VẼ THÁP DÂN SỐ BẰNG EXCEL

Người biên soạn: GS. TS Nguyễn Viết Thịnh
Bảng 1 - Dân số Việt Nam theo giới tính và độ tuổi 1979
Tính bằng nghìn người
Tính bằng % dân số
(1)
0-4
5-9
10-14
15-19
20-24
25-29
30-34
35-39
40-44
45-49
50-54
55-59
60-64
65-69
70-74
75-79
80-84
85+

Nam
(2)
3946
3929
3632
2954
2281
1742
1177
967
919
995
825
681
541
419
284
183
64
40

Nữ
(3)
3766
3762
3407
3061
2601
1976
1315
1104
1085
1114
902
873
663
560
434
313
136
91

Nam (a)
(4)
-3946
-3929
-3632
-2954
-2281
-1742
-1177
-967
-919
-995
-825
-681
-541
-419
-284
-183
-64
-40

Nam
(5)
7.48
7.45
6.89
5.60
4.32
3.30
2.23
1.83
1.74
1.89
1.56
1.29
1.03
0.79
0.54
0.35
0.12
0.08

Nữ
(6)
7.14
7.13
6.46
5.80
4.93
3.75
2.49
2.09
2.06
2.11
1.71
1.66
1.26
1.06
0.82
0.59
0.26
0.17

Nam (b)
(7)
-7.48
-7.45
-6.89
-5.60
-4.32
-3.30
-2.23
-1.83
-1.74
-1.89
-1.56
-1.29
-1.03
-0.79
-0.54
-0.35
-0.12
-0.08

Vẽ tháp dân số (tháp tuổi- giới tính) là một yêu cầu thường gặp trong nghiên cứu và
giảng dạy địa lí dân cư.
Việc vẽ tháp tuổi cần có một số thủ thuật. Ta có bảng dân số 1979 của nước ta như
sau. (Bảng 1)
Trong cách vẽ tháp tuổi bằng tay, ta chọn gốc toạ độ, và phía trái gốc toạ độ biểu diễn
dân số nam, phía phải - dân số nữ. Đương nhiên, cả hai phía của trục hoành, các trị số
đều có giá trị dương.
Để vẽ được bằng Excel, cần chuyển các trị số về dân số nam (dù tính bằng nghìn
người hay bằng phần trăm) về giá trị âm (nhân với -1). Ta được cột Nam (a) và nam
(b) trong bảng 4.
Sử dụng số liệu của các cột (1), (3), (4) hoặc (1), (5), (6), ta sẽ vẽ được tháp dân số.
Tuy nhiên, nếu không có các thủ thuật đặc biệt, thì tháp dân số sẽ có dạng như hình 8
dưới đây.

Nhấn OK. Kết quả như ta mong muốn.Nhắp kép chuột trái trên dãy số. Nhấn OK. để hiện hộp thoại⇒ chọn Format Axis). . vì cản trở việc trình bày trên vùng đồ thị. (Xem hình 9) Còn một thủ thuật nhỏ nữa: Không để các số ghi nhóm tuổi ngay sát trục tung. Cách sửa: . cần làm như sau: . ở mục Tickmark label.Hình 1 80-84 70-74 60-64 50-54 Nam N÷ 40-44 30-34 20-24 10-14 0-4 -4000 -2000 0 2000 4000 Muốn chỉnh sửa tháp tuổi.Kích hoạt đồ thị bằng cách double-click. Khai báo Overlap = 100. chọn Low.Nhắp nút chuột phải trên vùng đồ thị để hiện hộp thoại .Chọn Format Bar Group.Double-click lên vùng đồ thị để kích hoạt chart. Sau đó. hiện lên hộp thoại Format Axis (cũng có thể nhắp chuột phải trên dãy số. Gap Width = 0. Dòng số sẽ đặt ở phần phía trái của tháp dân số. . .

30 3.61 1.67 3061 5.83 35-39 967 1104 1.83 2.84 6.26 60-64 714 861 1.75 25-29 2696 2971 4.Dân số Việt Nam 1979 Nam Nữ Nam Nữ 0-4 3946 3766 7.78 7.56 1.13 5-9 4404 4177 6.62 60-64 541 663 1.17 85+ 48 110 0.19 4.89 6.67 55-59 681 873 1.15 0.35 .48 7.51 0.66 55-59 922 1045 1.32 4.47 4.07 0.54 0.79 1.49 51.30 85+ 40 91 0. Bảng 2 .03 1.34 1.74 2.24 5.49 Tổng số 31333 33073 48.21 6.26 80-84 95 195 0.Hình 2 Bài tập: Hãy vẽ hai tháp dân số 1979 và 1989 theo bảng số liệu sau.17 Tổng số 25579 27163 48.75 40-44 919 1085 1.59 75-79 211 354 0.43 1.09 35-39 1551 1774 2.60 5.35 0.23 2.65 51.11 1.45 10-14 3632 3407 15-19 2954 20-24 Dân số Việt Nam 1989 Nam Nữ Nam Nữ 0-4 4646 4364 7.08 0.37 1.46 10-14 3876 3651 6.06 40-44 1039 1196 1.82 70-74 326 481 0.75 75-79 183 313 0.49 6.06 65-69 537 701 0.61 30-34 1177 1315 2.49 30-34 2264 2469 3.34 65-69 419 560 0.11 45-49 882 1083 1.80 15-19 3377 3444 5.71 50-54 865 1077 1.55 80-84 64 136 0.41 2.89 2.35 2281 2601 4.29 1.09 70-74 284 434 0.14 5-9 3929 3762 7.83 1.84 25-29 1742 1976 3.52 3.93 20-24 2880 3120 4.33 0.12 0.68 50-54 825 902 1.02 5.86 45-49 995 1114 1.

Kích hoạt chart vừa vẽ ⇒ kích hoạt vào biểu đồ (dãy số liệu)⇒ Hiện hộp thoại Format Data Series⇒ Sửa các dòng thông số Name và Y Values cho phù hợp với dãy số liệu của tháp dân số cần vẽ. hoặc hai tháp dân số của một nước. Làm thế nào? Cách đơn giản là: . một vùng tại hai thời điểm khác nhau (ví dụ. thì cần sử dụng thống nhất một tỉ lệ vẽ.Một trường hợp hay gặp trong khi phân tích tháp dân số: so sánh hai tháp dân số của hai lãnh thổ khác nhau. . Kết quả sẽ như mong muốn. hình 11) Hình 3 . Nhấn OK. (xem hình 10.Copy chart vừa vẽ sang một vị trí khác. bảng 5 ở trên).Vẽ tháp tuổi thứ nhất (năm 1979) (dùng tỉ lệ % dân số của từng nhóm tuổi). . • Nếu vẽ hai tháp dân số riêng rẽ.

1979 N÷.Các cột số liệu về cùng một giới thì cùng dấu (chẳng hạn.giới tính). trong ví dụ này.Hình 4 1979 1989 80-84 80-84 70-74 70-74 60-64 60-64 Nam N÷ 50-54 40-44 40-44 30-34 30-34 20-24 20-24 10-14 10-14 0-4 0-4 10 • Nam N÷ 50-54 5 0 5 10 10 5 0 5 10 Trong trường hợp vẽ hai tháp tuổi chồng lên nhau (để thấy rõ hơn sự thay đổi của cấu trúc tuổi . .Tháp dân số Việt Nam (tính bằng nghìn người) 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 Nam .Các dãy số liệu đặt trong cùng một bảng. thì chỉ cần lưu ý: .1989 N÷. . . Hình 5 .Các thủ tục vẽ tháp tuổi như đã nêu ở trên. các trị số về dân số nam năm 1979 và 1989 đều là âm).1979 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 -20 -15 -10 -5 0 5 10 15 Một việc cần hoàn thiện: làm thế nào để xoá được các dấu âm (-) đáng ghét kia trên trục hoành? Việc này chỉ làm được khi ta copy biểu đồ từ Excel sang Word và sử dụng Paste Special ⇒ Paste as Picture (xem hộp thoại dưới đây trong ứng dụng Word).1989 Nam .

Kích hoạt Picture. Sau khi vẽ xong biểu đồ thanh ngang cho dân số nữ bằng công cụ ChartWizard. vẽ có vẻ chuyên nghiệp hơn. Còn có một cách nữa.'Sheet1'!$A$4:$A$21. đây là hai biểu đồ thanh ngang được đặt cạnh nhau. với các tỉ lệ giống nhau trên trục đứng và trục ngang. . Trở lại với bảng thống kê dân số phân theo độ tuổi của nước ta năm 1979 đã nêu ở trên.1) Dòng thông báo này có ý nghĩa như sau: 'Sheet1'! là tên của trang bảng tính có chứa số liệu ta đang tham chiếu tới. Trên nguyên tắc. ta không làm được các thao tác đó.Kích hoạt biểu đồ. . chọn Value in Reverse Order. và trong trường hợp này. Muốn vậy: . Trước hết. Ta sẽ thay thế các thông số cho biểu đồ này biểu diễn dân số nam.0 for Windows 95).Hình 6 Như vậy. ta đã xoá đi các dấu âm mà ta rất khó chịu trên trục ngang.Bấm chọn thanh ngang của biểu đồ. khi đó trên thanh công thức (Fomula Bar) hiện lên dòng chữ sau đây: SERIES('Sheet1'!$E$3.'Sheet1'!$E$4:$E$21. cả chuỗi số liệu) ngay trong ứng dụng Word (điều này thật dễ dàng với Word 7.Coppy rồi Paste biểu đồ chồng ngay lên biểu đồ vừa tạo ra. gần gũi hơn với các tháp dân số được trình bày trong các sách giáo khoa với hai trục tung song song với nhau và độ tuổi được ghi chú ở giữa hai trục này. ta có thể sửa đổi biểu đồ (dạng biểu đồ. lần này. trong các lần ta dán biểu đồ từ Excel sang văn bản Word. trong bảng tính Excel. nhưng thước đo trên trục ngang được ghi theo hai chiều ngược nhau. chọn Format axis đối với trục ngang (Value axis). bấm chọn các cột 1 và 5 bằng cách sau khi chọn xong cột 1 thì nhấn Ctrl đồng thời với nhấn và rê chuột chọn cột 5. ta có thể sửa biểu đồ như sửa một bức tranh. Giả sử phải vẽ tháp tuổi theo cơ cấu % dân số. chúng ta vẽ tháp tuổi dân số nữ theo tỉ lệ % dân số. $E$3 là toạ độ của ô chứa dòng tiêu đề (Nữ) . cần làm một số việc sau: .Kéo rê biểu đồ vừa dán (paste) sang bên trái biểu đồ dân số nữ. Muốn vậy.

ta có thể thêm các tiêu đề (Title) và các ghi chú cho biểu đồ vừa hoàn thành. .$A$4:$A$21 là toạ độ của mảng số liệu cột Nhóm tuổi $E$4:$E$21 là toạ độ của mảng số liệu cột Dân số nữ. Lưu ý rằng cột dân số nam là cột D trong bảng tính. Sau đó. vì vậy chỉ cần thay các chữ E trong thanh công thức trên bằng chữ D là ta sẽ được tháp dân số nam.Chọn Format axis đối với trục đứng (Category axis) ⇒ Pattern ⇒ Tick-Mark Labels = None (Điều này là cần thiết để đảm bảo không bị hai nhãn (labels) của hai biểu đồ trên trục đứng chồng lên nhau). Hình 7 t h¸ p D©n s è ViÖt Nam 1979 80-84 70-74 60-64 Nam N÷ 50-54 40-44 30-34 20-24 10-14 0-4 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 PhÇn tr¨m d©n sè 1 2 3 4 5 6 7 8 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful