Bệnh chủ quan duy ý chí A.

MỞ ĐẦU Trải qua hơn 20 năm đổi mới toàn diện đất nước, với những biến động và thăng trầm của lịch sử, đến nay, nhờ sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng mà cách mạng Việt Nam đã từng bước vượt qua những khó khăn và thử thách, đất nước ngày một phát triển vững chắc, đời sống của toàn dân về mọi mặt được nâng cao, thế và lực của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được củng cố vững chắc. Tuy nhiên, bên cạnh những thắng lợi đạt được, chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận khuyết điểm, những sai lầm chậm khắc phục. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã thật sự nhìn thẳng vào những yếu kém, sai lầm, đã tự phê bình và đề ra đường lối đổi mới toàn điện đất nước. Trong nhận thức về cách mạng xã hội chủ nghĩa, Đảng ta mặc dù đã có nhiều cố gắng nghiên cứu, tìm tòi, xây dựng đường lối, xác định mục tiêu và phương hướng xã hội chủ nghĩa nhưng Đảng cũng đã phạm những sai lầm chủ quan duy ý chí, vi phạm quy luật khách quan như: nóng vội trong cải tạo xã hội chủ nghĩa, xóa bỏ ngay nền kinh tế nhiều thành phần; đẩy mạnh quá mức việc xây dựng công nghiệp nặng; duy trì quá lâu cơ chế quản lý kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp; có nhiều chủ trương sai trong việc cải cách giá cả, tiền tệ, tiền lương. Công tác tư tưởng và tổ chức cán bộ phạm nhiều khuyết điểm nghiêm trọng... Nhận thức được tầm quan trọng của việc khắc phục những hạn chế mà căn nguyên là bệnh chủ quan, duy ý chí, chúng ta cần có cái nhìn một cách đúng đắn về căn bệnh này, nguyên nhân và biểu hiện của nó, đồng thời vạch ra những biện pháp khắc phục... là nhiệm vụ đang đặt ra cho toàn Đảng và những nhà nghiên cứu lý luận. Đó cũng chính là lý do thôi thúc tác giả lựa chọn làm đề tài tiểu luận của mình. B. NỘI DUNG I. Bệnh chủ quan duy ý chí ở nước ta hiện nay 1. Khái niệm bệnh chủ quan duy ý chí Chủ quan, duy ý chí là một căn bệnh khá phổ biến của nước ta và nhiều nước xã hội chủ nghĩa trước kia, nó gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Bệnh chủ quan, duy ý chí thực chất là khuynh hướng tư tưởng của chủ nghĩa duy tâm chủ quan, V.I. Lênin gọi đó là “chủ nghĩa duy tâm ý chí”. Đó là trào lưu tư tưởng không xuất phát từ thực tại khách quan, không tôn trọng thế giới khách quan, không lấy thực tiễn khách quan làm cơ sở, tiền đề cho việc đề ra chủ trương, hoạch định đường lối, chính sách. Bệnh chủ quan, duy ý chí cho rằng tư tưởng và ý chí của con người có thể quyết định tất cả. Mặc dù thừa nhận chủ nghĩa duy vật mác xít là cơ sở lý luận của thế giới quan khoa học hiện đại, là sự thống nhất giữa thế giới quan duy vật và phương pháp biện chứng nhưng những người duy vật mác xít vẫn có thể mắc phải bệnh chủ quan, duy ý chí một cách không tự giác, nhất là khi xem xét các vấn đề xã hội.

Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc. bất chấp quy luật khách quan để hành động. Nhưng quá đề cao ý chí. ý chí của con người. Nếu vận dụng nguyên lý về mối quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội để xem xét thì rõ ràng. (Sđd tr 233). chỉ dựa vào ý chí.. duy ý chí ở nước ta có nguồn gốc từ sự yếu kém về nhận thức. T5-NXBCTQG. cải tạo chính bản thân mình. Bệnh chủ quan: Chủ quan đối lập với khách quan.Lênin chỉ ra rằng. khoa học sẽ tất yếu dẫn đến tư duy kinh nghiệm và phạm phải sai lầm chủ quan duy ý chí. Chủ quan: còn có nghĩa là con người tự khẳng định mình bởi năng lực nhận thức quy luật. giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. ở một mức độ nào đó. dựa vào tình cảm. nhận thức hiện thực khách quan.. duy ý chí. Về điểm này. (Hồ Chí Minh: Toàn tập. khinh lí luận. Bệnh chủ quan. Ăngghen đã từng khẳng định: Tư duy lý luận chỉ là một đặc tính bẩm sinh dưới dạng năng lực của người ta. duy ý chí là khuynh hướng tuyệt đối hoá vai trò của nhân tố chủ quan. giữa thế giới khách quan với ý thức. mà trong công việc đổi mới hiện nay.tr233). 2. Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Khuyết điểm về tư tưởng tức là bệnh chủ quan”. lí luận suông. tri thức lý luận. sự yếu kém về trình độ văn hoá. hoặc lí luận suông”. cải tạo xã hội. hoặc khinh lí luận. đảng viên trước cách mạng ở nước ta. bệnh chủ quan duy ý chí là kết quả nếu không nói là tất cả của những điều kiện sinh hoạt vật chất . Bệnh chủ quan duy ý chí là sự thể hiện về trình độ văn hoá. tình trạng đó vẫn còn tồn tại như một hiện tượng phổ biến. là cái thuộc về ý thức. Do ý thức sai lầm về vai trò của lý luận mà dẫn đến lãng quên việc thường xuyên chủ động nâng cao năng lực tư duy lý luận (trong đó bao gồm cả quá trình học tập lý luận và kiểm nghiệm thực tiễn). Ph. người ta không thể có được tư duy biện chứng khoa học khi trình độ văn hoá. kém lí luận. . Trong đó. ý chí của con người thì bệnh chủ quan. Lí luận suông dẫn đến tác hại là nói không đi đôi với làm. là những biểu hiện và là thực tế không chỉ tồn tại trong cán bộ. tuyệt đối hoá tính sáng tạo của ý thức thì sớm muộn gì cũng rơi vào bệnh chủ quan. của ý chí cá nhân mà xa rời hiện thực khách quan. đảng viên mà lí luận suông là không làm tròn vai trò tiên phong gương mẫu của mình. sẽ làm mất uy tín của Đảng. khoa học chưa đạt đến một chuẩn mực cần có. cụ thể là của trình độ phát triển thấp kém về kinh tế. hoặc nói nhiều làm ít. khoa học của chủ thể nhận thức có thể khẳng định rằng.H1995. trên cơ sở đó mà cải tạo tự nhiên. bất chấp quy luật khách quan. không đáp ứng được những yêu cầu của thực tiễn đã và đang đặt ra. Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Nguyên nhân của bệnh chủ quan là: kém lí luận. Năng lực ấy cần phái được phát triển hoàn thiện. ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan một cách sáng tạo. Xét từ mối quan hệ giữa vật chất và ý thức.Học thuyết Mác . Nguyên nhânbệnh chủ quan. tri thức khoa học. Vì vậy. duy ý chí Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh chủ quan duy ý chí.xã hội. quá đề cao sự suy nghĩ một chiều của cá nhân. không tôn trọng quy luật. Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc. thì đó là “bệnh chủ quan”. song nếu cường điệu hoá. thậm chí còn lấy nhiệt tình thay cho sự yếu kém về hiểu biết và tri thức khoa học. Vì vậy. Cán bộ.

Trong tình hình đó. sai lầm càng trở nên nghiêm trọng. thay cho việc tìm cách khắc phục sai lầm thì có thể là thái độ thời ơ. không đánh giá đúng vấn đề. V.. Thực tiễn cho thấy.. Sự yếu kém về tri thức khoa học nên các chủ thể không đủ năng lực để nắm bắt. cường điệu.để khắc phục tình trạng yếu kém đó. sai lầm chủ quan.Lênin đã cảnh báo: "Đối với một chính Đảng vô sản. hoặc cho nguyên nhân khách quan. .I. Về vấn đề này. V. sửa chữa. Ngoài nguyên nhân hạn chế về trình độ nhận thức.. tuyệt đối hoá vai trò của ý chí chủ quan con người. Lênin đã gọi căn bệnh này “là sự mù quáng chủ quan”. đề cao cá nhân trong khi sự vận động đa chiều của sự vật. đặc biệt là các vấn đề xã hội. bệnh chủ quan duy ý chí là do sự yếu kém về trình độ nhận thức nói chung và sự hạn chế trong quá trình áp dụng lý luận vào thực tiễn nói riêng. không đáp ứng được những yêu cầu của thực tiễn đang đặt ra. đánh giá các vấn đề thì dựa vào sự hiểu biết cá nhân. Về lý luận. quá trình hoạch định đường lối chiến lược. chờ đợi sự may rủi. cách trước tiên và chủ yếu là phải học tập.Chính sự yếu kém trong hiểu biết về khoa học và lý luận làm cho các chủ thể không đủ năng lực giải quyết triệt để các vấn đề xã hội. giai cấp và do đặc điểm tâm lý của người sản xuất nhỏ. theo chúng tôi. sự việc làm cho chúng có đa bản chất. bệnh chủ quan duy ý chí có nhiều biến thể phức tạp và trở thành mầm mống cho nhiều căn bệnh mới trong nhận thức. Tựu trung. sách lược cách mạng và sự cụ thể hoá đường lối đó bằng các chủ trương. Vì sự yếu kém về mặt lý luận và tri thức khoa học nên không đáp ứng yêu cầu khách quan của sự vận động và phát triển của thế giới khách quan. Định ra một sách lược vô sản nói trên cơ sở đó có nghĩa là làm cho sách lược đó bị thất bại". Bên cạnh đó. Lênin đã từng nói: “Đối với một chính Đảng vô sản.I. Song là một loại bệnh “ấu trĩ tả khuynh” nên nó vẫn có khả năng được ngăn ngừa và loại bỏ. Do đó. hậu quả của nó khó có thể lường trước được. Cũng do sự yếu kém đó mà thường đề cao. và do đó. thổi phồng.. còn có nguyên nhân chủ quan khác. lối tư duy kinh nghiệm.”. không vạch ra được sự vận động phát triển của sự vật hiện tượng. sai lầm. không có sai lầm nào nguy hiểm hơn là định ra sách lược của mình theo ý muốn chủ quan. là sai lầm tự phát dẫn đến rơi vào chủ nghĩa duy tâm một cách không tự giác.. Đó là. bệnh chủ quan duy ý là một phạm trù lịch sử nên nó có nguồn gốc lịch sử.Từ đó dẫn đến sự trì trệ trong tư duy. bơm to. chính sách và pháp luật. tìm cách thuyết minh cho “sự sáng tạo hợp quy luật” hoặc tìm cách đổ lỗi cho người khác. xã hội. rèn luyện lý luận. Sự yếu kém về tri thức lý luận làm con người không nắm bắt được bản chất của các vấn đề nảy sinh từ thực tiễn. áp đặt của ý muốn chủ quan tự phát sẽ làm nguy hại nghiêm trọng đến sự phát triển của đất nước mà trước mắt cũng như lâu dài. nếu bị sự can thiệp. V. sự yếu kém hơn trong nhận thức và bảo thủ hơn trong hành động.của chủ nghĩa duy vật biện chứng.I. trình độ lý luận dẫn đến lúng túng về biện pháp khắc phục. do tính bảo thủ hoặc vì lợi ích cá nhân nên chủ thể tìm cách che giấu khuyết điểm.. không sai lầm nào nguy là nguy hiểm hơn là định ra sách lược của mình theo ý muốn chủ quan. không vạch ra đuợc xu thế vận động và phát triển của hoàn cảnh kinh tế xã hội. Khi xem xét.

bệnh chủ quan duy ý chí trở thành một trong những nguyên nhân làm cho nền kinh tế bị đình đốn. hướng nội và lạc quan.Việt Nam là một dân tộc có nền văn minh lúa nước phát triển từ rất sớm. chính sách phát triển kinh tế linh hoạt và khoa học dẫn đường. đánh giá hiện thực khách quan. trong thực tiễn ngày nay. duy ý chí. quá chú trọng đến lý luận. phát triển kinh tế.. giá cả. Trong cải tạo và xây dựng chủ nghĩa xã hội trước đổi mới. xoá bỏ mọi thành phần kinh tế khác.giành . hoàn cảnh của thực tiễn. trong thời kỳ xây dựng CHXH trước đây. ảo tưởng về tốc độ cải tạo. chúng ta cũng đã mắc phải căn bệnh này. lãng phí.Điều này ảnh hưởng rất lớn đến lối tư duy của người Việt. Sai lầm chủ quan duy ý chí đó là sự vi phạm nguyên tắc khách quan của sự xem xét. duy ý chí ở nước ta Từ năm 1975 đến 1986. góp phần làm cho nền kinh tế xã hội lâm vào tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng. . Có thời gian.. hình thức chủ nghĩa.giữ nền độc lập. và do đó. chúng ta đã không có được một đường lối. sa sút. vi phạm nghiêm trọng quy luật khách quan. Bên cạnh đó. dẫn đến sự máy móc. Bệnh chủ quan duy ý chí còn dẫn đến tệ mệnh lệnh hành chính.Điều này thể hiện ở việc chúng ta đã nóng vội trong việc cải tạo và xây dựng chủ nghĩa xã hội. quá trình khắc phục bệnh chủ quan duy ý chí phải là sự kết hợp giữa việc nâng cao trình độ nhận thức. trong đó dẫn đến bệnh chủ quan. sức mạnh vạn năng. lối sống cộng đồng. chúng ta đã đẩy mạnh quá mức việc xây dựng và phát triển công nghiệp nặng. chúng ta đã chủ quan trong việc đánh giá những khả năng hiện có. trình độ lý luận mà còn là sản phẩm của một nền sản xuất nhỏ lạc hậu kéo dài. Ở Việt Nam . Bệnh chủ quan duy ý chí là căn bệnh không chỉ do yếu kém về trình độ nhận thức. dẫn đến việc đề ra những chỉ tiêu quá cao trong xây dựng cơ bản và phát triền sản xuất. bệnh gia trưởng độc đoán chuyên quyền. bệnh chủ quan duy ý chí ở nước ta có biểu hiện ở sự thoát ly cả lý luận khoa học lẫn thực tiễn đất nước.Lịch sử dân tộc Việt Nam là lịch sử của những cuộc đấu tranh dựng . chúng ta đã mắc những sai lầm nghiêm trọng mà chủ yếu là bệnh chủ quan duy ý chí. chủ quan khi vận dụng và thực tiễn mà quên đi điều kiện. lối tư duy chủ quan. trái với tinh thần của phép biện chứng duy vật. trong đó bao hàm cả việc nắm vững phép biện chứng duy vật với việc đẩy mạnh đổi mới và phát triển kinh tế. coi đó là chiếc chìa khoá. trình độ lý luận. Căn bệnh đó biểu hiện ở chỗ.Tuy nhiên. Do vậy. dựa vào kinh nghiệm.Những thắng lợi lịch sử đó là kết quả của tinh thần đoàn kết cộng đồng nhưng cũng chính những thắng lợi đó khiến cho tư duy chúng ta thường chủ quan. Nguồn gốc của bệnh chủ quan.Điều này chúng ta dễ nhận thấy ở khuynh hướng tâm lý tư tưởng thời kỳ sau đại thắng mùa Xuân 1975. gây ra hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế xã hội. đến lượt nó. sự sai lầm trong chính sách cải cách tiền lương. dựa vào kinh nghiệm đã đem lại những hậu quả to lớn. nóng vội. coi thường người lao động. Vì không nắm mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn. duy ý chí còn do xa rời nguyên tắc thống nhất giữa lý luận với thực tiễn và thái độ thiếu khách quan trong nhận thức. thống nhất đất nước và trong việc hoạch định và duy trì quá lâu cơ chế kinh tế tập trung quan liêu bao cấp. trong phát triển kinh tế chỉ chú trọng phát triển thành phần kinh tế quốc doanh và tập thể. tệ sùng bái cá nhân. tham ô. 3. Biểu hiện của bệnh chủ quan. trọng tình. ban phát đặc ân.

Chế độ hành chính mệnh lệnh. Lênin đã khẳng định: “Nếu phân tích tình hình chính trị hiện nay. ở chúng luôn có cội nguồn kinh tế .xã hội cả bề rộng lẫn chiều sâu trong một khoảng thời gian ngắn. chính sách kinh tế. với cạnh tranh… Chúng ta đã có những thành kiến không đúng. trong các nước có chế độ chiếm hữu ít ruộng đất. Chúng ta đã quên rằng chính V. là sự phủ nhận nền sản xuất hàng hóa và thành kiến với quy luật giá trị. nền kinh tế vẫn ở tình trạng nông nghiệp lạc hậu.xã hội. Bởi lẽ. do ảo tưởng. nó dẫn đến chỗ tách đường lối. Chủ nghĩa chủ quan duy ý chí đã dẫn chúng ta đến chỗ tạo ra chế độ hành chính mệnh lệnh. chính sách và trong hoạt động thực tiễn là ở chỗ: + Một là. . chúng ta có thể nói rằng chúng ta đang ở vào một thời kỳ quá độ trong thời kỳ quá độ. là mong muốn giải quyết mọi vấn đề kinh tế . ý chí. do đó không chú ý vận dụng chúng vào việc chế định các chủ trương. tự túc và phân tán của nền nông nghiệp nước ta. trên thực tế. chính sách ra khỏi đời sống kinh tế . rập khuôn theo nước ngoài. Toàn bộ nền chuyên chính vô sản là một thời kỳ quá độ. Ph. chưa thực sự thừa nhận những quy luật của sản xuất hàng hóa đang tồn tại khách quan. gia trưởng đến bệnh hình thức. Ăngghen đã chỉ rõ: “Bất cứ ở đâu. Do chủ quan duy ý chí. tâm lý và tư tưởng.I. chính sách không phản ánh đúng lợi ích sống còn và ý chí của quần chúng lao động mà thể hiện lợi ích. duy ý chí phát triển. chế độ hành chính mệnh lệnh. ý muốn chủ quan của một nhóm người. khi tiến hành tập thể hóa nông nghiệp chúng ta đã máy móc. những biện pháp quá độ đó. chúng ta đã vội vàng tiến hành công nghiệp hóa XHCN. hơn nữa lại tập trung ngay vào công nghiệp nặng với vốn đầu tư lớn song hiệu quả chẳng thu được không như kế hoạch ban đầu. cơ chế tập trung quan liêu bao cấp thể hiện dưới những hình thức hết sức đa dạng. với mối quan hệ hàng . kết cấu hạ tầng kinh tế . chúng ta chỉ thấy một mầu hồng mà không lường hết khó khăn trong quá trình công nghiệp hóa và tập thể hóa nông nghiệp. Từ chỗ không đánh giá đầy đủ những đặc thù của một nước nghèo nàn và kém phát triển. sẽ căn bản khác với những biện pháp quá độ trong các nước có chế độ chiếm hữu nhiều ruộng đất”.Chủ nghĩa chủ quan duy ý chí đã đưa chúng ta tới ảo tưởng có thể đưa ngay nền kinh tế còn phổ biến là sản xuất nhỏ tiến thẳng lên CNXH. nặng tính tự cấp. Khi đó. thống nhất đất nước. tệ quan liêu giấy tờ. chúng ta đã không nhận thức đúng vị trí và vai trò của các bước quá độ gián tiếp và do đó chúng ta đã bỏ qua các hình thức kinh tế trung gian quá độ của một nước nông nghiệp lạc hậu đi lên CNXH. bao cấp lại trở thành “mảnh đất mầu mỡ” để chủ nghĩa chủ quan. với khí thế của một dân tộc vừa chiến thắng lại cộng thêm nhiệt tình mang nặng tính tiểu tư sản. trang bị kỹ thuật.Một biểu hiện nữa của sai lầm do mắc bệnh chủ quan duy ý chí là đường lối tiến hành công nghiệp hóa và tập thể hóa nông nghiệp. Biểu hiện rõ nét nhất của sai lầm đó là đường lối xây dựng CNXH với bốn mục tiêu chủ yếu mà Đại hội IV đã đề ra.xã hội thấp kém. là kế hoạch hoàn thành thời kỳ quá độ trong vòng 20 năm. tạo ra cơ chế tập trung quan liêu bao cấp. chúng ta đã bỏ qua chỉ dẫn của Lênin về hình thức quá độ gián tiếp để một nước mà nền kinh tế còn là sản xuất nhỏ đi lên CNXH. không tính đến thực tiễn còn đang lạc hậu. cơ chế tập trung quan liêu.xã hội. bản thân những biện pháp quá độ cũng sẽ phải thích ứng với những điều kiện sẽ có trong thời gian đó. nhưng hiện nay có thể nói rằng chúng ta có cả một loạt thời kỳ quá độ mới”. Đến lượt mình. có những tiền đề triết học và cơ sở phương pháp luận làm nảy sinh và nuôi dưỡng chủ nghĩa chủ quan duy ý chí.. bắt đầu từ thói độc đoán. Sai lầm đó đã được lặp lại sau khi giải phóng miền Nam . Đặc biệt.tiền. Từ đó mà dẫn đến sự . Do muốn “tiến thẳng”. Nó làm cho đường lối. Nguy cơ của căn bệnh chủ quan duy ý chí trong việc hoạch định đường lối. muốn quá độ trực tiếp lên CNXH.

duy trì quá lâu cơ chế quản lý kinh tế tập trung quan liêu. kéo dài nhiều năm trong công cuộc xây dựng CNXH ở nước ta.xã hội. + Hai là. nó chỉ có thể phá vỡ được cái cũ chứ không thể xây dựng cái mới. về thời kì quá độ của chúng ta. chính sách và trong hoạt động thực tiễn. bệnh hình thức. dân chủ. nhiều hình thức sở hữu theo định hướng XHCN. + Bốn là. chế độ hành chính mệnh lệnh.. xác định đúng mục tiêu và phương hướng XHCN. CNXH sinh động.Chúng ta sẽ đạt được tất cả những gì mong muốn. Nhưng Đảng đã phạm sai lầm chủ quan duy ý chí.thiếu hiệu quả trong quản lý. sự quan liêu hóa đời sống xã hội. Tính chất máy móc hành chính và quan liêu không dung hợp được với tinh thần của CNXH. nó dẫn đến chỗ tuyệt đối hóa biện pháp hành chính. Biểu hiện cụ thể của nó là ở chỗ chúng ta đã quá đề cao nhiệt tình của quần chúng. CNXH không phải là kết quả của những sắc lệnh từ trên ban xuống. vượt lên trên cả những đòi hỏi của thực tiễn. thờ ơ. của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần. sự thờ ơ. của yếu tố chính trị trong việc hoạch định đường lối. Nó khiến cho phê bình và tự phê bình trở thành khẩu hiệu suông. khuyết điểm ấy bắt nguồn từ những sai lầm trong quan điểm và lý luận cơ bản về CNXH. đặc biệt là những sai lầm về chính sách kinh tế là bệnh chủ quan duy ý chí. đó là nhân tố cơ bản của xã hội mới. khuyết điểm nghiêm trọng. tệ quan liêu giấy tờ. + Ba là. của những quy luật khách quan đang tác động trong đời sống kinh tế . phương pháp hoàn toàn xa lạ với bản chất đích thực của CNXH. sáng tạo là sự nghiệp của bản thân quần chúng nhân dân. văn hóa .I. cưỡng bức trong việc giải quyết các nhiệm vụ kinh tế. Đảng ta đã có nhiều cố gắng nghiên cứu. . Tại Đại hội VII và trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên CNXH. Đó là thứ ảo tưởng mà V. vào ý chí và nguyện vọng chủ quan. cơ chế tập trung quan liêu bao cấp trở thành cung cách. tìm tòi. lối suy nghĩ và hành động giản đơn. như Lênin đã khẳng định: Tính sáng tạo sinh động của quần chúng.Chủ nghĩa chủ quan duy ý chí còn dẫn đến chỗ cường điệu hóa vai trò của nhân tố chủ quan..xã hội đang vận động không ngừng.Những sai lầm. nguyện vọng của quần chúng dẫn đến hiện tượng lạm dụng chức quyền để mưu đồ lợi ích cá nhân. vi phạm quy luật khách quan: nóng vội trong cải tạo XHCN. có lúc đẩy mạnh quá mức việc xây dựng công nghiệp nặng. bao cấp… Nhận định đó cho thấy chủ nghĩa chủ .xã hội. Đảng ta đã chỉ rõ: Trong cách mạng XHCN. “Khuynh hướng tư tưởng chủ yếu của những sai lầm ấy. hạn chế quyền tự do và các quyền công dân khác của quần chúng lao động. của công cuộc đổi mới đất nước. lãnh đạm ở những người lãnh đạo trước yêu cầu. xóa bỏ ngay nền kinh tế nhiều thành phần. xây dựng đường lối. Lênin đã từng phê phán khi ông chỉ ra rằng nhiệt tình cách mạng chỉ là một trong những yếu tố chứ không phải là yếu tố duy nhất quyết định sự ra đời một chế độ xã hội mới. Khi thực tiễn đã thay đổi. ảo tưởng khi cho rằng dựa vào nhiệt tình của quần chúng. Bởi lẽ. đánh giá những sai lầm. nóng vội chạy theo nguyện vọng chủ quan”. bất chấp những quy luật khách quan của đời sống kinh tế . nó tạo ra thái độ bàng quan. Đại hội VI của Đảng đã phân tích. nó dẫn đến chỗ coi thường ý kiến và khả năng sáng tạo của quần chúng lao động. Nó hạn chế tính công khai.

không trung thực khi đánh giá sự vật hiện tượng. nhìn thẳng vào sự thật tránh thái độ chủ quan. các lĩnh vực. 1.xã hội của nước ta phát triển theo chiều hướng tiến lên mà ngược lại còn kìm hãm sự phát triển đó.quan và duy ý chí là một trong những yếu tố chủ yếu dẫn đến những sai lầm. chính sách này không có tác dụng cài tạo thực tiễn. chính sách nhằm xây dựng mô hình đó và các biện pháp. phương tiện để thực hiện đường lối. Vì vậy. nói rõ sự thật và rút ra bài học kinh nghiệm bổ ích “xuất phát từ thực tế. không lấy ý muốn chủ quan thay cho điều kiện khách quan. bất cứ ở đâu cũng phải tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan. tiễn vững chắc. định kiến. trong hoạt động thực tiễn của Đảng và Nhà nước ta suốt một thời gian dài. tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan”. Nguyên tắc này đòi hỏi bất cứ lúc nào. chính sách. Do nhận thức mang tính chủ quan duy ý chí. hoạch định chính sách. Đảm bảo nguyên tắc này là điều kiện tiên quyết khi đề ra đường lối.nguyên tắc nhìn thẳng vào sự thật. một nguyên tắc hết sức quan trọng . khuyết điểm trong việc hoạch định đường lối. II. để tiến nhanh. chúng ta đã phạm phải sai lầm giáo điều. không tôn trọng quy luật khách quan nên đường lối. đặc biệt chúng ta cần khắc phục bệnh chủ quan. đánh giá đúng sự thật. tiến mạnh. Hà Nội. đổi mới đất nước trên tất cả các mặt. tôn trọng quy luật khách quan”. tình cảm cá nhân làm chính sách và áp đặt cho thực tế. Biện pháp khắc phục Bệnh chủ quan duy ý chí ở nước ta hiện nay Cương lĩnh của Đảng khẳng định: “Đảng đã phạm sai lầm chủ quan duy ý chí. chiến lược. phiến diện.4). . chủ trương của Đảng phải xuất phát từ thực tế. Nguyên tắc khách quan là một trong những nguyên tắc hàng đầu của triết học mác xít. Quán triệt nguyên tắc khách quan trong hoạt động lý luận và thực tiễn Để thực hiện sự nghiệp đổi mới. Trong quá trình xây dựng CNXH. duy ý chí mà chúng ta đã từng mắc phải. đồng thời phải tôn trọng sự thật. Quán triệt nguyên tắc khách quan đòi hỏi chúng ta trong nhận thức và hành động phải xuất phát từ thực tế khách quan. không lấy ý chí chủ quan. như Đảng ta từng khẳng định trong các văn kiện Đại hội: “Mọi đường lối. Đó là nhiệm vụ cấp bách và hàng đầu của chúng ta hiện nay. 1991. hơn bao giờ hết. xa rời thực tiễn. giữa khách quan và chủ quan trong chủ nghĩa duy vật biện chứng. tr. vi phạm quy luật khách quan” (Đảng Cộng sản Việt Nam : Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. cứng nhắc và chủ quan duy ý chí khi áp đặt một mô hình CNXH được thiết kế không xuất phát từ thực tiễn nước ta. đưa nước ta ngang tầm với nhiều nước trong khu vực và quốc tế chúng ta cần nghiêm túc kiểm điểm. nó là hệ quả tất yếu rút ra từ mối quan hệ giữa vật chất và ý thức.Đó là mô hình CNXH thuần khiết với nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung. phản ánh sự vật một cách trung thực đúng như bản chất vốn có của nó. nóng vội. làm cho thực tiễn kinh tế . Nxb Sự thật. chỉ hai hình thức sở hữu toàn dân và tập thể được phép tồn tại với sự thống nhất tuyệt đối về chính trị và tinh thần. khắc phục những hạn chế. từ bản thân sự vật.

Con người chỉ có thể phân tích chính bản thân sự vật. Mọi mục tiêu đặt ra cho hoạt động của con người cũng đều xuất phát từ những tiền đề vật chất.24). chủ quan nóng vội. sáng tạo của ý thức cũng hết sức quan trọng. hiện đại hoá. con người phải có quan điểm khách quan. Quan điểm khách quan yêu cầu chúng ta phải luôn luôn tôn trọng quy luật khách quan. đưa nước ta trở thành một nước công nghiệp. xa rời hiện thực.Thực tế lịch sử cho thấy. từ điều kiện vật chất. còn nếu chúng ta làm ngược quá trình đó thì tất yếu sẽ thất bại. rằng không thể lấy nguyện vọng tốt đẹp làm mục tiêu chung mà phải xuất phát từ thực tiễn và phải làm theo quy luật. mỗi khi làm trái quy luật. Quan điểm khách quan đòi hỏi chúng ta phải chống chủ nghĩa chủ quan dưới mọi hình thức. 2001. các mục tiêu mà chúng ta đề ra quá thấp so với điều kiện kinh tế thực tại thì nó sẽ làm hạn chế. Trong bất kỳ xã hội nào. không thúc đẩy việc khai thác những tiềm năng hiện có. rơi vào ảo tưởng và không đạt được.Lê-nin là cách mạng và khoa học.Từ mối quan hệ giữa vật chất và ý thức. Khi điều kiện kinh tế còn thấp mà đề ra những mục tiêu xã hội quá cao thì không tưởng. Đảng ta luôn đặt lên hàng đầu nhiệm vụ phát triển kinh tế. Bản chất của chủ nghĩa Mác . việc giáo dục ý chí vươn lên cho con người. tr. muốn thành công. khoa học đó đòi hỏi các chủ thể nghiên cứu vừa phải đứng vững trên lập trường cách mạng. Hà Nội. không được áp đặt cho sự vật những cái mà vốn bản thân nó không có hoặc không thêr có được. lập trường của giai cấp công nhân vừa phải thực hiện việc nghiên cứu với một tinh thần và phương pháp khoa . đặc biệt là việc phát huy tính năng động.Quan điểm khách quan đòi hỏi chúng ta phải luôn luôn coi trọng việc phát huy vai trò của ý thức. Quan điểm khách quan yêu cầu chủ thể cải tạo muốn nhân thức và cải tạo sự vật phải xuất phát từ bản thân sự vật hiện tượng. Bài học từ thời kỳ bao cấp là một minh chứng sống động. Trong hoạt động nhận thức cũng như trong hoạt động thực tiễn bao giờ cũng đi từ những điều kiện. Nxb CHính trị quốc gia.NGược lại. xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ. tư tưởng. việc xây dựng một đời sống tinh thần lành mạnh. Nhận thức được tầm quan trọng của việc nắm vững nguyên tắc khách quan. hiện tượng. nhận thức bản thân nó để từ đó tìm ra biện pháp cải tạo nó nhằm phục vụ cho mình.Bản chất cách mạng. đồng thời xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp theo định hướng xã hội chủ nghĩa” (Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX. xa rời hiện thực thì chúng ta phải trả giá cho những hành động của mình. Mặc dù con người luôn tồn tại với tư cách là một chủ thể nhận thức và cải tạo thế giới . ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất. là chủ nhân của xã hội nhưng con người không thể hoạt động một cách tuỳ tiện theo lối tư duy và ý muốn chủ quan của mình. từ chủ nghĩa duy tâm chủ quan đến những biểu hiện của bệnh chủ quan duy ý chí. thậm chí là kìm hãm khả năng của con người. Nếu thiếu những yếu tố tinh thần này con người không thể hoạt động có hiệu quả. trong mọi hoạt động. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng xác định nhiệm vụ: “Đẩy mạnh công nghiệp hoá. chứ không phải là tiền đề tinh thần. chủ nghĩa duy vật mác xít cho rằng.Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và nguyên tắc khách quan trong triết học mác xít nói riêng khi xem xét. phân tích sự vật. những hoàn cảnh thực tế. 2. Quán triệt nghiêm túc quan điểm của chủ nghĩa Mác .

từ đổi mới tư duy lý luận. đảng viên khi đã có chính quyền nhà nước.I. thiên về miêu tả. Nxb CTQG. người lãnh đạo. khoa học của chủ nghĩa Mác Lê-nin cả trong nhận thức cũng như trong vận dụng vào thực tiễn. “Công tác tư tưởng còn nhiều bất cập và thiếu tính thuyết phục. đặc biệt là tư duy kinh tế đến đẩy mạnh nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn. đảng viên. Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Cộng sản Việt Nam (4/2006) khẳng định: “Hai mươi năm qua. khó lường. . tính chiến đấu. Đảng ta xác định cần tiếp tục đổi mới tư duy lý luận về chủ nghĩa xã hội. V. toàn quân. Trong những thành tựu đó có thành tựu của lý luận. 48]. H. Hồ Chí Minh đã vận dụng và phát triển luận điểm mác-xít lêninnít ấy vào thực tiễn cách mạng Việt Nam ở giai đoạn cán bộ. đoàn kết. nhiều vấn đề lý luận cần được bổ sung. không chịu đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản thì sẽ không những không thể có sự hiểu biết lý luận chắc chắn mà còn có thể làm méo mó bản chất cách mạng.Nxb CTQG. Hồ Chí Minh đã chỉ rõ sự cần thiết của việc học tập lý luận đối với cán bộ. Bệnh “giáo điều” trong nghiên cứu lý luận. tr. 2000. tr. tr. Theo Người. tập 5. Toàn tập. trong đó có nguyên nhân quan trọng là do sự yếu kém. người cách mạng không thể làm tròn nhiệm vụ của người chiến sĩ tiên phong. 232] nhưng bước vào thời kỳ mới. đúng đắn. một chiều. Nxb Chính trị quốc gia. Sự nghiệp đổi mới. với sự nỗ lực phấn đấu của toàn Đảng. 2000. H. Người luôn dành sự quan tâm đối với việc học tập lý luận và nâng cáo trình độ lý luận cho cán bộ. giản đơn. xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nước ta đang diễn ra trong sự vận động của lịch sử thế giới đương đại với nhiều diễn biến phức tạp. nguyên nhân của các khuyết điểm ấy có nhiều. “đại khái”. lãnh đạo nhân dân giành lại thống nhất và độc lập.Công việc đã có kết quả vẻ vang” [2Hồ Chí Minh. về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay. kể cả một số người cán bộ làm công tác lý luận đã dẫn đến tình trạng hời hợt. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. đảng viên bởi vì theo Người “không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi” [1Hồ Chí Minh. dẫn dắt phong trào nếu như không được vũ trang bởi lý luận tiên phong. Công tác lý luận chưa làm sáng tỏ được một số vấn đề lý luận quan trọng trong công cuộc đổi mới”[Đảng Cộng sản Việt Nam. sự “hời hợt”. 2006. sự yếu kém về trình độ sáng tạo ở một bộ phận cán bộ đảng viên. khắc phục được bệnh chủ quan. 3. Muốn “làm sáng tỏ được một số vấn đề lý luận quan trọng của công cuộc đổi mới”. Lênin đã chỉ ra rằng không có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng. H. 234]. Toàn tập. toàn dân. đảng viên còn mắc “nhiều khuyết điểm”. Tăng cường đổi mới công tác lý luận Về lý luận. Trong khi đó. suy diễn một cách chủ quan về các vấn đề thực tiễn. tập 5. Đánh giá về những thành tựu đạt được sau hơn 20 năm đổi mới. Chủ tịch Hồ Chí Minh trong suốt thời gian hoạt động cách mạng. công cuộc đổi mới ở nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử”. Nhiều vấn đề thực tiễn bức thiết đòi hỏi phải được làm sáng tỏ. phát triển và hoàn thiện.Lê-nin. cán bộ. Người cho rằng “Đảng ta đã hy sinh tranh đấu. những tư tưởng cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh.học nghiêm túc. hạn chế về lý luận của cán bộ. Sự thiếu hụt về năng lực nhận thức và tư duy. duy ý chí thì nhất thiết chúng ta phải nắm chắc hơn những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác .

đảng viên kém lý luận. bồi dưỡng cán bộ làm công tác lý . cách sửa chữa tốt nhất là phải học tập. nhiệm vụ cách mạng. xử trí cho khéo” mọi công việc. Lười học lý luận là một biểu hiện suy thoái. năm 2006. phi mác-xít. học bằng con đường tổ chức. nâng cao trình độ. tự học trong thực tiễn đấu tranh cách mạng.Lê-nin. thực sự có năng lực. nhân dân lao động đã là người làm chủ xã hội. chất lượng nghiên cứu lý luận của Đảng. tại Đại hội X. thì sẽ tạo cơ hội. tư tưởng Hồ Chí Minh. Nxb Chính trị quốc gia. nâng cao trình độ lý luận cho đội ngũ cán bộ làm công tác lý luận có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. tiếp tục làm sáng tỏ những vấn đề về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nước ta. Theo Hồ Chí Minh. Cán bộ. biện pháp cơ bản là học tập. không tự bồi dưỡng chủ nghĩa Mác . những tinh hoa văn hóa thế giới chiếm vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần xã hội" như Nghị quyết Trung ương năm khoá X của Đảng đã chỉ rõ. đảng viên. một chiến lược đào tạo. không bám chắc vào thực tiễn cách mạng sôi động của đất nước trong hoạt động lý luận. điều kiện thuận lợi cho sự xuất hiện và phát triển trong xã hội những lý thuyết. Không có trình độ lý luận. học hỏi nhân dân. Thực hiện tốt công việc quan trọng này thì Đảng mới có thể hoàn thành thắng lợi sứ mệnh lãnh đạo cách mạng trong tình hình mới. và từ sự suy thoái này dẫn đến suy thoái về tư tưởng chính trị không phải là không thể xảy ra. Theo đó. trình độ lý luận cho cán bộ.lý luận là vấn đề đặt ra rất cấp thiết và gay gắt hiện nay. Phải kiên quyết khắc phục tình trạng xem thường lý luận. thì theo Người. làm cho hệ tư tưởng của Ðảng. đường lối. đảng viên không biết lý luận. tư tưởng Hồ Chí Minh bị xem nhẹ. do đó “kết quả thường thất bại”. đất nước. cân nhắc cho đúng. tư tưởng Hồ Chí Minh. làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn đường lối. không thực chất lý luận chủ nghĩa Mác . Ở đây. nắm không chắc. đảng viên để đủ sức giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng . Có nâng cao trình độ lý luận của đội ngũ cán hộ. những giá trị tốt đẹp trong truyền thống văn hóa dân tộc. đảng viên. bằng con đường tự học: tự học trong sách vở. của giai cấp công nhân. quan điểm. Quán triệt tư tưởng của Hồ Chí Minh. “bị bỏ qua”. lý tưởng xã hội chủ nghĩa. “cốt có chứng chỉ” để thuận lợi cho con đường công danh. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. đường lối của Ðảng. những quan điểm cơ hội. Lý luận chủ nghĩa Mác .Lê-nin. Vì thế. chính sách của Đảng và Nhà nước. “quá nhiều việc” mà không chịu học tập. thì không thể trở thành cán bộ thực sự có trí tuệ. của toàn thể cán bộ. trong cuộc sống. việc bồi dưỡng. Đảng ta đặt vấn đề: “Nâng cao trình độ trí tuệ. Không thể vin cớ do “quá bận rộn”. Lười học lý luận. 131]. kém lý luận thì “không biết xem cho rõ. đồng thời phải khắc phục tình trạng xa rời thực tiễn. tr. đảng viên mới có thể làm cho công tác tư tưởng lý luận thực sự đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác .đảng viên đã là người có chức có quyền. học mọi người.Lê-nin.Lê-nin. Để sửa chữa cho cán bộ. không vững. đường lối.Đó là công việc của bản thân Đảng. thực dụng. mang tính chất “trang trí”. nâng cao trình độ trí tuệ. Hà Nội. chạy theo mục đích thực dụng trong hoạt động thực tiễn. cũng như những vấn đề về tình hình thế giới. hoặc học lý luận một cách hình thức. Phải kiên quyết khắc phục căn bệnh lười học lý luận trong một số cán bộ. quan điểm của Đảng thì chúng ta không thể giành được thắng lợi trong cuộc đấu tranh này. chính sách của Đảng trong thời kỳ mới” [Đảng Cộng sản Việt Nam. “dị ứng” với lý luận. tư tưởng Hồ Chí Minh.

bổ sung.luận một cách khoa học. là một bước ngoặt cách mạng trong nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh phải là một hướng ưu tiên. phai nhạt về lý tưởng. 5. thực hiện cơ chế kế hoạch hoá theo phương thức hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa đúng nguyên tắc tập trung. xây dựng thành công nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo sự quản lý của Nhà nước. phẩm chất đạo đức. tư tưởng trong xã hội”. bức xúc nảy sinh từ thực tiễn . công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa càng được đẩy mạnh và đi vào chiều sâu càng bộc lộ nhiều vấn đề mới. tình hình thế giới có nhiều biến động phức tạp. dân chủ mà khâu chủ yếu là thực hiện chế độ tự chủ sản xuất. tư tưởng Hồ Chí Minh. bồi dưỡng cán bộ làm công tác lý luận. tham khảo có chọn lọc lý luận và kinh nghiệm nước ngoài. toàn diện hơn về kinh điển. thảo luận dân chủ. có tính đột phá trong công tác đào tạo ở các trường Đảng của cả nước. dao động về chủ nghĩa xã hội và con đường xã hội chủ nghĩa ở nước ta. có bước đi và lộ trình phù hợp là đòi hỏi bức thiết của tình hình. chính sách của Đảng. Trong tình hình hiện nay. sát thực tế. từng bước cụ thể hóa. Trong Đảng ta. bao cấp. chính sách của Đảng . chuẩn bị tiến tới Đại hội X của Đảng. thậm chí một số người hoài nghi. phát triển đường lối. để nắm chắc hơn những nguyên lý của chủ nghĩa Mác . đấu tranh với những khuynh hướng tư tưởng sai trái”. bám sát và đẩy mạnh tổng kết thực tiễn đổi mới. tăng cường tổng kết thực tiễn. Đẩy mạnh công tác tổng kết thực tiễn Nghị quyết Đại hội IX của Đảng cũng chỉ ra rằng “công tác lý luận chưa theo kịp sự phát triển của thực tiễn và yêu cầu của cách mạng. tư tưởng Hồ Chí Minh. tăng cường nghiên cứu lý luận để tiếp tục làm sáng tỏ hơn quan niệm về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Văn kiện Đại hội IX của Đảng đã khẳng định : “Đẩy mạnh tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận. đảng viên sa sút về tư tưởng chính trị.Lê-nin. Tại Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương khoá VI (20 . nhiệm vụ bao trùm và cấp bách của công tác lý luận của Đảng là nắm vững và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác . Hội nghị đã bàn và ra Nghị quyết Về chuyển hoạt động của các đơn vị kinh tế cơ sở quốc doanh sang hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa. bước vào những thập niên đầu của thế kỷ XXI. tung ra các quan điểm phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lê-nin. nghiên cứu lý luận nhằm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội IX. sớm làm rõ và kết luận những vấn đề mới. một bộ phận cán bộ. trong đó trên lĩnh vực tư tưởng – lý luận bằng các phương tiện thông tin đại chúng. Nghiên cứu sâu hơn. kinh doanh trong các . tăng cường sự nhất trí về chính trị. chưa làm sáng tỏ nhiều vấn đề quan trọng trong công cuộc đổi mới để phục vụ việc hoạch định chiến lược. chủ trương. Đổi mới cơ chế quản lý kinh tế. Hội nghị đề ra mục tiêu kiên quyết xoá bỏ cơ chế tập trung quan liêu.28/8/1987) bàn về đổi mới cơ chế quản lý kinh tế. phức tạp đòi hỏi lý luận phải làm sáng tỏ. Các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh âm mưu “diễn biến hòa bình". Đặc biệt. 4. đổi mới quản lý nhà nước về kinh tế. Tình hình đó đòi hỏi Đảng ta phải đẩy mạnh công tác lý luận. Đại hội VI (1986) của Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng đường lối đổi mới toàn diện. phủ nhận con đường xã hội chủ nghĩa. trước hết là đổi mới tư duy kinh tế. Ở trong nước. phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng ta. nhất là trong đào tạo.

kinh tế thị trường không chỉ là công nghệ.xã hội. đồng thời đổi mới một bước cơ bản cơ chế quản lý nhà nước về kinh tế. dứt khoát của Đảng trong việc từ bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp. sơ hở. Vì vậy. thủ tục hành chính vẫn rườm rà. không chỉ bao hàm yếu tố lực lượng sản xuất mà còn cả quan hệ sản xuất. phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là một công việc mới mẻ. đầy khó khăn. vì chưa có tiền lệ trong lịch sử. trong đó quá trình sản xuất. Công tác tài chính. tồn tại khách quan. vừa tổng kết thực tiễn vừa tham khảo kinh nghiệm của các đồng chí Trung Quốc. bao cấp.. tiêu dùng gắn với thị trường. cần thiết cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và cả khi chủ nghĩa xã hội đã được xây dựng”. Để đạt được mục tiêu nói trên. còn nhiều yếu kém. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được Đại hội VII của Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua khẳng định: “Phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa.Hệ thống luật pháp. không ngừng đổi mới tư duy. Đến Đại hội VII (1991) và VIII (1996) của Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục đường lối đó và tiến những bước mới trong nhận thức về chủ nghĩa xã hội. Sau gần 17 năm đổi mới. cải cách hành chính còn chậm và chưa kiên quyết. kỷ cương pháp luật chưa nghiêm. Đảng Cộng sản Việt Nam vừa làm vừa học. mà là thành tựu phát triển của nền văn minh nhân loại. phức tạp. làm cho các đơn vị kinh tế cơ sở chuyển sang kinh doanh xã hội chủ nghĩa.Nó là một kiểu tổ chức kinh tế . kiên quyết đưa sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đi đến thành công.Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là một kiểu tổ chức nền kinh tế vừa dựa trên những nguyên tắc và quy luật của kinh tế thị trường vừa dựa trên những nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội. trao đổi. hiệu lực và hiệu quả quản lý còn thấp. giá cả.Nó gồm nhiều hình thức sở hữu mà trong đó nó phụ thuộc vào chế độ sở hữu Nhà nước xã hội chủ nghĩa thống trị. việc đưa ra khái niệm “kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” đã đánh dấu một bước phát triển mới trong tư duy lý luận của Đảng. Vì vậy.đơn vị kinh tế xã hội chủ nghĩa. nhất là 5 năm gần đây nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam từng bước được hình thành. Hội nghị nhấn mạnh phải nắm vững phương hướng cơ bản về đổi mới cơ chế quản lý kinh tế đã được Đại hội VI đề ra là: kiên quyết xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu. . phân phối. Đến Đại hội IX của Đảng Cộng sản Việt Nam. tất cả mới chỉ là bước đầu. Nó thể hiện thái độ rõ ràng.Tuy nhiên. Qua đó. kế hoạch. trước hết là các đơn vị kinh tế quốc doanh. Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là bước đi phù hợp với giai đoạn lịch sử mà đất nước hiện nay đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. là kỹ thuật mà còn là quan hệ xã hội. nhất là sự quản lý của Nhà nước về kinh tế còn nhiều yếu kém. ngân hàng. trong quá trình này. nâng cao trình độ tổ chức thực tiễn. quy hoạch xây dựng. thiết lập và hình thành đồng bộ cơ chế kế hoạch hoá theo phương thức hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa. Văn kiện Đại hội VIII của Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục nhấn mạnh: “Sản xuất hàng hóa không đối lập với chủ nghĩa xã hội.. điều tiết của Nhà nước Việt Nam. chính sách chưa đồng bộ và chưa nhất quán. Tuy nhiên. sự quản lý của Nhà nước về kinh tế đạt được nhiều thành tựu quan trọng. trong việc chấp nhận kinh tế thị trường. quản lý đất đai. vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước”. được thực hiện thông qua thị trường dưới sự quản lý. trong việc thừa nhận chủ nghĩa xã hội có thể dung hợp với kinh tế thị trường. có thể sử dụng kinh tế thị trường làm phương tiện để xây dựng chủ nghĩa xã hội.

quản lý nhà nước và vận động nhân dân thực hiện các đường lối chủ trương của Đảng.Đảng CSVN tồn tại không có mục đích nào khác ngoài phục vụ nhân dân. Một trong những mục tiêu lớn của đổi mới là phát huy quyền làm chủ của nhân dân. chỉnh đốn Đảng để Đảng thật sự trong sạch. phát triển dân chủ trong xã hội nhằm nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng. Đẩy mạnh dân chủ hóa xã hội trong điều kiện một đảng cầm quyền cũng nhằm phát huy quyền làm chủ. dân kiểm tra”. dân làm. dân chủ. Đảng cần quán triệt và vận dụng một cách sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh vào công cuộc xây dựng. quan liêu. xứng đáng là đội tiên phong của giai cấp công nhân đồng thời là của toàn dân tộc lãnh đạo đất nước đi đến mục tiêu “dân giàu.6. sức mạnh của giai cấp công nhân được thể hiện tập trung và kết tinh trong sức mạnh của Đảng. xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.Với bản chất cách mạng ấy. bộ máy tổ chức của Đảng và Nhà nước chậm được củng cố và đổi mới. . Song song đó. kiểm tra cán bộ. ở nơi này. giai cấp cách mạng nhất. điều hành của các cơ quan nhà nước. đặc biệt là đảng viên cán bộ có chức có quyền có sai phạm. phát huy đầy đủ hiệu lực quản lý. trì trệ. Đảng phải đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước. nghị quyết của Đảng. Thực tế thời gian qua. Bên cạnh đó. nhân dân chưa hoàn toàn được thực hiện đầy đủ quyền làm chủ của mình. tất yếu và tự nhiên bắt nguồn từ mối liên hệ máu thịt giữa Đảng với dân. cần tăng cường việc lãnh đạo. Một trong những nguyên nhân là do cuộc đấu tranh chống quan liêu tham nhũng chưa đạt kết quả như mong muốn. “phải thực sự mở rộng dân chủ để đảng viên bày tỏ hết ý kiến của mình”. phấn đấu cho lợi ích và quyền làm chủ của nhân dân trong xã hội. Muốn vậy. đảng viên. là đảng cầm quyền trong điều kiện hiện nay ở nước ta. dân chủ hoá xã hội. Trong Đảng phải tiến hành dân chủ rộng rãi. vai trò chủ động sáng tạo của các đoàn thể nhân dân và Mặt trận Tổ quốc. Đảng phải đổi mới quan niệm và phương pháp tiến hành công tác cán bộ theo hướng thực sự dân chủ. dân bàn. Để thực hiện dân chủ trong xã hội thì trước hết phải đảm bảo dân chủ trong Đảng. làm suy yếu mối quan hệ giữa Đảng với dân. Đảng cần đặc biệt quan tâm tới việc chăm lo đội ngũ cán bộ để đảm bảo sự phát triển liên tục của cách mạng và và sự bền vững của chế độ. Một nhiệm vụ quan trọng của Đảng và Nhà nước ta hiện nay là cần phát huy dân chủ trong Đảng để tiến tới phát triển dân chủ xã hội. xã hội công bằng. Thực hiện dân chủ hoá nội bộ Đảng. nước mạnh. Hơn bao giờ hết. văn minh”. kết hợp với tập trung thống nhất theo một quy trình chặt chẽ. đặc biệt trong việc tham gia phản biện xã hội. dân chủ hình thức. Tham nhũng quan liêu là nguyên nhân chính làm giảm sút niềm tin của nhân dân với Đảng. đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống những tư tưởng bảo thủ. vững mạnh. đẩy mạnh dân chủ hoá cơ sở. kiên quyết xử lý những đảng viên. thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong sinh hoạt Đảng. Đảng đòi hỏi mỗi đảng viên phải nói và làm đúng đường lối. Để thực sự phát huy dân chủ trong Đảng. chống mọi biểu hiện vi phạm quyền dân chủ. nơi khác.Không phải mọi việc đều là “dân biết.Đảng CSVN mang bản chất giai cấp công nhân. việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ không nghiêm. lợi dụng dân chủ để mưu cầu lợi ích cá nhân. từ đó càng thắt chặt mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với dân.

"Cải cách hành chính tiến hành chậm. phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Đổi mới tổ chức. thiếu kiên quyết. nhưng phải thừa nhận rằng. sách nhiễu cho nhân dân và các doanh nghiệp. phân định rõ chức năng. tôn trọng quy luật khách quan”. vì dân là một nội dungcốt lõi của đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam . hiệu quả theo hướng xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân. Tất cả nỗ lực đó nhằm xây dựng một nền hành chính nhà nước trong sạch. Đây là một đảm bảo rất quan trọng để phòng.Cải cách tổ chức bộ máy các cấp từ trung ương đến địa phương theo hướng tinh gọn. vững mạnh. nâng quy chế thành pháp lệnh dân chủ ở cơ sở là một bước tiến quan trọng củalý luận vàthực tiễn dân chủ. Trước tình hình đó. do dân. việc ban hành và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở.7. nhiệm vụ. đặc biệt là đổi mới sự lãnh đạo của Đảng bằng cách nâng cao năng lực. trong đó phải: . Với đổi mới hệ thống chính trị. là mục tiêu và động lực của đổi mới KẾT LUẬN Từ kinh nghiệm thành công và thất bại trong hoạt động thực tiễn cách mạng. tham nhũng và những sự biến dạng quyền lực của nhân dân. nhất là quyền lực của Nhà nước do dân uỷ quyền. đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện kinh tế thị trường mở cửa. Tổng kết 10 năm đổi . do dân. tinh nhuệ. cùng hướng vào mục tiêu là phát triển và thực hành dân chủ. . Đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống chính trị Trong những năm qua. Nhà nước. minh bạch. do dân. quyền hạn và trách nhiệm. Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân.xã hội và làm giảm động lực phát triển”. trung ương và địa phương hành động không thống nhất. . đảm bảo và phát huy vai trò làm chủ của quần chúng nhân dân. Mặt trận và các đoàn thể. công chức trong sạch. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ đổi mới đã rút ra bài học kinh nghiệm quý báu: “Mọi đường lối chủ trương của Đảng phải xuất phát từ thực tế. phương thức hoạt động của hệ thống chính trị. vấn đề mấu chốt là đổi mới tổ chức bộ máy. Tổ chức bộ máy nhà nước cồng kềnh. kiên quyết xóa bỏ các thủ tục hành chính gây phiền hà. công khai. có hiệu lực. gây khó khăn cho việc phát triển kinh tế . có hiệu lực. trùng lắp chức năng với nhiều tầng nấc trung gian và những thủ tục hành chính phiền hà. trí tuệ. trình độ lý luận của Đảng. hiệu quả thấp. không ít trường hợp trên và dưới.đặc biệt ở cơ sở. đơn giản. Việt Nam đã tiến hành một bước cải cách nền hành chính. nhiệm vụ quyền hạn của từng tổ chức giữa Đảng. phân định rõ chức năng. hội nhập và xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân. trong những năm tới phải tiếp tục đổi mới toàn diện hệ thống chính trị. vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam .Cải cách thủ tục hành chính theo hướng thống nhất. Xây dựng và phát triển nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là mục tiêu của đổi mới hệ thống chính trị. hiệu quả. Đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam gắn liền với công cuộc vận động dân chủ hoá toàn diện các lĩnh vực của đời sống. xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Ở Việt Nam .Cải cách công cụ và chế độ công chức. vì dân. chống quan liêu. xây dựng đội ngũ cán bộ.

phương hướng nhiệm vụ của thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước phải “lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững”.Lênin. 5. Hà Nội. Hà Nội. Dự báo tình hình trong nước và thế giới trong thời gian tới. tập 5. quyết tâm đưa nước ta ra khỏi tình trạng nghèo nàn. 2001 3. tác giả rất mong nhận được sự đóng góp cho sự hoàn thiện này. Với những lập luận trên đây hẳn không tránh khỏi những thiếu sót. phải khắc phục những sai lầm khuyết điểm. duy ý chí. Đảng ta phải tự đổi mới. phần 3 Các chuyên đề triết học Mác . lạc hậu. Muốn đạt được điều đó. phát triển nhanh và bền vừng. phải luôn xuất phát từ thực tiễn cách mạng và tôn trọng quy luật khách quan trong mọi hoạt động từ lý luận đến thực tiễn. gây bạo loạn lật đổ.. Đảng ta nhận định. Nxb CTQG.. những năm tới.Đòi hỏi bức bách của toàn dân tộc là phải tranh thủ cơ hội. tham nhũng. tuy còn nhiều khó khăn. đan xen nhau. những sai sót. 2006 4. Hà Nội 2008. Triết học. Đảng ta xác định: nước ta đang đứng trước nhiều thách thức lớn. Nxb Lý luận chính trị. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. tư duy kinh nghiệm. ý thức quật cường. TS Trần Thành. tiếp tục đổi mới mạnh mẽ. khuyết điểm trong đường lối chính sách kẻ thù ra sức chống phá hòng làm thay đổi chế độ chính trị ở nước ta. 7. tác động tổng hợp và diễn biến phức tạp. lãng phí vẫn tồn tại. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đề ra mục tiêu. . đạo đức. Đảng Cộng sản Việt Nam : Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX. khắc phục triệt để bệnh chủ quan. Đảng Cộng sản Việt Nam : Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. Nguy cơ tụt hậu xã hơn về kinh tế. D. trong điều kiện và đặc điểm của thời đại ngày nay. Hồ CHí Minh toàn tập. vượt qua thử thách. Hà Nội.mới đất nước. ý chí của nhân dân. những hạn chế trong tư duy lý luận và trình độ tri thức. PGS. phát huy tài lực. 2004 Thông tin Những vấn đề triết học và đời sống (số 01 .2006) Tìm hiểu môn học: Triết học Mác-Lênin. vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục bổ sung để đề tài hoàn chỉnh hơn. đồng thời phải khơi đậy trong nhân dân lòng yêu nước. Nxb Chính trị quốc gia. lợi dụng những yếu kém của hệ thống chính trị. Hà Nội. Hà Nội. 6. 1991 2. tư tưởng. 2000 Giáo trình chủ nghĩa duy vật biện chứng. Hà Nội 2008. Các thế lực thù địch vẫn tiếp tục thực hiện âm mưu “diễn biến hoà bình”. đất nước có cơ hội lớn để tiến lên. Đảng Cộng sản Việt Nam : Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. lối sống của một bộ phận cán bộ đảng viên gắn với tệ quan liêu. toàn diện và đồng bộ. Nxb CHính trị quốc gia. Nxb CHính trị quốc gia. tình trạng suy thoái về chính trị. Nxb Lý luận chính trị. Nxb Sự thật.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful