Bệnh chủ quan duy ý chí A.

MỞ ĐẦU Trải qua hơn 20 năm đổi mới toàn diện đất nước, với những biến động và thăng trầm của lịch sử, đến nay, nhờ sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng mà cách mạng Việt Nam đã từng bước vượt qua những khó khăn và thử thách, đất nước ngày một phát triển vững chắc, đời sống của toàn dân về mọi mặt được nâng cao, thế và lực của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được củng cố vững chắc. Tuy nhiên, bên cạnh những thắng lợi đạt được, chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận khuyết điểm, những sai lầm chậm khắc phục. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã thật sự nhìn thẳng vào những yếu kém, sai lầm, đã tự phê bình và đề ra đường lối đổi mới toàn điện đất nước. Trong nhận thức về cách mạng xã hội chủ nghĩa, Đảng ta mặc dù đã có nhiều cố gắng nghiên cứu, tìm tòi, xây dựng đường lối, xác định mục tiêu và phương hướng xã hội chủ nghĩa nhưng Đảng cũng đã phạm những sai lầm chủ quan duy ý chí, vi phạm quy luật khách quan như: nóng vội trong cải tạo xã hội chủ nghĩa, xóa bỏ ngay nền kinh tế nhiều thành phần; đẩy mạnh quá mức việc xây dựng công nghiệp nặng; duy trì quá lâu cơ chế quản lý kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp; có nhiều chủ trương sai trong việc cải cách giá cả, tiền tệ, tiền lương. Công tác tư tưởng và tổ chức cán bộ phạm nhiều khuyết điểm nghiêm trọng... Nhận thức được tầm quan trọng của việc khắc phục những hạn chế mà căn nguyên là bệnh chủ quan, duy ý chí, chúng ta cần có cái nhìn một cách đúng đắn về căn bệnh này, nguyên nhân và biểu hiện của nó, đồng thời vạch ra những biện pháp khắc phục... là nhiệm vụ đang đặt ra cho toàn Đảng và những nhà nghiên cứu lý luận. Đó cũng chính là lý do thôi thúc tác giả lựa chọn làm đề tài tiểu luận của mình. B. NỘI DUNG I. Bệnh chủ quan duy ý chí ở nước ta hiện nay 1. Khái niệm bệnh chủ quan duy ý chí Chủ quan, duy ý chí là một căn bệnh khá phổ biến của nước ta và nhiều nước xã hội chủ nghĩa trước kia, nó gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Bệnh chủ quan, duy ý chí thực chất là khuynh hướng tư tưởng của chủ nghĩa duy tâm chủ quan, V.I. Lênin gọi đó là “chủ nghĩa duy tâm ý chí”. Đó là trào lưu tư tưởng không xuất phát từ thực tại khách quan, không tôn trọng thế giới khách quan, không lấy thực tiễn khách quan làm cơ sở, tiền đề cho việc đề ra chủ trương, hoạch định đường lối, chính sách. Bệnh chủ quan, duy ý chí cho rằng tư tưởng và ý chí của con người có thể quyết định tất cả. Mặc dù thừa nhận chủ nghĩa duy vật mác xít là cơ sở lý luận của thế giới quan khoa học hiện đại, là sự thống nhất giữa thế giới quan duy vật và phương pháp biện chứng nhưng những người duy vật mác xít vẫn có thể mắc phải bệnh chủ quan, duy ý chí một cách không tự giác, nhất là khi xem xét các vấn đề xã hội.

Nếu vận dụng nguyên lý về mối quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội để xem xét thì rõ ràng. tuyệt đối hoá tính sáng tạo của ý thức thì sớm muộn gì cũng rơi vào bệnh chủ quan. cải tạo chính bản thân mình. ở một mức độ nào đó. trên cơ sở đó mà cải tạo tự nhiên.Học thuyết Mác . Vì vậy. của ý chí cá nhân mà xa rời hiện thực khách quan. duy ý chí ở nước ta có nguồn gốc từ sự yếu kém về nhận thức. thì đó là “bệnh chủ quan”. Bệnh chủ quan: Chủ quan đối lập với khách quan. hoặc khinh lí luận. thậm chí còn lấy nhiệt tình thay cho sự yếu kém về hiểu biết và tri thức khoa học. Vì vậy. không tôn trọng quy luật. duy ý chí là khuynh hướng tuyệt đối hoá vai trò của nhân tố chủ quan. bất chấp quy luật khách quan để hành động. Bệnh chủ quan. mà trong công việc đổi mới hiện nay. giữa thế giới khách quan với ý thức. hoặc lí luận suông”. ý chí của con người thì bệnh chủ quan. Bệnh chủ quan duy ý chí là sự thể hiện về trình độ văn hoá. không đáp ứng được những yêu cầu của thực tiễn đã và đang đặt ra. Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Nguyên nhân của bệnh chủ quan là: kém lí luận. Nhưng quá đề cao ý chí. cụ thể là của trình độ phát triển thấp kém về kinh tế.. Nguyên nhânbệnh chủ quan. Cán bộ. Năng lực ấy cần phái được phát triển hoàn thiện. Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc. bệnh chủ quan duy ý chí là kết quả nếu không nói là tất cả của những điều kiện sinh hoạt vật chất . sự yếu kém về trình độ văn hoá.tr233). quá đề cao sự suy nghĩ một chiều của cá nhân.Lênin chỉ ra rằng. Chủ quan: còn có nghĩa là con người tự khẳng định mình bởi năng lực nhận thức quy luật. sẽ làm mất uy tín của Đảng. duy ý chí. giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. duy ý chí Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh chủ quan duy ý chí.. nhận thức hiện thực khách quan. Do ý thức sai lầm về vai trò của lý luận mà dẫn đến lãng quên việc thường xuyên chủ động nâng cao năng lực tư duy lý luận (trong đó bao gồm cả quá trình học tập lý luận và kiểm nghiệm thực tiễn). 2. Ph. Xét từ mối quan hệ giữa vật chất và ý thức. tri thức lý luận. T5-NXBCTQG. bất chấp quy luật khách quan. (Hồ Chí Minh: Toàn tập. tình trạng đó vẫn còn tồn tại như một hiện tượng phổ biến. song nếu cường điệu hoá. hoặc nói nhiều làm ít. Lí luận suông dẫn đến tác hại là nói không đi đôi với làm. người ta không thể có được tư duy biện chứng khoa học khi trình độ văn hoá. kém lí luận. tri thức khoa học. dựa vào tình cảm. khoa học sẽ tất yếu dẫn đến tư duy kinh nghiệm và phạm phải sai lầm chủ quan duy ý chí. khinh lí luận. ý chí của con người. chỉ dựa vào ý chí. cải tạo xã hội. Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc. . khoa học của chủ thể nhận thức có thể khẳng định rằng.H1995. lí luận suông. Về điểm này. Ăngghen đã từng khẳng định: Tư duy lý luận chỉ là một đặc tính bẩm sinh dưới dạng năng lực của người ta. Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Khuyết điểm về tư tưởng tức là bệnh chủ quan”. (Sđd tr 233). ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan một cách sáng tạo. Trong đó. là cái thuộc về ý thức. đảng viên mà lí luận suông là không làm tròn vai trò tiên phong gương mẫu của mình. đảng viên trước cách mạng ở nước ta. khoa học chưa đạt đến một chuẩn mực cần có.xã hội. là những biểu hiện và là thực tế không chỉ tồn tại trong cán bộ.

chờ đợi sự may rủi. nếu bị sự can thiệp.Lênin đã cảnh báo: "Đối với một chính Đảng vô sản. đề cao cá nhân trong khi sự vận động đa chiều của sự vật.. Lênin đã từng nói: “Đối với một chính Đảng vô sản. đặc biệt là các vấn đề xã hội. xã hội. chính sách và pháp luật.để khắc phục tình trạng yếu kém đó. Sự yếu kém về tri thức khoa học nên các chủ thể không đủ năng lực để nắm bắt. Định ra một sách lược vô sản nói trên cơ sở đó có nghĩa là làm cho sách lược đó bị thất bại". Thực tiễn cho thấy. sai lầm chủ quan. không có sai lầm nào nguy hiểm hơn là định ra sách lược của mình theo ý muốn chủ quan. Ngoài nguyên nhân hạn chế về trình độ nhận thức. Cũng do sự yếu kém đó mà thường đề cao. thay cho việc tìm cách khắc phục sai lầm thì có thể là thái độ thời ơ. V. do tính bảo thủ hoặc vì lợi ích cá nhân nên chủ thể tìm cách che giấu khuyết điểm. sự việc làm cho chúng có đa bản chất. Sự yếu kém về tri thức lý luận làm con người không nắm bắt được bản chất của các vấn đề nảy sinh từ thực tiễn. bệnh chủ quan duy ý là một phạm trù lịch sử nên nó có nguồn gốc lịch sử. sửa chữa. tìm cách thuyết minh cho “sự sáng tạo hợp quy luật” hoặc tìm cách đổ lỗi cho người khác. quá trình hoạch định đường lối chiến lược...I. áp đặt của ý muốn chủ quan tự phát sẽ làm nguy hại nghiêm trọng đến sự phát triển của đất nước mà trước mắt cũng như lâu dài. theo chúng tôi. Tựu trung. cách trước tiên và chủ yếu là phải học tập. V. sai lầm càng trở nên nghiêm trọng.. Khi xem xét. sách lược cách mạng và sự cụ thể hoá đường lối đó bằng các chủ trương. trình độ lý luận dẫn đến lúng túng về biện pháp khắc phục. Lênin đã gọi căn bệnh này “là sự mù quáng chủ quan”. V. không đáp ứng được những yêu cầu của thực tiễn đang đặt ra. Vì sự yếu kém về mặt lý luận và tri thức khoa học nên không đáp ứng yêu cầu khách quan của sự vận động và phát triển của thế giới khách quan. Do đó. Bên cạnh đó.. . không đánh giá đúng vấn đề.”.của chủ nghĩa duy vật biện chứng. hoặc cho nguyên nhân khách quan. là sai lầm tự phát dẫn đến rơi vào chủ nghĩa duy tâm một cách không tự giác. Song là một loại bệnh “ấu trĩ tả khuynh” nên nó vẫn có khả năng được ngăn ngừa và loại bỏ. giai cấp và do đặc điểm tâm lý của người sản xuất nhỏ. Về lý luận. và do đó. không vạch ra được sự vận động phát triển của sự vật hiện tượng. thổi phồng.I. không sai lầm nào nguy là nguy hiểm hơn là định ra sách lược của mình theo ý muốn chủ quan.Chính sự yếu kém trong hiểu biết về khoa học và lý luận làm cho các chủ thể không đủ năng lực giải quyết triệt để các vấn đề xã hội. cường điệu. lối tư duy kinh nghiệm.Từ đó dẫn đến sự trì trệ trong tư duy. Đó là. Về vấn đề này. bơm to.I. bệnh chủ quan duy ý chí là do sự yếu kém về trình độ nhận thức nói chung và sự hạn chế trong quá trình áp dụng lý luận vào thực tiễn nói riêng. tuyệt đối hoá vai trò của ý chí chủ quan con người.. Trong tình hình đó. hậu quả của nó khó có thể lường trước được. bệnh chủ quan duy ý chí có nhiều biến thể phức tạp và trở thành mầm mống cho nhiều căn bệnh mới trong nhận thức. còn có nguyên nhân chủ quan khác. đánh giá các vấn đề thì dựa vào sự hiểu biết cá nhân. sai lầm. rèn luyện lý luận. sự yếu kém hơn trong nhận thức và bảo thủ hơn trong hành động. không vạch ra đuợc xu thế vận động và phát triển của hoàn cảnh kinh tế xã hội.

Điều này ảnh hưởng rất lớn đến lối tư duy của người Việt. duy ý chí còn do xa rời nguyên tắc thống nhất giữa lý luận với thực tiễn và thái độ thiếu khách quan trong nhận thức. 3. lối tư duy chủ quan. hướng nội và lạc quan. Do vậy. chúng ta cũng đã mắc phải căn bệnh này. chúng ta đã không có được một đường lối. chúng ta đã mắc những sai lầm nghiêm trọng mà chủ yếu là bệnh chủ quan duy ý chí. sức mạnh vạn năng. trọng tình. sự sai lầm trong chính sách cải cách tiền lương. và do đó. phát triển kinh tế. dẫn đến sự máy móc. chúng ta đã đẩy mạnh quá mức việc xây dựng và phát triển công nghiệp nặng. Vì không nắm mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn. góp phần làm cho nền kinh tế xã hội lâm vào tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng.. sa sút.. Có thời gian.Việt Nam là một dân tộc có nền văn minh lúa nước phát triển từ rất sớm. chủ quan khi vận dụng và thực tiễn mà quên đi điều kiện. coi đó là chiếc chìa khoá. trình độ lý luận. giá cả. tệ sùng bái cá nhân.Những thắng lợi lịch sử đó là kết quả của tinh thần đoàn kết cộng đồng nhưng cũng chính những thắng lợi đó khiến cho tư duy chúng ta thường chủ quan. trái với tinh thần của phép biện chứng duy vật. Căn bệnh đó biểu hiện ở chỗ.Lịch sử dân tộc Việt Nam là lịch sử của những cuộc đấu tranh dựng . lãng phí. chính sách phát triển kinh tế linh hoạt và khoa học dẫn đường. tham ô. gây ra hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế xã hội. hình thức chủ nghĩa. bệnh chủ quan duy ý chí ở nước ta có biểu hiện ở sự thoát ly cả lý luận khoa học lẫn thực tiễn đất nước.Điều này thể hiện ở việc chúng ta đã nóng vội trong việc cải tạo và xây dựng chủ nghĩa xã hội. . duy ý chí. bệnh gia trưởng độc đoán chuyên quyền. Nguồn gốc của bệnh chủ quan. Ở Việt Nam . Biểu hiện của bệnh chủ quan. dẫn đến việc đề ra những chỉ tiêu quá cao trong xây dựng cơ bản và phát triền sản xuất. trong thực tiễn ngày nay. Bên cạnh đó. duy ý chí ở nước ta Từ năm 1975 đến 1986. vi phạm nghiêm trọng quy luật khách quan. dựa vào kinh nghiệm đã đem lại những hậu quả to lớn. ban phát đặc ân. trình độ lý luận mà còn là sản phẩm của một nền sản xuất nhỏ lạc hậu kéo dài. ảo tưởng về tốc độ cải tạo.giữ nền độc lập. lối sống cộng đồng. Sai lầm chủ quan duy ý chí đó là sự vi phạm nguyên tắc khách quan của sự xem xét. trong thời kỳ xây dựng CHXH trước đây. đến lượt nó. trong phát triển kinh tế chỉ chú trọng phát triển thành phần kinh tế quốc doanh và tập thể.giành .Điều này chúng ta dễ nhận thấy ở khuynh hướng tâm lý tư tưởng thời kỳ sau đại thắng mùa Xuân 1975. đánh giá hiện thực khách quan. bệnh chủ quan duy ý chí trở thành một trong những nguyên nhân làm cho nền kinh tế bị đình đốn. trong đó bao hàm cả việc nắm vững phép biện chứng duy vật với việc đẩy mạnh đổi mới và phát triển kinh tế. xoá bỏ mọi thành phần kinh tế khác. nóng vội. hoàn cảnh của thực tiễn. thống nhất đất nước và trong việc hoạch định và duy trì quá lâu cơ chế kinh tế tập trung quan liêu bao cấp. quá trình khắc phục bệnh chủ quan duy ý chí phải là sự kết hợp giữa việc nâng cao trình độ nhận thức.Tuy nhiên. Trong cải tạo và xây dựng chủ nghĩa xã hội trước đổi mới. quá chú trọng đến lý luận. Bệnh chủ quan duy ý chí còn dẫn đến tệ mệnh lệnh hành chính. Bệnh chủ quan duy ý chí là căn bệnh không chỉ do yếu kém về trình độ nhận thức. coi thường người lao động. chúng ta đã chủ quan trong việc đánh giá những khả năng hiện có. trong đó dẫn đến bệnh chủ quan. dựa vào kinh nghiệm.

chưa thực sự thừa nhận những quy luật của sản xuất hàng hóa đang tồn tại khách quan. chế độ hành chính mệnh lệnh. khi tiến hành tập thể hóa nông nghiệp chúng ta đã máy móc.xã hội thấp kém. Từ chỗ không đánh giá đầy đủ những đặc thù của một nước nghèo nàn và kém phát triển. chúng ta có thể nói rằng chúng ta đang ở vào một thời kỳ quá độ trong thời kỳ quá độ. Do muốn “tiến thẳng”. Từ đó mà dẫn đến sự .xã hội cả bề rộng lẫn chiều sâu trong một khoảng thời gian ngắn. sẽ căn bản khác với những biện pháp quá độ trong các nước có chế độ chiếm hữu nhiều ruộng đất”. nặng tính tự cấp.xã hội. Nguy cơ của căn bệnh chủ quan duy ý chí trong việc hoạch định đường lối. . nền kinh tế vẫn ở tình trạng nông nghiệp lạc hậu. Ph. bao cấp lại trở thành “mảnh đất mầu mỡ” để chủ nghĩa chủ quan. cơ chế tập trung quan liêu bao cấp thể hiện dưới những hình thức hết sức đa dạng. là mong muốn giải quyết mọi vấn đề kinh tế . những biện pháp quá độ đó. bắt đầu từ thói độc đoán. Đặc biệt. là sự phủ nhận nền sản xuất hàng hóa và thành kiến với quy luật giá trị. Sai lầm đó đã được lặp lại sau khi giải phóng miền Nam . chính sách ra khỏi đời sống kinh tế . Do chủ quan duy ý chí. chúng ta chỉ thấy một mầu hồng mà không lường hết khó khăn trong quá trình công nghiệp hóa và tập thể hóa nông nghiệp. Nó làm cho đường lối. chính sách và trong hoạt động thực tiễn là ở chỗ: + Một là.Một biểu hiện nữa của sai lầm do mắc bệnh chủ quan duy ý chí là đường lối tiến hành công nghiệp hóa và tập thể hóa nông nghiệp. chúng ta đã bỏ qua chỉ dẫn của Lênin về hình thức quá độ gián tiếp để một nước mà nền kinh tế còn là sản xuất nhỏ đi lên CNXH. Biểu hiện rõ nét nhất của sai lầm đó là đường lối xây dựng CNXH với bốn mục tiêu chủ yếu mà Đại hội IV đã đề ra. không tính đến thực tiễn còn đang lạc hậu. muốn quá độ trực tiếp lên CNXH. trang bị kỹ thuật. nhưng hiện nay có thể nói rằng chúng ta có cả một loạt thời kỳ quá độ mới”. bản thân những biện pháp quá độ cũng sẽ phải thích ứng với những điều kiện sẽ có trong thời gian đó.Chế độ hành chính mệnh lệnh.. Chủ nghĩa chủ quan duy ý chí đã dẫn chúng ta đến chỗ tạo ra chế độ hành chính mệnh lệnh. tự túc và phân tán của nền nông nghiệp nước ta. tệ quan liêu giấy tờ. Lênin đã khẳng định: “Nếu phân tích tình hình chính trị hiện nay. Ăngghen đã chỉ rõ: “Bất cứ ở đâu.tiền. Khi đó. Đến lượt mình. là kế hoạch hoàn thành thời kỳ quá độ trong vòng 20 năm. tâm lý và tư tưởng. Bởi lẽ. kết cấu hạ tầng kinh tế . ý chí. với cạnh tranh… Chúng ta đã có những thành kiến không đúng. tạo ra cơ chế tập trung quan liêu bao cấp. chính sách kinh tế. Chúng ta đã quên rằng chính V. duy ý chí phát triển. trong các nước có chế độ chiếm hữu ít ruộng đất. cơ chế tập trung quan liêu. ý muốn chủ quan của một nhóm người.I. do đó không chú ý vận dụng chúng vào việc chế định các chủ trương. nó dẫn đến chỗ tách đường lối. trên thực tế. với khí thế của một dân tộc vừa chiến thắng lại cộng thêm nhiệt tình mang nặng tính tiểu tư sản. gia trưởng đến bệnh hình thức. thống nhất đất nước.Chủ nghĩa chủ quan duy ý chí đã đưa chúng ta tới ảo tưởng có thể đưa ngay nền kinh tế còn phổ biến là sản xuất nhỏ tiến thẳng lên CNXH.xã hội. có những tiền đề triết học và cơ sở phương pháp luận làm nảy sinh và nuôi dưỡng chủ nghĩa chủ quan duy ý chí. rập khuôn theo nước ngoài. chính sách không phản ánh đúng lợi ích sống còn và ý chí của quần chúng lao động mà thể hiện lợi ích. chúng ta đã vội vàng tiến hành công nghiệp hóa XHCN. Toàn bộ nền chuyên chính vô sản là một thời kỳ quá độ. hơn nữa lại tập trung ngay vào công nghiệp nặng với vốn đầu tư lớn song hiệu quả chẳng thu được không như kế hoạch ban đầu. ở chúng luôn có cội nguồn kinh tế . với mối quan hệ hàng . chúng ta đã không nhận thức đúng vị trí và vai trò của các bước quá độ gián tiếp và do đó chúng ta đã bỏ qua các hình thức kinh tế trung gian quá độ của một nước nông nghiệp lạc hậu đi lên CNXH. do ảo tưởng.

đó là nhân tố cơ bản của xã hội mới. vi phạm quy luật khách quan: nóng vội trong cải tạo XHCN. Nhưng Đảng đã phạm sai lầm chủ quan duy ý chí. đánh giá những sai lầm. lãnh đạm ở những người lãnh đạo trước yêu cầu.thiếu hiệu quả trong quản lý. Đó là thứ ảo tưởng mà V. của yếu tố chính trị trong việc hoạch định đường lối. Bởi lẽ. bệnh hình thức. nó dẫn đến chỗ coi thường ý kiến và khả năng sáng tạo của quần chúng lao động. + Ba là. + Hai là. tìm tòi. nó chỉ có thể phá vỡ được cái cũ chứ không thể xây dựng cái mới. vào ý chí và nguyện vọng chủ quan. lối suy nghĩ và hành động giản đơn.Chủ nghĩa chủ quan duy ý chí còn dẫn đến chỗ cường điệu hóa vai trò của nhân tố chủ quan. sự quan liêu hóa đời sống xã hội.. về thời kì quá độ của chúng ta. Tại Đại hội VII và trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên CNXH. nhiều hình thức sở hữu theo định hướng XHCN. của công cuộc đổi mới đất nước.. phương pháp hoàn toàn xa lạ với bản chất đích thực của CNXH. kéo dài nhiều năm trong công cuộc xây dựng CNXH ở nước ta. CNXH sinh động. nóng vội chạy theo nguyện vọng chủ quan”. Nó hạn chế tính công khai. chế độ hành chính mệnh lệnh. Khi thực tiễn đã thay đổi. Nó khiến cho phê bình và tự phê bình trở thành khẩu hiệu suông. của những quy luật khách quan đang tác động trong đời sống kinh tế . sự thờ ơ. CNXH không phải là kết quả của những sắc lệnh từ trên ban xuống.xã hội. vượt lên trên cả những đòi hỏi của thực tiễn. .Chúng ta sẽ đạt được tất cả những gì mong muốn.xã hội đang vận động không ngừng. + Bốn là. thờ ơ. đặc biệt là những sai lầm về chính sách kinh tế là bệnh chủ quan duy ý chí. chính sách và trong hoạt động thực tiễn. xóa bỏ ngay nền kinh tế nhiều thành phần. hạn chế quyền tự do và các quyền công dân khác của quần chúng lao động. của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần. nó tạo ra thái độ bàng quan. có lúc đẩy mạnh quá mức việc xây dựng công nghiệp nặng. cưỡng bức trong việc giải quyết các nhiệm vụ kinh tế. nó dẫn đến chỗ tuyệt đối hóa biện pháp hành chính.Những sai lầm. sáng tạo là sự nghiệp của bản thân quần chúng nhân dân.xã hội. nguyện vọng của quần chúng dẫn đến hiện tượng lạm dụng chức quyền để mưu đồ lợi ích cá nhân. Lênin đã từng phê phán khi ông chỉ ra rằng nhiệt tình cách mạng chỉ là một trong những yếu tố chứ không phải là yếu tố duy nhất quyết định sự ra đời một chế độ xã hội mới. xác định đúng mục tiêu và phương hướng XHCN. như Lênin đã khẳng định: Tính sáng tạo sinh động của quần chúng. ảo tưởng khi cho rằng dựa vào nhiệt tình của quần chúng. “Khuynh hướng tư tưởng chủ yếu của những sai lầm ấy. Đảng ta đã chỉ rõ: Trong cách mạng XHCN. khuyết điểm ấy bắt nguồn từ những sai lầm trong quan điểm và lý luận cơ bản về CNXH. duy trì quá lâu cơ chế quản lý kinh tế tập trung quan liêu. Đại hội VI của Đảng đã phân tích. khuyết điểm nghiêm trọng. cơ chế tập trung quan liêu bao cấp trở thành cung cách. Đảng ta đã có nhiều cố gắng nghiên cứu. văn hóa . Biểu hiện cụ thể của nó là ở chỗ chúng ta đã quá đề cao nhiệt tình của quần chúng. xây dựng đường lối. bất chấp những quy luật khách quan của đời sống kinh tế . dân chủ. tệ quan liêu giấy tờ. Tính chất máy móc hành chính và quan liêu không dung hợp được với tinh thần của CNXH.I. bao cấp… Nhận định đó cho thấy chủ nghĩa chủ .

đánh giá đúng sự thật. tình cảm cá nhân làm chính sách và áp đặt cho thực tế. phương tiện để thực hiện đường lối. chỉ hai hình thức sở hữu toàn dân và tập thể được phép tồn tại với sự thống nhất tuyệt đối về chính trị và tinh thần. chính sách này không có tác dụng cài tạo thực tiễn. Vì vậy. Quán triệt nguyên tắc khách quan đòi hỏi chúng ta trong nhận thức và hành động phải xuất phát từ thực tế khách quan. Đảm bảo nguyên tắc này là điều kiện tiên quyết khi đề ra đường lối. duy ý chí mà chúng ta đã từng mắc phải. Nguyên tắc này đòi hỏi bất cứ lúc nào. Đó là nhiệm vụ cấp bách và hàng đầu của chúng ta hiện nay. Do nhận thức mang tính chủ quan duy ý chí. một nguyên tắc hết sức quan trọng .xã hội của nước ta phát triển theo chiều hướng tiến lên mà ngược lại còn kìm hãm sự phát triển đó.4). giữa khách quan và chủ quan trong chủ nghĩa duy vật biện chứng. đưa nước ta ngang tầm với nhiều nước trong khu vực và quốc tế chúng ta cần nghiêm túc kiểm điểm. Biện pháp khắc phục Bệnh chủ quan duy ý chí ở nước ta hiện nay Cương lĩnh của Đảng khẳng định: “Đảng đã phạm sai lầm chủ quan duy ý chí.Đó là mô hình CNXH thuần khiết với nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung. khuyết điểm trong việc hoạch định đường lối. chính sách nhằm xây dựng mô hình đó và các biện pháp. 1. đồng thời phải tôn trọng sự thật.nguyên tắc nhìn thẳng vào sự thật. Hà Nội. định kiến. chiến lược. bất cứ ở đâu cũng phải tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan. không lấy ý chí chủ quan. nhìn thẳng vào sự thật tránh thái độ chủ quan. các lĩnh vực. đổi mới đất nước trên tất cả các mặt. nó là hệ quả tất yếu rút ra từ mối quan hệ giữa vật chất và ý thức. II. đặc biệt chúng ta cần khắc phục bệnh chủ quan. nói rõ sự thật và rút ra bài học kinh nghiệm bổ ích “xuất phát từ thực tế. vi phạm quy luật khách quan” (Đảng Cộng sản Việt Nam : Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. không tôn trọng quy luật khách quan nên đường lối. xa rời thực tiễn. trong hoạt động thực tiễn của Đảng và Nhà nước ta suốt một thời gian dài. Quán triệt nguyên tắc khách quan trong hoạt động lý luận và thực tiễn Để thực hiện sự nghiệp đổi mới. khắc phục những hạn chế. tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan”. . phản ánh sự vật một cách trung thực đúng như bản chất vốn có của nó. hơn bao giờ hết. cứng nhắc và chủ quan duy ý chí khi áp đặt một mô hình CNXH được thiết kế không xuất phát từ thực tiễn nước ta. chủ trương của Đảng phải xuất phát từ thực tế. Nguyên tắc khách quan là một trong những nguyên tắc hàng đầu của triết học mác xít. tr. 1991. làm cho thực tiễn kinh tế . tôn trọng quy luật khách quan”. chính sách. không trung thực khi đánh giá sự vật hiện tượng. chúng ta đã phạm phải sai lầm giáo điều. từ bản thân sự vật. phiến diện. như Đảng ta từng khẳng định trong các văn kiện Đại hội: “Mọi đường lối. hoạch định chính sách. nóng vội. Nxb Sự thật.quan và duy ý chí là một trong những yếu tố chủ yếu dẫn đến những sai lầm. để tiến nhanh. không lấy ý muốn chủ quan thay cho điều kiện khách quan. Trong quá trình xây dựng CNXH. tiến mạnh. tiễn vững chắc.

từ chủ nghĩa duy tâm chủ quan đến những biểu hiện của bệnh chủ quan duy ý chí.NGược lại. tr. các mục tiêu mà chúng ta đề ra quá thấp so với điều kiện kinh tế thực tại thì nó sẽ làm hạn chế. đồng thời xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp theo định hướng xã hội chủ nghĩa” (Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX. ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất. Khi điều kiện kinh tế còn thấp mà đề ra những mục tiêu xã hội quá cao thì không tưởng. việc giáo dục ý chí vươn lên cho con người. mỗi khi làm trái quy luật. xa rời hiện thực. Quan điểm khách quan yêu cầu chúng ta phải luôn luôn tôn trọng quy luật khách quan.Quan điểm khách quan đòi hỏi chúng ta phải luôn luôn coi trọng việc phát huy vai trò của ý thức.Lê-nin là cách mạng và khoa học. còn nếu chúng ta làm ngược quá trình đó thì tất yếu sẽ thất bại. hiện tượng. tư tưởng. xa rời hiện thực thì chúng ta phải trả giá cho những hành động của mình. Nxb CHính trị quốc gia. từ điều kiện vật chất. sáng tạo của ý thức cũng hết sức quan trọng.Bản chất cách mạng. 2. Trong hoạt động nhận thức cũng như trong hoạt động thực tiễn bao giờ cũng đi từ những điều kiện. chủ quan nóng vội.Thực tế lịch sử cho thấy. Nếu thiếu những yếu tố tinh thần này con người không thể hoạt động có hiệu quả.24). Quan điểm khách quan yêu cầu chủ thể cải tạo muốn nhân thức và cải tạo sự vật phải xuất phát từ bản thân sự vật hiện tượng. chủ nghĩa duy vật mác xít cho rằng. nhận thức bản thân nó để từ đó tìm ra biện pháp cải tạo nó nhằm phục vụ cho mình. lập trường của giai cấp công nhân vừa phải thực hiện việc nghiên cứu với một tinh thần và phương pháp khoa .Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và nguyên tắc khách quan trong triết học mác xít nói riêng khi xem xét. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng xác định nhiệm vụ: “Đẩy mạnh công nghiệp hoá. việc xây dựng một đời sống tinh thần lành mạnh. Mọi mục tiêu đặt ra cho hoạt động của con người cũng đều xuất phát từ những tiền đề vật chất. rằng không thể lấy nguyện vọng tốt đẹp làm mục tiêu chung mà phải xuất phát từ thực tiễn và phải làm theo quy luật. những hoàn cảnh thực tế. Trong bất kỳ xã hội nào. thậm chí là kìm hãm khả năng của con người. trong mọi hoạt động. xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ. khoa học đó đòi hỏi các chủ thể nghiên cứu vừa phải đứng vững trên lập trường cách mạng. Bản chất của chủ nghĩa Mác . 2001. Quan điểm khách quan đòi hỏi chúng ta phải chống chủ nghĩa chủ quan dưới mọi hình thức. Nhận thức được tầm quan trọng của việc nắm vững nguyên tắc khách quan. con người phải có quan điểm khách quan. đưa nước ta trở thành một nước công nghiệp. Quán triệt nghiêm túc quan điểm của chủ nghĩa Mác . Hà Nội. là chủ nhân của xã hội nhưng con người không thể hoạt động một cách tuỳ tiện theo lối tư duy và ý muốn chủ quan của mình. Mặc dù con người luôn tồn tại với tư cách là một chủ thể nhận thức và cải tạo thế giới . muốn thành công. Đảng ta luôn đặt lên hàng đầu nhiệm vụ phát triển kinh tế. chứ không phải là tiền đề tinh thần. Bài học từ thời kỳ bao cấp là một minh chứng sống động. rơi vào ảo tưởng và không đạt được.Từ mối quan hệ giữa vật chất và ý thức. không được áp đặt cho sự vật những cái mà vốn bản thân nó không có hoặc không thêr có được. không thúc đẩy việc khai thác những tiềm năng hiện có. đặc biệt là việc phát huy tính năng động. hiện đại hoá. phân tích sự vật. Con người chỉ có thể phân tích chính bản thân sự vật.

Nhiều vấn đề thực tiễn bức thiết đòi hỏi phải được làm sáng tỏ. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. Bệnh “giáo điều” trong nghiên cứu lý luận. đoàn kết. những tư tưởng cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh. tr. Chủ tịch Hồ Chí Minh trong suốt thời gian hoạt động cách mạng. Hồ Chí Minh đã chỉ rõ sự cần thiết của việc học tập lý luận đối với cán bộ. 2000. Tăng cường đổi mới công tác lý luận Về lý luận. “Công tác tư tưởng còn nhiều bất cập và thiếu tính thuyết phục. Công tác lý luận chưa làm sáng tỏ được một số vấn đề lý luận quan trọng trong công cuộc đổi mới”[Đảng Cộng sản Việt Nam. Sự thiếu hụt về năng lực nhận thức và tư duy. Đánh giá về những thành tựu đạt được sau hơn 20 năm đổi mới. duy ý chí thì nhất thiết chúng ta phải nắm chắc hơn những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác . kể cả một số người cán bộ làm công tác lý luận đã dẫn đến tình trạng hời hợt. . khó lường. 232] nhưng bước vào thời kỳ mới. giản đơn. sự yếu kém về trình độ sáng tạo ở một bộ phận cán bộ đảng viên. cán bộ. dẫn dắt phong trào nếu như không được vũ trang bởi lý luận tiên phong. V. Muốn “làm sáng tỏ được một số vấn đề lý luận quan trọng của công cuộc đổi mới”. đảng viên khi đã có chính quyền nhà nước. Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Cộng sản Việt Nam (4/2006) khẳng định: “Hai mươi năm qua. Người luôn dành sự quan tâm đối với việc học tập lý luận và nâng cáo trình độ lý luận cho cán bộ. toàn quân. phát triển và hoàn thiện. nguyên nhân của các khuyết điểm ấy có nhiều. thiên về miêu tả.học nghiêm túc. đặc biệt là tư duy kinh tế đến đẩy mạnh nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn. H. người lãnh đạo. Trong khi đó. Trong những thành tựu đó có thành tựu của lý luận. khắc phục được bệnh chủ quan. H. đảng viên bởi vì theo Người “không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi” [1Hồ Chí Minh. 48].Nxb CTQG. toàn dân. tập 5. đảng viên còn mắc “nhiều khuyết điểm”. “đại khái”. từ đổi mới tư duy lý luận.I. Người cho rằng “Đảng ta đã hy sinh tranh đấu. H. 234]. hạn chế về lý luận của cán bộ. người cách mạng không thể làm tròn nhiệm vụ của người chiến sĩ tiên phong.Công việc đã có kết quả vẻ vang” [2Hồ Chí Minh. Sự nghiệp đổi mới. Toàn tập. Nxb Chính trị quốc gia. Hồ Chí Minh đã vận dụng và phát triển luận điểm mác-xít lêninnít ấy vào thực tiễn cách mạng Việt Nam ở giai đoạn cán bộ. đảng viên. khoa học của chủ nghĩa Mác Lê-nin cả trong nhận thức cũng như trong vận dụng vào thực tiễn. Lênin đã chỉ ra rằng không có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng. tính chiến đấu. Nxb CTQG. 2000. tập 5. tr. tr. công cuộc đổi mới ở nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử”. với sự nỗ lực phấn đấu của toàn Đảng. Đảng ta xác định cần tiếp tục đổi mới tư duy lý luận về chủ nghĩa xã hội. Toàn tập. xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nước ta đang diễn ra trong sự vận động của lịch sử thế giới đương đại với nhiều diễn biến phức tạp. sự “hời hợt”. 3. một chiều. đúng đắn. không chịu đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản thì sẽ không những không thể có sự hiểu biết lý luận chắc chắn mà còn có thể làm méo mó bản chất cách mạng. Theo Người. lãnh đạo nhân dân giành lại thống nhất và độc lập.Lê-nin. suy diễn một cách chủ quan về các vấn đề thực tiễn. 2006. về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay. nhiều vấn đề lý luận cần được bổ sung. trong đó có nguyên nhân quan trọng là do sự yếu kém.

Để sửa chữa cho cán bộ. trong cuộc sống. lý tưởng xã hội chủ nghĩa. đảng viên. thì sẽ tạo cơ hội. tiếp tục làm sáng tỏ những vấn đề về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nước ta. 131]. trình độ lý luận cho cán bộ. không bám chắc vào thực tiễn cách mạng sôi động của đất nước trong hoạt động lý luận. tr. nhân dân lao động đã là người làm chủ xã hội.Lê-nin.lý luận là vấn đề đặt ra rất cấp thiết và gay gắt hiện nay. Không thể vin cớ do “quá bận rộn”. thì theo Người. Phải kiên quyết khắc phục tình trạng xem thường lý luận. Lười học lý luận là một biểu hiện suy thoái. đất nước. việc bồi dưỡng. chính sách của Đảng và Nhà nước. bồi dưỡng cán bộ làm công tác lý . “cốt có chứng chỉ” để thuận lợi cho con đường công danh.Đó là công việc của bản thân Đảng. nâng cao trình độ lý luận cho đội ngũ cán bộ làm công tác lý luận có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. học hỏi nhân dân. Theo đó. cân nhắc cho đúng. “bị bỏ qua”. tư tưởng Hồ Chí Minh. đường lối. bằng con đường tự học: tự học trong sách vở. kém lý luận thì “không biết xem cho rõ. chạy theo mục đích thực dụng trong hoạt động thực tiễn. tư tưởng Hồ Chí Minh. học bằng con đường tổ chức. thì không thể trở thành cán bộ thực sự có trí tuệ. Thực hiện tốt công việc quan trọng này thì Đảng mới có thể hoàn thành thắng lợi sứ mệnh lãnh đạo cách mạng trong tình hình mới. không tự bồi dưỡng chủ nghĩa Mác . không vững. Hà Nội. một chiến lược đào tạo. đồng thời phải khắc phục tình trạng xa rời thực tiễn. nhiệm vụ cách mạng.Lê-nin. Quán triệt tư tưởng của Hồ Chí Minh. đường lối của Ðảng. phi mác-xít. Vì thế. những quan điểm cơ hội. tự học trong thực tiễn đấu tranh cách mạng. “dị ứng” với lý luận. Có nâng cao trình độ lý luận của đội ngũ cán hộ. đảng viên không biết lý luận. nâng cao trình độ trí tuệ. không thực chất lý luận chủ nghĩa Mác . do đó “kết quả thường thất bại”. tư tưởng Hồ Chí Minh. “quá nhiều việc” mà không chịu học tập. tại Đại hội X. quan điểm. những tinh hoa văn hóa thế giới chiếm vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần xã hội" như Nghị quyết Trung ương năm khoá X của Đảng đã chỉ rõ. cách sửa chữa tốt nhất là phải học tập. hoặc học lý luận một cách hình thức. chính sách của Đảng trong thời kỳ mới” [Đảng Cộng sản Việt Nam. của toàn thể cán bộ. đường lối.Lê-nin. Lười học lý luận. nắm không chắc. Đảng ta đặt vấn đề: “Nâng cao trình độ trí tuệ. biện pháp cơ bản là học tập. Nxb Chính trị quốc gia. thực sự có năng lực. làm cho hệ tư tưởng của Ðảng. điều kiện thuận lợi cho sự xuất hiện và phát triển trong xã hội những lý thuyết. Theo Hồ Chí Minh. chất lượng nghiên cứu lý luận của Đảng.Lê-nin. và từ sự suy thoái này dẫn đến suy thoái về tư tưởng chính trị không phải là không thể xảy ra. nâng cao trình độ. tư tưởng Hồ Chí Minh bị xem nhẹ. thực dụng. Lý luận chủ nghĩa Mác . đảng viên để đủ sức giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng . đảng viên. của giai cấp công nhân. mang tính chất “trang trí”. Ở đây. xử trí cho khéo” mọi công việc. Không có trình độ lý luận. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. năm 2006. cũng như những vấn đề về tình hình thế giới. Cán bộ. đảng viên mới có thể làm cho công tác tư tưởng lý luận thực sự đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác .đảng viên đã là người có chức có quyền. làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn đường lối. Phải kiên quyết khắc phục căn bệnh lười học lý luận trong một số cán bộ. học mọi người. những giá trị tốt đẹp trong truyền thống văn hóa dân tộc. quan điểm của Đảng thì chúng ta không thể giành được thắng lợi trong cuộc đấu tranh này. đảng viên kém lý luận.

Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh phải là một hướng ưu tiên. trong đó trên lĩnh vực tư tưởng – lý luận bằng các phương tiện thông tin đại chúng. chủ trương. xây dựng thành công nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo sự quản lý của Nhà nước. thực hiện cơ chế kế hoạch hoá theo phương thức hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa đúng nguyên tắc tập trung. nghiên cứu lý luận nhằm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội IX. để nắm chắc hơn những nguyên lý của chủ nghĩa Mác . tư tưởng Hồ Chí Minh. 4. bám sát và đẩy mạnh tổng kết thực tiễn đổi mới. thảo luận dân chủ. từng bước cụ thể hóa. chuẩn bị tiến tới Đại hội X của Đảng. thậm chí một số người hoài nghi. tăng cường nghiên cứu lý luận để tiếp tục làm sáng tỏ hơn quan niệm về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. chính sách của Đảng . Tình hình đó đòi hỏi Đảng ta phải đẩy mạnh công tác lý luận. một bộ phận cán bộ. Tại Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương khoá VI (20 .28/8/1987) bàn về đổi mới cơ chế quản lý kinh tế. là một bước ngoặt cách mạng trong nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh âm mưu “diễn biến hòa bình". đảng viên sa sút về tư tưởng chính trị. đấu tranh với những khuynh hướng tư tưởng sai trái”. Trong tình hình hiện nay. phẩm chất đạo đức. chính sách của Đảng. phát triển đường lối.Lê-nin. 5. sớm làm rõ và kết luận những vấn đề mới. tăng cường sự nhất trí về chính trị. Ở trong nước. có bước đi và lộ trình phù hợp là đòi hỏi bức thiết của tình hình. Đặc biệt. bổ sung. phức tạp đòi hỏi lý luận phải làm sáng tỏ. bước vào những thập niên đầu của thế kỷ XXI.luận một cách khoa học. Văn kiện Đại hội IX của Đảng đã khẳng định : “Đẩy mạnh tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận. tham khảo có chọn lọc lý luận và kinh nghiệm nước ngoài. tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong Đảng ta. chưa làm sáng tỏ nhiều vấn đề quan trọng trong công cuộc đổi mới để phục vụ việc hoạch định chiến lược. Hội nghị đã bàn và ra Nghị quyết Về chuyển hoạt động của các đơn vị kinh tế cơ sở quốc doanh sang hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa. toàn diện hơn về kinh điển. trước hết là đổi mới tư duy kinh tế. dân chủ mà khâu chủ yếu là thực hiện chế độ tự chủ sản xuất. Đổi mới cơ chế quản lý kinh tế. tăng cường tổng kết thực tiễn. có tính đột phá trong công tác đào tạo ở các trường Đảng của cả nước. phủ nhận con đường xã hội chủ nghĩa. sát thực tế. phai nhạt về lý tưởng. đổi mới quản lý nhà nước về kinh tế. bức xúc nảy sinh từ thực tiễn . bao cấp. dao động về chủ nghĩa xã hội và con đường xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Đẩy mạnh công tác tổng kết thực tiễn Nghị quyết Đại hội IX của Đảng cũng chỉ ra rằng “công tác lý luận chưa theo kịp sự phát triển của thực tiễn và yêu cầu của cách mạng. nhất là trong đào tạo. nhiệm vụ bao trùm và cấp bách của công tác lý luận của Đảng là nắm vững và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác . tung ra các quan điểm phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lê-nin. kinh doanh trong các . tình hình thế giới có nhiều biến động phức tạp. công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa càng được đẩy mạnh và đi vào chiều sâu càng bộc lộ nhiều vấn đề mới. tư tưởng trong xã hội”. Hội nghị đề ra mục tiêu kiên quyết xoá bỏ cơ chế tập trung quan liêu. phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng ta. Đại hội VI (1986) của Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng đường lối đổi mới toàn diện. bồi dưỡng cán bộ làm công tác lý luận. Nghiên cứu sâu hơn.

tất cả mới chỉ là bước đầu. làm cho các đơn vị kinh tế cơ sở chuyển sang kinh doanh xã hội chủ nghĩa. chính sách chưa đồng bộ và chưa nhất quán.xã hội. cải cách hành chính còn chậm và chưa kiên quyết. Đảng Cộng sản Việt Nam vừa làm vừa học. đồng thời đổi mới một bước cơ bản cơ chế quản lý nhà nước về kinh tế. có thể sử dụng kinh tế thị trường làm phương tiện để xây dựng chủ nghĩa xã hội. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được Đại hội VII của Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua khẳng định: “Phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Văn kiện Đại hội VIII của Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục nhấn mạnh: “Sản xuất hàng hóa không đối lập với chủ nghĩa xã hội. Sau gần 17 năm đổi mới.. hiệu lực và hiệu quả quản lý còn thấp. tiêu dùng gắn với thị trường. nâng cao trình độ tổ chức thực tiễn. kỷ cương pháp luật chưa nghiêm. thủ tục hành chính vẫn rườm rà. không chỉ bao hàm yếu tố lực lượng sản xuất mà còn cả quan hệ sản xuất.Nó gồm nhiều hình thức sở hữu mà trong đó nó phụ thuộc vào chế độ sở hữu Nhà nước xã hội chủ nghĩa thống trị. Đến Đại hội VII (1991) và VIII (1996) của Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục đường lối đó và tiến những bước mới trong nhận thức về chủ nghĩa xã hội..Hệ thống luật pháp. còn nhiều yếu kém. trong quá trình này. Tuy nhiên. vì chưa có tiền lệ trong lịch sử. việc đưa ra khái niệm “kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” đã đánh dấu một bước phát triển mới trong tư duy lý luận của Đảng. sự quản lý của Nhà nước về kinh tế đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Vì vậy. điều tiết của Nhà nước Việt Nam. giá cả. vừa tổng kết thực tiễn vừa tham khảo kinh nghiệm của các đồng chí Trung Quốc. phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là một công việc mới mẻ. đầy khó khăn.Nó là một kiểu tổ chức kinh tế .Tuy nhiên.đơn vị kinh tế xã hội chủ nghĩa. không ngừng đổi mới tư duy. . cần thiết cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và cả khi chủ nghĩa xã hội đã được xây dựng”. bao cấp. trao đổi. tồn tại khách quan. kiên quyết đưa sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đi đến thành công. Để đạt được mục tiêu nói trên. quy hoạch xây dựng. Nó thể hiện thái độ rõ ràng. trong việc thừa nhận chủ nghĩa xã hội có thể dung hợp với kinh tế thị trường. dứt khoát của Đảng trong việc từ bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp. quản lý đất đai. phức tạp. Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là bước đi phù hợp với giai đoạn lịch sử mà đất nước hiện nay đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. sơ hở. phân phối. Hội nghị nhấn mạnh phải nắm vững phương hướng cơ bản về đổi mới cơ chế quản lý kinh tế đã được Đại hội VI đề ra là: kiên quyết xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu. nhất là sự quản lý của Nhà nước về kinh tế còn nhiều yếu kém. là kỹ thuật mà còn là quan hệ xã hội. ngân hàng. vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước”. thiết lập và hình thành đồng bộ cơ chế kế hoạch hoá theo phương thức hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa. trước hết là các đơn vị kinh tế quốc doanh. kế hoạch. nhất là 5 năm gần đây nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam từng bước được hình thành. mà là thành tựu phát triển của nền văn minh nhân loại.Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là một kiểu tổ chức nền kinh tế vừa dựa trên những nguyên tắc và quy luật của kinh tế thị trường vừa dựa trên những nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội. Công tác tài chính. Qua đó. Vì vậy. trong việc chấp nhận kinh tế thị trường. Đến Đại hội IX của Đảng Cộng sản Việt Nam. trong đó quá trình sản xuất. kinh tế thị trường không chỉ là công nghệ. được thực hiện thông qua thị trường dưới sự quản lý.

Một trong những nguyên nhân là do cuộc đấu tranh chống quan liêu tham nhũng chưa đạt kết quả như mong muốn. văn minh”. nơi khác. Để thực sự phát huy dân chủ trong Đảng. Song song đó.Đảng CSVN mang bản chất giai cấp công nhân. đảng viên. Một trong những mục tiêu lớn của đổi mới là phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Đảng đòi hỏi mỗi đảng viên phải nói và làm đúng đường lối. dân chủ. kết hợp với tập trung thống nhất theo một quy trình chặt chẽ. kiên quyết xử lý những đảng viên. quan liêu. chỉnh đốn Đảng để Đảng thật sự trong sạch. Tham nhũng quan liêu là nguyên nhân chính làm giảm sút niềm tin của nhân dân với Đảng. Thực hiện dân chủ hoá nội bộ Đảng. tất yếu và tự nhiên bắt nguồn từ mối liên hệ máu thịt giữa Đảng với dân. đẩy mạnh dân chủ hoá cơ sở. Đảng cần đặc biệt quan tâm tới việc chăm lo đội ngũ cán bộ để đảm bảo sự phát triển liên tục của cách mạng và và sự bền vững của chế độ. đặc biệt trong việc tham gia phản biện xã hội. dân làm. là đảng cầm quyền trong điều kiện hiện nay ở nước ta. nghị quyết của Đảng. Bên cạnh đó. sức mạnh của giai cấp công nhân được thể hiện tập trung và kết tinh trong sức mạnh của Đảng. đặc biệt là đảng viên cán bộ có chức có quyền có sai phạm. Để thực hiện dân chủ trong xã hội thì trước hết phải đảm bảo dân chủ trong Đảng. Thực tế thời gian qua. đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống những tư tưởng bảo thủ. Hơn bao giờ hết. cần tăng cường việc lãnh đạo. dân chủ hoá xã hội. dân bàn.Không phải mọi việc đều là “dân biết. từ đó càng thắt chặt mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với dân.6. . Muốn vậy. xứng đáng là đội tiên phong của giai cấp công nhân đồng thời là của toàn dân tộc lãnh đạo đất nước đi đến mục tiêu “dân giàu. xã hội công bằng. việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ không nghiêm. Đẩy mạnh dân chủ hóa xã hội trong điều kiện một đảng cầm quyền cũng nhằm phát huy quyền làm chủ. nhân dân chưa hoàn toàn được thực hiện đầy đủ quyền làm chủ của mình. thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong sinh hoạt Đảng. Đảng phải đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước. làm suy yếu mối quan hệ giữa Đảng với dân. phát huy đầy đủ hiệu lực quản lý. ở nơi này.Đảng CSVN tồn tại không có mục đích nào khác ngoài phục vụ nhân dân. phấn đấu cho lợi ích và quyền làm chủ của nhân dân trong xã hội. Đảng cần quán triệt và vận dụng một cách sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh vào công cuộc xây dựng. bộ máy tổ chức của Đảng và Nhà nước chậm được củng cố và đổi mới. Một nhiệm vụ quan trọng của Đảng và Nhà nước ta hiện nay là cần phát huy dân chủ trong Đảng để tiến tới phát triển dân chủ xã hội. lợi dụng dân chủ để mưu cầu lợi ích cá nhân. chống mọi biểu hiện vi phạm quyền dân chủ.Với bản chất cách mạng ấy. giai cấp cách mạng nhất. Trong Đảng phải tiến hành dân chủ rộng rãi. quản lý nhà nước và vận động nhân dân thực hiện các đường lối chủ trương của Đảng. kiểm tra cán bộ. xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. phát triển dân chủ trong xã hội nhằm nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng. vững mạnh. nước mạnh. dân kiểm tra”. Đảng phải đổi mới quan niệm và phương pháp tiến hành công tác cán bộ theo hướng thực sự dân chủ. điều hành của các cơ quan nhà nước. dân chủ hình thức. trì trệ. “phải thực sự mở rộng dân chủ để đảng viên bày tỏ hết ý kiến của mình”. vai trò chủ động sáng tạo của các đoàn thể nhân dân và Mặt trận Tổ quốc.

tôn trọng quy luật khách quan”.xã hội và làm giảm động lực phát triển”. Đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống chính trị Trong những năm qua. việc ban hành và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở. vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam . phân định rõ chức năng. vấn đề mấu chốt là đổi mới tổ chức bộ máy. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ đổi mới đã rút ra bài học kinh nghiệm quý báu: “Mọi đường lối chủ trương của Đảng phải xuất phát từ thực tế. nâng quy chế thành pháp lệnh dân chủ ở cơ sở là một bước tiến quan trọng củalý luận vàthực tiễn dân chủ. hiệu quả thấp. Tổ chức bộ máy nhà nước cồng kềnh. không ít trường hợp trên và dưới. đơn giản. đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện kinh tế thị trường mở cửa. có hiệu lực. là mục tiêu và động lực của đổi mới KẾT LUẬN Từ kinh nghiệm thành công và thất bại trong hoạt động thực tiễn cách mạng. vì dân là một nội dungcốt lõi của đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam . kiên quyết xóa bỏ các thủ tục hành chính gây phiền hà. trình độ lý luận của Đảng. hội nhập và xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân. Nhà nước. thiếu kiên quyết. . xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. quyền hạn và trách nhiệm. Mặt trận và các đoàn thể. chống quan liêu. sách nhiễu cho nhân dân và các doanh nghiệp. trong đó phải: .Cải cách thủ tục hành chính theo hướng thống nhất. nhiệm vụ. gây khó khăn cho việc phát triển kinh tế . vì dân. phương thức hoạt động của hệ thống chính trị. đặc biệt là đổi mới sự lãnh đạo của Đảng bằng cách nâng cao năng lực. hiệu quả.Cải cách công cụ và chế độ công chức. phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam gắn liền với công cuộc vận động dân chủ hoá toàn diện các lĩnh vực của đời sống. trung ương và địa phương hành động không thống nhất. do dân. . hiệu quả theo hướng xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân. Đây là một đảm bảo rất quan trọng để phòng. Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân. trùng lắp chức năng với nhiều tầng nấc trung gian và những thủ tục hành chính phiền hà. Ở Việt Nam . Việt Nam đã tiến hành một bước cải cách nền hành chính. "Cải cách hành chính tiến hành chậm. có hiệu lực. nhiệm vụ quyền hạn của từng tổ chức giữa Đảng. Tổng kết 10 năm đổi . vững mạnh. trí tuệ. cùng hướng vào mục tiêu là phát triển và thực hành dân chủ. xây dựng đội ngũ cán bộ. phân định rõ chức năng. tinh nhuệ. công chức trong sạch. do dân. Xây dựng và phát triển nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là mục tiêu của đổi mới hệ thống chính trị.7. Trước tình hình đó. nhưng phải thừa nhận rằng. đảm bảo và phát huy vai trò làm chủ của quần chúng nhân dân. công khai. do dân. nhất là quyền lực của Nhà nước do dân uỷ quyền.Cải cách tổ chức bộ máy các cấp từ trung ương đến địa phương theo hướng tinh gọn. trong những năm tới phải tiếp tục đổi mới toàn diện hệ thống chính trị. Đổi mới tổ chức.đặc biệt ở cơ sở. Tất cả nỗ lực đó nhằm xây dựng một nền hành chính nhà nước trong sạch. minh bạch. tham nhũng và những sự biến dạng quyền lực của nhân dân. Với đổi mới hệ thống chính trị.

Nguy cơ tụt hậu xã hơn về kinh tế. tác giả rất mong nhận được sự đóng góp cho sự hoàn thiện này. Đảng ta nhận định. Nxb CTQG. tập 5. 1991 2. Muốn đạt được điều đó. Nxb CHính trị quốc gia. tiếp tục đổi mới mạnh mẽ. toàn diện và đồng bộ. Các thế lực thù địch vẫn tiếp tục thực hiện âm mưu “diễn biến hoà bình”. lãng phí vẫn tồn tại. Hà Nội. Nxb CHính trị quốc gia. Đảng ta phải tự đổi mới. những năm tới. Hà Nội. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. 2000 Giáo trình chủ nghĩa duy vật biện chứng. tư tưởng. tình trạng suy thoái về chính trị. phương hướng nhiệm vụ của thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước phải “lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững”. lạc hậu. Hà Nội. Đảng Cộng sản Việt Nam : Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. những sai sót.Lênin. khuyết điểm trong đường lối chính sách kẻ thù ra sức chống phá hòng làm thay đổi chế độ chính trị ở nước ta. PGS. Dự báo tình hình trong nước và thế giới trong thời gian tới. đạo đức. quyết tâm đưa nước ta ra khỏi tình trạng nghèo nàn. 2006 4. Với những lập luận trên đây hẳn không tránh khỏi những thiếu sót. tư duy kinh nghiệm. phần 3 Các chuyên đề triết học Mác . vượt qua thử thách. tuy còn nhiều khó khăn. lối sống của một bộ phận cán bộ đảng viên gắn với tệ quan liêu. Đảng Cộng sản Việt Nam : Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. D. Hà Nội. 7. phát triển nhanh và bền vừng. Hà Nội 2008. đất nước có cơ hội lớn để tiến lên. Nxb Sự thật. Hồ CHí Minh toàn tập. Nxb Lý luận chính trị. Nxb Lý luận chính trị.mới đất nước. lợi dụng những yếu kém của hệ thống chính trị. khắc phục triệt để bệnh chủ quan. ý chí của nhân dân. Hà Nội. Hà Nội 2008. Đảng ta xác định: nước ta đang đứng trước nhiều thách thức lớn. duy ý chí. phải luôn xuất phát từ thực tiễn cách mạng và tôn trọng quy luật khách quan trong mọi hoạt động từ lý luận đến thực tiễn. 2004 Thông tin Những vấn đề triết học và đời sống (số 01 .. đồng thời phải khơi đậy trong nhân dân lòng yêu nước.Đòi hỏi bức bách của toàn dân tộc là phải tranh thủ cơ hội.2006) Tìm hiểu môn học: Triết học Mác-Lênin. 2001 3. ý thức quật cường.. tác động tổng hợp và diễn biến phức tạp. tham nhũng. đan xen nhau. . gây bạo loạn lật đổ. phát huy tài lực. Đảng Cộng sản Việt Nam : Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX. những hạn chế trong tư duy lý luận và trình độ tri thức. Nxb Chính trị quốc gia. Triết học. trong điều kiện và đặc điểm của thời đại ngày nay. 5. 6. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đề ra mục tiêu. phải khắc phục những sai lầm khuyết điểm. TS Trần Thành. vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục bổ sung để đề tài hoàn chỉnh hơn.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful