu chung lại quyết . cần cổ. tỷ lệ nở thấp). phun nước chè (tẩy nghệ lần 1) đối với gà chiến. mỗi lứa đậu ~5 gà. lựa lần thứ 2: Kiểm định lại 3 nội dung đợt lựa chọn 1. đây cũng không phải nguồn thu chính của sân gà. 2. cân nặng từng con .cho người vui chơi hoặc làm đặc sản giá gấp 2 hoặc gấp 1. quét sân vun rác tập trung vào hố rác thải. Muốn hạn chế số gà đúc ra. * Từ 9 tháng tuổi. Dưới đây là sơ đồ sân gà ở LIÊN MẠC (hình vẽ ở cuối bài) kích thước dài 8m rộng 5m : Tầng trên 5 ô hình chữ nhật (2m .Với một diện tích vườn rất khiêm tốn (~50m2) nếu khéo sắp xếp. như vậy có cả thảy 4. chủ vườn có thể lập được một trại gà chọi: Trước là có đủ gà nòi “ gan vàng-dạ sắt” để ra thi thố với gà thiên hạ. thì mỗi gà mái 1 năm chỉ lấy 2 lứa gà con .tập bộ quay thóc. Om nóng cho gà chiến rồi cho từng lượt gà ăn theo chỉ định.Giữa sân là 1 cây HỒNG XIÊM loà xoà tạo thế tự nhiên cho gà bay đậu.Sáng làm vệ sinh chuồng trại : Thu gom phân gà dưới cầu đậu.Góc vườn bên phải hình ô vuông mỗi cạnh 2m là nơi chạy lồng. nếu là gà trống xem kỹ đầu mặt. Sau khi cho ăn xong khắp lượt.10 tháng tuổi nếu xuất sắc có thể chuộc lại. 3 lứa / gà mái . lựa lần thứ 3.sắp chỗ ngủ cho từng loại gà. thịt bạc nhạc. Sau là tạo nguồn thu nhập cho gia đình bằng sản xuất. lựa lần thứ nhất: phân biệt gà trống. vậy số gà mỗi năm đúc được là: 5gà con / lứa . om sơ & tập vần . tránh muỗi bọ đốt gà chiến. 7-Làm hố sâu bọ thay thế vào ngay hố sáng đã “khai thác” 8. chỉ giữ lại 1 con xuất sắc ( nếu có). Sau 2 hoặc 3 tháng tuổi. “khai thác” 1hố sâu bọ cho gà con & gà choai ăn 4-Ra chợ xin rau.8m) là 5 chuồng gà chiến & dự bị chiến .Số gà mái : nuôi 2 giòng.6 gà mái = 90 gà con. ( vào mùa gà thay lông.

cuộn tròn. sau ~ 1. đặc biệt tỷ lệ lòng đỏ cao có mầu quánh sẫm . tuy vậy vừa cho gà con ăn vừa xem phân khô tốt là được. 3-BÍ QUYẾT VỀ ĐẶT Ổ GÀ ẤP: 1 trong những yếu tố quyết định tỷ lệ ấp nở nhiều ít là kỹ thuật làm ổ gà ấp. tấm & rau tươi non cắt thành sợi nhỏ li ti ngắn ~1cm. * Một hình thức sản xuất kinh doanh khác nữa là “đặc sản trứng gà chọi” với dấu hiệu đặc trưng: quả to tròn. Tuần thứ 3 bắt đầu .định mức doanh thu của sân gà là sự chiến thắng của các chiến kê được đào tạo từ sân nhà trên đấu trường.v.. 4-Nuôi gà con từ khi mới nở đến khi rời mẹ: Khoảng 20 ngày ấp. lót êm. Trong bu phải có đĩa hoặc cóng nước thấp luôn đầy để gà con uống. Nếu trời rét phải trải bao tải trên nền nhà & thắp 1 ngọn đèn 25 w thả thấp sưởi ẩm cho gà con. chất bổ dưỡng cao. phải đưa gà trống dong dựng.CÁCH LỰA CHỌN GÀ BỐ . *Nếu mái mẹ là gà dựng kiệt 2 mang. giao hàng cho các cửa hàng đặc sản với giá cao(mặt hàng này phải được chứng nhận chất lượng sản phẩm & được quảng bá ở những cửa hàng. Chú ý: bao tải trải nền phải rộng hơn bu úp đàn gà & vít căng thẳng ở các góc để gà mái mẹ không bới được. *Gà trống & mái phải hoàn toàn không gần gũi hoặc cùng huyết hệ .Nếu cũng đưa trống lối vào sẽ ra nhiều gà kê không chơi được. dễ giẫm chết con./. ham mê với công việc.tránh chuột bọ. nghỉ ngơi thoả thich mới được thả gà trống vào đạp .điều này làm gà con khi nở ra không bị kẹp ngạt & vẹo lườn ngẹo cổ v. mới tạo được gà lối .2. trước hết chủ vườn phải là người quản lý giỏi. Càng sinh trưởng ở những nơi xa nhau càng tốt.chắc chắn chủ vườn sẽ thành công mỹ mãn . 10. gà con sẽ nở.. *Nếu gà mái mẹ là gà lối hoặc gà cưa cần. phân cách với lòng trắng rõ nét.MẸ : *Gà trống mái phải CAN TRƯỜNG & LIỀN BỘ đó là 2 điều cốt yếu để tuyển lựa gà bố mẹ. *Chú ý : gà mái vừa đẻ xong. Kêt luận : Muốn có 1sân gà ưng ý. mỗi ngày nên thay bao tải trải nền 2 lần vào buổi sáng trước khi ăn bữa sáng & buổi tối trước khi đi ngủ. trên có màn che. ngoài ra rau & vỏ trứng phải đủ ăn đến mức dư thừa cả ngày.đây là hình thức lấy ngắn nuôi dài. toát hơi ẩm cần thiết cho trứng trong môi trường nhiệt độ điều hoà. vừa sản sinh ra những gà chọi tài năng & gan bền.CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG CHO GÀ BỐ MẸ : * Duy trì 1 bữa thóc ngô (tỷ lệ 2 :1) & 1bữa Súp. Hội đủ những điều trên.vẫn bảo đảm đủ rau tươi . vỏ đỏ.. theo hình hơi trũng lòng chảo.cho gà con xuống ổ. Trong khi ổ để trống ta tranh thủ phun thuốc chống bọ vào dưới ổ rơm & quanh trứng định kỳ vào những ngày thứ 5. những điểm tiêu thụ danh tiếng). cho ăn bổ sung ngay 2 con trạch sống & sau khoảng 2 h đồng hồ gà mái ăn uống no nê. KỸ THUẬT ĐÚC GÀ CHỌI 1. nếu thấy rõ gà trống đã phủ mái ở tư thế hoàn toàn tự nhiên là yên tâm tách trống ra cho đỡ hao tổn sinh lực. biết ứng dụng kỹ thuật cao.15 & 19 kể từ ngày đặt trứng. Cả đàn gà được úp trong 1 bu rộng có đai cao ~15cm che kín sát đất. Lưu ý : Nếu có trứng vỡ ta phải thay ổ rơm mới vào ngày 15 để ổ sạch chuẩn bị đón gà con sắp nở. đưa gà trống cưa cần hoặc chui vỉa vào sẽ được gà lối.. *Mỗi ngày đúng buổi trưa cho gà mái xuống ổ đi vệ sinh 1 lần khoảng 15 phút & nên cho tắm cát tránh bọ mạt hại gà . góc thùng phải có 1 cóng nước uống nhỏ. chọn lúc ấm trời. *Phải vặn ổ rơm. Chế độ ăn uống của gà con trong tháng đầu tiên : Tuần lễ thứ nhất chỉ cho gà con ăn vừng. sau nữa là biết giao thiệp để quảng bá sản phẩm của mình. để gà mái đủ nước uống.5 ngày chờ gà nở hết & con gà nở cuối cùng khô lông. * Ổ rơm nên đặt trong thùng gỗ. vừa có nguồn thu nhập hiệu quả cao. . tỷ lệ nở mới cao được. Tuần lễ thứ 2 bắt đầu cho ăn điểm thêm ít Thóc & thịt chín xay nhỏ.

đến 17 giờ cho ăn bổ sung thêm SÚP chín cùng bữa với gà lớn trước khi tìm chỗ đi ngủ. Với1nhà vườn vừa chăn nuôi kết hợp với trồng trọt. chim cảnh tốt vô cùng./. còn rau tươi phải dư thừa cho cả ngày. Sơ đồ sinh thái khép kín sau đây là 1 gợi ý : Gà chim & cá cảnh thải nguồn phân dùng vào việc bón Cây trồng . Tuần thứ tư vẫn cho gà con ăn thóc xay & rau. Chế độ ăn uống của gà con từ tháng thứ 2 đến lúc rời gà mẹ : Bữa sáng :Thóc + ngô + trạch (hoặc lươn) xay lộn với ½ vỏ trứng cho10 gà con dùng trong 1 ngày. bới lên lấy sâu bọ cho gà ăn.xinh xắn & khoẻ mạnh đầy triển vọng về sau này.Những gà con chậm lớn phải uống thêm thuốc theo công thức a-b-c (1dầu cá -1 B1 -1 C) mỗi tuần uống 2 chu kỳ thuốc như vậy. Bù lại ta sẽ đựơc những chú gà con tròn chĩnh. Cách làm hố sâu bọ chìm bằng những nguyên liệu dễ tìm như sau: Đào 1 hố hình vuông hoặc hình tròn.ngoài thịt chín xay nhỏ.tránh cớm gà. khoảng 3 tháng tuổi gà con bắt đầu bỏ gà mẹ. sâu ~20 cm.Chú ý: Có nắng trời tranh thủ phơi gà con. Nuôi gà con trong 3 tháng tuổi đòi hỏi người nuôi phải tỉ mỉ. cẩn thận & xác định là bận rộn như nuôi con mọn. Bữa chiều: Khoảng 15 giờ cho ăn như bữa sáng. Hết. sau ~ 3 tuần lễ. chú ý: xung quanh thành thùng phải có gờ đất & mặt đất đặt thùng cũng phải là đất mùn tơi xốp thì mới có sâu bọ được .bước đầu cho gà con ăn điểm thêm trạch hoặc lươn băm nhỏ trần nước sôi.rồi chuyển sang chế độ nuôi gà choai. chôn sâu dưới mặt đất ~20 cm.trong trộn cơm cháo rơm rạ rồi lấp đất như hố chìm.thay thế tấm vừng hoàn toàn bằng thóc xay. cách làm như sau : Thùng vuông hoặc tròn kích thước như trên không có đáy đặt áp đất. nước cơm hoặc cháo còn thừa. . rác lá cành thu gom trong vườn ủ ải tạo thành giun dế. Bữa trưa : Cho ăn sâu bọ tươi trong hố sâu bọ làm tại vườn nhà.ngay rơm rác lá rụng cũng phải tận dụng ủ ải làm hố sâu bọ & thùng nuôi dế mèn để tạo nguồn thức ăn cho gà con. chủ nhật nghỉ dùng thuốc. luôn giữ lớp đất này ở nơi dâm mát & ẩm. sâu bọ là nguồn thức ăn tươi tốt cho gà chim & cá cảnh. giun dế.phủ lên trên lớp đất xốp dày ~ 10 cm. Kỹ thuật làm hố sâu bọ Một loại thức ăn tươi sống giầu dinh dưỡng cho gà con ăn là sâu bọ. nhớ theo dõi phân khô là được. trộn với rơm rạ băm nhỏ. Có thể làm loại hố sâu bọ nổi.vẫn dùng đều rau & thịt chín băm nhỏ như tuần trước. cạnh hoặc đường kính ~30 đến 40cm. cho uống thuốc tẩy giun sán lần thứ nhất.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful