P. 1
Khong xem thi phi phuong phap giai BDT hay

Khong xem thi phi phuong phap giai BDT hay

|Views: 26|Likes:
Được xuất bản bởixautraiso1

More info:

Published by: xautraiso1 on Mar 22, 2011
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/22/2011

pdf

text

original

A: §Æt vÊn ®Ò

To¸n häc lµ mét m«n khoa häc tù nhiªn , to¸n häc cã mét
vai trß rÊt quan träng trong c¸c l×nh vùc khoa häc , to¸n häc
nghiªn cøu rÊt nhiÒu vµ rÊt ®a d¹ng vµ phong phó , trong ®ã
c¸c bµi to¸n vÒ bÊt ®¼ng thøc lµ nh÷ng bµi to¸n khã , ®Ó
gi¶i ®îc c¸c bµi to¸n vÒ bÊt ®¼ng thøc, bªn c¹nh viÖc n¾m
v÷ng kh¸i niÖm vµ c¸c tÝnh chÊt c¬ b¶n cña bÊt ®¼ng thøc,
cßn ph¶i n¾m ®îc c¸c ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt ®¼ng
thøc.
Cã nhiÒu ph¬ng ph¸p ®Ó chøng minh bÊt ®¼ng vµ ta
ph¶i c¨n cø vµo ®Æc thï cña mçi bµi to¸n mµ sö dông ph¬ng
ph¸p cho phï hîp. Mçi bµi to¸n chøng minh bÊt ®¼ng thøc cã
thÓ ¸p dông ®îc nhiÒu ph¬ng ph¸p gi¶i kh¸c nhau , còng cã
bµi ph¶i phèi hîp nhiÒu ph¬ng ph¸p mét c¸ch hîp lÝ .
Bµi to¸n chøng minh bÊt ®¼ng thøc ®îc vËn dông nhiÒu
vµo c¸c d¹ng bµi to¸n gi¶i vµ biÖn luËn ph¬ng tr×nh, bÊt ph-
¬ng tr×nh, hÖ ph¬ng tr×nh ®Æc biÖt , t×m gi¸ trÞ lín nhÊt ,
nhá nhÊt cña biÓu thøc ...vµ ®îc sö dông nhiÒu trong khi «n
tËp , «n thi ngo¹i kho¸ ...V× vËy häc sinh cÇn thiÕt ph¶i n¾m
®îc nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ bÊt ®¼ng thøc .
Trong thùc tÕ gi¶ng d¹y ë trêng THCS , häc sinh gÆp
nhiÒu khã kh¨n khi gi¶i c¸c bµi to¸n liªn quan vÒ bÊt ®¼ng
thøc , v× c¸c bµi to¸n chøng minh bÊt ®¼ng thøc thêng
kh«ng cã c¸ch gi¶i mÉu , kh«ng theo mét ph¬ng ph¸p nhÊt
®Þnh nªn häc sinh kh«ng x¸c ®Þnh ®îc híng gi¶i bµi to¸n .
MÆt kh¸c v× nhËn thøc cña häc sinh THCS cßn cã nhiÒu h¹n
chÕ vµ kh¶ n¨ng t duy cha tèt do ®ã häc sinh cßn lóng tóng
nhiÒu vµ kh«ng biÕt vËn dông kiÕn thøc vµo gi¶i c¸c d¹ng bµi
tËp kh¸c .
Trong néi dung cña ®Ò tµi xin ®îc tËp trung giíi thiÖu
mét sè ph¬ng ph¸p hay ®îc sö dông khi chøng minh bÊt
6
®¼ng thøc nh : dïng ®Þnh nghÜa , biÕn ®æi t¬ng ®¬ng ,
dïng c¸c bÊt ®¼ng thøc ®· biÕt , ph¬ng ph¸p ph¶n
chøng ......vµ mét sè bµi tËp vËn dông , nh»m gióp häc sinh
bít lóng tóng khi gÆp c¸c bµi to¸n vÒ chøng minh hay vËn
dông bÊt ®¼ng thøc , gióp häc sinh cã thÓ tù ®Þnh híng ®îc
ph¬ng ph¸p chøng minh vµ høng thó h¬n khi häc vÒ bÊt
®¼ng thøc nãi riªng vµ bé m«n To¸n nãi chung .
Qua ®Ò tµi ((mét sè ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt ®¼ng
thøc vµ øng dông cña bÊt ®¼ng thøc )) t«i muèn gióp
häc häc sinh cã thªm mét sè ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt
®¼ng thøc ®ã lµ lý do t«i chän ®Ì tµi nµy , khi nghiªn cøu
kh«ng tr¸nh khái cßn nh÷ng h¹n chÕ rÊt mong ®îc sù gãp ý
cña c¸c thµy c« gi¸o ®Ó ®Ò tµi ®îc hoµn thiÖn h¬n , t«i xin
ch©n thµnh c¶m ¬n
7
B gi¶i quyÕt vÊn ®Ò
phÇn I: ®iÒu trathùc tr¹ng tríc khi nghiªn cøu
Khigi¶ng d¹y trªn líp gÆp mét sè bµi tËp vÒ bÊt ®¼ng thøc
t«i thÊy häc sinh cßn rÊt nhiÒu lóng tóng trong viÖc lµm bµi
tËp ,hay ®Þnh híng c¸ch lµm ,®Æc biÖt lµ häc sinh häc ë møc
®é trung b×nh
Thùc hiÖn viÖc kiÓm tra mét vµi bµi tËp vÒ néi dung ®Ò tµi
thÊy

Tríc vÊn ®Ò trªn t«i thÊy viÖc cÇn thiÕt ph¶i híng dÉn häc
sinh mét sè ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt ®¼ng thøc vµ c¸c
øng dông cña bÊt ®¼ng thøc lµ mét viÖc cÇn thiÕt cho häc
sinh , ®Ó gióp häc sinh cã thªm kiÕn thøc vÒ bÊt ®¼ng
thøc , tao®iÒu kiÖn cho häc sinh khi lµm bµi tËp vÒ bÊt
®¼ng thøc
PhÇn II: c¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu
Ph¬ng ph¸p ®iÒu tra
Ph¬ng ph¸p ®èi chøng
Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu tµi liÖu
PhÇn III: néi dung cña ®Ò tµi
Sè l­îng häc sinh §iÓm giái §iÓm kh¸ §iÓm trung b×nh§iÓm
yÕu §iÓm kÐm
y
30056136
8
i : C¸c kiÕn thøc cÇn lu ý
1, §Þnh nghÜa bÊt ®¼ng thøc
+ a nhá h¬n b , kÝ hiÖu a < b
+ a lín h¬n b , kÝ hiÖu a > b ,
+ a nhá h¬n hoÆc b»ng b , kÝ hiÖu a < b,
+ a lín h¬n hoÆc b»ng b , kÝ hiÖu a > b ,
2, Mét sè tÝnh chÊt c¬ b¶n cña bÊt d¼ng thøc :
a, TÝnh chÊt 1: a > b <=> b < a
b, TÝnh chÊt 2: a > b vµ b > c => a > c
c, TÝnh chÊt 3: a > b <=> a + c > b + c
HÖ qu¶ : a > b <=> a - c > b - c
a + c > b <=> a > b - c
d, TÝnh chÊt 4 : a > c vµ b > d => a + c > b + d
a > b vµ c < d => a - c > b - d
e, TÝnh chÊt 5 : a > b vµ c > 0 => ac > bd
a > b vµ c < 0 => ac < bd
f, TÝnh chÊt 6 : a > b > 0 ; c > d > 0 => ac > bd
g, TÝnh chÊt 7 : a > b > 0 => a
n
> b
n
a > b <=> a
n
> b
n
víi n lÎ .
h, TÝnh chÊt 8 : a > b ; ab > 0 =>
3, Mét sè bÊt ®¼ng thøc th«ng dông :
a, BÊt ®¼ng thøc C«si :
Víi 2 sè d¬ng a , b ta cã :
ab
b a

+
2

DÊu ®¼ng thøc x¶y ra khi : a = b
b, BÊt ®¼ng thøc Bunhiac«pxki :
Víi mäi sè a ; b; x ; y ta cã : ( ax + by )
2
≤ (a
2
+ b
2
)
(x
2
+ y
2
)
9
DÊu ®¼ng thøc x¶y ra <=>
y
b
x
a
·

c, BÊt ®¼ng thøc gi¸ trÞ tuyÖt ®èi :

b a b a + ≥ +
DÊu ®¼ng thøc x¶y ra khi : ab ≥ 0
II : Mét sè ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt ®¼ng
thøc
1.Ph¬ng ph¸p 1 : Dïng ®Þnh nghÜa
- KiÕn thøc : §Ó chøng minh A > B , ta xÐt hiÖu A - B råi
chøng minh A - B > 0 .
- Lu ý : A
2
≥ 0 víi mäi A ; dÊu '' = '' x¶y ra khi A = 0 .
- VÝ dô :
Bµi 1.1 :
Víi mäi sè : x, y, z chøng minh r»ng : x
2
+ y
2
+ z
2
+3 ≥
2(x + y + z)
Gi¶i :
Ta xÐt hiÖu : H = x
2
+ y
2
+ z
2
+3 - 2( x + y + z)
= x
2
+ y
2
+ z
2
+3 - 2x - 2y - 2z
= (x
2
- 2x + 1) + (y
2
- 2y + 1) + (z
2
- 2z + 1)
= (x - 1)
2
+ (y - 1)
2
+ (z - 1)
2
Do (x - 1)
2
≥ 0 víi mäi x
(y - 1)
2
≥ 0 víi mäi y
(z - 1)
2
≥ 0 víi mäi z
=> H ≥ 0 víi mäi x, y, z
Hay x
2
+ y
2
+ z
2
+3 ≥ 2(x + y + z) víi mäi x, y, z .
DÊu b»ng x¶y ra <=> x = y = z = 1.
Bµi 1.2 :
Cho a, b, c, d, e lµ c¸c sè thùc :
Chøng minh r»ng : a
2
+ b
2
+ c
2
+ d
2
+ e
2
≥ a(b + c + d
+ e)
10
Gi¶i :
XÐt hiÖu : H = a
2
+ b
2
+ c
2
+ d
2
+ e
2
- a(b + c + d + e)
= (
b
a

2
)
2
+ (
c
a

2
)
2
+ (
d
a

2
)
2
+ (
e
a

2
)
2
Do (
b
a

2
)
2
≥ 0 víi mäi a, b
Do(
c
a

2
)
2
≥ 0 víi mäi a, c
Do (
d
a

2
)
2
≥ 0 víi mäi a, d
Do (
e
a

2
)
2
≥ 0 víi mäi a, e
=> H ≥ 0 víi mäi a, b, c, d, e
DÊu '' = '' x¶y ra <=> b = c = d = e =
2
a
Bµi 1.3 : Chøng minh bÊt ®¼ng thøc :

2
2 2
2 2

,
`

.
| +

+ b a b a
Gi¶i :
XÐt hiÖu : H =
2
2 2
2 2

,
`

.
| +

+ b a b a
=
4
) 2 ( ) ( 2
2 2 2 2
b ab a b a + + − +
=
0 ) (
4
1
) 2 2 2 (
4
1
2 2 2 2 2
≥ − · − − − + b a ab b a b a
. Víi mäi a, b .
DÊu '' = '' x¶y ra khi a = b .
2. Ph¬ng ph¸p 2 ; Dïng phÐp biÕn ®æi t¬ng ®¬ng .
- KiÕn thøc : BiÕn ®æi bÊt ®¼ng thøc cÇn chøng minh
t¬ng ®¬ng víi bÊt ®¼ng thøc ®óng hoÆc bÊt ®¼ng thøc ®·
®îc chøng minh lµ ®óng .
- Mét sè bÊt ®¼ng thøc thêng dïng :
(A+B)
2
=A
2
+2AB+B
2
(A-B)
2
=A
2
-2AB+B
2
(A+B+C)
2
=A
2
+B
2
+C
2
+2AB+2AC+2BC
11
(A+B)
3
=A
3
+3A
2
B+3AB
2
+B
3
(A-B)
3
=A
3
-3A
2
B+3AB
2
-B
3
…………………………….
VÝ dô :
Bµi 2. 1 : Cho a, b lµ hai sè d¬ng cã tæng b»ng 1 . Chøng
minh r»ng :

3
4
1
1
1
1

+
+
+ b a
Gi¶i:
Dïng phÐp biÕn ®æi t¬ng ®¬ng ;
3(a + 1 + b + 1) ≥ 4(a + 1) (b + 1)
 9

4(ab + a + b + 1) (v× a + b = 1)
 9

4ab + 8  1

4ab  (a + b)
2


4ab
BÊt ®¼ng thøc cuèi ®óng . Suy ra ®iÒu ph¶i chøng
minh .
Bµi 2. 2: Cho a, b, c lµ c¸c sè d¬ng tho¶ m·n : a + b + c = 4
Chøng minh r»ng : (a + b)(b + c)(c + a) ≥ a
3
b
3
c
3

Gi¶i:
Tõ : (a + b)
2
≥ 4ab , (a + b + c)
2
= [ ] c b a c b a ) ( 4 ) (
2
+ ≥ + +
=> 16 ≥ 4(a + b)c => 16(a + b) ≥ 4(a + b)
2
c ≥ 16
abc
=> a + b ≥ abc
T¬ng tù : b + c ≥ abc
c + a ≥ abc
=> (a + b)(b + c)(c + a) ≥ a
3
b
3
c
3

Bµi 2.3 : Chøng minh bÊt ®¼ng thøc :

3
3 3
2 2

,
`

.
| +

+ b a b a
; trong ®ã a > 0 ; b > 0
Gi¶i :
Dïng phÐp biÕn ®æi t¬ng ®¬ng : Víi a > 0 ; b > 0 => a
+ b > 0

3
3 3
2 2

,
`

.
| +

+ b a b a

,
`

.
| +
≥ + −
,
`

.
| +
2
) .(
2
2 2
b a
b ab a
b a
.
2
2

,
`

.
| +b a
 a
2
- ab + b
2



2
2

,
`

.
| +b a
 4a
2
- 4ab + 4b
2


a
2
+ 2ab + b
2

12
 3a
2
- 6ab + 3b
2


3(a
2
- 2ab + b
2
)

0
BÊt ®¼ng thøc cuèi cïng ®óng ; suy ra :
3
3 3
2 2

,
`

.
| +

+ b a b a
Bµi 2.4:
Cho 2 sè a, b tho¶ m·n a + b = 1 . CMR a
3
+ b
3
+ ab ≥
2
1
Gi¶i :
Ta cã : a
3
+ b
3
+ ab ≥
2
1
<=> a
3
+ b
3
+ ab -
2
1
≥ 0
<=> (a + b)(a
2
- ab + b
2
) + ab -
2
1
≥ 0
<=> a
2
+ b
2
-
2
1
≥ 0 . V× a + b = 1
<=> 2a
2
+ 2b
2
- 1 ≥ 0
<=> 2a
2
+ 2(1-a)
2
- 1 ≥ 0 ( v× b = a -1 )
<=> 4a
2
- 4a + 1 ≥ 0
<=> ( 2a - 1 )
2
≥ 0
BÊt ®¼ng thøc cuèi cïng ®óng . VËy a
3
+ b
3
+ ab ≥
2
1
DÊu '' = '' x¶y ra khi a = b =
2
1
Bµi 2.5 : Chøng minh bÊt ®¼ng thøc :
3
3 3
2 2

,
`

.
| +

+ b a b a

Trong ®ã : a > 0 , b > 0 .
Gi¶i :
Víi a > 0 , b > 0 => a + b > 0
Ta cã :
3
3 3
2 2

,
`

.
| +

+ b a b a
<=> ( )
2
2 2
2 2
.
2

,
`

.
| +

,
`

.
| +
≥ + −
,
`

.
| + b a b a
b ab a
b a
<=>
2
2 2
2

,
`

.
| +
≥ + −
b a
b ab a
<=> 4a
2
- 4ab + 4b
2
≥ a
2
+ 2ab + b
2

<=> 3(a
2
- 2ab + b
2
) ≥ 0
<=> 3(a - b)
2
≥ 0 . BÊt ®¼ng thøc nµy ®óng
=>
3
3 3
2 2

,
`

.
| +

+ b a b a
DÊu '' = '' x¶y ra khi a = b .
13
Bµi 2.6 : Víi a > 0 , b > 0 . Chøng minh bÊt ®¼ng thøc :

a
b
a


a
b
b −
Gi¶i :
Dïng phÐp biÕn ®æi t¬ng ®¬ng :

a
b
a


a
b
b −
 (
) ( ) b a ab b b a a + − + ≥
0

[ ] 0 ) ( ) ( ) (
3 3
≥ + − + b a ab b a

0 ) ( ) )( ( ≥ + − + − + b a ab b ab a b a

0 ) 2 )( ( ≥ + − + b ab a b a

0 ) )( ( ≥ − + b a b a
BÊt ®¼ng thøc cuèi ®óng ; suy ra :
a
b
a


a
b
b −

3. Ph¬ng ph¸p 3: dïng bÊt ®¼ng thøc quen thuéc .
- KiÕn thøc : Dïng c¸c bÊt ®¼ng thøc quen thuéc nh :
C«si , Bunhiac«pxki , bÊt ®¼ng thøc chøa dÊu gi¸ trÞ tuyÖt
®èi ®Ó biÕn ®æi vµ chøng minh ,
Mét sè hÖ qu¶ tõ c¸c bÊt ®¼ng thøc trªn : x
2
+ y
2
≥ 2xy
Víi a, b > 0 ,
2 ≥ +
a
b
b
a
C¸c vÝ dô :
Bµi 3.1 : Gi¶ sö a, b, c lµ c¸c sè d¬ng , chøng minh r»ng:
2 >
+
+
+
+
+ b a
c
a c
b
c b
a

Gi¶i
¸p dông B§T Cauchy , ta cã :
a + (b + c)
) ( 2 c b a + ≥

c b a
a
c b
a
+ +

+
2
T¬ng tù ta thu ®îc :

c b a
b
a c
b
+ +

+
2
,
c b a
c
b a
c
+ +

+
2
DÊu b»ng cña ba B§T trªn kh«ng thÓ ®ång thêi x¶y ra , v×
khi ®ã cã :
a = b + c , b = c + a , c = a + b nªn a + b + c = 0 ( tr¸i víi
gi¶ thiÕt a, b, c ®Òu lµ sè d¬ng ).
14
Tõ ®ã suy ra : 2 >
+
+
+
+
+ b a
c
a c
b
c b
a
Bµi 3.2:
Cho x , y lµ 2 sè thùc tho¶ m·n :

x
2
+ y
2
=
2 2
1 1 x y y x − + −
Chøng minh r»ng : 3x + 4y ≤ 5
Gi¶i :
¸p dông bÊt ®¼ng thøc Bunhiac«pxki ta cã :
(x
2
+ y
2
)
2
= (
2 2
1 1 x y y x − + −
)
2
(
1 ≤ x
;
1 ≤ y
)
≤ (x
2
+ y
2
)(1 - y
2
+ 1 - x
2
)
=> x
2
+ y
2
≤ 1
Ta l¹i cã : (3x + 4y)
2
≤ (3
2
+ 4
2
)(x
2
+ y
2
) ≤ 25
=> 3x + 4y ≤ 5
§¼ng thøc x¶y ra 
¹
¹
¹
¹
¹
'
¹
·
> >
· +
4 3
0 , 0
1
2 2
y x
y x
y x

¹
¹
¹
'
¹
·
·
5
4
5
3
y
x
§iÒu kiÖn :
2
5
2
3
≤ ≤ x
Bµi 3. 3: Cho a, b, c ≥ 0 ; a + b + c = 1 . Chøng minh r»ng :
a, 6 ≤ + + + + + a c c b b a
b,
5 , 3 1 1 1 < + + + + + c b a
Gi¶i
a, ¸p dông bÊt d¼ng thøc Bunhiac«pxki víi 2 bé 3 sè ta cã :
( ) ( ) ( ) ( ) ( )
]
]
]

+ + + + + + + ≤ + + + + +
2 2 2
1 1 1 1 . 1 . 1 . a c c b b a a c c b b a
=> ( ) 6 ) 2 2 .( 3
2
· + + ≤ + + + + + ac b a a c c b b a
=> 6 ≤ + + + + + a c c b b a .
DÊu '' = '' x¶y ra khi : a = b = c =
3
1
b, ¸p dông bÊt ®¼ng thøc C«si , ta cã :

1
2 2
1 ) 1 (
1 + ·
+ +
≤ +
a a
a
T¬ng tù :
1
2
1 + ≤ +
b
b
;
1
2
1 + ≤ +
c
c
Céng tõng vÕ cña 3 bÊt ®¼ng thøc trªn ta ®îc :
15

5 , 3 3
2
1 1 1 · +
+ +
≤ + + + + +
c b a
c b a
DÊu ®¼ng thøc x¶y ra khi a = b = c =0 tr¸i víi gi¶ thiÕt : a
+ b + c = 1
VËy :
5 , 3 1 1 1 < + + + + + c b a
Bµi 3.4 : Cho c¸c sè d¬ng a , b , c tho¶ m·n : a + b + c = 1 .
Chøng minh r»ng :
9
1 1 1
≥ + +
c b a
Gi¶i :
Ta cã :
0 > +
a
b
b
a
, a , b > 0
Ta cã :
· + +
c b a
1 1 1
)
1 1 1
(
c b a
+ +
.1 =
)
1 1 1
(
c b a
+ +
.(a + b + c)
=
1 1 1 + + + + + + + +
b
c
a
c
c
b
a
b
c
a
b
a
=
≥ + + + + + + ) ( ) ( ) ( 3
c
a
a
c
b
c
c
b
a
b
b
a
3 + 2 + 2 + 2
= 9
=>
9
1 1 1
≥ + +
c b a
DÊu ''='' x¶y ra khi : a = b = c =
3
1
Bµi 3.5
Cho x , y > 0 . Chøng minh r»ng :
y x y x +
≥ +
4 1 1


Gi¶i
¸p dông bÊt ®¼ng thøc C«si ta cã :
xy y x 2 ≥ +


y x
1 1
+

xy
2
=> (x + y)(
y x
1 1
+
) ≥ 4
=>
y x
1 1
+

y x +
4
4. Ph¬ng ph¸p 4 ; Dïng c¸c tÝnh chÊt cña bÊt ®¼ng
thøc :
16
- KiÕn thøc : Dïng c¸c tÝnh chÊt ®· ®îc häc ®Ó vËn dông
vµo gi¶i c¸c bµi tËp .
C¸c vÝ dô :
Bµi 4.1 : Cho 2 sè x , y tho¶ m·n ®iÒu kiÖn : x + y = 2 .
Chøng minh r»ng : x
4
+ y
4
≥ 2
Gi¶i
Theo tÝnh chÊt b¾c cÇu ta cã : (x
2
- y
2
)

0  x
4
+ y
4



2x
2
y
2
 2(x
4
+ y
4
)


(x
2
+ y
2
)
2
(1)
Ta cã : (x - y)
2


0  x
2
+ y
2


2xy
 2(x
2
+ y
2
)

(x +y)
2
2(x
2
+ y
2
)

4 V× : x + y = 2
 x
2
+ y
2


2
(2)
Tõ (1) vµ (2) ta cã : x
4
+ y
4
≥ 2
DÊu '' = '' x¶y ra khi x = y = 1 .
Bµi 4.2:
Cho 0 < a, b, c, d < 1 . Chøng minh r»ng :
(1 - a)(1 - b)(1 - c)(1 - d) > 1 - a - b - c - d .
Gi¶i :
Ta cã : (1 - a)(1 - b) = 1 - a - b + ab
Do a, b > 0 nªn ab > 0 => (1 - a)(1 - b) > 1 - a - b .
Do c < 1 nªn 1 - c > 0 => (1 - a)(1 - b)(1 - c) > (1 - a - b)
(1 - c)
 (1 - a)(1 - b)(1 - c) > 1 - a - b - c +
ac + bc .
Do a, b, c, d > 0 nªn 1 - d > 0 ; ac + bc > 0 ; ad + bd + cd
> 0
=>(1 - a)(1 - b)(1 - c) > 1 - a - b - c
=> (1 - a)(1 - b)(1 - c)(1 - d) > (1 - a - b - c)(1 - d)
=> (1 - a)(1 - b)(1 - c)(1 - d) > 1 - a - b - c - d + ad + bd +
cd
17
=> (1 - a)(1 - b)(1 - c)(1 - d) > 1 - a - b - c - d .
Bµi 4.3 : Cho 0 < a, b, c < 1 . Chøng minh r»ng :
2a
3
+ 2b
3
+ 2c
3
< 3 + a
2
b + b
2
c + c
2
a
Gi¶i :
Do a, b < 1 => a
3
< a
2
< a < 1 ; b
3
< b
2
< b < 1 ; ta cã :
(1 - a
2
)(1 - b) > 0 => 1 + a
2
b > a
2
+ b
=> 1 + a
2
b > a
3
+ b
3
hay a
3
+ b
3
< 1 + a
2
b
.
T¬ng tù : b
3
+ c
3
< 1 + b
2
c ; c
3
+ a
3
< 1 + c
2
a .
=> 2a
3
+ 2b
3
+ 2c
3
< 3 + a
2
b + b
2
c + c
2
a
5.ph¬ng ph¸p 5 : Dïng bÊt ®¼ng thøc tæng qu¸t chøa
luü thõa c¸c sè tù nhiªn
Bµi 5.1: Cho a>b>0 CMR:

1996 1996
1996 1996
a b
a b

+
>
1995 1995
1995 1995
a b
a b

+
Gi¶i :
§Ó chøng minh bÊt ®¼ng thøc trªn , ta chøng minh bÊt
®¼ng thøc trung gian sau nÕu a>b>0 vµ m,n lµ hai sè tù
nhiªn mµ m>n th×
m m n n
m m n n
a b a b
a b a b
− −
>
+ +
(1)
ThËt vËy ta dïng phÐp biÕn ®æi t¬ng ®¬ng ®Ó chøng minh
(1)

2 2
m m m n n n
m m n n
a b b a b b
a b a b
+ − + −
>
+ +


1-
2 2 2 2
1
m n m n
m m n n m m n n
b b b b
a b a b a b a b
> − ⇔ − > −
+ + + +
m n
m n
m n
m m n n m m n n
m m n n
b b
b b
b b
a b a b a b a b
b b b b
⇔ < ⇔ <
+ +
+ +
1 1
1 1
m n
m n
a a
b b
⇔ <
+ +
1 1
m n
m n
a a
b b
⇔ + > +
( ) ( )
m n
m n
m n
a a a a
b b b b
⇔ > ⇔ > (2)
BÊt ®¼ng thøc (2) lu«n ®óng v× a>b>0 nªn
1
a
b
>
vµ m>n
vËy bÊt ®¼ng thøc (1) lu«n ®óng
18
¸p dông bÊt ®¼ng thøc trung gian
m m n n
m m n n
a b a b
a b a b
− −
>
+ +
vèi a>b>0 vµ
m>n nªn khi m=1996, n=1995 th× bÊt ®¼ng thøc ph¶I
chøng minh lu«n ®óng
1996 1996
1996 1996
a b
a b

+
>
1995 1995
1995 1995
a b
a b

+
6. ph¬ng ph¸p 6: Dïng bÊt ®¼ng thøc vÒ 3 c¹nh cña
tam gi¸c
a , b, c, lµ ®é dµi ba c¹nh cña tam gi¸c

a<b+c (1)
b < a+c (2)
c< a+b (3)
Tõ 3 bÊt ®¼ng thøc vÒ tæng ba c¹nh cña tam gi¸c ta suy ra
®îc 3 bÊt ®¼ng thøc vÒ hiÖu hai c¹nh
a<b+c (1)
a b c ⇒ − <
(4)
b < a+c (2)
b c a ⇒ − <
(5)
c< a+b (3)
c a b ⇒ − <
(6)
Bµi 6.1:
Cho tam gi¸c ABC cã chu vi 2p = a + b + c (a, b , c lµ ®é
dµi c¸c c¹nh cña tam gi¸c ) . Chøng minh r»ng :

2
1 1 1


+

+
− c p b p a p
)
1 1 1
(
c b a
+ +
Gi¶i:
Ta cã : p - a =
0
2
>
− + a c b
T¬ng tù : p - b > 0 ; p - c > 0 ;
¸p dông kÕt qu¶ bµi tËp (3.5) , ta ®îc ;
c b p a p b p a p
4
) ( ) (
4 1 1
·
− + −


+

T¬ng tù :
a c p b p
4 1 1


+


b c p a p
4 1 1


+

=>
)
1 1 1
( 4 )
1 1 1
( 2
c b a c p c p a p
+ + ≥

+

+

=> ®iÒu ph¶i chøng minh .
DÊu '' = '' x¶y ra khi : p - a = p - b = p - c  a = b = c .
Khi ®ã tam gi¸c ABC lµ tam gi¸c ®Òu .
19
Bµi 6.2:
Cho a, b, c , lµ ®é dµi ba c¹nh cña mét tam gi¸c CMR:
(a+b-c)(b+c-a)(c+a-b) ≤abc
Gi¶i:
BÊt ®¼ng thøc vÒ ba c¹nh cña tam gi¸c cho ta viÕt

2 2 2
0 ( ) b c a a b c a − < ⇒ < − − ≤

2 2 2
0 ( ) c a b b c a b − < ⇒ < − − ≤

2 2 2
0 ( ) a b c c a b c − < ⇒ < − − ≤
Tõ ®ã
2 2 2 2 2 2 2 2 2
( ) ( ) ( ) a b c b c a c a b a b c − − − − − − ≤


(a+b-c)(a-b+c)(b-c+a)(b+c-a)(c-a+b)(c+a-b)
2 2 2
a b c ≤

(a+b-c)
2
(b+c-a)
2
(c+a-b)
2 2 2 2
a b c ≤

(a+b-c)(b+c-a)(c+a-b)≤abc
V× a, b, c, lµ ba c¹nh cña mét tam gi¸c nªn
a+b-c>0
b+c-a>0
c+a-b>0 vµ abc>0
VËy bÊt ®¼ng thøc dÉ ®îc chøng minh
7. Ph¬ng ph¸p 7 : Chøng minh ph¶n chøng .
- KiÕn thøc : Gi¶ sö ph¶i chøng minh bÊt ®¼ng thøc nµo
®ã ®óng , ta h·y gi¶ sö bÊt d¼ng thøc ®ã sai , sau ®ã vËn
dông c¸c kiÕn thøc ®· biÕt vµ gi¶ thiÕt cña ®Ò bµi ®Ó suy ra
®iÒu v« lý .
§iÒu v« lý cã thÓ lµ tr¸i víi gi¶ thiÕt , hoÆc lµ nh÷ng
®iÒu tr¸i nhîc nhau , tõ ®ã suy ra ®¼ng thøc cÇn chøng
minh lµ ®óng .
Mét sè h×nh thøc chøng minh bÊt ®¼ng thøc :
+ Dïng mÖnh ®Ò ®¶o
+ Phñ ®Þnh råi suy ra ®iÒu tr¸i víi gi¶ thiÕt .
+ Phñ ®Þnh råi suy ra tr¸i víi ®IÒu ®óng .
+ Phñ ®Þnh råi suy ra hai ®IÒu trµI ngîc nhau .
+ Phñ ®Þnh råi suy ra kÕt luËn .
C¸c vÝ dô :
20
Bµi 7. 1 :
Cho 0 < a,b,c,d <1 . Chøng minh r»ng ; Ýt nhÊt cã mét bÊt
®¼ng thøc sau lµ sai : 2a(1 - b) > 1
3b(1 - c) > 2
8c(1 - d) > 1
32d(1 - a) > 3
Gi¶i:
Gi¶ sö ngîc l¹i c¶ bèn ®¼ng thøc ®Òu ®óng . Nh©n
tõng vÒ ;
ta cã : 2.3.8.32a(1 - b)b(1 - c)c(1 - d)d(1 - a) > 2 .3
=>
[ ][ ][ ][ ]
256
1
) 1 ( ) 1 ( ) 1 ( ) 1 ( > − − − − d d c c b b a a
(1)
MÆt kh¸c , ¸p dông bÊt ®¼ng thøc C«si ta cã :

2
1
2
1
) 1 ( ·
− +
≤ −
a a
a a
=> a(1 - a) ≤
4
1
T¬ng tù : b(1 - b) ≤
4
1
c(1 - c) ≤
4
1
d(1 - d) ≤
4
1
Nh©n tõng vÒ c¸c bÊt ®¼ng thøc ; ta cã :

[ ][ ][ ][ ]
256
1
) 1 ( ) 1 ( ) 1 ( ) 1 ( > − − − − d d c c b b a a
(2)
Tõ (1) vµ (2) suy ra v« lý .
§iÒu v« lý ®ã chøng tá Ýt nhÊt mét trong 4 bÊt ®¼ng thøc
cho trong ®Çu bµi lµ sai .
Bµi 7.2 :
( Phñ ®Þnh råi suy ra hai ®iÒu tr¸i ngîc nhau )
Chøng minh r»ng kh«ng cã 3 sè d¬ng a, b, c nµo tho¶ m·n c¶
ba bÊt ®¼ng thøc sau :
2
1
< +
b
a
;
2
1
< +
c
b
;
2
1
< +
a
c
Gi¶i
Gi¶ sö tån t¹i 3 sè d¬ng a, b, c tho¶ m·n c¶ 3 bÊt ®¼ng
thøc :

2
1
< +
b
a
;
2
1
< +
c
b
;
2
1
< +
a
c
21
Céng theo tõng vÕ cña 3 bÊt ®¼ng thøc trªn ta ®îc :

6
1 1 1
< + + + + +
a
c
c
b
b
a

6 )
1
( )
1
( )
1
( < + + + + +
c
c
b
b
a
a
(1)
V× a, b, c > 0 nªn ta cã :
2 )
1
( ≥ +
a
a
;
2 )
1
( ≥ +
b
b
;
2 )
1
( ≥ +
c
c
=>
6 )
1
( )
1
( )
1
( ≥ + + + + +
c
c
b
b
a
a
§iÒu nµy m©u thuÉn víi (1)
VËy kh«ng tån t¹i 3 sè d¬ng a, b, c tho¶ m·n c¶ 3 bÊt
®¼ng thøc nãi trªn . => ®pcm
Bµi 7.3 :
Chøng minh r»ng kh«ng cã c¸c sè d¬ng a, b, c tho¶ m·n c¶ 3
bÊt ®¼ng thøc sau :
4a(1 - b) > 1 ; 4b(1 - c) > 1 ; 4c(1 - a ) > 1 .
Híng dÉn : t¬ng tù nh bµi 2 :
Bµi 7.4 :
( Phñ ®Þnh råi suy ra tr¸i víi ®iÒu ®óng )
Cho a
3
+ b
3
= 2 . Chøng minh r»ng : a + b ≤ 2 .
Gi¶i :
Gi¶ sö : a + b > 2 => (a + b )
3
> 8
=> a
3
+ b
3
+ 3ab(a + b) > 8
=> 2 + 3ab(a + b) > 8 ( V× : a
3
+
b
3
= 2 )
=> ab(a + b) > 2
=> ab(a + b) > a
3
+ b
3
( V× : a
3
+
b
3
= 2 )
Chia c¶ hai vÕ cho sè d¬ng a, b ta ®îc :
ab > a
2
- ab + b
2
=> 0 > (a - b)
2
V« lý
VËy : a + b ≤ 2
8. Ph¬ng ph¸p 8 : §æi biÕn sè
22
- KiÕn thøc : Thùc hiÖn ph¬ng ph¸p ®æi biÕn sè nh»m
®a bµi to¸n ®· cho vÒ d¹ng ®¬n gi¶n h¬n , gän h¬n , d¹ng
nh÷ng bµi to¸n ®· biÕt c¸ch gi¶i ...
C¸c vÝ dô :
Bµi 8. 1 :
Chøng minh r»ng : NÕu a , b , c > 0 th× :

2
3

+
+
+
+
+ a b
c
a c
b
c b
a
Gi¶i:
§Æt : b +c = x , c + a = y , a + b = z
=> a + b + c =
2
z y x + +
=> a =
2
x z y − +
, b =
2
y x z − +
, c =
2
z y x − +
Khi ®ã :
VT =
a b
c
a c
b
c b
a
+
+
+
+
+
=
z
z y x
y
y x z
x
x z y
2 2 2
− +
+
− +
+
− +
=
2
3
2
3
1 1 1
2
3
) (
2
1
) (
2
1
) (
2
1
· − + + ≥ − + + + + +
z
y
y
z
z
x
x
z
y
x
x
y
Bµi 8.2 :
Chøng minh r»ng ; víi mäi sè thùc x, y ta cã bÊt ®¼ng thøc :
-
4
1
) 1 ( ) 1 (
) 1 )( (
4
1
2 2 2 2
2 2 2 2

+ +


y x
y x y x
Gi¶i:
§Æt : a =
) 1 )( 1 (
2 2
2 2
y x
y x
+ +

vµ b =
) 1 )( 1 (
1
2 2
2 2
y x
y x
+ +

=> ab =
2 2 2 2
2 2 2 2
) 1 ( ) 1 (
) 1 )( (
y x
y x y x
+ +
− −
Ta cã dÔ thÊy víi mäi a, b th× : -
2 2
) (
4
1
) (
4
1
b a ab b a + ≤ ≤ −
Mµ : (a - b)
2
=
2
2
1
2
1
]
]
]

+

x
(a + b)
2
=
2
2
1
2
1
]
]
]

+

y
Suy ra : -
4
1
≤ ab ≤
4
1
.
Bµi 8.3 :
Cho a, b, c > 0 ; a + b + c ≤ 1 . Chøng minh r»ng :
23

9
2
1
2
1
2
1
2 2 2

+
+
+
+
+ ab c ca b bc a
Gi¶i :
§Æt : a
2
+ 2bc = x ; b
2
+ 2ca = y ; c
2
+ 2ab = z
Khi ®ã : x + y + z = a
2
+ 2bc + b
2
+ 2ca + c
2
+ 2ab
= (a + b + c)
2
≤ 1
Bµi to¸n trë thµnh : Cho x, y, z > 0 , x + y + z ≤ 1 .
Cøng minh r»ng :

9
1 1 1
≥ + +
z y x
Ta chøng minh ®îc : (x + y + z)(
9 )
1 1 1
≥ + +
z y x
Theo bÊt ®¼ng thøc C«si
Mµ : x + y + z ≤ 1 nªn suy ra
9
1 1 1
≥ + +
z y x
.
9.Ph¬ng ph¸p 9: Dïng phÐp quy n¹p to¸n häc .
- KiÕn thøc : §Ó chøng minh mét bÊt ®¼ng thøc ®óng
víi n > 1 b»ng ph¬ng ph¸p quy n¹p to¸n häc , ta tiÕn hµnh :
+ KiÓm tra bÊt ®¼ng thøc ®óng víi n = 1 (n = n
0
)
+ Gi¶ sö bÊt ®¼ng thøc ®óng víi n = k > 1 (k > n
0
)
+ Chøng minh bÊt ®¼ng thøc ®óng víi n = k + 1
+ KÕt luËn bÊt ®¼ng thøc ®óng víi n > 1 (n > n
0
)
- VÝ dô :
Bµi 9.1 :
Chøng minh r»ng víi mäi sè nguyªn d¬ng n ≥ 3 th×
2
n
> 2n + 1 (*)
Gi¶i :
+ Víi n = 3 , ta cã : 2
n
= 2
3
= 8 ; 2n + 1 = 2.3 + 1 = 7 ; 8 >
7 . VËy ®¼ng thøc (*) ®óng víi n = 3 .
+ Gi¶ sö (*) ®óng víi n = k (k ∈ N ; k ≥ 3) , tøc lµ : 2
k
> 2k
+ 1
ta ph¶i chøng minh : 2
k+1
> 2(k + 1) + 1
hay : 2
k+1
> 2k + 3 (**)
24
+ ThËt vËy : 2
k+1
= 2.2
k
, mµ 2
k
> 2k + 1 ( theo gi¶ thiÕt
quy n¹p )
do ®ã : 2
k +1
> 2(2k + 1) = (2k + 3) +(2k - 1) > 2k + 3 ( V× :
2k - 1 > 0)
VËy (**) ®óng víi mäi k ≥ 3 .
+ KÕt luËn : 2
n
> 2n + 1 víi mäi sè nguyªn d¬ng n ≥ 3 .
Bµi 9.2 :.
Chøng minh r»ng :

2
1
.
4
3
.
6
5
...
n
n
2
1 2 −

1 3
1
+ n
(*) (n lµ sè nguyªn d¬ng )
Gi¶i :
+ Víi n = 1 , ta cã : VT = VP =
2
1
. VËy (*) ®óng víi n = 1 .
+ Gi¶ sö (*) ®óng víi n = k ≥ 1 ta cã :
2
1
.
4
3
.
6
5
...
k
k
2
1 2 −

1 3
1
+ k
Ta cÇn chøng minh (*) ®óng víi n = k + 1 , tøc lµ :

2
1
.
4
3
.
6
5
...
k
k
2
1 2 −
.

+
+
) 1 ( 2
1 2
k
k

1 3
1
+ k
.
) 1 ( 2
1 2
+
+
k
k
do ®ã chØ cÇn chøng minh :
1 3
1
+ k
) 1 ( 2
1 2
+
+
k
k

1 ) 1 ( 3
1
+ + k
dïng phÐp biÕn ®æi t¬ng ®¬ng , ta cã :
(2k + 1)
2
(3k + 4) ≤ (3k + 1)4(k +1)
2

 12k
3
+ 28k
2
+ 19k + 4

12k
3
+ 28k
2
+ 20k +4
 k

0 . => (**) ®óng víi mäi k

1 .
VËy (*) dóng víi mäi sè nguyªn d¬ng n .
10. Ph¬ng ph¸p 10 : Chøng minh bÊt ®¼ng thøc trong
h×nh häc ph¼ng
Bµi 10.1 :CMR trong mét tam gi¸c nhän th× tæng c¸c trung
tuyÕn cña nã lín h¬n 4lÇn b¸n kÝnh ®êng trßn ngo¹i tiÕp
25
G
C1
B A
C
0
A1 B1
Gi¶i:
Gäi ma, mb, mc lµ ®é dµi ba ®êng trung tuyÕn vµ R lµ b¸n
kÝnh ®êng trßn ngo¹i tiÕp ∆ ABC, ta ph¶i chøng minh ma+
mb+mc>4R
V× ∆ ABC lµ mét tam gi¸c nhän nªn t©m ®êng trßn ngo¹i
tiÕp tam gi¸c n»m trong tam gi¸c ABCnÕu G lµ träng t©m
tam gi¸c ABC th× t©m 0 n»m ë mét trong ba tam gi¸c tam
gi¸c GAB, tam gi¸c GAC ,tam gi¸c GBC . Gi¶ sö t©m 0
n»m trong tam gi¸c GAB th× 0A +0B=2R vµ GA+ GB > 2R
mµ GA=
2
3
AA
1
=
2
3
ma ,GB=
2
3
BB
1
=
2
3
mb
Nªn GA+GB > 2R

2
3
(ma+mb) >2R

ma+mb >3R
Mµ trong tam gi¸c 0CC
1
cã CC
1
>0C

mc >R
Do ®ã ma+ mb+ mc > 3R+R=4R .
VËy ma+mb+ mc >4R
Bµi 10. 2: Mét ®êng trßn tiÕp xóc víi hai c¹nh cña mét tam
gi¸c vu«ng ®Ønh A t¹i hai ®iÓm B vµ C , kÎ mét tiÕp tuyÕn víi
®êng trßn c¾t c¸c c¹nh AB vµ AC t¹i M vµ N , chøng minh
r»ng
3
AB AC +
<
MB+NC<
2
AB AC +
Gi¶i

B
C
l
0
A
M
N
Gäi I lµ tiÕp ®iÓm cña tiÕp tuyÕn MN víi ®-
êng trßn t©m 0 tÝnh chÊt tiÕp tuyªn cho ta
MB=MI ,NC=NI
26
Tõ ®ã MN=MB+NC nhng tam gi¸c vu«ng AMN th× MN<
AM+AN
Nªn 2MN < AM+AN +BM+ CN =AB +AC

MN<
2
AB AC +
Ngoµi ra trong tam gi¸c vu«ng AMN ta còng cã c¹nh huyÒn
MN>AM vµ MN> AN

2MN > AM+AN
V× MN=BC+CN
Nªn 3MN > AM+AN +BM+CN do ®ã 3MN > AB+AC

MN >
3
AB AC +
VËy
3
AB AC +
<
MB+NC<
2
AB AC +
11 . Ngoµi ra cßn cã mét sè ph¬ng ph¸p kh¸c ®Ó
chøng minh bÊt ®¼ng thøc nh : Ph¬ng ph¸p lµm tréi ,
tam thøc bËc hai ... ta ph¶i c¨n cø vµo ®Æc thï cña mçi
bµi to¸n mµ sö dông ph¬ng ph¸p cho phï hîp . Trong
ph¹m vi nhá cña ®Ò tµi nµy kh«ng hÖ thèng ra nh÷ng
ph¬ng ph¸p ®ã .
iii : øng dông cña bÊt ®¼ng thøc
1- Dïng bÊt ®¼ng thøc ®Ó t×m cùc trÞ .
- KiÕn thøc : NÕu f(x) ≥ m th× f(x) cã gi¸ trÞ nhá nhÊt lµ
m .
NÕu f(x) ≤ M th× f(x) cã gi¸ trÞ lín nhÊt lµ
M .
Ta thêng hay ¸p dông c¸c bÊt ®¼ng thøc th«ng dông nh :
C«si , Bunhiac«pxki , bÊt ®¼ng thøc chøa dÊu gi¸ trÞ tuyÖt
®èi .
KiÓm tra trêng hîp x¶y ra dÊu ®¼ng thøc ®Ó t×m cùc trÞ .
T×m cùc trÞ cña mét biÓu thøc cã d¹ng lµ ®a thøc , ta hay
sö dông ph¬ng ph¸p biÕn ®æi t¬ng ®¬ng , ®æi biÕn sè ,
mét sè bÊt ®¼ng thøc ...
27
T×m cùc trÞ cña mét biÓu thøc cã chøa dÊu gi¸ trÞ tuyÖt
®èi , ta vËn dông c¸c bÊt ®¼ng thøc chøa dÊu gi¸ trÞ tuyÖt
®èi
Chó ý :
B A B A + ≥ +

X¶y ra dÊu '' = '' khi AB ≥ 0

0 ≥ A
DÊu ''= '' x¶y ra khi A = 0
Bµi 1 : T×m gi¸ trÞ nhá nhÊt cña biÓu thøc : B = a
3
+ b
3
+
ab ; Cho biÕt a vµ b tho¶ m·n : a + b = 1 .
Gi¶i
B = (a + b)(a
2
- ab + b
2
) + ab
= a
2
- ab + b
2
+ ab = a
2
+ b
2

Ta cã : 2(a
2
+ b
2
) ≥ (a + b)
2
= 1 => a
2
+ b
2

2
1
VËy min B =
2
1
khi a = b =
2
1
Bµi 2: a, T×m gi¸ trÞ nhá nhÊt cña biÓu thøc :
A = (x
2
+ x)(x
2
+ x - 4)
b, T×m gi¸ trÞ nhá nhÊt cña biÓu thøc :
B = - x
2
- y
2
+ xy + 2x +2y
Gi¶i
a, A = (x
2
+ x)(x
2
+ x - 4) . §Æt : t = x
2
+ x - 2
=> A = (t - 2)(t + 2) = t
2
- 4 ≥ - 4
DÊu b»ng x¶y ra khi : t = 0  x
2
+ x - 2 = 0
(x - 2)(x + 2) = 0  x = -2 ; x
= 1 .
=> min A = - 4 khi x = -2 ; x = 1 ;
b, T¬ng tù

Bµi 3 : T×m gi¸ trÞ nhá nhÊt cña biÓu thøc .
a, C =
1 2 3 2 − + − x x

b, D =
6 3
2 2
− + + + + x x x x

c, E =
4 3 2 1 − + − + − + − x x x x
Gi¶i :
a, ¸p dông B§T :
B A B A + ≥ +
DÊu '' = ''x¶y ra khi AB ≥ 0 .
28
=> C =
2 2 2 1 3 2 2 1 3 2 · − · − + − ≥ − + − x x x x
DÊu '' = '' x¶y ra khi (2x - 3)(1 - 2x)

0 
2
3
2
1
≤ ≤ x

VËy minC = 2 khi
2
3
2
1
≤ ≤ x
b, T¬ng tù : minD = 9 khi : -3 ≤ x ≤ 2
c, minE = 4 khi : 2 ≤ x ≤ 3
Bµi 4 : Cho a < b < c < d , t×m :
Minf(x) =
a x −
+
b x −
+
c x −
+
d x −
Híng dÉn : t¬ng tù : minf(x) = d + c - b - a khi b ≤ x ≤ c
Bµi 5 : Cho ba sè d¬ng x , y , z tho¶ m·n :
x + 1
1
+
y + 1
1
+
z + 1
1

≥ 2
T×m gi¸ trÞ lín nhÊt cña tÝch : P = xyz
Gi¶i :

x + 1
1
≥ (1 -
y + 1
1
) + ( 1 -
z + 1
1
) =
y
y
+ 1
+
z
z
+ 1
≥ 2
) 1 )( 1 ( z y
yz
+ +
T¬ng tù :
y + 1
1
≥ 2
) 1 )( 1 ( z x
zx
+ +

z + 1
1
≥ 2
) 1 )( 1 ( y x
xy
+ +
Tõ ®ã suy ra : P = xyz ≤
8
1
MaxP =
8
1
khi x = y = z =
2
1
Bµi 6 : Cho 3 sè d¬ng a, b, c th¶o m·n : a + b + c = 1 .
T×m gi¸ trÞ nhá nhÊt cña biÓu thøc : F =
2 2 2
)
1
( )
1
( )
1
(
c
c
b
b
a
a + + + + +

Gi¶i:
Ta cã : F = (a
2
+ b
2
+ c
2
) + (
2 2 2
1 1 1
c b a
+ +
) + 6
VËn dông bÊt ®¼ng thøc Bunhiac«pxki , ta cã :
(a.1 + b.1 + c.2)
2
≤ 3(a
2
+ b
2
+ c
2
)
29
=> a
2
+ b
2
+ c
2

3
1
T¬ng tù :
2
)
1 1 1
(
c b a
+ +
≤ 3
)
1 1 1
(
2 2 2
c b a
+ +
MÆt kh¸c :
· + +
c b a
1 1 1
(
c b a
1 1 1
+ +
).1 = (
c b a
1 1 1
+ +
)(a + b + c)
= 3 + (
a
b
b
a
+
) + (
b
c
c
b
+
) + (
c
a
a
c
+
) ≥ 3 + 2 + 2 + 2 = 9
=>
c b a
1 1 1
+ +
≥ 9
=>
2
)
1 1 1
(
c b a
+ +
≥ 81
=>
)
1 1 1
(
2 2 2
c b a
+ +
≥ 27
F ≥
3
1
+ 27 + 6 = 33
Dấu '' = '' xảy ra khi : a = b = c =
3
1
Vậy MinF = 33
3
1
khi : a = b = c =
3
1
.
Bài 7 : Cho G =
xyz
z xy y zx x yz 3 2 1 − + − + −
Tìm giá trị lớn nhất của G :
Giải : Tập xác định : x ≥ 1 ; y ≥ 2 ; z ≥ 3
Ta cã : G =
x
x 1 −
+
y
y 2 −
+
z
z 3 −
Theo BĐT Côsi ta có :
2
1 1
1
+ −
≤ −
x
x
=>
x
x 1 −

2
1

T¬ng tù :
2 2
1 2


y
y
;
3 2
1 3


z
z
=> G ≤
3 2
1
2 2
1
2
1
+ +
VËy MaxG =
3 2
1
2 2
1
2
1
+ +
®¹t ®îc khi x = 2 ; y = 2 ; z = 6
Bµi 8 a, T×m gi¸ trÞ nhá nhÊt cña H =
1 − x
x
víi x > 1 .
b. T×m gi¸ trÞ lín nhÊt cña K =
2
1 . x x −

HD : ¸p dông bÊt ®¼ng thøc C«si vµ lµm t¬ng tù nh bµi 5 :
2 - Dïng bÊt ®¼ng thøc ®Ó gi¶i ph¬ng tr×nh .
- KiÕn thøc : Nhê vµo c¸c tÝnh chÊt cña bÊt ®¼ng thøc ,
c¸c ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt ®¼ng thøc , ta biÕn ®æi hai
30
vÕ ( VT , VP ) cña ph¬ng tr×nh sau ®ã suy luËn ®Ó chØ ra
nghiÖm cña ph¬ng tr×nh .
NÕu VT = VP t¹i mét hoÆc mét sè gi¸ trÞ nµo ®ã cña Èn
( tho¶ m·n TX§)
=> ph¬ng tr×nh cã nghiÖm .
NÕu VT > VP hoÆc VT < VP t¹i mäi gi¸ trÞ cña Èn .
=> ph¬ng tr×nh v« nghiÖm .
- C¸c vÝ dô :
Bµi 1 : Gi¶i ph¬ng tr×nh :
13 1 − x + 9 1 + x = 16x
Gi¶i:
§iÒu kiÖn : x ≥ 1 (*)
C¸ch 1 : ¸p dông bÊt ®¼ng thøc C«si ta cã : 13 1 − x + 9
1 + x
= 13.2.
1
2
1
− x
+ 3.2.
1
2
3
+ x
≤ 13( x - 1 +
4
1
) + 3(x + 1 +
4
9
) = 16x
DÊu '' = '' x¶y ra

¹
¹
¹
'
¹
· +
· −
2
3
1
2
1
1
x
x
 x =
4
5
tho¶ m·n (*)
Ph¬ng tr×nh (1) cã nghiÖm  dÊu '' = '' ë (2) x¶y ra
VËy (1) cã nghiÖm x =
4
5
.

Bµi 2: a, T×m gi¸ trÞ lín nhÊt cña L = 3 2 − x + x 2 5 −
b. Gi¶i ph¬ng tr×nh : 3 2 − x + x 2 5 − - x
2
+ 4x - 6 = 0
(*)
Gi¶i :
a. Tãm t¾t : ( 3 2 − x + x 2 5 − )
2
≤ 2(2x - 3 + 5 - 2x) = 4

3 2 − x
+
x 2 5 −


2
=> MaxL = 2 khi x = 2 .
b. TX§ :
2
5
2
3
≤ ≤ x

31
(*) 
3 2 − x
+
x 2 5 −
= x
2
- 4x + 6
VP = (x - 2)
2
+ 2 ≥ 2 , dÊu '' = '' x¶y ra khi x = 2 .
=> víi x = 2 ( tho¶ m·n TX§ ) th× VT = VP = 2 .
=> ph¬ng tr×nh (*) cã nghiÖm x = 2 .
Bµi 3 : Gi¶i ph¬ng tr×nh :
x − 6 + 2 + x = x
2
- 6x + 13
Gi¶i : TX§ : -2 ≤ x ≤ 6.
VP = (x - 3)
2
+ 4 ≥ 4 . DÊu '' = '' x¶y ra khi x = 3 .
VT
2
= ( x − 6 .1 + 2 + x .1)
2
≤ (6 - x + x + 2)(1 + 1) = 16
=> VT

4 , dÊu '' = '' x¶y ra khi
x − 6
=
2 + x
 x =
2 .
=> kh«ng cã gi¸ trÞ nµo cña x ®Ó VT = VP => Ph¬ng
tr×nh v« nghiÖm
Bµi 4 : Gi¶i ph¬ng tr×nh :
16 12 3
2
+ − x x +
13 4
2
+ − y y
= 5
HD : 16 12 3
2
+ − x x ≥ 2 ;
13 4
2
+ − y y ≥ 3 => VT ≥ 5 .
DÊu '' = '' x¶y ra khi :
¹
'
¹
· −
· −
0 2
0 2
y
x

¹
'
¹
·
·
2
2
y
x

=> ph¬ng tr×nh cã nghiÖm : x = 2 ; y = 2 .

3 - Dïng bÊt ®¼ng thøc ®Ó gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh :
- KiÕn thøc : Dïng bÊt ®¼ng thøc ®Ó biÕn ®æi tõng ph¬ng
tr×nh cña hÖ , suy luËn vµ kÕt luËn nghiÖm .
Lu ý : Mét sè tÝnh chÊt : a, a
2
+ b
2

2ab
b. a + c < ; c > 0 => a < b
c.
1 >
b
a
nÕu a > b > 0 .
- C¸c vÝ dô :
Bµi 1 : Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh :

¹
'
¹
· − +
· + − +
0 2
0 3 4 2
2 2 2
2 3
y y x x
y y x
(1)  x
3
= - 1 - 2(y - 1)
2
 x
3

≤ - 1  x ≤ - 1 . (*)
32
(2)  x
2


2
1
2
y
y
+


1 ( v× 1 + y
2


2y)  -1

x

1
(**)
Tõ (*) vµ (**) => x = -1 . Thay x = -1 vµo (2) ta cã : y = 1 .
=> HÖ ph¬ng tr×nh cã nghiÖm duy nhÊt : x = -1 ; y = 1 .
- KiÕn thøc : BiÕn ®æi mét ph¬ng tr×nh cña hÖ , sau ®ã so
s¸nh víi ph¬ng tr×nh cßn l¹i , lu ý dïng c¸c bÊt ®¼ng thøc
quen thuéc .
Bµi 2 : Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh :

¹
'
¹
· + +
· + +
xyz z y x
z y x
4 4 4
1
Gi¶i :
¸p dông : B§T : A
2
+ B
2
≥ 2AB dÊu '' = '' x¶y ra khi A = B
Ta cã : x
4
+ y
4
≥ 2x
2
y
2
; y
4
+ z
4
≥ 2y
2
z
2
; z
4
+ x
4
≥ 2z
2
x
2
.
=> x
4
+ y
4
+ z
4
≥ x
2
y
2
+ y
2
z
2
+ z
2
x
2
(*)
M¾t kh¸c : x
2
y
2
+ y
2
z
2
≥ 2x
2
yz
y
2
z
2
+ z
2
x
2
≥ 2xy
2
z
x
2
y
2
+ z
2
x
2
≥ 2xyz
2

=> 2(x
2
y
2
+ y
2
z
2
+ z
2
x
2
) ≥ 2xyz(x + y + z) = 2xyz .
=> x
2
y
2
+ y
2
z
2
+ z
2
x
2
≥ xyz . (**)
Tõ (*) vµ (**) => x
4
+ y
4
+ z
4
≥ xyz
DÊu '' = '' x¶y ra khi : x = y = z mµ x + y + z = 1 nªn : x =
y = z =
3
1
VËy hÖ ph¬ng tr×nh cã nghiÖm : x = y = z =
3
1

C¸ch 2: ¸p dông B§T C«si ;
- KiÕn thøc : Dïng ph¬ng ph¸p thÕ
Bµi 3 : Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh

¹
¹
¹
'
¹
· + + + +
· + +
1 )
6 3 2
)(
6
1
3
1
2
1
(
14
3 2
z y x
z y x
z y x
(víi x, y, z > 0)
Gi¶i :
33
¸p dông : NÕu a, b > 0 th× :
2 ≥ +
a
b
b
a
(2) 
36 ) 2 3 )(
1 2 3
( · + + + + z y x
z y x
 6
22 ) ( 2 ) ( 3 ) ( · + + + + +
y
z
z
y
x
z
z
x
x
y
y
x
MÆt kh¸c : v× x, y, z > nªn 6
12 ) ( ≥ +
x
y
y
x


6 ) ( 3 ≥ +
x
z
z
x
;
4 ) ( 2 ≥ +
z
y
y
z

22 ) ( 2 ) ( 3 ) ( ≥ + + + + +
y
z
z
y
x
z
z
x
x
y
y
x
DÊu '' = '' x¶y ra khi x = y = z , thay vµo (1) ta ®îc :
x + x
2
+ x
3
= 14 <=> (x - 2)(x
2
+ 3x + 7) = 0
<=> x - 2 = 0 <=> x = 2 .
VËy hÖ ph¬ng tr×nh cã nghiÖm duy nhÊt : x = y = z = 2 .
4. Dïng bÊt ®¼ng thøc ®Ó gi¶i ph¬ng tr×nh nghiÖm
nguyªn
Ngoµi ra cßn cã mét sè nh÷ng øng dông kh¸c cña bÊt ®¼ng
thøc , ®ßi hái häc sinh ph¶i linh ho¹t vµ s¸ng t¹o trong khi gi¶i
, häc sinh ph¶i n¾m ch¾c ®îc c¸c kiÕn thøc vÒ bÊt ®¼ng
thøc th× míi vËn dông ®îc .
VÝ dô : Dïng bÊt ®¼ng thøc ®Ó gi¶i ph¬ng tr×nh nghiÖm
nguyªn .
Bµi 1 : T×m nghiÖm nguyªn d¬ng cña ph¬ng tr×nh :

z y x
1 1 1
+ +
= 2
Gi¶i :
Kh«ng mÊt tÝnh tæng qu¸t , ta gi¶ sö x ≥ y ≥ z , ta cã :
2 =
z y x
1 1 1
+ +

z
3
=> 2z ≤ 3 , mµ z nguyªn d¬ng
VËy z = 1 . Thay z = 1 vµo ph¬ng tr×nh ta ®îc :

1
1 1
· +
y x

Theo gi¶ sö , x ≥ y , nªn 1 =
y x
1 1
+

y
2

Y nguyªn d¬ng nªn y = 1 hoÆc y = 2 .
Víi y = 1 kh«ng thÝch hîp
Víi y = 2 ta cã : x = 2 .
34
VËy (2 ; 2 ; 1) lµ mét nghiÖm cña ph¬ng tr×nh .
Ho¸n vÞ c¸c sè trªn , ta ®îc nghiÖm cña ph¬ng tr×nh lµ :
(2 ; 2 ; 1) ; (2 ; 1 ; 2) ; (1 ; 2 ; 2)
IV:Bµi tËp ¸p dông
Bµi 1: Cho hai sè x vµ y mµ x+y=1 CMR :
a) x
2
+y
2

1
2
b) x
4
+y
4

1
8

Bµi 2: Cho a,b, c, d ,e lµ c¸c sè thùc CMR
a
2
+b
2
+c
2
+d
2
+e
2
=a(b+c+d+e)
Bµi 3: Cho hai sè d¬ng x,y vµ x
3
+y
3
=x-y CMR: x
2
+y
2
<1
Bµi 4: Cho hai sè d¬ng x,y CMR :
3 3
3
( )
2 2
x y x y + +

Bµi 5: Cho ab 1 ≥ CMR:
2 2
1 1 2
1 1 1 a b ab
+ ≥
+ + +
Bµi 6 : Cho 3 sè x,y,z kh«ng ©m sao cho x+y+z=a
CMR: (a-x)(a-y)(a-z)≥8xyz
Bµi 7: Cho a≥0,b≥0,c 0 ≥
CMR: a
4
+b
4
+c
4
≥abc(a+b+c)
Bµi 8: Cho x
2
+4y
2
=1 CMR:
5
2
x y − ≤
Bµi 9: CMR: NÕu
1; 1 a b < <
th×
1 a b ab + < +
Bµi 10: CMRvíi mäi sè nguyªn d¬ng n≥3th× 2
n
> 2n+1
Bµi 11: Cho a,b,c lµ ®é dµi c¸c c¹nh cña mét tam gi¸c .
35
CMR:
1
8
a b b c c a
a b b c c a
− − −
+ + <
+ + +

V : kÕt qu¶ ®¹t ®îc
Qua viÖc ¸p dông kinh nghiÖm trªn vµo gi¶ng d¹y cho häc
sinh t«i thÊy häc sinh ®· x¸c ®Þnh ®îc lo¹i to¸n vµ c¸ch
lµm ,nhiÒu em häc sinh ®· lµm ®îc c¸c bµi tËp vÒ bÊt ®¼ng
thøc vµ ®· cã híng thó h¬n khi häc to¸n
KÕt qu¶ kiÓm tra sau khi ¸p dông ®Ò tµi
Vi:bµi häc kinh nghiÖm
Qua viÖc híng dÉn häc sinh lµm bµi tËp cho thÊy phÇn kiÕn
thøc vÒ ®Ò tµi lµ phÇn kiÕn thøc më do gi¸o viªn ®a vµo cuèi
c¸c giê luyÖn tËp , hoÆc giê tù chän nªn néi dung ®èi víi häc
sinh cßn phøc t¹p , khã h×nh dung , v× vËy cÇn ®a kiÕn thøc
cho häc sinh cÇn lµm tõ dÔ ®Õn khã ,kÕt hîp «n tËp , giao bµi
tËp vÒ nhµ , kiÓm tra häc sinh …
Sau khi híng ®Én xong néi dung chuyªn ®Ò cÇn chØ cho häc
sinh nh÷ng kiÕn thøc cÇn thiÕt , ®ång thêi rÌn luyÖn nh÷ng
kü n¨ng lµm bµi tËp cho häc sinh
CÇn ®a néi dung vµo giê d¹y cho phï hîp ,tr¸nh dån Ðp häc
sinh tiÕp nhËn kiÕn thøc mét c¸ch thô ®éng mµ ®¹t kÕt qu¶
kh«ng mong muèn
VII: Ph¹m vi ¸p dông ®Ò tµi
Chuyªn ®Ò ((mét sè ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt ®¼ng
thøc vµ øng dông cña bÊt ®¼ng thøc )) ®îc ¸p dông cho
häc sinh líp 8, 9 thÝch hîp nhÊt lµ häc sinhlíp 9 vµ víi ®èi tîng
lµ häc sinh kh¸ giái
C: KÕt luËn
Sè l­îng häc sinh§iÓm Giái §iÓm kh¸ §iÓm trung b×nh §iÓm yÕu§iÓm
kÐm30581250
36
C¸c bµi tËp vÒ bÊt ®¼ng thøc thêng lµ t¬ng ®èi khã
®èi víi häc sinh , nhng khi híng dÉn häc sinh xong ®Ò tµi
((mét sè ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt ®¼ng thøc vµ
øng dông cña bÊt ®¼ng thøc )), häc sinh sÏ thÊy r»ng viÖc
lµm bµi to¸n vÒ bÊt ®¼ng thøc sÏ rÔ h¬n . §ång thêi ®øng tr-
íc bµi to¸n khã cho dï ë d¹ng bµi tËp nµo häc sinh còng cã híng
suy nghÜ vµ tËp suy luËn , c¸c em sÏ cã tù tin h¬n .
Chuyªn ®Ò cßn cã thÓ cßn nhiÒu thiÕu sãt , rÊt mong®îc sù
ñng hé cña c¸c thµy c« gi¸o ®Ó ®Ò tµi ngµy cµng hoµn thiÖn
h¬n .
T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n
Th¸ng 2 n¨m 2008.
37
Môc lôc
tra
ng
®Æt vÊn ®Ò 6

38

®¼ng thøc nh : dïng ®Þnh nghÜa , biÕn ®æi t¬ng ®¬ng , dïng c¸c bÊt ®¼ng thøc ®· biÕt , ph¬ng ph¸p ph¶n chøng ......vµ mét sè bµi tËp vËn dông , nh»m gióp häc sinh bít lóng tóng khi gÆp c¸c bµi to¸n vÒ chøng minh hay vËn dông bÊt ®¼ng thøc , gióp häc sinh cã thÓ tù ®Þnh híng ®îc ph¬ng ph¸p chøng minh vµ høng thó h¬n khi häc vÒ bÊt ®¼ng thøc nãi riªng vµ bé m«n To¸n nãi chung . Qua ®Ò tµi ((mét sè ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt ®¼ng thøc vµ øng dông cña bÊt ®¼ng thøc )) t«i muèn gióp häc häc sinh cã thªm mét sè ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt ®¼ng thøc ®ã lµ lý do t«i chän ®Ì tµi nµy , khi nghiªn cøu kh«ng tr¸nh khái cßn nh÷ng h¹n chÕ rÊt mong ®îc sù gãp ý cña c¸c thµy c« gi¸o ®Ó ®Ò tµi ®îc hoµn thiÖn h¬n , t«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n

7

B gi¶i quyÕt vÊn ®Ò
phÇn I: ®iÒu trathùc tr¹ng tríc khi nghiªn cøu Khigi¶ng d¹y trªn líp gÆp mét sè bµi tËp vÒ bÊt ®¼ng thøc t«i thÊy häc sinh cßn rÊt nhiÒu lóng tóng trong viÖc lµm bµi tËp ,hay ®Þnh híng c¸ch lµm ,®Æc biÖt lµ häc sinh häc ë møc ®é trung b×nh Thùc hiÖn viÖc kiÓm tra mét vµi bµi tËp vÒ néi dung ®Ò tµi thÊy

Sè l­îng häc sinh §iÓm giái §iÓm kh¸ §iÓm trung b×nh§iÓm yÕu §iÓm kÐm30056136 Tríc vÊn ®Ò trªn t«i thÊy viÖc cÇn thiÕt ph¶i híng dÉn häc sinh mét sè ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt ®¼ng thøc vµ c¸c øng dông cña bÊt ®¼ng thøc lµ mét viÖc cÇn thiÕt cho häc sinh , ®Ó gióp häc sinh cã thªm kiÕn thøc vÒ bÊt ®¼ng thøc , tao®iÒu kiÖn cho häc sinh khi lµm bµi tËp vÒ bÊt ®¼ng thøc PhÇn II: c¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu Ph¬ng ph¸p ®iÒu tra Ph¬ng ph¸p ®èi chøng Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu tµi liÖu PhÇn III: néi dung cña ®Ò tµi 8

2.c d. TÝnh chÊt 3: a > b <=> a + c > b + c HÖ qu¶ : a > b <=> a .i : C¸c kiÕn thøc cÇn lu ý 1. TÝnh chÊt 5 : a > b vµ c > 0 => ac > bd a > b vµ c < 0 => ac < bd f. TÝnh chÊt 2: a > b vµ b > c => a > c c. TÝnh chÊt 1: a > b <=> b < a b.c > b . Mét sè bÊt ®¼ng thøc th«ng dông : a. §Þnh nghÜa bÊt ®¼ng thøc + a nhá h¬n b . kÝ hiÖu a < b + a lín h¬n b . b. y ta cã : ( ax + by ) 2 ≤ (a2 + b2) (x2 + y2) 9 . Mét sè tÝnh chÊt c¬ b¶n cña bÊt d¼ng thøc : a. ab > 0 => 3.d e. x . kÝ hiÖu a > b . TÝnh chÊt 8 : a > b . BÊt ®¼ng thøc Bunhiac«pxki : Víi mäi sè a . TÝnh chÊt 6 : a > b > 0 . TÝnh chÊt 7 : a > b > 0 => an > bn a > b <=> an > bn víi n lÎ . b ta cã : a +b ≥ ab 2 DÊu ®¼ng thøc x¶y ra khi : a = b b. BÊt ®¼ng thøc C«si : Víi 2 sè d¬ng a . h. kÝ hiÖu a > b . c > d > 0 => ac > bd g. kÝ hiÖu a < b. + a nhá h¬n hoÆc b»ng b . + a lín h¬n hoÆc b»ng b .c a + c > b <=> a > b .c > b . TÝnh chÊt 4 : a > c vµ b > d => a + c > b + d a > b vµ c < d => a .

1)2 + (y .1)2 ≥ 0 víi mäi y (z . z . DÊu b»ng x¶y ra <=> x = y = z = 1.2( x + y + z) = x2 + y2 + z2 +3 .1)2 Do (x .2z = (x2 .2x + 1) + (y2 .2 : Cho a.1)2 + (z .Ph¬ng ph¸p 1 : Dïng ®Þnh nghÜa .2y . b. BÊt ®¼ng thøc gi¸ trÞ tuyÖt ®èi : DÊu ®¼ng thøc x¶y ra khi : ab ≥ 0 II : Mét sè ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt ®¼ng thøc 1.1 : Víi mäi sè : x.DÊu ®¼ng thøc x¶y ra <=> a + b ≥ a +b a b = x y c.2x .2y + 1) + (z2 .2z + 1) = (x . ta xÐt hiÖu A .1)2 ≥ 0 víi mäi x (y .1)2 ≥ 0 víi mäi z => H ≥ 0 víi mäi x.B > 0 . dÊu '' = '' x¶y ra khi A = 0 . d.Lu ý : A2 ≥ 0 víi mäi A . y. z Hay x2 + y2 + z2 +3 ≥ 2(x + y + z) víi mäi x. . c. .B råi chøng minh A .KiÕn thøc : §Ó chøng minh A > B . e lµ c¸c sè thùc : Chøng minh r»ng : a2 + b2 + c2 + d2 + e2 ≥ a(b + c + d + e) 10 . Bµi 1.VÝ dô : Bµi 1. z chøng minh r»ng : x2 + y2 + z2 +3 ≥ 2(x + y + z) Gi¶i : Ta xÐt hiÖu : H = x2 + y2 + z2 +3 . y. y.

c. c Do ( 2 − d )2 ≥ 0 víi mäi a.Gi¶i : XÐt hiÖu : H = a2 + b2 + c2 + d2 + e2 .KiÕn thøc : BiÕn ®æi bÊt ®¼ng thøc cÇn chøng minh t¬ng ®¬ng víi bÊt ®¼ng thøc ®óng hoÆc bÊt ®¼ng thøc ®· ®îc chøng minh lµ ®óng . Víi mäi a. . d Do ( 2 − e )2 ≥ 0 víi mäi a. e => H ≥ 0 víi mäi a.a(b + c + d + e) = ( 2 − b )2 + ( 2 − c )2 + ( 2 − d )2 + ( 2 − e )2 Do ( 2 − b )2 ≥ 0 víi mäi a. 2.3 : Chøng minh bÊt ®¼ng thøc : a 2 + b2  a + b  ≥  2  2  2 a a a a a a a a a 2 Gi¶i : XÐt hiÖu : H = = = a 2 + b2  a + b  −  2  2  2( a 2 + b 2 ) − (a 2 + 2ab + b 2 ) 4 1 1 2 2 ( 2a + 2b − a 2 − b 2 − 2ab ) = ( a − b) 2 ≥ 0 4 4 2 . DÊu '' = '' x¶y ra khi a = b . b Do( 2 − c )2 ≥ 0 víi mäi a. Dïng phÐp biÕn ®æi t¬ng ®¬ng . Ph¬ng ph¸p 2 . e DÊu '' = '' x¶y ra <=> b = c = d = e = Bµi 1. b . .Mét sè bÊt ®¼ng thøc thêng dïng : (A+B)2=A2+2AB+B2 (A-B)2=A2-2AB+B2 (A+B+C)2=A2+B2+C2+2AB+2AC+2BC 11 . b. d.

b.4ab + 4b2 ≥ a2 + 2ab + b2 12 a +b     2  2 . b > 0   a . Chøng minh r»ng : Gi¶i: 1 1 4 + ≥ a +1 b +1 3 Dïng phÐp biÕn ®æi t¬ng ®¬ng .3 : Chøng minh bÊt ®¼ng thøc : Gi¶i : Dïng phÐp biÕn ®æi t¬ng ®¬ng : Víi a > 0 . 1 : Cho a.   2   2   2  2 2 3 a3 + b3  a + b  ≥  2  2  3 . 2: Cho a.(A+B)3=A3+3A2B+3AB2+B3 (A-B)3=A3-3A2B+3AB2-B3 …………………………….( a − ab + b ) ≥   . b lµ hai sè d¬ng cã tæng b»ng 1 . trong ®ã a > 0 . Bµi 2. 3(a + 1 + b + 1) ≥ 4(a + 1) (b + 1)  9 ≥ 4(ab + a + b + 1) (v× a + b = 1)  9 ≥ 4ab + 8  1 ≥ 4ab  (a + b)2 ≥ 4ab BÊt ®¼ng thøc cuèi ®óng . (a + b + c)2 = [ (a + b) + c] 2 ≥ 4(a + b)c => 16 ≥ 4(a + b)c => 16(a + b) ≥ 4(a + b)2c ≥ 16 abc => a + b ≥ abc T¬ng tù : b + c ≥ abc c + a ≥ abc => (a + b)(b + c)(c + a) ≥ a3b3c3 Bµi 2. Suy ra ®iÒu ph¶i chøng minh .ab + b ≥  4a2 . VÝ dô : Bµi 2. b > 0 => a +b>0 a3 + b3  a + b  ≥  2  2  2 a +b 2  a + b   a +b  2  . c lµ c¸c sè d¬ng tho¶ m·n : a + b + c = 4 Chøng minh r»ng : (a + b)(b + c)(c + a) ≥ a3b3c3 Gi¶i: Tõ : (a + b)2 ≥ 4ab .

2ab + b2 ) ≥ 0 <=> 3(a . CMR a3 + b3 + ab ≥ Gi¶i : Ta cã : a3 + b3 + ab ≥ 1 2 1 2 a3 + b3  a + b  ≥  2  2  3 1 2 <=> a3 + b3 + ab 1 2 1 2 ≥0 <=> (a + b)(a2 .2ab + b2) ≥ 0 BÊt ®¼ng thøc cuèi cïng ®óng .4ab + 4b2 ≥ a2 + 2ab + b2 <=> 3(a2 .1 )2 ≥ 0 1 2 1 2 a3 + b3  a + b  ≥  2  2  3 BÊt ®¼ng thøc cuèi cïng ®óng . Gi¶i : Víi a > 0 . 3a2 . suy ra : Bµi 2. b tho¶ m·n a + b = 1 .1 ≥ 0 ( v× b = a -1 ) 4a2 . b > 0 => a + b > 0 Ta cã : a3 + b3  a + b  ≥  2  2  3 2 <=> <=> a +b 2  a + b  a + b  2  .5 : Chøng minh bÊt ®¼ng thøc : Trong ®ã : a > 0 .4: Cho 2 sè a.( a − ab + b ) ≥     2   2  2  a +b a − ab + b ≥    2  2 2 2 <=> 4a2 .b)2 ≥ 0 .1 ≥ 0 2a2 + 2(1-a)2 . 13 .6ab + 3b2 ≥ 3(a2 . b > 0 .4a + 1 ≥ 0 ( 2a .ab + b2) + ab <=> a2 + b2 <=> <=> <=> <=> ≥0 ≥ 0 . VËy a3 + b3 + ab ≥ DÊu '' = '' x¶y ra khi a = b = Bµi 2. V× a + b = 1 2a2 + 2b2 . BÊt ®¼ng thøc nµy ®óng => a3 + b3  a + b  ≥  2  2  3 DÊu '' = '' x¶y ra khi a = b .

b > 0 .6 : Víi a > 0 . . suy ra : a − a b ≥ b− b a 3. Mét sè hÖ qu¶ tõ c¸c bÊt ®¼ng thøc trªn : x2 + y2 ≥ 2xy Víi a. chøng minh r»ng: a b + + b +c c+a c >2 a +b Gi¶i ¸p dông B§T Cauchy . c ®Òu lµ sè d¬ng ). 14 . a b + ≥2 b a C¸c vÝ dô : Bµi 3. c 2c ≥ a +b a +b +c DÊu b»ng cña ba B§T trªn kh«ng thÓ ®ång thêi x¶y ra . b. v× khi ®ã cã : a = b + c .1 : Gi¶ sö a. b.Bµi 2. Ph¬ng ph¸p 3: dïng bÊt ®¼ng thøc quen thuéc . b = c + a . c = a + b nªn a + b + c = 0 ( tr¸i víi gi¶ thiÕt a. bÊt ®¼ng thøc chøa dÊu gi¸ trÞ tuyÖt ®èi ®Ó biÕn ®æi vµ chøng minh . b > 0 . Bunhiac«pxki .KiÕn thøc : Dïng c¸c bÊt ®¼ng thøc quen thuéc nh : C«si . ta cã : a + (b + c) ≥ 2 a (b +c )  a 2a ≥ b +c a +b +c T¬ng tù ta thu ®îc : b 2b ≥ c +a a +b +c . Chøng minh bÊt ®¼ng thøc : a − a b ≥ b− b a Gi¶i : Dïng phÐp biÕn ®æi t¬ng ®¬ng : a − a b ≥ b− b a  (  [(  (  (  ( a a + b b ) − ab ( a + b ) a )3 + ( b )3 − ab ( a + b ) ≥ 0 a + b )( a − ab + b) − ab ( a + b ) ≥ 0 a + b )( a − 2 ab + b) ≥ 0 a + b )( a − b ) ≥ 0 ] ≥0 BÊt ®¼ng thøc cuèi ®óng . c lµ c¸c sè d¬ng .

Tõ ®ã suy ra : a b + + b +c c+a c >2 a +b Bµi 3.1 + b +c . a + b + b + c + c + a ≤ 6 b. c ≥ 0 . a +1 + b +1 + c +1 < 3. ¸p dông bÊt ®¼ng thøc C«si .5 Gi¶i a. a + b + c = 1 .y2 + 1 . y ≤ ) ≤ (x2 + y2)(1 . y > 0  x y  3=4   x =   y =  3 5 4 5 Bµi 3. b. 1 3 DÊu '' = '' x¶y ra khi : a = b = c = a +1 ≤ ( a + 1) + 1 a = +1 2 2 b b +1 ≤ +1 2 b. c +1 2 c +1 ≤ Céng tõng vÕ cña 3 bÊt ®¼ng thøc trªn ta ®îc : 15 . ¸p dông bÊt d¼ng thøc Bunhiac«pxki víi 2 bé 3 sè ta cã : ( a +b .( 2a + 2b + ac ) = 6 a +b + b + c + c + a ≤ 6 .1) ≤(1 +1 +1)( a +b ) +( b +c ) +( c +a )      2 2 2 => => ( a +b + b +c + c +a ) 2 ≤ 3. Chøng minh r»ng : a.1 + c +a . ta cã : T¬ng tù : .2: Cho x .x2) => x2 + y2 ≤ 1 Ta l¹i cã : (3x + 4y)2 ≤ (32 + 42)(x2 + y2) ≤ 25 => 3x + 4y ≤ 5 2 2 2 2 §¼ng thøc x¶y ra  §iÒu kiÖn : 3 5 ≤x≤ 2 2  2 2 x + y = 1  x > 0. 3: Cho a. y lµ 2 sè thùc tho¶ m·n : x 2 + y2 = x 1 − y + y 1 − x Chøng minh r»ng : 3x + 4y ≤ 5 Gi¶i : ¸p dông bÊt ®¼ng thøc Bunhiac«pxki ta cã : 1 1 (x2 + y2)2 = ( x 1 − y + y 1 − x )2 ( x ≤ .

4 : Cho c¸c sè d¬ng a .5 Bµi 3. c tho¶ m·n : a + b + c = 1 . Dïng c¸c tÝnh chÊt cña bÊt ®¼ng thøc : 16 .1 = ( + + ) . b . b > 0 b a 1 1 1 1 1 1 1 1 1 + + = ( + + ) . a .5 2 DÊu ®¼ng thøc x¶y ra khi a = b = c =0 tr¸i víi gi¶ thiÕt : a +b+c= 1 VËy : a +1 + b +1 + c +1 < 3.5 Cho x .(a a b c a b c a b c a a b b c c =1 + b + c + a +1 + c + a + b +1 1 1 1 + + ≥9 a b c + b + c) = =9 => 3+( a b b c c a + ) +( + ) +( + ) ≥ b a c b a c 3+2+2+2 1 1 1 + + ≥9 a b c 1 3 1 1 4 + ≥ x y x+y DÊu ''='' x¶y ra khi : a = b = c = Bµi 3. Chøng minh r»ng : Gi¶i : Ta cã : Ta cã : a b + >0 . Chøng minh r»ng : Gi¶i ¸p dông bÊt ®¼ng thøc C«si ta cã : 1 1 + x y 4 x +y x + y ≥2 xy 1 1 + x y ≥ 2 xy => (x + y)( => 1 1 + x y ) ≥4 ≥ 4. Ph¬ng ph¸p 4 .a +1 + b +1 + c +1 ≤ a +b +c + 3 = 3. y > 0 .

Chøng minh r»ng : x4 + y4 ≥ 2 Gi¶i Theo tÝnh chÊt b¾c cÇu ta cã : (x2 .a)(1 . Chøng minh r»ng : (1 .a . y tho¶ m·n ®iÒu kiÖn : x + y = 2 . b. c. Do c < 1 nªn 1 .c)(1 .b .b + ab Do a. d > 0 nªn 1 .c ..d) => (1 .b)(1 .a . C¸c vÝ dô : Bµi 4.b)(1 .c .b)(1 . b > 0 nªn ab > 0 => (1 .a)(1 . d < 1 .a .c)(1 .c => (1 .b .c) > 1 .b .b .a)(1 .y)2 ≥0  x2 + y2 ≥ 2xy  2(x2 + y2 ) ≥(x +y)2 2(x2 + y2 ) ≥ 4 V× : x + y = 2  x2 + y2 ≥ 2 (2) Tõ (1) vµ (2) ta cã : x4 + y4 ≥ 2 DÊu '' = '' x¶y ra khi x = y = 1 .b .d . Do a.a)(1 .c + ac + bc .a .b)(1 .d) > (1 .a .c)(1 .d + ad + bd + cd 17 .c)(1 . Gi¶i : Ta cã : (1 .1 : Cho 2 sè x . ac + bc > 0 .a)(1 .c)  (1 .a .d) > 1 .y2) ≥ 0  x4 + y4 ≥ 2x2y2  2(x4 + y4) ≥ (x2 + y2)2 (1) Ta cã : (x .a)(1 .b) (1 .b) > 1 . c.d) > 1 .b) = 1 . b. ad + bd + cd >0 =>(1 .d > 0 .a)(1 .KiÕn thøc : Dïng c¸c tÝnh chÊt ®· ®îc häc ®Ó vËn dông vµo gi¶i c¸c bµi tËp .a)(1 .2: Cho 0 < a.c > 0 => (1 . Bµi 4.b .c) > 1 .c) > (1 .b)(1 .a .b)(1 .a .

b .a2)(1 .n lµ hai sè tù nhiªn mµ m>n th× a m − bm a n − bn > a m + bm a n + bn (1) ThËt vËy ta dïng phÐp biÕn ®æi t¬ng ®¬ng ®Ó chøng minh a m + b m − 2b m a n + b n − 2b n > a m + bm a n + bn 2b m 2b n 2b m 2b n ⇔ 1.d .m > 1− n ⇔− m >− n a + bm a + bn a + bm a + bn bm bn 1 1 m n b b ⇔ m < n am an bm bn ⇔ m < n ⇔ m < n ⇔ m +1 > n +1 a a +1 +1 a bm a bn a + bm a + bn b b m n + m + n b b m n b b b b m n a a a a ⇔ m > n ⇔ ( ) m > ( ) n (2) b b b b a BÊt ®¼ng thøc (2) lu«n ®óng v× a>b>0 nªn > 1 vµ m>n b (1) ⇔ vËy bÊt ®¼ng thøc (1) lu«n ®óng 18 . Chøng minh r»ng : 2a3 + 2b3 + 2c3 < 3 + a2b + b2c + c2a Gi¶i : Do a.b) > 0 => 1 + a2b > a2 + b => 1 + a2b > a3 + b3 hay a3 + b3 < 1 + a2b .ph¬ng ph¸p 5 : Dïng bÊt ®¼ng thøc tæng qu¸t chøa luü thõa c¸c sè tù nhiªn Bµi 5. c3 + a3 < 1 + c2a . T¬ng tù : b3 + c3 < 1 + b2c .c .a)(1 .b)(1 .a . Bµi 4. b3 < b2 < b < 1 .1: Cho a>b>0 CMR: a1996 − b1996 a1995 − b1995 > 1995 1995 a1996 + b1996 a +b Gi¶i : §Ó chøng minh bÊt ®¼ng thøc trªn . b. => 2a3 + 2b3 + 2c3 < 3 + a2b + b2c + c2a 5. b < 1 => a3 < a2 < a < 1 .=> (1 .c)(1 . ta cã : (1 .d) > 1 .3 : Cho 0 < a. ta chøng minh bÊt ®¼ng thøc trung gian sau nÕu a>b>0 vµ m. c < 1 .

lµ ®é dµi ba c¹nh cña tam gi¸c b < a+c (2) c< a+b (3) Tõ 3 bÊt ®¼ng thøc vÒ tæng ba c¹nh cña tam gi¸c ta suy ra ®îc 3 bÊt ®¼ng thøc vÒ hiÖu hai c¹nh a<b+c (1) ⇒ a − b < c (4) b < a+c (2) ⇒ b − c < a (5) c< a+b (3) ⇒ c − a < b (6) Bµi 6. b. b . 19 .a = p . c.1: Cho tam gi¸c ABC cã chu vi 2p = a + b + c (a. p . Khi ®ã tam gi¸c ABC lµ tam gi¸c ®Òu . ph¬ng ph¸p 6: Dïng bÊt ®¼ng thøc vÒ 3 c¹nh cña tam gi¸c ⇔ a<b+c (1) a . DÊu '' = '' x¶y ra khi : p . 1 1 4 4 + ≥ = p − a p − b ( p − a ) + ( p − b) c 1 1 4 T¬ng tù : p − b + p − c ≥ a 1 1 4 + ≥ p −a p −c b 1 1 1 1 1 1 => 2( p − a + p − c + p − c ) ≥ 4( a + b + c ) => ®iÒu ph¶i chøng minh .c > 0 .5) . ¸p dông kÕt qu¶ bµi tËp (3. ta ®îc . c lµ ®é dµi c¸c c¹nh cña tam gi¸c ) .a = b +c −a >0 2 T¬ng tù : p .c  a = b = c .¸p dông bÊt ®¼ng thøc trung gian m>n nªn khi m=1996. Chøng minh r»ng : 1 1 1 1 1 1 + + ≥2 ( + + ) p −a p −b p −c a b c Gi¶i: Ta cã : p . n=1995 1996 a m − bm a n − bn > vèi a>b>0 vµ a m + bm a n + bn th× bÊt ®¼ng thøc ph¶I 1996 chøng minh lu«n ®óng a −b a1995 − b1995 > 1995 1995 a1996 + b1996 a +b 6.b > 0 .b = p .

lµ ba c¹nh cña mét tam gi¸c nªn a+b-c>0 b+c-a>0 c+a-b>0 vµ abc>0 VËy bÊt ®¼ng thøc dÉ ®îc chøng minh 7. + Phñ ®Þnh råi suy ra tr¸i víi ®IÒu ®óng . b. sau ®ã vËn dông c¸c kiÕn thøc ®· biÕt vµ gi¶ thiÕt cña ®Ò bµi ®Ó suy ra ®iÒu v« lý . §iÒu v« lý cã thÓ lµ tr¸i víi gi¶ thiÕt .KiÕn thøc : Gi¶ sö ph¶i chøng minh bÊt ®¼ng thøc nµo ®ã ®óng . + Phñ ®Þnh råi suy ra hai ®IÒu trµI ngîc nhau . hoÆc lµ nh÷ng ®iÒu tr¸i nhîc nhau . ta h·y gi¶ sö bÊt d¼ng thøc ®ã sai . Ph¬ng ph¸p 7 : Chøng minh ph¶n chøng . b. . + Phñ ®Þnh råi suy ra kÕt luËn . lµ ®é dµi ba c¹nh cña mét tam gi¸c CMR: (a+b-c)(b+c-a)(c+a-b) ≤ abc Gi¶i: BÊt ®¼ng thøc vÒ ba c¹nh cña tam gi¸c cho ta viÕt b − c < a ⇒ 0 < a 2 − (b − c) 2 ≤ a 2 c − a < b ⇒ 0 < b 2 − (c − a ) 2 ≤ b 2 a − b < c ⇒ 0 < c 2 − ( a − b) 2 ≤ c 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Tõ ®ã a − (b − c) b − (c − a) c − (a − b) ≤ a b c ⇔ (a+b-c)(a-b+c)(b-c+a)(b+c-a)(c-a+b)(c+a-b) ≤ a 2b 2 c 2 ⇔ (a+b-c)2(b+c-a)2(c+a-b)2 ≤ a 2b 2 c 2 ⇔ (a+b-c)(b+c-a)(c+a-b) ≤ abc V× a.2: Cho a.Bµi 6. C¸c vÝ dô : 20 . tõ ®ã suy ra ®¼ng thøc cÇn chøng minh lµ ®óng . Mét sè h×nh thøc chøng minh bÊt ®¼ng thøc : + Dïng mÖnh ®Ò ®¶o + Phñ ®Þnh råi suy ra ®iÒu tr¸i víi gi¶ thiÕt . c. c .

c) ≤ 4 1 d(1 .d)d(1 .d <1 .8.b) ≤ 4 1 c(1 .c)c(1 . b+ 1 <2 c . 1 : Cho 0 < a. ¸p dông bÊt ®¼ng thøc C«si ta cã : => a(1 . b. c tho¶ m·n c¶ 3 bÊt ®¼ng thøc : a+ 1 <2 b . Chøng minh r»ng . ta cã : [ a(1 − a )][b(1 − b)][c(1 − c)][ d (1 − d )] > 1 256 (2) Tõ (1) vµ (2) suy ra v« lý . Ýt nhÊt cã mét bÊt ®¼ng thøc sau lµ sai : 2a(1 .c) > 2 8c(1 . c nµo tho¶ m·n c¶ ba bÊt ®¼ng thøc sau : a+ 1 <2 b . §iÒu v« lý ®ã chøng tá Ýt nhÊt mét trong 4 bÊt ®¼ng thøc cho trong ®Çu bµi lµ sai .a) ≤ T¬ng tù : Nh©n tõng vÒ c¸c bÊt ®¼ng thøc .b.b) > 1 3b(1 . Nh©n tõng vÒ .b)b(1 .d) > 1 32d(1 .c.Bµi 7.3. c+ 1 <2 a Gi¶i Gi¶ sö tån t¹i 3 sè d¬ng a. c+ 1 <2 a 21 .3 1 => [ a(1 − a )][b(1 − b)][c(1 − c)][ d (1 − d )] > 256 a (1 − a ) ≤ a +1 − a 1 = 2 2 1 b(1 .32a(1 .a) > 3 Gi¶i: Gi¶ sö ngîc l¹i c¶ bèn ®¼ng thøc ®Òu ®óng . ta cã : 2.2 : ( Phñ ®Þnh råi suy ra hai ®iÒu tr¸i ngîc nhau ) Chøng minh r»ng kh«ng cã 3 sè d¬ng a.a) > 2 . Bµi 7.d) ≤ 4 (1) 1 4 MÆt kh¸c . b+ 1 <2 c . b.

b.c) > 1 . Híng dÉn : t¬ng tù nh bµi 2 : Bµi 7. c tho¶ m·n c¶ 3 bÊt ®¼ng thøc sau : 4a(1 . b ta ®îc : ab > a2 . Gi¶i : Gi¶ sö : a + b > 2 => (a + b )3 > 8 => a3 + b3 + 3ab(a + b) > 8 => 2 + 3ab(a + b) > 8 ( V× : a 3 + b3 = 2 ) => ab(a + b) > 2 => ab(a + b) > a 3 + b3 ( V× : a3 + b3 = 2 ) Chia c¶ hai vÕ cho sè d¬ng a. c > 0 nªn ta cã : => 1 1 1 ( a + ) + (b + ) + (c + ) ≥ 6 a b c . Chøng minh r»ng : a + b ≤ 2 .ab + b2 => 0 > (a . => ®pcm Bµi 7.a ) > 1 . 1 (c + ) ≥ 2 c §iÒu nµy m©u thuÉn víi (1) VËy kh«ng tån t¹i 3 sè d¬ng a.b)2 V« lý VËy : a + b ≤ 2 8. Ph¬ng ph¸p 8 : §æi biÕn sè 22 .b) > 1 .4 : ( Phñ ®Þnh råi suy ra tr¸i víi ®iÒu ®óng ) Cho a3 + b3 = 2 .Céng theo tõng vÕ cña 3 bÊt ®¼ng thøc trªn ta ®îc : 1 1 1 +b + +c + < 6 b c a 1 1 1 (a + ) + (b + ) + (c + ) < 6 a b c a+  (1) 1 (a + ) ≥ 2 a V× a. 4b(1 .3 : Chøng minh r»ng kh«ng cã c¸c sè d¬ng a. b. 4c(1 . c tho¶ m·n c¶ 3 bÊt ®¼ng thøc nãi trªn . b. 1 (b + ) ≥ 2 b .

1 : Chøng minh r»ng : NÕu a .. a + b = z => a + b + c = => a = Khi ®ã : VT = = x+ y+z 2 y +z −x z +x−y . c > 0 .2 : Chøng minh r»ng .KiÕn thøc : Thùc hiÖn ph¬ng ph¸p ®æi biÕn sè nh»m ®a bµi to¸n ®· cho vÒ d¹ng ®¬n gi¶n h¬n .b) = 2 2 2   1 − x 2 + 1   2 Suy ra : -  2  (a + b) = 1 − y 2 +1   1 1 ≤ ab ≤ . gän h¬n . b . b= 2 2 a b c 3 + + ≥ b+c c +a b +a 2 . C¸c vÝ dô : Bµi 8. Chøng minh r»ng : 23 . a + b + c ≤ 1 . b th× : Mµ : (a . 4 4 2 Bµi 8.. c + a = y . d¹ng nh÷ng bµi to¸n ®· biÕt c¸ch gi¶i . y ta cã bÊt ®¼ng thøc : Gi¶i: §Æt : a = x2 − y2 (1 + x 2 )(1 + y 2 ) 1 ( x 2 − y 2 )(1x 2 y 2 ) 1 ≤ ≤ 4 (1 + x 2 ) 2 (1 + y 2 ) 2 4 vµ b = 1− x2 y2 (1 + x 2 )(1 + y 2 ) => ab = ( x 2 − y 2 )(1 − x 2 y 2 ) (1 + x 2 ) 2 (1 + y 2 ) 2 1 1 (a − b) 2 ≤ ab ≤ ( a + b) 2 4 4 Ta cã dÔ thÊy víi mäi a.3 : Cho a. c > 0 th× : Gi¶i: §Æt : b +c = x .. b. c= x + y −z 2 a b c + + b +c c +a b +a y +z −x z +x − y x + y −z + + 2x 2y 2z 1 y x 1 z x 1 z y 3 3 3 ( + ) + ( + ) + ( + ) − ≥ 1 +1 +1 − = 2 x y 2 x z 2 y z 2 2 2 = Bµi 8. víi mäi sè thùc x.

b2 + 2ca = y . c2 + 2ab = z Khi ®ã : x + y + z = a2 + 2bc + b2 + 2ca + c2 + 2ab = (a + b + c)2 ≤ 1 Bµi to¸n trë thµnh : Cho x. Cøng minh r»ng : 1 1 1 + + ≥9 x y z Ta chøng minh ®îc : (x + y + z)( Theo bÊt ®¼ng thøc C«si Mµ : x + y + z ≤ 1 nªn suy ra 1 1 1 + + ) ≥9 x y z 1 1 1 + + ≥9 x y z . 8 > 7 .Ph¬ng ph¸p 9: Dïng phÐp quy n¹p to¸n häc .KiÕn thøc : §Ó chøng minh mét bÊt ®¼ng thøc ®óng víi n > 1 b»ng ph¬ng ph¸p quy n¹p to¸n häc .3 + 1 = 7 . 2n + 1 = 2. . ta cã : 2n = 23 = 8 . x + y + z ≤ 1 . tøc lµ : 2k > 2k +1 ta ph¶i chøng minh : 2k+1 > 2(k + 1) + 1 hay : 2k+1 > 2k + 3 (**) 24 . + Gi¶ sö (*) ®óng víi n = k (k ∈ N . VËy ®¼ng thøc (*) ®óng víi n = 3 .1 : Chøng minh r»ng víi mäi sè nguyªn d¬ng n ≥ 3 th× 2n > 2n + 1 (*) Gi¶i : + Víi n = 3 . z > 0 . ta tiÕn hµnh : + KiÓm tra bÊt ®¼ng thøc ®óng víi n = 1 (n = n0) + Gi¶ sö bÊt ®¼ng thøc ®óng víi n = k > 1 (k > n0) + Chøng minh bÊt ®¼ng thøc ®óng víi n = k + 1 + KÕt luËn bÊt ®¼ng thøc ®óng víi n > 1 (n > n0) . k ≥ 3) .VÝ dô : Bµi 9.1 1 1 + 2 + 2 ≥9 a + 2bc b + 2ca c + 2ab 2 Gi¶i : §Æt : a2 + 2bc = x . 9. y.

VËy (*) dóng víi mäi sè nguyªn d¬ng n . VËy (*) ®óng víi n = 1 .2 :. 4 . tøc lµ : 1 2 . Chøng minh r»ng : 1 2 . => (**) ®óng víi mäi k ≥ 1 .1 :CMR trong mét tam gi¸c nhän th× tæng c¸c trung tuyÕn cña nã lín h¬n 4lÇn b¸n kÝnh ®êng trßn ngo¹i tiÕp 25 . 2(k +1) 2k 1 1 2k +1 chøng minh : 3k +1 2(k +1) ≤ 3(k +1) +1 dïng phÐp biÕn ®æi t¬ng ®¬ng ... 10. 4 . 6 .. 3 5 2n −1 2n ≤ 1 3n +1 (*) (n lµ sè nguyªn d¬ng ) 1 2 Gi¶i : + Víi n = 1 . 4 . 3 5 do ®ã chØ cÇn 1 2k +1 2k −1 2k +1 . 2(k +1) ≤ 3k +1 .+ ThËt vËy : 2k+1 = 2. 3 5 2k −1 2k ≤ Ta cÇn chøng minh (*) ®óng víi n = k + 1 . 1 2 + Gi¶ sö (*) ®óng víi n = k ≥ 1 ta cã : . 6 . Bµi 9.1) > 2k + 3 ( V× : 2k .1 > 0) VËy (**) ®óng víi mäi k ≥ 3 . Ph¬ng ph¸p 10 : Chøng minh bÊt ®¼ng thøc trong h×nh häc ph¼ng Bµi 10.. + KÕt luËn : 2n > 2n + 1 víi mäi sè nguyªn d¬ng n ≥ 3 .2k .. mµ 2k > 2k + 1 ( theo gi¶ thiÕt quy n¹p ) do ®ã : 2k +1 > 2(2k + 1) = (2k + 3) +(2k . 6 . ta cã : (2k + 1)2(3k + 4) ≤ (3k + 1)4(k +1)2  12k3 + 28k2 + 19k + 4 ≤ 12k3 + 28k2 + 20k +4  k ≥ 0 . ta cã : VT = VP = 1 3k +1 ..

chøng minh r»ng Gi¶i A l M B 0 N C 2 3 2 3 2 3 2 3 2 3 AB + AC AB + AC < MB+NC< 3 2 Gäi I lµ tiÕp ®iÓm cña tiÕp tuyÕn MN víi ®êng trßn t©m 0 tÝnh chÊt tiÕp tuyªn cho ta MB=MI .GB= BB1 = mb Nªn GA+GB > 2R ⇒ (ma+mb) >2R ⇒ ma+mb >3R Mµ trong tam gi¸c 0CC1 cã CC1 >0C ⇒ mc >R Do ®ã ma+ mb+ mc > 3R+R=4R . tam gi¸c GAC . VËy ma+mb+ mc >4R Bµi 10. mb. mc lµ ®é dµi ba ®êng trung tuyÕn vµ R lµ b¸n kÝnh ®êng trßn ngo¹i tiÕp ∆ ABC. 2: Mét ®êng trßn tiÕp xóc víi hai c¹nh cña mét tam gi¸c vu«ng ®Ønh A t¹i hai ®iÓm B vµ C . Gi¶ sö t©m 0 n»m trong tam gi¸c GAB th× 0A +0B=2R vµ GA+ GB > 2R mµ GA= AA1= ma . ta ph¶i chøng minh ma+ mb+mc>4R V× ∆ ABC lµ mét tam gi¸c nhän nªn t©m ®êng trßn ngo¹i tiÕp tam gi¸c n»m trong tam gi¸c ABCnÕu G lµ träng t©m tam gi¸c ABC th× t©m 0 n»m ë mét trong ba tam gi¸c tam gi¸c GAB.NC=NI 26 .C B1 G 0 A C1 A1 B Gi¶i: Gäi ma. kÎ mét tiÕp tuyÕn víi ®êng trßn c¾t c¸c c¹nh AB vµ AC t¹i M vµ N .tam gi¸c GBC .

mét sè bÊt ®¼ng thøc .Dïng bÊt ®¼ng thøc ®Ó t×m cùc trÞ . ta ph¶i c¨n cø vµo ®Æc thï cña mçi bµi to¸n mµ sö dông ph¬ng ph¸p cho phï hîp . 27 . bÊt ®¼ng thøc chøa dÊu gi¸ trÞ tuyÖt ®èi . .KiÕn thøc : NÕu f(x) ≥ m th× f(x) cã gi¸ trÞ nhá nhÊt lµ m.Tõ ®ã MN=MB+NC nhng tam gi¸c vu«ng AMN th× MN< AM+AN Nªn 2MN < AM+AN +BM+ CN =AB +AC ⇒ MN< AB + AC 2 Ngoµi ra trong tam gi¸c vu«ng AMN ta còng cã c¹nh huyÒn MN>AM vµ MN> AN ⇒ 2MN > AM+AN V× MN=BC+CN Nªn 3MN > AM+AN +BM+CN do ®ã 3MN > AB+AC ⇒ MN > AB + AC 3 AB + AC AB + AC < MB+NC< VËy 3 2 11 . ta hay sö dông ph¬ng ph¸p biÕn ®æi t¬ng ®¬ng . iii : øng dông cña bÊt ®¼ng thøc 1.... KiÓm tra trêng hîp x¶y ra dÊu ®¼ng thøc ®Ó t×m cùc trÞ . Trong ph¹m vi nhá cña ®Ò tµi nµy kh«ng hÖ thèng ra nh÷ng ph¬ng ph¸p ®ã . Ngoµi ra cßn cã mét sè ph¬ng ph¸p kh¸c ®Ó chøng minh bÊt ®¼ng thøc nh : Ph¬ng ph¸p lµm tréi . Bunhiac«pxki . NÕu f(x) ≤ M th× f(x) cã gi¸ trÞ lín nhÊt lµ M. T×m cùc trÞ cña mét biÓu thøc cã d¹ng lµ ®a thøc .. tam thøc bËc hai . ®æi biÕn sè . Ta thêng hay ¸p dông c¸c bÊt ®¼ng thøc th«ng dông nh : C«si .

b. ta vËn dông c¸c bÊt ®¼ng thøc chøa dÊu gi¸ trÞ tuyÖt ®èi A + B ≥ A +B Chó ý : X¶y ra dÊu '' = '' khi AB ≥ 0 A ≥0 DÊu ''= '' x¶y ra khi A = 0 Bµi 1 : T×m gi¸ trÞ nhá nhÊt cña biÓu thøc : B = a3 + b3 + ab .4) . §Æt : t = x2 + x . x =1. 2 2 28 .4 khi x = -2 . E = x −1 + x −2 + x −3 + x −4 Gi¶i : a.2 = 0 (x . T×m gi¸ trÞ nhá nhÊt cña biÓu thøc : A = (x2 + x)(x2 + x . => min A = .T×m cùc trÞ cña mét biÓu thøc cã chøa dÊu gi¸ trÞ tuyÖt ®èi .x2 . T×m gi¸ trÞ nhá nhÊt cña biÓu thøc : B = .ab + b2) + ab = a2 .2)(x + 2) = 0  x = -2 . 1 a. x = 1 .4 ≥ . C = 2 x −3 +2 x − b. Gi¶i B = (a + b)(a2 . D = x + x +3 + x + x −6 c.4) b.y2 + xy + 2x +2y Gi¶i a. ¸p dông B§T : A + B ≥ A +B DÊu '' = ''x¶y ra khi AB ≥ 0 . Cho biÕt a vµ b tho¶ m·n : a + b = 1 . T¬ng tù Bµi 3 : T×m gi¸ trÞ nhá nhÊt cña biÓu thøc .2 => A = (t . A = (x2 + x)(x2 + x .2)(t + 2) = t2 .4 DÊu b»ng x¶y ra khi : t = 0  x2 + x .ab + b2 + ab = a2 + b2 Ta cã : 2(a2 + b2) ≥ (a + b)2 = 1 => a2 + b2 ≥ VËy min B = 1 2 1 2 khi a = b = 1 2 Bµi 2: a.

minE = 4 khi : 2 ≤ x ≤ 3 Bµi 4 : Cho a < b < c < d .a khi b ≤ x ≤ c Bµi 5 : Cho ba sè d¬ng x . z tho¶ m·n : ≥2 1 1+x + 1 1+y + 1 1+z T×m gi¸ trÞ lín nhÊt cña tÝch : P = xyz Gi¶i : 1 1+x ≥ (1 - 1 1+y )+(1- 1 1+z )= y 1+y + z 1+z ≥2 yz (1 + y )(1 + z ) T¬ng tù : 1 1+y ≥2 zx (1 + x )(1 + z ) xy (1 + x )(1 + y ) 1 1+z ≥2 Tõ ®ã suy ra : P = xyz ≤ MaxP = 1 8 1 8 1 2 khi x = y = z = Bµi 6 : T×m gi¸ Cho 3 sè d¬ng a.b .2x) ≥ 0 VËy minC = 2 khi 1 3 ≤x≤ 2 2  1 3 ≤x≤ 2 2 b.1 + c. T¬ng tù : minD = 9 khi : -3 ≤ x ≤ 2 c.=> C = 2 x −3 +1 −2 x ≥ 2 x −3 + −2 x = −2 =2 1 DÊu '' = '' x¶y ra khi (2x .1 + b. ta cã : (a. y .3)(1 . c th¶o m·n : a + b + c = 1 . t×m : a b c Minf(x) = x − + x − + x − + x −d Híng dÉn : t¬ng tù : minf(x) = d + c . b. trÞ nhá nhÊt cña biÓu thøc : F = 1 1 1 (a + ) 2 + (b + ) 2 + (c + ) 2 a b c Gi¶i: Ta cã : F = (a2 + b2 + c2) + ( 1 1 1 + 2 + 2)+6 2 a b c VËn dông bÊt ®¼ng thøc Bunhiac«pxki .2)2 ≤ 3(a2 + b2 + c2) 29 .

.=> a2 + b2 + c2 ≥ T¬ng tù : MÆt ( 1 3 1 1 1 1 1 1 2 + + ) ≤ 3( 2 + 2 + 2 ) a b c a b c 1 1 1 1 1 1 1 1 1 kh¸c : a + b + c = ( a + b + c ). y = 2 . z −3 1 ≤ z 2 3 1 1 1 + + 2 2 2 2 3 1 1 1 + + 2 2 2 2 3 VËy MaxG = ®¹t ®îc khi x = 2 .Dïng bÊt ®¼ng thøc ®Ó gi¶i ph¬ng tr×nh .1 = ( a + b + c )(a + b + c) a b b c c a = 3 + ( b + a ) + ( c +b ) + ( a + c ) ≥ 3 + 2 + 2 + 1 1 1 => a + b + c ≥ 9 1 1 1 => ( a + b + c ) 2 ≥ 81 2=9 => ( 1 1 1 + 2 + 2 ) ≥ 27 2 a b c F ≥ 1 1 3 + 27 + 6 = 33 1 3 1 3 Dấu '' = '' xảy ra khi : a = b = c = Vậy MinF = 33 3 khi : a = b = c = Bài 7 : Cho G = yz x −1 + zx y − 2 + xy xyz .KiÕn thøc : Nhê vµo c¸c tÝnh chÊt cña bÊt ®¼ng thøc . z = 6 x x −1 Bµi 8 a. 2 b. 1 −x HD : ¸p dông bÊt ®¼ng thøc C«si vµ lµm t¬ng tù nh bµi 5 : 2 . z −3 Tìm giá trị lớn nhất của G : Giải : Tập xác định : x ≥ 1 . T×m gi¸ trÞ lín nhÊt cña K = x . z ≥ 3 Ta cã : G = x −1 x + y −2 y + z −3 z Theo BĐT Côsi ta có : T¬ng tù : => G ≤ y −2 1 ≤ y 2 2 x −1 ≤ x −1 + 1 2 => 1 x −1 ≤ 2 x . y ≥ 2 . c¸c ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt ®¼ng thøc . T×m gi¸ trÞ nhá nhÊt cña H = víi x > 1 . ta biÕn ®æi hai 30 .

Tãm t¾t : ( 2 x −3 + 5 −2 x )2 ≤ 2(2x .x2 + 4x . => ph¬ng tr×nh v« nghiÖm . NÕu VT > VP hoÆc VT < VP t¹i mäi gi¸ trÞ cña Èn . Gi¶i ph¬ng tr×nh : 2 x −3 + 5 −2 x . 2 1 4 3 x +1 ≤ 13( x .1 + ) + 3(x + 1 + 9 4 ) = 16x x= 5 4 tho¶ m·n (*) Ph¬ng tr×nh (1) cã nghiÖm  dÊu '' = '' ë (2) x¶y ra VËy (1) cã nghiÖm x = 5 4 .2.vÕ ( VT .6 = 0 (*) Gi¶i : a. Bµi 2: a. VP ) cña ph¬ng tr×nh sau ®ã suy luËn ®Ó chØ ra nghiÖm cña ph¬ng tr×nh . NÕu VT = VP t¹i mét hoÆc mét sè gi¸ trÞ nµo ®ã cña Èn ( tho¶ m·n TX§) => ph¬ng tr×nh cã nghiÖm .2. T×m gi¸ trÞ lín nhÊt cña L = 2 x −3 + 5 − 2 x b. 2 DÊu '' = '' x¶y ra   x −1 =    x +1 =  1 2 3 2 1 x −1 + 3.C¸c vÝ dô : Bµi 1 : Gi¶i ph¬ng tr×nh : 13 x −1 + 9 x +1 = 16x Gi¶i: §iÒu kiÖn : x ≥ 1 (*) C¸ch 1 : ¸p dông bÊt ®¼ng thøc C«si ta cã : 13 x −1 + 9 x +1 = 13. .2x) = 4  2 x −3 + 5 − 2 x ≤ 2 => MaxL = 2 khi x = 2 . TX§ : 3 5 ≤x≤ 2 2 31 .3 + 5 . b.

DÊu '' = '' x¶y ra khi x = 3 .1 + x +2 . (*) 32 .6x + 13 Gi¶i : TX§ : -2 ≤ x ≤ 6. a + c < .(*)  2 x −3 + 5 −2 x = x2 .Dïng bÊt ®¼ng thøc ®Ó gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh : .C¸c vÝ dô : Bµi 1 : Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh : x 3 + 2 y 2 − 4 y + 3 = 0  2 2 2  x + x y − 2y = 0 a >1 b nÕu a > b > 0 . Lu ý : Mét sè tÝnh chÊt : a. 2 2 DÊu '' = '' x¶y ra khi : x − 2 = 0  y − 2 = 0  x = 2  y = 2 => ph¬ng tr×nh cã nghiÖm : x = 2 .1 . => ph¬ng tr×nh (*) cã nghiÖm x = 2 .1) 3 2 3  x ≤ . . => kh«ng cã gi¸ trÞ nµo cña x ®Ó VT = VP => Ph¬ng tr×nh v« nghiÖm Bµi 4 : Gi¶i ph¬ng tr×nh : y −4 y +13 = 5 3 x 2 −12 x +16 + HD : 3x 2 −12 x +16 ≥ 2 . dÊu '' = '' x¶y ra khi 2. y −4 y +13 ≥ 3 => VT ≥ 5 . VT2 = ( 6 − x . Bµi 3 : Gi¶i ph¬ng tr×nh : 6 −x + x + 2 = x2 .2)2 + 2 ≥ 2 .4x + 6 VP = (x .KiÕn thøc : Dïng bÊt ®¼ng thøc ®Ó biÕn ®æi tõng ph¬ng tr×nh cña hÖ . c > 0 => a < b c. a2 + b2 ≥ 2ab b.3)2 + 4 ≥ 4 . => víi x = 2 ( tho¶ m·n TX§ ) th× VT = VP = 2 .1)2 ≤ (6 .1  x ≤ . 3 . VP = (x .2(y .x + x + 2)(1 + 1) = 16 6 −x = x +2  x = => VT ≤ 4 . y = 2 .1 . suy luËn vµ kÕt luËn nghiÖm . (1)  x = . dÊu '' = '' x¶y ra khi x = 2 .

KiÕn thøc : Dïng ph¬ng ph¸p thÕ Bµi 3 : Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh  x + y 2 + z 3 = 14  ( 1 + 1 + 1 )( x + y + z ) = 1  2x 3y 6z 2 3 6  1 3 (víi x. => x2y2 + y2z2 + z2x2 ≥ xyz . . z > 0) Gi¶i : 33 . sau ®ã so s¸nh víi ph¬ng tr×nh cßn l¹i . Bµi 2 : Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh :  x + y + z =1  4 4 4  x + y + z = xyz Gi¶i : ¸p dông : B§T : A2 + B2 ≥ 2AB dÊu '' = '' x¶y ra khi A = B Ta cã : x4 + y4 ≥ 2x2y2 . Thay x = -1 vµo (2) ta cã : y = 1 . (**) 4 4 4 Tõ (*) vµ (**) => x + y + z ≥ xyz DÊu '' = '' x¶y ra khi : x = y = z mµ x + y + z = 1 nªn : x = y=z= 1 3 VËy hÖ ph¬ng tr×nh cã nghiÖm : x = y = z = C¸ch 2: ¸p dông B§T C«si . lu ý dïng c¸c bÊt ®¼ng thøc quen thuéc . => x4 + y4 + z4 ≥ x2y2 + y2z2 + z2x2 (*) 2 2 2 2 2 M¾t kh¸c : x y + y z ≥ 2x yz y2z2 + z2x2 ≥ 2xy2z x2y2 + z2x2 ≥ 2xyz2 => 2(x2y2 + y2z2 + z2x2 ) ≥ 2xyz(x + y + z) = 2xyz . => HÖ ph¬ng tr×nh cã nghiÖm duy nhÊt : x = -1 .(2)  x2 ≤ 2y 1+ y2 ≤ 1 ( v× 1 + y2 ≥ 2y)  -1 ≤ x ≤ 1 (**) Tõ (*) vµ (**) => x = -1 . y4 + z4 ≥ 2y2z2 .KiÕn thøc : BiÕn ®æi mét ph¬ng tr×nh cña hÖ . y. . y = 1 . z4 + x4 ≥ 2z2x2 .

VÝ dô : Dïng bÊt ®¼ng thøc ®Ó gi¶i ph¬ng tr×nh nghiÖm nguyªn . thay vµo (1) ta ®îc : x + x2 + x3 = 14 <=> (x . Bµi 1 : T×m nghiÖm nguyªn d¬ng cña ph¬ng tr×nh : 1 1 1 + + x y z =2 Gi¶i : Kh«ng mÊt tÝnh tæng qu¸t . 34 . z > nªn 6 ( y + x ) ≥12 3( ( x z + ) ≥6 z x . häc sinh ph¶i n¾m ch¾c ®îc c¸c kiÕn thøc vÒ bÊt ®¼ng thøc th× míi vËn dông ®îc .2)(x2 + 3x + 7) = 0 <=> x . 4. b > 0 th× : (2)  ( a b + ≥2 b a MÆt 3 2 1 + + )( 3 x + 2 y + z ) = 36 x y z x y x z y z  6 ( y + x ) + 3( z + x ) + 2( z + y ) = 22 x y kh¸c : v× x.¸p dông : NÕu a. Víi y = 1 kh«ng thÝch hîp Víi y = 2 ta cã : x = 2 . VËy hÖ ph¬ng tr×nh cã nghiÖm duy nhÊt : x = y = z = 2 . mµ z nguyªn d¬ng VËy z = 1 . y. ®ßi hái häc sinh ph¶i linh ho¹t vµ s¸ng t¹o trong khi gi¶i . ta cã : 2= 1 1 1 + + x y z ≤ 3 z => 2z ≤ 3 . 2( z y + ) ≥4 y z x y x z y z + ) + 3( + ) + 2( + ) ≥ 22 y x z x z y DÊu '' = '' x¶y ra khi x = y = z . Dïng bÊt ®¼ng thøc ®Ó gi¶i ph¬ng tr×nh nghiÖm nguyªn Ngoµi ra cßn cã mét sè nh÷ng øng dông kh¸c cña bÊt ®¼ng thøc . x ≥ y . Thay z = 1 vµo ph¬ng tr×nh ta ®îc : 1 1 + =1 x y Theo gi¶ sö .2 = 0 <=> x = 2 . ta gi¶ sö x ≥ y ≥ z . nªn 1 = 1 1 + x y ≤ 2 y Y nguyªn d¬ng nªn y = 1 hoÆc y = 2 .

1) . 2 . d .b. 2) IV:Bµi tËp ¸p dông Bµi 1: Cho hai sè x vµ y mµ x+y=1 CMR : a) x2 +y2 ≥ b) x4+y4 1 2 1 ≥ 8 Bµi 2: Cho a. 35 .c ≥ 0 CMR: a4+b4+c4 ≥ abc(a+b+c) Bµi 8: Cho x2+4y2=1 CMR: x − y ≤ 5 2 Bµi 9: CMR: NÕu a < 1.z kh«ng ©m sao cho x+y+z=a CMR: (a-x)(a-y)(a-z) ≥ 8xyz Bµi 7: Cho a ≥ 0.c lµ ®é dµi c¸c c¹nh cña mét tam gi¸c . (2 .y.b ≥ 0. b < 1 th× a + b < 1 + ab Bµi 10: CMRvíi mäi sè nguyªn d¬ng n ≥ 3th× 2n > 2n+1 Bµi 11: Cho a. Ho¸n vÞ c¸c sè trªn . 2 . c. 2) . 1 . (1 . ta ®îc nghiÖm cña ph¬ng tr×nh lµ : (2 .y vµ x3+y3 =x-y CMR: x2 +y2 <1 Bµi 4: Cho hai sè d¬ng x.y CMR : Bµi 5: Cho ab ≥ 1 CMR: x3 + y 3 x+ y 3 ≥( ) 2 2 1 1 2 + ≥ 2 2 1 + a 1 + b 1 + ab Bµi 6 : Cho 3 sè x.b.e lµ c¸c sè thùc CMR a2+b2+c2+d2+e2=a(b+c+d+e) Bµi 3: Cho hai sè d¬ng x.VËy (2 . 1) lµ mét nghiÖm cña ph¬ng tr×nh . 2 .

giao bµi tËp vÒ nhµ . hoÆc giê tù chän nªn néi dung ®èi víi häc sinh cßn phøc t¹p . kiÓm tra häc sinh … Sau khi híng ®Én xong néi dung chuyªn ®Ò cÇn chØ cho häc sinh nh÷ng kiÕn thøc cÇn thiÕt . ®ång thêi rÌn luyÖn nh÷ng kü n¨ng lµm bµi tËp cho häc sinh CÇn ®a néi dung vµo giê d¹y cho phï hîp . 9 thÝch hîp nhÊt lµ häc sinhlíp 9 vµ víi ®èi tîng lµ häc sinh kh¸ giái C: KÕt luËn 36 .kÕt hîp «n tËp .nhiÒu em häc sinh ®· lµm ®îc c¸c bµi tËp vÒ bÊt ®¼ng thøc vµ ®· cã híng thó h¬n khi häc to¸n KÕt qu¶ kiÓm tra sau khi ¸p dông ®Ò tµi Sè l­îng häc sinh§iÓm Giái §iÓm kh¸ §iÓm trung b×nh §iÓm yÕu§iÓm kÐm30581250 Vi:bµi häc kinh nghiÖm Qua viÖc híng dÉn häc sinh lµm bµi tËp cho thÊy phÇn kiÕn thøc vÒ ®Ò tµi lµ phÇn kiÕn thøc më do gi¸o viªn ®a vµo cuèi c¸c giê luyÖn tËp .tr¸nh dån Ðp häc sinh tiÕp nhËn kiÕn thøc mét c¸ch thô ®éng mµ ®¹t kÕt qu¶ kh«ng mong muèn VII: Ph¹m vi ¸p dông ®Ò tµi Chuyªn ®Ò ((mét sè ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt ®¼ng thøc vµ øng dông cña bÊt ®¼ng thøc )) ®îc ¸p dông cho häc sinh líp 8.CMR: a −b b −c c − a 1 + + < a+b b+c c+a 8 V : kÕt qu¶ ®¹t ®îc Qua viÖc ¸p dông kinh nghiÖm trªn vµo gi¶ng d¹y cho häc sinh t«i thÊy häc sinh ®· x¸c ®Þnh ®îc lo¹i to¸n vµ c¸ch lµm . khã h×nh dung . v× vËy cÇn ®a kiÕn thøc cho häc sinh cÇn lµm tõ dÔ ®Õn khã .

c¸c em sÏ cã tù tin h¬n . nhng khi híng dÉn häc sinh xong ®Ò tµi ((mét sè ph¬ng ph¸p chøng minh bÊt ®¼ng thøc vµ øng dông cña bÊt ®¼ng thøc )). häc sinh sÏ thÊy r»ng viÖc lµm bµi to¸n vÒ bÊt ®¼ng thøc sÏ rÔ h¬n . 37 .C¸c bµi tËp vÒ bÊt ®¼ng thøc thêng lµ t¬ng ®èi khã ®èi víi häc sinh . Chuyªn ®Ò cßn cã thÓ cßn nhiÒu thiÕu sãt . §ång thêi ®øng tríc bµi to¸n khã cho dï ë d¹ng bµi tËp nµo häc sinh còng cã híng suy nghÜ vµ tËp suy luËn . T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n Th¸ng 2 n¨m 2008. rÊt mong®îc sù ñng hé cña c¸c thµy c« gi¸o ®Ó ®Ò tµi ngµy cµng hoµn thiÖn h¬n .

Môc lôc tra ng ®Æt vÊn ®Ò 6 38 .

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->