Bệnh chủ quan duy ý chí A.

MỞ ĐẦU Trải qua hơn 20 năm đổi mới toàn diện đất nước, với những biến động và thăng trầm của lịch sử, đến nay, nhờ sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng mà cách mạng Việt Nam đã từng bước vượt qua những khó khăn và thử thách, đất nước ngày một phát triển vững chắc, đời sống của toàn dân về mọi mặt được nâng cao, thế và lực của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được củng cố vững chắc. Tuy nhiên, bên cạnh những thắng lợi đạt được, chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận khuyết điểm, những sai lầm chậm khắc phục. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã thật sự nhìn thẳng vào những yếu kém, sai lầm, đã tự phê bình và đề ra đường lối đổi mới toàn điện đất nước. Trong nhận thức về cách mạng xã hội chủ nghĩa, Đảng ta mặc dù đã có nhiều cố gắng nghiên cứu, tìm tòi, xây dựng đường lối, xác định mục tiêu và phương hướng xã hội chủ nghĩa nhưng Đảng cũng đã phạm những sai lầm chủ quan duy ý chí, vi phạm quy luật khách quan như: nóng vội trong cải tạo xã hội chủ nghĩa, xóa bỏ ngay nền kinh tế nhiều thành phần; đẩy mạnh quá mức việc xây dựng công nghiệp nặng; duy trì quá lâu cơ chế quản lý kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp; có nhiều chủ trương sai trong việc cải cách giá cả, tiền tệ, tiền lương. Công tác tư tưởng và tổ chức cán bộ phạm nhiều khuyết điểm nghiêm trọng... Nhận thức được tầm quan trọng của việc khắc phục những hạn chế mà căn nguyên là bệnh chủ quan, duy ý chí, chúng ta cần có cái nhìn một cách đúng đắn về căn bệnh này, nguyên nhân và biểu hiện của nó, đồng thời vạch ra những biện pháp khắc phục... là nhiệm vụ đang đặt ra cho toàn Đảng và những nhà nghiên cứu lý luận. Đó cũng chính là lý do thôi thúc tác giả lựa chọn làm đề tài tiểu luận của mình. B. NỘI DUNG I. Bệnh chủ quan duy ý chí ở nước ta hiện nay 1. Khái niệm bệnh chủ quan duy ý chí Chủ quan, duy ý chí là một căn bệnh khá phổ biến của nước ta và nhiều nước xã hội chủ nghĩa trước kia, nó gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Bệnh chủ quan, duy ý chí thực chất là khuynh hướng tư tưởng của chủ nghĩa duy tâm chủ quan, V.I. Lênin gọi đó là “chủ nghĩa duy tâm ý chí”. Đó là trào lưu tư tưởng không xuất phát từ thực tại khách quan, không tôn trọng thế giới khách quan, không lấy thực tiễn khách quan làm cơ sở, tiền đề cho việc đề ra chủ trương, hoạch định đường lối, chính sách. Bệnh chủ quan, duy ý chí cho rằng tư tưởng và ý chí của con người có thể quyết định tất cả. Mặc dù thừa nhận chủ nghĩa duy vật mác xít là cơ sở lý luận của thế giới quan khoa học hiện đại, là sự thống nhất giữa thế giới quan duy vật và phương pháp biện chứng nhưng những người duy vật mác xít vẫn có thể mắc phải bệnh chủ quan, duy ý chí một cách không tự giác, nhất là khi xem xét các vấn đề xã hội.

Bệnh chủ quan duy ý chí là sự thể hiện về trình độ văn hoá. sẽ làm mất uy tín của Đảng. (Sđd tr 233). tuyệt đối hoá tính sáng tạo của ý thức thì sớm muộn gì cũng rơi vào bệnh chủ quan. 2. song nếu cường điệu hoá. duy ý chí ở nước ta có nguồn gốc từ sự yếu kém về nhận thức. Nguyên nhânbệnh chủ quan. bệnh chủ quan duy ý chí là kết quả nếu không nói là tất cả của những điều kiện sinh hoạt vật chất . Cán bộ.Học thuyết Mác . Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Nguyên nhân của bệnh chủ quan là: kém lí luận. ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan một cách sáng tạo. hoặc nói nhiều làm ít. Nếu vận dụng nguyên lý về mối quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội để xem xét thì rõ ràng. Vì vậy. thì đó là “bệnh chủ quan”. Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc. Trong đó. Ăngghen đã từng khẳng định: Tư duy lý luận chỉ là một đặc tính bẩm sinh dưới dạng năng lực của người ta.xã hội. khoa học chưa đạt đến một chuẩn mực cần có. Nhưng quá đề cao ý chí. là cái thuộc về ý thức. tri thức lý luận. Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Khuyết điểm về tư tưởng tức là bệnh chủ quan”. duy ý chí Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh chủ quan duy ý chí. ý chí của con người. Bệnh chủ quan. là những biểu hiện và là thực tế không chỉ tồn tại trong cán bộ. không tôn trọng quy luật. duy ý chí là khuynh hướng tuyệt đối hoá vai trò của nhân tố chủ quan. cải tạo xã hội. hoặc lí luận suông”. T5-NXBCTQG. chỉ dựa vào ý chí. đảng viên mà lí luận suông là không làm tròn vai trò tiên phong gương mẫu của mình. không đáp ứng được những yêu cầu của thực tiễn đã và đang đặt ra. Năng lực ấy cần phái được phát triển hoàn thiện. bất chấp quy luật khách quan. tri thức khoa học. tình trạng đó vẫn còn tồn tại như một hiện tượng phổ biến. Bệnh chủ quan: Chủ quan đối lập với khách quan. giữa thế giới khách quan với ý thức. nhận thức hiện thực khách quan. Chủ quan: còn có nghĩa là con người tự khẳng định mình bởi năng lực nhận thức quy luật. duy ý chí. đảng viên trước cách mạng ở nước ta. Xét từ mối quan hệ giữa vật chất và ý thức. ý chí của con người thì bệnh chủ quan.tr233). Lí luận suông dẫn đến tác hại là nói không đi đôi với làm. ở một mức độ nào đó. khinh lí luận. Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc.H1995. dựa vào tình cảm. giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. lí luận suông. cụ thể là của trình độ phát triển thấp kém về kinh tế. mà trong công việc đổi mới hiện nay. khoa học của chủ thể nhận thức có thể khẳng định rằng.Lênin chỉ ra rằng. hoặc khinh lí luận. Về điểm này. cải tạo chính bản thân mình. thậm chí còn lấy nhiệt tình thay cho sự yếu kém về hiểu biết và tri thức khoa học. trên cơ sở đó mà cải tạo tự nhiên. sự yếu kém về trình độ văn hoá.. khoa học sẽ tất yếu dẫn đến tư duy kinh nghiệm và phạm phải sai lầm chủ quan duy ý chí. người ta không thể có được tư duy biện chứng khoa học khi trình độ văn hoá. của ý chí cá nhân mà xa rời hiện thực khách quan. Ph. Do ý thức sai lầm về vai trò của lý luận mà dẫn đến lãng quên việc thường xuyên chủ động nâng cao năng lực tư duy lý luận (trong đó bao gồm cả quá trình học tập lý luận và kiểm nghiệm thực tiễn).. quá đề cao sự suy nghĩ một chiều của cá nhân. Vì vậy. kém lí luận. . bất chấp quy luật khách quan để hành động. (Hồ Chí Minh: Toàn tập.

Về lý luận.I. Ngoài nguyên nhân hạn chế về trình độ nhận thức.. cách trước tiên và chủ yếu là phải học tập. Lênin đã từng nói: “Đối với một chính Đảng vô sản. không có sai lầm nào nguy hiểm hơn là định ra sách lược của mình theo ý muốn chủ quan. sai lầm chủ quan..I. còn có nguyên nhân chủ quan khác. hoặc cho nguyên nhân khách quan. Trong tình hình đó. Về vấn đề này. không vạch ra đuợc xu thế vận động và phát triển của hoàn cảnh kinh tế xã hội. theo chúng tôi. Định ra một sách lược vô sản nói trên cơ sở đó có nghĩa là làm cho sách lược đó bị thất bại". không sai lầm nào nguy là nguy hiểm hơn là định ra sách lược của mình theo ý muốn chủ quan. không vạch ra được sự vận động phát triển của sự vật hiện tượng. Thực tiễn cho thấy. là sai lầm tự phát dẫn đến rơi vào chủ nghĩa duy tâm một cách không tự giác.I. thay cho việc tìm cách khắc phục sai lầm thì có thể là thái độ thời ơ. nếu bị sự can thiệp. Tựu trung. sự yếu kém hơn trong nhận thức và bảo thủ hơn trong hành động. Vì sự yếu kém về mặt lý luận và tri thức khoa học nên không đáp ứng yêu cầu khách quan của sự vận động và phát triển của thế giới khách quan. không đánh giá đúng vấn đề. Sự yếu kém về tri thức khoa học nên các chủ thể không đủ năng lực để nắm bắt. rèn luyện lý luận. V. Khi xem xét. Do đó. không đáp ứng được những yêu cầu của thực tiễn đang đặt ra. sai lầm. tuyệt đối hoá vai trò của ý chí chủ quan con người. Song là một loại bệnh “ấu trĩ tả khuynh” nên nó vẫn có khả năng được ngăn ngừa và loại bỏ. Bên cạnh đó. Đó là.”. đánh giá các vấn đề thì dựa vào sự hiểu biết cá nhân. V. sách lược cách mạng và sự cụ thể hoá đường lối đó bằng các chủ trương. áp đặt của ý muốn chủ quan tự phát sẽ làm nguy hại nghiêm trọng đến sự phát triển của đất nước mà trước mắt cũng như lâu dài.. thổi phồng. chính sách và pháp luật.của chủ nghĩa duy vật biện chứng.Lênin đã cảnh báo: "Đối với một chính Đảng vô sản. đề cao cá nhân trong khi sự vận động đa chiều của sự vật. Sự yếu kém về tri thức lý luận làm con người không nắm bắt được bản chất của các vấn đề nảy sinh từ thực tiễn. chờ đợi sự may rủi. Lênin đã gọi căn bệnh này “là sự mù quáng chủ quan”. quá trình hoạch định đường lối chiến lược. xã hội. hậu quả của nó khó có thể lường trước được. do tính bảo thủ hoặc vì lợi ích cá nhân nên chủ thể tìm cách che giấu khuyết điểm. . Cũng do sự yếu kém đó mà thường đề cao. và do đó. sửa chữa. sự việc làm cho chúng có đa bản chất. sai lầm càng trở nên nghiêm trọng. V..để khắc phục tình trạng yếu kém đó. bơm to. cường điệu. lối tư duy kinh nghiệm.. tìm cách thuyết minh cho “sự sáng tạo hợp quy luật” hoặc tìm cách đổ lỗi cho người khác. bệnh chủ quan duy ý là một phạm trù lịch sử nên nó có nguồn gốc lịch sử. đặc biệt là các vấn đề xã hội. bệnh chủ quan duy ý chí là do sự yếu kém về trình độ nhận thức nói chung và sự hạn chế trong quá trình áp dụng lý luận vào thực tiễn nói riêng. bệnh chủ quan duy ý chí có nhiều biến thể phức tạp và trở thành mầm mống cho nhiều căn bệnh mới trong nhận thức. trình độ lý luận dẫn đến lúng túng về biện pháp khắc phục. giai cấp và do đặc điểm tâm lý của người sản xuất nhỏ.Từ đó dẫn đến sự trì trệ trong tư duy.Chính sự yếu kém trong hiểu biết về khoa học và lý luận làm cho các chủ thể không đủ năng lực giải quyết triệt để các vấn đề xã hội..

Căn bệnh đó biểu hiện ở chỗ. đến lượt nó. lãng phí. hình thức chủ nghĩa. trong thực tiễn ngày nay. sự sai lầm trong chính sách cải cách tiền lương. coi thường người lao động. trình độ lý luận mà còn là sản phẩm của một nền sản xuất nhỏ lạc hậu kéo dài. Có thời gian. hoàn cảnh của thực tiễn. chúng ta đã không có được một đường lối. gây ra hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế xã hội. sa sút. chúng ta đã mắc những sai lầm nghiêm trọng mà chủ yếu là bệnh chủ quan duy ý chí. duy ý chí ở nước ta Từ năm 1975 đến 1986.Những thắng lợi lịch sử đó là kết quả của tinh thần đoàn kết cộng đồng nhưng cũng chính những thắng lợi đó khiến cho tư duy chúng ta thường chủ quan.Điều này chúng ta dễ nhận thấy ở khuynh hướng tâm lý tư tưởng thời kỳ sau đại thắng mùa Xuân 1975. trình độ lý luận.Điều này thể hiện ở việc chúng ta đã nóng vội trong việc cải tạo và xây dựng chủ nghĩa xã hội.giữ nền độc lập. duy ý chí còn do xa rời nguyên tắc thống nhất giữa lý luận với thực tiễn và thái độ thiếu khách quan trong nhận thức.Lịch sử dân tộc Việt Nam là lịch sử của những cuộc đấu tranh dựng . dẫn đến việc đề ra những chỉ tiêu quá cao trong xây dựng cơ bản và phát triền sản xuất. vi phạm nghiêm trọng quy luật khách quan. phát triển kinh tế. Nguồn gốc của bệnh chủ quan. dẫn đến sự máy móc. xoá bỏ mọi thành phần kinh tế khác. và do đó. Bệnh chủ quan duy ý chí còn dẫn đến tệ mệnh lệnh hành chính. Bên cạnh đó. bệnh gia trưởng độc đoán chuyên quyền. nóng vội. sức mạnh vạn năng. dựa vào kinh nghiệm đã đem lại những hậu quả to lớn. chúng ta đã chủ quan trong việc đánh giá những khả năng hiện có.Điều này ảnh hưởng rất lớn đến lối tư duy của người Việt. ảo tưởng về tốc độ cải tạo. đánh giá hiện thực khách quan. trong đó bao hàm cả việc nắm vững phép biện chứng duy vật với việc đẩy mạnh đổi mới và phát triển kinh tế. dựa vào kinh nghiệm.. Trong cải tạo và xây dựng chủ nghĩa xã hội trước đổi mới. chúng ta đã đẩy mạnh quá mức việc xây dựng và phát triển công nghiệp nặng. trong thời kỳ xây dựng CHXH trước đây.Việt Nam là một dân tộc có nền văn minh lúa nước phát triển từ rất sớm. trái với tinh thần của phép biện chứng duy vật. quá chú trọng đến lý luận.. giá cả.giành .Tuy nhiên. lối tư duy chủ quan. trong đó dẫn đến bệnh chủ quan. Bệnh chủ quan duy ý chí là căn bệnh không chỉ do yếu kém về trình độ nhận thức. Ở Việt Nam . lối sống cộng đồng. Vì không nắm mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn. góp phần làm cho nền kinh tế xã hội lâm vào tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng. bệnh chủ quan duy ý chí trở thành một trong những nguyên nhân làm cho nền kinh tế bị đình đốn. hướng nội và lạc quan. . chúng ta cũng đã mắc phải căn bệnh này. Biểu hiện của bệnh chủ quan. 3. chính sách phát triển kinh tế linh hoạt và khoa học dẫn đường. chủ quan khi vận dụng và thực tiễn mà quên đi điều kiện. coi đó là chiếc chìa khoá. tham ô. trọng tình. Sai lầm chủ quan duy ý chí đó là sự vi phạm nguyên tắc khách quan của sự xem xét. Do vậy. bệnh chủ quan duy ý chí ở nước ta có biểu hiện ở sự thoát ly cả lý luận khoa học lẫn thực tiễn đất nước. ban phát đặc ân. quá trình khắc phục bệnh chủ quan duy ý chí phải là sự kết hợp giữa việc nâng cao trình độ nhận thức. thống nhất đất nước và trong việc hoạch định và duy trì quá lâu cơ chế kinh tế tập trung quan liêu bao cấp. duy ý chí. tệ sùng bái cá nhân. trong phát triển kinh tế chỉ chú trọng phát triển thành phần kinh tế quốc doanh và tập thể.

. cơ chế tập trung quan liêu bao cấp thể hiện dưới những hình thức hết sức đa dạng. Chúng ta đã quên rằng chính V. ý muốn chủ quan của một nhóm người.xã hội. với mối quan hệ hàng . Sai lầm đó đã được lặp lại sau khi giải phóng miền Nam . Đặc biệt. Do muốn “tiến thẳng”. Từ chỗ không đánh giá đầy đủ những đặc thù của một nước nghèo nàn và kém phát triển. gia trưởng đến bệnh hình thức. do ảo tưởng. hơn nữa lại tập trung ngay vào công nghiệp nặng với vốn đầu tư lớn song hiệu quả chẳng thu được không như kế hoạch ban đầu.xã hội.xã hội thấp kém.Chủ nghĩa chủ quan duy ý chí đã đưa chúng ta tới ảo tưởng có thể đưa ngay nền kinh tế còn phổ biến là sản xuất nhỏ tiến thẳng lên CNXH. tự túc và phân tán của nền nông nghiệp nước ta. với cạnh tranh… Chúng ta đã có những thành kiến không đúng. nền kinh tế vẫn ở tình trạng nông nghiệp lạc hậu. những biện pháp quá độ đó.Chế độ hành chính mệnh lệnh. Ph. Nguy cơ của căn bệnh chủ quan duy ý chí trong việc hoạch định đường lối. bản thân những biện pháp quá độ cũng sẽ phải thích ứng với những điều kiện sẽ có trong thời gian đó. Từ đó mà dẫn đến sự . trong các nước có chế độ chiếm hữu ít ruộng đất. tâm lý và tư tưởng. chưa thực sự thừa nhận những quy luật của sản xuất hàng hóa đang tồn tại khách quan. tạo ra cơ chế tập trung quan liêu bao cấp. cơ chế tập trung quan liêu. trang bị kỹ thuật. chế độ hành chính mệnh lệnh. Chủ nghĩa chủ quan duy ý chí đã dẫn chúng ta đến chỗ tạo ra chế độ hành chính mệnh lệnh. khi tiến hành tập thể hóa nông nghiệp chúng ta đã máy móc. chính sách và trong hoạt động thực tiễn là ở chỗ: + Một là. với khí thế của một dân tộc vừa chiến thắng lại cộng thêm nhiệt tình mang nặng tính tiểu tư sản. tệ quan liêu giấy tờ. ở chúng luôn có cội nguồn kinh tế . Đến lượt mình.Một biểu hiện nữa của sai lầm do mắc bệnh chủ quan duy ý chí là đường lối tiến hành công nghiệp hóa và tập thể hóa nông nghiệp. do đó không chú ý vận dụng chúng vào việc chế định các chủ trương. bao cấp lại trở thành “mảnh đất mầu mỡ” để chủ nghĩa chủ quan. Toàn bộ nền chuyên chính vô sản là một thời kỳ quá độ. nó dẫn đến chỗ tách đường lối. Khi đó. thống nhất đất nước. duy ý chí phát triển. có những tiền đề triết học và cơ sở phương pháp luận làm nảy sinh và nuôi dưỡng chủ nghĩa chủ quan duy ý chí. muốn quá độ trực tiếp lên CNXH. chúng ta đã không nhận thức đúng vị trí và vai trò của các bước quá độ gián tiếp và do đó chúng ta đã bỏ qua các hình thức kinh tế trung gian quá độ của một nước nông nghiệp lạc hậu đi lên CNXH. chúng ta có thể nói rằng chúng ta đang ở vào một thời kỳ quá độ trong thời kỳ quá độ. chúng ta chỉ thấy một mầu hồng mà không lường hết khó khăn trong quá trình công nghiệp hóa và tập thể hóa nông nghiệp. nhưng hiện nay có thể nói rằng chúng ta có cả một loạt thời kỳ quá độ mới”. chính sách kinh tế. là mong muốn giải quyết mọi vấn đề kinh tế . là sự phủ nhận nền sản xuất hàng hóa và thành kiến với quy luật giá trị. là kế hoạch hoàn thành thời kỳ quá độ trong vòng 20 năm. rập khuôn theo nước ngoài. Biểu hiện rõ nét nhất của sai lầm đó là đường lối xây dựng CNXH với bốn mục tiêu chủ yếu mà Đại hội IV đã đề ra.xã hội cả bề rộng lẫn chiều sâu trong một khoảng thời gian ngắn. chúng ta đã vội vàng tiến hành công nghiệp hóa XHCN. kết cấu hạ tầng kinh tế . nặng tính tự cấp. Lênin đã khẳng định: “Nếu phân tích tình hình chính trị hiện nay. chúng ta đã bỏ qua chỉ dẫn của Lênin về hình thức quá độ gián tiếp để một nước mà nền kinh tế còn là sản xuất nhỏ đi lên CNXH. không tính đến thực tiễn còn đang lạc hậu. chính sách ra khỏi đời sống kinh tế .tiền. sẽ căn bản khác với những biện pháp quá độ trong các nước có chế độ chiếm hữu nhiều ruộng đất”. Bởi lẽ.. Ăngghen đã chỉ rõ: “Bất cứ ở đâu. Nó làm cho đường lối.I. chính sách không phản ánh đúng lợi ích sống còn và ý chí của quần chúng lao động mà thể hiện lợi ích. bắt đầu từ thói độc đoán. ý chí. trên thực tế. Do chủ quan duy ý chí.

+ Hai là.Chủ nghĩa chủ quan duy ý chí còn dẫn đến chỗ cường điệu hóa vai trò của nhân tố chủ quan. có lúc đẩy mạnh quá mức việc xây dựng công nghiệp nặng. Nó khiến cho phê bình và tự phê bình trở thành khẩu hiệu suông.Những sai lầm. như Lênin đã khẳng định: Tính sáng tạo sinh động của quần chúng. CNXH sinh động. nó chỉ có thể phá vỡ được cái cũ chứ không thể xây dựng cái mới. kéo dài nhiều năm trong công cuộc xây dựng CNXH ở nước ta. dân chủ. sự quan liêu hóa đời sống xã hội. Biểu hiện cụ thể của nó là ở chỗ chúng ta đã quá đề cao nhiệt tình của quần chúng. ảo tưởng khi cho rằng dựa vào nhiệt tình của quần chúng. Bởi lẽ. vi phạm quy luật khách quan: nóng vội trong cải tạo XHCN. đó là nhân tố cơ bản của xã hội mới.xã hội. sáng tạo là sự nghiệp của bản thân quần chúng nhân dân. bất chấp những quy luật khách quan của đời sống kinh tế . Đại hội VI của Đảng đã phân tích. Đảng ta đã có nhiều cố gắng nghiên cứu. duy trì quá lâu cơ chế quản lý kinh tế tập trung quan liêu. tệ quan liêu giấy tờ. nhiều hình thức sở hữu theo định hướng XHCN. phương pháp hoàn toàn xa lạ với bản chất đích thực của CNXH. thờ ơ. xóa bỏ ngay nền kinh tế nhiều thành phần. của những quy luật khách quan đang tác động trong đời sống kinh tế . “Khuynh hướng tư tưởng chủ yếu của những sai lầm ấy. bệnh hình thức. sự thờ ơ. vào ý chí và nguyện vọng chủ quan. + Ba là. + Bốn là. chế độ hành chính mệnh lệnh. đánh giá những sai lầm. của yếu tố chính trị trong việc hoạch định đường lối. lối suy nghĩ và hành động giản đơn. . về thời kì quá độ của chúng ta. khuyết điểm nghiêm trọng. xác định đúng mục tiêu và phương hướng XHCN. nóng vội chạy theo nguyện vọng chủ quan”. khuyết điểm ấy bắt nguồn từ những sai lầm trong quan điểm và lý luận cơ bản về CNXH.. chính sách và trong hoạt động thực tiễn. nó dẫn đến chỗ coi thường ý kiến và khả năng sáng tạo của quần chúng lao động. nguyện vọng của quần chúng dẫn đến hiện tượng lạm dụng chức quyền để mưu đồ lợi ích cá nhân.xã hội. bao cấp… Nhận định đó cho thấy chủ nghĩa chủ . Tại Đại hội VII và trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên CNXH. Đó là thứ ảo tưởng mà V. cưỡng bức trong việc giải quyết các nhiệm vụ kinh tế..Chúng ta sẽ đạt được tất cả những gì mong muốn.xã hội đang vận động không ngừng. nó dẫn đến chỗ tuyệt đối hóa biện pháp hành chính. Đảng ta đã chỉ rõ: Trong cách mạng XHCN. tìm tòi. Nó hạn chế tính công khai. của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần. Nhưng Đảng đã phạm sai lầm chủ quan duy ý chí. Lênin đã từng phê phán khi ông chỉ ra rằng nhiệt tình cách mạng chỉ là một trong những yếu tố chứ không phải là yếu tố duy nhất quyết định sự ra đời một chế độ xã hội mới. nó tạo ra thái độ bàng quan. cơ chế tập trung quan liêu bao cấp trở thành cung cách.I. hạn chế quyền tự do và các quyền công dân khác của quần chúng lao động. văn hóa . xây dựng đường lối. Tính chất máy móc hành chính và quan liêu không dung hợp được với tinh thần của CNXH. lãnh đạm ở những người lãnh đạo trước yêu cầu. vượt lên trên cả những đòi hỏi của thực tiễn. CNXH không phải là kết quả của những sắc lệnh từ trên ban xuống. Khi thực tiễn đã thay đổi.thiếu hiệu quả trong quản lý. đặc biệt là những sai lầm về chính sách kinh tế là bệnh chủ quan duy ý chí. của công cuộc đổi mới đất nước.

phiến diện. không tôn trọng quy luật khách quan nên đường lối. nhìn thẳng vào sự thật tránh thái độ chủ quan. II. chúng ta đã phạm phải sai lầm giáo điều. tr. xa rời thực tiễn. để tiến nhanh. bất cứ ở đâu cũng phải tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan. như Đảng ta từng khẳng định trong các văn kiện Đại hội: “Mọi đường lối. Nxb Sự thật. tiễn vững chắc. chủ trương của Đảng phải xuất phát từ thực tế. vi phạm quy luật khách quan” (Đảng Cộng sản Việt Nam : Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. nó là hệ quả tất yếu rút ra từ mối quan hệ giữa vật chất và ý thức. một nguyên tắc hết sức quan trọng . đưa nước ta ngang tầm với nhiều nước trong khu vực và quốc tế chúng ta cần nghiêm túc kiểm điểm. Trong quá trình xây dựng CNXH. Vì vậy. trong hoạt động thực tiễn của Đảng và Nhà nước ta suốt một thời gian dài. không lấy ý muốn chủ quan thay cho điều kiện khách quan. tình cảm cá nhân làm chính sách và áp đặt cho thực tế. tôn trọng quy luật khách quan”. Đó là nhiệm vụ cấp bách và hàng đầu của chúng ta hiện nay. các lĩnh vực. định kiến. đặc biệt chúng ta cần khắc phục bệnh chủ quan. duy ý chí mà chúng ta đã từng mắc phải. chính sách này không có tác dụng cài tạo thực tiễn. 1. không lấy ý chí chủ quan. nóng vội. đổi mới đất nước trên tất cả các mặt. tiến mạnh. Quán triệt nguyên tắc khách quan đòi hỏi chúng ta trong nhận thức và hành động phải xuất phát từ thực tế khách quan. làm cho thực tiễn kinh tế . chiến lược. Biện pháp khắc phục Bệnh chủ quan duy ý chí ở nước ta hiện nay Cương lĩnh của Đảng khẳng định: “Đảng đã phạm sai lầm chủ quan duy ý chí. Nguyên tắc này đòi hỏi bất cứ lúc nào. Hà Nội. không trung thực khi đánh giá sự vật hiện tượng. chỉ hai hình thức sở hữu toàn dân và tập thể được phép tồn tại với sự thống nhất tuyệt đối về chính trị và tinh thần. giữa khách quan và chủ quan trong chủ nghĩa duy vật biện chứng.xã hội của nước ta phát triển theo chiều hướng tiến lên mà ngược lại còn kìm hãm sự phát triển đó. phản ánh sự vật một cách trung thực đúng như bản chất vốn có của nó. chính sách nhằm xây dựng mô hình đó và các biện pháp. chính sách. tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan”. 1991.nguyên tắc nhìn thẳng vào sự thật.Đó là mô hình CNXH thuần khiết với nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung. phương tiện để thực hiện đường lối. hoạch định chính sách.quan và duy ý chí là một trong những yếu tố chủ yếu dẫn đến những sai lầm. Quán triệt nguyên tắc khách quan trong hoạt động lý luận và thực tiễn Để thực hiện sự nghiệp đổi mới. Đảm bảo nguyên tắc này là điều kiện tiên quyết khi đề ra đường lối. từ bản thân sự vật. khắc phục những hạn chế. hơn bao giờ hết.4). đánh giá đúng sự thật. đồng thời phải tôn trọng sự thật. . nói rõ sự thật và rút ra bài học kinh nghiệm bổ ích “xuất phát từ thực tế. cứng nhắc và chủ quan duy ý chí khi áp đặt một mô hình CNXH được thiết kế không xuất phát từ thực tiễn nước ta. khuyết điểm trong việc hoạch định đường lối. Nguyên tắc khách quan là một trong những nguyên tắc hàng đầu của triết học mác xít. Do nhận thức mang tính chủ quan duy ý chí.

Quan điểm khách quan đòi hỏi chúng ta phải chống chủ nghĩa chủ quan dưới mọi hình thức. ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất. Mọi mục tiêu đặt ra cho hoạt động của con người cũng đều xuất phát từ những tiền đề vật chất. đặc biệt là việc phát huy tính năng động. Trong hoạt động nhận thức cũng như trong hoạt động thực tiễn bao giờ cũng đi từ những điều kiện. Quán triệt nghiêm túc quan điểm của chủ nghĩa Mác . đưa nước ta trở thành một nước công nghiệp. xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ. 2. xa rời hiện thực. Bài học từ thời kỳ bao cấp là một minh chứng sống động. hiện đại hoá. Con người chỉ có thể phân tích chính bản thân sự vật. Nhận thức được tầm quan trọng của việc nắm vững nguyên tắc khách quan. Mặc dù con người luôn tồn tại với tư cách là một chủ thể nhận thức và cải tạo thế giới . còn nếu chúng ta làm ngược quá trình đó thì tất yếu sẽ thất bại. việc giáo dục ý chí vươn lên cho con người. rơi vào ảo tưởng và không đạt được. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng xác định nhiệm vụ: “Đẩy mạnh công nghiệp hoá. muốn thành công. chủ quan nóng vội. Nxb CHính trị quốc gia.NGược lại. khoa học đó đòi hỏi các chủ thể nghiên cứu vừa phải đứng vững trên lập trường cách mạng. Quan điểm khách quan yêu cầu chúng ta phải luôn luôn tôn trọng quy luật khách quan.Lê-nin là cách mạng và khoa học. phân tích sự vật.Thực tế lịch sử cho thấy. đồng thời xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp theo định hướng xã hội chủ nghĩa” (Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX. Quan điểm khách quan yêu cầu chủ thể cải tạo muốn nhân thức và cải tạo sự vật phải xuất phát từ bản thân sự vật hiện tượng.24). Đảng ta luôn đặt lên hàng đầu nhiệm vụ phát triển kinh tế. xa rời hiện thực thì chúng ta phải trả giá cho những hành động của mình. Khi điều kiện kinh tế còn thấp mà đề ra những mục tiêu xã hội quá cao thì không tưởng. Bản chất của chủ nghĩa Mác . từ điều kiện vật chất. tr. Nếu thiếu những yếu tố tinh thần này con người không thể hoạt động có hiệu quả.Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và nguyên tắc khách quan trong triết học mác xít nói riêng khi xem xét. mỗi khi làm trái quy luật. con người phải có quan điểm khách quan. những hoàn cảnh thực tế. không thúc đẩy việc khai thác những tiềm năng hiện có. Hà Nội. nhận thức bản thân nó để từ đó tìm ra biện pháp cải tạo nó nhằm phục vụ cho mình. 2001. trong mọi hoạt động. chủ nghĩa duy vật mác xít cho rằng. là chủ nhân của xã hội nhưng con người không thể hoạt động một cách tuỳ tiện theo lối tư duy và ý muốn chủ quan của mình. rằng không thể lấy nguyện vọng tốt đẹp làm mục tiêu chung mà phải xuất phát từ thực tiễn và phải làm theo quy luật. hiện tượng.Từ mối quan hệ giữa vật chất và ý thức. không được áp đặt cho sự vật những cái mà vốn bản thân nó không có hoặc không thêr có được. Trong bất kỳ xã hội nào.Bản chất cách mạng. việc xây dựng một đời sống tinh thần lành mạnh. từ chủ nghĩa duy tâm chủ quan đến những biểu hiện của bệnh chủ quan duy ý chí.Quan điểm khách quan đòi hỏi chúng ta phải luôn luôn coi trọng việc phát huy vai trò của ý thức. các mục tiêu mà chúng ta đề ra quá thấp so với điều kiện kinh tế thực tại thì nó sẽ làm hạn chế. tư tưởng. sáng tạo của ý thức cũng hết sức quan trọng. thậm chí là kìm hãm khả năng của con người. lập trường của giai cấp công nhân vừa phải thực hiện việc nghiên cứu với một tinh thần và phương pháp khoa . chứ không phải là tiền đề tinh thần.

H. suy diễn một cách chủ quan về các vấn đề thực tiễn. kể cả một số người cán bộ làm công tác lý luận đã dẫn đến tình trạng hời hợt. Muốn “làm sáng tỏ được một số vấn đề lý luận quan trọng của công cuộc đổi mới”. Hồ Chí Minh đã chỉ rõ sự cần thiết của việc học tập lý luận đối với cán bộ. đoàn kết. Nxb CTQG. hạn chế về lý luận của cán bộ. Đảng ta xác định cần tiếp tục đổi mới tư duy lý luận về chủ nghĩa xã hội. 2000. đảng viên còn mắc “nhiều khuyết điểm”. . thiên về miêu tả. lãnh đạo nhân dân giành lại thống nhất và độc lập. phát triển và hoàn thiện. Đánh giá về những thành tựu đạt được sau hơn 20 năm đổi mới. dẫn dắt phong trào nếu như không được vũ trang bởi lý luận tiên phong.I. “đại khái”.Công việc đã có kết quả vẻ vang” [2Hồ Chí Minh. “Công tác tư tưởng còn nhiều bất cập và thiếu tính thuyết phục.Nxb CTQG. những tư tưởng cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh.Lê-nin. tr. với sự nỗ lực phấn đấu của toàn Đảng. Toàn tập. duy ý chí thì nhất thiết chúng ta phải nắm chắc hơn những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác . Nhiều vấn đề thực tiễn bức thiết đòi hỏi phải được làm sáng tỏ. Người cho rằng “Đảng ta đã hy sinh tranh đấu. 3. nguyên nhân của các khuyết điểm ấy có nhiều. về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay. trong đó có nguyên nhân quan trọng là do sự yếu kém. xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nước ta đang diễn ra trong sự vận động của lịch sử thế giới đương đại với nhiều diễn biến phức tạp. nhiều vấn đề lý luận cần được bổ sung. đặc biệt là tư duy kinh tế đến đẩy mạnh nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. toàn quân. Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Cộng sản Việt Nam (4/2006) khẳng định: “Hai mươi năm qua. Lênin đã chỉ ra rằng không có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng. toàn dân. Người luôn dành sự quan tâm đối với việc học tập lý luận và nâng cáo trình độ lý luận cho cán bộ. công cuộc đổi mới ở nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử”. Trong khi đó. tập 5. đảng viên bởi vì theo Người “không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi” [1Hồ Chí Minh. tập 5. tính chiến đấu. người cách mạng không thể làm tròn nhiệm vụ của người chiến sĩ tiên phong. giản đơn. khắc phục được bệnh chủ quan. Toàn tập. tr. 48]. H. Tăng cường đổi mới công tác lý luận Về lý luận. một chiều. đảng viên. Công tác lý luận chưa làm sáng tỏ được một số vấn đề lý luận quan trọng trong công cuộc đổi mới”[Đảng Cộng sản Việt Nam. Hồ Chí Minh đã vận dụng và phát triển luận điểm mác-xít lêninnít ấy vào thực tiễn cách mạng Việt Nam ở giai đoạn cán bộ. Bệnh “giáo điều” trong nghiên cứu lý luận. khó lường. tr. không chịu đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản thì sẽ không những không thể có sự hiểu biết lý luận chắc chắn mà còn có thể làm méo mó bản chất cách mạng. Trong những thành tựu đó có thành tựu của lý luận. 232] nhưng bước vào thời kỳ mới. Chủ tịch Hồ Chí Minh trong suốt thời gian hoạt động cách mạng. H.học nghiêm túc. 2006. Sự thiếu hụt về năng lực nhận thức và tư duy. Nxb Chính trị quốc gia. V. đảng viên khi đã có chính quyền nhà nước. sự yếu kém về trình độ sáng tạo ở một bộ phận cán bộ đảng viên. 2000. đúng đắn. khoa học của chủ nghĩa Mác Lê-nin cả trong nhận thức cũng như trong vận dụng vào thực tiễn. sự “hời hợt”. Sự nghiệp đổi mới. từ đổi mới tư duy lý luận. Theo Người. cán bộ. người lãnh đạo. 234].

Đó là công việc của bản thân Đảng. Hà Nội. hoặc học lý luận một cách hình thức. nâng cao trình độ lý luận cho đội ngũ cán bộ làm công tác lý luận có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. thì không thể trở thành cán bộ thực sự có trí tuệ. chính sách của Đảng trong thời kỳ mới” [Đảng Cộng sản Việt Nam. “cốt có chứng chỉ” để thuận lợi cho con đường công danh. đồng thời phải khắc phục tình trạng xa rời thực tiễn. nhiệm vụ cách mạng. Phải kiên quyết khắc phục căn bệnh lười học lý luận trong một số cán bộ. làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn đường lối. tư tưởng Hồ Chí Minh. Không thể vin cớ do “quá bận rộn”. xử trí cho khéo” mọi công việc. Vì thế. tư tưởng Hồ Chí Minh bị xem nhẹ. không bám chắc vào thực tiễn cách mạng sôi động của đất nước trong hoạt động lý luận. chất lượng nghiên cứu lý luận của Đảng. và từ sự suy thoái này dẫn đến suy thoái về tư tưởng chính trị không phải là không thể xảy ra. Có nâng cao trình độ lý luận của đội ngũ cán hộ. đảng viên để đủ sức giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng . Thực hiện tốt công việc quan trọng này thì Đảng mới có thể hoàn thành thắng lợi sứ mệnh lãnh đạo cách mạng trong tình hình mới. trình độ lý luận cho cán bộ. đất nước. cũng như những vấn đề về tình hình thế giới. nâng cao trình độ trí tuệ. đường lối. đảng viên kém lý luận. “bị bỏ qua”. Lười học lý luận. thì theo Người. biện pháp cơ bản là học tập. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. lý tưởng xã hội chủ nghĩa. điều kiện thuận lợi cho sự xuất hiện và phát triển trong xã hội những lý thuyết. “dị ứng” với lý luận.Lê-nin. đường lối của Ðảng. đảng viên. trong cuộc sống. không thực chất lý luận chủ nghĩa Mác . tại Đại hội X. Lý luận chủ nghĩa Mác . những quan điểm cơ hội. chạy theo mục đích thực dụng trong hoạt động thực tiễn. không tự bồi dưỡng chủ nghĩa Mác . Đảng ta đặt vấn đề: “Nâng cao trình độ trí tuệ. của toàn thể cán bộ. thực dụng. nhân dân lao động đã là người làm chủ xã hội. mang tính chất “trang trí”.lý luận là vấn đề đặt ra rất cấp thiết và gay gắt hiện nay. tư tưởng Hồ Chí Minh. quan điểm của Đảng thì chúng ta không thể giành được thắng lợi trong cuộc đấu tranh này. Quán triệt tư tưởng của Hồ Chí Minh. Lười học lý luận là một biểu hiện suy thoái. nâng cao trình độ. Không có trình độ lý luận. học bằng con đường tổ chức. phi mác-xít. Ở đây. Nxb Chính trị quốc gia. không vững. quan điểm.Lê-nin. năm 2006. Theo Hồ Chí Minh. “quá nhiều việc” mà không chịu học tập. tư tưởng Hồ Chí Minh. thì sẽ tạo cơ hội. bằng con đường tự học: tự học trong sách vở. Cán bộ. những tinh hoa văn hóa thế giới chiếm vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần xã hội" như Nghị quyết Trung ương năm khoá X của Đảng đã chỉ rõ. cân nhắc cho đúng. do đó “kết quả thường thất bại”.Lê-nin. chính sách của Đảng và Nhà nước. Phải kiên quyết khắc phục tình trạng xem thường lý luận. làm cho hệ tư tưởng của Ðảng. một chiến lược đào tạo. đường lối. đảng viên mới có thể làm cho công tác tư tưởng lý luận thực sự đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác . đảng viên không biết lý luận. bồi dưỡng cán bộ làm công tác lý . học hỏi nhân dân.Lê-nin. tr. nắm không chắc. của giai cấp công nhân. Để sửa chữa cho cán bộ. 131].đảng viên đã là người có chức có quyền. việc bồi dưỡng. tiếp tục làm sáng tỏ những vấn đề về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nước ta. kém lý luận thì “không biết xem cho rõ. học mọi người. cách sửa chữa tốt nhất là phải học tập. tự học trong thực tiễn đấu tranh cách mạng. đảng viên. những giá trị tốt đẹp trong truyền thống văn hóa dân tộc. Theo đó. thực sự có năng lực.

Đẩy mạnh công tác tổng kết thực tiễn Nghị quyết Đại hội IX của Đảng cũng chỉ ra rằng “công tác lý luận chưa theo kịp sự phát triển của thực tiễn và yêu cầu của cách mạng. Tình hình đó đòi hỏi Đảng ta phải đẩy mạnh công tác lý luận. Trong Đảng ta. bổ sung. tăng cường sự nhất trí về chính trị. thậm chí một số người hoài nghi. bồi dưỡng cán bộ làm công tác lý luận. đấu tranh với những khuynh hướng tư tưởng sai trái”. bước vào những thập niên đầu của thế kỷ XXI. toàn diện hơn về kinh điển. thực hiện cơ chế kế hoạch hoá theo phương thức hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa đúng nguyên tắc tập trung. nhiệm vụ bao trùm và cấp bách của công tác lý luận của Đảng là nắm vững và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác .Lê-nin. đổi mới quản lý nhà nước về kinh tế. sát thực tế. sớm làm rõ và kết luận những vấn đề mới. Hội nghị đã bàn và ra Nghị quyết Về chuyển hoạt động của các đơn vị kinh tế cơ sở quốc doanh sang hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa. tình hình thế giới có nhiều biến động phức tạp. Đại hội VI (1986) của Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng đường lối đổi mới toàn diện. một bộ phận cán bộ. phủ nhận con đường xã hội chủ nghĩa. Đổi mới cơ chế quản lý kinh tế. chủ trương. trong đó trên lĩnh vực tư tưởng – lý luận bằng các phương tiện thông tin đại chúng. Văn kiện Đại hội IX của Đảng đã khẳng định : “Đẩy mạnh tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận. bám sát và đẩy mạnh tổng kết thực tiễn đổi mới. để nắm chắc hơn những nguyên lý của chủ nghĩa Mác . là một bước ngoặt cách mạng trong nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. tư tưởng Hồ Chí Minh. dân chủ mà khâu chủ yếu là thực hiện chế độ tự chủ sản xuất. nghiên cứu lý luận nhằm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội IX. có tính đột phá trong công tác đào tạo ở các trường Đảng của cả nước. phai nhạt về lý tưởng. kinh doanh trong các . đảng viên sa sút về tư tưởng chính trị. nhất là trong đào tạo. Tại Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương khoá VI (20 . phát triển đường lối. 4. 5. Nghiên cứu sâu hơn. phẩm chất đạo đức. Hội nghị đề ra mục tiêu kiên quyết xoá bỏ cơ chế tập trung quan liêu. tăng cường tổng kết thực tiễn. tư tưởng Hồ Chí Minh. chưa làm sáng tỏ nhiều vấn đề quan trọng trong công cuộc đổi mới để phục vụ việc hoạch định chiến lược. bức xúc nảy sinh từ thực tiễn . xây dựng thành công nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo sự quản lý của Nhà nước. tung ra các quan điểm phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lê-nin. trước hết là đổi mới tư duy kinh tế. có bước đi và lộ trình phù hợp là đòi hỏi bức thiết của tình hình. công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa càng được đẩy mạnh và đi vào chiều sâu càng bộc lộ nhiều vấn đề mới. chuẩn bị tiến tới Đại hội X của Đảng.28/8/1987) bàn về đổi mới cơ chế quản lý kinh tế. Đặc biệt. từng bước cụ thể hóa. Trong tình hình hiện nay.luận một cách khoa học. bao cấp. phức tạp đòi hỏi lý luận phải làm sáng tỏ. chính sách của Đảng. tăng cường nghiên cứu lý luận để tiếp tục làm sáng tỏ hơn quan niệm về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. dao động về chủ nghĩa xã hội và con đường xã hội chủ nghĩa ở nước ta. tham khảo có chọn lọc lý luận và kinh nghiệm nước ngoài. Ở trong nước. thảo luận dân chủ. tư tưởng trong xã hội”. phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng ta. chính sách của Đảng .Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh phải là một hướng ưu tiên. Các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh âm mưu “diễn biến hòa bình".

kỷ cương pháp luật chưa nghiêm. bao cấp. ngân hàng. trong đó quá trình sản xuất.đơn vị kinh tế xã hội chủ nghĩa. tiêu dùng gắn với thị trường.. trao đổi. phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là một công việc mới mẻ. điều tiết của Nhà nước Việt Nam. Nó thể hiện thái độ rõ ràng. nâng cao trình độ tổ chức thực tiễn. phức tạp. phân phối. kế hoạch. quản lý đất đai.xã hội. Sau gần 17 năm đổi mới. Đến Đại hội IX của Đảng Cộng sản Việt Nam. đồng thời đổi mới một bước cơ bản cơ chế quản lý nhà nước về kinh tế. việc đưa ra khái niệm “kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” đã đánh dấu một bước phát triển mới trong tư duy lý luận của Đảng. trước hết là các đơn vị kinh tế quốc doanh. Công tác tài chính. Hội nghị nhấn mạnh phải nắm vững phương hướng cơ bản về đổi mới cơ chế quản lý kinh tế đã được Đại hội VI đề ra là: kiên quyết xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu. Đảng Cộng sản Việt Nam vừa làm vừa học.Nó là một kiểu tổ chức kinh tế . tất cả mới chỉ là bước đầu. Để đạt được mục tiêu nói trên. thủ tục hành chính vẫn rườm rà. có thể sử dụng kinh tế thị trường làm phương tiện để xây dựng chủ nghĩa xã hội. kinh tế thị trường không chỉ là công nghệ. nhất là sự quản lý của Nhà nước về kinh tế còn nhiều yếu kém. Vì vậy. không ngừng đổi mới tư duy.. trong việc thừa nhận chủ nghĩa xã hội có thể dung hợp với kinh tế thị trường. tồn tại khách quan. trong việc chấp nhận kinh tế thị trường. vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước”. sự quản lý của Nhà nước về kinh tế đạt được nhiều thành tựu quan trọng. kiên quyết đưa sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đi đến thành công. hiệu lực và hiệu quả quản lý còn thấp. đầy khó khăn. là kỹ thuật mà còn là quan hệ xã hội. làm cho các đơn vị kinh tế cơ sở chuyển sang kinh doanh xã hội chủ nghĩa. chính sách chưa đồng bộ và chưa nhất quán. Qua đó. mà là thành tựu phát triển của nền văn minh nhân loại. sơ hở. Văn kiện Đại hội VIII của Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục nhấn mạnh: “Sản xuất hàng hóa không đối lập với chủ nghĩa xã hội. vừa tổng kết thực tiễn vừa tham khảo kinh nghiệm của các đồng chí Trung Quốc. .Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là một kiểu tổ chức nền kinh tế vừa dựa trên những nguyên tắc và quy luật của kinh tế thị trường vừa dựa trên những nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội. nhất là 5 năm gần đây nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam từng bước được hình thành.Tuy nhiên. còn nhiều yếu kém. quy hoạch xây dựng. Vì vậy. Tuy nhiên. vì chưa có tiền lệ trong lịch sử. cải cách hành chính còn chậm và chưa kiên quyết. Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là bước đi phù hợp với giai đoạn lịch sử mà đất nước hiện nay đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. giá cả. Đến Đại hội VII (1991) và VIII (1996) của Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục đường lối đó và tiến những bước mới trong nhận thức về chủ nghĩa xã hội. cần thiết cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và cả khi chủ nghĩa xã hội đã được xây dựng”. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được Đại hội VII của Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua khẳng định: “Phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa. thiết lập và hình thành đồng bộ cơ chế kế hoạch hoá theo phương thức hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa. trong quá trình này.Nó gồm nhiều hình thức sở hữu mà trong đó nó phụ thuộc vào chế độ sở hữu Nhà nước xã hội chủ nghĩa thống trị. dứt khoát của Đảng trong việc từ bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp. được thực hiện thông qua thị trường dưới sự quản lý.Hệ thống luật pháp. không chỉ bao hàm yếu tố lực lượng sản xuất mà còn cả quan hệ sản xuất.

cần tăng cường việc lãnh đạo. dân bàn. từ đó càng thắt chặt mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với dân. văn minh”. bộ máy tổ chức của Đảng và Nhà nước chậm được củng cố và đổi mới. tất yếu và tự nhiên bắt nguồn từ mối liên hệ máu thịt giữa Đảng với dân. Thực tế thời gian qua. dân kiểm tra”. Để thực hiện dân chủ trong xã hội thì trước hết phải đảm bảo dân chủ trong Đảng. dân làm. xứng đáng là đội tiên phong của giai cấp công nhân đồng thời là của toàn dân tộc lãnh đạo đất nước đi đến mục tiêu “dân giàu. phát huy đầy đủ hiệu lực quản lý. Song song đó. Một trong những nguyên nhân là do cuộc đấu tranh chống quan liêu tham nhũng chưa đạt kết quả như mong muốn. Đảng đòi hỏi mỗi đảng viên phải nói và làm đúng đường lối. nước mạnh. xã hội công bằng. Bên cạnh đó. Muốn vậy. đẩy mạnh dân chủ hoá cơ sở. ở nơi này. chỉnh đốn Đảng để Đảng thật sự trong sạch. Đảng phải đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước. xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. trì trệ. kiên quyết xử lý những đảng viên. nhân dân chưa hoàn toàn được thực hiện đầy đủ quyền làm chủ của mình. Một nhiệm vụ quan trọng của Đảng và Nhà nước ta hiện nay là cần phát huy dân chủ trong Đảng để tiến tới phát triển dân chủ xã hội. nghị quyết của Đảng.Không phải mọi việc đều là “dân biết. thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong sinh hoạt Đảng. nơi khác. dân chủ hoá xã hội. là đảng cầm quyền trong điều kiện hiện nay ở nước ta. vững mạnh.6. kiểm tra cán bộ.Đảng CSVN mang bản chất giai cấp công nhân. dân chủ. điều hành của các cơ quan nhà nước. Tham nhũng quan liêu là nguyên nhân chính làm giảm sút niềm tin của nhân dân với Đảng. làm suy yếu mối quan hệ giữa Đảng với dân. Một trong những mục tiêu lớn của đổi mới là phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Để thực sự phát huy dân chủ trong Đảng. lợi dụng dân chủ để mưu cầu lợi ích cá nhân. đảng viên. phát triển dân chủ trong xã hội nhằm nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng. đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống những tư tưởng bảo thủ. giai cấp cách mạng nhất. Đẩy mạnh dân chủ hóa xã hội trong điều kiện một đảng cầm quyền cũng nhằm phát huy quyền làm chủ. dân chủ hình thức. phấn đấu cho lợi ích và quyền làm chủ của nhân dân trong xã hội. Hơn bao giờ hết. kết hợp với tập trung thống nhất theo một quy trình chặt chẽ. Đảng cần đặc biệt quan tâm tới việc chăm lo đội ngũ cán bộ để đảm bảo sự phát triển liên tục của cách mạng và và sự bền vững của chế độ. việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ không nghiêm. Đảng cần quán triệt và vận dụng một cách sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh vào công cuộc xây dựng. “phải thực sự mở rộng dân chủ để đảng viên bày tỏ hết ý kiến của mình”. quản lý nhà nước và vận động nhân dân thực hiện các đường lối chủ trương của Đảng. quan liêu. chống mọi biểu hiện vi phạm quyền dân chủ.Với bản chất cách mạng ấy. đặc biệt trong việc tham gia phản biện xã hội. đặc biệt là đảng viên cán bộ có chức có quyền có sai phạm. . vai trò chủ động sáng tạo của các đoàn thể nhân dân và Mặt trận Tổ quốc.Đảng CSVN tồn tại không có mục đích nào khác ngoài phục vụ nhân dân. sức mạnh của giai cấp công nhân được thể hiện tập trung và kết tinh trong sức mạnh của Đảng. Đảng phải đổi mới quan niệm và phương pháp tiến hành công tác cán bộ theo hướng thực sự dân chủ. Thực hiện dân chủ hoá nội bộ Đảng. Trong Đảng phải tiến hành dân chủ rộng rãi.

hiệu quả theo hướng xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân. đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện kinh tế thị trường mở cửa. Xây dựng và phát triển nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là mục tiêu của đổi mới hệ thống chính trị. vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam . đảm bảo và phát huy vai trò làm chủ của quần chúng nhân dân. nhất là quyền lực của Nhà nước do dân uỷ quyền. nhiệm vụ quyền hạn của từng tổ chức giữa Đảng. hiệu quả. công chức trong sạch. phát huy quyền làm chủ của nhân dân.Cải cách thủ tục hành chính theo hướng thống nhất. quyền hạn và trách nhiệm. có hiệu lực. tinh nhuệ. xây dựng đội ngũ cán bộ. phương thức hoạt động của hệ thống chính trị.đặc biệt ở cơ sở. do dân. . vì dân là một nội dungcốt lõi của đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam . "Cải cách hành chính tiến hành chậm. phân định rõ chức năng. thiếu kiên quyết. Tổ chức bộ máy nhà nước cồng kềnh. phân định rõ chức năng. Mặt trận và các đoàn thể. Đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam gắn liền với công cuộc vận động dân chủ hoá toàn diện các lĩnh vực của đời sống. nâng quy chế thành pháp lệnh dân chủ ở cơ sở là một bước tiến quan trọng củalý luận vàthực tiễn dân chủ. hội nhập và xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân. hiệu quả thấp. Ở Việt Nam . nhiệm vụ. Việt Nam đã tiến hành một bước cải cách nền hành chính. tham nhũng và những sự biến dạng quyền lực của nhân dân. vì dân. Tổng kết 10 năm đổi . do dân. việc ban hành và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở. đặc biệt là đổi mới sự lãnh đạo của Đảng bằng cách nâng cao năng lực. minh bạch. Nhà nước. vấn đề mấu chốt là đổi mới tổ chức bộ máy. trí tuệ. nhưng phải thừa nhận rằng. đơn giản. trong những năm tới phải tiếp tục đổi mới toàn diện hệ thống chính trị. tôn trọng quy luật khách quan”. trong đó phải: . trùng lắp chức năng với nhiều tầng nấc trung gian và những thủ tục hành chính phiền hà. cùng hướng vào mục tiêu là phát triển và thực hành dân chủ. không ít trường hợp trên và dưới. trung ương và địa phương hành động không thống nhất. gây khó khăn cho việc phát triển kinh tế . sách nhiễu cho nhân dân và các doanh nghiệp.xã hội và làm giảm động lực phát triển”. do dân. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ đổi mới đã rút ra bài học kinh nghiệm quý báu: “Mọi đường lối chủ trương của Đảng phải xuất phát từ thực tế. trình độ lý luận của Đảng. kiên quyết xóa bỏ các thủ tục hành chính gây phiền hà. Đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống chính trị Trong những năm qua. xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Đây là một đảm bảo rất quan trọng để phòng. là mục tiêu và động lực của đổi mới KẾT LUẬN Từ kinh nghiệm thành công và thất bại trong hoạt động thực tiễn cách mạng.Cải cách tổ chức bộ máy các cấp từ trung ương đến địa phương theo hướng tinh gọn. Trước tình hình đó. có hiệu lực. công khai. Với đổi mới hệ thống chính trị. chống quan liêu. Đổi mới tổ chức.Cải cách công cụ và chế độ công chức. Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân. Tất cả nỗ lực đó nhằm xây dựng một nền hành chính nhà nước trong sạch. vững mạnh.7. .

đất nước có cơ hội lớn để tiến lên. Muốn đạt được điều đó. 2006 4. vượt qua thử thách. tuy còn nhiều khó khăn. Đảng ta xác định: nước ta đang đứng trước nhiều thách thức lớn. tham nhũng. tác động tổng hợp và diễn biến phức tạp.mới đất nước. Đảng ta phải tự đổi mới. 2004 Thông tin Những vấn đề triết học và đời sống (số 01 . phải luôn xuất phát từ thực tiễn cách mạng và tôn trọng quy luật khách quan trong mọi hoạt động từ lý luận đến thực tiễn. . khuyết điểm trong đường lối chính sách kẻ thù ra sức chống phá hòng làm thay đổi chế độ chính trị ở nước ta. Hà Nội. phương hướng nhiệm vụ của thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước phải “lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững”. Đảng Cộng sản Việt Nam : Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX. Đảng Cộng sản Việt Nam : Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục bổ sung để đề tài hoàn chỉnh hơn. phải khắc phục những sai lầm khuyết điểm. ý thức quật cường. TS Trần Thành. Dự báo tình hình trong nước và thế giới trong thời gian tới. 2000 Giáo trình chủ nghĩa duy vật biện chứng.2006) Tìm hiểu môn học: Triết học Mác-Lênin. những sai sót. phần 3 Các chuyên đề triết học Mác .. phát triển nhanh và bền vừng. Hà Nội 2008. toàn diện và đồng bộ. Nguy cơ tụt hậu xã hơn về kinh tế. Nxb CTQG. 5. Nxb CHính trị quốc gia.Lênin. tình trạng suy thoái về chính trị. đồng thời phải khơi đậy trong nhân dân lòng yêu nước.. PGS. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Nxb Chính trị quốc gia. Hà Nội 2008. khắc phục triệt để bệnh chủ quan. những năm tới. Với những lập luận trên đây hẳn không tránh khỏi những thiếu sót. lợi dụng những yếu kém của hệ thống chính trị. gây bạo loạn lật đổ. Hồ CHí Minh toàn tập. Nxb Sự thật. duy ý chí. Hà Nội. Đảng Cộng sản Việt Nam : Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. D. tập 5. Nxb Lý luận chính trị. tiếp tục đổi mới mạnh mẽ. tư tưởng. 2001 3. Triết học. lối sống của một bộ phận cán bộ đảng viên gắn với tệ quan liêu. Nxb CHính trị quốc gia. quyết tâm đưa nước ta ra khỏi tình trạng nghèo nàn. trong điều kiện và đặc điểm của thời đại ngày nay. đạo đức. Đảng ta nhận định. phát huy tài lực.Đòi hỏi bức bách của toàn dân tộc là phải tranh thủ cơ hội. Hà Nội. những hạn chế trong tư duy lý luận và trình độ tri thức. tác giả rất mong nhận được sự đóng góp cho sự hoàn thiện này. lãng phí vẫn tồn tại. Hà Nội. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đề ra mục tiêu. Hà Nội. tư duy kinh nghiệm. 6. 1991 2. đan xen nhau. 7. lạc hậu. Nxb Lý luận chính trị. ý chí của nhân dân. Các thế lực thù địch vẫn tiếp tục thực hiện âm mưu “diễn biến hoà bình”.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful

Master Your Semester with Scribd & The New York Times

Special offer: Get 4 months of Scribd and The New York Times for just $1.87 per week!

Master Your Semester with a Special Offer from Scribd & The New York Times