Giáo án Tin học 11

THPT Trần Phú Đăk Lăk

Chương 1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH Bài 1 : §1 KHÁI NIỆM LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH
I. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU
Biết có 3 lớp ngôn ngữ lập trình và các mức của ngôn ngữ lập trình: ngôn ngữ máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao. Biết vai trò của chương trình dịch Biết khái niệm thông dịch và biên dịch Biết một trong những nhiệm vụ quan trọng của chương trình dịch là phát hiện lỗi cú pháp của chương trình nguồn.

II. PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp. Phương tiện: Máy chiếu, máy tính, phòng chiếu hoặc bảng.

III. LƯU Ý SƯ PHẠM:
Trong chương trình lớp 10 các em đã được biết đến một số khái niệm: ngôn ngữ lập trình, chương trình dịch; nên trong bài này chúng ta nên trình bày rõ cho học sinh hiểu về biên dịch và thông dịch.

IV. NỘI DUNG BÀI GIẢNG:
Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Nội dung

Ổn định lớp:
+ + + Chào thầy cô. Cán bộ lớp báo cáo sỉ số Chỉnh đốn trang phục

GV: Đặt câu hỏi 1: Em hãy cho biết các bước
giải một bài toán trên máy tính? HS: Suy nghĩ và trả lời câu hỏi. GV: Phân tích câu trả lời của học sinh. Nhắc lại các bước giải bài toán trên máy tính đã học ở lớp 10. GV: Đặt câu hỏi 2: Em hãy cho biết có mấy loại ngôn ngữ lập trình? HS: Trả lời câu hỏi của giáo viên. GV: Phân tích câu trả lời của học sinh.
 Bùi Quang Tỵ

Khái niệm lập trình: Lập trình là sử dụng một cấu trúc dữ liệu và các câu lệnh của một ngôn ngữ lập trình cụ thể để mô tả dữ liệu và diễn đạt thuật toán . -Trả lời câu hỏi: Có 3 loại ngôn ngữ lập trình: Ngôn ngữ máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao.

Chương trình viết bằng ngôn ngữ máy có thể
-1-

Giáo án Tin học 11

THPT Trần Phú Đăk Lăk

Mỗi loại máy có một ngôn ngữ riêng, thường thì chương trình viết bằng ngôn ngữ của máy nào chỉ chạy được trên máy đó. Khi viết chương trình bằng ngôn ngữ bậc cao muốn thi hành được trên loại máy nào thì cần chuyển chương trình sang ngôn ngữ máy của máy đó. GV: Đặt câu hỏi 3 : Làm thế nào để chuyển chương trình viết bằng ngôn ngữ bậc cao sang ngôn ngữ máy? Đưa ra ví dụ : Bạn là người không biết tiếng Anh vậy làm sao để bạn có thể nói chuyện với người Anh hay đọc một cuốn sách tiếng Anh?

nạp trực tiếp vào bộ nhớ thi hành ngay. Chương trình viết bằng ngôn ngữ bậc cao nói chung không phụ thuộc loại máy, muốn thi hành được thì nó phải được chuyển sang ngôn ngữ máy. =>Cần phải có chương trình dịch để chuyển chương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao sang ngôn ngữ máy để máy có thể thi hành được.

+
+

Khi một người làm phiên dịch người đó phải dịch như thế nào? (Dịch ngay từng câu khi 2 người nói chuyện) Khi một người muốn dịch 1 cuốn sách sang tiếng Việt thì làm thế nào? (Dịch toàn bộ cuốn sách đó sang tiếng Việt để người đó có thể đọc được)

Chương trình dịch có 2 loại: Biên dịch và thông dịch
+ Biên dịch (Compiler): Thực hiện các bước sau:  Duyệt, kiểm tra, phát hiện lỗi và kiểm tra tính đúng đắn của các câu lệnh trong chương trình nguồn .  Dịch toàn bộ chương trình nguồn thành một chương trình đích (ngôn ngữ máy) để có thể thực hiện trên máy và có thể lưu trữ để sử dụng lại khi cần. + Thông dịch (Interpreter): Dịch lần lượt từng câu lệnh và thực hiện ngay câu lệnh ấy. Thông dịch được thực hiện bằng cách lặp lại dãy các bước sau:  Kiểm tra tính đúng đắn của câu lệnh tiếp theo trong chương trình nguồn  Chuyển đổi các câu lệnh đó thành một hay nhiều câu lệnh trong ngôn ngữ máy.  Thực hiện các câu lệnh vừa chuyển đổi được .

GV: Lấy ví dụ về biên dịch và thông dịch cho học sinh có thể hình dung được mỗi công việc. Biên dịch: Sử dụng ngôn ngữ lập trình Pascal để dịch một chương trình viết sẵn ra đĩa và thi hành chương trình đã dịch để học sinh quan sát. Thông dịch: Sử dụng các lệnh trong Command promt để thực hiện một số lệnh của DOS hoặc dùng ngôn ngữ Foxpro để thực hiện một số lệnh quản trị dữ liệu, học sinh dễ dàng nhận ra việc thông dịch. Đi kèm với các chương trình dịch thường có các công cụ như soạn thảo chương trình nguồn, lưu trữ, tìm kiếm, phát hiện lỗi, thông báo lỗi,… ngôn ngữ lập trình thường chứa tất cả các dịch vụ trên.

V.

CỦNG CỐ , DẶN DÒ:
 Nhắc lại một số khái niệm mới.

 Bùi Quang Tỵ

-2-

Giáo án Tin học 11

THPT Trần Phú Đăk Lăk

§2 CÁC THÀNH PHẦN CỦA NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH
I. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU
 Biết ngôn ngữ lập trình có 3 thành phần cơ bản là: bảng chữ cái, cú pháp và ngữ nghĩa.  Hiểu và phân biệt được 3 thành phần này.  Biết các thành phần cơ bản của Pascal: Bảng chữ cái, tên, tên chuẩn, tên riêng (từ khóa), hằng và biến.  Phân biệt được tên, hằng và biến  Biết đặt tên đúng.

II. PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
 Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp.  Phương tiện: Máy chiếu, máy tính, phòng chiếu hoặc bảng

III. LƯU Ý SƯ PHẠM:
 Phần này bắt đầu một kiến thức mới, ngoài giới thiệu cho các em biết các khái niệm mới, cần giải thích sự khác nhau giữa cú pháp và ngữ nghĩa.  Riêng các thành phần cơ sở của Pascal, với mỗi khái niệm cần nên lấy ví dụ minh họa đúng-sai, và ví dụ sự khác biệt giữa chúng, nên minh họa bằng một đoạn chương trình đơn giản.

IV. NỘI DUNG BÀI GIẢNG:
Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Nội dung

Ổn định lớp:
+ Chào thầy cô. + Cán bộ lớp báo cáo sỉ số + Chỉnh đốn trang phục + GV: Các ngôn ngữ lập trình nói chung thường có chung một số thành phần như: Dùng những ký hiệu nào để viết chương trình, viết theo quy tắc nào, viết như vậy có ý nghĩa là gì? Mỗi ngôn ngữ lập trình có một quy định riêng về những thành phần này. Ví dụ: Bảng chữ cái của các ngôn ngữ lập trình khác nhau có sự khác nhau. Chẳng hạn ngôn ngữ Pascal không sử dụng dấu ! nhưng ngôn ngữ C++ lại sử dụng ngôn ngữ này.

1.Các thành phần cơ bản: - Mỗi ngôn ngữ lập trình thường có 3 thành phần cơ bản là : bảng chữ cái, cú pháp và ngữ nghĩa. a.Bảng chữ cái: Là tập các ký hiệu dùng để viết chương trình. -Trong ngôn ngữ Pascal bảng chữ cái gồm: Các chữ cái trong bảng chữ cái tiếng Anh, các chữ số 0  9 và một số ký tự đặc biệt (xem trong SGK) b.Cú pháp: Là bộ quy tắc dùng để viết chương trình.

- Cú pháp các ngôn ngữ lập trình khác nhau cũng khác nhau, ngôn ngữ Pascal dùng cặp từ Begin – End để gộp nhiều lệnh thành 1 lệnh nhưng C++ lại dùng cặp kí hiệu {}.

 Bùi Quang Tỵ

-3-

GV: Đưa ra ví dụ: Để viết chương trình giải  Bùi Quang Tỵ Ví dụ: Một số tên chuẩn Trong ngôn ngữ Pascal: Real. ghi chép. Getchar… -4- . GV: Giới thiệu cách đặt tên trong ngôn ngữ cụ thể Pascal. Chương trình không còn lỗi cú pháp thì mới có thể dịch sang ngôn ngữ máy. . các ngôn ngữ lập trình thường hiển thị các tên dành riêng với một màu chữ khác hẳn với các tên còn lại giúp người lập trình nhận biết được tên nào là tên dành riêng (từ khóa). chữ thường. GV: Đưa ra ví dụ ngôn ngữ tự nhiên cũng có bảng chữ cái. GV: Mở một chương trình viết bằng Pascal để học sinh quan sát cách hiển thị của một số từ khóa trong chương trình. Uses. tên chuẩn và tên do người lập trình tự đặt. . Sin. Việc đặt tên trong các ngôn ngữ khác nhau là khác nhau. Ví dụ : Tên đúng: a.2x. Tên dành riêng: .Là những tên được ngôn ngữ lập trình (NNLT) dùng với ý nghĩa nào đó trong các thư viện của NNLT.Trong ngôn gnữ Turbo Pascal tên là một dãy liên tiếp không qúa 127 ký tự bao gồm các chữ cái.cout. void. a&b … a. Char. Cú pháp cho biết cách viết chương trình hợp lệ. . Khi đó dấu + trong (1) sẽ là cộng hai số thực. Integer. include. Begin. o Trong khi soạn thảo chương trình. GV: Ngôn ngữ nào cũng có 3 loại tên cơ bản này nhưng tùy theo ngôn ngữ mà các tên có ý nghĩ khác nhau trong các ngôn ngữ khác nhau. b. Giáo viên chỉ cho học sinh một số tên chuẩn trong ngôn ngữ Pascal.Mỗi ngôn ngữ khác nhau cũng có cách xác định ngữ nghĩa khác nhau. Cos. End. x1. . … Trong ngôn ngữ C++: main.Tên dành riêng còn được gọi là từ khóa Ví dụ: Một số từ khóa Trong ngôn ngữ Pascal: Program. x2.… Tên chuẩn: . có ngôn ngữ phân biệt chữ hoa. chữ thường nhưng một số ngôn ngữ lập trình khác lại phân biệt chữ hoa và chữ thường. chữ số và dấu gạch dưới nhưng phải bắt đầu bằng chữ cái hoặc dấu gạch dưới. . Một số khái niệm GV: Trong các ngôn ngữ lập trình nói chung. _ten … Tên sai: a bc.Các ngôn ngữ lập trình thường cung cấp một số đơn vị chương trình có sẵn trong các thư viện chương trình giúp người lập trình có thể thực hiện được nhanh một số thao tác thường dùng. j là các số nguyên. Tên . c. từ. từ khóa thường hiển thị bằng màu trắng. Lỗi ngữ nghĩa được phát hiện khi chạy chương trình. . trong (2) là cộng hai số nguyên. các đối tượng sử dụng trong chương trình đều phải đặt tên để tiện cho việc sử dụng.Ngôn ngữ lập trình thường có 3 loại tên cơ bản: Tên dành riêng. while. chữ thường. … Trong ngôn ngữ C==: cin. B là các số thực. c. Ngữ nghĩa: Xác định ý nghĩa thao tác cần thực hiện ứng với tổ hợp ký tự dựa vào ngữ cảnh của nó. tuy nhiên người lập trình có thể sử dụng với ý nghĩa khác.Là những tên được ngôn ngữ lập trình quy định với ý nghĩa xác định mà người lập trình không thể dùng với ý nghĩa khác. HS: Lắng nghe. có ngôn ngữ không phân biệt chữ hoa. Var.Trong Free Pascal. Lỗi cú pháp được chương trình dịch phát hiện và thông báo cho người lập trình. ngữ nghĩa xác định ý nghĩa của các tổ hợp ký tự trong chương trình.Mọi đối tượng trong chương trình đều phải được đặt tên.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Ví dụ: Xét 2 biểu thức: A + B (1) A. 2. . tên có thể có tối đa 255 ký tự. ngữ pháp (cú pháp) và nghĩa của câu. Trong ngôn ngữ Pascal.Ngôn ngữ lập trình Pascal không phân biệt chữ hoa. I + J (2) I. Mỗi ngôn ngữ lập trình có một quy tắc đặt tên riêng .

Biến là đại lượng có thể thay đổi được nên thường được dùng để lưu trữ kết qủa. + Hằng xâu : là chuỗi ký tự đặt trong d6áu nháy “ hoặc ”” + Hằng Logic : là các giá trị đúng hoặc sai Biến: . Khi viết chương trình.Các ngôn ngữ lập trình thường có: + Hằng số học : số nguyên hoặc số thực. để khi đọc lại được thuận tiện hoặc người khác đọc có thể hiểu được chương trình mình viết. .Được xác định bằng cách khai báo trước khi sử dụng và không được trùng với tên dành riêng.Trong khi viết chương trình có thể viết các chú thích cho chương trình. + Delta là tên để lưu giá trị của Delta. CỦNG CỐ . Ngôn ngữ khác nhau thì cách viết chú thích cũng khác nhau.Các tên trong chương trình không được trùng nhau b.b. Chú thích không làm ảnh hưởng đến chương trình.Là đại lượng được đặt tên. DẶN DÒ :  Nhắc lại một số khái niệm mới  Cho bài tập về nhà  Bùi Quang Tỵ -5- . người lập trình thường có nhu cầu giải thích cho những câu lệnh mình viết. làm trung gian cho các tính toán. Mỗi ngôn ngữ lập trình có một quy định về cách viết hằng riêng.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk phương trình bậc hai ta cần khai báo những tên sau: + a.Các NNLT có nhiều loại biến khác nhau. chỉ cho học sinh từng khái niệm được thể hiện trong chương trình . IV. hằng được đặt tên và hằng không được đặt tên. - - Biến là đối tượng được sử dụng nhiều nhất trong khi viết chương trình. Hằng thường có 2 loại. Hằng và biến Hằng: Là các đại lượng có giá trị không đổi trong quá trình thực hiện chương trình. Trong Pascal chú thích được đặt trong { và } hoặc (* và *) Trong C++ Chú thích đặt trong /* và */ - GV: Mở một chương trình Pascal đơn giản có chứa các thành phần là các khái niệm của bài học. giá trị có thể thay đổi được trong chương trình. Chú thích .Hằng được đặt tên cũng có cách đặt tên cho hằng khác nhau. . do vậy các ngôn ngữ lập trình thường cung cấp cho ta cách để đưa các chú thích vào trong chương trình.c là ba tên để lưu ba hệ số của chương trình. Tên do người lập trình tự đặt . . nếu không có máy để giới thiệu thì có thể sử dụng bản in sẵn khổ lớn. . + X1.…Mỗi loại ngôn ngữ có những loại biến khác nhau và cách khai báo cũng khác nhau. Hằng không được đặt tên là những giá trị viết trực tiếp khi viết chương trình.Biến phải khai báo trước khi sử dụng.X2 là 2 tên dùng để lưu nghiệm nếu có. - c.

Program Tong. ghi chép . Các thành phần của chương trình a. hằng được đặt tên. GV : Thư viện chương trình thường chứa những đoạn chương trình lập sẵn giúp người lập trình thực hiện một số công việc thường dùng. các đoạn chương trìnhnày cực kỳ hữu ích cho gnười lập trình. Ví dụ : Program Bai_1. Cán bộ lớp báo cáo sỉ số Chỉnh đốn trang phục 1. GV : Phần khai báo sẽ báo cho máy biết chương trỉnh sẽ sử dụng những tài nguyên nào của máy. NỘI DUNG BÀI GIẢNG: Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Nội dung Ổn định lớp: + + + Chào thầy cô. II. GV : Mỗi ngôn ngữ lập trình có cách khai báo khác nhau và tùy thuộc vào ngôn ngữ mà ta cần tìm hiểu xem trong chương trình ta cần khai báo những gì . . máy tính. LƯU Ý SƯ PHẠM:  Cách dạy hiệu qủa nhất là có một chương trình mẫu với đầy đủ các thành phần của một chương trình. phòng chiếu hoặc bảng III.Tên chương trình do người lập trình tự đặt theo đúng quy tắc đặt tên. [<Phần khai báo>] <Phần thân> 2. chỉ cho học sinh từng thành phần trong chương trình đó và thành phần nào có thể có.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk CHƯƠNG II: CHƯƠNG TRÌNH ĐƠN GIẢN §3 CẤU TRÚC CHƯƠNG TRÌNH I.  Biết cấu trúc của một chương trình Pascal: cấu trúc chung và các thành phần. chương trình con. GRAPH. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:  Phương pháp: Thuyết trình. -6- GV : Thuyết trình đưa ra cấu trúc chung của chương trình : HS: Lắng nghe. PHƯƠNG PHÁP.Trong ngôn ngữ C++ : #include<Tên tệp thư viện> Ví dụ: Trong Turbo Pascal : Uses CRT. biến. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU  Hiểu chương trình là sự mô tả của thuật toán bằng một ngôn ngữ lập trình. thư viện. vấn đáp.  Nhận biết được các thành phần của một chương trình đơn giản. Khai báo thư viện: .Mỗi chương trình nói chung gồm 2 phần: phần khai báo và phần thân chương trình.Trong ngôn gnữ Pascal : Uses <tên thư viện>.… Khai báo tên chương trình . nhất là trong những ngôn ngữ lập trình tiên tiến hiện nay.Phần khai báo .Có thể khai báo tên chương trình. thành phần nào bắt buộc phải có … IV. GV : Lấy một ngôn ngữ lập trình mới nhất hiện  Bùi Quang Tỵ .Trong Turbo pascal Program <tên chương trình>. . Cấu trúc chung . ghi chép GV : Thuyết trình đưa ra kiến thức HS : Lắng nghe.  Phương tiện: Máy chiếu.

 Bùi Quang Tỵ -7- . Có thể thêm câu lệnh hiển thị một xâu vào trong chương trình Pascal để thể hiện rõ hơn là nếu muốn đưa ra câu thông báo thì ta có thể sử dụng lệnh.7 Khai báo biến : .Thân chương trình thường có cặp dấu hiệu bắt đầu và kết thúc chương trình Ví dụ: Trong ngôn gnữ Pascal Begin [<Các câu lệnh>] End. } V. GV : Khai báo hằng là việc đặt tên cho hằng để tiện khi sử dụng và tránh việc phải viết lặp lại nhiều lần cùng một hằng trong chương trình. DẶN DÒ:  Nhắc lại một số khái niệm mới  Cho một chương trình mẫu về nhà yêu cầu học sinh phân biệt và chỉ rõ từng thành phần của chương trình đó. CỦNG CỐ . Trong C++ : Const int N = 100. Writeln và xâu được để trong dấu nháy đơn . GV : Lập trình bằng ngôn ngữ nào cần tìm hiểu cách khai báo hằng của ngôn ngữ ấy. Trong VISUAL STUDIO 2005 : Imports System.NET. GV : Nếu có thể giáo viên giải thích để học sinh có thể hiểu được rằng. Khai báo hằng còn tiện lợi hơn khi cần thay đổi giá trị của nó trong chương trình. Const float e = 2. GV : Đưa ra những ví dụ khác nhau về cách viết thân chương trình trong các ngôn ngữ lập trình khác nhau. e = 2. thường thì phần thân chứa các câu lệnh của chương trình. chẳng hạn Visual Basic. Thông qua đó học sinh cần nhận ra : hai chương trình cùng thực hiện một công việc nhưng viết bằng hai ngôn ngữ khác nhau nên hệ thống các câu lệnh trong chương trình cũng khác nhau. Chương trình 2 : Trong ngôn ngữ C++ #include<stdio.Biến chỉ mang một giá trị gọi là biến đơn (Khai báo biến sẽ trình bày ở bài 5) Phần thân chương trình : . GV : Cho học sinh quan sát 2 chương trình trong 2 ngôn ngữ khác nhau là Pascal và C++. Readline. lấy một số lệnh để học sinh thấy được sự tiện dụng khi sử dụng thư viện.h> Main() { Printf(“Chao cac ban”). Ví dụ chương trình đơn giản Xét hai chương trình đơn giản trong 2 ngôn ngữ khác nhau sau đây : Chương trình 1 : Trong ngôn ngữ Turbo Pascal Program VD. 3. HS : Quan sát và nhận xét về cách viết của hai chương trình trong 2 ngôn ngữ khác nhau. . khai báo biến là xin máy tính cấp cho chương trình một vùng nhớ để lưu trữ và xử lý thông tin trong bộ nhớ trong.Xml Khai báo hằng : .Những hằng sử dụng nhiều lần trong chương trình thường được đặt tên cho tiện khi sử dụng.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk nay.Thân chương trình thường là nơi chứa toàn bộ các câu lệnh của chương trình hoặc lời gọi chương trình con. . GV : Mỗi ngôn ngữ lập trình có cách tổ chức chương trình khác nhau.7. Begin Write(‘Chao cac ban’). Ví dụ: Trong Pascal : Const N = 100. End.Mọi biến sử dụng trong chương trình đều phải khai báo để chưoyng trình dịch biết để xử lý và lưu trữ.

Điểm của học sinh là các thông tin các số thực .  Cán bộ lớp báo cáo sỉ số  Chỉnh đốn trang phục GV : Vấn đáp: Khi cần viết chương trình quản lý học sinh ta cần sử lý thông tin ở những dạng nào ? HS : Suy nghĩ. . miền giá trị và số lượng ô nhớ để lưu một giá trị thuộc kiểu đó. II. logic. và miền con. phòng chiếu hoặc bảng III. NỘI DUNG BÀI GIẢNG: Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Ổn định lớp:  Chào thầy cô. việc so sánh dựa trên mã của từng kí tự. Trong lập trình nói chung thì kiểu kí tự thường là tập các kí tự trong các bảng mã kí tự. Kiểu kí tự Tên kiểu: CHAR Miền giá trị: Là các kí tự trong bảng mã ASCII gồm 256 ký tự Mỗi ký tự có 1 mã tương ứng từ 0 đến 255 Các kí tự có quan hệ so sánh. thực. Tùy thuộc vào ngôn ngữ lập trình mà tên của các kiểu dữ liệu khác nhau và miền giá trị của các kiểu dữ liệu này cũng khác nhau.Một số thông tin khác lại chỉ cần biết chúng là đúng hay sai .1 … 231 .  Xác định được kiểu cần khai báo của dữ liệu đơn giản. - - - Ví dụ: Trong bảng mã ASCII. PHƯƠNG PHÁP. các kí tự trong -8-  Bùi Quang Tỵ . MỘT SỐ KIỂU DỮ LIỆU CHUẨN MỤC ĐÍCH YÊU CẦU  Biết một số kiểu dữ liệu định sẵn: nguyên.1 216 . máy tính.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk §4 I. trả lời câu hỏi của GV GV : Phân tích câu trả lời của học sinh.  Phương tiện: Máy chiếu. vấn đáp. GV : Thuyết trình đưa ra một số bổ sung như sau : Ngôn ngữ lập trình nào cũng đưa ra một số kiểu dữ liệu chuẩn đơn giản. ký tự. đưa ra một vài dạng thông tin như sau : . PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:  Phương pháp: Thuyết trình. Kiểu số nguyên Kiểu BYTE INTEGER WORD LONGINT Số Byte 1 2 2 4 Miền giá trị 0… -215 0… -231 255 … 215 . trong các bảng mã hóa kí tự người ta quy định có bao nhiêu kí tự khác nhau và mỗi kí tự có một mã thập phân tương ứng.Số thứ tự của học sinh là các số nguyên. NNLT Pascal có một số kiểu dữ liệu chuẩn sau : Nội dung 1.Họ tên học sinh là những thông tin dạng văn bản hay là dạng ký tự . … IV. .Có nhiều kiểu cho giá trị là số thực nhưng hay dùng một số kiểu sau : Tên kiểu REAL EXTENDED Miền giá trị 0 hoặc nằm trong (1038  1038) 0 hoặc nằm trong (104932  104932) Số Byte 6 10 - - 3. máy tính không thể lưu trữ tất cả các số trên trục số nhưng nó có thể lưu trữ với độ chính xác cực cao. Kiểu dữ liệu nào cũng có miền giới hạn của nó. Với mỗi kiểu dữ liệu người lập trình cần ghi nhớ tên kiểu. từ những kiểu đơn giản này ta có thể xây dựng thành những kiểu dữ liệu phức tạp hơn.1 2. LƯU Ý SƯ PHẠM:  Trong phần này giáo viên chú ý cần lấy nhiều ví dụ đơn giản để học sinh luyện tập việc xác định kiểu dữ liệu cần khai báo. . Kiểu thực .

Mỗi ngôn ngữ khác nhau lại có cách mô tả kiểu logic khác nhau.  Cho về nhà một số ví dụ về việc lưu trữ trong cuộc sống và yêu cầu học sinh tìm kiểu dữ liệu tương ứng  Bùi Quang Tỵ -9- . các chữ số cũng xếp liên tiếp. CỦNG CỐ .Kiểu logic là kiểu thường chỉ có 2 giá trị đúng – sai. Pascal dùng True – False nhưng một số ngôn ngữ khác lại mô tả bằng 0 – 1. bảng chữ cái tiếng Anh xếp liên tiếp vối nhau.… Có ngôn ngữ lại không có kiểu logic mà người lập trình phải tự tìm cách để thể hên những giá trị dạng này. DẶN DÒ:  Nhắc lại các kiểu dữ liệu đơn giản hay dùng. Khi viết chương trình bằng ngôn ngữ lập trình nào thì cần tìm hiểu đặc trưng của các kiểu dữ liệu của ngôn ngữ đó. cụ thể: A mã 65. - V. Kiểu logic Tên kiểu : Boolean Miền giá trị : Chỉ có 2 giá trị là TRUE (Đúng) hoặc FALSE (Sai) Một số ngôn ngữ có cách mô tả các giá trị logic bằng những cách khác nhau. 0 mã 48 4. a mã 97. .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Để lưu các giá trị là kí tự thì phải lưu mã thập phân tương ứng của nó . GV : Đặt câu hỏi: Em biết những bảng mã nào? HS : HS sẽ đưa ra một số bảng mã nhưng GV chú ý các em NNLT Pascal chỉ sử dụng bảng mã ASCII cho kiểu kí tự.

p: nửa chu vi tam giác cv.7. Chú ý cho học sinh : o Cần đặt tên biến sao cho gợi nhớ đến ý nghĩa của nó.Để giải phương trình bậc hai cần khai báo các biến như sau: Var a. Cho bài tập về nhà . V. o Không nên đặt tên qúa ngắn hay quá dài. s. LƯU Ý SƯ PHẠM: Trong phần này giáo viên chú ý cần llấy nhiều ví dụ đơn giản để học sinh luyện tập việc xác định kiểu dữ liệu và tự khai báo biến. b. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC: o o III. delta : real. IV. HS : Lắng nghe và ghi chép Ví dụ : . c. DẶN DÒ : o o Nhắc lại một số khái niệm mới. Khai báo đúng Nhận biết được khai báo sai. cv: Real. s: chu vi và diện tích tam giác GV : Đặt câu hỏi: Khi khai báo biến cần chú ý những điều gì ? HS : Suy nghĩ trả lời câu hỏi GV : Phân tích câu trả lời của học sinh Trong ngôn ngữ Pascal. p.10 -  Bùi Quang Tỵ .B1. Khai báo biến cần quan tâm đến phạm vi giá trị của nó . dễ dẫn đến mắc lỗi hoặc hiểu nhầm. Trong đó : a.  Cán bộ lớp báo cáo sỉ số  Chỉnh đốn trang phục GV : Khai báo biến là chương trình báo cho máy biết phải dùng những tên nào trong chương trình. Phương tiện : Máy chiếu. b. Không nên đặt tên quá ngắn hay quá dài. o Khai báo biến cần quan tâm đến phạm vi giá trị của nó. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU o o o Hiểu được cách khai báo biến. c. phòng chiếu hoặc bảng II. dễ dẫn tới mắc lỗi hoặc hiểu nhầm. .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Ngày soạn: 05/10/2008 Lớp dạy: 11A3.8. vấn đáp. x2. PHƯƠNG PHÁP. b.Để tính chu vi và diện tích tam giác cần khai báo các biến sau: Var a.B2 Tiết 5 §5. Phương pháp : Thuyết trình. máy tính. x1. KHAI BÁO BIẾN I. NỘI DUNG BÀI GIẢNG : Nội dung Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Ổn định lớp:  Chào thầy cô.9. CỦNG CỐ . biến đơn được khai báo như sau : Var <danh sách biến> : <kiểu số liệu> Trong đó: ax2 + bx + c = 0 + + + + Var : là từ khóa dùng để khai báo biến Danh sách biến : tên các biến cách nhau bởi dấu phẩy Kiểu dữ liệu : là một kiểu dữ liệu nào đó của ngôn ngữ Pascal Sau Var có thể khai báo nhiều danh sách biến có những kiểu dữ liệu khác nhau + + + Cần đặt tên biến sao cho gợi nhớ đến ý nghĩa của nó. c: dùng để lưu độ dài 2 cạnh của tam giác.

Các phép toán quan hệ <.  Bùi Quang Tỵ - Ngôn ngữ lập trình nào cũng sử dụng đến phép toán. Phương tiện: Máy chiếu. hàm số học chuẩn và biểu thức quan hệ. máy tính. CÂU LỆNH GÁN I. <>: Cho kết qủa là một giá trị logic (True hoặc False) - Các phép toán Logic : NOT (phủ định). Kết quả của phép toán quan hệ mang giá trị logic. phòng chiếu hoặc bảng III. <= . hay nêu ví dụ cụ thể về các mối quan hệ trong cuộc sống để học sinh tự đưa ra biểu thức logic. NỘI DUNG BÀI GIẢNG : Nội dung Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Ổn định lớp: + Chào thầy cô. AND (và): thường dùng để kết hợp . hay thay giá trị biến bên trái lệnh gán bằng giá trị của biểu thức bên phải.Với số thực : +. >. hay hằng có độ lớn kiểu lớn nhất trong nó. Hiểu lệnh gán. VD : Phép lũy thừa không phải ngôn ngữ nào cũng viết được. -. Viết được lệnh gán. mod (chia lấy dư) . cần lấy nhiều ví dụ từ đơn giản đến phức tạp để học sinh có thể tính toán đưa ra giá trị của biểu thức. Viết được biểu thức số học và logic với các phép toán thông dụng II. biểu thức. cần chú ý cho học sinh một số phép toán thường không dùng trong toán học. cần phân biệt cho học sinh cách viết biểu thức số học trong toán học và trong tin học.. nên sử dụng biến trung gian để tránh việc sử dụng biến nhiều lần. * (nah6n).11 - . LƯU Ý SƯ PHẠM: Đối với việc dạy phép toán. div (chia lấy nguyên). Phép toán NNLT Pascal sử dụng một số phép toán sau: . PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC: Phương pháp: Thuyết trình. -. biểu thức số học. và một số phép toán có kí hiệu khác với kí hiệu trong toán học. OR (hoặc). =. + Cán bộ lớp báo cáo sỉ số + Chỉnh đốn trang phục GV : Dẫn dắt vào bài: Trong khi viết chương trình ta thường phải thực hiện các tính toán. o o o o o MỤC ĐÍCH YÊU CẦU Giới thiệu phép toán. PHÉP TOÁN. Có thể cho học sinh so sánh với phép so sánh bằng và từ đó phân biệt dễ dàng. Đối với việc dạy biểu thức số học. IV. Khi dạy biểu thức quan hệ và biểu thức logic. Ta xét các khái niệm này trong ngôn ngữ Pascal - 1. GV : Mỗi ngôn ngữ khác nhau lại có cách kí hiệu phép toán khác nhau.Với số nguyên : +. >=. một số phép phải xây dựng từ các phép toán khác. Kiễu giá trị của biểu thức thường là kiểu của biến. Phân biệt được sự khác nhau giữa lệnh gán (:=) và phép so sánh bằng. BIỂU THỨC. *. câu lệnh gán. thực hiện các so sánh để đưa ra quyết định xem làm việc gì? Vậy trong chương trình ta viết thế nào? Có giống với ngôn ngữ tự nhiên hay không? Tất cả các ngôn ngữ có sử dụng chúng một cách giống nhau không ? GV : Toán học có những phép toán nào ? HS : Đưa ra một số phép toán thường dùng trong toán học GV : Chúng có dùng được trong các ngôn ngữ lập trình ? Chỉ một số phép dùng được. / (chia) . o o PHƯƠNG PHÁP. Tại câu lệnh gán cần cho học sinh hiểu lệnh gán là lấy giá trị của biểu thức bên phải để đưa vào biến bên trái.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk §6. vấn đáp.

Nhân chia trước cộng trừ sau. Giá trị của biểu thức có kiểu là kiểu của biến hoặc hằng có miền giá trị lớn nhất trong biểu thức. cosx. GV : Trong toán học.-Kết qủa của hàm phụ thuộc vào kiểu của đối số. Biểu thức logic .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk nhiều biểu thức quan hệ với nhau. cho kết quả là đúng hoặc sai (logic).Thường dùng để liên kết nhiều biểu thức quan hệ lại với nhau bởi các phép toán logic. biến kiểu số và các hàm. b.  Bùi Quang Tỵ .Cách viết : Tên_hàm (Đối số) . GV : Đưa ra cách viết biểu thức và thứ tự thực hiện phép toán trong lập trình.Đối số là một hay nhiều biểu thức số học đặt trong dấu ngoặc () sau tên hàm. VD : Sinx thì được đo bằng độ hay radian ? GV : Trong lập trình thường ta phải so sánh hai giá trị nào đó trước khi thực hiện lệnh nào đó. GV : Cách viết biểu thức phụ thuộc cú pháp từng ngôn ngữ lập trình.… làm thế nào ? HS : Chưa biết cách tính GV : Để tính các giá trị đó một cách đơn giản.sinx.Ba số dương a. Ví dụ: .Bản thân hàm cũng có thể coi là biểu thức số học và có thể tham gia vào biểu thức như toán hạng bất kỳ. -. GV : Với các hàm chuẩn. GV : Đưa ra khái niệm biểu thức trong lập trình. muốn tính X2 ta viết thế nào? HS : Có thể đưa ra là X*X GV : Muốn tính . /. Biểu thức quan hệ Có dạng như sau: <biểu thức 1> <phép toán quan hệ> <biểu thức 2> Trong đó: . hoặc. . .Kết quả của biểu thức quan hệ là TRUE hoặc FALSE Ví dụ: A < B. biểu thức là gì? HS : Đưa ra khái niệm. GV: Cách viết các biểu thức này trong lập trình có giống cách viết trong toán học ? HS : Đưa ra ý kiến của mình GV : Phân tích ý kiến của học sinh.Biểu thức logic đơn giản nhất là hằng hoặc biến logic.Biểu thức 1 và biểu thức 2 phải cùng kiểu. VD : 3>5: Cho kết quả sai Thứ tự thực hiện các phép toán : Trong ngoặc trước. ngoài ngoặc sau. GV : Đặt câu hỏi. Dùng cặp dấu () để qui định trình tự tính toán. c là độ dài ba cạnh tam giác nếu biểu thức sau cho giá trị đúng (a+ b > c) and (b+ c >a) and (c+ a >b) . . muốn so sánh nhiều điều kiện đồng thời làm thế nào? HS : Đưa ra ý kiến của mình. người ta xây dựng sẵn một số đơn vị chương trình trong các thư viện chương trình giúp người lập trình tính toán nhanh các giá trị thông dụng. (và. Div và Mod từ các hằng. cần quan tâm đến kiểu của đối số và kiểu của giá trị trả về. HS : Gọi một vài học sinh lên bảng viết. 2. . Biểu thức số học Là một dãy các phép toán +. *.Các ngôn ngữ lập trình thường cung cấp sẵn một số hàm số học để tính một số giá trị thông dụng. 2*A >= 4+ B GV : Đặt câu hỏi. Hàm số học chuẩn . Bảng một số hàm chuẩn: (Theo dõi SGK và màn hình) 4. 3.12 - Đưa ra ví dụ và cách viết đúng trong ngôn ngữ Pascal Chú ý : Mỗi ngôn ngữ có cách viết khác nhau.…) 5. . Biểu thức quan hệ còn được gọi là biểu thức so sánh 2 giá trị. Đưa ra một số biểu thức toán học và yêu cầu các em viết chúng trong ngôn ngữ Pascal.

Ví dụ: X1 := (-b –sqrt(b*b – 4*a*c))/(2*a). lệnh thứ 4 giảm giá trị biến J hai đơn vị. X2 := (-b +sqrt(b*b – 4*a*c))/(2*a). có thể cho thêm bài theo cột.  Bùi Quang Tỵ . DẶN DÒ: o o Nhắc lại một số khái niệm mới. GV : Minh họa một vài lệnh gán bằng một ví dụ trực quan trên bảng hoặc trên màn hình. Câu lệnh gán .Hoạt động của lệnh gán : Tính giá trị của biểu thức sau đó ghi giá trị đó vào tên biến.Lệnh gán là cấu trúc cơ bản nhất của mọi ngôn ngữ lập trình. CỦNG CỐ . . .Trong đó biểu thức phải phù hợp với tên biến.13 - . Cho bài tập về nhà. Có nghĩa là kiểu của tên biến phải cùng kiểu với kiểu của biểu thức hoặc phải bao hàm kiểu của biểu thức. J := J – 2. một cột là biểu thức trong tin học tương ứng và tìm chỗ sai của biểu thức so với trong toán.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk GV : Mỗi NNLT có cách viết lệnh gán khác nhau. Trong đó : lệnh thứ 3 tăng giá trị của I một đơn vị. cho học sinh một số biểu thức trong toán học và yêu cầu viết nó trong tin học (NNLT). I := I + 1. thường dùng để gán giá trị cho biến Cấu trúc: <tên biến> := <biểu thức>. một cột là biểu thức toán học. Biểu thức điều kiện 0 d” X d’ 5 được viết như sau: (x >= 0) and (x <= 5) 6. V. GV : Cần chú ý điều gì khi viết lệnh gán? HS : Đưa ra ý kiến. GV : Phân tích câu trả lời của học sinh sau đó tổng hợp lại: cần chú ý đến kiểu của biến và kiểu của biểu thức. ngoài bài tập có trong sách có thể cho thêm nhiều biểu thức logic để học sinh về nhà tính toán tìm giá trị của nó.

o Cán bộ lớp báo cáo sỉ số o Chỉnh đốn trang phục GV: Khi sử dụng các ứng dụng ta thường nhập thông tin vào. như vậy bằng cách nào ta nhập được thông tin nào khi lập trình? Làm cách nào để nhập giá trị từ bàn phím vào cho biến. Nhập dữ liệu từ bàn phím . GV : Chạy chương trình cho học sinh quan sát. GV: Diễn giải hoạt động của READ/READLN.  Bùi Quang Tỵ . o Cần hướng dẫn cụ thể cho học sinh việc sử dụng lệnh Write và Writeln. Readln(a. c : Integer. ….tuoi.9. b. GV: Đưa ra hai ví dụ về chương trình có nhập thông tin vào từ bàn phím . CÁC THỦ TỤC CHUẨN VÀO/RA ĐƠN GIẢN I. nêu sự khác nhau khi dùng Read/Readln.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Ngày soạn: 10/10/2008 Lớp dạy: 11A3. End. Write(‘Cam on. Chú ý : Khi nhập dữ liệu từ bàn phím READ và READLN có ý nghĩa như nhau. b. sáng sủa (tốt nhất là viết chương trình cụ thể. IV. khi nhập dữ liệu nên dùng Readln vì nếu không có thể làm trôi lệnh readln. NỘI DUNG BÀI GIẢNG: Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Ổn định lớp: o Chào thầy cô. READLN luôn chờ gõ phím Enter.<biến n>). thường hay dùng READLN hơn. Readln(a. các kiểu dữ liệu trong nó. Trong ngôn ngữ Pascal các thủ tục vào ra chuẩn viết như sau : Nội dung 1. Begin Clrscr. Viết được một số lệnh vào ra đơn giản. c).b. b.14 - . Var Tuoi: Byte Begin Clrscr.B2 Tiết 6 § 7.Ta dùng thủ tục chuẩn READ hoặc READLN có cấu trúc như sau: READ/READLN(<biến 1>. đơn giản) III. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC: LƯU Ý SƯ PHẠM : o Cần chú ý cho học sinh phân biệt giữa 2 lệnh nhập dữ liệu liệu Read và Readln. ‘Tuoi’). c). Readln(tuoi). (không tham số) tiếp theo. a. Ví dụ 2 : Xét chương trình sau: Program VD. Write(‘Ban vua nhap vao 3 so:. Phương pháp: Thuyết trình. o Cần hướng dẫn học sinh cách kết hợp hai lệnh vào ra dữ liệu khi viết chương trình cho hợp lý.8. End. II. phòng chiếu hoặc bảng PHƯƠNG PHÁP. Uses crt. Write(‘Moi ban cho biet tuoi cua ban’). Uses crt. Phương tiện: Máy chiếu. GV: Mỗi ngôn ngữ có cach nhập thông tin vào khác nhau.7. Write(‘Moi ban nhap 3 so:’). các cách để hiển thị dữ liệu.B1. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU o o o o Biết lệnh vào ra đơn giản để nhập thông tin từ bàn ph1im và đưa thông tin ra màn hình. máy tính. Ví dụ: Read(N). Ví dụ 1 : Xét chương trình sau: Program VD. Readln. vấn đáp. Var a.c). tuoi cua ban la’. Readln.

15 - . Writeln(‘Gia tri cua N la : ’. b.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk nhận xét về chương trình . b. Đưa dữ liệu ra màn hình ta dùng thủ tục WRITE hoặc WRITELN với cấu trúc : Write/Writeln(<Giá trị 1>. {2} gọi là giao tiếp người – máy. Cấu trúc {1}. <Giá trị 2>. c dính liền vào nhau và người sử dụng không thể phân biệt được giá trị của từng biến. Vậy làm thế nào và có những cách nào để hiển thị dữ liệu theo ý muốn của người lập trình . Lấy thêm ví dụ về các thủ tục đưa thông tin ra màn hình của ngôn ngữ khác C++: cout …. CỦNG CỐ . DẶN DÒ: o Lấy 1 ví dụ đơn giản lập trình trực tiếp trên máycho học sinh quan sát .X:8:3). GV : Đưa ra 2 ví dụ : Ví dụ 1: Để nhập giá trị từ bàn phím ta thường dùng: Write(‘Nhap gia tri cua M:’).N). {1} Readln(M) {2} Trong đó: {1} Đưa ra thông báo: Nhap gia tri cua M: Còn {2} Dùng để đọc giá trị và gán cho biến M. 2. Minh họa quy cách đưa thông tin ra bằng chương trình. -Thủ tục Writeln sau khi đưa kết quả ra sẽ chuyển con trỏ màn hình xuống đầu dòng tiếp theo . o Ra bài tập về nhà . Ngoài ra trong TP còn có qui cách đưa thông tin ra như sau : Kết quả thực hiện :<Độ rộng>:<Số chữ số thập phân> Kết quả khác: :<Độ rộng> Ví dụ: Write(N : 8). . Giải thích việc nhập giá trị cho nhiều biến đồng thời . c). Write(‘Vay la ban co’. Write(‘Go Enter de ket thuc chuong trinh’). GV : Mỗi ngôn ngữ có cách đưa thông tin ra màn hình khác nhau. Ví dụ 2 : Xét chương trình đầy đủ sau: Program VD2. Var N : Integer. .  Bùi Quang Tỵ .Để đưa dữ liệu ra màn hình tại vị trí con trỏ. giá trị cụ thể. End.N -1. Writeln(‘X = ’. Readln. biểu thức hoặc tên hàm. GV : Ta thấy ở ví dụ 2 của phần 1 việc ghi ra dữ liệu thì 3 giá trị a. Begin Write(‘lop ban co bao nhieu nguoi:’). Lấy ví dụ minh họa cụ thể bằng chương trình.Trong đó các Giá trị có thể là tên biến. VI. tên hằng. Việc lập dữ liệu cho nhiều biến thì giá trị mỗi biến phải cách nhau ít nhất một dấu cách hoặc dấu Enter. b. b.…. Writeln.máy sẽ gán giá trị cho các biến theo thứ tự như trong lệnh tương ứng . Ví dụ: Write(a. GV : Giải thích sự khác nhau giữa Write. c). chạy chương trình để học sinh thấy sự khác nhau khi sử dụng hai lệnh này . Sửa lại ví dụ 2 của phần 1 để dữ liệu của 3 số phân cách nhau – người dùng có thể phân biệt được. Readln(N). Có thể lấy dữ liệu của phần nhập dữ dữ liệu sửa để học sinh thấy việc khác nhau giữa 2 lệnh Write và Writeln.‘nguoi ban trong lop’). c) trong ví dụ 2 thánh Read(a. Có thể thay đổi lệnh Readln(a.<Giá trị n>).

vấn đáp. lập trình nhanh hơn . o MỤC ĐÍCH YÊU CẦU o o Biết các bước soạn thảo. - CỦNG CỐ . o Bước đầu chỉnh sửa được chương trình dựa vào thông báo lỗi của chương trình dịch và tính hợp lý của kết quả thu được. sửa lỗi. dịch. THỰC HIỆN VÀ HIỆU CHỈNH CHƯƠNG TRÌNH I. sử dụng chương trình dịch để giúp tìm lỗi. SOẠN THẢO.exe (file chạy) Turbo. IV. tạo ra các lỗi điển hình. NỘI DUNG BÀI GIẢNG : Nội dung Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Ổn định lớp: o Chào thầy cô.16 - . Màn hình làm việc ngôn ngữ Pascal có dạng như sau: Một số thao tác thường dùng trong Pascal: -Xuống dòng: Enter -Ghi file vào đĩa: F2 -Mở file đã có: F3 -Biên dịch chương trình: Alt + F9 -Soát lỗi chương trình: F9 -Chạy chương trình: Ctrl + F9 -Đóng cửa sổ chương trình: Alt + F3 -Chuyển qua lại giữa các cửa sổ: F6 -Xem lại màn hình kết qủa: Alt + F5 -Thoát khỏi Turbo Pascal: Alt + X V. thực hiện các thao tác sửa lỗi… Có thể lấy ví dụ yêu cầu người dùng nhập vào năm sinh. Phương tiện : Máy chiếu. II. GV : Viết một chương trình ví dụ. DỊCH.tpl (file thư viện) Turbo. hướng dẫn các em cách khởi động Pascal trên máy tính. làm mịn chương trình để học sinh có thể hình dung ra quá trình lập trình. thực hiện và hiệu chỉnh chương trình. Turbo. Read/Readln. Bước đầu sử dụng được chương trình dịch để phát hiện lỗi. Cho bài tập về nhà.tph (file hướng dẫn) GV : Giới thiệu một số thao tác thường dùng khi soạn thảo chương trình trong môi trường soạn thảo Turbo Pascal . GV : Thực hiện một vài lần các thao tác này để các em nhận thấy mức độ tệin lợi của nó khi soạn thảo cũng như chạy chương trình . PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC : Phương pháp : Thuyết trình. o Cán bộ lớp báo cáo sỉ số o Chỉnh đốn trang phục GV : Giới thiệu một số tập tin vần thiết để Turbo Pascal có thể chạy được. LƯU Ý SƯ PHẠM: Ta có thể gõ một chương trình từ đầu. máy tính.. o o PHƯƠNG PHÁP. Biết một số công cụ của môi trường Turbo pascal.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk § 8. trả ra kết quả là tuổi của người đó. DẶN DÒ: Nhắc lại hoạt động của Write/Writeln. -  Bùi Quang Tỵ . phòng chiếu hoặc bảng III.

Giáo án Tin học 11

THPT Trần Phú Đăk Lăk

Ngày soạn: 10/10/2008 Lớp dạy: 11A3,7,8,9,B1,B2

Tiết 7.8.9

BÀI TẬP & THỰC HÀNH
I. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU
o o o o
Củng cố kiến thức đã học: biết cách khai báo biến, hằng, kiểu dữ liệu; Biết phân biệt rõ các phép toán, các biểu thức và hiểu câu lệnh gán; Biết viết các thủ tục vào/ra đơn giản. Biết khởi động và làm quen với giao diện Pascal.

II.
o o III.

PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :
Phương pháp : Thuyết trình, vấn đáp. Phương tiện : Máy chiếu, máy tính, phòng chiếu hoặc bảng.

NỘI DUNG BÀI TẬP & THỰC HÀNH :
Nội dung

Hoạt động của Giáo viên và Học sinh

Toàn bộ bài tập trong SGK

 Bùi Quang Tỵ

- 17 -

Giáo án Tin học 11

THPT Trần Phú Đăk Lăk

Ngày soạn: 10/10/2008 Lớp dạy: 11A3,7,8,9,B1,B2

Tiết 10

Chươn 3 g
I.
    

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH VÀ LẶP

§9. CẤU TRÚC RẼ NHÁNH
MỤC ĐÍCH YÊU CẦU
Hiểu nhu cầu cấu trúc rẽ nhánh trong biểu diễn thuật toán. Hiểu câu lệnh rẽ nhánh (dạng thiếu và dạng đủ) Hiểu câu lệnh ghép. Sử dụng cấu trúc rẽ nhánh trong mô tả thuật toán của một số bài toán đơn giản. Viết được các lệnh rẽ nhánh khuyết, rẽ nhánh đầy đủ và áp dụng để thể hiện được thuật toán của một số bài tóan đơn giản.

II.
III.

PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC: LƯU Ý SƯ PHẠM :
 Nên sử dụng các thuật toán các em đã học ở lớp 10.  Cần xây dựng các bài thực hành và tổ chức thực hiện tại phòng máy để học sinh đạt được những kỹ năng theo yêu cầu.

 Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp.  Phương tiện: Máy chiếu, máy tính, phòng chiếu hoặc bảng

IV.

NỘI DUNG BÀI GIẢNG :
Nội dung

Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Ổn định lớp:  Chào thầy cô.  Cán bộ lớp báo cáo sỉ số  Chỉnh đốn trang phục

1. Khái niệm rẽ nhánh
Ví dụ : Để viết chương trình giải phương trình bậc 2, ta phải: Tính  = b2 – 4ac; Sau đó tùy thuộc vào giá trị của  mà ta có tính nghiệm hay không.

GV : Đưa ra ví dụ rồi cùng học sinh thảo luận phương pháp giải quyết bài toán.

Trong thực tế : - Nếu  <0 thì phương trình vô nghiệm - Nếu  >=0 thì phương trình có nghiệm - Như vậy tùy thuộc vào giá trị của  mà ta
đưa ra vô nghiệm hay có nghiệm. vô nghiệm, ngược lại thì phương trình có nghiệm. =>Như vậy ta thấy một số mệnh đề có dạng + Nếu …..thì….. + Nếu …..thì….. ngược lại thì Cấu trúc này được gọi là cấu trúc rẽ nhánh . Các NNLT thường cung cấp các câu lệnh để mô tả các cấu trúc rẽ nhánh như trên .
- 18 -

Kiểm tra >=0

- Hoặc có thể nói : Nếu  < 0 thì phương trình

Thông báo vô nghiệm

Tính và đưa ra nghiệm

 Bùi Quang Tỵ

Kết thúc

Giáo án Tin học 11

THPT Trần Phú Đăk Lăk

Đưa ra khái niệm rẽ nhánh trong lập trình. Mỗi NNLT có cách thể hiện rẽ nhánh khác nhau . GV : Đưa ra cấu trúc lệnh rẽ nhánh trong Pascal. Nhắc nhở học sinh đây là cấu trúc quan trọng, nó sẽ được sử dụng rất nhiều trong các chương trình sau này.

2. Câu lệnh If – Then
Pascal dùng câu lệnh If – then để mô tả việc rẽ nhánh tương ứng với hai loại mệnh đề rẽ nhánh như nhau - Dạng thiếu : If <điều kiện> Then <câu lệnh>; - Dạng đầy đủ : If <điều kiện> Then < câu lệnh 1> Else <câu lệnh 2>

GV : Lưu ý các em sau Then và sau Else chỉ có một lệnh chương trình.

GV : Với hai dạng này, dạng nào dùng thuận tiện hơn ? HS : Tìm câu trả lời, giáo viên gợi ý để học sinh đưa ra được tùy trường hợp cụ thể mà dùng dạng thiếu hay dạng đủ.

Trong đó: - Điều kiện : Là biểu thức quan hệ Logic. - Câu lệnh, câu lệnh 1, câu lệnh 2 là 1 câu lệnh của Pascal

Ý nghĩa của các câu lệnh :
- Dạng thiếu : Nếu điều kiện đúng thì câu lệnh được thực hiện, nếu điều kiện sai thì không thực hiện gì - Dạng đủ : Nếu điều kiện đúng thì thực hiện câu lệnh 1, nếu điều kệin sai thì thực hiện câu lệnh 2. VD 1 : If (X Mod 2 = 0) Then WRITE(x,’La so chan’); VD 2: If DELTA <0 Then WRITE(‘PT Vo Nghiem’) Else WRITE(‘PT co nghiem’); VD 3: Tìm giá trị lớn nhất (max) của 2 số a và b Cách 1 : Max :=a; If b >a Then max :=b; Cách 2 : If a >b Then max :=a Else max :=b;

Đưa ra các ví dụ có sử dụng lệnh rẽ nhánh, nếu không có lệnh rẽ nhánh thì không thể thực hiện được. GV : ở VD3: Cách nào nhanh hơn, tiện hơn? => Cách 2 tiện hơn GV : Phân tích sự tiện lợi trong cách 2 và số lệnh mà máy phải thực hiện.

GV : Trong câu lệnh If – Then muốn thực hiện nhiều lệnh sau Then hay nhiều lệnh sau Else làm thế nào ? HS : Phát biểu ý kiến của mình. GV : Khi đó ta cần gộp nhiều lệnh đó lại và coi đó là một câu lệnh trong chương trình. Các ngôn ngữ lập trình thường có cấu trúc để giúp ta thực hệin điều này. GV : Giới thiệu lệnh ghép của một vài ngôn ngữ lập trình khác C==: {} VB: If – Then – Endif
 Bùi Quang Tỵ

3. Câu lệnh ghép
- Trong ngôn ngữ Pascal, Câu lệnh ghép có dạng: Begin <các câu lệnh> End ;

Chú ý : - Sau End phải là dấu; và trước Else không chứa dấu ; - Từ nay nói đến câu lệnh thì đó có thể là câu
- 19 -

 Bùi Quang Tỵ . gõ đến đâu giải thích cho học sinh đến đó.  Nhắc lại cấu trúc câu lệnh IF – THEN. CỦNG CỐ . Ví dụ : Đoạn chương trình sau trong ngôn ngữ Pascal có sử dụng chương trình ghép. Có thể viết chương trình mẫu cho học sinh xong. X2 := .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk lệnh đơn hoặc là câu lệnh ghép. DẶN DÒ:  Nhắc lại một số khái niệm mới . IF – THEN – ELSE thông qua các ví dụ . V. Ví dụ 1 : Tìm nghiệm thực của phương trình bậc hai AX2 + BX + C= 0 Ví dụ 2 : Tìm số ngày của một năm: Năm nhuận là năm chia hết cho 400 hoặc chia hết cho 4 nhưng không chia hết cho 100 . END. IF DELTA <0 THEN WRITELN(‘Phuong trinh vo nghiem’) ELSE BEGIN X1 :=(-B-SQRT(DELTA))/(2*A).  Cho bài tập về nhà .B/A – X1. Nếu có nhiều thời gian. GV có thể gõ từng lệnh chương trình.X1:6:3.’X2=’. GV : Chỉ rõ đâu là lệnh ghép trong chuỗi lệnh này.20 - . Chạy thử chương trình và chỉ rõ các lệnh trong chương trình dùng để làm gì . 4. gọi học sinh lên bảng viết câu lệnh If – Then cho một số bài toán đơn giản . Nếu còn thời gian. yêu cầu các em gõ lại chương trình vừa được theo dõi mà không cần nhìn vào bài mẫu .X2:6:3). Một số ví dụ Quan sát các chương trình sau trong ngôn ngữ lập trình Pascal . WRITELN(‘X1=’. GV nên soạn sẵn hai chương trình này và cho các em quan sát cách viết chương trình để các em hình thành dần cách viết một chương trình .

vấn đáp . Tiếp theo mỗi lần cộng thêm vào S là 1/ (a+N) với N = 1.8. lệnh lặp với số lần lặp trước . 3. việc cộng thêm dừng khi N = 100. phòng chiếu hoặc bảng .0001) then S1:=S1+ 1 /(a+2). a a +1 a + 2 a+N 1 < 0.B2 Tiết 11. 1. học sinh có thể đưa ra những cách giải khác nhau .7. If (1/(a+2)>0. Viết được thuật toán của một số bài toán đơn giản .       II. việc cộng thêm dừng khi 1/ (a+N) < 0.9. … HS : Nhận xét với việc giải bài toán theo cách đó ? Với N = 100 thì lặp 100 lần như thế nhưng theo việc kiểm tra điều kiện thì không biết phải làm theo cách nào? Theo cả hai trường hợp thì đều quá dài. Giải theo các lệnh tuần tự S1:=0. HS : Đưa ra cách giải của mình. máy tính.0001) then S1:=S1+ 1 /(a+3). tốt nhất viết một ví dụ cụ thể. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU Hiểu nhu cầu của cấu trúc lặp trong biểu diễn thuật toán .0001) then S1:=S1+ 1/a.. Cán bộ lớp báo cáo sỉ số Chỉnh đốn trang phục GV : Đưa ra bài toán.0001.0001 Với điều kệin a +N S2= Cách giải : Bắt đầu S được gán giá trị 1/a.  Phương tiện : Máy chiếu.. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :  Phương pháp : Thuyết trình. cấu trúc lặp với số lần định trước . với mỗi một dạng lệnh lặp. Với bài toán 2. LƯU Ý SƯ PHẠM :  Cần tổng kết 3 loại cấu trúc điều khiển: tuần tự. => số lần lặp chưa biết. + + . + a a +1 a + 2 a + 100 Bài toán 2 : Tính Tổng 1 1 1 1 + + + . Biết cách vận dụng đúng đắn cấu trúc lặp vào tình huống cụ thể . CẤU TRÚC LẶP I.21 -  Bùi Quang Tỵ .. Hiểu cấu trúc lặp kiểm tra điều kiện trước.13 §10. . 2. Mô tả thuật toán của một số bài toán đơn giản có sử dụng lệnh lặp . … Với bài toán 1. với số lần lặp nhỏ rồi viết mô tả việc hoạt động của vòng lặp bằng cấu trúc tuần tự (thể hiện sự tương đương trong công việc nhưng lệnh lặp diễn tả ngắn hơn nhiều) điều đó cũng giúp học sinh hiểu hơn về vòng lặp) NỘI DUNG BÀI GIẢNG : Nội dung IV.  Cần xây dựng các bài thực hành và tổ chức thực hiện tại phòng máy để học sinh đạt được những kỹ năng theo yêu cầu  Khi dạy lệnh lặp. III. If (1/(a+3)>0.. Viết đúng các lệnh lặp kiểm tra điều kiện trước.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Ngày soạn: 19/10/2008 Lớp dạy: 11A3. rẽ nhánh và lặp  Bước đầu hình thành khái niệm lập trình có cấu trúc cho học sinh..B1.Xét 2 bài toán như sau với a > 2 là số nguyên cho trước : Bài toán 1 : Tính tổng S1= 1 1 1 1 + + + . PHƯƠNG PHÁP. If (1/(a+1)>0.12.0001) then S1:=S1+ 1 /(a+1). yêu cầu học sinh tìm cách để lập trình giải các bài toán này . Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Ổn định lớp:    Chào thầy cô. GV : Đưa ra cách giải cho bài toán . If (1/a>0. => số lần lặp đã biết trước.. Khái niệm lặp .

N:=101. Với 2 ví dụ này. B2. giáo viên nên gõ sẵn chương trình và cho học sinh quan sát việc chạy chương trình. khi đó ta gọi là cấu trúc lặp. 2. giải thích ý nghĩa của các thành phần trong câu lệnh .0001 thì chuyển đến bước 5 . Lặp thường có 2 loại :  Lặp với số lần biết trước . nếu tự xây dựng được thuật toán thì các em sẽ hiểu hơn về lặp không biết trước số lần Đưa thêm ví dụ : Nhắc lại bài toán gửi tiền vào ngân hàng: Nếu có số tiền là A. GV : Gọi một số học sinh nhận xét về 2 thuật toán trên về một số vấn đề :  Thuật toán có lặp không?  Lặp bao nhiêu lần?  Hai thuật toán giống và khác nhau như thế nào?  Cái gì thay đổi trong thuật toán này? Sau khi so sánh hai thuật toán trên.22 - . thì chuyển sang B3: Nếu N < 1 thì bước 5. B5: Đưa ra S rồi kết thúc. N:=0.Lặp dạng lùi For <biến đếm> := <giá trị cuối> downto <giá trị đầui> do <câu lệnh>. Lặp với số lần chưa biết trước và câu lệnh while – do Để giải bài toán 2 ta dùng thuật toán như sau : Bước 1 : S :=1/a. VD1 : Bài toán gửi tiền vào ngân hàng. câu lệnh sau do thực hiện 1 lần Ví dụ 1 : Hai chương trình cài đặt thuật toán tong_1a và tong_1b . .  Ở dạng lặp lùi: Biến đếm tự giảm dần từ giá trị cuối đến giá trị đầu.  Tương ứng với mỗi giá trị của biến đếm.Lặp dạng tiến: For <biến đếm> := <giá trị đầu> to <giá trị cuối> do <câu lệnh>. Bước 2 : Nếu 1/(a+N) < 0.  Bùi Quang Tỵ Trong Pascal. muốn gửi vào ngân hàng để được số tiền là B > A thì cần gửi trong bao lâu với lãi suất là k%. . giáo viên đưa ra một số ví dụ trong thực tế được tính toán lặp đi lặp lại nhiều lần. chuyển sang bước B4: S:= S + 1/(a+ 5. B2: N:=N+1. GV : Đưa ra thuật toán hoặc có thể yêu cầu học sinh tự xây dựng thuật toán giải bài toán 2.  Lặp với số lần không biết trước . Lặp có số lần biết trước và câu lệnh for – do GV : Đưa ra ví dụ: So sánh hai thuật toán sau: Thuật toán Thuật toán Tong_1a Tong_1b B1: S:=1/a. có những thao tác phải lặp lại nhiều lần. Sau đây chúng ta sẽ tìm hiểu các câu lệnh trong ngôn ngữ Pascal. có 2 lọai câu lệnh lặp có số lần biết trước : .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Để học sinh hiểu được khái niệm lặp. 3. Trong lập trình. Trong đó:  Biến đếm thường là biến kiểu số nguyên. Ví dụ 2 : Tính tổng các số nguyên chia hết cho 3 hoặc 5 trong phạm vi từ M đến N (M<N). B1: S:=1/a. NNLT nào cũng cung cấp một số câu lệnh để mô tả các cấu trúc lặp như trên.  Ở dạng lặp tiến: Biến đếm tự tăng dần từ giá trị đầu đến giá trị cuối. Yêu cầu học sinh đưa ra cách giải cho bài toán này . Hằng tháng phải tính lãi và cộng thêm vào gốc đang gửi hay nói cách khác gốc của tháng sau = gốc + lãi tháng trước. Giá trị đầu phải nhỏ hơn hay bằng giá trị cuối. B3: Nếu N >100 B2: N := N -1. GV : Lấy ví dụ minh họa trong Pascal để các em thấy được sự thay đổi giá trị của biến đếm trong một chương trình thực sự của Pascal . VD 2: Tính tổng của một đoạn số nguyên mà không được dùng công thức. N) rồi quay lại B2. giá trị cuối là các biểu thức cùng kiểu với biến đếm.  Giá trị đầu. giáo viên vừa cho chạy chương trình vừa giải thích ý nghĩa các lệnh trong chương trình (chú ý nhiều đến lệnh lặp) . giáo viên đưa ra hai cách lặp trong ngôn ngữ Pascal. B4: S:= S+ 1/ B5: Đưa ra S rồi (a+N) rồi quay lại kết thúc. N :=0.

Câu lệnh là một câu lệnh trong Pascal. HS : Lắng nghe và ghi chép. Thuật toán : B1: Nếu M = N thì ƯCLN := M. giải thích ý nghĩa các thành phần.Điều kiện là biểu thức quan hệ hoặc logic. DẶN DÒ:  Nhắc lại một số khái niệm mới  Nhắc lại cấu trúc câu lệnh. Riêng với VD 2. V. Bước 3: N :=N +1. Ví dụ 1 : Chương trình của bài toán 1. Tốt nhất chạy từng bước. Ví dụ 2 : Tìm ước chung lớn nhất của M và N.23 - . ngược lại N := N – M rồi quay lại B1 Sau đây là chương trình tìm UCLN. Bước 5: Đưa kết qủa S ra màn hình rồi kết thúc . _ Pascal sử dụng câu lệnh lặp While . Bước 4: S := S+ 1/(a+N) rồi quay lại bước 2. cho học sinh thấy sự thay đổi của các biến. giáo viên chạy thử chương trình trong Pascal. Kết thúc.0001 chưa được thỏa mãn.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk GV : Phân tích phương án trả lời của học sinh sau đó đưa ra lời giải cho bài toán. Trong đó . GV: Nên gõ sãn những ví dụ này để học sinh có thể quan sát chương trình.  Cho bài tập về nhà  Bùi Quang Tỵ . .Từ bước 2 đến bước 4 được lặp lại nhiều lần nếu điều kiện 1/(a+N) < 0. N khác nhau. B2: Nếu M > N thì M := M – N rồi quay lại B1. GV : Đưa ra cấu trúc câu lệnh While – Do Trong Pascal. trước khi đưa ra thuật toán. CỦNG CỐ .Do để tổ chức lặp với số lần chưa viết như sau While <Điều kiện> Do <Câu lệnh>. Ý nghĩa : Khi điều kiện còn đúng thì còn thực hiện câu lệnh sau Do sau đó lại quay lại kiểm tra điều kiện. GV nên cho học sinh xây dựng thuật toán tìm ước chung lớn nhất (đã học ở lớp 10) Chạy chương trình với nhiều cặp M.

Cán bộ lớp báo cáo sĩ số . IV. KIỂU MẢNG I. . III. có 2 loại 1. . truy cập. Kiểu mảng một chiều . cần lập lập trình xử lý một dãy số nguyên. tính toán các phần tử của mảng . hãy tìm cách lưu trữ một dãy số nguyên trong khi lập trình ? Bằng cách nào để lưu trữ được thông tin dưới dạng bảng khi lập trình ?  Bùi Quang Tỵ NỘI DUNG Có thể sử dụng ví dụ trong SGK để học sinh dễ theo dõi. làm thế nào để : . Trước khi vào bài. vấn đáp . phông chiếu hoặc bảng .Lưu trữ và xử lý một dãy số ? .Chỉnh đốn trang phục .  Phương tiện : Máy chiếu.20 Chươn g 4 KIỂU DỮ LIỆU CÓ CẤU TRÚC §11.24 - .  Cài đặt được thuật toán của một số bài toán đơn giản với kiểu dữ liệu mảng một chiều . GV : Đưa ra ví dụ.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Ngày soạn: 02-01-2009 Lớp dạy: khối 11 Tiết CT: 18.  Hiểu cách khai báo và truy cập đến các phần tử của mảng . .Chào thầy cô . chỉ số. giáo viên đưa ra một số vấn đề cần giải quyết như sau : Với những kiểu dữ liệu như đã biết.19. YÊU CẦU :  Hiểu khái niệm mảng một chiều và hai chiều .  Khi làm việc với mảng. Để mô tả mảng một chiều ta cần xác định kiểu của các phần tử và cách đánh chỉ số các phần . GV : Các ngôn ngữ lập trình thường cung cấp một số kiểu dữ liệu được xây dựng từ những kiểu dữ liệu chuẩn gọi là kiểu dữ liệu có cấu trúc . II.Lưu trữ và xử lý bảng kết quả thi tốt nghiệp ? HS : Đưa ra các phương án để trả lời cho 3 câu hỏi trên . máy tính. NỘI DUNG BÀI GIẢNG : HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH Ổn định lớp : . kiểu chỉ số.Mảng một chiều . ích lợi của kiểu dữ liệu đó. PHƯƠNG PHÁP. MỤC ĐÍCH.Mảng hai chiều . mảng được đặt tên và mỗi phần tử mang một chỉ số. Chương này chúng ta sẽ tìm hiểu một số kiểu dữ liệu trong ngôn ngữ Pascal để trả lời 3 câu hỏi trên . Trong lập trình thường mảng : . có thể minh họa bằng hình ảnh . gõ trước chương trình để có thể sử dụng cho các phần tiếp theo .  Thực hiện được khai báo mảng. học sinh khó hiểu nhất vẫn là cách truy xuất tới các phần tử của mảng. LƯU Ý SƯ PHẠM :  Cần cho học sinh thấy cần phải có một kiểu dữ liệu mới. Cần làm rõ các khái niệm như : đánh số các phần tử của mảng.Lưu trữ và xử lý Họ và tên của một người ? .Mảng một chiều là một dãy hữu hạn các phần tử có cùng kiểu. PHƯƠNG TIỆN :  Phương pháp : Thuyết trình.

GV : Đánh giá ý kiến của học sinh.Để truy cập vào phần tử mảng ta viết : .. Với mảng một chiều ta quan tâm đến : Tên mảng một chiều . Tính và đưa ra màn hình nhiệt độ trung bình của cả tuần và đếm số ngày có nhiệt độ lớn hơn nhiệt độ trung bình này .. Ví dụ : Khai báo biến mảng thông qua kiểu mảng : Type ArrayInteger=Array[1. Xét ví dụ : Nhập vào nhiệt độ trung bình mỗi ngày trong tuần .Type là từ khóa dùng để khai báo biến.Kiểu chỉ số thường là đoạn số nguyên liên tục có n1.100] of Integer. GV : Khai báo bằng cách nào tiện lợi hơn ? HS : Thường thì học sinh trả lời cách 1 tiện lợi hơn ? GV : Tùy trường hợp cụ thể mà ta dùng cách 1 hay cách 2 nhưng thông thường ta sử dụng cách 1 . . GV : Đưa ra khái niệm mảng một chiều và một số yếu tố liên quan trong lập trình nói chung . giải thích ý nghĩa của các từ khóa mới . .Chương trình 1 : Không sử dụng kiểu mảng . ArrayReal=Array[1. Trong đó : .Kiểu thành phần là kiểu dữ liệu của phần tử mảng .<Tên biến mảng>[Chỉ số] Ví dụ : A[20] Truy cập phần tử mang chỉ số 20 trong mảng A .100] of Integer . mảng một chiều được khai báo bằng hai cách như sau : Cách 1 : Var <Tên mảng> : Array[kiểu chỉ số] of <kiểu phần tử> .n2. tử . học sinh sẽ đưa ra ý kiến nhận xét về 2 chương trình. Var <Tên mảng> : <tên kiểu mảng> . a> Khai báo mảng một chiều GV : Đưa ra cách khai báo mảng một chiều trong ngôn ngữ Pascal. Array là từ khóa để khai báo mảng ..50] of Real. Var A : Array[1. HS : Trong khi giáo viên phân tích hai chương trình. Quan sát hai chương trình viết bằng ngôn ngữ Pascal cùng để giải bài toán trên .50] of Real. - GV : Đi sâu phân tích hai chương trình để cho học sinh nhận thấy sự tiện lợi khi sử dụng mảng . . . . Trong ngôn ngữ Pascal. .  Bùi Quang Tỵ .Chương trình 2 : Sử dụng kiểu mảng một chiều .25 - GV : Sử dụng một sồ hình ảnh trực quan minh họa cho học sinh cấu trúc mảng và chỉ số của phần tử Chỉ số Giá trị 1 53 2 81 3 62 4 18 5 26 6 41 7 24 8 53 Đưa ra một số khai báo mảng trong Pascal . Cách khai báo biến mảng một chiều . Số lượng phần tử trong mảng . .50].Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk HS : Đưa ra ý kiến . Kiểu dữ liệu của phần tử . Khai báo mảng trực tiếp : Var A : Array[1. sau đó đưa ra mục đích của việc sử dụng cấu trúc mảng trong chương trình .. Cách 2 : Type <Tên kiểu mảng> = Array [<kiểu chỉ số>] of <kiểu phần tử> . với n1 là chỉ số đầu và n2 là chỉ số cuối..Cách truy cập vào từng phần tử của mảng . B : Array[1.

A2. HS : Xây dựng thuật toán để giải bài toán (thuật toán đã học ở lớp 10) . Ví dụ 2 : Sắp xếp dãy số nguyên theo bằng thuật toán tráo đổi . Writeln('Gia tri lon nhat : '. A2. For i := 2 to n do If a[i] > max then Begin max := a[i] . csmax := 1 .26 - Nếu có nhiều thời gian. For i := 1 to n do Begin Write('a['. GV : Đưa ra ví dụ. giáo viên sẽ tiến hành soạn chương trình từ đầu để học sinh có thể dễ dàng nhận ra các thao tác cần phải thực hiện khi viết chương trình .csmax : Integer . End . nếu A[i]> thì đổi max = A[i] vả lưu lại vị trí i .. . .'] = ') . readln(a[i]) . var A : Array[1.max) ..250] of integer .Output : Dãy A được sắp xếp theo thứ tự không giảm . GV soạn sẵn chương trình và cho học sinh quan sát chương trình . giáo viên sẽ tiến hành soạn chương trình từ đầu để học sinh có thể dễ dàng nhận ra việc chuyển đổi ngôn ngữ từ ngôn ngữ thuật toán sang ngôn ngữ lập trình .Input : Số nguyên dương N và dãy số A1. .i.Ý tưởng : + Đổi để đưa số lớn nhất về vị trí cuối cùng . Writeln('chi so ptu lon nhat : '. AN . Một số ví dụ : Ví dụ 1 : Tìm phần tử lớn nhất của một dãy số nguyên . End . Readln(n) . b> GV : Đưa ra ví dụ ..50] of Real .max. …. Chương trình như sau : Program sapxep .Ý tưởng : + Đặt số A1 là số lớn nhất (max) + Cho i lặp từ 2 đến N. Begin clrscr .. n. nhắc lại ý tưởng của thuật toán . csmax :=i . .i. GV soạn sẵn chương trình và cho học sinh quan sát chương trình . Nếu có thời gian. End .Output : Chỉ số và giá trị của số lớn nhất trong dãy . AN .  Bùi Quang Tỵ . Write('Nhap n = ') . max := a[i] .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk B : Arrat[1. Uses crt . Uses crt . var a : array[1.. HS : Xây dựng thuật toán để giải bài toán (thuật toán đã học ở lớp 10) .csmax) .250] of integer . Readln .Input : Số nguyên dương N và dãy số A1. + Làm tương tự đối với những số còn lại . Chương trình như sau : Program timmax . ….

GV : Đưa ra ví dụ. Begin clrscr . Chương trình như sau : Program sapxep .k : Integer . A[i+1] := tg . dau := 1 . readln(A[i]) .………. End . Readln(n) .cuoi. Write('Nhap so ptu mang n = ') . End . dau.  Bùi Quang Tỵ . TK := false . End . End . Writeln('day sau khi sap xep : ') . For j := n downto 2 do Begin For i := 1 to j-1 do If A[i] > A[i+1] then Begin tg := A[i] . Writeln('chi so ptu lon nhat : '.Ý tưởng : Xem lại thuật toán tìm kiếm nhị phân trong SGK lớp 10 .csmax). Uses crt .'] = ') . nhắc lại ý tưởng của thuật toán . Input : Dãy số A1. readln .j. Begin clrscr . Write('nhap so can tim k : ') .i. End . HS : Xây dựng thuật toán để giải bài toán (thuật toán đã học ở lớp 10) . Readln(n) . A2.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk n.'] = ') .27 - - Nếu có thời gian.tg : Integer . Write('Nhap so phan tu mang n = ') .i. For i := 1 to n do Begin Write('A['. TK : boolean . . For i := 1 to n do write(a[i]:8) . For i := 1 to n do Begin Write('A['.i. n. End . .250] of integer .giua : Integer .. var A : Array[1. cuoi := n . GV soạn sẵn chương trình và cho học sinh quan sát chương trình . readln . readln(A[i]) . AN đã được sắp xếp tăng dần . Ví dụ 3 : Tìm kiếm nhị phân . Readln(k). .i. A[i] := A[i+1] . giáo viên sẽ tiến hành soạn chương trình từ đầu để học sinh có thể dễ dàng nhận ra việc chuyển đổi ngôn ngữ từ ngôn ngữ thuật toán sang ngôn ngữ lập trình .Output : Có hay không chỉ số i mà A[i] = k hoặc thông báo không tìm thấy .

GV gợi ý để các em chỉ ra được chỉ số của mảng. kiểu chỉ số cột] of <kiểu phần tử> . a> Khai báo mảng hai chiều . số dòng.10. GV : Quay lại ví dụ về lưu trữ dữ liệu dạng bảng để các em nhận ra nhu cầu phải sử dụng mảng 2 chiều trong lập trình . mảnh hai chiều được khai báo như sau : Cách 1 : Khai báo trực tiếp Var : <Tên mảng> : Array[kiểu chỉ số dòng.1 Else dau := giua + 1 . End . Cách truy cập vào từng phần tử của mảng .Trong ngôn ngữ Pascal. Cách 2 : Khai báo gián tiếp thông qua khai báo kiểu mảng Type <Tên kiểu mảng> = Array[kiểu chỉ số dòng.15] of Integer . Khai báo mảng trực tiếp :  Bùi Quang Tỵ .. số cột và kiểu của mỗi phần tử trong mảng .50. Type ArrayInteger = Array[1. kiểu chỉ số cột] of < kiểu phần tử> . If A[giua] = k then TK := true Else If a[giua]>k then cuoi := giua . Ví dụ : Khai báo biến mảng thông qua kiểu mảng : GV : Khi khai báo mảng 2 chiều cần chú ý điều gì ? HS : Tìm câu trả lời. Với mảng hai chiều ta quan tâm đến : Tên kiểu mảng hai chiều .1. If TK then write('Chi so la : '.Mảng hai chiều là một bảng các phần tử cùng kiểu . GV : Khai báo cách nào tiện lợi hơn (tương tự mảng 1 chiều) ? HS : Thường thì học sinh vẫn chọn cách 1 . End .1.100] of Real . B : ArrayReal .giua) else write(' Khong tim thay '). Cách khai báo biến mảng hai chiều . ArrayReal=Array[1.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk while (dau <= cuoi) and Not TK Do Begin giua := (dau+cuoi) div 2 . Var A : ArrayInteger . Số lượng phần tử của mỗi chiều trong mảng . 2. Kiểu dữ liệu của phần tử .28 - ... readln . GV : Tùy theo trường hợp cụ thể nhưng thường thì cách 1 hay được dùng hơn . Kiểu mảng 2 chiều : . Var <Tên mảng> : <Tên kiểu mảng> ..

1.…… b> Một số ví dụ : GV cho học sinh quan sát chương trình và giải thích các lệnh trong chương trình.'] = '). Uses crt . Program cuuchuong. chỉ số cột] Ví dụ : A[1.. B[23.n).do để duyệt qua các phần tử mảng .. so cot cua mang : ') .100. Uses crt.j]:4).50. <Tên mảng>[chỉ số dòng.1. Var A : Array[1. Readln(A[i.  Bùi Quang Tỵ ..Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk GV : Gọi một số học sinh lên khai báo một số biến mảng một chiều theo yêu cầu của giáo viên .100] og Real . d := d+1 .j]).'. sau đó in ra các phần tử có giá trị nhỏ hơn k của mảng .i. For i := 1 to m do Begin For j := 1 to n do Write(a[i. End . . For i := 1 to m do For j := 1 to n do If a[i. j : Byte .j]:8). Ví dụ 2 : Chương trình sau nhập vào một mảng 2 chiều và số nguyên k.k). Writeln('Bang cuu chuong 1 -> 9 : ').3].. Begin Clrscr . var A : Array[1. Program Timkiem.j] < k then Begin write('So nho hon '. chú ý đi sâu vào các lệnh lặp để các em nhận ra thường thì ta sử dụng vòng lặp for .29 - Ví dụ 1 : Chương trình sau đưa ra màn hình bảng cửu chương . d := 0 .'. Cách truy cập vào phần tử của mảng hai chiều : Minh họa bằng hình ảnh mảng 2 chiều và chỉ số các phần tử mảng hai chiều cũng như cách viết truy cập phần tử mảng .j.66].1. Writeln . If d = 0 then Write('Khong co ptu nao nho hon '.d : integer . B : Aarray[1. i. Readln(m.k. End.m : Byte . End . For i := 1 to 9 do Begin For j := 1 to 9 do Write(a[i.100] of Integer.j. GV nên soạn sẵn chương trình và cho các em quan sát chương trình. Writeln . Write(' Nhap gia tri k : ')..9..j]:4) . và chạy thử chương trình trên máy để các em tiện theo dõi . i.' la ').1.. write(a[i. Begin Clrscr .n. Write(' Nhap so dong. End . var A : Array[1.. Writeln.15] og Integer .9] of Integer . End . Writeln . k. For i := 1 to m do For j := 1 to n do Begin Write(' A['. Writeln. For i := 1 to 9 do For j := 1 to 9 do A[i. Readln(k) . Writeln(' Mang vua nhap vao la : '). Readln .10. Writeln.j] := i*j .

 Bùi Quang Tỵ .  Ra bài tập về nhà .  Nhắc lại cấu trúc câu lệnh bằng cách chia bảng thành 4 phần đồng thời gọi 4 học sinh lên bảng viết lại các cách khai báo. và hiển thị để nhập dữ liệu . CỦNG CỐ:  Nhắc lại một số khái niệm mới . V.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk readln. End . truy xuất.30 - .

NỘI DUNG : Bài 1.31 - .NỘI DUNG : Bài 1. MỤC ĐÍCH.  Biết giải một số bài toán tính toán.  Phương tiện : Máy chiếu.25 BÀI THỰC HÀNH 4 I. chạy thử các chương trình có sẵn.(SGK Tin học 11) Bài 2.22 BÀI THỰC HÀNH 3 VI. phông chiếu hoặc bảng. (SGK Tin học 11) Bài 2. PHƯƠNG PHÁP. phân tích. tìm kiếm đơn giản trên máy tính.  Phương tiện : Máy chiếu. YÊU CẦU : Biết nhận xét. PHƯƠNG TIỆN :  Phương pháp : Học sinh nhập các câu lệnh. PHƯƠNG TIỆN :  Phương pháp : Học sinh nhập các câu lệnh.  II. máy tính. VIII. giáo viên hướng dẫn thực hành.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Ngày soạn:10-01-2009 Lớp dạy: khối 11 Tiết CT: 21. phông chiếu hoặc bảng. PHƯƠNG PHÁP. MỤC ĐÍCH. YÊU CẦU : Nâng cao kĩ năng sử dụng một số câu lệnh và một số kiểu dữ liệu thông qua việc tìm hiểu. (SGK Tin học 11) Ngày soạn:10-01-2009 Lớp dạy: khối 11 Tiết CT: 24. đề xuất thuật toán giải bài toán sao cho chương trình chạy nhanh hơn. máy tính. III. giáo viên hướng dẫn thực hành.(SGK Tin học 11)  Bùi Quang Tỵ .  Làm quen với dữ liệu có cấu trúc và bài toán sắp xếp.  VII.

Cán bộ lớp báo cáo sĩ số . NỘI DUNG : NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH Ổn định lớp : . Do đó khi viết chương trình bằng ngôn ngữ nào cần tìm hiểu rõ các đối tượng của ngôn ngữ đó . các kiểu dữ liệu đã học có đáp ứng được ? HS : Đưa ra một số phương án . .Xâu là một dãy kí tự trong bảng mã ASCII . GV : Phân tích các phương án của học sinh. tham chiếu tới phần tử thường được viết : <Tên biến xâu>[chỉ số] GV : Giới thiệu một số khái niệm và thao tác thường dùng khi làm việc với xâu ký tự trong lập trình nói chung . Độ dài tối đa của xâu được viết trong [ ] sau từ khóa STRING . .  Phương tiện : Máy chiếu. . . PHƯƠNG PHÁP. MỤC ĐÍCH. GV : Để lưu trữ và xử lý Họ tên của một người. KIỂU XÂU I. máy tính. Sử dụng được một số thủ tục. nhưng cần chú ý cho các em một số khác biệt so với mảng một chiều : độ dài xâu.27 §12. Chú ý :  Bùi Quang Tỵ .Trong ngôn ngữ Pacal.32 - . truy cập phần tử của xâu . Biết cách khai báo xâu.Chỉnh đốn trang phục . . từ đó đưa ra yêu cầu cần sử dụng một kiểu mới : Kiểu xâu . Thuận tiện của bài này là các em đã được học khái niệm về mảng. một số phép toán trên xâu và một số hàm và thủ tục xử lý xâu . có thể sử dụng điều này để dạy về xâu. Ví dụ : Var Ten : String[10] . Ho_dem : String[50] . Cài đặt được một số chương trình đơn giản có sử dụng xâu . Một số khái niệm . .Số lượng kí tự trong xâu được gọi là độ dài của xâu . Que : String . Pascal sử dụng từ khóa STRING để khai báo xâu .Chào thầy cô . trong các ngôn ngữ khác nhau có thể có cách khai báo khác nhau . . hà thông dụng về xâu . LƯU Ý SƯ PHẠM :  Phương pháp : Thuyết trình. Cách khai báo và xử lí xâu trong ngôn ngữ Pascal : 1 Khai báo biến xâu : GV : Đây là cách khai báo trong ngôn ngữ Pascal.Xâu có độ dài bằng 0 gọi là xâu rỗng. IV. YÊU CẦU :     Biết xâu là một dãy ký tự (có thể coi xâu là một mảng một chiều) . phông chiếu hoặc bảng . PHƯƠNG TIỆN : III. II.Chỉ số phần tử trong xâu thường được đánh số là 1 .Tham chiếu tới phần tử trong xâu được xác định thông qua chỉ số của phần tử trong xâu .Mỗi kí tự được gọi là một phần tử của xâu . Khai báo như sau : Var <tên biến> : String[độ dài lớn nhất của xâu] . vấn đáp . .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Ngày soạn: 01-02-2009 Lớp dạy: khối 11 Tiết CT: 26.

Uses crt .Nếu không khai báo độ dài tối đa cho biến xâu kí tự thì độ dài ngầm định của xâu là 255 . Var s1.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Độ dài tối đa của xâu phụ thuộc vào ngôn ngữ lập trình.s2 : String . nếu không đổi được thì vị trí gây lỗi ghi trong m. Một số hàm chuẩn : Từ đó đưa ra các thủ tục chuẩn và hàm chuẩn của Pascal thường dùng để xử lí xâu . Ví dụ : ‘Ha’ + ‘Noi’ cho kết quả là ‘Ha Noi’ Phép so sánh : <.S1.n) xóa n kí tự của xâu St bắt đầu từ vị trí vt . Cách viết hằng xâu trong các ngôn ngữ khác nhau cũng có sự khác nhau . Ứng với mỗi thủ tục hoặc hàm.Làm sao để xóa đi một vài kí tự ? . . Upcase(ch) : cho chữ cái viết hoa tương ứng với chữ thường trong ch .33 -  Bùi Quang Tỵ .vt) chèn sâu S1 vào S2 bắt đầu từ vị trí vt của S2 Val(St. GV : Phân tích ý kiến và gợi ý để các em nhận ra cần : .vt.Làm sao biết xâu hiện có bao nhiêu kí tự ? - - Delete(St. . ‘ABC’ <’ABCD’ Một số thủ tục chuẩn dùng để xử lí xâu : GV : Đưa ra một số câu hỏi : .S2) tìm vị trí xuất hiện đầu tiên của S1 trong S2 . ‘ABC’ > ‘ABB’. .Làm sao để thêm vào một xâu một vài kí tự ? . Ví dụ : ‘AB’ < ‘AC’. giáo viên chỉ cần làm một chương trình đơn giản có sử dụng một trong các thủ tục hoặc hàm này để các em theo dõi .St) chuyển số X thành xâu kí tự lưu trong St . . . <=. VD 1 : Program vd1 .Làm sao để có được chữ in hoa tương ứng với chữ thường. <>.n) sao chép từ xâu St n kí tự từ vị trí vt .Chuyển chữ hoa về chữ thường và ngược lại .Độ dài lớn nhất của xâu là 255 ký tự . Ord(ch) : cho mã của kí tự ch trong bảng mã . Insert(S1.Với các xâu kí tự có các phép phép xâu và phép so sánh hai xâu kí tự . . nếu đổi thành công thì m =0 Str(X. Length(St) : cho độ dài xâu St .x. Pos(S1. . thường là 255 ký tự .m) Đổi giá trị xâu St thành số ghi giá trị vào biến X. Trong môi trường soạn thảo của Pascal.Phép ghép xâu : Kí hiệu bằng dấu cộng + . 2 Các thao tác xử lí xâu Xét ví dụ như sau : Có xâu kí tự : ‘ nGuyen vaN A ’ Hỏi cần có các thao tác gì để chỉnh sửa xâu kí tự này ? (cần đưa xâu về dạng ‘Nguyen Van A’) HS : Đưa ra ý kiến của mình . 3 Một số ví dụ : Giáo viên soạn sẵn các ví dụ này để tiện cho học sinh theo dõi trên màn hình cũng như việc chạy thử và không làm mất thời gian ngồi viết chương trình . - Copy(St. = .Làm sao có được chữ cái thường tương ứng với chữ hoa ? . Pascal tự động so sánh lần lượt từ kí tự từ trái sang phải . >.Xóa bớt một số dấu cách . giáo viên lấy ví dụ trong một chương trình Pascal cụ thể để các em hiểu được ý nghĩa các thủ tục và hàm này .Hằng xâu kí tự được đặt trong cặp nháy đơn ‘ ’ .Làm sao biết một ký tự là dấu cách ? . CHR(X) : cho kí tự có mã X trong bảng mã ASCII . . >=.vt.

If s1[1] = s2[x] then Write('Trung nha') else Write('Khac nhau'). viết ra màn hình xâu đó nhưng đã được bỏ tất cả các ký tự là dấu cách . Readln(a) . VD 4 : Program vd4 .  Bùi Quang Tỵ . Begin Clrscr . x : Byte . a : String . Write('Nhap xau thu 1 : ').34 - . như vậy các em sẽ tiếp thu nhanh hơn . Var s1. Ví dụ 1 : hơn . End . Var i. x := length(s2) . Uses crt . Nhập 1 xâu. Ví dụ 4 : Nhập 1 xâu. VD 3 : Program vd3 . Readln(s2) . Readln(s1) . Ví dụ 3 : Nhập 1 xâu.s2 : String . Uses crt . viết ra màn hình xâu đó theo thứ tự ngược lại của các ký tự trong xâu . End . Readln(s2) .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Với mỗi ví dụ. Readln .k : Byte . Var i. k := length(a) . Write('Nhap xau thu 1 : ') . Write('Nhap xau : ') . Readln . End .b : String . If length(s1) > Length(s2) then Write(s1) else Write(s2).k : Byte . viết ra màn hình xâu dài Begin Clrscr . a. Begin Clrscr . Write('Nhap xau thu 2 : '). Write('Nhap xau : ') . kiểm tra xem ký tự đầu tiên của xâu S1 có trùng với ký tự cuối cùng của xâu S2 hay không ? VD 2 : Program vd2 . Readln(s1) . giáo viên đi sâu vào câu lệnh trực tiếp đáp ứng yêu cầu của ví dụ. Readln . For i := k downto 1 do Write(a[i]) . Write('Nhap xau thu 2 : ') . Begin Clrscr . Ví dụ 2 : Nhập 1 xâu. Uses crt .

Write(b) . VD 5 : Program Xulixau . Ví dụ 5 : Nhập 1 xâu. Write('Nhap xau s1 : ') .35 - . b :='' . Readln . For i := 1 to k do if a[i] <> '' then b := b+a[i] . i : Byte . Readln . Var s1.  Bùi Quang Tỵ . End . viết ra màn hình xâu gồm các ký tự số của xâu đó . Readln(s1) . Begin Clrscr . CỦNG CỐ:  Nhắc lại một số khái niệm mới .  Nhắc lại cấu trúc câu lệnh . s2 := '' .  Ra bài tập về nhà . For i := 1 to length(s1) do If ('0'<s1[i]) and (s1[i]<='9') then s2 := s2 + s1[i] . V. k := length(a) . End .s2 : String .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Readln(a) . Write(s2). Uses crt .

máy tính.36 - . thay thế và biến đổi xâu. NỘI DUNG : Bài 1.30 BÀI THỰC HÀNH 5 – BÀI TẬP I. PHƯƠNG TIỆN :  Phương pháp : Học sinh nhập các câu lệnh. phông chiếu hoặc bảng.  Phương tiện : Máy chiếu. (SGK Tin học 11) Bài 2.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Ngày soạn:10-02-2009 Lớp dạy: khối 11 Tiết CT: 28. PHƯƠNG PHÁP. (SGK Tin học 11) Bài 3. YÊU CẦU :  Làm quen với việc tìm kiếm. II. III.29. (SGK Tin học 11)  Bùi Quang Tỵ . MỤC ĐÍCH. giáo viên hướng dẫn thực hành.

+ Cách tham chiếu đến trường . .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Ngày soạn: 17-02-2009 Lớp dạy: khối 11 Tiết CT: 31 §13. III. khác với kiểu mảng. II.Bản ghi thường được gọi là Record.Làm thế nào để quản lý toàn bộ thông tin trên của học sinh ? .Chỉnh đốn trang phục . + Giới tính. Cách khai báo kiểu : Ngôn ngữ Pascal không cho bạn khai báo biến bản ghi trực tiếp mà phải khai báo biến bản ghi thông qua khai báo kiểu bản ghi . YÊU CẦU :   Biết khái niệm kiểu bản ghi .  Các bản ghi thường mang các thông tin về một đối tượng cần quản lý . . phông chiếu hoặc bảng . KIỂU BẢN GHI I. + Họ tên thí sinh. Cách khai báo và sử dụng kiểu bản ghi trong ngôn ngữ Pascal GV lấy một bảng điểm của học sinh rồi chỉ rõ : Mỗi 1. LƯU Ý SƯ PHẠM :  Cần nhấn mạnh cho học sinh rằng. NỘI DUNG : NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH Ổn định lớp : .Kiểu bản ghi được dùng để mô tả cho các đối tượng có cùng một số thuộc tính mà các thuộc tính có thể có các kiểu dữ liệu khác nhau . + Tên các trường . hàng ta gọi là một bản ghi. Biết cách khai báo bản ghi.Mỗi thuộc tính của đối tượng tương ứng với một trường của bản ghi . mỗi Record sẽ lưu trữ dữ liệu về một đối tượng cần quản lí . GV : Mỗi ngôn ngữ có một cách khai báo kiểu bản ghi khác nhau .Cán bộ lớp báo cáo sĩ số . Xét ví dụ sau : Một số khái niệm . . các trường có thể thuộc các kiểu dữ liệu khác nhau .Mỗi thông tin trên có kiểu dữ liệu là gì ? HS : Có thể quản lý mỗi dữ kiện trên là một mảng một chiều Ngôn ngữ lập trình bậc cao có cách tốt hơn để quản lý dữ liệu trên -> Bản ghi . IV.  Bùi Quang Tỵ Type <Tên kiểu bản ghi>=Record <Tên trường 1> : <Kiểu trường 1> . Viết chương trình dùng để quản lí các thí sinh của một kỳ thi tuyển sinh . truy cập trường của bản ghi . PHƯƠNG PHÁP. Các trường khác nhau có thể có dữ liệu khác nhau .  Phương tiện : Máy chiếu.37 - . mỗi cột là một trường .Chào thầy cô . máy tính. + Điểm của các môn … GV : Đưa ra một số câu hỏi sau : . Chương trình của chúng ta cần quản lí được : + SBD của thí sinh. Khai báo Để khai báo biến bản ghi. trong kiểu bản ghi. . + Kiểu dữ liệu của trường . . thường khai báo một kiểu bản ghi sau đó khai báo biến bản ghi . . PHƯƠNG TIỆN :  Phương pháp : Thuyết trình. MỤC ĐÍCH. + Cách khai báo biến . vấn đáp .Các ngôn ngữ lập trình thường cho cách để xác định : + Tên kiểu bản ghi .

Readln(a. (* Kieu ban ghi xu ly bang ket qua thi 2 mon : Toan. Mỗi bản ghi sẽ bao gồm : Họ và tên của học sinh (Hoten). Sau khi nhập xong danh sách sẽ đưa ra bảng kết quả học tập và xếp loại (xem kỹ đầu bài trong SGK) . . ta thường phải nhập cho từng trường . Dia.100] Of Hocsinh .Gán giá trị cho từng trường . Giới tính (NamNu). Gán giá trị Có 2 cách để gán giá trị cho bản ghi . Toan.Dùng lệnh gán trực tiếp : Nếu A. Sau khi nhập xong danh sách sẽ đưa ra bảng kết quả học tập và xếp loại (xem kỹ đầu bài trong SGK) . Ngaysinh : String[10] . Ly. Văn của học sinh . End . Var A. Van. Hoa.Tin) . Su. Type Hocsinh = Record Hoten : String[30] . Van *) Program Xeploai .Ngaysinh Lop[i]. ngày tháng năm sinh(Ngaysinh).Toan Lop[i].<tên trường> GV: Đưa ra một số ví dụ . Su. hoặc A := B . Cách khai báo biến : Var <Tên biến> : <Tên kiểu bản ghi> . GV: Vì bản ghi có nhiều trường nên việc gán giá trị cho bản ghi phức tạp hơn các biến khác .Hoten B.Ly ……… với i là chỉ số nào đó của mảng Lop GV : Làm thế nào để có thể khai báo được nhiều biến bản ghi có cùng một kiểu ? HS : GV sẽ gợi ý để học sinh đưa ra đó là sử dụng kiểu mảng trong đó phần tử mảng sẽ có kiểu bản ghi . <Tên trường> Ví dụ : A.38 - .Ly. Lop : Array[1. Để truy cập vào từng trường của bản ghi. Chương trình xử lý bảng kết quả thi. ta viết : <Tên biến bản ghi> . Ví dụ : CHương trình sau được viết trong ngôn ngữ Pascal dùng kiểu bản ghi để xử lý bảng kết quả thi bao gồm 2 môn Toán. và điểm thi các môn của mỗi học sinh (Toan. 2. Ví dụ về khai báo bản ghi .. làm thế nào để truy cập thông tin vào từng trường của bản ghi ? Mỗi ngôn ngữ có một cách truy cập khác nhau nhưng thường được viết là : <Tên biến bản ghi>. Dùng câu lệnh gán gán giá trị cho các trường hoặc nhập từ bàn phím . Khai báo một kiểu bản ghi để xử lý bảng kết quả thi của các học sinh .n] Of <Tên kiểu bản ghi> .  Bùi Quang Tỵ . A. Van.Hoten := ‘Nguyen Van Tuan’ . uses crt . Hoa. Ví dụ : Chương trình sau được viết trong ngôn ngữ Pascal dùng kiểu bản ghi để xử lý bảng kết quả thi bao gồm 2 môn Toán. NamNu :Boolean . ……… ……… <Tên trường n> : <Kiểu trường n> .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Trước hết phải khai báo kiểu bản ghi sau đó biến bản ghi được khai báo thông qua kiểu bản ghi này . . Văn của học sinh .. Var <Tên mảng> : Array[1. Khi nhập thông tin vào từ bàn phím. Hãy xác định kiểu dữ liệu cho các trường trên (Mỗi nội dung trên là một trường của bản ghi) GV : Khi có nhu cầu thay đổi thông tin trong từng trường. End . B là hai bản ghi cùng kiểu ta có thể gán giá trị của A cho B bằng câu lệnh gán : Vd : B := A . B : Hocsinh . Dia : Real .Ngaysinh).

Lop[i].Loai : '.Xeploai := 'C' Else Lop[i].van) . For i := 1 to n do Writeln(i : 4.  Bùi Quang Tỵ .' : ') . Diachi : String[50] . readln(Lop[i]. V. Readln . toan.100] of Hocsinh . End.toan) . Write(' Dia chi : ') .van . Var Lop : array[1.Xeploai := 'A' Else if Tg >= 14 then Lop[i]. readln(Lop[i]. i. readln(Lop[i]. if Tg >= 18 then Lop[i].Xeploai).  Nhắc lại cấu trúc câu lệnh về việc khai báo.toan + Lop[i].Diachi) . readln(Lop[i]. Readln(n) .Xeploai := 'D' End . Tg := Lop[i]. Write(' Ngay sinh : ') .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Type Hocsinh = Record Ten : String[30] . Write(' Cho biet so hoc sinh : ') . Begin Clrscr .  Ra bài tập về nhà . Readln . Write(' Diem Van ') . Write(' Diem Toan : ') .ten) .ten : 30 .Xeploai := 'B' Else if Tg >= 10 then Lop[i]. Write (' Ho ten : ') . Xeploai : Char .. ' --. CỦNG CỐ:  Nhắc lại một số khái niệm mới .Ngaysinh) . readln(Lop[i]. Tg : Real . van : real . Lop[i]. Ngaysinh : String[10] . For i := 1 to n do Begin Writeln(' Vao thong tin cho hoc sinh thu '. End .i. truy cập đến các thành phần của bản ghi . n : Byte .39 - .

gợi ý nêu vấn đề . THAO TÁC VỚI TỆP I. PHƯƠNG PHÁP. MỤC ĐÍCH. II.  Học sinh biết được có hai cách phân loại tệp . 3 Thái độ :  Rèn luyện cho học sinh có ý thức lưu trữ dữ liệu một cách khoa học. 2 Kỹ năng :  Dần dần hình thành kỹ năng về các thao tác với tệp văn bản . Chốt lại : . NỘI DUNG : NỘI DUNG – HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN Hoạt động 1 : Đặt vấn đề : Trong các giờ thực hành đã học. KIỂU DỮ LIỆU TỆP §15.  Dùng bảng trong in sẵn hình 16 trong SGK và chuẩn bị máy chiếu overhead .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Ngày soạn: 22-02-2009 Lớp dạy: khối 11 Tiết CT: 35 Chươn 5 g TỆP VÀ THAO TÁC VỚI TỆP §14. III. phòng chống mất mát thông tin hoặc nhiễm virút . sau khi chạy một chương trình ta thấy kết quả in lên màn hình.40 -  Bùi Quang Tỵ . YÊU CẦU : 1 Kiến thức :  Học sinh biết được vai trò của kiểu dữ liệu tệp . giảng giải. HS : Dựa vào kiến thức đã học ở lớp 10 để trả lời câu hỏi . PHƯƠNG TIỆN :  Sử dụng thuyết trình.  Học sinh biết khai báo biến tệp và các thao tác cơ bản đối với tệp văn bản . HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH HS : Chú ý nghe giảng . § 14 : KIỂU DỮ LIỆU TỆP Hoạt động 2 : Vai trò kiểu tệp : Câu hỏi 1 : Trong máy tính có những loại bộ nhớ nào ? Loại bộ nhớ nào không bị mất dữ liệu khi tắt máy hoặc mất điện ? Câu hỏi 2 : Vậy theo em thì các kiểu dữ liệu đã học được lưu trữ ở bộ nhớ nào ? Dự đoán xem dữ liệu kiểu tệp được lưu trữ trên bộ nhớ nào ? Câu hỏi 3 : Bộ nhớ trong hay ngoài thường có dung lượng lớn hơn ? GV : HS : Lần lượt trẻ lời từng câu hỏi 1 (Dựa vào kiến thức đã học ở lớp 10) HS : Dựa vào phần đặt vấn đề của thấy giáo và các câu trả lời bên trên để suy luận rồi đưa ra câu trả lời . tuy nhiên muốn sử dụng kết quả đó về sau thì không được (nó không lưu trữ lại lâu dài) => Để khắc phục nhược điểm này ta nghiên cứu dữ liệu kiểu tệp .

Theo cách thức truy cập : + Tệp truy cập tuần tự . § 15 : THAO TÁC VỚI TỆP Hoạt động 5 : Khai báo GV : Viết khai báo biến tệp lên bảng rồi giải thích các từ khóa. ( Không đòi hỏi học sinh phải hiểu cặn kẽ từng loại tệp một ) . + Tệp có cấu trúc .TXT’). HS : Mỗi học sinh tự lấy một vài ví dụ và ghi vào vở .41 - HS : Lấy một vài ví dụ về khai báo biến tệp văn bản . * Phân loại tệp : GV : Giới thiệu cho học sinh biết được hai cách phân loại tệp . Hoạt động 4 : Chuyển tiếp sang bài § 15 GV : Có hai thao tác cơ bản đối với tệp là ghi dữ liệu vào tệp và đọc dữ liệu từ tệp ra . HS : Chú ý nghe giảng và ghi chép bài . Var <tên biến tệp> : Text . rồi đưa ra thủ tục : Assign (<tên biến tệp> . Theo cách tổ chức dữ liệu : + Tệp văn bản . HS : Chú ý nghe giảng và liên hệ với bài học . + Mở tệp để đọc dữ liệu : Reset(<tên biến tệp>). <tên tệp>) .1 : Gắn tên tệp : GV : Giải thích cho học sinh tại sao phải gắn tên tệp cho biến tệp.TXT cho biến tệp f : Assign(f. Ta xét xem trong Pascal các thao tác đó được thể hiện như thế nào đối với tệp văn bản ? HS : Chú ý nghe giảng . .’KQ. + Tệp truy cập trực tiếp .t2 : Text . gắn  Bùi Quang Tỵ . VD : Để gắn tệp KQ. GV : Yêu cầu học sinh lấy ví dụ (khai báo biến tệp. Hoạt động 6 : Thao tác với tệp : Hoạt động 6. tên biến tệp để học sinh hiểu được .Dữ liệu kiểu tệp được lưu trữ lâu dài ở bộ nhớ ngoài cho nên nó không bị mất khi tắt máy hoặc mất điện . VD : Var t1. Hoạt động 6.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk . Hoạt động 3 : Phân loại tệp và thao tác với tệp . GV : Phải nhấn mạnh rằng : Trước khi sử dụng hai thủ tục trên phải gắn tên tệp cho biến tệp đồng thời biến tệp phải được khai báo từ trước . GV : Giới thiệu hai thủ tục để mở tệp : + Mở tệp để ghi dữ liệu : Rewrite(<tên biến tệp>).Lượng dữ liệu lưu trữ trên tệp có thể rất lớn và chỉ phụ thuộc vào dung lượng ổ đĩa .2 : Mở tệp : GV : Lấy VD về 2 tình huống cần phải mở vở “Tin học 11” đó là : Mở ra để ghi bài (ghi dữ liệu) và mở ra để học bài (Đọc dữ liệu) => 2 trường hợp phải mở tệp . .

* Đọc dữ liệu từ tệp : Read(<tên biến tệp>. * Một số hàm thường dùng đối với tệp văn bản GV : Giới thiệu để học sinh biết hai hàm chuẩn thường dùng và ý nghĩa của nó . Hoặc Writeln(<tên biến tệp>. + + Hàm EOF(<tên biến tệp>). Hoạt động 6. HS : Trả lời câu hỏi . HS : Ghi các thủ tục vào vở và tự so sánh sự khác nhau giữa thủ tục nhập dữ liệu từ bàn phím. GV : Đưa ra lý do của việc phải đóng tệp để giáo dục cho học sinh ý thức bảo mật. in dữ liệu lên màn hình với các thủ tục đọc dữ liệu từ tệp và ghi dữ liệu vào tệp . mở tệp) sau đó gọi hai học sinh lên trình bày . VI. HS : Viết các câu lệnh theo sự gợi ý của giáo viên .<danh sách kết quả>).42 - . HS : Tự lấy một vài ví dụ về thủ tục đóng tệp .4 : Đóng tệp . HS : Mỗi học sinh lấy một ví dụ . CỦNG CỐ:  Gọi 1 học sinh khái quát lại vai trò của kiểu tệp và phân loại tệp . GV : Đưa ra ví dụ trong SGK yêu cầu học sinh viết câu lệnh để đọc dữ liệu từ tệp và ghi dữ liệu vào tệp.  Học sinh khái quát lại các thao tác phải thực hiện khi đọc dữ liệu từ tệp và ghi dữ liệu vào tệp (dựa vào hình 16 .  Cho học sinh làm một số bài tập trắc nghiệm khách quan . an toàn thông tin . Hoặc Readln(<tên biến tệp>.<danh sách kết quả>).3 : Đọc / ghi tệp văn bản : Câu hỏi : Để nhập dữ liệu từ bàn phím và để in dữ liệu lên màn hình ta có tể dùng thủ tục gì ? GV : Giới thiệu các thủ tục đọc dữ liệu từ tệp và ghi dữ liệu vào tệp .<danh sách kết quả>). VD : Close(f). Hàm EOLN(<tên biến tệp>).Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk tên tệp cho biến tệp.  Bùi Quang Tỵ .<danh sách kết quả>). GV : Có thể nói thêm để học sinh biết về trường hợp đã có tên tệp ở trên đĩa và trường hợp chưa có tệp đó để học sinh hiểu thêm . Hoạt động 6. * Ghi dữ liệu vào tệp : Write(<tên biến tệp>. Close(<tên biến tệp>).SGK ) .

Hoạt động 1. III. PHƯƠNG PHÁP. Mở rộng bài toán : HS : Ghi yêu cầu vào vở để về nhà làm.  Gán tên tệp cho biến tệp . GV : Khái quát lại cả chương trình để học sinh nắm được sau đó chạy chương trình (tệp TRAI. phương pháp thuyết trình . HS : Phân tích bài toán.  Đọc / ghi dữ liệu đối với tệp . GV : Có thể bổ sung thêm yêu cầu “in lên màn hình khoảng cách của trại xa với trại của hiệu trưởng nhất” . GV : Nhắc lại công thức tính điện trở tương đương của  Bùi Quang Tỵ .1 : HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH Tìm hiểu đầu bài . GV : Dùng Power Point chiếu chương trình (đã soạn trước) lên màn hình (có đánh chỉ số các dòng lệnh) .  Phương tiện : Một máy tính có TP và một máy chiếu Project . MỤC ĐÍCH.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Ngày soạn: 25-02-2009 Lớp dạy: khối 11 Tiết CT: 36 §16.3 : HS : Quan sát kết quả khi chạy chương trình . xác định yêu cầu của bài toán theo sự hướng dẫn của giáo viên . GV : Chiếu đầu bài của bài toán lên màn hình (bằng Power Point) .1 : Tìm hiểu bài toán HS : Đọc trên màn chiếu và nghiêu cứu đầu bài .43 - . II. GV : Nhắc lại công thức tính khoảng cách giữa hai điểm khi biết tọa độ của chúng . Hoạt động 1.2 : Tìm hiểu chương trình HS : Tìm hiểu chương trình . PHƯƠNG TIỆN :  Phương pháp gợi mở nêu vấn đề. GV : Gọi một vài học sinh hỏi ý nghĩa của từng câu lệnh trong chương trình .TXT đã có sẵn dữ liệu từ trước) . Hoạt động 2 : Ví dụ 2 : Hoạt động 2. YÊU CẦU :  Hiểu và hình thành kỹ năng về các thao tác cơ bản khi làm việc với tệp như :  Mở tệp . phương pháp vấn đáp. NỘI DUNG : NỘI DUNG – HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN Hoạt động 1 : Ví dụ 1 : Hoạt động 1. VÍ DỤ LÀM VIỆC VỚI TỆP I.  Đóng tệp . GV : Chiếu đầu bài và hình 17 – SGK lên màn hình .

GV : Chính xác và tối ưu hóa chương trình . + Tính các điện trở tương đương . HS : Biểu diễn các biểu thức đó bằng ngôn ngữ Pascal .2 : Xây dựng chương trình : GV : Gọi từng học sinh xây dựng chương trình theo từng bước 1 (có gợi ý khi học sinh vướng mắc) . CỦNG CỐ:  Giáo viên nhắc lại các thao tác khi làm việc với tệp cùng với các thủ tục của nó . Hoạt động 2.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk 2 điện trở mắc nối tiếp và của 2 điện trở mắc song . + Đọc dữ liệu từ tệp . song HS : Các nhóm xây dựng công thức tính điện trở tương đương của 5 trường hợp theo hình vẽ . + Ghi vào tệp . HS : Suy nghĩ và trả lời câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên .44 - . IV. + Gán tên tệp cho biến tệp . + Khai báo . GV : Chuẩn hóa để đạt được công thức chính xác .  Bùi Quang Tỵ . + Đóng tệp .  Chạy chương trình trên TP .

39 Chươn 6 g I. II. MỤC ĐÍCH. 2 Kỹ năng :  Chưa đòi hỏi phải có kỹ năng cụ thể . 3 Thái độ :  Tiếp tục rèn luyện phẩm chất của người lập trình như tinh thần hợp tác.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Ngày soạn: 02-03-2009 Lớp dạy: khối 11 Tiết CT: 38.  Biết được mối quan hệ giữa tham số hình thức và tham số thực sự . PHƯƠNG PHÁP. GV : Dẫn dắt để học sinh hình thành tư duy về lập trình có cấu trúc và đi đến khái niệm chương trình con : Khái niệm : Chương trình con là một dãy lệnh mô HS : Quan sát chương trình và trả lời câu hỏi . YÊU CẦU : 1 Kiến thức : CHƯƠNG TRÌNH CON và LẬP TRÌNH CÓ CẤU TRÚC §17. GV : Đưa ra bài toán tính tổng 4 lũy thừa trong SGK. phương pháp thuyết trình . CHƯƠNG TRÌNH CON VÀ PHÂN LOẠI  Nắm được khái niệm chương trình con  Sự khác biệt cơ bản giữa hàm và thủ tục . . Hoạt động 2 : Phân loại và cấu trúc của  Bùi Quang Tỵ HS : Ghi khái niệm vào vở .  Biến cục bộ : Cách khai báo và phạm vi sử dụng . Câu hỏi 1 : Trong chương trình trên có những khối lệnh nào được viết tương tự nhau . sẵn sàng làm việc theo nhóm .  Máy chiếu Over head.  Phân biệt điểm giống và khác nhau về cấu trúc của chương trình và chương trình con . III. NỘI DUNG : NỘI DUNG – HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN Hoạt động 1 : Khái niệm chương trình con : Hoạt động 1.1 : HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH Đặt vấn đề : HS : Nêu thuật toán của bài toán đó . PHƯƠNG TIỆN :  Phương pháp gợi mở nêu vấn đề. tả một số thao tác nhất định và có thể được thực hiện từ nhiều vị trí trong chương trình .45 - . phương pháp hỏi – đáp. GV : Chiếu bằng máy chiếu Over head chương trình của bài toán trên (chưa sử dụng chương trình con) . giấy trong .

HS : Suy nghĩ và trả lời câu hỏi . phạm vi hoạt động của nó chứ không đi sâu để giải thích cặn kẽ cho học sinh . Câu hỏi 3 : Cấu trúc của chương trình con có gì giống và khác cấu trúc của một chương trình ? GV : Chính xác hóa kiến thức . Câu hỏi 2 : Trình bày cấu trúc của một chương trình. được khai báo ở đâu. IV. Hoạt động 2.  Thủ tục (Procedure) là chương trình con thực hiện một số thao tác nào đó nhưng không trả về một giá trị nào qua tên của nó .  Giáo viên khái quát lại khái niệm chương trình con và nhấn mạnh cho học sinh về ý thức xây  Bùi Quang Tỵ .3 : GV : Chỉ đưa ra cho học sinh biết được tham số hình thức là gì ? Nó đóng vai trò gì ? Biến cục bộ và biến toàn cục là gì.1 : Phân loại : HS : Dựa vào gợi ý của thầy giáo.46 - . Tham số hình thức.2 : HS : Ghi khái niệm hàm và thủ tục vào vở . tư duy để nhận thấy được hàm chuẩn thì trả về một giá trị nào đó. biến cục bộ và biến toàn cục : Hoạt động 2.  Hàm (Function) là chương trình con thực hiện một số thao tác nào đó và trả về một giá trị qua tên của nó . GV : Đưa ra một số hàm và một số thủ tục chuẩn đã học rồi giúp học sinh nhận thấy được sự khác biệt lớn nhất giữa hàm và thủ tục => phân loại chương trình con . GV : Dùng máy Over head để chiếu cấu trúc của chương trình con lên màn chiếu . CỦNG CỐ: dựng chương trình có cấu trúc .4 : HS : Chú ý nghe giảng . Hoạt động 2.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk chương trình con : Hoạt động 2. Thực hiện chương trình con GV : Giải thích để học sinh thấy được chương trình con chỉ có thể thực hiện khi có lời gọi nó. Cấu trúc chương trình con: HS : Trả lời câu hỏi . đồng thời cũng chỉ ra tham số thực sự là gì ? Có thể lấy VD về lời gọi hàm chuẩn hoặc thủ tục chuẩn để minh họa . còn thủ tục chuẩn thì không trả về một giá trị nào cả qua tên của nó .

CHƯƠNG TRÌNH CON VÀ PHÂN LOẠI(TT) I.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk §17. có thể gồm rất nhiều lệnh . 1 Khái niệm chương trình con Xét bài toán tính tổng 4 lũy thừa: trình chiếu slide 1 - Tluythua = an + bm + cp + dq Chốt lại : có thể giao cho 4 người. việc sử dụng chương trình con là hết sức cần thiết . PHƯƠNG PHÁP. phức tạp. HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH Nghe giảng . YÊU CẦU :  Học sinh cần biết :  Chương trình con (CTC) thực chất là một khối lệnh (tập hợp các lệnh) nhằm giải quyết một bài toán con để góp phần giải quyết một bài toán lớn hơn bằng một chương trình . Trong chương này ta sẽ nghiên cứu một vấn đề mới đó là CTC .  Sự khác nhau cơ bản giữa hai loại chương trình con thường gặp trong các ngôn ngữ lập trình . Đây là cách thiết kế từ trên xuống .  Một số bài về chương trình con : Tinh_tong. rất khó nhận biết được chương trình thực hiện các công việc gì và hiệu chỉnh chương trình cũng khó khăn . III.  Ý nghĩa của biến cục bộ được khai báo trong một chương trình con . Vậy CTC là gì ? Cách viết. II. Vậy phải cấu tạo chương trình như thế nào để cho chương trình dễ đọc. C.  Sự giống và khác nhau về cấu trúc giữa chương trình và chương trình con . Trình chiếu slide 2 : Phân tích với mỗi bài toán phức tạp ta có thể chia thành các bài toán con . B. Khi đọc những chương trình dài. Tiến trình tiết dạy : NỘI DUNG – HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN ĐVĐ : Các chương trình giải các bài toán phức tạp thường rất dài. PHƯƠNG TIỆN :  Máy chiếu Projestor . cách sử dụng chúng như thế nào ? Ghi đầu bài và phấn 1 . Tổ chức lớp : Ổn định và kiểm tra sĩ số . Các nhóm khác nhận xét . dễ hiệu chỉnh nâng cấp . Tinh_tong2 (có sử dụng chương trình con ) . Kiểm tra bài cũ : không kiểm tra . NỘI DUNG TIẾT DẠY : A.  Mối quan hệ giữa tham số hình thức và tham số thực sự với chương trình con và lời gọi chương trình con . - Thảo luận theo nhóm (4 HS / 1nhóm – 2 bàn liền nhau) trong thời gian 3 phút và 1 em trình bày cách làm của nhóm mình . -  Bùi Quang Tỵ . Mỗi bài toán con có thể chia thành các bài toán con nhỏ hơn . Nghe giảng .  Khi viết những chương trình dài.47 - . mỗi người thực hiện một bài . MỤC ĐÍCH.

Ví dụ : Trong bài toán lũy thừa ta xây dựng thêm CTC lũy thừa . • - Ví dụ : (Trình chiếu slide 4) Hãy nêu nhận xét về đoạn chương trình bôi đen . Trình chiếu slide 5 : Phân tích thay vì phải đánh nhiều đoạn lệnh ta chỉ cần đánh 1 đoạn và gọi CTC nhiều lần . Để xử lý vấn đề này các ngôn ngữ lập trình bậc cao cung cấp khả năng xây dựng các CTC dạng tổng quát “ đại diện ” cho nhiều đoạn lệnh tương tự nhau . các học sinh tự ghi vào vở . .48 -  Bùi Quang Tỵ . Ví dụ quản lý điểm học sinh . nâng cấp chương trình. Một số HS nhận xét về câu trả lời của bạn . Một HS khác phát biểu lại. Phục vụ cho quá trình trừu tượng hóa . Chương trình chính sẽ được xây dựng từ các CTC này . - Nghe và tự ghi bài . + - Chương trình con là gì ? Nhấn mạnh khái niệm CTC và ghi bảng ? + + Một HS đọc trước lớp . Thuận tiện cho phát triển. (trình chiếu slide 7) + + + + + Tránh được việc phải viết lặp đi lặp lại một dãy lệnh nào đó . Hỗ trợ việc thực hiện các chương trình lớn . 2 Phân loại và cấu trúc của chương trình con Đọc cá nhân phần này trong 5 phút và trả lời các câu hỏi : Hàm là gì ? Thủ tục là gì ? Sự khác nhau cơ bản giữa hàm và thủ tục là gì ? - Các học sinh khác nhận xét và bổ sung câu trả lời . (sử dụng slide 6) - - - • Lợi ích của việc sử dụng CTC : ghi bảng từng lợi ích rồi lấy ví dụ phân tích . - - - Nhấn mạnh trong đoạn này có 4 đoạn lệnh tương tự nhau dẫn đến chương trình dài và khó theo dõi. Mở rộng khả năng ngôn ngữ . Ví dụ bài lũy thừa .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk - Trình chiếu slide 3 : Phân tích. Đọc cá nhân đoạn chương trình (đặc biệt phần đổi màu) trong 5 phút và nêu nhận xét về đoạn chương trình đó . mỗi khối bao gồm các lệnh giải một bài toán con nào đó . Ví dụ : Khi sử dụng các hàm toán học ta không cần xem nó được xây dựng như thế nào . Nghe giảng . để giải các bài toán trên máy tính có thể phân chia chương trình thành các khối (Module).

2.Giảng phần khai báo. . E. Củng cố : + + Thảo luận theo nhóm . + Cho điểm . Biến toàn cục. b> Cấu trúc CTC CTC có cấu trúc tương tự như chương trình chính . thức của CTC là các dữ liệu vào ra của được khai báo trong khai báo trong chương Đọc cá nhân phần này trong thời gian 4 phút và trả lời các câu hỏi : Cách gọi chương trình con ? Tham số thực sự là gì ? Trả lời câu hỏi và nhận xét . 5. tham số thực sự và cách gọi CTC . BT2. - Phát biểu. Các nhóm khác nhận xét. Các nhóm khác nhận xét.  Bùi Quang Tỵ Khái niệm chương trình con và lợi ích của chương trình con . * Tham số hình thức : Ghi bảng : Tham số hình biến được khai báo cho CTC . 1. Là CTC Hàm Thực hiện một số thao tác nào đó Trả về giá trị qua tên hàm Là CTC Thủ tục Thực hiện một số thao tác nào đó Nghe giảng và tự ghi bài . cũng như biến cục bộ . Hãy nêu cấu trúc của chương trình chính . góp ý . . Phân loại : Hàm và thủ tục . - Tự ghi . Biến toàn cục là biến được trình chính . Tự ghi bài . Khái quát : Trình chiếu các nội dung đã học . - D. Ghi bản cấu trúc CTC bên cạnh . Cấu trúc của chương trình con . Biến cục bộ là các biến chương trình con . nhận xét . – Thời gian 6 phút : + Trả lời trước lớp . 4. biến cục bộ .Ghi bảng cấu trúc chương trình chính . Tham số hình thức. Ví dụ : (sử dụng slide 8) Trong chương trình con luythua(x. BT1. Chú ý : Một chương trình con thường có thể có hoặc không có tham số hình thức. góp ý .49 - . 3. c> Thực hiện chương trình con * Tham số thực sự .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk a> Phân loại Nhận xét và ghi bảng về hàm và thủ tục (không ghi sự khác nhau cơ bản) . k là tham số hình thức và j là biến cục bộ . . phần thân .k) thì x. Cho điểm . Tự ghi . – Thời gian 2 phút : Trả lời trước lớp .

nếu muốn vẽ 3 hình chữ nhật thì 3 câu lệnh Writeln ở trên phải lặp đi lặp lại 3 lần  chương trình sẽ trở nên rất dài  Để khắc phục nhược điểm này ta nên sử dụng thủ tục . Phân biệt được tham số hình thức và tham số thực sự . Học sinh nghe giảng. đặt câu hỏi cho Học sinh.  Chuẩn bị máy chiếu Project và đánh sẵn các chương trình của VD1 và VD2 . 3 Thái độ :  Tiếp tục rèn luyện phẩm chất của người lập trình như tinh thần hợp tác. MỤC ĐÍCH. Ổn định lớp : Kiểm tra bài cũ : Câu hỏi 1 : Chương trình con có những loại nào ? Cấu trúc của một chương trình con ? Câu hỏi 2 : Viết chương trình vẽ lên màn hình Hình chữ nhật có dạng : + + ******** * * ******** 3 . YÊU CẦU : 1 Kiến thức :      Học sinh biết được cấu trúc của một thủ tục . 2. Phân biệt được tham trị và tham biến . GV : Ta thấy chương trình trên bảng mới vẽ được 1 hình chữ nhật. làm các bài tập . TiẾN TRÌNH LỚP HỌC 1. 2 Kỹ năng :  Nhận biết được các thành phần trong phần đầu của thủ tục . II.  Nhận biết được hai loại tham số trong phần đầu của thủ tục .  Nhận biết được lời gọi của thủ tục ở chương trình chính cùng với tham số thực sự . sẵn sàng làm việc theo nhóm . PHƯƠNG PHÁP. III. Hoạt động 2 : Tìm hiểu chương trình GV : Chiếu chương trình bằng máy chiếu Project sau đó giới thiệu sau đó cho học sinh từng câu lệnh một để  Bùi Quang Tỵ . PHƯƠNG TIỆN :  Giáo viên thuyết trình. trả lời câu hỏi của giáo viên. Bài mới : NỘI DUNG – HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN Hoạt động 1 : HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH Đặt vấn đề : HS : Chú ý nghe giảng .50 - . Phân biệt được biến cục bộ và biến toàn cục .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Ngày soạn: 07-03-2009 Lớp dạy: khối 11 Tiết CT: 40 §18. VÍ DỤ VỀ CÁCH VIẾT VÀ SỬ DỤNG CHƯƠNG TRÌNH CON I. Hiểu được mối liên hệ giữa chương trình và thủ tục .

GV : Yêu cầu học sinh về nhà tìm hiểu chương trình trong SGK (trang 102) và giải thích kết quả ? • Mở rộng ví dụ HS : Quan sát kết quả khi chạy chương trình . GV : Chiếu chương trình lên màn hình để học sinh theo dõi . + Vẽ rong-2 cạnh giữa . HS : Theo dõi. HS : Quan sát.1 : Đặt vấn đề : GV : Đặt vấn đề như trong SGK đã trình bày để đi đến cần phải sử dụng 2 tham số dài và rộng . HS : Suy nghĩ.2 : Xây dựng chương trình con : GV : Hướng dẫn học sinh chia nhỏ yêu cầu để học sinh có thể viết các câu lệnh tương ứng : + Vẽ cạnh trên cùng .  Bùi Quang Tỵ .” . trả lời câu hỏi . Hoạt động 4 : Ví dụ 1 (Vẽ hình chữ nhật có sử dụng tham số) Hoạt động 4. Hoạt động 4. + Vẽ cạnh dưới cùng . HS : Nghe giảng và ghi khái niệm tham trị và tham biến vào vở . HS : Trả lời câu hỏi . + Thủ tục phải được khai báo trong phần khai báo của chương trình chính . phần nào có thể có hoặc không có . Thân của thủ tục . Hoạt động 4. đi đến khái niệm và cách khai báo tham biến và tham trị . theo dõi chương trình và lắng nghe giáo viên giới thiệu .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk học sinh thấy + + + được : Tên thủ tục . Câu hỏi 1 : Nếu ta muốn vẽ 4 hình chữ nhật thì ta phải sửa chương trình trên như thế nào ? Hoạt động 3 : Cấu trúc của thủ tục : GV : Chiếu lên màn hình cấu trúc của thủ tục . + Hoạt động của chương trình . Câu hỏi 3 : Hãy chỉ ra các lời gọi thủ tục trong chương trình trên ? GV : Từ các lời gọi thủ tục đó giáo viên đưa học sinh nhận biết được tham số giá trị. Chú ý : Giáo viên cần nhấn mạnh một số điểm để học sinh nắm được : + Kết thúc thủ tục sau từ khóa End là dấu “. HS : Quan sát chương trình trên màn chiếu . HS : Quan sát và trả lời câu hỏi .51 - . HS : Theo dõi trên màn chiếu và ghi vào vở . HS : Viết các câu lệnh theo sự hướng dẫn của giáo viên . phần nào nhất thiết phải có.2 : Ví dụ 2 (Hoán đổi) GV : Chiếu yêu cầu của đầu bài và hướng dẫn học sinh đi đến thuật toán hoán đổi .  Chạy chương trình . GV : Chính xác hóa thủ tục rồi chiếu toàn bộ chương trình để học sinh theo dõi . GV : Phải làm sao cho học sinh nhận thấy được hoạt động của tham số biến . nghiên cứu đầu bài và tìm hiểu thuật toán hoán đổi theo sự hướng dẫn của giáo viên . Câu hỏi 2 : Chương trình con Ve_hcn ở trên khuyết phần nào so với cấu trúc của thủ tục nói chung ? GV : Tổng quát lại các phần của thủ tục. Lời gọi thủ tục .

biến cụa bộ. hàm là chương trình con .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk IV. danh sách tham số. tha số hình thức. PHƯƠNG PHÁP. kiểu của hàm phải được khai báo trong đầu của hàm . giải thích cho học sinh hiểu các khái niệm : tên hàm. gọi học sinh lên bảng trả lời . kiểu của hàm . tham số thực sự. tham số giá trị.52 - . CỦNG CỐ:  Giáo viên yêu cầu học sinh nhắc lại cấu trúc của thủ tục. hôm nay chúng ta cùng nghiên cứu cách viết và sử dụng hàm. MỤC ĐÍCH. Điểm kah1c nhau giữa thủ tục và hàm là ở chỗ hàm luôn cho một giá trị kết quả thuộc kiểu xác định và giá trị đó được gán cho tên hàm. VÍ DỤ VỀ CÁCH VIẾT VÀ SỬ DỤNG CHƯƠNG TRÌNH CON(TT) I. YÊU CẦU : Học sinh cần nắm được sự giống nhau và khác nhau giữa thủ tục và hàm . đặt câu hỏi cho Học sinh. GV : Nhận xét. cho điểm . bổ sung . Bài 3 : Cách viết và sử dụng hàm Hoạt động 2 : Dẫn dắt : giờ trước chúng ta đã được học cách viết và sử dụng thủ tục. Học sinh có kỹ năng nhận biết được các thành phần trong đầu hàm . biến toàn cục. III. §18. Vậy cách khai báo như thề nào chúng ta vào bài mới . Cũng như thủ tục.   II.  Bùi Quang Tỵ . GV : Gọi một học sinh khác nhận xét và bổ xung . Cách viết đầu hàm : GV : Đưa ra các viết đầu hàm đã viết sẵn trên giấy to. PHƯƠNG TIỆN :  Giáo viên thuyết trình. Học sinh nghe giảng. Bài mới : HS : Lên bảng trả lời HS : Nhận xét. 2 chương trình của hai ví dụ trong bài . làm các bài tập . NỘI DUNG : NỘI DUNG BÀI GIẢNG – HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH Hoạt động 1 : Kiểm tra bài cũ : Câu hỏi : Nêu sự khác nhau giữa tham số giá trị và tham số biến (khi khai báo và khi thay thế bởi tham số thực sự) GV : Nêu câu hỏi. tham số biến . trả lời câu hỏi của giáo viên. Nhận biết được câu lệnh sử dụng hàm ở trong chương trình chính cùng các tham số thực sự . cách viết đầu hàm.  Chuẩn bị bảng phụ nêu sự giống nhau và khác nhau giữa thủ tục và hàm.

GV : Gọi một học sinh nêu sự giống nhau và khác nhau giữa hàm và thủ tục .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Function <tên hàm>([<DS tham số>]):<kiểu dữ HS : quan sát. GV : Đưa ra chương trình (đã được viết sẵn trong bảng phụ) . GV : Hãy kể tên các biến cục bộ. câu lệnh trả giá trị cho tên hàm. biến toàn cục.  Bùi Quang Tỵ . liệu>. HS : Quan sát chương trình và trả lời câu hỏi . bổ sung rồi kết luận (được trình bày trong bảng phụ) . IV. Hoạt động 3 : VD2 : Chương trình xác định số nhỏ nhất trong 3 số nhập từ bàn phím. HS : Trả lời . CỦNG CỐ:  Giáo viên nhắc lại cấu trúc của một hàm. trong đó có sử dụng hàm tìm số nhỏ nhất trong hai số . nhấn mạnh điểm khác biệt so với thủ tục . GV : Giải thích từng câu lệnh trong đó chú ý về trường hợp “lời gọi hàm tham gia vào lời gọi hàm khác và đóng vai trò là một tham số thực sự ” .53 - . ghi chép . nghe giảng. HS : Theo dõi vào chương trình. tham số thực sự trong chương trình trên ? GV : Giải thích từng câu lệnh và đưa nhấn mạnh những điểm khác với thủ tục (phần đầu hàm. tham số hình thức. lời gọi hàm) . GV : Gọi một học sinh khác nhận xét.  Cho học sinh làm một số bài tập trắc nghiệm khách quan . => Do hàm luôn trả về một giá trị qua tên của nó cho nên trong thân hàm cần có lệnh gán giá trị cho tên hàm : <tên hàm> := <biểu thức>. ghi chép theo ý hiểu . Hoạt động 3 : VD 1 : Chương trình thực hiện giản ước một phân số trong đó có sử dụng hàm tính ước số chung lớn nhất (USCLN) của 2 số nguyên (đã được viết sẵn trên khổ giấy lớn) GV : Đưa ra chương trình để học sinh theo dõi (đã được viết sẵn trên khổ giấy lớn) .

 Khởi động được chế độ đồ họa .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Ngày soạn: 13/04/2008 Tiết CT: 48-49 Bài 19 THƯ VIỆN CHƯƠNG TRÌNH CON CHUẨN I.Thủ tục Textcolor(c) : đặt màu cho chữ trên màn hình. hình ellipse. . kể tên các chương trình con trong thư viện CRT . c. trong đó c – là hằng hoặc biến có giá trị nguyên không âm để xác định màu . b. giáo khoa : Tham khảo sách Yêu cầu học sinh nghiên cứu SGK. MỤC TIÊU 1 Kiến thức :  Biết được một số thư viện chương trình con : 2 Kỹ năng :  Bước đầu sử dụng được các thư viện đó trong lập trình .  Sử dụng được các thủ tục vẽ điểm. hình tròn. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC : 1 Chuẩn bị của giáo viên  Máy chiếu Projector để giới thiệu ví dụ . II. textcolor. gotoxy Quan sát chương trình . 2 Chuẩn bị của học sinh  Sách giáo khoa . . hình chữ nhật . Chiếu chương trình sau : Begin  Bùi Quang Tỵ Clrscr. textbackground. . Các bước tiến hành HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN 1. a. Mục tiêu : . Hoạt động 1 : Tìm hiểu thư viện CRT . tục Clrscr .Thủ tục Gotoxy(x.Thủ tục Textbackground(c) : đặt màu cho nền của màn hình . .54 - .HỌC : 1.Thủ tục Clrscr : xóa màn hình . III. Nội dung : .Thư viện CRT chứa các thủ tục liên quan đến việc quản lí và khai thác màn hình và bàn phím . đường.Học sinh biết được một số chương trình con chuẩn trong thư viện . Tìm hiểu thủ - HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH 1. . HOẠT ĐỘNG DẠY -.y) : đưa con trỏ đến vị trí cột x dòng y của màn hình văn bản .

20). Readln. Gotoxy(10. Biên dịch chương trình . Tìm hiểu thủ tục gotoxy.55 - - Quan sát kết quả chương trình Đưa con trỏ về vị trí cột 10 dòng 20 . Readln. Begin Write(‘Chua dat mau chu’). – Chiếu chương trình ví dụ : Uses CRT. Hỏi : Tại sao xuất hiện lỗi ? Khắc phục như thế nào ? Thêm Uses CRT. Write(‘Da dat mau chu la do’).Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Clrscr. Begin Textbackground(1). Hỏi : Chức năng của lệnh  Bùi Quang Tỵ . Thực hiện chương trình để học sinh thấy kết quả . Quan sát giáo viên thực hiện chương trình Xóa màn hình - - - - Quan sát chương trình 2. - Quan sát kết quả chương trình Đặt màu chữ thành màu đỏ . Begin Writeln(‘Con tro dang dung o cot 10 dong 20’). - Vì sử dụng thủ tục nhưng chưa sử dụng thư viện CRT . Writeln(‘Da dat lai mau nen’). Readln. Tìm hiểu thủ tục textcolor Chiếu chương trình ví dụ : Uses CRT. . Thực hiện chương trình để học sinh thấy kết quả Hỏi : Chức năng của lệnh textcolor(4). Textcolor(4). Thêm lệnh Uses CRT.Tìm hiểu Textbackground. End. - Quan sát kết quả chương trình Đặt màu chữ nền thành màu xanh da trời - Thực hiện chương trình để học sinh thấy kết quả. Readln. End. vào đầu chương trình và thực hiện chương trình để học sinh thấy được kết quả. - - Quan sát chương trình 4. End. End. Hỏi : Chức năng của lệnh textbackground(1). - thủ tục Chiếu chương trình ví dụ : Uses CRT. Hỏi : Chức năng của thủ tục Clrscr . - Quan sát chương trình 3. Chú ý cho học sinh ghi nhớ màn hình trước lúc thực hiện chương trình này .

md : integer . Turbo Pascal cung cấp các chương trình điều khiển (có phần mở rộng là BGI) tương ứng với các loại card đồ họa . tô màu… Các thiết bị và chương trình hỗ trợ đồ họa : Có hai chế độ màn hình : đồ họa và văn bản . . Bảng mạch điều khiển màn hình là thiết bị đảm bảo tương tác giữa bộ xử lí và màn hình để thực hiện các chế độ phân giải và màu sắc . Giá trị lớn nhất của tọa độ dòng và tọa độ cột được gọi là độ phân giải của màn hình .Yêu cầu khởi động chế độ đồ họa và chuyển về chế độ văn bản . Các bước tiến hành : HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN 1. Yêu cầu học sinh nghiên cứu SGK để trả lời các câu hỏi : Hỏi : Các dạng dữ liệu nào có thể được hiển thị trên màn hình ? Hỏi : Nhiệm vụ chính của Card màn hình ? Hỏi : Khi nói màn hình có độ phân giải 640 x 480 là nói đến điều gì ? HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH 1.Khởi động chế độ đồ họa : Initgraph(dr. dòng được đánh số từ trên xuống dưới . đường. Giải thích các thông số trong thủ tục cho học sinh . Quan sát và so sánh giữa hai chế độ văn bản và đồ họa . 2. .56 - .20).  Bùi Quang Tỵ 3. c. Là nói đến màn hình có 640 dòng và 480 cột . 3. Tham khảo SGK Văn bản và hình ảnh . Thay phiên nhau . . Để thực hiện được chức năng đồ họa cần sử dụng các thủ tục và hàm trong thư viện Graph . a.pth:string). Khi khởi động chế độ đồ họa cần chỉ ra đường dẫn đến chương trình này .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk gotoxy(10. pth : là đường dẫn tới các tệp BGI . Giới thiệu thủ tục trở về chế độ văn bản Closegraph. md : là số hiệu của độ phân giải . - - Quan sát giáo viên thực hiện . Quan sát và theo dõi dẫn dắt của giáo viên .md:integer. Đưa ra cấu trúc chung của thủ tục khởi động đồ họa . + + + + + máy tính ở mức độ thông dụng như vẽ điểm. 2. dr : là số hiệu của trình điều khiển BGI . để trả lời .Thư viện Graph chứa các chương trình con phục vụ khai thác khả năng đồ họa của Học sinh biết được cách khởi động và thoát chế độ đồ họa . Làm cầu nối giữa CPU và màn hình khi thể hiện thông tin . Mục tiêu : b. 2. pth : string) . Cột được đánh số từ trái qua phải. Cho học sinh thấy một ví dụ khởi độ đồ họa . Initgraph(dr. Tọa độ màn hình đồ họa được đánh số từ 0 . Nội dung : .Kết thúc chế độ đồ họa trở về chế độ văn bản : Closegraph. Hoạt động 2 : Tìm hiểu thư viện Graph của ngôn ngữ lập trình Pascal.

y:integer). Mục tiêu : Học sinh biết được các thủ tục vẽ điểm.dy:integer).color:word). Quan sát cấu trúc chung và suy nghĩ để trả lời câu hỏi .40. Chiếu cấu trúc chung của thủ tục : Line(x1. - Quan sát kết quả của chương trình . bằng lệnh line(1. Putpixel(x. đường và các hình cơ bản . b.y1. Initgraph(drive.x2.y1.20).Vẽ đường thẳng : c. đường và các hình cơ bản . Chiếu chương trình ví dụ . Hỏi : Chức năng của thủ tục Putpixel 2.y:integer).stangle.‘c:\Tp\BGI’). Putpixel – – Tìm hiểu thủ tục HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH 1. Line(x1.y1) đến điểm có tọa độ (x2.yr:word). Hoạt động 3 : Tìm hiểu các thủ tục vẽ điểm. Biết được tên thủ tục. Đặt màu cho nét vẽ : Setcolor(word). Chiếu cấu trúc chung của thủ tục : Putpixel(x. Nội dung : . Quan sát chương trình . - Thực hiện chương trình để học sinh thấy kết quả . Quan sát cấu trúc chung và suy nghĩ để trả lời câu hỏi . Vẽ hình elip : Ellipse(x. Readln. Vẽ hình chữ nhật : Rectang(x1. Hỏi : Chức năng của thủ tục Line 3.x2.x2.color:word). a.y:integer.r:word). Quan sát cấu trúc chung và suy nghĩ để trả lời câu hỏi . Quan sát kết quả của chương trình .xr. line Tìm hiểu thủ tục Uses graph Begin Drive:=0. -  Bùi Quang Tỵ . 3. Thực hiện chương trình để học sinh thấy kết quả . Vẽ một điểm có màu Color trên màn hình tại tọa độ (x.y2) .Vẽ điểm : .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk thực hiện việc chuyển đổi giữa hai chế độ văn bản và đồ họa 3.y:integer.1. Chiếu chương trình ví dụ trên nhưng thay lệnh Putpixel(12. - - - Vẽ một đoạn thẳng từ điểm có tọa độ (x1. các tham số và chức năng của từng thủ tục . 2. End. Các bước tiến hành HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN 1.15). Tìm hiểu thủ tục Lineto Chiếu cấu trúc chung của thủ tục : Lineto(x. Vẽ hình tròn : Circle(x. Putpixel(12.y2:integer).endangle.20.y2:integer).57 - .40.y:integer. Quan sát chương trình . mode . Linerel(dx. Lineto(x.y) .15).y1. Quan sát chương trình .y:integer.y2:integer).

6.yr:word). bằng lệnh Lineto(20. - Quan sát kết quả của chương trình .x2.r:word). 6.y1. - Vẽ đoạn thẳng nối điểm hiện tại với điểm có tọa độ bằng tọa độ điểm hiện tại cộng với dx.30). Ellipse(50.100. Tìm hiểu Rectangle .100).20). - Vẽ một đoạn thẳng từ điểm hiện tại đến điểm có tọa độ (x. Circle(12.y2:integer). Thực hiện chương trình để học sinh thấy kết quả .mode.40. Tìm hiểu thủ tục Linerel Chiếu cấu trúc chung của thủ tục Linerel(dx. 5.y) . + - Circle : vẽ một đường tròn có tâm tại (x. End. Initgraph(drive.40.y:integer. Ellipse. Circle(12.Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk Chiếu chương trình ví dụ trên nhưng thay lệnh Putpixel(12.200).dy:integer). + Ellipse : vẽ cung của Ellipse có tâm tại điểm x.50. Ellipse(x. Thực hiện chương trình để học sinh thấy kết quả . 4. Setcolor(4).endangle.120. Rectangle(x1. Readln. Hỏi : Chức năng của các thủ tục Circle. Chiếu chương trình ví dụ Uses graph Begin Drive := 0. Hỏi : Chức năng của thủ tục setcolor - Quan sát chương trình - Quan sát kết quả của chương trình Setcolor (m:word) : đặt màu cho nét vẽ với màu có số hiệu m .y với bán kính trục xr. - Chiếu cấu trúc chung của các thủ tục : Circle(x. Hỏi : Chức năng của thủ tục Linerel - Quan sát kết quả của chương trình . Readln. Rectangle(100.15). Chiếu chương trình ví dụ : Uses graph Begin Drive:=0. Quan sát cấu trúc chung và suy nghĩ để trả lời câu hỏi .200.‘c:\Tp\BGI’).y:integer. Thực hiện chương trình để học sinh thấy kết quả . Quan sát cấu trúc chung và suy nghĩ để trả lời câu hỏi .stangle.dy 5. từ góc khởi đầu stangle đến góc kết thúc endangle . Circle(12. xr.‘c:\Tp\BGI’). Initgraph(drive. Quan sát cấu trúc chung và suy nghĩ để trả lời câu hỏi .30. Hỏi : Chức năng của thủ tục Lineto 4. Rectangle . - Quan sát chương trình .yr.mode.40. Ellipse.40. - -  Bùi Quang Tỵ . Tìm hiểu thủ tục Setcolor Chiếu cấu trúc chung của các thủ tục : Setcolor(m:word).58 - .200).y) và bán kính r . thủ tục Circle. End.100:word).50.

Circle(x. Cần 20 lệnh. 02 nhóm viết lên bìa trong . Dos.Cần bao nhiêu lệnh như vậy.Thủ tục vẽ điểm.Thư viện chương trình con cung cấp những chương trình con chuẩn nhằm mở rộng khả năng ứng dụng . hình cơ bản : hình tròn. giờ hệ thống .Printer : chứa các thủ tục liên quan đến máy in . . Chuyển từ chế độ màn hình đồ họa sang chế độ màn hình văn bản . dùng cấu trúc nào để điều khiển . hình chữ nhật. Giới thiệu nội dung yêu cầu lên bảng .Bước đầu học sinh sử dụng được các thủ tục của thư viện graph để viết chương trình vẽ một số hình cơ bản . Dos. 2. Quan sát kết quả trên màn hình IV. .Dos : chứa các thủ tục như tạo thư mục.Thư viện Dos chứa các thủ tục cho phép thực hiện trực tiếp các lệnh như tạo thư mục. Câu hỏi và bài tập về nhà : - Đọc bài đọc thêm 4 : Âm thanh.59 -  Bùi Quang Tỵ . đường. HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH 1.Thu phiếu trả lời .Thư viện System chứa các hàm sơ cấp và các thủ tục vào/ra mà các chương trình đều dùng tới .Thư viện Printer cung cấp các thủ tục làm việc với máy in . . Các bước tiến hành : HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN 1. Yêu cầu học sinh nghiên cứu SGK. Hoạt động 5 : Rèn luyện kỹ năng lập trình . Định hướng cách giải quyết vấn đề cho học sinh . 5. .Viết chương trình vẽ 20 hình tròn lồng nhau có tọa độ tâm là điểm chính giữa của màn hình. r : word) . Nội dung : .y : integer .Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk 4. Thực hiện chương trình trên máy để học sinh thấy kết quả . 2. HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH 1. . 2. nên dùng cấu trúc For để chương trình ngắn gọn . hình ellipse . Hoạt động 4 : Tìm hiểu một số thư viện khác a. c. Nội dung : . a. 2.Thủ tục để vẽ được một hình tròn có tâm là điểm chính giữa màn hình . Nhận xét. Các bước tiến hành : HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN 1. . Thảo luận theo nhóm để viết chương trình lên giấy bìa trong . b. ĐÁNH GIÁ CUỐI BÀI 1. Chia lớp làm 03 nhóm. 3. các hình có bán kính cách nhau 5 điểm ảnh .System : chứa các hàm và thủ tục vào/ra sơ cấp . Những nội dung đã học : . . gọi học sinh nhóm khác nhận xét đánh giá . Các thư viện : System. Mục tiêu : . 01 nhóm viết chương trình trên máy. nêu tên các thư viện . trang 118 . Chiếu lên bảng. Printer . . Báo cáo kết quả viết được . 2. Sửa chương trình hoàn chỉnh cho học sinh viết trên máy . Chức năng mỗi thư viện : . Printer . đánh giá và bổ sung thiếu sót của các nhóm khác . Yêu cầu học sinh nêu chức năng của mỗi thư viện . Quan sát yêu cầu của giáo viên . Mục tiêu .Học sinh biết được tên và chức năng của thư viện : System. sách giáo khoa. c. 3. b. thiết lập ngày. đóng mở file… .Khởi động chế độ đồ họa .

........................... .............................................................................................................................. ...................................................................................... ..................................................................................................................................................  Bùi Quang Tỵ .... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ........................ .................................................................................................................................. .................................... .................................................................................................................... .................................... .........................................Giáo án Tin học 11 THPT Trần Phú Đăk Lăk ............................. ....................................................................................................................................................................................................................................60 - .............................. ............................................................................................................................................................... ..................................................................................................... ............. ....................................... ................................................................................................................................................................................... .................................................................................. .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... .......................................................................................... ....................................................... .......................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................... .............. ......................................................... ............. .......... ........................................................................................................................ ...................... ........................ ................................ .............................................................................................. .......................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................ .......................................................................................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ................................................................................................................... ................................ ......................................................................................................................................................................................... ..................................................................................... .................................................... .......................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................... .............. ................ .......................................................................................................................................................... ................................................................................. ............................................................................................................................................................................................................................ ...........................................................

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful