CÁC DẠNG BÀI TẬP VỀ AMIN-AMINO AXIT I. Dạng bài tập của amin 1.

Phản ứng cháy của amin TH 1: Amin đơn chức, no, mạch hở (k = 0; n = 1): CnH2n + 3N CnH2n + 3N + Ta có: a (mol) • 6n + 3 2n + 3 1 O2  nCO2 + H2O + N2 4 2 2 6n + 3 a (mol) 4 Nhận xét:  C na min = 2nN 2  Soá = Soá = C nCO2 na min = nCO nCO2 2 nN 2
2

na (mol)

2n + 3 a a (mol) (mol) 2 2

2 (nH 2O − nCO2 ) 3

=

3nCO2 2(nH 2O − nCO 2 )

 

nH

2

O

− nCO2 =

3 na min và nH 2 O − nCO2 − nN 2 = na min 2

Dựa vào dữ kiện đề cho, bài toán có thể giải bằng phương

pháp bảo toàn nguyên tố và bảo toàn khối lượng. TH2: Amin thuộc dãy đồng đẳng của anilin (C6H5-NH2) Phân tử chứa 1 vòng, 3π và một nhóm –NH2 (k =4, m = 1): CnH2n - 5N Cn H 2 n − 5 N + • Nhận xét:   nCO2 − nH 2O = 5 na min và nCO2 − nH 2O − nN 2 = 2na min 2 nCO2 2 nN 2 6n − 5 2n − 5 1 O2 → nCO2 + H2 O + N2 4 2 2

C na min = 2nN 2  Soá =

TH3: Amin m chức có k liên kết π và vòng: CnH2n + 2 - 2k + mNm Cn H 2 n + 2 − 2 k + m N m + • Nhận xét:  n nCO2 = m 2 nN 2 nH
O

6n + 2 − 2k + m 2n + 2 − 2k + m m O2 → nCO2 + H2 O + N2 4 2 2

2

m  − nCO2 = 1 − k +  na min 2 

Amin bậc 2: R1 NH R2 + HCl R2 R1 NH 2Cl Amin bậc 3: R1 R2 R3 N + HCl R1 R2 R3 NHCl . mạch hở: CnH2n + 3-2kN  Nhận xét: Khi viết phản ứng nên viết dạng R-NH2 (R là gốc Hiđrocacbon no hoặc không no) Amin bậc 1: R-NH2 + HCl R-NH3+Cl-  Theo phương trình phản ứng: 1 mol----------- 1 mol------ 1 mol R + 16 gam------------------- R + 16 +36. Br. Phản ứng với axit “Phương pháp chủ yếu giải dạng toán này là phương pháp bảo toàn khối lượng hay phương pháp tăng giảm khối lượng” a. Phản ứng với axit HCl ( hoặc HX. X = Cl. no/không no (k liên kết π và vòng trong mạch cacbon).2. I…) o TH 1: Amin đơn chức.5 gam Theo bài toán: x mol----------- x mol------ x mol m (gam)----------------------- m’ (gam) => Sự tăng khối lượng Δm = m’-m gam • Nhận xét:  mHCl = mRNH 3Cl − mRNH 2 và nR − NH 2 = nHCl = nR − NH3Cl  M R − NH 2 = mR − NH 2 nR − NH 2 hay M R − NH 3Cl = m '− m 36.5 mR − NH 3Cl nR − NH 3Cl  nR − NH 2 = nHCl = nR − NH3Cl = • Lập luận tương tự cho trường hợp amin bậc 2. bậc 3.5 gam => Sự tăng khối lượng Δm/mol = 36.

2k + mNm Amin bậc 1: Theo phương trình phản ứng: R-(NH2)x + xHCl  R-(NH3+Cl-)x 1 mol----------- x mol------ 1 mol R + 16x gam------------------ R + 16x +36. Phản ứng với axit H2SO4 o TH1: • amin đơn chức R-NH2 + H2SO4  muối axit R-NH3HSO4 Nhận xét: m '− m 98 mR − NH 3Cl nR − NH 3Cl nR − NH 2 = nH 2 SO4 = nR − NH 3HSO4 = M R − NH 2 = o TH2: • mR − NH 2 nR − NH 2 hay M R − NH 3Cl = amin đơn chức 2R-NH2 + H2SO4  muối trung hòa (R-NH3)2SO4 Nhận xét:  nR − NH 2 = 2nH 2SO4 = n(R − NH3 )2 SO4 =  M R − NH 2 = mR − NH 2 nR − NH 2 2(m '− m) 98 m( R − NH 3 )2 SO4 n( R − NH 3 )2 SO4 hay M R − NH 3Cl = II. • Amino axit chứa một a –NH2 và b nhóm cacboxyl –COOH Phương trình phản ứng ( H 2 N ) a − R − (COOH )b + aHCl → (ClH3 N )a − R − (COOH )b ( I ) (ClH 3 N ) a − R − (COOH )b + (a + b) NaOH → ( H2 N )a − R − (COONa)b + aNaCl + (a + b) H2 O( II ) .5x gam => Sự tăng khối lượng Δm/mol = 36. k liên kết π và vòng: CnH2n + 2 .o TH 2: Amin m chức.5x gam Theo bài toán: a mol----------- ax mol------ a mol m (gam)----------------------- m’ (gam) => Sự tăng khối lượng Δm = m’-m gam => nR − ( NH 2 ) x = • Nhận xét: M R −( NH 2 ) x = nHCl m '− m = nR −( NH3Cl ) x = x 36. • Amino axit chứa một nhóm –NH2 và một nhóm cacboxyl –COOH Phương trình phản ứng H 2 N − R − COOH + HCl → ClH3 N − R − COOH ClH 3 N − R − COOH + 2 NaOH → H2 N − R − COONa + NaCl + 2 H2 O 2. Dạng bài tập của amino axit “Bài toán chủ yếu là dạng phản ứng của amino axit với HCl và NaOH để xác định CTPT” 1.5 x hay M R −( NH 3Cl ) x = m( R − NH3Cl ) x n( R − NH 3Cl ) x mR −( NH 2 ) x n( R − NH 2 ) x b.

Ba(OH)2. 2. làm andehit RCHO. 5. xeton R(R’)C=O nếu gốc R không no)  4. 3. Dạng 1: o Ví dụ: • C2H7NO2 (X) sẽ có 2 dạng muối được tạo thành từ 2 phản ứng sau NH 3 + CH 3COOH → CH3 COONH4 CH 3 NH 2 + HCOOH → HCOONH3 CH3 • Dấu hiệu nhận biết:  Tính độ bất bão hòa Δ: xanh giấy quỳ tím. làm xanh quỳ tím ẩm  Ví dụ: CH3NH2 + HNO3  CH3NH3NO3  Dấu hiệu: Khi phản ứng với NaOH tạo thành sản phẩm vô cơ (muối NaNO3) • Một số phản ứng đặc biệt của amin và amino axit 3RNH 2 + FeCl3 + 3H 2 O → 3RNH3 Cl + Fe(OH )3 ↓ 2 RNH 2 + CuCl2 + 2 H 2 O → 2 RNH3 Cl + Cu (OH )2 ↓ 2 RNH 2 + ZnCl2 + 2 H 2 O → 2 RNH3 Cl + Zn(OH )2 ↓ 3RNH 2 + AlCl3 + 3H 2 O → 3RNH3 Cl + Al (OH )3 ↓ t C6 H 5 NO2 + 3Fe + 7 HCl  C6 H5 NH3 Cl + 3FeCl2 + 2 H2 O → >10 C C6 H 5 NH 2 + HONO( HNO2 ) t→ C6 H 5OH + N2 + H 2 O  HCl  H 2 N − R − COOH + C2 H5 OH → ClH3 N − R − COOC2 H5 + H2 O ←  0 0 0 .…nên viết phản ứng (II) theo dạng: (ClH 3 N ) a − R − (COOH )b + (a + b)OH − → ( H2 N )a − R − (COO− )b + aCl− + (a + b) H2 O( III ) • Nhận xét Soá m -NH2 : a = nhoù a+b = nH + nX = nHCl nX o Số nhóm –NH2: o Số nhóm –COOH: n − nNaOH nOH − n = ⇒ b = NaOH − a = OH − a nX nX nX nX III. Dạng 4: Dạng 5:  Phản ứng với dung dịch Fe + HCl tạo thành amin. Dạng 2: Dạng 3:  Amino axit H2N–R–COOH: Δ = 1 Este của amino axit H2N–R–COOR’ Khi phản ứng với NaOH.Lưu ý: Khi thay NaOH bằng Ca(OH)2. sản phẩm thu được là ancol R’OH (hoặc Δ=1 Hợp chất nitro R–NO2 Hợp chất CxHyN2O3 thường có dạng muối của HNO3 và amin Δ=0 Muối của NH3 (hoặc amin R-NH2) và axit hữu cơ (R’COOH)  Hợp chất X sẽ phản ứng với NaOH tạo sản phẩm là chất khí. Dạng bài tập của hợp chất CxHyNO2 1.

Phản ứng với axit của amin Để trung hòa hoàn toàn 20 gam một dung dịch amin đơn chức A có nồng Cho 20 gam một hỗn hợp 3 amin no đơn chức là đồng đẳng liên tiếp nhau độ 9. Xác định CTPT của X gam H2O và 1. 2. (CH3)2NH (2). NaOH (4). 1. nCO2 nH 2O Khi đốt cháy hoàn toàn một amin đơn chức A thu được 20. C2H5NH2 (3). NaOH (4). (C2H5)2NH (2). C2H5NH2 (3). 2. CH3CH2NH2 (3). sản phẩm thu được dẫn qua bình nước vôi trong dư. CH3NH2 (5) NH2CH2COOH (1).8 gam CO2 Đốt cháy hoàn toàn m gam hỗn hợp 3 amin thu được 6.25 gam H2O. C2H5ONa (5) C2H5NH2 (1).     BÀI TẬP ÁP DỤNG I. thấy có 30 gam kết tủa và khối lượng bình tăng 17.8 lít CO2 và 2. T= III. C6H5NH2 (3). 5. CH3CH2COOH (2). (CH3)2NH (4) Sắp xếp dãy chất sau theo chiều giảm dần giá trị pH (các chất có cùng NH3 (1). C6H5NH2 (3).8 lít khí N2 (đktc). CH3NH2 (5) NH2CH2COOH (1).4 Đốt cháy hoàn toàn a mol amin Z không no. (C2H5)2NH (2). C2H5NH2 (2). C6H5NH2 (3). Tìm CTPT và số đồng phân của A . b. (CH3)2NH (4) II. (CH3)2NH (2).12 lít N2 (đktc). 4545 . d. Giá trị của m là bao nhiêu? cacbon đơn chức. CH3CH2NH2 (3). Để trung hòa một dung dịch chứa 0. nồng độ mol): a. C2H5NH2 (2). CH3CH2COOH (2).45 gam amin no đơn chức X cần 100ml HCl 0. Đốt cháy hoàn toàn một đồng đẳng X của anilin thì tỉ lệ = 1. a.6 gam CO2.3% cần vừa đủ 20ml dung dịch HCl 3M. NH3 (4) NH3 (1). Tìm CTPT của X . C2H5ONa (5) C2H5NH2 (1). Tính a và tìm CTPT của Z. c.3 gam H2O. C6H5NH2 (3). Phản ứng cháy của amin Đốt cháy hoàn toàn một lượng amin no đơn chức X thu được 8. Vậy amin nhỏ nhất có số nguyên tử C là bao nhiêu? 3. NH3 (4) So sánh tính bazơ của amin Sắp xếp dãy chất sau theo chiều tăng tính bazơ: CH3NH2 (1). 4. 5.1M.68 gam muối. 1. CH3NH2 (1). 3. Tìm CTPT của A có tỉ lệ mol tương ứng 1:10:5 tác dụng vừa đủ với dung dich HCl thu được 31. NaOH (4). NaOH (4). 2. b. có một liên kết π trong mạch và 6. Tìm CTPT của X 16. 1.7 gam .

7.875 gam muối. Đốt cháy cũng m gam X trên thu được 2.01 mol amino axit X tác dụng vừa đủ với 80 ml dung dịch HCl 0. Tìm CTPT của A dụng vừa đủ với dung dịch HCl.4.3 gam X thu được 17. Cho m gam H2NCH2COONa phản ứng tối đa với 36. Để tác dụng hết với các Cho 11.2 gam hỗn hợp 2 amin no đơn chức là đồng đẳng kế tiếp nhau tác Hỗn hợp X gồm 3 amin đơn chức mạch hở.25 gam glixin tác dụng vừa đủ với dung dịch HCl.8 mol NaOH.7375 gam muối RNH3Cl. Biết m2m1=7. Sau khi phản ứng hoàn toàn được dung dịch X. Tìm CTPT A 2. Tìm CTPT của X 6. Cho NaOH dư phản ứng với dung dịch X. Cũng 1 mol X phản ứng với dung dịch NaOH dư thu được m2 gam muối Z. 1.1 mol một amino axit no A tác dụng vừa đủ với dung 160ml dung dịch HCl 0. Cho 3. 5. Từ Y có thể điều chế trực tiếp C2H6. Cho 1 mol amino axit X phản ứng với dung dịch HCl dư thu được m1 gam muối Y. Tìm CTPT và viết các CTCT của X IV. Tìm giá trị m 7. m ? 8.45) gam.2 gam muối. biết MX < 120 (ĐH. Tính khối lượng m phản ứng cho tác dụng với V ml dung dịch NaOH 1M. Cho 0.21 gam một đồng đẳng của anilin A phản ứng hết với 30ml dung Cho 5. 8.5 mol HCl dư.5. Cho 10 gam amin đơn chức X phản ứng hoàn toàn với HCl (dư) thu được Cho 1. Tính V. 3. đã phản ứng. Mặt khác. Cho m gam glixin vào bình chứa 0.15 mol axit glutamic vào 175ml dung dịch HCl 2M. Tìm CTPT của X.85 gam muối.2%. Đun nhẹ dung dịch sau phản ứng thu được m gam muối khan.5 gam. Tìm CTPT của 2 amin dung dịch HCl dư.1 mol A phản ứng vừa đủ với dung dịch có hòa tan 4 gam NaOH thu được 11. Đốt cháy hoàn toàn 10.6 gam khí CO2. Cho 0. để tác dụng hết với 0.01 mol X cần đủ 25 gam dung dịch NaOH 3.12 lít khí N2 (đktc). sau khi phản 15 gam muối. thu được 8.125M. Cô cạn dung dịch Y được 2.5 gam dung dịch HCl Một hợp chất hữu cơ X có CTPT C4H11O2N. 0. Phản ứng với axit HCl và NaOH của amino axit Cho 0. Xác định số nhóm –NH2 và nhóm -COOH của X 5. Cho m gam X tác dụng hết với dịch HCl 1M. 6. Tỉ khối hơi của X so với H2 bằng 51. Sản phẩm sau chất có trong bình sau phản ứng trên cần 0. Xác định CTPT và viết các CTCT của X ứng hoàn toàn thu được dung dịch Y.8 gam khí N2.825 gam amin X tác dụng vừa đủ với dung dịch HCl. Mặt khác. Tìm CTPT của X 4.KA 2009) 9. Sau phản ứng thu được 16. 8.1 gam nước và 1.125M. tính số mol NaOH . Este X được điều chế từ amino axit Y và ancol etylic. Biết X phản ứng với NaOH x% thu được một hợp chất hữu cơ có khối lượng (m + 1. Tính nồng độ % của HCl đun nhẹ thu được muối Y và khí Z làm xanh giấy quỳ tím ẩm.

5) gam muối. Cho m gam X tác dụng hoàn toàn với dung dịch NaOH thu được dung dịch Y chứa (m + 30. nếu m gam X tác dụng hoàn toàn với HCl dư. . Hỗn hợp X gồm alanin và axit glutamic. Tính giá trị m.8) gam muối. thu được dung dịch Z chứa (m + 36. Mặt khác.10.