Bài 3.

Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số
BÀI 3. GIÁ TRỊ LỚN NHẤT, NHỎ NHẤT CỦA HÀM SỐ
A. GIÁ TRỊ LỚN NHẤT, NHỎ NHẤT CỦA HÀM SỐ
I. TÓM TẮT LÝ THUYẾT
1. Bài toán chung: Tìm giá trị nhỏ nhất hoặc lớn nhất của hàm số
( )
f x
Bước 1: Dự đoán và chứng minh
( ) ( )
; f x c f x c ≥ ≤
Bước 2: Chỉ ra 1 điều kiện đủ để
( )
f x c ·
2. Các phương pháp thường sử dụng
Phương pháp 1: Biến đổi thành tổng các bình phương
Phương pháp 2: Tam thức bậc hai.
Phương pháp 3: Sử dụng bất đẳng thức cổ điển: Côsi; Bunhiacôpski
Phương pháp 4: Sử dụng đạo hàm.
Phương pháp 5: Sử dụng đổi biến lượng giác.
Phương pháp 6: Sử dụng phương pháp véctơ và hệ tọa độ
Phương pháp 7: Sử dụng phương pháp hình học và hệ tọa độ.
II. CÁC BÀI TẬP MẪU MINH HỌA:
Bài 1. Tìm giá trị nhỏ nhất của P(x, y) = x
2
+ 11y
2
−6xy + 8x −28y + 21
Giải. Biến đổi biểu thức dưới dạng P(x, y) = (x −3y + 4)
2
+ 2(y −1)
2
+ 3 ≥ 3
Từ đó suy ra MinP( x, y) = 3 ⇔
1 0 1
3 4 0 1
y y
x y x
− · ·
¹ ¹

' '
− + · · −
¹ ¹

Bài 2. Cho x, y > 0. Tìm giá trị nhỏ nhất của: S =
4 2 4 2
4 4 2 2
y y y x x x
y x
y x y x
+ − − + +

Giải.
2
2
2 2
2 2
2 2 2 2
1 1 2
y y y x
x x
S
y x
y x y x
¸ _
¸ _
· − + − − + + + +


¸ ,
¸ ,

S
2
2 2
2
2
2 2
1 1 2 2
y y y x x
x
y x y x
y x
¸ _
¸ _ ¸ _ ¸ _
· − + − + − + + − +


¸ ,
¸ , ¸ ,
¸ ,
S
2
2 2
2 2
2
2 2
( )
1 1 2 2
y y x y x
x
y x xy
y x
¸ _
− ¸ _ ¸ _
· − + − + − + + ≥


¸ ,
¸ ,
¸ ,
.
Với x = y > 0 thì MinS = 2
1
Chương I. Hàm số – Trần Phương
Bài 3. Tìm giá trị lớn nhất của hàm số
2 2 2
sin sin sin ( ) S x y x y · + + +
Giải .
2 2 2
sin sin sin ( ) S x y x y · + + + =
2
1 cos 2 1 cos 2
1 cos ( )
2 2
y x
x y
− −
+ + − +
S
2 2 9 1
2 cos( ) cos( ) cos ( ) cos( ) cos( ) cos ( )
4 4
x y x y x y x y x y x y
1
· − + − − + · − + + − + +
1
¸ ]
S
2
2 9 9 1 1
cos( ) cos( ) sin ( )
4 2 4 4
x y x y x y
1
· − − + + − − ≤
1
¸ ]
.
Với
3
x y k
π
· · + π, (k∈ ) thì
9
Max
4
S ·
Bài 4. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
2 2 2 2
1 2 3 8 1 2 2 3 6 7 7 8 8
... ( ... ) S x x x x x x x x x x x x x · + + + + − + + + + +
Giải.
2 2 2 2
1 2 2 3 3 4 4 5
1 3 2 4 3 5 4
2 4 3 6 4 8 5
S x x x x x x x x
¸ _ ¸ _ ¸ _ ¸ _
· − + − + − + − +

¸ , ¸ , ¸ , ¸ ,
2 2 2 2
5 6 6 7 7 8 8
6 5 7 6 8 7 9 8 4 4
10 6 12 7 14 8 16 9 9 9
x x x x x x x
¸ _ ¸ _ ¸ _ ¸ _
+ − + − + − + − − ≥ −

¸ , ¸ , ¸ , ¸ ,
Với
1 2 2 3 6 7 7 8 8
1 2 6 7 8
; ;...; ; ;
2 3 7 8 9
x x x x x x x x x · · · · · , thì
4
Min
9
S · −
Bài 5. Cho
, , x y z ∈¡
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức:
S = 19x
2
+ 54y
2
+16z
2
−16xz −24y +36xy
Giải. Biến đổi S ⇔ f(x) = 19x
2
−2(8z −18y)x + 54y
2
+16z
2
−24y
Ta có ∆′
x
= g(y) = (8z −18y)
2
−(54y
2
+16z
2
−24y) = −702y
2
+168zy −240z
2

⇒ ∆′
y
= (84z)
2
−702.240 z
2
= −161424z
2
≤ 0 ∀z∈R ⇒ g(y) ≤ 0 ∀y, z∈R
Suy ra ∆′
x
≤ 0 ∀y, z∈R ⇒f(x) ≥ 0. Với
0 x y z · · ·
thì
0 MinS ·
Bài 6. Cho x
2
+ xy + y
2
= 3. Tìm giá trị lớn nhất và nhỏ nhất của biểu thức:
S = x
2
−xy + y
2
Giải Xét y = 0 ⇒ x
2
= 3 ⇒ S = 3 là 1 giá trị của hàm số.
Xét y ≠ 0, khi đó biến đổi biểu thức dưới dạng sau đây
( )
2
2 2 2
2 2 2 2
/ ( / ) 1
1
3
( / ) ( / ) 1 1
x y x y
x xy y S t t
u u
x xy y x y x y t t
− +
− + − +
· · · · ·
+ + + + + +
với
x
t
y
·
2
Bài 3. Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số
⇔ u(t
2
+ t + 1) = t
2
−t + 1 ⇔ (u −1)t
2
+ (u + 1)t + (u −1) = 0 (*)
+ Nếu u = 1, thì t = 0 ⇒ x = 0, y = 3 t ⇒ u = 1 là 1 giá trị của hàm số
+ Nếu u ≠ 1, thì u thuộc tập giá trị hàm số ⇔ phương trình (*) có nghiệm t
⇔ ∆ = (3u −1)(3 −u) ≥ 0 ⇔
1
1 3
3
u ≤ ≠ ≤
.
Vậy tập giá trị của u là
1
,3
3
1
1
¸ ]

1
Min
3
u ·
; Max u = 3
Min S = 1 ⇔
1
Min
3
u ·
⇔ t = 1 ⇒
2 2
1
3
x y
x y
x xy y
· ¹
¹
⇔ · · t
'
+ + · ¹
¹

Max S = 9 ⇔ Maxu = 3 ⇔ t = −1 ⇒
2 2
3, 3
3
3, 3
x y
x y
x xy y
x y
· − ¹ · · −
¹


'

+ + · ¹
· − ·
¹
¸
Bài 7. Cho x,y∈R thỏa mãn điều kiện ( ) ( )
2
2 2 2 2 2 2
1 4 0 x y x y x y − + + − + ·
Tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của biểu thức S=
2 2
x y +
Giải. Biến đổi
( ) ( ) ( )
2
2 2 2 2 2 2 2 2
2 1 4 0 x y x y x y x y − + − + + − + ·
⇔ ( ) ( )
2
2 2 2 2 2
3 1 4 0 x y x y x + − + + + · ⇔ ( ) ( )
2
2 2 2 2 2
3 1 4 x y x y x + − + + ·−
Do −4x
2
≤ 0 nên ( ) ( )
2
2 2 2 2
3 1 0 x y x y + − + + ≤ ⇔
2 2
3 5 3 5
2 2
x y
− +
≤ + ≤
Với x = 0, y =
3 5
2

t
, thì
2 2
3 5
Min( )
2
x y

+ · .
Với x = 0, y =
3 5
2
+
t
, thì
2 2
3 5
Max( )
2
x y
+
+ ·
Bài 8. Tìm giá trị nhỏ nhất của hàm số ( )
2
4 2 1 f x x x x · + + +

Giải. Gọi y
0
là 1 giá trị của hàm f(x)
⇒ tồn tại x
0
sao cho y
0
=
2
0 0 0
4 2 1 x x x + + +

2 2 2 2
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
4 2 1 2 4 2 1 y x x x y y x x x x − · + + ⇒ − + · + +
⇔ g(x
0
) =
2 2
0 0 0 0
3 2(1 ) 1 0 x y x y + + + − · . Ta có g(x) = 0 có nghiệm x
0

⇔ ∆′ =
2 2 2
0 0 0 0
(1 ) 3(1 ) 2(2 1) y y y y + − − · + − =
0 0
2( 1)(2 1) 0 y y + − ≥
3
Chương I. Hàm số – Trần Phương
Do y
0
=
2 2 2
0 0 0 0 0 0 0
3 ( 1) 3 3 0 x x x x x x x + + + ≥ + · + ≥ nên
∆′ ≥ 0 ⇔ 2y
0
−1 ≥ 0 ⇔
0
1
2
y ≥
. Với x =
1
2

thì Min f(x) =
1
2
Bài 9. Cho
( )
2
5 4 . y f x x x mx · · − + + Tìm các giá trị của m sao cho
Min 1 y >
Giải. Ta có
( )
( )
( )
( )
( )
2
1
2
2
5 4 ; x 1 4:
5 4 ; 1 4 :
x m x x P
f x
x m x x P
¹
+ − + ≤ ∨ ≥
¹
·
'
− + + − ≤ ≤
¹
¹
Gọi (P) là đồ thị của y = f(x) ⇒ (P) = (P
1
) ∪ (P
2
) khi đó ( P) có 1 trong các
hình dạng đồ thị sau đây
Hoành độ của các điểm đặc biệt trong đồ thị (P):
Hoành độ giao điểm ( P
1
), (P
2
) x
A
= 1; x
B
= 4 ; Hoành độ đỉnh ( P
1
):
5
2
C
m
x

· .
Nhìn vào đồ thị ta xét các khả năng sau:
 Nếu x
C
∈[x
A
, x
B
] ⇔ m∈[ −3, 3] thì Min f(x) = Min{f(1), f(4)}.
Khi đó Min f(x) > 1 ⇔
3 3
(1) 1
(4) 4 1
m
f m
f m
− ≤ ≤ ¹
¹
¹
· >
'
¹
· >
¹
¹
⇔ 1 < m ≤ 3 (1)
 Nếu x
C
∉[x
A
, x
B
] ⇔ m∉[ −3, 3] thì Min f(x) = ( )
1 1
5
2
C
m
f x f
− ¸ _
·

¸ ,
=
2
10 9
4
m m − + −
Khi đó Min f(x) > 1 ⇔
2
[ 3, 3]
3 5 2 3
10 13 0
m
m
m m
∉ − ¹
¹
⇔ < < +
'
− + < ¹
¹
(2)
 Kết luận: Từ (1) và (2) suy ra Min f(x) > 1 ⇔ 3 2 5 m 1 + < <
4
A
B
C
P
2
P
1
A
B
C
P
2
P
1
A
B
C
P
1
P
2
Bài 3. Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số
Bài 10. (Đề thi TSĐH 2005 khối A)
Cho
, , 0 x y z >
;
1 1 1
4
x y z
+ + ·
. Tìm Min của S
1 1 1
2 2 2 x y z x y z x y z
· + +
+ + + + + +
Giải: Sử dụng bất đẳng thức Côsi cho các số a, b, c, d > 0 ta có:
( )
( )
4
4
16 1 1 1 1 1 1 1 1 1
4. .4. 16 a b c d abcd
a b c d abcd a b c d a b c d
+ + + + + + ≥ · ⇒ + + + ≥
+ + +
16 16 1 1 1 1
2
16 16 1 1 1 1
2
16 16 1 1 1 1
2
1 1 1 1 1 1
16 4 16 Min 1
2 2 2
x x y z x x y z x y z
x y y z x y y z x y z
x y z z x y z z x y z
S
x y z x y z x y z x y z
¹
+ + + ≥ ·
¹
+ + + + +
¹
¹
+ + + + ≥ ·
'
+ + + + +
¹
¹
+ + + ≥ ·
¹
+ + + + +
¹
¸ _ ¸ _
· + + ≥ + + ⇒ ·

+ + + + + +
¸ , ¸ ,
Bài 11. (Đề thi TSĐH 2007 khối B)
Cho
, , 0 x y z >
. Tìm Min của S
1 1 1
2 2 2
y
x z
x y z
yz zx xy
¸ _
¸ _ ¸ _
· + + + + +


¸ ,
¸ , ¸ ,
Giải: Sử dụng bất đẳng thức Côsi cho 9 số ta có
S
4 4 4
2 2 2
9
4 4 4
9 9 9 1
. Min
2 2 2 2
y y x y z
x x z z
x y z S
yz yz zx zx xy xy
x y z
¸ _
· + + + + + + + + ≥ · ⇒ ·

¸ ,
Bài 12. Cho
, 0
1
x y
x y
> ¹
¹
'
+ ·
¹
¹
Tìm giá trị nhỏ nhất của S =
1 1
y x
x y
+
− −

Giải:
( ) ( ) ( ) 2
y x
S y x x y x y x y x y
y x
¸ _ ¸ _
· + + + − + ≥ + − + · +

¸ ,
¸ ,
Mặt khác, S =
1 1
y x
x y
+
− −
=
1 1 y x
y x
− −
+
= ( )
1 1
x y
x y
¸ _
+ − +

¸ ,

Suy ra 2 S ≥
1 1
x y
+

4
2 2
2 2
2
xy x y
≥ ·
+ ⇒ 2 S ≥ ⇒ MinS = 2 .
Bài 13. Cho x, y, z > 0. Tìm Max của: S =
( )
( )
2 2 2
2 2 2
( )
xyz x y z x y z
x y z xy yz zx
+ + + + +
+ + + +

Giải: Sử dụng bất đẳng thức Côsi và BunhiaCôpski ta có 3 đánh giá sau:
5
Chương I. Hàm số – Trần Phương
2 2 2 2 2 2
3
3 x y z x y z + + ≥ ⋅
;
EMBED Equation.3
2 2 2
3
3
3. . . 3. xy yz zx xy yz zx x y z + + ≥ ·
( )
( )
2 2 2 2 2 2 2 2 2
1 1 1 3. x y z x y z x y z + + ≤ + + + + · + + . Từ đó suy ra
( )
( )
2 2 2
3 3
2 2 2 2 2 2 2 2 2 3
3
1 3
1 3 1 3 3 3
3 3 9
3.
3.
xyz x y z xyz xyz
S
xyz
x y z x y z x y z
+ + +
+ + +
≤ · ⋅ ≤ ⋅ ·
+ + + +
Bài 14. (Đề thi TSĐH 2003 khối B)
Tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số
2
4 y x x · + −
Cách 1: Tập xác định [ ] 2; 2 D · − ;

2
2
1 ; 0 4
4
x
y y x x
x
′ ′ · − · ⇔ · −

2 2
0
2
4
x
x
x x

¹
¹
⇔ ⇔ ·
'
· −
¹
¹

max 2 2

min 2
y
y
¹
· ¹
'
· −
¹
¹
Cách 2: Đặt
2sin , ;
2 2
x u u
π π
1
· ∈ −
1
¸ ]

( )
( )
2 sin cos 2 2 sin 2; 2 2
4
y u u u
π
1
· + · + ∈ −
¸ ] ; max 2 2 ; min 2 y y · · −
Bài 15. (Đề dự bị TSĐH 2003 khối B)
Tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của ( )
3
6 2
4 1 y x x · + −
trên đoạn [ ] 1;1 −
Cách 1. Đặt [ ]
2
0;1 u x · ∈ . Ta có
( )
3
3 3 2
4 1 3 12 12 4 y u u u u u · + − · − + − +
[ ]
2
1 2
2
9 24 12 0 0;1 ; 2 1
3
y u u u u ′ · − + − · ⇔ · ∈ · >
Nhìn bảng biến thiên ta có
4
max 4; min
9
y y · ·
Cách 2. Đặt
6 6
sin sin 4cos x u y u u · ⇒ · + .
( ) ( )
6 6 6 2 2
sin cos 3cos sin cos 3 4 u u u u u · + + ≤ + + ·
Với 0 x · thì
max 4 y ·
. Sử dụng bất đẳng thức Côsi ta có:
6 6 2
3
6 6 2
3
8 8 8 8 4
sin 3 sin sin
27 27 27 27 3
4 4 4 4 4
4cos 3 4cos cos
27 27 27 27 3
u u u
u u u
¹
+ + ≥ ⋅ ⋅ ⋅ ·
¹
¹
'
¹
+ + ≥ ⋅ ⋅ ⋅ ·
¹
¹
6
x01y ′ 0 −0+0y4
4
1
x
x
−22y ′ +0 −0y−22
Bài 3. Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số
( )
6 6 2 2 8 4 4 4
sin 4cos sin cos
9 3 3 9
y u u u u y · + + ≥ + · ⇒ ≥
. Với
2 4
min
3 9
x y · ⇒ ·

Bài 16. a) Lập bảng biến thiên và tìm giá trị lớn nhất của hàm số
2
3
1
x
y
x
+
·
+
b) Cho 1 a b c + + · . Chứng minh rằng:
2 2 2
1 1 1 10 a b c + + + + + ≥
Giải. a) TXĐ: D · ¡ ;
( )
( )
2 2
1 3 1 1
0 10
3 3
1 1
x
y x y
x x

′ · · ⇔ · ⇒ ·
+ +
( ) ( )
2
2
2
3 / 3 /
lim lim lim lim
1
1
1
x x x x
x x x x
x
y
x
x
x
x
→∞ →∞ →∞ →∞
+ +
· · ·
+
+
.
Suy ra
lim 1; lim 1
x x
y y
→+∞ →−∞
· · −
. Nhìn BBT
ta có
2
3
10 max 10
1
x
y y
x
+
· ≤ ⇒ ·
+

b) Theo phần a) thì 10 , y x ≤ ∀ ⇔
2
3 10. 1, x x x + ≤ + ∀
.
Đặc biệt hóa bất đẳng thức này tại các giá trị
, , x a x b x c · · ·
ta có:
2
2
2
: 3 10. 1
: 3 10. 1
: 3 10. 1
x a a a
x b b b
x c c c
¹
· + ≤ +
¹
¹
' · + ≤ +
¹
¹ · + ≤ +
¹
( )
2 2 2
9 10. 1 1 1 a b c a b c + + + ≤ + + + + +

2 2 2
10 1 1 1 a b c ≤ + + + + +
Cách 2. Trên mặt phẳng tọa độ Oxy đặt
( ) ( ) ( ) ;1 ; ;1 ; ;1 OA a AB b BC c · · ·
uur uuur uuur
.
Khi đó ( ) ; 3 OC OA AB BC a b c · + + · + +
uuur uur uuur uuur
.
Do
OA AB BC OA AB BC OC + + ≥ + + ·
uur uuur uuur uur uuur uuur uuur
Từ đó suy ra
2 2 2
1 1 1 10 a b c + + + + + ≥
Bài 17. (Đề 33 III.2, Bộ đề thi TSĐH 1987 – 1995)
Cho
2 2
1 x y + · . Tìm Max, Min của A · 1 1 x y y x + + + .
Giải. 1. Tìm MaxA: Sử dụng bất đẳng thức BunhiaCôpski ta có
A ≤ ( ) ( )
( )
( )
2 2 2 2
1 1 2 2 2 2 2 x y y x x y x y 1 + + + + · + + ≤ + + · +
¸ ]
.
7
x
x
1/3
1
y ′ +0 −0y−11
a
a+b a+b+c
C
A
B
1
2
3
O x
1
y
Chương I. Hàm số – Trần Phương
Với
1
2
x y · ·
thì Max A ·
2 2 +
2. Tìm MinA: Xét 2 trường hợp sau đây
• Trường hợp 1 : Nếu
0 xy ≥
, xét 2 khả năng sau:
+) Nếu
0, 0 x y ≥ ≥
thì A>0 ⇒Min 0 A >
+) Nếu x ≤ 0, y ≤ 0 thì
¦ A¦ ≤ [ ]
2 2
( ) (1 ) (1 ) 2 x y x y x y + + + + · + + =
( )
2 2
2 2 1 x y x y − − ≤ − + ·
Từ 2 khả năng đã xét suy ra với
0 xy ≥
thì Min A = −1
• Trường hợp 2 : Xét
0 xy <
: Đặt
x y t + ·

2
1
0
2
t
xy

· < ⇒ ( ) 1,1 t ∈ −
( )
( )
( )
( )
( )
2 2 2
1 2 1 1 1 1 2 1 A x y xy x y y x xy x y xy x y xy · + + + + + + · + + + + + +
·
2 2 2
1 1 1
1 2 1
2 2 2
t t t
t t
− − −
+ ⋅ + ⋅ + +
( )
2
1
1 2 2 1
2
t
t

1
· + + +
¸ ]

( ) ( ) ( )
2 3 2 1
1 2 2 1 2 2 2
2
A f t t t t
1
· · + + − + + −
¸ ]
Ta có: ( )
( )
2
1 2
3 1 2
1 2 1 2
2 0 ; 2 1
2 2 3
f t t t t t t t
+
+ +
′ · + − · ⇔ · · − · · −
Thế
1 2
, t t
vào phần dư của
( )
f t chia cho
( )
f t ′

( )
( )
( )
1 2
2 19 3 2
; 0
27
f t f t

· ·
.
Nhìn bảng biến thiên suy ra:
( ) ( )
2
1 1
A f t A f t ≤ ⇒ ≥ − suy ra
( )
( )
1
2 19 3 2
Min 1
27
A f t

· − · − < −
xảy ra ⇔
1
x y t + ·
;
2
1
1
2
t
xy

·
⇒x, y là nghiệm của
2 1 2 2 3
0
3 9
u u
+ −
+ + ·⇒
( )
1 2 15 2 2
,
6
x y
− + t −
·
Kết luận: Max A ·
2 2 +
;
( )
2 19 3 2
Min
27
A

· −
8
t−1t
1
1
t
2
1ƒ′
ƒ
+0−0+
+
ƒ1
1
1
Bài 3. Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số
Bài 18. Cho [ ] , , 0,1 x y z ∈ thoả mãn điều kiện:
3
2
x y z + + ·
.
Tìm Max, Min của biểu thức: ( )
2 2 2
cos S x y z · + +
Giải. Do [ ] , , 0,1 x y z ∈ nên
2 2 2 3
0
2 2
x y z x y z
π
< + + < + + · <
.
Vì hàm số
cos y · α
nghịch biến trên
( )
0,
2
π
nên bài toán trở thành.
1. Tìm MaxS hay tìm Min ( )
2 2 2
x y z + +
( )
( ) ( )
2
2 2 2 2 2 2 2 2 2 3 1
1 1 1
3 4
x y z x y z x y z + + · + + + + ≥ + + ·
.
Với
1
2
x y z · · ·
thì MaxS =
3
cos
4
2. Tìm MinS hay tìm Max ( )
2 2 2
x y z + +
Cách 1: Phương pháp tam thức bậc hai:
Không mất tính tổng quát giả sử
{ }
1
, , ;1
2
z Max x y z z
1
· ⇒ ∈
1
¸ ]
. Biến đổi và đánh
giá đưa về tam thức bậc hai biến z
( )
( )
( )
2
2
2 2 2 2 2 2 3 9
2 2 3
2 4
x y z z x y xy z z z z f z + + · + + − ≥ + − · − + ·
Do đồ thị hàm y = f(z) là một parabol quay bề lõm lên trên nên ta có:
( )
( )
( )
{ } ( )
( )
5 1 1
Max Max ; 1 1
2 2 4
f z f f f f · · · ·
.
Với
1
1; ; 0
2
z x y · · ·
thì MinS =
5
cos
4
Cách 2: Phương pháp hình học
Xét hệ tọa Đề các vuông góc Oxyz. Tập hợp các điểm ( ) , , M x y z
thoả mãn
điều kiện [ ] , , 0,1 x y z ∈ nằm trong hình lập phương ABCDA ′ B′ C′ O cạnh 1 với
A(0, 1, 1); B(1, 1, 1); C(1, 0, 1); D(0, 0, 1); A ′ (0, 1, 0); B ′ (1, 1, 0); C ′ (1, 0,
0).
Mặt khác do
3
2
x y z + + ·
nên ( ) , , M x y z
nằm trên mặt phẳng (P):
3
2
x y z + + ·
Vậy tập hợp các điểm ( ) , , M x y z
thoả mãn điều kiện giả thiết nằm trên thiết
diện EIJKLN với các điểm E, I, J, K, L, N là trung điểm các cạnh hình lập
phương. Gọi O ′ là hình chiếu của O lên EIJKLN thì O ′ là tâm của hình lập
phương và cũng là tâm của lục giác đều EIJKLN. Ta có O ′ M là hình chiếu của
OM lên EIJKLN. Do OM
2
=
2 2 2
x y z + + nên OM lớn nhất ⇔ O′ M lớn nhất
9
y
3/ 2
O
E
1
1
K
3/ 2
J
M
z
x
I
L
N
3/ 2
1
O′
Chương I. Hàm số – Trần Phương
⇔ M trùng với 1 trong 6 đỉnh E, I, J, K, L, N.
Từ đó suy ra:
( )
2 2 2 2 5 1
1
4 4
x y z OK + + ≤ · + ·
( )
( )
2 2 2 5
cos cos
4
x y z ⇒ + + ≥
Với
1
1; ; 0
2
z x y · · ·
thì MinS =
5
cos
4
Bài 19. Cho
a, b, c 0 >
thỏa mãn điều kiện
3
a b c
2
+ + ≤
Tìm giá trị nhỏ nhất của
2 2 2
2 2 2
1 1 1
S a b c
b c a
· + + + + +
Giải. Sai lầm thường gặp:

2 2 2 2 2 2
3 6
2 2 2 2 2 2
1 1 1 1 1 1
3. 3. S a b c a b c
b c a b c a
¸ _ ¸ _ ¸ _
≥ + ⋅ + ⋅ + · + + +

¸ , ¸ , ¸ ,

6
2 2 2
6
2 2 2
1 1 1
3. 2 2 2 3. 8 3 2 Min 3 2 a b c S
b c a
¸ _ ¸ _ ¸ _
≥ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ · · ⇒ ·


¸ , ¸ , ¸ ,
• Nguyên nhân:
1 1 1 3
Min 3 2 1 3
2
S a b c a b c
a b c
· ⇔ · · · · · · ⇒ + + · > mâu thuẫn với giả thiết
• Phân tích và tìm tòi lời giải :
Do S là một biểu thức đối xứng với a, b, c nên dự đoán Min S đạt tại
1
2
a b c · · ·
 Sơ đồ điểm rơi :

1
2
a b c · · ·

2 2 2
2 2 2
1
4
1 1 1 4
a b c
a b c
¹
· · ·
¹
¹
'
¹
· · ·
¹
α
α α α ¹

1 4
4
·
α

16 α·
 Cách 1: Biến đổi và sử dụng bất đẳng thức Côsi ta có
2 2 2
2 2 2 2 2 2
16 16 16
1 1 1 1 1 1
... ... ...
16 16 16 16 16 16
S a b c
b b c c a a
· + + + + + + + + + + +
1 4 4 2 4 4 3 1 4 4 2 4 4 3 1 4 442 4 443
10
Bài 3. Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số
2 2 2
17 17 17 17 17 17
16 32 16 32 16 32 8 16 8 16 8 16
17 17 17 17
16 16 16 16 16 16
a b c a b c
b c a b c a
1
≥ ⋅ + ⋅ + ⋅ · + +
1
¸ ]
3 17 17 17 17
8 16 8 16 8 16 8 5 5 5
1
17 3 3 17
16 16 16 16
a b c
b c a a b c
1
1 ≥ ⋅ ⋅ ⋅ ·
1
¸ ]
( )
17 5 15
17
3 17 3 17 3 17
2
2 (2 2 2 )
2 2 2
2
3
a b c
a b c
· ≥ ≥

+ +

. Với
1
2
a b c · · · thì
3 17
Min
2
S ·
 Cách 2: Biến đổi và sử dụng bất đẳng thức BunhiaCôpski ta có

( )
( )
( )
2 2 2 2
2 2
2 2 2 2
2 2
2 2 2 2
2 2
1 1 1 1 4
1 4
17 17
1 1 1 1 4
1 4
17 17
1 1 1 1 4
1 4
17 17
a a a
b b b
b b b
c c c
c c c
a a a
¹
¸ _ ¸ _
+ · ⋅ + + ≥ ⋅ +
¹

¸ , ¸ ,
¹
¹
¹
¸ _ ¸ _
+ + · ⋅ + + ≥ ⋅ +
'

¸ , ¸ ,
¹
¹
¸ _ ¸ _ ¹
+ · ⋅ + + ≥ ⋅ +

¹
¸ , ¸ ,
¹

1 4 4 4
17
S a b c
a b c
¸ _
≥ ⋅ + + + + +

¸ ,
1 1 1 1 15 1 1 1
4 4 4 4
17
a b c
a b c a b c
1
¸ _
· ⋅ + + + + + + + +
1
¸ ,
¸ ]
6 3
3
1 1 1 1 15 1 1 1 1 45 1
6 3 3
4 4 4 4 4
17 17
abc
a b c a b c
abc
1
¸ _
¸ _
≥ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ + ⋅ ⋅ ⋅ · + ⋅
1

¸ ,
¸ ]
¸ ,
1 45 1 1 45 3 17
3 3 2
4 4 2
17 17
3
a b c
¸ _ ¸ _
≥ + ⋅ ≥ + ⋅ ·

+ +
¸ ,

¸ ,
. Với
1
2
a b c · · · thì
3 17
Min
2
S ·
 Cách 3: Đặt
( ) ( ) ( )
1 1 1
, ; , ; , u a v b w c
b c a
· · ·
uur uur uuur
Do
u v w u v w + + ≥ + +
uur uur uuur uur uur uuur
nên suy ra :
( )
2
2
2 2 2
2 2 2
1 1 1 1 1 1
S a b c a b c
a b c b c a
¸ _
· + + + + + ≥ + + + + +

¸ ,
· ( )
2 2
2 1 1 1 1 15 1 1 1
16 16
a b c
a b c a b c
¸ _ ¸ _
+ + + + + + + +

¸ , ¸ ,

11
Chương I. Hàm số – Trần Phương
≥ ( )
( )
2
3
15
1 1 1 1 1 1 1
2 3
4
16
a b c
a b c a b c
¸ _
+ + ⋅ ⋅ + + + ⋅ ⋅ ⋅

¸ ,


( )
3
3
2
3
1 135 1
1 1 1
3 3
2 16
abc
a b c
abc
⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ + ⋅

( )
2
9 135
1
2 16
3
a b c
+ ⋅
+ +

9 135 18 135 153 3 17
4
2 16 4 4 4 2
+ ⋅ · + · · . Với
1
2
a b c · · ·
thì
3 17
Min
2
S ·
B. CÁC ỨNG DỤNG GTLN, GTNN CỦA HÀM SỐ
I. ỨNG DỤNG TRONG PHƯƠNG TRÌNH, BẤT PHƯƠNG TRÌNH
Bài 1. Giải phương trình:
4 4
2 4 2 x x − + − ·
Giải. Đặt
( )
4 4
2 4 f x x x · − + − với 2 4 x ≤ ≤
( )
( ) ( )
3 3
4 4
1 1 1
0 3
4
2 4
f x x
x x
1
′ · − · ⇔ ·
1
− −
¸ ]
Nhìn BBT suy ra:
( ) ( )
[ ] 3 2 2, 4 f x f x ≥ · ∀ ∈
⇒ Phương trình
( )
4 4
2 4 2 f x x x · − + − · có nghiệm duy nhất x · 3
Bài 2. Giải phương trình: 3 5 6 2
x x
x + · +
Giải. PT ⇔
( )
3 5 6 2 0
x x
f x x · + − − ·
. Ta có:
( )
3 ln 3 5 ln 5 6
x x
f x ′ · + −

( ) ( ) ( )
2 2
3 ln 3 5 ln 5 0
x x
f x ′′ · + >
x ∀ ∈¡
⇒ ƒ′ (x) đồng biến
Mặt khác ƒ′ (x) liên tục và
( )
0 ln 3 ln 5 6 0 f ′ · + − < ,
( )
1 3ln 3 5ln 5 6 0 f ′ · + − >
⇒ Phương trình ƒ′ (x) · 0 có đúng 1 nghiệm x
0

Nhìn bảng biến thiên suy ra:
Phương trình
( )
3 5 6 2 0
x x
f x x · + − − · có không quá 2 nghiệm.

( ) ( )
0 1 0 f f · · nên phương trình (1) có đúng 2 nghiệm 0 x · và 1 x ·
Bài 3. Tìm m để BPT:
2
2 9 m x x m + < +
có nghiệm đúng x ∀ ∈¡
Giải.
2
2 9 m x x m + < +
⇔ ( )
2
2 9 1 m x x + − <

( )
2
2 9 1
x
m f x
x
< ·
+ −
12
x
x
−∞ 0x
0
1+∞
+
f ′ −0+
+
f
f
ƒ(x
0
)
x234 ƒ′ −0+
+
ƒ
ƒ
2
Bài 3. Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số
Ta có:
( )
( )
2
2
2 2
9 2 9
2 9 2 9 1
x
f x
x x
− +
′ ·
+ + −
· 0 ⇔
2
2 9 9 6 x x + · ⇔ · t
( )
2
1 1
lim lim
9 2 1
2
x x
f x
x
x
→+∞ →+∞
· ·
+ −
;
( )
2
1 1
lim lim
9 2 1
2
x x
f x
x
x
→−∞ →−∞
− −
· ·
+ +
Nhìn BBT ta có
( )
f x m > , x ∀ ∈¡


( ) ( )
3 3
Min 6
4 4 x
f x f m m


· − · − > ⇔ <
¡
Bài 4. Tìm m để PT: ( )
2
2 2sin 2 1 cos x m x + · +
(1) có nghiệm
,
2 2
x
π π
1
∈ −
1
¸ ]
Giải. Do
,
2 2
x
π π
1
∈ −
1
¸ ]

,
2 4 4
x −π π 1

1
¸ ]
nên đặt [ ] tg 1,1
2
x
t · ∈ −

2
2
1
cos
1
t
x
t

·
+
;
2
2
sin
1
t
x
t
·
+
. Khi đó (1) ⇔ ( ) ( )
2 2
2 sin cos 1 cos x x m x + · +

( ) ( )
2 2
2 2
2
2
2 2
2 1 1
2 1 2 1 2
1 1
t t t
m f t t t m
t t
¸ _ ¸ _
+ − −
· + ⇔ · + − ·

+ + ¸ , ¸ ,
(2)
Ta có: ( ) ( ) ( )
2
2 2 1 2 2 0 1; 1 2 f t t t t t t ′ · + − − · ⇔ · · − ⇒ Bảng biến thiên
Nhìn bảng biến thiên suy ra:
Để (2) có nghiệm [ ] 1,1 t ∈ −
thì
[ ]
( )
[ ]
( )
1,1 1,1
Min 2 Max
t t
f t m f t
∈ − ∈ −
≤ ≤


0 2 4 0 2 m m ≤ ≤ ⇔ ≤ ≤
. Vậy để (1) có nghiệm
,
2 2
x
π π
1
∈ −
1
¸ ]
thì
[ ] 0; 2 m∈
.
Bài 5. Tìm m để hệ BPT:
2
3 2
3 0
2 2 4 0
x x
x x x m m
¹
− ≤
¹
'
¹
− − − + ≥
¹
(1) có nghiệm.
Giải. (1) ⇔
( )
3 2
0 3
2 2 4
x
f x x x x m m
≤ ≤ ¹
¹
'
· − − ≥ − ¹
¹
(2).
13
x023 f ′

−0+
+
+ f0CT821
x
x
−∞

−66+∞
+
f ′

−0+0 −

ƒ
ƒƒƒƒƒƒƒ
t
t
−11ƒ′ (t) −0+
+
ƒ(t)
)
4
04
Chương I. Hàm số – Trần Phương
Ta có:
( )
[ )
( ]
2
2
3 4 4 0; 2
3 4 4 2; 3
x x x
f x
x x x
¹
+ − ∀ ∈
¹
′ ·
'
¹
− + ∀ ∈
¹
;
ƒ′ (x) · 0 ⇔
2
3
x ·
. Nhìn BBTsuy ra:
[ ]
( ) ( )
0;3
Max 3 21
x
f x f

· ·
Để (2) có nghiệm thì
[ ]
( )
2
0;3
Max 4
x
f x m m

≥ −

2
4 21 m m − ≤
⇔ −3 ≤ m ≤ 7
Bài 6. Tìm m ≥ 0 để hệ:
3 2
2
35
sin cos 6
4
33
cos sin 6
4
x y m m m
x y m m
¹
· − − +
¹
¹
'
¹
· − +
¹
¹
(1) có nghiệm.
Giải
(1) ⇔
3
3 2
sin cos cos sin 12 17
1
sin cos cos sin 2
2
x y x y m m
x y x y m m
¹
+ · − +
¹
'
− · − + ¹
¹

( )
( )
3
3 2
sin 12 17
1
sin 2
2
x y m m
x y m m
¹
+ · − +
¹
'
¹ − · − +
¹
(2)
Xét
( )
3
12 17 f m m m · − + . Ta có:
( )
2
3 12 0 2 0 f m m m ′ · − · ⇔ · >
Nhìn BBT suy ra: ƒ(m) ≥ ƒ(2) · 1,∀m ≥ 0
kết hợp với ( ) sin 1 x y + ≤
suy ra đểhệ (2)
có nghiệm thì m · 2, khi đó hệ (2) trở thành:
( )
( )
sin 1
1
sin
2
x y
x y
¹ + ·
¹
'
− · ¹
¹
có nghiệm
;
3 6
x y
π π
· ·
. Vậy (1) có nghiệm

m · 2.
II. ỨNG DỤNG GTLN, GTNN CHỨNG MINH BẤT ĐẲNG THỨC
Bài 1. Chứng minh rằng: ( )
2 2
1 ln 1 1 x x x x + + + ≥ +
, x ∀ ∈¡
BĐT ⇔ ( ) ( )
2 2
1 ln 1 1 0 f x x x x x · + + + − + ≥
x ∀ ∈¡
Ta có: ( ) ( )
2
ln 1 0 0 f x x x x ′ · + + · ⇔ ·

⇒ Bảng biến thiên.
Nhìn bảng biến thiên suy ra:
( ) ( )
0 0 f x f ≥ · ⇒ (đpcm)
14
x
x
−∞0+∞
+
f ′ −0+
+
f
f
0
m02+∞
+
ƒ′ −0+
+
ƒ
ƒ
171+∞
+
Bài 3. Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số
Bài 2. Cho
2 2 2
, , 0
1
a b c
a b c
> ¹
¹
'
+ + · ¹
¹
CMR: T ·
2 2 2 2 2 2
3 3
2
a b c
b c c a a b
+ + ≥
+ + +
Ta có: T ·
( ) ( ) ( )
2 2 2
2 2 2
2 2 2
1 1 1
1 1 1
a b c a b c
a b c
a a b b c c
+ + · + +
− − −
− − −
.
Xét hàm số
( ) ( )
2
1 f x x x · − với x > 0
Ta có
( )
2
1
1 3 0 0
3
f x x x ′ · − · ⇔ · >
.
Nhìn bảng biến thiên ⇒
( )
2
0
3 3
f x x ≤ ∀ >
.
Khi đó :
( ) ( ) ( )
( )
2 2 2
2 2 2
3 3 3 3
2 2
b
a b c
T a b c
f a f f c
· + + ≥ + + ·
Đẳng thức xảy ra
1
3
a b c ⇔ · · ·
.
15
x
x
−∞
−−
+∞
+
f ′

+0−

f
ff
Chương I. Hàm số – Trần Phương
Bài 3. Cho 3 ≤ n lẻ. Chứng minh rằng: ∀x ≠ 0 ta có:
( ) ( )
2 2 3
1 ... 1 ... 1
2! ! 2! 3! !
n n
x x x x x
x x
n n
+ + + + − + − + − <
Đặt
( ) ( )
2 2 3
1 ... ; 1 ...
2! ! 2! 3! !
n n
x x x x x
u x x v x x
n n
· + + + + · − + − + −
.
Ta cần chứng minh
( ) ( ) ( )
. f x u x v x · < 1
Ta có:
( )
( )
( )
( )
( )
( )
2 1
2 1
1 ...
2! !
1 !
1 ...
2! !
1 !
n n
n n
x x x
u x x u x
n
n
x x x
v x x v x
n
n


¹
′ · + + + + · −
¹

¹
'
¹
′ · − + − + − · − −
¹

¹

( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
. .
! !
n n
x x
f x u x v x u x v x u x v x u x v x
n n
1 1
′ ′ ′ · + · − − +
1 1
¸ ] ¸ ]

( ) ( ) ( ) [ ]
!
n
x
f x u x v x
n

′ · +

( )
2 4 1
2
1 ...
! 2! 4!
1 !
n n
x x x x
n
n

1 −
· + + + +
1

¸ ]
Do 3 ≤ n lẻ nên ƒ′ (x) cùng dấu với ( −2x)
Nhìn bảng biến thiên suy ra:
( ) ( )
0 1 0 f x f x < · ∀ ≠ ⇒ (đpcm)
Bài 4. Chứng minh rằng:
3 3 4 4
3 4
2 2
a b a b + +

∀a, b > 0.
( )
( )
4
4
4 4 4 4 4 4 4
3 3
3 3 3 3 3 3
3
1
2 1 2
2 2
1
1
a
a b t b
a b t
a
b
+
+ +
≥ ⇔ · ≥
+ +
+

Xét f(t) =
( )
( )
1
4 4 4
4
1
3 3
3
3
1 1
1
1
t t
t
t
+ +
·
+
+
với 0
a
t
b
· >
f′ (t) =
( ) ( ) ( ) ( )
( )
1
3 1 2
4 3 3 4 2 3
4 4 3
3
2
3
3
1 1 1 1
1
t t t t t t
t
− −
+ + − + +
+
( )
( ) ( )
( )
2
3 2
3
2 4
4 3
2
3
3
1 1 1
1
t t t t
t


+ + −
·
+
f′ (t) = 0 ⇔ t = 1 ⇒ Bảng biến thiên của f(t)
Từ BBT ⇒
4
3
2
2
≤ f(t) < 1 ∀t > 0 ⇒
4 4 4 4
3
3 3 3
2
2
a b
a b
+

+

3 3 4 4
3 4
2 2
a b a b + +
≤ .
Dấu bằng xảy ra ⇔ a = b > 0.
16
xx−∞0+∞ + f ′′ +0−−f11
t01+ ∞∞f′′′ −0+f11
1
Bài 3. Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số
III. BÀI TẬP VỀ NHÀ
Bài 1. Cho ∆ ABC có
A B C > >
. Tìm giá trị nhỏ nhất của hàm số:
( )
sin sin
1
sin sin
x A x B
f x
x C x C
− −
· + −
− −
Bài 2. Tìm Max, Min của: y ·
6 6
sin cos sin cos x x a x x + +
Bài 3. Cho ab ≠ 0. Tìm Min của
4 4 2 2
4 4 2 2
a b a b a b
y
b a
b a b a
¸ _
· + − + + +

¸ ,
Bài 4. Cho
2 2
0 x y + > . Tìm Max, Min của
2 2
2 2
4
x y
S
x xy y
+
·
+ +
Bài 5. Giả sử phương trình
2
2
1
0 x px
p
+ + ·
có nghiệm x
1
, x
2
.
Tìm p ≠ 0 sao cho
4 4
1 2
S x x · + nhỏ nhất.
Bài 6. Tìm Min của
( ) ( ) ( ) ( )
2 2
2 3 2 3 8 2 3 2 3
x x x x
y
1
· + + − − + + −
¸ ]
Bài 7. Cho x, y ≥ 0 và
1 x y + ·
. Tìm Max, Min của 3 9
x y
S · + .
Bài 8. Cho
2 2 2
1 x y z + + · . Tìm Max, Min của
P x y z xy yz zx · + + + + +
.
Bài 9. Tìm m để PT: ( ) ( )
2 2 2 2 x x x x m − + + − − + · có nghiệm.
Bài 10 Tìm m để PT:
2
9 9 x x x x m + − · − + +
có nghiệm.
Bài 11 Tìm m để PT:
( )
3
2 2 2
2 2 4 2 2 2 4 x x x x x x m − + − − + · − +
có 4 nghiệm
phân biệt.
Bài 12 Tìm m để PT:
2
3 1
2 1
2 1
x
x mx
x

· − +

có nghiệm duy nhất.
Bài 13 Tìm m để PT: cos 2 4sin cos 2 0 m x x x m − + − · có nghiệm
( )
0,
4
x
π

.
Bài 14 Tìm m để PT: sin . cos 2 .sin 3 x x x m · có đúng 2 nghiệm
,
4 2
x
π π 1

1
¸ ]
.
Bài 15 Tìm m để hệ BPT:
2
2
3 2 1 0
3 1 0
x x
x mx
¹
+ − <
¹
'
¹
+ + <
¹
có nghiệm.
Bài 16 a. Tìm m để:
2
8 2 m x x + · + có 2 nghiệm phân biệt.
b. Cho 12 a b c + + · . CMR:
2 2 2
8 8 8 6 6 a b c + + + + + ≥
Bài 17 Chứng minh: ( ) ( )
3 3 3 2 2 2
2 3 x y z x y y z z x + + − + + ≤
, [ ] , , 0,1 x y z ∀ ∈
17

Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2 2 2 S = x12 + x2 + x3 + . Hàm số – Trần Phương Bài 3.  4 2 4 4   Với x = y = π 9 + k π . y. + x6 x7 + x7 x8 + x8 ) 1  3 2  4 3  5 4   Giải. z ∈ ¡ .. khi đó biến đổi biểu thức dưới dạng sau đây x S x 2 − xy + y 2 ( x / y ) − ( x / y ) + 1 t 2 − t + 1 u= = 2 = = 2 = u với t = 2 2 y 3 x + xy + y ( x / y) + ( x / y) + 1 t + t + 1 2 2 .. Tìm giá trị lớn nhất của hàm số Giải . x2 = x3 .240 z2 = − 161424 z2 ≤ 0 ∀z∈R ⇒ g(y) ≤ 0 ∀y. Cho x2 + xy + y2 = 3. x7 = x8 . (k∈) thì Max S = 3 4 2 Bài 4. Xét y ≠ 0. Biến đổi S ⇔ f(x) = 19 x2 − 2(8z − 18y)x + 54 y2 +16z2 − 24y Ta có ∆ ′ ⇒∆ ′ y x = g(y) = (8z − 18y)2 −(54y2 +16z2 −24y) = − 702y2 +168zy −240z2 = (84 z)2 − 702. S = sin 2 x + sin 2 y + sin 2 ( x + y ) = 2 y cos S = 2 − cos(x +y ) cos(x − ) − (x S = sin 2 x + sin 2 y + sin 2 ( x + y ) 1 − cos 2 x 1 − cos 2 y + + 1 − cos 2 ( x + y ) 2 2 2 y ) 9 = 1 − cos(x y ) cos(x y )− cos (x y )+ + + + +  4 4   S = 9 −  1 cos( x − y ) + cos( x + y )  − 1 sin 2 ( x − y ) ≤ 9 ..Chương I. x8 = .. S =  x1 − x2  +  x 2 − x3  +  x3 − x4  +  x4 − x5  + 2  4 3  6 4  8 5   + 6  5  7  6  8  7  9  8 4 4  x 5 − x 6  +  x 6 − x 7  +  x 7 − x8  +  x8 −  − ≥ − 10  6  12  7  14  8  16  9 9 9 4 1 2 6 7 8 x2 ... thì Min S = − 2 3 7 8 9 9 2 2 2 2 2 2 2 2 Với x1 = Bài 5... Cho x. + x8 − ( x1 x 2 + x 2 x3 + . Tìm giá trị lớn nhất và nhỏ nhất của biểu thức: S = x2 − xy + y2 Giải Xét y = 0 ⇒ x2 = 3 ⇒ S = 3 là 1 giá trị của hàm số. z∈R ⇒ f(x) ≥ 0. z∈R x Suy ra ∆ ′ ≤ 0 ∀y. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức: S = 19 x2+ 54y2 +16z2 − 16xz − 24y +36xy Giải. x6 = x7 . Với x = y = z = 0 thì MinS = 0 Bài 6.

3 3    ⇒ Min u = 1 . y = ± 3 ⇒ u = 1 là 1 giá trị của hàm số + Nếu u ≠ 1. nhỏ nhất của hàm số ⇔ u(t2 + t + 1) = t2 − t + 1 ⇔ (u − 1)t2 + (u + 1) t + (u − 1) = 0 (*) + Nếu u = 1. Ta có g(x) = 0 có nghiệm x0 2 2 ⇔ ∆ ′ = (1 + y0 ) 2 − 3(1 − y 0 ) = 2(2 y 0 + y 0 − 1) = 2( y 0 + 1)(2 y0 − 1) ≥ 0 f ( x ) = x + 4x 2 + 2x + 1 3 . Biến đổi ⇔ ( x2 + y2 ) 2 ( x2 − y2 ) 2 + 2 ( x 2 − y 2 ) + 1 + 4x 2 y 2 − ( x 2 + y 2 ) = 0 2 − 3( x 2 + y 2 ) + 1 + 4x 2 = 0 ⇔ ( x 2 + y 2 ) 2 − 3 ( x 2 + y 2 ) + 1 = − 4x 2 Do − 2 ≤ 0 nên ( x 2 + y 2 ) 4x −3 ( x2 + y2) + ≤⇔ 1 0 3− 5 3+ 5 ≤ x2 + y2 ≤ 2 2 3− 5 Với x = 0.y∈R thỏa mãn điều kiện ( x 2 − y 2 + 1) 2 + 4x 2 y 2 − ( x 2 + y 2 ) = 0 x2 + y2 Tìm giá trị lớn nhất. y = 3   Bài 7. Giá trị lớn nhất.Bài 3. thì u thuộc tập giá trị hàm số ⇔ phương trình (*) có nghiệm t 1 ⇔ ∆ = (3u − 1)(3 − u) ≥ 0 ⇔ 3 ≤ u ≠ 1 ≤ 3 . thì Max( x 2 + y 2 ) = 2 2 Bài 8. Cho x. y = − 3 x = − y  ⇔ Max S = 9 ⇔ Max u = 3 ⇔ t = − ⇒  2 1  x + xy + y 2 = 3  x = − 3. Gọi y0 là 1 giá trị của hàm f(x) 2 ⇒ tồn tại x0 sao cho y0 = x0 + 4 x0 + 2 x0 + 1 2 2 2 2 ⇔ y 0 − x0 = 4 x0 + 2 x0 + 1 ⇒ y 0 − 2 y 0 x0 + x0 = 4 x0 + 2 x0 + 1 2 2 ⇔ g(x0) = 3x0 + 2(1 + y 0 ) x0 + 1 − y0 = 0 .  Vậy tập giá trị của u là 1 . thì t = 0 ⇒ x = 0. 2 2 3+ 5 Với x = 0. thì Min( x 2 + y 2 ) = . Tìm giá trị nhỏ nhất của hàm số Giải. y = ± 3 + 5 . nhỏ nhất của biểu thức S= Giải. Max u = 3 3 x = y  1 ⇔ x = y = ±1 Min S = 1 ⇔ Min u = ⇔ t = 1 ⇒  2 3  2  x + xy + y = 3  x = 3. y = ± 3 − 5 .

1 ≤ x ≤ 4 : ( P2 )  Gọi ( P) là đồ thị của y = f(x) ⇒ (P) = ( P1) ∪ (P2) khi đó ( P) có 1 trong các hình dạng đồ thị sau đây P2 5−m Hoành độ giao điểm ( P1). (P2) xA = 1. 3] thì Min f(x) = Min {f(1).Chương I. Với x = − thì Min f(x) = 2 2 2 Bài 9. 3]  ⇔ 3< m<5+ 2 3 Khi đó Min f(x) > 1 ⇔   m 2 − 10m + 13 < 0  (2)  Kết luận : Từ (1) và (2) suy ra Min f(x) > 1 ⇔ 1 < m < 5 + 2 3 4 . Giải. Hàm số – Trần Phương 2 2 Do y0 = x0 + 3 x0 + ( x0 + 1) 2 ≥ x0 + 3 x0 = x0 + 3 x0 ≥ 0 nên ∆ ′ ≥ 0 ⇔ 2y0 − 1 ≥ 0 ⇔ y 0 ≥ 1 1 1 . 2 B B B C C C Nhìn vào đồ thị ta xét các khả năng sau:  Nếu xC ∈[xA. Cho y = f ( x) = x2 − x + +mx Tìm các giá trị của m sao cho Min y > 1 5 4 . xB] ⇔ m∉[ − 3] thì Min f(x) = f1 ( xC ) = f1 3. x ≤ 1 ∨ x ≥ 4 : ( P1 ) 2  − x + ( m + 5 ) x − 4 . f(4)}. Ta có  f ( x) =   x 2 + ( m − 5 ) x + 4 .  −3 ≤ m ≤ 3   Khi đó Min f(x) > 1 ⇔  f (1) = m > 1 ⇔ 1 < m ≤ 3   f (4) = 4m > 1  P1 P2 P1 A Hoành độ của các điểm đặc biệt trong đồ thị (P): P2 A P1 A (1)  5 − m  − m 2 10 m 9− +  Nếu xC ∉[xA. xB] ⇔ m∈[ −3. =  2   4  m ∉ [ −3. Hoành độ đỉnh ( P1): xC = . xB = 4 .

Tìm Min của S = x  + 1  + y  + 1  + z  z + 1   2 yz   2 zx     2 xy  Giải: Sử dụng bất đẳng thức Côsi cho 9 số ta có y y x4 y4z4   + + z + z  ≥ 9 . Tìm Max của: S = xyz x + y + z + x 2 + y 2 + z 2 (x ( 2 +y +z 2 2 ) ( xy + yz + zx) ) Giải: Sử dụng bất đẳng thức Côsi và BunhiaCôpski ta có 3 đánh giá sau: 5 .Bài 3. y. a b c d abcd 16 16 1 + 1 + 1 + 1 ≥ =  x x y z x + x + y + z 2x + y + z  16 16 + 1 + 1 + 1 + 1 ≥ x y y z x + y + y + z = x + 2y + z  1 + 1 + 1 + 1 ≥ 16 16 =  x y z z x + y + z + z x + y + 2z  ( ) 1⇒ 1 +1 +1 + 16 ≥ a b c d + a+ b + c d 1 1 1  16 = 4  1 + 1 + 1  ≥ 16  x y z  2 x + y + z + x + 2 y + z + x + y + 2 z  ⇒ Min S = 1     Bài 11. y > 0  Bài 12. z > 0. c. Giá trị lớn nhất. Tìm Min của S = 2x + y + z x + 2 y + z x + y + 2z Giải: Sử dụng bất đẳng thức Côsi cho các số a. y. d > 0 ta có: 1 + + 1 16 = 4 ( a + b + c + d) 1 + 1 1 4. z > 0 . Cho  Tìm giá trị nhỏ nhất của S = x + y = 1   x  y + y  + Giải: S =   y  x Mặt khác. b. S = 1 x x 1− x + 1 y + y 1− y 2 ≥ 4 x 1− x + y 1− y −x  + x  = ≥ ( − x + +y 2 1− x ) ( ≥ x ) +y( ) y + x= y+ 1− y y 2  1 1  + − =   x x y   ( x+ y ) Suy ra 2 S ≥ xy x+ y 2 =2 2 ⇒ S ≥ 2 ⇒ MinS = 2 .≥ abcd 4 . z > 0 .9 4 4 4 = 9 ⇒ Min S = 9 S = 1  x2 + y2 + z 2 + x + x + 2 yz yz zx zx xy xy  2 x y z 2 2  x. (Đề thi TSĐH 2005 khối A) 1 1 1 = 1 1 1 + + Cho x. y. (Đề thi TSĐH 2007 khối B) y  x   Cho x. nhỏ nhất của hàm số Bài 10. Bài 13. Cho x. x + y + z 4 .4.

yz.1] 3 3 ( ) Cách 1. 3 xy.Chương I. nhỏ nhất của y = x 6 + 4 ( 1 − x 2 ) trên đoạn [ −1.3 x2 +y2 1 + 3 ≤ 3 xyz ⋅ 3. min y = 4 9 Cách 2. 2 2  . Ta có y = u 3 + 4 ( 1 − u ) = −3u 3 + 12u 2 − 12u + 4 y ′ = −9u 2 + 24u − 12 = 0 ⇔ u1 = 2 ∈ [ 0. u ∈  − . 2] . u 2 = 2 > 1 3 Nhìn bảng biến thiên ta có max y = 4. Đặt u = x 2 ∈ [ 0. Từ đó suy ra x2 + y2 + z2 x2 y 2 z 2 1+ 3 = 3 ⋅ 3 S≤ xyz ( 1 + 3 ) xyz +z2 ( x 2 + y 2 + z 2 ) 3. (Đề thi TSĐH 2003 khối B) Tìm giá trị lớn nhất. 3 x 2 y 2 z 2 x+ y+z≤ EMBED Equation. max y = 2 2 .1] . = ( sin 6 u + cos 6 u ) + 3cos 6 u ≤ ( sin 2 u + cos 2 u ) + 3 = 4 Với x = 0 thì max y = 4 .1] . (Đề dự bị TSĐH 2003 khối B) Tìm giá trị lớn nhất.zx = 3.3 xyz 3 3 + 3 = 9 Bài 14. x 2 + y 2 + z 2 . y′ = 0 ⇔ x = 4 − x 2 x− 22y ′ +0 − − 0y 22  max y = 2 2 x ≥ 0   ⇔ 2 ⇔x= 2 ⇒ 2  min y = −2 x = 4 − x   π π Cách 2: Đặt x = 2 sin u. y′ = 1 − x 4−x 2 y = x + 4 − x2 . min y = −2   4 Bài 15. Sử dụng bất đẳng thức Côsi ta có:  6 6 8 8 8 8 4 2 3 sin u + 27 + 27 ≥ 3 ⋅ sin u ⋅ 27 ⋅ 27 = 3 sin u    4 cos 6 u + 4 + 4 ≥ 3 ⋅ 3 4 cos 6 u ⋅ 4 ⋅ 4 = 4 cos 2 u  27 27 27 27 3  6 x01y ′ 0 − 0+0y4 1 .   2 2   π ⇒ y = 2 ( sin u + cos u ) = 2 2 sin u + ∈  −2. Đặt x = sin u ⇒ y = sin 6 u + 4 cos 6 u . Hàm số – Trần Phương x2 + y2 + z2 ≥ 3 ⋅ 3 x2 y2 z2 . xy + yz + zx ≥ 3. nhỏ nhất của hàm số Cách 1: Tập xác định D = [ −2.3 ( 12 + 12 + 12 ) ( x 2 + y 2 + z 2 ) = 3.

Chứng minh rằng: Giải. Bộ đề thi TSĐH 1987 – 1995) Cho x 2 + y 2 = 1 . ∀x ⇔ x + 3 ≤ 10.1) . AB = ( b. Đặc biệt hóa bất đẳng thức này tại các giá trị  x = a : a + 3 ≤ 10. xlim y = −1 . Với x = 2 ⇒ min y = 4 9 3 3 9 3 9 Bài 16. Trên mặt phẳng tọa độ Oxy đặt ur u uu u r uu ur OA = ( a. Tìm Max. a) TXĐ: D = ¡ . b 2 + 1   x = c : c + 3 ≤ 10. a 2 + 1    x = b : b + 3 ≤ 10. u u u r uu u u ur u u r ur Khi đó OC = OA + AB + BC = ( a + b + c .Bài 3.1) . c 2 + 1  x = a. x 2 + 1 . y ′ = lim y = lim y= x+3 x2 +1 a 2 + 1 + b 2 + 1 + c 2 + 1 ≥ 10 ( x + 1) 2 1 − 3x = 0 ⇔ x = 1 ⇒ y 1 = 10 3 3 x +1 2 () ( x + 3) / x ( x + 3) / x = lim = lim x 2 x →∞ x →∞ x →∞ x →∞ x . 7 . Giải. Min của A = x 1 + y + y 1 + x . 3) . x = b. BC = ( c. Giá trị lớn nhất. Tìm MaxA: Sử dụng bất đẳng thức BunhiaCôpski ta có A≤ ( x 2 + y 2 ) ( 1 + y ) + ( 1 + x )  =   2 + x + y ≤ 2 + 2( x2 + y2 ) = 2 + 2 .( 9 2 a 1+ +2b 1 + 2 + ) ⇔ +10 ≤ a 2 + 1 + b 2 +1 + c 2 +1 c 1 y 3 2 1 O B 1 a a+b a+b+c x A Cách 2. a) Lập bảng biến thiên và tìm giá trị lớn nhất của hàm số b) Cho a + b + c = 1 . u r uu u u u r uu u u u u u u r ur u u r ur ur Do OA + AB + BC ≥ OA + AB + BC = OC Từ đó suy ra a + 1 + b + 1 + c + 1 ≥ 10 2 2 2 C Bài 17. 1 x +1 1+ 2 2 x x Suy ra xlim y = 1.1) . nhỏ nhất của hàm số y = sin 6 u + 4 cos 6 u + 8 ≥ 4 ( sin 2 u + cos 2 u ) = 4 ⇒ y ≥ 4 .2. ∀ x . (Đề 33 III. Nhìn BBT x1/3 y ′ +0 − − 0y 11 →+∞ →−∞ x + 3 ≤ 10 ⇒ max y = 10 ta có y = x2 +1 b) Theo phần a) thì y ≤ 10 . x = c ta có: a + b + c + ≤ 10. 1.

= 27 Nhìn bảng biến thiên suy ra: A 2 ≤ f ( t1 ) ⇒ A ≥ − f ( t1 ) suy ra 2 ( 19 − 3 2 ) < −1 27 t 2 −1 xảy ra ⇔ x + y = t1 . Hàm số – Trần Phương 1 Với x = y = thì Max A = 2 2+ 2 2. (f t) 2 0. y ≤ 0 thì | A| ≤ ( x 2 + y 2 ) [ (1 + x) + (1 + y ) ] = 2+ x+ y = 2 − x − y ≤ 2 − ( x2 + y2 ) = 1 Từ 2 khả năng đã xét suy ra với xy ≥ 0 thì Min A = −1 2 • Trường hợp 2 : Xét xy < 0 : Đặt x + y = t ⇒ xy = t − 1 < 0 ⇒ t ∈ ( −1. Tìm MinA: Xét 2 trường hợp sau đây • Trường hợp 1 : Nếu xy ≥ 0 . xét 2 khả năng sau: +) Nếu x ≥ 0. t 2 vào phần dư của f ( t ) chia cho f ′ ( t ) ⇒ f ( t1 ) = 2 19 − 3 2 .1) 2 ) A 2 = x 2 ( 1 + y +2 xy ( 1 +x( 1 ) y )+ ( + 2 1 ) x+ 1 = ( xy x ) y + 2 xy 1 y + + x + y +xy + 2 2 2 2 = 1 + t ⋅ t − 1 + 2 ⋅ t − 1 1 + t + t − 1 = t − 1 ( 1 + 2 ) t + 2  + 1  2  2 2 2 2 3 2 1 ⇔ A = f ( t ) = ( 1 + 2 ) t + 2 t − ( 1 + 2 ) t + 2 − 2   2 ( ) Ta có: f ′ ( t ) = 3 1 + 2 t 2 + 2 t − 1 + 2 = 0 ⇔ t = t1 = − 1 + 2 . y ≥ 0 thì A>0 ⇒Min A > 0 +) Nếu x ≤ 0. y = − 1 + 2 ± 15 −2 2 9 6 2 ( 19 − 3 2 ) 2 + 2 . xy = 1 2 Min A = − f ( t 1 ) = − t− 1 t2 1ƒ′ +0− ƒ1 1 1t 0+ ⇒ x. y là nghiệm của u 2 + 1 + Kết luận: Max A = 2 3 u + ( ) 2 −3 ⇒ 0 = x. Min A = − 27 8 .Chương I. t = t 2 = 2 − 1 2 2 3 ( ) Thế t1 .

0. K. J. 1. y . y . D(0.Bài 3. y = 0 thì MinS = cos 2 4 Cách 2: Phương pháp hình học ( ) 2 { () } () Xét hệ tọa Đề các vuông góc Oxyz. 0). Tìm MaxS hay tìm Min ( x 2 + y 2 + z 2 ) ( ) 2 x 2 + y 2 + z 2 = 1 ( 1 2 + 1 2 + 12 ) ( x 2 + y 2 + z 2 ) ≥ ( x + y + z ) = 3 . N là trung điểm các 2 3/ cạnh hình lập Vậy tập hợp các điểm phương. y.1] nằm trong hình lập phương ABCDA ′ B′ C′ O cạnh 1 với A(0.1] thoả mãn điều kiện: x + y + z = . z} ⇒ z ∈  . Do OM 2 K ′ M là hình chiếu của O′ M I = x + y + z nên OM lớn nhất ⇔ O′ M lớn nhất 3/ 2 L O 1 2 2 2 1 3/ 2 E N x 9 y . f ( 1) = f 1 = f ( 1) = 5 . Gọi O ′ là hình chiếu của O lên EIJKLN thì O ′ 1 tâm của hình lập là J phương và cũng là tâm của lục giác đều EIJKLN. z ∈ [ 0. 1. x = 1 . 1. B(1. Cho x. z ) thoả mãn điều kiện giả thiết nằm trên thiết z diện EIJKLN với các điểm E. L. 1). 1). 1). nhỏ nhất của hàm số 3 Bài 18. 0). Ta có O OM lên EIJKLN. z ∈ [ 0. 0. A ′ (0. nên bài toán trở thành. 3 3 Mặt khác do x + y + z = nên M ( x. Giá trị lớn nhất. 0). C(1. Biến đổi và đánh 2    giá đưa về tam thức bậc hai biến z 2 x 2 + y 2 + z 2 = z 2 + ( x + y ) − 2 xy ≥ z 2 + 3 − z = 2 z 2 − 3 z + 9 = f ( z ) 2 4 Do đồ thị hàm y = f(z) là một parabol quay bề lõm lên trên nên ta có: Max f ( z ) = Max f 1 . 2 2 4 5 Với z = 1.1] nên 0 < x + y + z < x + y + z = < . Tập hợp các điểm M ( x. z ∈ [ 0. y. 2 2 2 Tìm Max. 2 2 π Vì hàm số y = cos α nghịch biến trên 0. y . B ′ (1. Tìm MinS hay tìm Max ( x + y 2 + z 2 ) Cách 1: Phương pháp tam thức bậc hai: 1 Không mất tính tổng quát giả sử z = Max { x. Do x. C ′ (1. z ) thoả mãn điều kiện x. I. 2 1. z ) nằm trên mặt phẳng (P): x + y + z = 2 2 M ( x. Min của biểu thức: S = cos ( x + y + z 2 ) 2 2 2 3 π Giải. 1). y. y . 0. 1. 3 4 1 thì MaxS = cos 3 Với x = y = z = 2 4 2 2.1 .

3 a2 + 1 1 1 ⋅ b 2 + 2 ⋅ c 2 + 2 = 3.Chương I. Sai lầm thường gặp: S ≥ 3. I. + + b2 + + ... + 2 2 2 2 2 16b 4 2 4 16b 164 4 2 4 16c 164 4 2 4 1642 14 43 1c 43 1a 4 4a 3 16 16 16 10 . 6  2 ⋅ a 2 ⋅ 2  b  • Nguyên nhân:  1  1  6 2 2   2 ⋅ b ⋅ 2   2 ⋅ c ⋅ 2  = 3.. N. y = 0 thì MinS = cos 2 4 Bài 19. 8 = 3 2 ⇒ Min S = 3 2    c  a   1 1 1 3 Min S = 3 2 ⇔ a =b = = = = 1= a b + c + 3mâu thuẫn với giả thiết c ⇒ = > a b c 2 • Phân tích và tìm tòi lời giải : Do S là một biểu thức đối xứng với a. x = 1 .c > 0 thỏa mãn điều kiện a + b + c ≤ Tìm giá trị nhỏ nhất của S = Giải.. K. J. L. Cho a..b. + + c2 + + . c nên dự đoán Min S đạt tại 1 a= b =c = 2  Sơ đồ điểm rơi : 1 a= b =c = 2 1  2 2 2 a = b = c = 4  1 4 ⇒ ⇒ = ⇒ 4 α  1 = 1 = 1 =4  α a 2 αb 2 αc 2 α  α= 1 6  Cách 1: Biến đổi và sử dụng bất đẳng thức S = a2 + Côsi ta có 1 1 1 1 1 1 + . Hàm số – Trần Phương ⇔ M trùng với 1 trong 6 đỉnh E. Từ đó suy ra: x 2 + y 2 + z 2 ≤ OK 2 = 1 + 1 = 5 4 4 ⇒ cos ( x 2 + y 2 2 ( ) + z ) ≥ cos ( 5 ) 4 5 Với z = 1..6 2 b c a  2 1  2 1  2 1  a + 2 b + 2 c + 2  b  c  a   3 2 1 2 a +2 b 2 + b 1 + c2 2 +c 1 + a2  1 ≥ 3. b.

Bài 3. w = c .2Với a = b = c = thì M inS = 4 a+ b +c 17    2 2 3  ur u u u r 1 ur 1 uu 1  Cách 3: Đặt u = a . v = b . Giá trị lớn nhất. a ( ) ( ) ( ) u r ur u u u r ur u u u u u r u u u r Do u + v + w ≥ u + v + w nên suy ra : S = a2 + 1 1 1 2 1 1 1 + b2 + 2 + c2 + 2 ≥ ( a + b + c) +  + +  2 b c a a b c 2 2 2 2 = ( a + b + c ) + 1  1 + 1 + 1  + 15  1 + 1 + 1      16  a b c  16  a b c  11 . Với a = b = c = thì M inS = 2 2 BunhiaCôpski ta có  Cách 2: Biến đổi và sử dụng bất đẳng thức  2 1 1 ⋅  a + 2 = b 17    1 1 +  b2 + 2 = ⋅ c 17   1 1  2 ⋅  c + a2 = 17  ⇒S≥ ≥ ≥ 1 1  2 1  2 2 a + 2  1 + 4 ≥ b  17  ) 4  ⋅a +  b  4  ⋅ b +  c  4  ⋅c +  a  1 + 4b 1 + 4c 15 1 1 1   + + + 4 a b c   1  2 1  2 2 b + 2  1 + 4 ≥ c  17  ( ) 1  2 1  2 2 c + 2  1 + 4 ≥ a  17  ( ) 4 4 4  1  ⋅ a + b +c + + + = a b c  17 17    1 ⋅ a +b +c + 4a  1  6 1 1 1 15  3 1 1 1   1  45 1  ⋅ ⋅ + 3⋅ ⋅ ⋅  = 6 ⋅ abc ⋅ 3 + 4 ⋅ 3  4a 4b 4c 4  a b c  17  17  abc  1  3 17   45 1 3 17  1  45 + ⋅ ≥ ⋅ = 1 3 17    3 4 +2 . c . nhỏ nhất của hàm số ≥ 17 17 ⋅ a2 1616 b 32 b2 +17 17 ⋅ 16 32 16 c 17 17 + c2 ⋅ 32 16 16 a 17  17=  17 a 16 b 17 8 16 b 16 c 17 + 8 16 c  + 16 a  8 16  a b c ≥ 17 3 ⋅ 3 17 8 16 ⋅ 17 8 16 ⋅ 17 8 16 16 b 16 c 16 a   = 3 17 2⋅ 17 5   = 3 17   1 16 a 5 b 5 c 5 8 (2a 2b 2c ) 2 ⋅ 17 2a + 2b + 2c 3 ≥ 3 17 ( ) ( 15 3 17 ≥ 1 3 17 2 . b .

Mà f ( 0 ) = f ( 1) = 0 nên phương trình (1) có đúng 2 nghiệm x = 0 và x = 1 Bài 3. CÁC ỨNG DỤNG GTLN. f ′ ( 1) = 3 ln 3 + 5 ln 5 − 6 >0 ⇒ Phương trình ƒ′ (x) = 0 có đúng 1 nghiệm x0 Nhìn bảng biến thiên suy ra: ƒ(x0) x− 0 x0 1+∞ f ′ − f ∞ 0+ Phương trình f ( x ) = 3 x + 5 x − 6 x − 2 = 0 có không quá 2 nghiệm. PT ⇔ f ( x ) = 3 x + 5 x − 6 x − 2 = 0 . Giải phương trình: 4 x−2 + 4 4−x =2 Giải. Giải phương trình: 3 x + 5 x = 6 x + 2 Giải. BẤT PHƯƠNG TRÌNH Bài 1. Hàm số – Trần Phương ≥ 15   2 ( a + b + c) ⋅ 1 ⋅ 1 + 1 + 1 +  3 ⋅ 3 1 ⋅ 1 ⋅ 1  4 a b c 16  a b c 1 135 1 ⋅ 3 ⋅ 3 abc ⋅ 3 ⋅ 3 1 ⋅ 1 ⋅ 1 + ⋅ 2 ≥ a b c 16 ( 3 2 abc ) ( ) 2 ≥ 9 135 1 + ⋅ 2 16 a + b + c 3 ( ) 2 ≥ 1 9 135 18 135 153 3 17 3 17 + ⋅4 = + = = . Ta có: f ′ ( x ) = 3 x ln 3 + 5 x ln 5 − 6 2 2 ⇒ f ′′ ( x ) = 3 x ( ln 3) + 5 x ( ln 5 ) > 0 ∀x ∈ ¡ ⇒ ƒ′ (x) đồng biến Mặt khác ƒ′ (x) liên tục và f ′ ( 0 ) = ln 3 + ln 5 − 6 <0. 4] ⇒ Phương trình f ( x ) = 4 x − 2 + 4 4 − x = 2 có nghiệm duy nhất x = 3 Bài 2. Với a = b = c = thì Min S = 2 2 16 4 4 4 2 2 B. GTNN CỦA HÀM SỐ I. m 2 x 2 + 9 < x + m ⇔ m ( 2 x 2 + 9 − 1) < x ⇔ m < f ( x ) = x 2x + 9 − 1 2 12 . Tìm m để BPT: m 2 x 2 + 9 < x + m có nghiệm đúng ∀x ∈ ¡ Giải. ỨNG DỤNG TRONG PHƯƠNG TRÌNH.Chương I. Đặt f ( x ) = 4 x − 2 + 4 4 − x với 2 ≤ x ≤ 4 1 1 f ′ ( x) = 1  − 3 44( 4 ( 4 − x) 3  x − 2) Nhìn BBT suy ra:  =0⇔ x=3  x234 ƒ′ − ƒ2 0+  f ( x ) ≥ f ( 3) = 2 ∀x ∈ [ 2.

Tìm m để PT: 2 + 2 sin 2 x = m ( 1 + cos x ) 2 (1) có nghiệm x ∈  − . 2] . . 2 + 92 − 1 x x −1 lim f ( x ) = lim = −1 x →−∞ x →−∞ 2 2 + 92 + 1 x x 9 − 2x 2 + 9 2 = 0⇔ 2 x 2 + 9 = 9 ⇔ x = ±6 x− − +∞ f ′ − ∞ 66 0+0 − ƒ 3 −3 Nhìn BBT ta có f ( x ) > m .  f ( x ) = x3 − 2 x x − 2 ≥ m2 −4 m  x023 f ′ − + f0CT821 0+ 13 . Do x ∈  − .  x 3 − 2 x x − 2 − m 2 + 4m ≥ 0  0 ≤ x ≤ 3  Giải.1 ∈[ −1.  ⇒ ∈  . ∀x ∈ ¡ ⇔ Min f ( x ) = f ( −6 ) = − > m ⇔ m < x∈¡ 4 4 π π Bài 4.1]  2  4 4 2    2 2  ⇒ cos x = 1 − t 2 sin x = 2t 2 2 . Khi đó (1) ⇔ 2 ( sin x + cos x ) = m ( 1 + cos x ) 1+ t2 1+ t2 2 2 2 2 2     ⇔ 2  2t + 1 − t  = m 1 + 1 − t 2  ⇔ f ( t ) = ( 2t + 1 − t 2 ) = 2m (2)  1+ t2   1+ t  Ta có: f ′ ( t ) = 2 ( 2t + 1 − t 2 ) ( 2 − 2t ) = 0 ⇔ t = 1. Vậy để (1) có nghiệm x ∈  − . (1) ⇔  (2). t = 1 − 2 ⇒ Bảng biến thiên Nhìn bảng biến thiên suy ra: Để (2) có nghiệm t ∈ [ −1. Giá trị lớn nhất.1] thì tMin] f ( t ) ≤ 2m ≤ tMax] f ( t ) ∈[ −1.1 04 t− 11ƒ′ (t) − ƒ(t)4 0+ π π ⇔ 0 ≤ 2m ≤ 4 ⇔ 0 ≤ m ≤ 2 . Tìm m để hệ BPT:  (1) có nghiệm.    2 2  π π x −π π x Giải.  thì m ∈ [ 0. nhỏ nhất của hàm số Ta có: f ′ ( x ) = 2 x 2 + 9 ( 2 x 2 + 9 − 1) 1 lim f ( x ) = lim = 1 x →+∞ x →+∞ 2 .Bài 3.  nên đặt t = tg ∈ [ −1.  2 2    x 2 − 3x ≤ 0  Bài 5.

3x 2 − 4 x + 4 ∀x ∈ ( 2. Hàm số – Trần Phương 3x 2 + 4 x − 4 ∀x ∈ [ 0. khi đó hệ (2) trở thành: sin ( x + y ) = 1  π π có nghiệm x = .  1 3 6 sin ( x − y ) = 2  II. cos x sin y = m 2 − 6m + 33  4  Giải 3 sin x cos y + cos x sin y = m −12m  (1) ⇔  3 2 sin x cos y − cos x sin y = m − 2m  +17 ⇔ 1 + 2 sin ( x + y) = m3 −12m   sin ( x − y) =m3 −2m2  +17 1 + 2 (2) Xét f ( m ) = m 3 − 12m + 17 . Chứng minh rằng: 1 + x ln ( x + 1 + x 2 ) ≥ 1 + x 2 . ỨNG DỤNG GTLN.3 sin x cos y = m 3 − m 2 − 6m + 35  4  Bài 6. Tìm m ≥ 0 để hệ:  (1) có nghiệm. Vậy (1) có nghiệm ⇔ m = 2. y = . Nhìn bảng biến thiên suy ra: f ( x ) ≥ f ( 0 ) = 0 ⇒ (đpcm) 0 x− ∞0+∞ f ′ − f 0+ 14 .3 3 2 Để (2) có nghiệm thì Max] f ( x ) ≥ m − 4m ⇔ m 2 − 4m ≤ 21 ⇔ − ≤ m ≤ 7 3 x∈[ 0.∀m ≥ 0 kết hợp với sin ( x + y ) ≤ 1 suy ra đểhệ (2) m02 +∞ ƒ′ − ƒ171 +∞ 0+ có nghiệm thì m = 2. Ta có: f ′ ( m ) = 3m 2 − 12 = 0 ⇔ m = 2 > 0 Nhìn BBT suy ra: ƒ(m) ≥ ƒ(2) = 1.3]  2 ƒ′ (x) = 0 ⇔ x = .Chương I. Nhìn BBTsuy ra: Max] f ( x ) = f ( 3) = 21 x∈[ 0. 2 )  Ta có: f ′ ( x ) =  . ∀x ∈ ¡ BĐT ⇔ f ( x ) = 1 + x ln ( x + 1 + x 2 ) − 1 + x 2 ≥ 0 ∀x ∈ ¡ Ta có: f ′ ( x ) = ln ( x + 1 + x 2 ) = 0 ⇔ x = 0 ⇒ Bảng biến thiên. GTNN CHỨNG MINH BẤT ĐẲNG THỨC Bài 1.

c > 0  3 3 Bài 2. b. 2) 2) a 1− a b(1 − b c (1 − c2 ) Xét hàm số f ( x ) = x ( 1 − x 2 ) với x > 0 1 >0 2 Ta có f ′ ( x ) = 1 − 3x = 0 ⇔ x = . nhỏ nhất của hàm số  a .Bài 3. Cho  CMR: T = 2 a 2 + 2 b 2 + 2 c 2 ≥ 2 2 2 2 b +c c +a a +b a + b + c = 1  a b c a2 b2 c2 + + Ta có: T = 1 − a 2 + 1 − b 2 + 1 − c 2 = ( . Giá trị lớn nhất. 3 x− +∞ f ′ +0−f ∞ 15 . 3 2 ∀x > 0 Nhìn bảng biến thiên ⇒ f ( x ) ≤ . 3 3 a2 + b2 + c2 ≥ 3 3 ( a2 + b2 + c2 ) = 3 3 Khi đó : T = 2 2 f ( a) f ( b) f ( c) 1 Đẳng thức xảy ra ⇔ a = b = c = .

.. v ( x ) = 1 − x + x 2 − x 3 + . b > 0.. Hàm số – Trần Phương Bài 3. + x n −1 = u ( x ) − x n  ( n − 1) ! 2! n!  Ta có:  v ′ ( x ) = −1 + x − x 2 + . − xn ! ) < 1 2 n 2 3 n x 2 + . − x n Đặt u ( x ) = 1 + x + .. + x n −1   ( n − 1) ! 2! 4!   x − + f ′ +0−f1 ∞0+∞ −1 Do 3 ≤ n lẻ nên ƒ′ (x) cùng dấu với ( − 2x) Nhìn bảng biến thiên suy ra: f ( x ) < f ( 0 ) = 1 ∀x ≠ 0 ⇒ (đpcm) Bài 4. 16 ≤ f(t) < 1 ∀t > 0 ⇒ 4 3 2 2 ≤ 4 3 a4 + b4 a 3 + b3 a 3 + b3 4 a 4 + b 4 ...v ′ ( x ) = u ( x ) −  n!  n!      − x n [ u ( x ) + v ( x ) ] = −2 x n ⇒ f ′ ( x) = n! n! 1 + x 2 + x 4 + . 4 3 a4 + b4 a 3 + b3 ≥ 4 3 2 2 ⇔ 3 ( ) 1+ ( a) b a b 1 4 3 = 1+ t4 1+ t3 ≥ 4 3 2 2 1 t01+ ∞ f′ − f1 0+ 1 4 Xét f(t) = 1+ t4 1+ t 3 3 = (1+ t4 ) (1 + t ) 1 4 1 3 3 với t = 1 a >0 b −2 3 f′ (t) = (1 + t4 ) 4 t3 (1 + t3 ) 3 − (1 + t4 ) 4 t2 (1+ t3 ) (1+ t3 ) 3 4 3 2 −3 = t 2 (1 + ) 2 t3 −2 3 ( 1 + t 4 ) 4 ( t − 1) 2 −3 (1+ t3 ) 3 ⇒ 3 f′ (t) = 0 ⇔ t = 1 ⇒ Bảng biến thiên của f(t) Từ BBT ⇒ 2 2 Dấu bằng xảy ra ⇔ a = b > 0.. + xn! ) ( 1 − x + x2! − x3! + . + x n .. Chứng minh rằng: 4 1+ 3 a 3 + b3 4 a 4 + b 4 ≤ 2 2 4 3 ∀a.. 2! n! 2! 3! n! Ta cần chứng minh f ( x ) = u ( x ) . Cho 3 ≤ n lẻ.Chương I.. − x n −1 = −v ( x ) − x n  ( n − 1) ! 2! n!   x n  v ( x ) − u ( x ) v ( x ) + x n  ⇒ f ′ ( x ) = u ′ ( x ) .v ( x ) + u ( x ) ..v ( x ) < 1 u ′ ( x ) = 1 + x + x 2 + . Chứng minh rằng: ∀x ≠ 0 ta có: ( 1 + x + x2! + ... ≤ 2 2 ..

z ∈ [ 0. i 11 ( x 2 − 2 x + 2 ) 3 − 4 x 2 − 2 x + 2 = 2 x 2 − 4 x + m có 4 nghiệm 3x 2 − 1 = 2 x − 1 + mx có nghiệm duy nhất.  x 2 + 3mx + 1 < 0  a. Giá trị lớn nhất. Min của S = 3 x + 9 y . Tìm Max. Bài 8. Tìm m để: m x 2 + 8 = x + 2 có 2 nghiệm phân biệt. Bài 9. Tìm m để PT: x + 9 − x = − x 2 + 9 x + m có nghiệm.1] ( ) i 14 i 15 i 16 i 17 17 . Tìm Min của y = 4 + 4 −  2 + 2  + + b a a  b a b Cho x 2 + y 2 > 0 . BÀI TẬP VỀ NHÀ Bài 1. Min của P = x + y + z + xy + yz + zx . 4 π π Tìm m để PT: sin x.  . Tìm Min của y = ( 2 + 3 ) 2x + ( 2 − 3) 2x x x − 8 ( 2 + 3 ) + ( 2 − 3 )    Cho x. y . ∀x. b. Bài 3. Tìm giá trị nhỏ nhất của hàm số: f ( x) = x − sin A + x − sin C x − sin B − 1 x − sin C y = sin 6 x + cos 6 x + a sin x cos x Bài 2.sin 3 x = m có đúng 2 nghiệm x ∈  . x2. Bài 6. p 4 Tìm p ≠ 0 sao cho S = x14 + x 2 nhỏ nhất. Min của: a4 b4  a2 b2  a b Cho ab ≠ 0.cos 2 x. Tìm Max. Cho ∆ ABC có A > B > C . Tìm Max. Tìm m để PT: 2 − x + 2 + x − ( 2 − x ) ( 2 + x ) = m có nghiệm. Min của S = x2 + y2 x 2 + xy + 4 y 2 2 1 Giả sử phương trình x + px + 2 = 0 có nghiệm x1. . Bài 5. Cho x 2 + y 2 + z 2 = 1 . Bài 7. 2x − 1 i 12 i 13 π Tìm m để PT: m cos 2 x − 4 sin x cos x + m − 2 = 0 có nghiệm x ∈ 0. Cho a + b + c = 12 . Bài 4.Bài 3. Tìm Max. y ≥ 0 và x + y = 1 . nhỏ nhất của hàm số III.  4 2  3 x 2 + 2 x − 1 < 0  Tìm m để hệ BPT:  có nghiệm. i 10 Tìm m để PT: Tìm m để PT: phân biệt. CMR: a 2 + 8 + b 2 + 8 + c 2 + 8 ≥ 6 6 Chứng minh: 2 ( x 3 + y 3 + z 3 ) − ( x 2 y + y 2 z + z 2 x ) ≤ 3 .