P. 1
Đôi điều về chitin

Đôi điều về chitin

|Views: 131|Likes:
Được xuất bản bởihata_sala

More info:

Published by: hata_sala on Jul 12, 2011
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/14/2013

pdf

text

original

ôi i u v chitin/chitosan

Nhi u ng i r t thích n rau c i nh m t ng c ng vitamin, ch t khoáng và l ng ch t x giúp không b táo bón. Nhi u ng i khi n tôm tép thích n luôn v b sung canxi là ch t c n thi t cho h x ng. Tuy nhiên r t ít ng i bi t, rau c i và v tôm tép ch a hai h p ch t có r t nhi u trong thiên nhiên, c con ng i t n d ng ph c v i s ng c a mình. Hai h p ch t y là cellulose và chitosan.

Nhi u ng

i n tôm c v , ng thêm canxi nh ng th c ra l i l i v chitin/chitosan. nh: SGTT

Không c hi m m i quý Ch t x s i có rau c i ph n l n là cellulose và chính nó giúp t o kh i trong phân phòng ch ng táo bón. Còn ch t làm cho v tôm, v cua có v c ng c i không ch là canxi mà ch y u là chitin. Chitin là ch t ban u có v giáp xác, khi c ly trích s d ng th ng c bi n i thành chitosan, vì v y hai h p ch t th ng c xem là m t và c vi t là ³chitin/chitosan´. Chitin/chitosan không ch có ng v t mà có th có các loài n m, vi n m, côn trùng. Nói n chitin/chitosan th ng g i liên t ng n cellulose b i các h p ch t này u là polysaccharid thiên nhiên có c u trúc hoá h c g n gi ng nhau. C hai u có tr l ng r t l n trong thiên nhiên, n th a m a: l ng chitin/chitosan c t o ra trong thiên nhiên c tính kho ng 100 t t n/n m, ch ng sau cellulose. M c dù chitin/chitosan có r t nhi u, c xem là h p ch t không c, r t ít gây d ng, có kh n ng t phân hu sinh h c và t ng h p sinh h c, nh ng quá trình nghiên c u chitin/chitosan ch th c s có h th ng vào gi a th k 20. Cho n hôm nay, vi c s d ng h p ch t thiên nhiên này v n còn r t ít, vì chitin/chitosan dù d i dào nh ng l i các ngu n phân tán quá r ng, c bi t hàm l ng ch a trong các ngu n y th ng nh , không t hi u qu kinh t (giá thành i u ch chitosan còn r t t). H n n a, c chitin và chitosan u r t khó tan trong các dung môi thông th ng và các ph n ng hoá h c nh m bi n tính chúng u t n kém và có hi u su t th p. Tuy nhiên, trên m ng internet hi n nay ng i ta có th tìm c các thông tin v chitin/chitosan, c bi t các ng d ng c a chúng r t d gây nh m l n gi a th t và o. Thí d nh chitosan c dùng làm màng bao trái cây giúp b o qu n t n tr r t lâu dài mà không phân hu , n c ta chitosan c t o d ng tan trong n c, có tác d ng nh nam châm hút m ch ng béo phì, giúp h cholesterol máu, ch a b nh gout, giúp di t khu n Helicobacter pylori, chitosan giúp ch ng say v.v. H th c th nào? Nên xem là ³th c ph m ch c n ng´ Hi n di n trong v giáp xác là chitin, un sôi chitin trong dung d ch ki m c i u ki n thích h p s có chitosan. Nói ng n g n nh th nh ng trên th c t vi c th c hi n ph n ng hoá h c y r t khó kh n và nhiêu khê. Chitin và chitosan r t gi ng nhau v c u trúc, ch khác nhau v acetyl hoá, th c ch t là khác nhau v hàm l ng c a các nhóm ±NHCOCH3 và nhóm ±NH2 trong chitin và chitosan. Chitosan ch a nhi u nhóm ±NH2 h n nên m i có tính ch t tan trong dung d ch axit. C ng vì th mà t chitin, các nhà khoa h c bi n i thành chitosan và các d n ch t chitosan có các tính ch t theo yêu c u s d ng trong i s ng. Thông tin nói r ng n c ta chitosan ã t o c d ng tan trong n c là không sai. Các nhà khoa h c ã t o d c d n ch t chitosan là N± Carboxymetylchitosan, N±Carboxybutylchitosan h n h n chitin/chitosan ch tan c trong n c. Chitosan tan trong dung d ch axit t o gel có th tráng m ng thành màng, vì v y, t lâu ng i ta ã dùng chitosan t o màng không th m bao các lo i trái cây b o qu n lâu h n. Trong l nh v c y d c, chitin/chitosan ã c nghiên c u nhi u và c i u ch thành các tá d c rã, dính, bao các lo i thu c viên giúp phóng thích d c ch t kéo dài. Tuy nhiên, trong ph m vi ng d ng làm thu c ch a b nh, nhi u ng d ng c a chitin/chitosan còn trong vòng nghiên c u. Ho c chitin/chitosan ã c ch ng minh có m t s tác d ng khi th d c lý th c nghi m (th trên súc v t thí nghi m) nh ng v n ch a c ch ng minh th c y b ng th nghi m lâm sàng (th trên ng i). i u c n c bi t ghi nh n n a, do chitin/chitosan là h p ch t thiên nhiên nên các ch ph m chitin/chitosan c l u hành không ng ký là thu c ch a b nh mà là ch ph m ³th c ph m ch c n ng´, ph i c ghi ³ ây không ph i là thu c và không c dùng thay th thu c´ trên nhãn. Vì th , ch nên xem ây là ch ph m có tác d ng h tr , không thay th h n ph ng th c i u tr b ng thu c truy n th ng. Nhi u nghiên c u cho th y chitosan có nh ng tác d ng sinh h c có tri n Ch ph m chitin/chitosan c l u hành không ng ký là thu c ch a v ng dùng trong i u tr . Tr c h t, chitosan có tác d ng h cholesterol máu b nh mà là ch ph m ³th c ph m ch c n ng´, ph i c ghi ³ ây không theo c ch t i ch . Trong các nhóm thu c tr r i lo n lipit huy t (trong ó ph i là thu c và không c dùng thay th thu c´ trên nhãn. có h cholesterol máu) có thu c có tác d ng t i ch , ó là ezetimide (Zetia). G i là t i ch vì ezetimide ch cho tác d ng t i ru t, c ch s h p thu cholesterol t ru t vào máu, ezetimide c ng không c h p thu vào máu. Chitosan

c ng th . V tác d ng tr viêm loét d dày ± tá tràng (VLDDTT). Nh v y. mô t chitosan có tác d ng nh nam châm hút m t i ru t giúp tr béo phì c ng úng ph n nào. s b y ch t béo (ch a triglycerid và cholesterol) có trong th c n th c u ng không cho h p thu vào ru t (theo Kamauchi. N m 1999. tác d ng b o v này t ng ng thu c kinh i n tr VLDDTT là sucralfat.TS Nguy n H u c i h c Y d c TP. Cho n nay. chitosan c ng có tính h tr . thì ch a có thông tin khoa h c nào ch ng th c. chitosan c dùng nh ³th c ph m ch c n ng´ h tr i u tr VLDDTT. m t s tác gi ng i Nh t ã ch ng minh qua mô hình th trên chu t tác d ng c a chitosan b o v ch ng loét d dày (gây ra b i r u ethanol và axit acetic). PGS. chitosan nh môi tr ng axit d dày t o thành gel che ph niêm m c và phát huy tác d ng b o v niêm m c. Tuy nhiên. ó ch m i d a vào d c lý th c nghi m. trong ó có vi khu n gây VLDDTT là Helicobacter pylori. Chitosan c ng c ch ng minh có tác d ng c ch s phát tri n c a nhi u lo i vi khu n. nên chitosan h tr h cholesterol máu. Khi u ng vào. khi u ng vào n ru t c d ch tiêu hoá hoà tan t o thành d ng gel. 1995). ngh a là ng i b nh ang c i u tr không c b ngang vi c i u tr chính th ng mà nên h i ý ki n bác s dùng ch ph m chitosan nh bi n pháp h tr . C u trúc hóa h c chitin . Do c ch s h p thu ch t béo. ng sau xenluloza. trong ó có cholesterol. Riêng chitosan tr c gout ho c ch ng c say r u.HCM Theo SGTT Quay l i Chitin là polyme sinh h c có nhi u trong thiên nhiên ch c a chitin g n gi ng v i xenluloza(cellulose).

nh khu qu n 8. 2: Chitosan . 3: xenluloza. l ng ch t th i (ch a chitin) chi m t i 50% kh i l ng u vào và con s này tính trên toàn th gi i là 5. Chitin là thành ph n c u trúc chính trong v (b x ng ngoài) c a các ng v t không x ng s ng trong ó có loài giáp xác (tôm. ch bi n và b o qu n th c ph m. (g c -D-glucose) Chitosan là m t d ng chitin ã b kh axetyl. . các tình có nuôi Tôm nhi u. cua). qu n 1 nè)bác nào g n y thì có ngu n nguyên li u r i . ti ng Hy L p có ngh a là v giáp. Vì chitin phân h y sinh h c r t ch m nên vi c x lý m t l ng ch t th i l n nh th s g p nhi u khó kh n.ll tri u t n/n m. Khi ch bi n nh ng lo i h i s n giáp xác. c trong C chitin và chitosan u có nhi u ng d ng trong công nghi p và cu c s ng. N u trong i u k n th c t . hay nhi u nhà hàng th y h i s n. c bi t là trong Chitin có g c t ch "chiton". nh ng không gi ng chitin nó l i tan dung d ch axit.1 :Chitin .

. T Chitin ta có th i u ch chitosan và các d n xu t c a chúng u có tính kháng khu n nh ng cho t i nay ng i ta v n ch a hi u rõ c ch c a nó.Quá trình chi t tách chintin Tuy nhiên n u t n d ng c chitin và chitosan t o ra các s n ph m có giá tr thì l i nâng cao c hi u qu ch bi n h i s n và b o v môi tr ng.

n c s b ng ng ng t o môi tr ng cho n m m c phát tri n. flavonoid và t ng l ng các h p ch t phenol ít bi n i. Thu c: i n hình trên th tr ng d c hi n nay là lo i thu c ch a kh p làm t v tôm có tên Glucosamin ang c th nh hành trên toàn th gi i. ch ng ông t máu.. t c c m máu. gi cho rau qu t i lâu h n. gi m au. thu c ch a b nh d dày. ông l nh khi bao gói chúng b ng các màng m ng d phân h y sinh h c và thân môi tr ng. có nhi u cái c c hay D c ph m: Màng sinh h c Nh vào tính u vi t c a Chitosan. Màng chitosan c ng khá dai. sau ó gây viêm b ng Canageenin. t tiêu hu c.v. ch a x ng kh p và ch ng c c b nh ung th .Theo m t s nhà khoa h c thì Chitosan có kh n ng kh ng ch s gia t ng c a t bào ung th . Chitosan có tác d ng h tr i u tr b nh ung th . các th c ph m t i s ng v n "th ".Coli. có b n t ng ng v i m t s ch t d o v n c dùng làm bao gói. nên Chitosan ã c ng d ng r ng rãi và có hi u qu trong k ngh bào ch d c ph m. khó xé rách. làm thành ph n c a anthocyamin. T i cu c chi n Iraq v a qua. có thành ph n c u t o b i ch t Chitosan.. Qua thí ngi m th c hi n trên 60 b nh nhân tu i t 35-76 c a nhóm các bác s B nh vi n K Hà N i vào n m 2003 ã ch ng minh. thu c h cholesterol. Rau qu sau khi thu ho ch s d n d n b thâm. Chitosan có th ng n ch n s phát tri n c a ch ng nh i máu c tim và b nh t qu . Nh bao gói b ng màng chitosan mà c ch c ho t tính oxy hóa c a các polyphenol. Có th b o qu n các lo i th c ph m t i s ng. d a chu t. h p v i c th . u. M t ng d ng n a c a chitosan là làm ch m l i quá trình b thâm c a rau qu .. M s d n xu t c a Chitosan di t c m t s lo i n m h i dâu tây. Trong khi b o qu n. n u dùng bao gói b ng PE thì m c cung c p oxy b h n ch . Thông th ng ng i ta hay dùng màng PE bao gói các lo i th c ph m khô. c ng v i c tính không c. cà r t. Màng bao b c b ng chitin và chitosan s gi i quy t c các v n trên. Rau qu b thâm là do quá trình lên men t o ra các s n ph m polyme hóa c a oquinon. N u dùng PE bao gói các th c ph m t i s ng thì có nhi u b t l i do không kh ng ch c m và thoáng không khí (oxy) cho th c ph m. M c ng ã s d ng lo i b ng c u th ng ki u m i. M t công trình nghiên c u thí nghi m tiêm Chitosan v i li u 100mg/kg trên da chu t c ng. Cái này ã s n xu t th . m t s chuyên gia Trung tâm Huy t h c thu c Vi n Hàn lâm Y h c Nga c ng ã phát hi n. Và n c ta có khá nhi u tài nghiên c u và ã ng d ng s n xu t ch nó không n m trong ng gi y l n n a. b i v. Chitosan còn có kh n ng ch ng viêm c p trên mô lành. u và có tác d ng t t trong b o qu n các lo i rau qu có v c ng bên ngoài. t ng s c kháng. tính sát khu n và th i gian lành mô khi s d ng lo i b ng này có hi u qu h n g p nhi u l n. k thu t cao.. Trong th c t ng i ta ã dùng màng chitosan ng và b o qu n các lo i rau qu nh ào.Tuy nhiên các thí nghi m th c t cho th y chitosan có kh n ng c ch ho t ng c a m t s lo i vi khu n nh E. làm thu c ch a b ng. So v i các lo i b ng th ng. . Và t lâu. làm gi m ch t l ng và giá tr .

do s n xu t t ngu n v tôm t nhiên nên s n ph m ít gây ph n ng ph . lo i thu c ch a kh p này còn c ph c p r ng nhi u n ctrong ó có c ta. th gi i có glocosamin thì Vi t Nam có Glusivac chuyên c tr thoái hoá kh p bên c nh ó còn có thu c gi m béo cho "ch em" là Chitozan thu c có ngu n g c thiên nhiên nên ít tác ng ph Theo nh mình c bi t thì h ng nghiên c u ta hi n nay là tìm hi u kh n ng h p th m t s kim lo i b ng Chitosan và d n xu t c a Chitosan. . Nh ng dân Vi t Nam nào có ch u thua.So v i s n ph m cùng lo i thì Glucosamin có u th h n. không c h i và không b r i lo n tiêu hoá cho ng i b nh(r t quan tr ng). n ng ban u 80mg/l. Quá trình này th c hi n t i u pH kh ang 2. Nh ng n m g n ây.4 ) . hàm l ng chitosan =1g/l và th i gian ti p xúc (ngâm) kh ang 90 phút. quy t nh kh h p th c a 1 s kim lo i nh quá trình t o ph c g a nhóm amino này khi c proton hóa trong môi tr ng axít (pH = 2 . N c M ã tiêu th c h n 1 t viên nang Glucosamin. anh em óng góp) t o thành thành các kh i nh a. Ví d : nh t o ph c v i anion Cr2O7 -2 . và bên tr ng T ng H p HN. C th là bên tr ng Bách Khoa HN. c bi t các kh i nh a này trong c u trúc còn có nhóm amino (-NH2).66. H ng bên tr ng BK là l y ngay màng chitosan sau khi polime hóa óng thành m ng không gian(atbu ch a rành thu t ng bên này.

H ng bên tr ng TNhiên là g n các nhóm mang màu. lên vòng chitosan c th ph n ng t i nhóm -NH2 sau ó ta c ng t o m ng cho c u trúc không gian. Trong tr ng h p này thì c u trúc c a "nh a" thu c không còn nhóm amino nh ng khi y h at tính c a nh a là do các tính ch t c a các nhóm th mang màu (quá trình t o ph c v i các kim lo i) các nhóm th này mình có th ch ng g ng lên nh nhóm hidroxi hay amino . Nh ng m t u i m tr c tiên là tính ch n l c màng m i này h n h n màng cationit. và ta có th kh ng ch 1 vài nhân t nh pH n cân b ng t o ph c kh ng ch s trao i kim l ai. S chung. . V y xu h ng c a các l p nh a này có nh ng u i m gì so v i màng l c cationit ? (anh em post m t bài v màng cationit rùi tranh lu n ti p ) atbu c ng ch a tìm hi u c ch c th c a màng này. g n nhóm mang màu l n nhóm NH2 c a chitosan.

óng m ng không gian b ng epiclorohidrin. Tóm t t m t s ng d ng c a Chitosan trong m t s l nh v c .

Trong khi ó. k t qu nghiên c u c a các nhà khoa h c n c ngoài ã cho th y vi c s d ng màng b c chitosan trên b m t tr ng gà t i ã có tác d ng áng k bi n i ch t l ng bên trong và h n ch hao h t kh i l ng tr ng khi b o qu n nhi t th ng. K t qu nghiên c u c a PGS. c A không quá 5 ngày sau khi . nhi t th ng. Vi c nghiên c u s d ng dung d ch chitosan trong b o qu n tr ng gà t i n c ta là khá m i và ch a có m t công trình nào công b y .5% có b sung 0. kháng n m nên t lâu c nhi u tác gi trong và ngoài n c nghiên c u ng d ng có k t qu trong b o qu n th c ph m. ch s màu lòng tr ng) u có bi chitosan. Các công b . tr ng gà t i b c màng chitosan n ng 1. ng th i các n i l n h n so v i tr ng có x lý màng b c và Th.MÀNG CHITOSAN B O QU N TR NG Chitosan là m t polymer sinh h c c i u ch t chitin. kháng khu n. Trên i t ng tr ng gà t i th ng ph m. h n ch m t n c. Do có kh n ng t o màng.S Lê Thanh Long (Tr ng H Nông Lâm tr ng gà t i th ng ph m cùng lo i v ch t Hi n nay chitosan ang c quan tâm nghiên c u. ng d ng trong nhi u l nh v c i s ng. tr ng gà t i không qua b c màng ch duy trì h ng ch t l ng m ch tiêu ch t l ng khác (hao h t kh i l ng.TS Tr n Th Luy n (Tr ng H Nha Trang) Hu ) ã cho th y màng b c không t o c m giác khác l cho ng i s d ng so v i l ng c m quan b m t. cua có nhi u ng d ng trong b o qu n th c ph m do kh n ng kháng khu n c a nó. m t thành ph n quan tr ng c a v tôm. Tuy v y nh ng nghiên c u ó ch d ng l i vi c s d ng dung d ch chitosan d ng k t h p v i các ph c gia khác nh m t ng hi u qu b o qu n c a chitosan trên i t ng tr ng t i.05% Sodium Benzoate ho c 1% Sorbitol có kh n ng duy trì h ng ch t l ng m c A n 15-20 ngày sau khi .

Trong "C ng m c b n th o" có ghi chép: v cua có công n ng làm tiêu v t b m tím.90 v Thông tin s n ph m Giá 170. i u ti t công n ng c a c quan n i t ng. ch t x trong Chitosan còn có th k t h p v i ch t béo và Cholesterol. d oán sinh v t bi n t l t o thành m t n m là h n 1 t t n. Do v y.. u th k 19. h c gi ng i Pháp Burano ã phát hi n ra ch t Chitosan trong các lo i n m. . Th c nghi m khoa h c ch ng m n ng Cholesterol trong . lá cây v. Ti p theo khô t nhiên và b o qu n nhi t th ng n i khô ráo thoáng mát. ng th i.. không cho chúng b h p th và y chúng ra kh i c th .v. kích thích huy t qu n m r ng. gia t ng kh n ng mi n d ch. nó s nhanh chóng hút l y các axit béo mang i n âm. Ph ng pháp t o màng trên v c các nhà khoa h c th c hi n nh sau: Tr ng gà t i sau khi gà không quá 24 gi . không có khuy t t t và t tiêu chu n TCVN 1858:1986. B n thân t "cua" có ngh a là "loài v t có kh n ng gi i c". tránh cho chúng không b h p th vào máu.. gi m t o màng) trên i t ng tr ng gà t i th ng ph m nhi t th ng. ch ng béo phì. vitamin. b i vì nó không hoà tan trong n c. Chitosan còn là ch t cao phân t mang i n d ng duy nh t trong t nhiên.Ph n l n ch t này t n t i trong tôm. nó là ch t x ng v t có th n c duy nh t trong gi i t nhiên hi n nay có ch a ion d ng. làm cho Cholesterol không l ng trong gan. Công d ng Seaproform Green Valley: V i hàm l ng Chitosan t nhiên r t cao và b xung các nguyên t vi l ng t nhiên c a t o Siprulina s n ph m SeaproForm c b sung dinh d ng cho c th d i d ng sinh h c cho ng i n kiêng nh : béo phì. h tr gi m cân. Không nh ng th . huy t áp cao. ng. Chitosan. xác ng an.v. Tóm l i. thành ph n sinh s n trong gi i t nhiên ch ng sau ch t Xenlulô. ti u ng. tránh phát sinh b nh gan nhi m m gi m thi u s h p th chlorine ion i v i c th .. c k t h p v i Chitosan làm t ng c ng kh n ng ch ng béo phì m nhi m máu. ch t béo. Chitosan còn có th ó gi m b t huy t áp. che l p chúng. nh ng k t qu nghiên c u cho th y kh n ng v n d ng c a nó còn cao h n Xenlulo r t nhi u. t bào c th . S n ph m giúp gi m Cholesterol. Sau ó ti n hành lau s ch và nhúng trong dung d ch bao màng chitosan c chu n b g m h n h p dung d ch l c bao g m chitosan 1. Chitosan còn c g i là Chitin. Chitosan. côn trùng.000 VN Hãng s n xu t T p oàn USA TH C PH M CH C N NG SEAPROFORM Thành ph n: T o Spirulina.. con ng i phát hi n ra nh ng c tính Chitosan mà Xenlulo không có. không r n n t. cua. m c th m dò. Ch t Chitosan chi t xu t t loài Giáp xác có c do nghiên c u. Chitosan th ng làm cho m i ng i liên t ng n khái ni m "gi m béo an toàn". ki m.90 v Giá per Unit ( n v ): 170 000 VN Liên h v i chúng tôi v s n ph m này SEAPROFORM T o Spirulina.v. v i nh ng ánh giá c m quan n gi n ch a phù h p v i các tiêu chu n c a tr ng gà t i th ng M c tiêu nghiên c u là ánh giá hi u qu b o qu n c a màng b c chitosan có ho c không có k t h p v i các ph gia c tr ng (kháng khu n. Trong su t h n m t th k phát hi n ra ch t Chitosan thì con ng i luôn cho r ng Chitosan là ch t b i. Hình phóng to SEAPROFORM T o Spirulina. ho t hóa t bào c th . ch t khoáng. có th ho t hoá t th n kinh và s bài ti t hoocmôn. gi i c b o v gan.5% pha trong dung d ch acetic acid 1% b sung thêm SB 0. ho c SOR 1%. Chitosan. i u ch nh quy lu t i. c ng là y u t quan tr ng th sáu c a s s ng con ng i sau Protein.05%. m n i t ng Gi i thi u s n ph m: T xa x a con ng i ã b t u nghiên c u Chitosan. t ó nhân lo i b t u nghiên c u và ng d ng lâu dài. y u t th sáu v. làm cho th c n nhanh chóng i qua ng tiêu hoá. xác t ng. Ch ph m SEAPROFORM GREEN VALLEY ch a các acid amin thi t y u và các vi l ng c n thi t d i d ng sinh h c. Trên c s ó a ra ph ng pháp b o qu n m i tr ng gà t i b ng màng chitosan có th áp d ng quy mô nông tr i. M t khi vào c th . giáp xác t .ch d ng l i ph m. Ch t x trong nó không ng ng kích thích nhu ng ng tiêu. Cùng v i s phát tri n c a khoa h c. sàng l c "rác b n" trong c th v. kích thích v n ng kho m nh c n ng con ng minh r ng: Chitosan có th c ch s h p th Cholestsrol c a ru t non t ó làm gi máu.do v y nó c ng nh n cs u ái c a m i ng i. axit và b t c ch t nào khác.. Chitosan có tác d ng làm cho con ng i tr lâu.

thoáng mát. U ng tr Tác d ng ph : không có tác d ng ph c b a n 1 gi . . . Trình bày: L 90 viên nang. S n ph m này không ph i là thu c và không có tác d ng thay th thu c ch a b nh xa t m tay v i c a tr em.Ng i l n: 4 viên x 2 l n/ngày. U ng tr c b a n 1-2 gi .Tr em: 2 viên x 2 l n/ngày. H n dùng: 36 tháng k t ngày s n xu t B o qu n: N i khô ráo.Li u dùng: . nên th c hi n ch n kiêng trong th i gian u ng.

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->