Thời thơ ấu và thanh niên của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890-1911) Chủ tịch Hồ Chí Minh

sinh ngày 19 tháng 5 nǎm 1890 tại quê ngoại làng Hoàng Trù, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, trong một gia đình nhà nho.

Cụ Nguyễn Sinh Sắc Cụ Hoàng Thị Loan Bà Nguyễn Thị Thanh Ông Nguyễn Sinh Khiêm Thân phụ Chủ tịch Hồ Chí Minh là ông Nguyễn Sinh Sắc, sinh nǎm 1862 tại Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ nhưng ông sớm có ý chí tự lập, thông minh, ham học. Nǎm 1901 Nguyễn Sinh Sắc thi Hội và đậu Phó bảng. Tuy đỗ cao nhưng ông vẫn sống rất thanh bạch, khiêm tốn, ghét thói xu nịnh, cam phận của các quan lại trong triều đình Huế. Ông chỉ làm quan trong một thời gian ngắn và sau đó sống bằng nghề dạy học, bắt mạch bốc thuốc chữa bệnh cho nhân dân. Ông đã đi nhiều nơi, liên lạc với những người yêu nước, tuyên truyền đoàn kết, kêu gọi nhân dân sống có tình nghĩa thủy chung. Tư tưởng yêu nước tiến bộ, nhân cách cao thượng của ông đã ảnh hưởng rất sâu sắc đến những người con. Ông qua đời tại thị xã Cao Lãnh (Đồng Tháp) vào nǎm 1929, thọ 67 tuổi. Thân mẫu Chủ tịch Hồ Chí Minh là bà Hoàng Thị Loan sinh nǎm 1868 trong một gia đình nho học. Bà là một phụ nữ thông minh, cần cù chịu khó, thương yêu chồng con và giàu lòng nhân ái. Bằng nghề làm ruộng và dệt vải bà đã hết lòng chǎm lo cho chồng và các con. Cuộc đời của bà tuy ngắn ngủi nhưng đã để lại hình ảnh về một phụ nữ Việt Nam sống có tình nghĩa và có ảnh hưởng rất lớn tới tư cách của các con mình. Bà Hoàng Thị Loan qua đời tại Huế nǎm 1901, lúc 33 tuổi. Chị gái Chủ tịch Hồ Chí Minh là Nguyễn Thị Thanh, sinh nǎm 1884. Chị đã tham gia nhiều phong trào yêu nước, nhiều lần bị thực dân Pháp và triều đình phong kiến bắt giam. Nguyễn Thị Thanh qua đời tại quê hương nǎm 1954, thọ 70 tuổi.

Tổng Lâm Thịnh.Ác Măng và 1884 Patơnốt của triều đình đã . Sau này ông còn lấy biệt danh là Nguyễn Xuân Sắc. cậu Sắc thường dừng lại xem học và mê mải. triều đình phe phái tranh giành nhau trong lúc kẻ thù đang vây ép. huyện Nam Đàn. Cụ Nhậm để lại hai người con trai khác mẹ Nguyễn Sinh Trợ. phụ giúp gia đình. ông Sắc phải chăn trâu. Ở Làng Sen có lớp học của thầy giáo Vương Thúc Mậu. Trí Đễ. Nguyễn Phan Diêu. còn gọi là Nguyễn Sinh Thuyết và Nguyễn Sinh Sắc. thực dân Pháp tấn công ra Bắc. ngoan ngoãn và gia cảnh của cậu Sắc.Anh trai Chủ tịch Hồ Chí Minh là Nguyễn Sinh Khiêm. tỉnh Nghệ An (nay là Làng Sen. thọ 62 tuổi. Ông Sắc còn nhỏ. Năm 1884. sống cùng với gia đình người anh cùng cha khác mẹ. Cảm mến đức ham học.quê Bác hôm nay Dòng họ Nguyễn Sinh trên đất Nam Đàn là một dòng họ khoa cử và đức độ. Mỗi lần đi chăn trâu. đất nước loạn lạc. Từ tuổi thanh niên. gia đình cụ Tú đã gả người con gái đầu lòng Hoàng Thị Loan cho cậu thư sinh Nguyễn Sinh Sắc. làng Kim Liên.ông Nguyễn Sinh Sắc. Thầy Vương Thúc Mậu dạy học đồng thời với thầy Hoàng Xuân Đường ở Làng Chùa (còn gọi là Hoàng Trù). Những năm đó. tỉnh Nghệ An). huyện Nam Đàn. mở mang vǎn hoá. Do tham gia các hoạt động yêu nước chống thực dân và phong kiến nên Nguyễn Sinh Khiêm đã từng bị tù đày nhiều nǎm. Năm 1983. Anh em đùm bọc nhau trong khó khăn của mảnh đất quê nghèo. thầy Hoàng Đường đã sang làng Kim Liên xin với vợ chồng ông Nguyễn Sinh Trợ được đưa Nguyễn Sinh Sắc về nuôi ăn học. xã Kim Liên. Người cha kính yêu của Bác . sinh nǎm 1888. Các Hiệp ước 1883 . khi ông Sắc lên 3 tuổi thì mẹ là cụ Hà Thị Hy qua đời. hiệu là Trí Hiếu. khi vào thi Hội (1895) đổi thành Nguyễn Sinh Huy. cậu Sắc chăm ngoan học giỏi. Được gia đình cụ Tú Hoàng Xuân Đường chăm sóc. thông qua thầy Vương Thúc Mậu. say sưa nghe thầy dạy. cha ông là Nguyễn Sinh Nhậm cũng qua đời. Một năm sau đó. vua Tự Đức mất. Nghệ An . Nguyễn Sinh Khiêm đã đi nhiều nơi truyền thụ kiến thức. cắt cỏ. sinh năm Quý Hợi (1863) (Hồ sơ mật thám tại tòa Khâm sứ Trung kỳ nói ông sinh năm 1862 tại phường Phú Đầm. Sau khi chiếm xong Nam Kỳ. Nguyễn Sinh Khiêm qua đời nǎm 1950.

tổ chức thanh niên Đông Du tìm đường cứu nước… Yêu nước. Những năm tháng ở quê hương. Theo tục lệ.Quy Nhơn. khi bọn địa chủ. ông Sắc đã đậu cử nhân. ông Sắc dự thi Hội lần thứ hai. nhưng tất cả những con đường cứu nước lúc đó đều chưa hợp với ý nguyện của ông Sắc. Năm đó. ông Sắc vào Huế và tháng 6-1906 nhận chức Thừa Biện Bộ Lễ. Nguyễn Sinh Xin. sau khi bị thực dân Pháp thống trị. mang theo Nguyễn Sinh Cung. cách thành Quy Nhơn khoảng 40km về phía tây. Bình Khê là một vùng quê nghèo. Nông dân Bình Khê nổi tiếng có võ nghệ và cứng đầu. tạp dịch vô cùng khổ sở của nhân dân. Năm đó. Người con gái đầu lòng Nguyễn Thị Thanh ở lại quê với bà ngoại. vinh quy. nhưng cũng không đậu. với lý do gia cảnh éo le: vợ mới mất. kỳ thi Hương tại trường thi Nghệ An năm 1894. cường . ruộng và nhà. Các bạn bè đồng thời của ông. mà ông bị triều đình khiển trách. quê ở Nghệ An trôi dạt vào Bình Định . Tiếp tục chí trai theo con đường khoa cử. bái tổ. tháng 5-1901. mũ. 13-4-1904. Cuối 1900. vợ chồng ông sinh người con thứ tư. nhiều người mưu trí cứu nước. ông đem cậu Nguyễn Sinh Khiêm theo. Tháng 7-1909. được cấp đất vườn. Nước Việt Nam vốn là một nước phong kiến độc lập.chấp nhận sự bảo hộ của thực dân Pháp trên toàn cõi Việt Nam. Lần này ông đậu Phó Bảng và được vua ban áo. Ông ở lại quê hương dạy học. Tháng 5-1908. ông Sắc được đón về làng. Tuổi trẻ của ông Sắc chứng kiến cảnh dân nô lệ. Thầy Vương Thúc Mậu bị thực dân Pháp bắt và thi hành án tử hình. Hơn một thế kỷ trước. huyện Bình Khê (nay là huyện Tây Sơn). được cử vào Hội đồng sơ khảo kỳ thi Hương ở Thanh Hóa. ông Sắc dự thi Hội lần thứ 3. Lận đận con đường khoa cử. Năm đó ông Sắc thi. Lại một cái tang lớn nữa giáng vào gia đình ông. nhưng ông Sắc chọn con đường tiếp tục vào kinh đô dự thi Hội 1895 (nhà Nguyễn tổ chức thi Hội và thi Đình sau kỳ thi Hương một năm và cứ ba năm tổ chức một lần). đưa vợ và hai cậu con trai vào Huế để tiếp tục học hành. Chính vì vậy. Những ông Cử lúc đó có thể được ra làm quan ngay. Dân làng quê hương Kim Liên đã tổ chức đón Phó Bảng long trọng. phong trào biểu tình chống thuế của nhân dân miền Trung lan rộng. đặt tên là Nguyễn Sinh Xin. cân đai. áp bức dân lành. năm 1898. đây là địa bàn cuộc khởi nghĩa Tây Sơn của 3 anh em gốc họ Hồ. ông Sắc vào Bình Định nhậm chức tri huyện. trở thành một nước thuộc địa nửa phong kiến. cậu Cung và em của cậu. Ông về quê. ông Sắc tận mắt chứng kiến cảnh phu phen. chỉ đậu kỳ 1. Bà Loan lâm bệnh và qua đời ngày 10-2-1901 tức ngày 22-12 năm Canh Tý. cụ Nguyễn Thị Kép qua đời. thương dân. không ra làm quan ngay. Hai cậu con trai của ông tham gia các cuộc biểu tình này. không qua được kỳ 2 và 3 (Tam trường) nhưng có tiêu chuẩn để vào học Quốc Tử giám. quan trường bạc nhược. Đồng bào kéo vào kinh thành Huế. Ở Huế. Giải nguyên Phan Bội Châu liên kết với Hoàng Thân Cường Để. Tháng 5-1906. chỉ còn bà Loan. con trai út mất. đem theo hai người con trai vào học tại lớp dự bị trường tiểu học Pháp Việt Thừa Thiên. đục khoét.

Hội đồng nhiếp chính Triều đình đã họp và buộc ông Nguyễn Sinh Sắc vào tội lạm quyền và tuyên phạt đánh 100 trượng.một hội viên của Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội Nam Bộ đã đến gặp cụ Nguyễn Sinh Sắc. cụ đưa cho Lê Mạnh Trinh ăn và dặn: “Cháu ra đi cố gắng. tức tối. Thời gian này. truyền tụng. triệu hồi ông về Huế để xét xử. ôngï Nguyễn Sinh Sắc được nhân dân quý mến. 10 năm 1929. Trước khi Nguyễn Tất Thành ra đi. cha con gặp nhau. Bác nghe nói Quốc . con chỉ có một con đường đi tìm đường cứu nước. cụ qua đời. Ngày 19-5-1910. bình dân và thương dân. Sa Đéc.Tréville (Latusơ . tổ chức Thanh niên ở đây đã chọn nhà ông Lê Văn Giáo (Năm Giáo) ở sát bờ Cái Tôm.Việt Quy Nhơn do thầy Phạm Ngọc Thọ (thân sinh của cố Bộ trưởng Bộ Y tế Phạm Ngọc Thạch) dạy. cứu nước tức là có hiếu với cha rồi đó”.con Bác đang ở bên đó. Cụ đã cư ngụ tại đây từ 4-1928. Những người dân nghèo vô tội. một cường hào ác bá nổi tiếng bị giam và bị thương tích rồi chết. lập Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội và truyền bá con đường cứu nước vào Việt Nam. Được sự giúp đỡ giới thiệu của các cụ Trương Gia Mô. Đồng chí Lê Mạnh Trinh kể lại. Tháng 9. Cuối 1926. ông lên đường đi về phương Nam. Ngày 27-8-1910 bản án được chuẩn y. đừng có lo. độ thế. có lúc đi Long An. Triều đình ra lệnh cách chức. Vì vậy. Lê Mạnh Trinh . giữa ông và anh Thành có một số lần trao đổi được thư từ.Nguyễn Ái Quốc đã về Quảng Châu. chữa bệnh cho dân. Tại đây. Nếu gặp. xã Hòa An gần chùa Hòa Long để cụ ở. Nước mất thì lo mà cứu. Vợ Quang tố cáo ông Sắc lên triều đình. thì cháu nói với Quốc là bác vẫn khỏe. cụ Sắc lâm bệnh. Chiều ngày 26-10 năm Kỷ Tỵ nhằm ngày 26-11-1929. tiếp tục bốc thuốc nam. cụ bảo vào một quán giải khát để uống nước. . chỉ vì thiếu nợ của bọn cường hào mà bị bắt giam giữ được ông Sắc bênh vực. Ông đến Phan Thiết tìm Nguyễn Tất Thành và được biết anh Thành không dạy học ở đây nữa và đã vào Sài Gòn. Tại Bình Khê. nơi Nguyễn Sinh Sắc trị nhậm xảy ra vụ án Tạ Đức Quang. Ông vào Sài Gòn. địa chủ. Sức khỏe của cụ yếu dần. Cao Lãnh. Nguyễn Tất Thành . tìm cách giảm án hoặc tha tội tù đày. cường hào thì nhiều tên căm ghét. Trước khi lên đường sang Quảng Châu. Hồ Tá Bang và những người bạn của các cụ. sau đổi thành giáng 4 cấp và thải hồi. Nguyễn Sinh Cung được cha gửi học tại Trường Tiểu học Pháp . Ra khỏi nhà giam. sang Cao Miên… rồi lại về Sài Gòn. chén có trứng. Cụ gọi hai chén chè. khi biết cụ là thân sinh ra lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã chú ý chăm sóc cụ.Tơvêrin) ra đi tìm đường cứu nước. cứu nhân. nhưng bọn quan lại. Bến Tre. lúc đó. ông là người nhiệt thành ủng hộ việc Thành ra đi tìm đường cứu nước. Khi cụ lên Cao Lãnh và có ý định ở lại Cao Lãnh. ca ngợi là người thanh liêm. Trước 1920. Ông đã ở lại Sài Gòn. cha sẽ quanh quẩn ở Sài Gòn để chờ tin con. Thủ Dầu Một. Kỳ bộ Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí Hội ở Nam Bộ. anh Thành được giới thiệu tìm được việc làm trên con tàu Latouche .hào được Tây bênh vực cướp đất. ông Sắc có dặn con đại ý là: nước mất.

chắc hẳn cụ thỏa lòng mong ước khi Tổ quốc độc lập. Chín con rồng tạo mái lá sen thơm chở che cho giấc ngủ vĩnh hằng. căm thù giặc và tấm gương thanh bạch của cụ đã truyền cho những người con của cụ. Lòng yêu nước. tất cả đều như những bông sen. thống nhất và không ngừng phát triển mạnh giàu.Cuộc đời cụ Nguyễn Sinh Sắc là cuộc đời trong sáng. . thơm ngát và thanh khiết… Niềm tin. thương dân. Cụ yên nghỉ giữa lòng dân và đất Nam Bộ. liêm khiết. lòng yêu nước của cụ thắp sáng và thôi thúc Nguyễn Tất Thành ra đi tìm thấy con đường giải phóng dân tộc. văn minh và dân chủ hôm nay. giải phóng con người. sống cho đời. cho mọi người.