P. 1
Giao an Ngu van 12 tap 2

Giao an Ngu van 12 tap 2

|Views: 414|Likes:
Được xuất bản bởiAn Hoang

More info:

Published by: An Hoang on Oct 27, 2011
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/27/2011

pdf

text

original

TiÕn sÜ NguyÔn Träng Hoµng (chñ biªn) Ths Lª Minh Khuª- Ths Lª §¨ng Lé- Ths NguyÔn Hoµi Nam

THIÕT KÕ BµI SO¹N
N÷ ¡ L 1 GV Ní 2 P
TËP II

vî nhÆt Kim L©n A- Môc tiªu bài häc

1

- Hiểu được tình cảm thê thảm của người nông dân nước ta trong nạn đói khủng khiếp năm 1945 do thực dân Pháp và phát xít Nhật gây ra. - Hiểu được niềm khát khao hạnh phúc gia đình, niềm tin bất diệt vào cuộc sống và tình thương yêu đùm bọc lẫn nhau giữa những con người lao động ngèo khổ ngay trên bờ vực thẳm của cái chết. - Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật của thiên truyện: sáng tạo tình huống, gợi không khí, miêu tả tâm lí, dựng đối thoại. B- Ph¬ng ph¸p và ph¬ng tiÖn d¹y häc 1. Phương pháp dạy học: - Phương pháp thuyết trình kết hợp với phát vấn theo tiến trình quy nạp. - Để quá trình nắm bắt thông tin hiệu quả GV cần yêu cầu HS làm việc tích cực: tự đọc ở nhà và tóm tắt trước nội dung bài học theo yêu cầu của hệ thống câu hỏi hướng dẫn trong SGK. - Có thể tổ chức cho HS thảo luận trên lớp, trao đổi và thống nhất những nội dung cần nắm bắt của văn bản. 2. Phương tiện dạy học: SGK, GA, Phiếu học tập ... C- Néi dung, tiÕn tr×nh lªn líp Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc t×m hiÓu chung GV yªu cÇu 1 HS ®äc phÇn TiÓu dÉn (SGK) vµ nªu nh÷ng nÐt chÝnh vÒ: 1) Nhµ v¨n Kim L©n. 2) XuÊt xø truyÖn ng¾n Vî nhÆt 3) Bèi c¶nh x· héi cña truyÖn. HS dùa vµo phÇn TiÓu dÉn vµ nh÷ng hiÓu biÕt cña b¶n th©n ®Ó tr×nh bµy. GV su tÇm thªm mét sè t liÖu, tranh ¶nh ®Ó giíi thiÖu cho HS hiÓu thªm vÒ bèi c¶nh x· héi Néi dung cÇn ®¹t I. T×m hiÓu chung 1. Kim L©n (1920- 2007) Tªn khai sinh: NguyÔn V¨n Tµi. Quª: lµng Phï Lu, x· T©n Hång, huyÖn Tiªn S¬n, tØnh B¾c Ninh. Gi¶i thëng Hå ChÝ Minh vÒ v¨n häc nghÖ thuËt n¨m 2001. T¸c phÈm chÝnh: Nªn vî nªn chång (1955), Con chã xÊu xÝ (1962). Lim L©n lµ c©y bót truyÖn ng¾n. ThÕ giíi nghÖ thuËt cña «ng thêng lµ khung c¶nh n«ng th«n, h×nh tîng ngêi n«ng d©n. §Æc biÖt «ng cã nh÷ng trang viÕt ®Æc s¾c vÒ phong tôc vµ ®êi sèng th«n quª. Kim L©n lµ nhµ v¨n mét lßng mét d¹ ®i vÒ víi "®Êt", víi "ngêi", víi "thuÇn hËu nguyªn thñy" cña cuéc sèng n«ng th«n.

2

ViÖt Nam n¨m 1945.

Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc ®äc- hiÓu v¨n b¶n 1. HS ®äc vµ tãm t¾t t¸c phÈm 2. Dùa vµo néi dung truyÖn, h·y gi¶i thÝch nhan ®Ò Vî nhÆt. GV gîi ý. HS th¶o luËn vµ tr×nh bµy. GV nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh mét sè ý c¬ b¶n.

2. XuÊt xø truyÖn. Vî nhÆt lµ truyÖn ng¾n xuÊt s¾c in trong tËp truyÖn Con chã xÊu xÝ (1962). 3. Bèi c¶nh x· héi cña truyÖn. Ph¸t xÝt NhËt b¾t nh©n d©n ta nhæ lóa trång ®ay nªn th¸ng 3 n¨m 1945, n¹n ®ãi khñng khiÕp ®· diÔn ra. ChØ trong vßng vµi th¸ng, tõ Qu¶ng TrÞ ®Õn B¾c K×, h¬n hai triÖu ®ång bµo ta chÕt ®ãi. II. §äc- hiÓu 1. §äc- tãm t¾t. + §äc diÔn c¶m mét sè ®o¹n tiªu biÓu. + Tãm t¾t diÔn biÕn cèt truyÖn víi nh÷ng chi tiÕt chÝnh. 2. T×m hiÓu ý nghÜa nhan ®Ò Vî nhÆt. + Nhan ®Ò Vî nhÆt th©u tãm gi¸ trÞ néi dung t tëng t¸c phÈm. "NhÆt" ®i víi nh÷ng thø kh«ng ra g×. Th©n phËn con ngêi bÞ rÎ róng nh c¸i r¬m, c¸i r¸c, cã thÓ "nhÆt" ë bÊt k× ®©u, bÊt k× lóc nµo. Ngêi ta hái vî, cíi vî, cßn ë ®©y Trµng "nhÆt" vî. §ã tùc chÊt lµ sù khèn cïng cña hoµn c¶nh. + Nhng "vî" l¹i lµ sù tr©n träng. Ngêi vî cã vÞ trÝ trung t©m x©y dùng tæ Êm. Trong t¸c phÈm, gia ®×nh Trµng tõ khi cã ngêi vî nhÆt, mäi ngêi trë nªn g¾n bã, qu©y quÇn, ch¨m lo, thu vÐn cho tæ Êm cña m×nh. + Nh vËy, nhan ®Ò Vî nhÆt võa thÓ hiÖn th¶m c¶nh cña ngêi d©n trong n¹n ®ãi 1945 võa béc lé sù cu mang, ®ïm bäc vµ kh¸t väng, søc m¹nh híng tíi cuéc sèng, tæ Êm, niÒm tin cña con ngêi trong c¶nh khèn cïng. 3

råi "cói ®Çu nÝn lÆng" víi nçi lo riªng mµ rÊt chung: "BiÕt chóng nã cã nu«i næi nhau sèng qua ®îc c¬n ®ãi kh¸t nµy kh«ng?" + B¶n th©n Trµng còng bÊt ngê víi chÝnh h¹nh phóc cña m×nh: "Nh×n thÞ ngåi ngay gi÷a nhµ ®Õn b©y giê h¾n vÉn cßn ngê ngî". Trong lóc kh«ng mét ai (kÓ c¶ Trµng) nghÜ ®Õn chuyÖn vî con cña anh ta th× ®ét nhiªn Trµng cã vî. gi¸ trÞ nh©n ®¹o vµ gi¸ trÞ nghÖ thuËt. ®Èy m×nh ®Õn gÇn h¬n víi c¸i chÕt. bæ sung. 3. + Trµng lµ mét nh©n vËt cã ngo¹i h×nh xÊu. Qua ®ã. + D©n xãm ngô c ng¹c nhiªn. th« kÖch nh chÝnh ngo¹i h×nh cña anh ta. 4 . §· vËy l¹i gÆp n¨m ®ãi khñng khiÕp. Trµng "nhÆt" ®îc vî lµ nhÆt thªm mét miÖng ¨n còng ®ång thêi lµ nhÆt thªm tai häa cho m×nh. ph¸n ®o¸n råi cïng nghÜ: "biÕt cã nu«i næi nhau sèng qua ®îc c¸i th× nµy kh«ng?". ThËm chÝ s¸ng h«m sau Trµng vÉn cha hÕt bµng hoµng.3. c¸i chÕt lu«n lu«n ®eo b¸m. Bµ l·o ch¼ng hiÓu g×. nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. viÖc Trµng cã vî lµ mét nghÞch c¶nh Ðo le. vui buån lÉn lén. + Bµ cô Tø. GV nªu vÊn ®Ò: Nhµ v¨n ®· x©y dùng t×nh huèng truyÖn nh thÕ nµo? T×nh huèng ®ã cã nh÷ng ý nghÜa g×? HS th¶o luËn vµ tr×nh bµy. Trong hoµn c¶nh ®ã. Lêi ¨n tiÕng nãi cña Trµng còng céc c»n. V× vËy. Nguy c¬ "Õ vî" ®· râ. §· thÕ cßn dë ngêi. cïng nÝn lÆng. t¸c phÈm thÓ hiÖn râ gi¸ trÞ hiÖn thùc. GV gîi ý. T×m hiÓu t×nh huèng truyÖn. Gia c¶nh cña Trµng còng rÊt ¸i ng¹i. cïng bµn t¸n. cêi ra níc m¾t. mÑ Trµng l¹i cµng ng¹c nhiªn h¬n. + T×nh huèng truyÖn mµ Kim L©n x©y dùng võa bÊt ngê l¹i võa hîp lÝ.

. C¸i ®ãi quay qu¾t dån ®uæi ®Õn møc ngêi ®µn bµ chñ ®éng gîi ý ®ßi ¨n.Gi¸ trÞ nghÖ thuËt: T×nh huèng truyÖn khiÕn diÔn biÕn ph¸t triÓn dÔ 5 . Trµng lÊy vî lµ ®Ó tiÕp tôc sù sèng. liÒu lÜnh.Gi¸ trÞ hiÖn thùc: Tè c¸o téi ¸c thùc d©n. ph¸t xÝt qua bøc tranh x¸m xÞt vÒ th¶m c¶nh chÕt ®ãi. mét bµ l·o nhng l¹i lu«n nãi ®Õn chuyÖn t¬ng lai. C¸i ®ãi ®· bãp mÐo c¶ nh©n c¸ch con ngêi. gi¸ trÞ nh©n b¶n kh«ng mÊt ®i. nhen lªn niÒm hi väng cho d©u con. ®Ó sinh con ®Î c¸i. . bÊt chÊp c¶ e thÑn. c¸i chÕt ®Ó híng ®Õn sù sèng. . NhÆt vî lµ c¸i khèn cïng cña cuéc sèng. §iÒu mµ Lim L©n muèn nãi lµ: trong bèi c¶nh bi th¶m. ChØ cÇn vµi lêi nöa ®ïa nöa thËt thÞ ®· chÊp nhËn theo kh«ng Trµng. con ngêi vÉn cø muèn ®îc lµ con ngêi. ChØ v× ®ãi qu¸ mµ ngêi ®µn bµ téi nghiÖp nµy ¨n lu«n vµ "¨n liÒn mét chÆp 4 b¸t b¸nh ®óc". Ngêi ®µn bµ ®i theo Trµng còng ®Ó ch¹y trèn c¸i ®ãi. sù cu mang ®ïm bäc cña nh÷ng con ngêi nghÌo ®ãi lµ søc m¹nh ®Ó hä vît lªn c¸i chÕt. kh¸t väng híng tíi sù sèng vµ h¹nh phóc. §ã chÝnh lµ søc sèng bÊt diÖt cña Vî nhÆt. cu mang ®ïm bäc nhau. Gi¸ trÞ con ngêi bÞ phñ nhËn khi chØ v× cïng ®êng ®ãi kh¸t mµ ph¶i trë nªn tr¬ trÏn. Bµ cô Tø. §Æc biÖt t×nh ngêi.Gi¸ trÞ nh©n ®¹o: T×nh nh©n ¸i. ®Ó híng ®Õn t¬ng lai. chuyÖn sung síng vÒ sau. muèn ®îc nªn ngêi vµ muèn cuéc ®êi thõa nhËn hä nh nh÷ng con ngêi. lßng nh©n ¸i.

bíc ®i. "vªnh vªnh ra ®iÒu". Trµng biÕn ®æi h¼n: "H¾n thÊy b©y giê h¾n míi nªn ngêi". tiÕng nãi. Trµng thÊy tr¸ch nhiÖm vµ biÕt g¾n bã víi tæ Êm cña m×nh. Trµng kh«ng cói xuèng lÇm lòi nh mäi ngµy mµ "phën ph¬". QuyÕt ®Þnh cã vÎ gi¶n ®¬n nhng chøa ®ùng nhiÒu t×nh th¬ng cña con ngêi trong c¶nh khèn cïng. Trµng quªn tÊt c¶ t¨m tèi. + TÊt c¶ biÕn ®æi tõ gi©y phót Êy. trªn ®êng vÒ xãm ngô c. m¾c tËt hay võa ®i võa nãi mét m×nh. T×m hiÓu vÒ diÔn biÕn t©m tr¹ng c¸c nh©n vËt. HS suy nghÜ vµ ph¸t biÓu tù do. th©n phËn l¹i nghÌo hÌn. nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. Trong phót chèc. b) Ngêi vî nhÆt: + ThÞ theo Trµng tríc hÕt lµ v× miÕng ¨n (ch¹y trèn c¸i ®ãi). ngåi mím 6 . 4. a) C¶m nhËn cña anh (chÞ) vÒ diÔn biÕn t©m tr¹ng cña nh©n vËt Trµng (lóc quyÕt ®Þnh ®Ó ngêi ®µn bµ theo vÒ. mét tÊm lßng nh©n hËu kh«ng thÓ chèi tõ. buæi s¸ng ®Çu tiªn cã vî). c¸i vÎ "cong cín" biÕn mÊt. Sau mçi vÊn ®Ò. t©m tr¹ng. GV ®Þnh híng. dµng vµ lµm næi bËt ®îc nh÷ng c¶nh ®êi. c¸i nãn r¸ch che nghiªng. "ChËc.…). kÖ".… + Trµng "nhÆt" ®îc vî trong hoµn c¶nh ®ãi kh¸t. nh÷ng th©n phËn ®ång thêi næi bËt chñ ®Ò t tëng t¸c phÈm. "chØ cßn t×nh nghÜa víi ngêi ®µn bµ ®i bªn" vµ c¶m gi¸c ªm dÞu cña mét anh Trµng lÇn ®Çu tiªn ®i c¹nh c« vî míi. + Buæi s¸ng ®Çu tiªn cã vî. xÊu. b) C¶m nhËn cña anh (chÞ) vÒ ngêi vî nhÆt (t thÕ. tranh luËn. a) Nh©n vËt Trµng: + Trµng lµ nh©n vËt cã bÒ ngoµi th«. Trªn ®êng vÒ xãm ngô c. ngîng ngõng vµ còng ®Çy n÷ tÝnh (®i sau Trµng ba bèn bíc.4. GV lÇn lît nªu c¸c vÊn ®Ò. + Nhng trªn ®êng theo Trµng vÒ. chØ cßn ngêi phô n÷ xÊu hæ. c¸i tÆc lìi cña Trµng kh«ng ph¶i lµ sù liÒu lÜnh mµ lµ mét sù cu mang.

c) C¶m nhËn cña anh (chÞ) vÒ diÔn biÕn t©m tr¹ng nh©n vËt bµ cô Tø- mÑ Trµng (lóc míi vÒ, buæi sím mai, b÷a c¬m ®Çu tiªn).

ë mÐp giêng,…). T©m tr¹ng lo ©u, b¨n kho¨n, håi hép khi bíc ch©n vÒ "lµm d©u ngµ ngêi". + Buæi sím mai, chÞ ta dËy sím, quÐt tíc, dän dÑp. §ã lµ h×nh ¶nh cña mét ngêi vî biÕt lo toan, thu vÐn cho cuéc sèng gia ®×nh, h×nh ¶nh cña mét ngêi "vî hiÒn d©u th¶o". Ngêi phô n÷ xuÊt hiÖn kh«ng tªn, kh«ng tuæi, kh«ng quª nh "r¬i" vµo gi÷a thiªn truyÖn ®Ó Trµng "nhÆt" lµm vî. Tõ chç nh©n c¸ch bÞ bãp mÐo v× c¸i ®ãi, thiªn chøc, bæn phËn lµm vî, lµm d©u ®îc ®¸nh thøc khi ngêi phô n÷ nµy quyÕt ®Þnh g¾n sinh m¹ng m×nh víi Trµng. ChÝnh chÞ còng ®· lµm cho niÒm hi väng cña mäi ngêi trçi dËy khi kÓ chuyÖn ë B¾c Giang, Th¸i Nguyªn ngêi ta ®i ph¸ kho thãc NhËt. c) Bµ cô Tø: + T©m tr¹ng bµ cô Tø: mõng, vui, xãt, tñi, "võa ai o¸n võa xãt th¬ng cho sè kiÕp ®øa con m×nh". §èi víi ngêi ®µn bµ th× "lßng bµ ®Çy xãt th¬ng". NÐn vµo lßng tÊt c¶, bµ dang tay ®ãn ngêi ®µn bµ xa l¹ lµm con d©u m×nh: "õ, th«i th× c¸c con ph¶i duyªn, ph¶i sè víi nhau, u còng mõng lßng". + B÷a c¬m ®Çu tiªn ®ãn nµng d©u míi, bµ cô Tø ®· nhen nhãm cho c¸c con niÒm tin, niÒm hi väng: "tao tÝnh khi nµo cã tiÒn mua lÊy con gµ vÒ nu«i, ch¶ mÊy mµ cã ®µn gµ cho xem". Bµ cô Tø lµ hiÖn th©n cña nçi khæ con ngêi. Ngêi mÑ Êy ®· nh×n cuéc h«n nh©n Ðo le cña con th«ng qua toµn bé nçi ®au khæ cña cuéc ®êi bµ. 7

5. GV nªu vÊn ®Ò: NhËn xÐt vÒ nghÖ thuËt viÕt truyÖn cña Kim L©n (c¸ch kÓ chuyÖn, c¸ch dùng c¶nh, ®èi tho¹i, nghÖ thuËt miªu t¶ t©m lÝ ng©n vËt, ng«n ng÷, …) HS th¶o luËn vµ tr¶ lêi theo nh÷ng gîi ý, ®Þnh híng cña GV. Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt GV yªu cÇu HS: H·y kh¸i qu¸t l¹i bµi häc vµ tæng kÕt trªn hai mÆt: néi dung vµ h×nh thøc. GV gîi ý. HS suy nghÜ, xem l¹i toµn bµi vµ ph¸t biÓu tæng kÕt.

Bµ lo l¾ng tríc thùc tÕ qu¸ nghiÖt ng·. Bµ mõng mét nçi mõng s©u xa. Tõ ng¹c nhiªn ®Õn xãt th¬ng nhng trªn hÕt vÉn lµ t×nh yªu th¬ng. Còng chÝnh bµ cô lµ ngêi nãi nhiÒu nhÊt vÒ t¬ng lai, mét t¬ng lai rÊt cô thÓ thiÕt thùc víi nh÷ng gµ, lîn, ruéng, vên,… mét t¬ng lai khiÕn c¸c con tin tëng bëi nã kh«ng qu¸ xa vêi. Kim L©n ®· kh¸m ph¸ ra mét nÐt ®éc ®¸o khi ®Ó cho mét bµ cô cËp kÒ miÖng lç nãi nhiÒu víi ®«i trÎ vÒ ngµy mai. 5. T×m hiÓu mét sè nÐt ®Æc s¾c nghÖ thuËt. + C¸ch kÓ chuyÖn tù nhiªn, l«i cuèn, hÊp dÉn. + Dùng c¶nh ch©n thËt, g©y Ên tîng: c¶nh chÕt ®ãi, c¶nh b÷a c¬m ngµy ®ãi,… + Miªu t¶ t©m lÝ nh©n vËt tinh tÕ nhng béc lé tù nhiªn, ch©n thËt. + Ng«n ng÷ n«ng th«n nhuÇn nhÞ, tù nhiªn. III. Tæng kÕt + Vî nhÆt t¹o ®îc mét t×nh huèng truyÖn ®éc ®¸o, c¸ch kÓ chuyÖn hÊp dÉn, miªu t¶ t©m lÝ nh©n vËt tinh tÕ, ®èi tho¹i sinh ®éng. + TruyÖn thÓ hiÖn ®îc th¶m c¶nh cña nh©n d©n ta trong n¹n ®ãi n¨m 1945. §Æc biÖt thÓ hiÖn ®îc tÊm lßng nh©n ¸i, søc sèng k× diÖu cña con ngêi ngay bªn bê vùc th¼m cña c¸i chÕt vÉn híng vÒ sù sèng vµ kh¸t khao tæ Êm gia ®×nh.

8

TiÕng viÖt: Nh©n vËt giao tiÕp A. Môc tiªu bµi häc N¾m ch¾c kh¸i niÖm nh©n vËt giao tiÕp víi nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ vÞ thÕ x· héi, quan hÖ th©n s¬ cña hä ®èi víi nhau, còng nh÷ng ®Æc ®iÓm kh¸c chi phèi néi dung vµ h×nh thøc lêi nãi cña c¸c nh©n vËt trong o¹t ®éng giao tiÕp. - N©ng cao n¨ng lùc giao tiÕp cña b¶n th©n vµ cã thÓ x¸c ®Þnh ®îc chiÕn lîc giao tiÕp trong nh÷ng ng÷ c¶nh nhÊt ®Þnh. B. Ph¬ng tiÖn thùc hiÖn - SGK, SGV - ThiÕt kÕ bµi häc c. c¸ch thøc tiÕn hµnh Gîi ý tr¶ lêi c©u hái, th¶o luËn ; híng dÉn lµm bµi tËp thùc hµnh. d.TiÕn tr×nh d¹y häc - KiÓm tra bµi cò - Bµi míi TiÕt 1 Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Ph©n tÝch c¸c ng÷ liÖu 1. GV gäi 1 HS ®äc ng÷ liÖu 1 (SGK) vµ nªu c¸c yªu cÇu sau (víi HS c¶ líp): a) Ho¹t ®éng giao tiÕp trªn cã nh÷ng nh©n vËt giao tiÕp nµo? Nh÷ng nh©n vËt ®ã cã ®Æc ®iÓm nh thÕ nµo vÒ løa tuæi, giíi tÝnh, tÇng líp x· héi? b) C¸c nh©n vËt giao tiÕp chuyÓn ®æi vai ngêi nãi, vai ngêi nghe vµ lu©n phiªn lît lêi ra Néi dung cÇu cÇn ®¹t I. Ph©n tÝch c¸c ng÷ liÖu 1. Ng÷ liÖu 1 a) Ho¹t ®éng giao tiÕp trªn cã nh÷ng nh©n vËt giao tiÕp lµ: Trµng, mÊy c« g¸i vµ "thÞ". Nh÷ng nh©n vËt ®ã cã ®Æc ®iÓm : - VÒ løa tuæi : Hä ®Òu lµ nh÷ng ngêi trÎ tuæi. - VÒ giíi tÝnh : Trµng lµ nam, cßn l¹i lµ n÷. - VÒ tÇng líp x· héi: Hä ®Òu lµ nh÷ng ngêi d©n lao ®éng nghÑ ®ãi. b) C¸c nh©n vËt giao tiÕp chuyÓn ®æi vai ngêi nãi, vai ngêi nghe vµ lu©n phiªn lît lêi nh sau: - Lóc ®Çu: H¾n (Trµng) lµ ngêi nãi, mÊy c« g¸i lµ ngêi nghe. 9

GV híng dÉn. Trµng (lµ chñ yÕu) vµ mÊy c« g¸i lµ ngêi nghe. kh¼ng ®Þnh nh÷ng ý kiÕn ®óng vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ý kiÕn sai. . DÇn dÇn. 2. c) C¸c nh©n vËt giao tiÕp trªn b×nh ®¼ng vÒ vÞ thÕ x· héi (hä ®Òu lµ nh÷ng ngêi d©n lao ®éng cïng c¶nh ngé). d) Khi b¾t ®Çu cuéc giao tiÕp. . kh¼ng ®Þnh nh÷ng ý kiÕn ®óng vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ý kiÕn sai.Cuèi cïng: "ThÞ" lµ ngêi nãi. b) VÞ thÕ x· héi cña B¸ KiÕn víi tõng 10 . løa tuæi. Ban ®Çu cha quen nªn chØ lµ trªu ®ïa th¨m dß. c¸c nh©n vËt giao tiÕp trªn cã quan hÖ hoµn toµn xa l¹. . Ng÷ liÖu 2 a) C¸c nh©n vËt giao tiÕp trong ®o¹n v¨n: B¸ KiÕn. . quan hÖ th©n-s¬. B¸ KiÕn nãi cho nhiÒu ngêi nghe (trong ®ã cã c¶ ChÝ PhÌo).TiÕp theo: "ThÞ" lµ ngêi nãi.sao? Lît lêi ®Çu tiªn cña "thÞ" híng tíi ai? c) C¸c nh©n vËt giao tiÕp trªn cã b×nh ®¼ng vÒ vÞ thÕ x· héi kh«ng? d) C¸c nh©n vËt giao tiÕp trªn cã quan hÖ xa l¹ hay th©n t×nh khi b¾t ®Çu cuéc giao tiÕp? e) Nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ vÞ thÕ x· héi. khi nãi víi mÊy bµ vî. gîi ý vµ tæ chøc. 2. . Trµng lµ ngêi nghe. Trµng vµ "thÞ" lµ ngêi nghe. mÊy bµ vî B¸ KiÕn.HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do. víi LÝ Cêng. nghÒ nghiÖp. quan hÖ th©n-s¬. gîi ý vµ tæ chøc. .GV nhËn xÐt. e) Nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ vÞ thÕ x· héi. B¸ KiÕn nãi víi mét ngêi nghe trong trêng hîp quay sang nãi víi ChÝ PhÌo. … chi phèi lêi nãi cña c¸c nh©n vËt nh thÕ nµo? . giíi tÝnh. víi d©n lµng. HS ®äc ®o¹n trÝch vµ tr¶ lêi nh÷ng c©u hái (SGK). giíi tÝnh. "thÞ" lµ ngêi nghe.HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do. løa tuæi.TiÕp theo: Trµng lµ ngêi nãi.GV nhËn xÐt. nghÒ nghiÖp.TiÕp theo: MÊy c« g¸i lµ ngêi nãi.… chi phèi lêi nãi cña c¸c nh©n vËt khi giao tiÕp. khi ®· quen hä m¹nh d¹n h¬n. l¹i cïng c¶nh ngé nªn c¸c nh©n vËt giao tiÕp tá ra rÊt suång s·. . d©n lµng vµ ChÝ PhÌo. . b×nh ®¼ng vÒ vÞ thÕ x· héi. Lît lêi ®Çu tiªn cña "thÞ" híng tíi Trµng.GV híng dÉn. . V× cïng løa tuæi. Cßn l¹i.

D¹ng nãi. m¬n trín ChÝ. B¸ KiÕn võa th¨m dß.Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc rót ra nhËn xÐt .B¸ KiÕn võa lµ «ng chñ cò. + Víi LÝ Cêng. kÎ mµ lóc nµy ChÝ PhÌo ®Õn "¨n v¹". Trong ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷.B¸ KiÕn lµ "cô lín". Nh÷ng ngêi nghe trong cuéc héi tho¹i víi B¸ KiÕn ®Òu r¨m r¾p nghe theo lêi B¸ KiÕn. §Õn nh ChÝ PhÌo. II. c¸c bµ) nhng thùc chÊt lµ ®uæi (vÒ ®i th«i chø! Cã g× mµ xóm l¹i thÕ nµy?). + Víi d©n lµng.B¸ KiÕn lµ chång (chñ gia ®×nh) nªn "qu¸t". võa lµ kÎ ®· ®Èy ChÝ PhÌo vµo tï. hung h·n lµ thÕ mµ cuèi cïng còng bÞ khuÊt phôc. Vai ngêi nghe cã thÓ gåm nhiÒu 11 . B¸ KiÕn ®· ®¹t ®îc môc ®Ých vµ hiÖu qu¶ giao tiÕp. cô qu¸t con nhng thùc chÊt còng lµ ®Ó xoa dÞu ChÝ PhÌo. c¸c nh©n vËt giao tiÕp xuÊt hiÖn trong vai ngêi nãi hoÆc ngêi nghe. NhËn xÐt vÒ nh©n vËt giao tiÕp trong ho¹t ®éng giao tiÕp. anh (chÞ) rót ra nh÷ng nhËn xÐt g× vÒ nh©n vËt giao tiÕp trong ho¹t ®éng ngêi nghe: + Víi mÊy bµ vî. d) Víi chiÕn lîc giao tiÕp nh trªn.B¸ KiÕn lµ cha. + N©ng vÞ thÕ ChÝ PhÌo lªn ngang hµng víi m×nh ®Ó xoa dÞu ChÝ.GV nªu c©u hái vµ gîi ý: Tõ viÖc t×m hiÓu c¸c ng÷ liÖu trªn. thuéc tÇng líp trªn. + Dïng lêi nãi ngät nh¹t ®Ó vuèt ve. c) §èi víi ChÝ PhÌo. 1. c¸c nh©n vËt giao tiÕp thêng ®æi vai lu©n phiªn lît lêi víi nhau. coi träng. võa dç dµnh võa cã vÎ ®Ò cao. B¸ KiÕn thùc hiÖn nhiÒu chiÕn lîc giao tiÕp: + §uæi mäi ngêi vÒ ®Ó c« lËp ChÝ PhÌo. + Víi ChÝ PhÌo. lêi nãi cã vÎ t«n träng (c¸c «ng.

Quan hÖ gi÷a c¸c nh©n vËt giao tiÕp cïng víi nh÷ng ®Æc ®iÓm kh¸c biÖt (tuæi.GV nhËn xÐt vµ tãm t¾t nh÷ng néi dung c¬ b¶n. Lêi nãi nhón nhêng (gäi «ng.SGK). tr×nh bµy. l¹y…) ¤ng LÝ BÒ trªn. .HS ®äc ®o¹n trÝch. 3. nghÒ. Trong giao tiÕp. v¨n hãa. . Van xin. . qu¸t.thõa lÖnh quan b¾t ngêi ®i xem ®¸ bãng.n¹n x· héi nh©n bÞ b¾t ®i xem ®¸ bãng.Viªn ®éi sÕp T©y. qu¸t n¹t (xng h« mµy tao. c¸c nh©n vËt giao tiÕp tïy ng÷ c¶nh mµ lùa chän chiÕn lîc giao tiÕp phï hîp ®Ó ®¹t môc ®Ých vµ hiÖu qu¶. .vèn sèng. tiÕp: nghÒ nghiÖp.GV nhËn xÐt. H¸ch dÞch. c©u lÖnh…) Bµi tËp 2: Ph©n tÝch Bµi tËp 2: mèi quan hÖ gi÷a ®Æc §o¹n trÝch gåm c¸c nh©n vËt giao ®iÓm vÒ vÞ thÕ x· héi.giao tiÕp? .GV gîi ý. giíi. . v¨n hãa.§¸m ®«ng.HS th¶o luËn vµ tr¶ lêi. .HS th¶o luËn.… ) chi phèi lêi nãi (néi dung vµ h×nh thøc ng«n ng÷). nhÊn m¹nh nh÷ng ®iÓm c¬ b¶n. ngêi. LuyÖn tËp Bµi tËp 1: Anh MÞch VÞ thÕ KÎ díi. Néi dung cÇn ®¹t I. cã trêng hîp ngêi nghe kh«ng håi ®¸p lêi ngêi nãi. híng dÉn ph©n tÝch.… cña c¸c 12 . 2. giíi tÝnh. . m«i trêng x· héi. TiÕt 2 Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: LuyÖn tËp Bµi tËp 1: Ph©n tÝch sù chi phèi cña vÞ thÕ x· héi ë c¸c nh©n vËt ®èi víi lêi nãi cña hä trong ®o¹n trÝch (môc 1.

nh©n vËt giao tiÕp ®Æc ®iÓm trong nãi cña tõng ngêi ®o¹n trÝch (môc SGK).

víi - Quan Toµn quyÒn Ph¸p. lêi Mèi quan hÖ gi÷a ®Æc ®iÓm vÒ vÞ ë thÕ x· héi, nghÒ nghiÖp, giíi tÝnh, v¨n 2- hãa,… cña c¸c nh©n vËt giao tiÕp víi ®Æc ®iÓm trong lêi nãi cña tõng ngêi: - Chó bÐ: trÎ con nªn chó ý ®Õn c¸i - HS ®äc ®o¹n trÝch. mò, nãi rÊt ngé nghÜnh. - GV gîi ý, híng dÉn - ChÞ con g¸i: phô n÷ nªn chó ý ®Õn ph©n tÝch. c¸ch ¨n mÆc (c¸i ¸o dµi), khen víi vÎ - HS th¶o luËn, tr×nh thÝch thó. bµy. - Anh sinh viªn: ®ang häc nªn chó ý - GV nhËn xÐt, nhÊn ®Õn viÖc diÔn thuyÕt, nãi nh mét dù m¹nh nh÷ng ®iÓm c¬ ®o¸n ch¾c ch¾n. b¶n. - B¸c cu li xe: chó ý ®«i ñng. - Nhµ nho: d©n lao ®éng nªn chó ý ®Õn tíng m¹o, nãi b»ng mét c©u thµnh ng÷ th©m nho. KÕt hîp víi ng«n ng÷ lµ nh÷ng cö chØ ®iÖu bé, c¸ch nãi. §iÓm chung lµ ch©m biÕm, mØa mai. Bµi tËp 3: §äc ng÷ liÖu (môc 3- SGK), ph©n tÝch theo nh÷ng yªu cÇu: a) Quan hÖ gi÷a bµ l·o hµng xãm vµ chÞ dËu. §iÒu ®ã chi phèi lêi nãi vµ c¸ch nãi cña 2 ngêi ra sao? b) Ph©n tÝch sù t¬ng t¸c vÒ hµnh ®éng nãi gi÷a lît lêi cña 2 nh©n vËt giao tiÕp. c) NhËn xÐt vÒ nÐt v¨n hãa ®¸ng tr©n träng qua lêi nãi, c¸ch nãi cña c¸c nh©n vËt. HS ®äc ®o¹n trÝch. GV Bµi tËp 3: a) Quan hÖ gi÷a bµ l·o hµng xãm vµ chÞ dËu lµ quan hÖ hµng xãm l¸ng giÒng th©n t×nh. §iÒu ®ã chi phèi lêi nãi vµ c¸ch nãi cña 2 ngêi- th©n mËt: + Bµ l·o: b¸c trai, anh Êy,… + ChÞ DËu: c¶m ¬n, nhµ ch¸u, cô,… b) Sù t¬ng t¸c vÒ hµnh ®éng nãi gi÷a lît lêi cña 2 nh©n vËt giao tiÕp: Hai nh©n vËt ®æi vai lu©n phiªn nhau. c) NÐt v¨n hãa ®¸ng tr©n träng qua lêi nãi, c¸ch nãi cña c¸c nh©n vËt: t×nh lµng nghÜa xãm, tèi löa t¾t ®Ìn cã nhau.

13

gîi ý, híng dÉn ph©n tÝch. HS th¶o luËn, tr×nh bµy. GV nhËn xÐt, nhÊn m¹nh nh÷ng ®iÓm c¬ b¶n. Ho¹t ®éng 2: Cñng cè lÝ thuyÕt

II. Cñng cè lÝ thuyÕt CÇn n¾m v÷ng nh÷ng néi dung sau: 1. Vai trß cña nh©n vËt giao tiÕp. GV cñng cè lÝ thuyÕt 2. Quan hÖ x· héi vµ nh÷ng ®Æc vµ giao viÖc cho HS. ®iÓm cña nh©n vËt giao tiÕp chi phèi lêi nãi. 3. ChiÕn lîc giao tiÕp phï hîp.

Lµm v¨n: ViÕt bµi lµm v¨n sè 5: nghÞ luËn v¨n häc A- Môc tiªu bài häc Giúp HS: - Củng cố và nâng cao trình độ làm văn nghị luận về các mặt: xác định đề, lập dàn ý, diễn đạt. - Viết được bài văn nghị luận văn học thể hiện ý kiến của mình một cách rõ ràng, mạch lạc, có sức thuyết phục. B- Ph¬ng ph¸p và ph¬ng tiÖn d¹y häc 1. Phương pháp dạy học: Bài học tập trung vào nghị luận một vấn đề văn học. => Lưu ý HS ôn lại những tri thức về nghị luận, về thao tác lập luận,...để HS biết cách lập luận một cách chặt chẽ, nêu luận điểm rõ ràng, đưa dẫn chứng thuyết phục,hấp dẫn. 2. Phương tiện dạy học: SGK, GA, ... C- Néi dung, tiÕn tr×nh lªn líp 1. Ổn định, kiểm tra sĩ số lớp. 2. Ra đề làm văn cho HS: GV có thể vận dụng theo đề bài trong SGK hoặc tự ra đề cho phù với đối tượng học sinh. 14

Đề 1 SGK: Trong một bức thư luận về văn chương, Nguyễn Văn Siêu có viết: “Văn chương (...) có loại đáng thờ. Có loại không đáng thờ. Loại không đáng thờ là loại chỉ chuyên chú ở văn chương. Loại đáng thờ là loại chuyên chú ở con người”. Hãy phát biểu ý kiến về quan niệm trên. 3. Hướng dẫn HS xác định đề: Căn cứ vào SGK và SGV để hướng dẫn HS viết đúng hướng, đúng trọng tâm. Gîi ý mét sè ®Ò tham kh¶o. §Ò 1: Anh (chÞ) hiÓu thÕ nµo vÒ ý kiÕn sau cña nhµ th¬ Xu©n DiÖu: "Th¬ lµ hiÖn thùc, th¬ lµ cuéc ®êi, th¬ cßn lµ th¬ n÷a". Gîi ý: Bµi viÕt cÇn cã nh÷ng luËn ®iÓm sau: + Th¬ lµ hiÖn thùc. + Th¬ lµ cuéc ®êi. + Mèi quan hÖ gi÷a th¬ víi hiÖn thùc, cuéc ®êi. + Th¬ cßn lµ th¬ n÷a. Tøc lµ th¬ cßn cã nh÷ng ®Æc trng riªng: c¶m xóc, h×nh tîng, ng«n ng÷, nh¹c ®iÖu,… §Ò 2: B×nh luËn ý kiÕn cña Nam Cao: "Mét t¸c phÈm thËt cã gi¸ trÞ ph¶i vît lªn trªn tÊt c¶ bê câi, giíi h¹n, ph¶i lµ t¸c phÈm chung cho c¶ loµi ngêi. Nã ph¶i chøa ®ùng mét c¸i g× lín lao, m¹nh mÏ, võa ®au ®ín l¹i võa phÊn khëi. Nã ca tông lßng th¬ng, t×nh b¸c ¸i, sù c«ng b×nh. Nã lµm cho con ngêi ngµy cµng ngêi h¬n" (Nam Cao- §êi thõa) Gîi ý: Bµi viÕt cÇn cã nh÷ng luËn ®iÓm sau: + "Mét t¸c phÈm thËt sù cã gi¸ trÞ ph¶i vît lªn trªn tÊt c¶ bê câi, giíi h¹n, ph¶i lµ t¸c phÈm chung cho c¶ loµi ngêi". §ã lµ søc sèng cña t¸c phÈm v¨n häc. T¸c phÈm v¨n häc vît lªn giíi h¹n kh«ng gian, thêi gian. + "Mét t¸c phÈm thËt cã gi¸ trÞ ph¶i chøa ®ùng mét c¸i g× lín lao m¹nh mÏ, võa ®au ®ín l¹i võa phÊn khëi". §©y chÝnh lµ gi¸ trÞ néi dung vµ t¸c ®éng tinh thÇn, t¸c dông gi¸o dôc cña t¸c phÈm v¨n häc. - Ph¶i ®Æt ®îc nh÷ng vÊn ®Ò lín lao chÝnh lµ néi dung ph¶n ¸nh hiÖn thùc cña t¸c phÈm vµ t×nh c¶m cña nhµ v¨n tríc hiÖn thùc Êy.

15

§Ìn pha bËt s¸ng nh ngµy mai lªn. D©n c«ng ®á ®uèc tõng ®oµn. miªu t¶ khÝ thÕ chiÕn th¾ng cña d©n téc ta trong kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p. ¸nh sao ®Çu sóng b¹n cïng mò nan.ý kiÕn cña Nam Cao hoµn toµn ®óng. tiªu diÖt c¸i ¸c. . më ®êng cho con ngêi. t×nh b¸c ¸i."M¹nh mÏ. nghÜa lµ ph¶i tham gia ®Êu tranh c¶i t¹o x· héi. + Chó ý khai th¸c c¸c thñ ph¸p nghÖ thuËt: . Tin vui chiÕn th¾ng tr¨m miÒn.… gîi t¶ sù v« tËn cña ®oµn qu©n vµ cña c¸ch m¹ng. nhng cha ®ñ. Hµ Néi 1962) Gîi ý: + §o¹n th¬ mang ©m hëng sö thi. Nã lµm cho con ngêi gÇn ngêi h¬n". §iÖn Biªn vui vÒ. + B×nh luËn n©ng cao vÊn ®Ò: . "®iÖp ®iÖp trïng trïng".HÖ thèng tõ l¸y: "rÇm rËp".V¨n häc cßn ph¶i ch¾p c¸nh. t×m ®êng ®i cho mçi sè phËn. §©y lµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o vµ chøc n¨ng nh©n ®¹o hãa con ngêi cña t¸c phÈm v¨n häc. Hßa B×nh. + §Æc biÖt mét t¸c phÈm cã gi¸ trÞ ph¶i "ca tông lßng th¬ng. ph¶i lµ mét thø vò khÝ chèng bÊt c«ng. Bíc ch©n n¸t ®¸ mu«n tµn löa bay. Qu©n ®i ®iÖp ®iÖp trïng trïng. §ªm ®ªm rÇm rËp nh lµ ®Êt rung. T¸c phÈm v¨n häc thËt sù cã gi¸ trÞ cßn ph¶i mang gi¸ trÞ nh©n ®¹o tÝch cùc. §ã lµ ®iÒu cèt lâi. sù c«ng b×nh. phÊn khëi" lµ søc m¹nh lay ®éng t©m hån con ngêi cña t¸c phÈm v¨n ch¬ng.. NXB V¨n häc. §Ò 3: Ph©n tÝch ®o¹n th¬ sau trong bµi ViÖt B¾c cña Tè H÷u: Nh÷ng ®êng ViÖt B¾c cña ta. ®au ®ín. Cã nh vËy t¸c phÈm v¨n häc míi ®¹t gi¸ trÞ nh©n ®¹o tÝch cùc. ®Ìo De. Ngh×n ®ªm th¨m th¼m s¬ng dµy. Vui tõ §ång Th¸p. T©y B¾c. søc m¹nh rung chuyÓn nói rõng. 16 . An Khª. t×nh b¸c ¸i" mét c¸ch tÝch cùc. nói Hång ( ViÖt B¾c. lµ h¹t nh©n c¬ b¶n cña mét t¸c phÈm cã gi¸ trÞ. Cã nh vËy míi "ca tông lßng thên. mçi con ngêi. Vui lªn ViÖt B¾c.

ph©n tÝch. tËp qu¸n vµ c¸ tÝnh ngêi M«ng.ThiÕt kÕ bµi häc. D©n c«ng ®á ®uèc. tèi t¨m cña ®ång bµo c¸c d©n téc thiÓu sè vïng cao díi ¸ch ¸p bøc k×m kÑp cña thùc d©n vµ chóa ®Êt thèng trÞ. niÒm vui nèi tiÕp niÒm vui. Së trêng cña nhµ v¨n trong quan s¸t nh÷ng nÐt l¹ vÒ phong tôc. Ph¬ng ph¸p d¹y häc . qu¸ tr×nh ngêi d©n c¸c d©n téc thiÓu sè thøc tØnh c¸ch m¹ng vµ vïng lªn tù gi¶i phãng ®êi m×nh. diÔn t¶ c¸i n¸o nøc vµ nh÷ng chiÕn th¾ng dån dËp. T©y B¾c.NghÖ thuËt liÖt kª ®Þa danh g¾n víi nh÷ng chiÕn c«ng: Hßa B×nh.… . ®i theo tiÕng gäi cña §¶ng. sù tinh tÕ trong diÔn t¶ cuéc sèng néi t©m. tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc 1. §Ìn pha bËt s¸ng nh ngµy mai lªn. + Tæng hîp kh¸i qu¸t gi¸ trÞ cña ®o¹n th¬. .N¾m ®îc nh÷ng ®ãng gãp riªng cña nhµ v¨n trong nghÖ thuËt kh¾c ho¹ tÝnh c¸ch c¸c nh©n vËt. Èn dô k× vÜ. §iÖn Biªn. B. Bíc ch©n n¸t ®¸.Nh÷ng h×nh ¶nh so s¸nh. Tæ chøc bµi míi 17 . ViÖt B¾c.Tµi liÖu tham kh¶o C. tæng hîp D..S¸ch gi¸o khoa. NghÖ thuËt trÇn thuËt linh ho¹t. mang mµu s¾c d©n téc vµ giµu chÊt th¬.Gîi t×m. lêi v¨n tinh tÕ.HiÓu ®îc cuéc sèng c¬ cùc. ®äc v¨n: vî chång a phñ T« Hoµi A. so s¸nh. ®Ìo De. An Khª. phi thêng: ¸nh sao ®Çu sóng. ph¬ng tiÖn thùc hiÖn . mu«n tµn löa bay. Môc tiªu bµi häc . . §ång Th¸p. nói Hång. KiÓm tra bµi cò 2. chiÕn c«ng nèi tiÕp chiÕn c«ng. s¸ch gi¸o viªn .

T« Hoµi lµ mét nhµ v¨n lín s¸ng t¸c nhiÒu thÓ lo¹i. næi tiÕng víi truyÖn ®ång tho¹i DÕ mÌn phiªu lu kÝ. HS cã giäng ®äc tèt ®äc nèi tiÕp mét sè 18 . Néi dung cÇn ®¹t I. MiÒn T©y (1967). T« Hoµi ®îc nhµ níc tÆng gi¶i thëng Hå ChÝ Minh vÒ v¨n häc nghÖ thuËt. . XuÊt xø t¸c phÈm Vî chång A Phñ in trong tËp truyÖn T©y B¾c (1954). GV ®äc mÉu 1 ®o¹n. HS ®äc phÇn TiÓu dÉn. Mét sè t¸c phÈm tiªu biÓu cña T« Hoµi nh: DÕ mÌn phiªu lu kÝ (1941). §äc vµ tãm t¾t v¨n b¶n t¸c phÈm tãm t¾t v¨n b¶n t¸c 1.XuÊt xø truyÖn Vî chång A Phñ cña T« Hoµi. T×m hiÓu chung 1. huyÖn Tõ Liªm.Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc t×m hiÓu chung 1. §äc phÈm + §äc.hiÓu tríc ë nhµ. phñ Hoµi §øc. 1. quËn CÇu GiÊy Hµ Néi) T« Hoµi viÕt v¨n tõ tríc c¸ch m¹ng. O chuét (1942). Hµ §«ng (nay lµ Hµ T©y) nhng «ng sinh ra vµ lín lªn ë quª ngo¹i: lµng NghÜa §«. sù nghiÖp v¨n häc vµ phong c¸ch s¸ng t¸c cña T« Hoµi. ¤ng rÊt cã së trêng vÒ lo¹i truyÖn phong tôc vµ håi kÝ.gi¶i thëng Héi v¨n nghÖ ViÖt Nam 1954. Quª néi ë Thanh Oai.1955 Ho¹t ®éng 2: §äc vµ II. N¨m 1996. dùa vµo nh÷ng hiÓu biÕt cña b¶n th©n ®Ó tr×nh bµy nh÷ng nÐt c¬ b¶n vÒ: . Sè lîng t¸c phÈm cña T« Hoµi ®¹t kØ lôc trong nÒn v¨n häc ViÖt Nam hiÖn ®¹i. TruyÖn T©y B¾c (1953). sinh ®éng. + §äc diÔn c¶m mét sè ®o¹n ë líp. ¤ng sinh n¨m 1920. TËp truyÖn ®îc tÆng gi¶i nhÊt. Lèi trÇn thuËt cña T« Hoµi rÊt hãm hØnh. T¸c gi¶ T« Hoµi tªn khai sinh lµ NguyÔn Sen. tØnh Hµ §«ng (nay lµ phêng NghÜa §«.Cuéc ®êi.… 2. Nhµ nghÌo (1944).

®o¹n. 2. Trªn c¬ së ®äc vµ chuÈn bÞ bµi ë nhµ, HS tãm t¾t t¸c phÈm.

2. Tãm t¾t CÇn ®¶m b¶o mét sè ý chÝnh: + MÞ, mét c« g¸i xinh ®Ñp, yªu ®êi, cã kh¸t väng ù do, h¹nh phóc bÞ b¾t vÒ lµm con d©u g¹t nî cho nhµ Thèng lÝ P¸ Tra. + Lóc ®Çu MÞ ph¶n kh¸ng nhng dÇn dÇn trë nªn tª liÖt, chØ "lïi lòi nh con rïa nu«i trong xã cöa". + §ªm t×nh mïa xu©n ®Õn, MÞ muèn ®i ch¬i nhng bÞ A Sö (chång MÞ) trãi ®øng vµo cét nhµ. + A Phñ v× bÊt b×nh tríc A Sö nªn ®· ®¸nh nhau vµ bÞ b¾t, bÞ ph¹t v¹ vµ trë thµnh kÎ ë trõ nî cho nhµ Thèng lÝ. + Kh«ng may hæ vå mÊt 1 con bß, A Phñ ®· bÞ ®¸nh, bÞ trãi ®øng vµo cäc ®Õn gÇn chÕt. + MÞ ®· c¾t d©y trãi cho A Phñ, 2 ngêi ch¹y trèn ®Õn PhiÒng Sa. + MÞ vµ A Phñ ®îc gi¸c ngé, trë thµnh du kÝch. Ho¹t ®éng 3: Tæ III. §äc- hiÓu chøc ®äc- hiÓu v¨n b¶n 1. T×m hiÓu nh©n vËt MÞ 1. HS ®äc ®o¹n ®Çu a) MÞ- c¸ch giíi thiÖu cña t¸c gi¶ v¨n b¶n, nhËn xÐt c¸ch "Ai ë xa vÒ …" giíi thiÖu nh©n vËt MÞ, + MÞ xuÊt hiÖn kh«ng ph¶i ë phÝa c¶nh ngé cña MÞ, ch©n dung ngo¹i h×nh mµ ë phÝa nh÷ng ®µy ®äa tñi th©n phËn- mét th©n phËn qu¸ nghiÖt cùc khi MÞ bÞ b¾t lµm ng·- mét con ngêi bÞ xÕp lÉn víi nh÷ng con d©u g¹t nî cho nhµ vËt v« tri gi¸c (t¶ng ®¸, tµu ngùa,…)Thèng lÝ P¸ Tra. mét th©n phËn ®au khæ, Ðo le. + MÞ kh«ng nãi, chØ "lïi lòi nh con rïa - HS th¶o luËn vµ ph¸t nu«i trong xã cöa". Ngêi ®µn bµ Êy bÞ biÓu tù do. GV ®Þnh h- cÇm tï trong ngôc thÊt tinh thÇn, n¬i íng, nhËn xÐt, nhÊn lui vµo lui ra chØ lµ "mét c¨n buång 19

m¹nh nh÷ng ý kiÕn ®óng vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ý kiÕn cha chÝnh x¸c.

2. GV tæ chøc cho HS t×m nh÷ng chi tiÕt cho thÊy søc sèng tiÒm Èn trong MÞ vµ nhËn xÐt. - GV gîi ý: H×nh ¶nh mét c« MÞ khi cßn ë nhµ? Ph¶n øng cña MÞ khi vÒ nhµ Thèng lÝ? - HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ ph¸t biÓu ý kiÕn.

kÝn mÝt chØ cã mét chiÕc cöa sæ, mét lç vu«ng b»ng bµn tay" §· bao n¨m råi, ngêi ®µn bµ Êy ch¼ng biÕt ®Õn mïa xu©n, ch¼ng ®i ch¬i tÕt… + "Sèng l©u trong c¸i khæ MÞ còng ®· quen råi", "MÞ tëng m×nh còng lµ con tr©u, m×nh còng lµ con ngùa", MÞ chØ "cói mÆt, kh«ng nghÜ ngîi", chØ "nhí ®i nhí l¹i nh÷ng viÖc gièng nhau". MÞ kh«ng cßn ý thøc ®îc vÒ thêi gian, tuæi t¸c vµ cuéc sèng. MÞ sèng nh mét cç m¸y, mét thãi quen v« thøc. MÞ v« c¶m, kh«ng t×nh yªu, kh«ng kh¸t väng, thËm chÝ kh«ng cßn biÕt ®Õn khæ ®au. §iÒu ®ã cã søc ¸m ¶nh ®èi víi ®éc gi¶, gieo vµo lßng ngêi nh÷ng xãt th¬ng. b) MÞ- mét søc sèng tiÒm Èn: + Nhng ®©u ®ã trong câi s©u t©m hån ngêi ®µn bµ c©m lÆng v× c¬ cùc, khæ ®au Êy vÉn tiÒm Èn mét c« MÞ ngµy xa, mét c« MÞ trÎ ®Ñp nh ®ãa hoa rõng ®Çy søc sèng, mét ngêi con g¸i trÎ trung giµu ®øc hiÕu th¶o. Ngµy Êy, t©m hån yªu ®êi cña MÞ göi vµo tiÕng s¸o "MÞ thæi s¸o giái, thæi l¸ còng hay nh thæi s¸o". + ë MÞ, kh¸t väng t×nh yªu tù do lu«n lu«n m·nh liÖt. NÕu kh«ng bÞ b¾t lµm con d©u g¹t nî, kh¸t väng cña MÞ sÏ thµnh hiÖn thùc bëi "trai ®Õn ®øng nh½n c¶ ch©n v¸ch ®Çu buång MÞ". MÞ ®· tõng håi hép khi nghe tiÕng gâ cöa cña ngêi yªu. MÞ ®· bíc theo kh¸t väng cña t×nh yªu nhng kh«ng ngê sím r¬i vµo c¹m bÉy. + BÞ b¾t vÒ nhµ Thèng lÝ, MÞ ®Þnh tù tö. MÞ t×m ®Õn c¸i chÕt chÝnh lµ c¸ch ph¶n kh¸ng duy nhÊt cña mét con 20

3. GV tæ chøc cho HS ph¸t biÓu c¶m nhËn vÒ nghÖ thuËt miªu t¶ nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng ®Õn sù håi sinh cña MÞ, ®Æc biÖt lµ tiÕng s¸o vµ diÔn biÕn t©m tr¹ng MÞ trong ®ªm t×nh mïa xu©n. - HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do. - GV ®Þnh híng, nhËn xÐt, nhÊn m¹nh nh÷ng ý kiÕn ®óng vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ý kiÕn

ngêi cã søc sèng tiÒm tµng mµ kh«ng thÓ lµm kh¸c trong hoµn c¶nh Êy. "MÊy th¸ng rßng ®ªm nµo MÞ còng khãc", MÞ trèn vÒ nhµ cÇm theo mét n¾m l¸ ngãn. ChÝnh kh¸t väng ®îc sèng mét cuéc sèng ®óng nghÜa cña nã khiÕn MÞ kh«ng muèn chÊp nhËn cuéc sèng bÞ chµ ®¹p, cuéc sèng lÇm than, tñi cùc, bÞ ®èi xö bÊt c«ng nh mét con vËt. + TÊt c¶ nh÷ng phÈm chÊt trªn ®©y sÏ lµ tiÒn ®Ò, lµ c¬ së cho sù trçi dËy cña MÞ sau nµy. Nhµ v¨n miªu t¶ nh÷ng tè chÊt nµy ë MÞ khiÕn cho c©u chuyÖn ph¸t triÓn theo mét l« gÝc tù nhiªn, hîp lÝ. ChÕ ®é phong kiÕn nghiÖt ng· cïng víi t tëng thÇn quyÒn cã thÓ giÕt chÕt mäi íc m¬, kh¸t väng, lµm tª liÖt c¶ ý thøc lÉn c¶m xóc con ngêi nhng tõ trong s©u th¼m, c¸i b¶n chÊt ngêi vÉn lu«n tiÒm Èn vµ ch¾c ch¾n nÕu cã c¬ héi sÏ thøc dËy, bïng lªn. c) MÞ- sù trçi dËy cña lßng ham sèng vµ kh¸t väng h¹nh phóc + Nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng ®Õn sù håi sinh cña MÞ: - "Nh÷ng chiÕc v¸y hoa ®· ®em ph¬i trªn mám ®¸, xße nh con bím sÆc sì, hoa thuèc phiÖn võa në tr¾ng l¹i ®æi ra mµu ®á hau, ®á thËm råi sang mµu tÝm man m¸c". - "§¸m trÎ ®îi tÕt ch¬i quay cêi Çm trªn s©n ch¬i tríc nhµ" còng cã nh÷ng t¸c ®éng nhÊt ®Þnh ®Õn t©m lÝ cña MÞ. - Rîu lµ chÊt xóc t¸c trùc tiÕp ®Ó t©m hån yªu ®êi, kh¸t sèng cña MÞ trçi dËy. "MÞ ®· lÊy hò rîu uèng õng ùc 21

cha chÝnh x¸c. MÞ thæi s¸o giái… MÞ uèn chiÕc l¸ trªn m«i."MÞ nghe tiÕng s¸o väng l¹i. "trong ®Çu MÞ rËp rên tiÕng s¸o". båi håi. thiÕt tha. TiÕng s¸o lµ biÓu tîng cña kh¸t väng t×nh yªu tù do. "mµ tiÕng s¸o gäi b¹n yªu vÉn löng l¬ bay ngoµi ®êng". nuèt hËn. MÞ võa nh uèng cho h¶ giËn võa nh uèng hËn. MÞ ngåi nhÈm thÇm bµi h¸t cña ngêi ®ang thæi". ®· theo s¸t diÔn biÕn t©m tr¹ng MÞ. ngoµi ®êng. lµ ngän giã thæi bïng lªn ®èn löa tëng ®· nguéi t¾t. "MÞ vÉn nghe tiÕng s¸o ®a MÞ ®i theo nh÷ng cuéc ch¬i. Cã biÕt bao nhiªu ngêi mª."TiÕng s¸o gäi b¹n cø thiÕt tha. "tai MÞ v¼ng tiÕng s¸o gäi b¹n ®Çu lµng".DÊu hiÖu ®Çu tiªn cña viÖc sèng l¹i 22 . Tho¹t tiªn. . tiÕng s¸o cßn "lÊp lã". "ngoµi ®Çu nói lÊp lã ®· cã tiÕng ai thæi s¸o". .T« Hoµi ®· miªu t¶ tiÕng s¸o nh mét dông ý nghÖ thuËt ®Ó lay tØnh t©m hån MÞ. + DiÔn biÕn t©m tr¹ng MÞ trong ®ªm t×nh mïa xu©n: . H¬i men ®· d×u t©m hån MÞ theo tiÕng s¸o. tiÕng s¸o cã mét vai trß ®Æc biÖt quan träng. tiÕng s¸o ®· th©m nhËp vµo thÕ giíi néi t©m cña MÞ vµ cuèi cïng tiÕng s¸o trë thµnh lêi mêi gäi tha thiÕt ®Ó råi t©m hån MÞ bay theo tiÕng s¸o. "löng l¬" ®Çu nói. ngµy ®ªm ®· thæi s¸o ®i theo MÞ hÕt nói nµy sang nói kh¸c". båi håi". tõng b¸t mét". Sau ®ã. thæi l¸ còng hay nh thæi s¸o. "Ngµy tríc. nh÷ng ®¸m ch¬i".… . + Trong ®o¹n diÔn t¶ t©m tr¹ng håi sinh cña MÞ.

. lßng ®ét nhiªn vui síng nh nh÷ng ®ªm tÕt ngµy tríc". nh÷ng ®¸m ch¬i". MÞ muèn th¾p lªn ¸nh s¸ng cho c¨n phßng bÊy l©u chØ lµ bãng tèi. Nh÷ng giät níc m¾t tëng ®· c¹n kiÖt v× ®au khæ ®· l¹i cã thÓ l¨n dµi.T« Hoµi ®· ®Æt sù håi sinh cña MÞ vµo t×nh huèng bi kÞch: kh¸t väng m·nh liÖt.hiÖn thùc phò phµng khiÕn cho søc sèng ë MÞ cµng thªm phÇn d÷ déi. 4. . MÞ vÉn cßn trÎ l¾m.®ã lµ MÞ nhí l¹i qu¸ khø. . . MÞ muèn ®i ch¬i". bÞ trãi chÆt vÉn kh«ng thÓ chÕt mµ lu«n lu«n ©m Ø. "MÞ cßn trÎ l¾m. víi tay lÊy c¸i v¸y hoa v¾t ë phÝa trong v¸ch". nhµ v¨n muèn ph¸t biÓu mét t tëng: søc sèng cña con ngêi cho dï bÞ giÉm ®¹p. GV tæ chøc cho HS d) MÞ tríc c¶nh A Phñ bÞ trãi ph©n tÝch diÔn biÕn + Tríc c¶nh A Phñ bÞ trãi.Hµnh ®éng nµy ®Èy tíi hµnh ®éng tiÕp: MÞ "quÊn tãc l¹i.Ph¶n øng ®Çu tiªn cña MÞ lµ: "nÕu cã n¾m l¸ ngãn rong tay MÞ sÏ ¨n cho chÕt". chØ gÆp dÞp lµ bïng lªn. MÞ ®· ý thøc ®îc t×nh c¶nh ®au xãt cña m×nh. nhí vÒ h¹nh phóc ng¾n ngñi trong cuéc ®êi tuæi trÎ cña m×nh vµ niÒm ham sèng trë l¹i "MÞ thÊy ph¬i phíi trë l¹i.Tõ nh÷ng s«i sôc trong t©m t ®· dÉn MÞ tíi hµnh ®éng "lÊy èng mì s¾n mét miÕng bá thªm vµo ®Üa dÇu". tiÕng s¸o vÉn d×u t©m hån MÞ "®i theo nh÷ng cuéc ch¬i. ban ®Çu t©m tr¹ng MÞ tríc c¶nh MÞ hoµn toµn v« c¶m: "MÞ vÉn th¶n 23 . . quªn h¼n m×nh ®ang bÞ trãi.MÞ quªn h¼n sù cã mÆt cña A Sö. Qua ®©y. MÞ muèn th¾p lªn ¸nh s¸ng cho cuéc ®êi t¨m tèi cña m×nh.

§iÒu ®ã cho thÊy MÞ lµ c« g¸i cã ®êi sèng néi t©m ©m thÇm mµ m¹nh mÏ. "MÞ lÐ m¾t tr«ng sang thÊy mét dßng níc m¾t lÊp l¸nh bß xuèng hai hám m¸ ®· x¸m ®en l¹i cña A Phñ". cho MÞ søc m¹nh dÉn tíi hµnh ®éng quyÕt liÖt. ho¶ng sî. Søc sèng Êy ®· trçi dËy. th©n phËn. Nçi lo l¾ng cña MÞ còng lµ mét khÝa c¹nh cña lßng ham sèng. …). Khi ®· ch¹y theo A Phñ. t¸o b¹o. . Th¬ng ngêi vµ th¬ng m×nh ®ång thêi nhËn ra tÊt c¶ sù tµn ¸c cña nhµ Thèng lÝ.GV gîi ý: lóc ®Çu? Khi nh×n thÊy dßng níc m¾t cña A Phñ? Hµnh ®éng c¾t d©y trãi cña MÞ? . nhËn ra m×nh. + ThÕ råi. MÞ sî m×nh bÞ trãi thay vµo c¸i cäc Êy. Qua tÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®· t×m hiÓu. Giät níc m¾t tuyÖt väng cña A Phñ ®· gióp MÞ nhí l¹i m×nh. + TÊt nhiªn. HS rót ra nhËn xÐt tæng qu¸t vÒ nh©n vËt MÞ . MÞ dÇn dÇn bÞ tª liÖt. e) Tãm l¹i MÞ lµ c« g¸i trÎ ®Ñp. lín lao. .GV nhËn xÐt. Nhng trong MÞ vÉn tiÒm tµng søc sèng. tÊt c¶ ®· khiÕn cho hµnh ®éng cña MÞ mang tÝnh tÊt yÕu. GV tæ chøc cho HS t×m hiÓu vÒ nh©n vËt A Phñ (sù xuÊt hiÖn. nhiªn thæi löa h¬ tay". triÒn miªn trong kiÕp sèng n« lÖ. tÝnh c¸ch.HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do. bÞ ®Èy vµo t×nh c¶nh bi ®¸t. 5. nã ®· tiÕp thªm cho MÞ søc m¹nh vïng tho¸t khái sè phËn m×nh. . "ph¶i chÕt trªn c¸i cäc Êy". MÞ còng rÊt lo l¾ng. c¸i ý nghÜ Êy vÉn cßn ®uæi theo MÞ: "ë ®©y th× chÕt mÊt". 2. ®Þnh híng vµo mét sè ý chÝnh 6. Qua ®ã ®Ó thÓ hiÖn t tëng nh©n ®¹o s©u s¾c. nhËn xÐt.GV ®Þnh híng. nhÊn m¹nh nh÷ng ý kiÕn ®óng vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ý kiÕn cha chÝnh x¸c.HS ph¸t biÓu tù do.A Phñ bÞ trãi. xãt xa cho m×nh. Nhµ v¨n ®· dông c«ng miªu t¶ diÔn biÕn t©m lÝ nh©n vËt MÞ. T×m hiÓu nh©n vËt A Phñ a) Sù xuÊt hiÖn cña A Phñ A Phñ xuÊt hiÖn trong cuéc ®èi ®Çu víi A Sö: "Mét ngêi to lín ch¹y vôt ra vung tay nÐm con quay rÊt to vµo 24 .

"Ngêi th× ®¸nh. nhËn xÐt. mét søc sèng m¹nh mÏ. Gi¸ trÞ néi dung t tëng t¸c phÈm 25 . Nã võa kÞp bng tay lªn. kÓ lÓ. Hµng lo¹t c¸c ®éng tõ chØ hµnh ®éng nhanh. dån dËp thÓ hiÖn mét tÝnh c¸ch m¹nh mÏ. + A Phñ lµ ®øa con cña nói rõng. 3. l¹ lïng vµ c¶nh A Phñ bÞ ®¸nh.HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do. kÓ. + Hñ tôc vµ ph¸p luËt trong tay bän chóa ®Êt nªn kÕt qu¶: A Phñ trë thµnh con ë trõ nî ®êi ®êi kiÕp kiÕp cho nhµ Thèng lÝ P¸ Tra. l¹ lïng + Cuéc xö kiÖn diÔn ra trong khãi thuèc phiÖn mï mÞt tu«n ra c¸c lç cöa sæ nh khãi bÕp. Cßn A Phñ gan gãc quú chÞu ®ßn chØ im nh tîng ®¸. b) Th©n phËn cña A Phñ + Cha mÑ chÕt c¶ trong trËn dÞch ®Ëu mïa. kÐo dËp ®Çu xuèng. GV tæ chøc cho HS rót ra nh÷ng gi¸ trÞ néi mÆt A Sö. xÐ vai ¸o ®¸nh tíi tÊp".GV ®Þnh híng.GV nhËn xÐt. chöi bíi. cµy giái vµ ®i s¨n bß tãt rÊt b¹o". nhÊn m¹nh nh÷ng ý kiÕn ®óng vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ý kiÕn cha chÝnh x¸c. . Xong mét lît ®¸nh. 7. Cø thÕ tõ tra ®Õn hÕt ®ªm". gan gãc. chÊt ph¸c. A Phñ ®· xéc tíi n¾m c¸i vßng cæ. mét kh¸t väng tù do ®îc béc lé quyÕt liÖt.HS ph¸t biÓu tù do. l¹ lïng trong t¸c phÈm. Con quay gç ng¸t l¨ng vµo gi÷a mÆt. + A Phñ lµ mét thanh niªn nghÌo. . ®Þnh híng vµo mét sè ý chÝnh 8. HS ph¸t biÓu c¶m nhËn vÒ c¶nh xö kiÖn A Phñ qu¸i ®¶n. bÞ trãi võa tè c¸o sù tµn b¹o cña bän chóa ®Êt võa nãi lªn t×nh c¶nh khèn khæ cña ngêi d©n. tù do. c) C¶nh xö kiÖn qu¸i ®¶n. ngêi th× quú l¹y.. C¶nh xö kiÖn qu¸i ®¶n. ®ôc cuèc. mét tµi n¨ng lao ®éng ®¸ng quý: "biÕt ®óc lìi cµy. m¹nh. l¹i hót. hån nhiªn. + Cuéc sèng khæ cùc ®· hun ®óc ë A Phñ tÝnh c¸ch ham chuéng tù do. chöi. .

nhËn xÐt. + NÐt ®éc ®¸o vÒ viÖc quan s¸t vµ miªu t¶ nÕp sinh ho¹t.C¶m th«ng s©u s¾c ®èi víi ngêi d©n. ®Æc biÖt t¸c gi¶ miªu t¶ dßng ý nghÜ. 4. phong tôc tËp qu¸n cña ngêi d©n miÒn nói.Bé mÆt cña chÕ ®é phong kiÕn miÒn nói: kh¾c nghiÖt. + NghÖ thuËt miªu t¶ thiªn nhiªn.GV chia nhãm vµ giao a) Gi¸ trÞ hiÖn thùc .Bøc tranh ®êi sèng x· héi cña d©n téc miÒn nói T©y B¾c. nhÊn m¹nh nh÷ng ý kiÕn ®óng vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ý kiÕn cha chÝnh x¸c.… víi A Phñ. ®Ò cao nh÷ng kh¸t väng chÝnh ®¸ng cña con ngêi.Nh÷ng trang viÕt ch©n thùc vÒ cuéc sèng bi th¶m cña ngêi d©n miÒn nói. nh÷ng ®èi tho¹i gi¶n ®¬n) b) NghÖ thuËt miªu t¶ phong tôc tËp 26 . .Phª ph¸n gay g¾t bän thèng trÞ .Ngîi ca nh÷ng g× tèt ®Ñp ë con ngêi. tµn ¸c víi nh÷ng c¶nh tîng h·i hïng nh ®Þa ngôc gi÷a trÇn gian. T×m hiÓu nh÷ng nÐt ®Æc s¾c vÒ nghÖ thuËt cña t¸c phÈm a) NghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt.Tr©n träng. . . GV tæ chøc cho HS nhËn xÐt vÒ: + NghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt.mét thµnh c«ng cã ý nghÜa khai ph¸ cña T« Hoµi ë ®Ò tµi miÒn nói.GV ®Þnh híng. . .Ph¬i bµy téi ¸c cña bän thùc d©n Ph¸p. . t©m t. .ChØ ra con ®êng gi¶i phãng ngêi lao ®éng cã cuéc ®êi t¨m tèi vµ sè phËn thª th¶m.dung t tëng cña t¸c phÈm. miªu t¶ t©m lÝ: nh©n vËt sinh ®éng. 9. dïng thñ ph¸p lÆp l¹i cã chñ ý mét sè nÐt ch©n dung g©y Ên tîng s©u ®Ëm. t¸c gi¶ chñ yÕu kh¾c häa qua hµnh ®éng. t¸c gi¶ Ýt miªu t¶ hµnh ®éng. cã c¸ tÝnh ®Ëm nÐt (víi MÞ. . c«ng viÖc. . nhiÒu khi lµ tiÒm thøc chËp chên.HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do. b) Gi¸ trÞ nh©n ®¹o: . miªu t¶ t©m lÝ.

c¬ cùc cña ngêi d©n miÒn nói díi ¸ch thèng trÞ d· man cña bän chóa ®Êt phong kiÕn.… c) NghÖ thuËt miªu t¶ thiªn nhiªn miÒn nói víi nh÷ng chi tiÕt. so s¸nh . Môc tiªu bµi häc . tôc cíp vî. Ho¹t ®éng 4: Tæ chøc tæng kÕt GV tæ chøc cho HS rót ra nh÷ng gi¸ trÞ c¬ b¶n cña t¸c phÈm.HS ph¸t biÓu vµ tù viÕt phÇn tæng kÕt. chøng minh. 27 . b×nh luËn.viÖc: mçi nhãm th¶o luËn vÒ mét khÝa c¹nh. . sinh ®éng. . ®Ó lµm v¨n nghÞ luËn v¨n häc. Tæng kÕt Qua viÖc miªu t¶ cuéc ®êi. Lµm v¨n: nghÞ luËn vÒ mét t¸c phÈm.. ®îc ¸nh s¸ng c¸ch m¹ng soi ®êng sÏ dÉn tíi cuéc ®êi t¬i s¸ng.GV ®Þnh híng. gi¸ trÞ nh©n ®¹o lín lao. bæ sung.Cã kÜ n¨ng vËn dông c¸c thao t¸c ph©n tÝch . d) NghÖ thuËt kÓ chuyÖn tù nhiªn. IV.§¹i diÖn c¸c nhãm tr×nh bµy. m·nh liÖt kh«ng g× hñy diÖt ®îc cña nh÷ng kiÕp n« lÖ. nh÷ng trß ch¬i d©n gian. hÊp dÉn. GV ®Þnh híng vµ nhÉn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. c¶nh c¾t m¸u ¨n thÒ. kh¼ng ®Þnh chØ cã sù vïng dËy cña chÝnh hä. kh«ng khÝ lÔ héi mïa xu©n. qu¸n cña T« Hoµi rÊt ®Æc s¾c víi nh÷ng nÐt riªng (c¶nh xö kiÖn. ®ång thêi kh¼ng ®Þnh søc sèng tiÒm tµng. e) Ng«n ng÷ tinh tÕ mang ®Ëm mµu s¾c miÒn nói.. tiÕn bé cña Vî chång A Phñ. §ã chÝnh lµ gi¸ trÞ hiÖn thùc s©u s¾c. h×nh ¶nh thÊm ®îm chÊt th¬. sè phËn cña MÞ vµ A Phñ. nhµ v¨n ®· lµm sèng l¹i qu·ng ®êi t¨m tèi. mét ®o¹n trÝch v¨n xu«i a. . Nh÷ng gi¸ trÞ nµy ®· gióp cho t¸c phÈm cña T« Hoµi ®øng v÷ng tríc thö th¸ch cña thêi gian vµ ®îc nhiÒu thÕ hÖ b¹n ®äc yªu thÝch.

ra kÕt lËn vÒ c¸ch lµm nghÖ thuËt cña t¸c phÈm. .. C¸ch viÕt bµi v¨n nghÞ luËn vÒ mét t¸c phÈm. GV yªu cÇu HS rót + §äc. nªu ®îc dµn ý ®¹i c¬ng. KiÓm tra bµi cò 2. b. Ph¬ng ph¸p d¹y häc Gîi t×m . ph¬ng tiÖn d¹y häc . 2. s¸ch gi¸o viªn C. . + M©u thuÉn trµo phóng c¬ b¶n: tinh thÇn thÓ dôc vµ cuéc sèng khèn khæ.HS th¶o luËn vµ ph¸t 28 . Qua viÖc nhËn thøc b) C¸ch lµm nghÞ luËn mét t¸c phÈm ®Ò vµ lËp ý cho ®Ò v¨n häc trªn. .HS th¶o luËn vÒ néi dung vÊn ®Ò nghÞ luËn. Tæ chøc bµi míi . t×m hiÓu. ®o¹n trÝch v¨n xu«i 1.GV nªu yªu cÇu vµ gîi ý. ®ãi r¸ch cña nh©n d©n. + §Æc s¾c kÕt cÊu cña truyÖn lµ sù gièng nhau vµ kh¸c nhau cña c¸c sù viÖc trong truyÖn. nghÞ luËn mét t¸c + §¸nh gi¸ ®îc gi¸ trÞ cña t¸c phÈm. phÈm v¨n häc.S¸ch gi¸o khoa. híng dÉn. Gîi ý c¸c bíc lµm ®Ò 1 a) T×m hiÓu ®Ò. ®Þnh híng bµi viÕt: + Ph©n tÝch truyÖn ng¾n Tinh thÇn thÓ dôc cña NguyÔn C«ng Hoan tøc lµ ph©n tÝch nghÖ thuËt ®Æc s¾c lµm næi bËt néi dung cña truyÖn. ®o¹n trÝch v¨n xu«i 1. kh¸m ph¸ néi dung. Th¶o luËn D. tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc 1.BiÕt c¸ch lµm bµi v¨n nghÞ luËn vÒ mét t¸c phÈm mét trÝch ®o¹n v¨n xu«i . HS ®äc ®Ò 1. GV tæ chøc cho HS thùc hiÖn c¸c yªu cÇu (SGK) §Ò 1: Ph©n tÝch truyÖn ng¾n Tinh thÇn thÓ dôc cña NguyÔn C«ng Hoan. + C¸ch dùng truyÖn ®Æc biÖt: sau tê tr¸t cña quan trªn lµ c¸c c¶nh b¾t bí. Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu c¸ch viÕt bµi v¨n nghÞ luËn vÒ mét t¸c phÈm. Néi dung cÇn ®¹t I.

+ C¸c ý cÇn cã: . . ®Þnh híng bµi viÕt: + §Ò yªu cÇu nghÞ luËn vÒ mét kÝa c¹nh cña t¸c phÈm: nghÖ thuËt sö dông ng«n tõ.HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu. C¸ch lµm bµi v¨n nghÞ luËn vÒ mét t¸c phÈm. GV tæ chøc cho HS rót ra c¸ch lµm bµi v¨n nghÞ luËn vÒ mét t¸c phÈm.GV nªu yªu cÇu vµ gîi ý. 2.Tµi n¨ng nghÖ thuËt trong viÖc sö dông ng«n ng÷ ®Ó dùng l¹i mét vÎ ®Ñp xa. HS ph¸t biÓu. khÝ ph¸ch. .HS th¶o luËn vµ tr×nh bµy. 5.mét con ngêi tµi hoa. chñ ®Ò t tëng cña truyÖn. + Cã ®Ò ®Ó HS tù chän néi dung GV viÕt. Qua viÖc nhËn thøc ®Ò vµ lËp ý cho ®Ò trªn. 4.Giíi thiÖu truyÖn ng¾n Ch÷ ngêi tö tï. ®o¹n «ng HuÊn Cao khuyªn qu¶n ngôc). 3. . mét ®o¹n trÝch v¨n xu«i. néi dung vµ ®Æc s¾c nghÖ thuËt. Tõ hai bµi tËp trªn. mét ®o¹n trÝch v¨n xu«i + Cã ®Ò nªu yªu cÇu cô thÓ. GV yªu cÇu HS rót ra kÕt lËn vÒ c¸ch lµm nghÞ luËn mét t¸c phÈm v¨n häc. GV tæ chøc cho HS nhËn xÐt vÒ nghÖ thuËt sö dông ng«n tõ trong Ch÷ ngêi tö tï cña NguyÔn Tu©n (cã so s¸nh víi ch¬ng H¹nh phóc mét tang giaTrÝch Sè ®á cña Vò Träng Phông). .So s¸nh víi ng«n ng÷ trµo phóng cña Vò Träng Phông trong H¹nh phóc cña mét tang gia ®Ó lµm næi bËt ng«n ng÷ NguyÔn Tu©n. CÇn ph¶i kh¶o s¸t vµ nhËn xÐt 29 . + T×m vµ ph©n tÝch nh÷ng chi tiÕt phï hîp víi khÝa c¹nh mµ ®Ò y©u cÇu.biÓu. b) C¸ch lµm nghÞ luËn mét khÝa c¹nh cña t¸c phÈm v¨n häc + CÇn ®äc kÜ vµ nhËn thøc ®îc kÝa c¹nh mµ ®Ò yªu cÇu. Gîi ý c¸c bíc lµm ®Ò 2 T×m hiÓu ®Ò. . bµi lµm cÇn tËp trung ®¸p øng c¸c yªu cÇu ®ã. 3. thiªn l¬ng nªn ng«n ng÷ trang träng (dÉn chøng ng«n ng÷ NguyÔn Tu©n khi kh¾c häa h×nh tîng HuÊn Cao.

Sau ®ã chän ra 2. LuyÖn tËp tËp 1. Môc tiªu bµi häc .N¾m v÷ng ®Ò tµi. s¾p xÕp theo thø tù hîp lÝ ®Ó tr×nh bµy. cèt truyÖn . 3 nh÷ng ý c¬ b¶n. vôn vÆt. nh©n râ chñ ®Ò cïng ý nghÜa ®Ñp ®Ï . híng dÉn. ch©n dung Kh¶i §Þnh kh«ng cÇn y xuÊt hiÖn.ThÊy ®îc tµi n¨ng cña NguyÔn Trung Thµnh trong viÖc t¹o dùng cho t¸c phÈm mét kh«ng khÝ ®Ëm ®µ h¬ng s¾c T©y Nguyªn . NguyÔn ¸i Quèc. C¸c ý cÇn cã: tËp trong phÇn trªn vµ + S¸ng t¹o t×nh huèng: nhÇm lÉn.nhËn xÐt. §Ò: §ßn ch©m biÕm. c¸c chi tiÕt sù viÖc tiªu biÓu vµ h×nh tîng nh©n vËt chÝnh . lín lao cña truyÖn ng¾n ®èi víi thêi ®¹i bÊy giê vµ ®èi víi thêi ®¹i ngµy nay .GV gîi ý. nhÊn m¹nh toµn truyÖn. Nh thÕ bµi lµm sÏ næi bËt träng t©m. ®¶ NguyÔn ¸i Quèc. . . NhËn thøc ®Ò ®¶ kÝch trong truyÖn Yªu cÇu nghÞ luËn mét khÝa c¹nh ng¾n Vi hµnh cña cña t¸c phÈm: ®ßn ch©m biÕm. . ®iÓm næi bËt nhÊt. 30 . kh«ng lan man. trªn c¬ së ®ã .Thµnh thôc h¬n trong c«ng viÖc vËn dông c¸c kÜ n¨ng ph©n tÝch t¸c phÈm v¨n ch¬ng tù sù .HS tham kh¶o c¸c bµi 2. tiÕn hµng tuÇn tù theo + T¸c dông cña t×nh huèng: miªu t¶ c¸c bíc. ®äc v¨n: Rõng xµ nu NguyÔn Trung Thµnh A. tõ ®ã mµ lµm râ thùc chÊt nh÷ng ngµy trªn ®Êt Ph¸p cña vÞ vua An Nam nµy ®ång thêi tè c¸o c¸i gäi lµ "v¨n minh". 1. C¸c phÇn kh¸c nãi lít qua. Ho¹t ®éng 2: LuyÖn II. kÝch trong truyÖn ng¾n Vi hµnh cña . mét chÊt sö thi bi tr¸ng vµ mét ng«n ng÷ nghÖ thuËt ®îc chau chuèt kÜ cµng . "khai hãa" cña thùc d©n Ph¸p.

Tæ chøc bµi míi Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc t×m hiÓu chung 1. quª ë Th¨ng B×nh. «ng t×nh nguyÖn trë vÒ chiÕn trêng miÒn Nam. «ng vµo bé ®éi. Néi dung cÇn ®¹t I.… + N¨m 2000.…) vµ cho biÕt xuÊt xø cña truyÖn ng¾n Rõng xµ nu.1955. Qu¶ng Nam. §Êt Qu¶ng (1971. nªu vÊn ®Ò .Gi¸o viªn tæ chøc giê häc theo c¸ch phèi hîp ®äc diÔn c¶m . ph¬ng tiÖn D¹y häc . + N¨m 1950. «ng ®îc tÆng gi¶i th31 . ¤ng sinh n¨m 1932. Trªn quª h¬ng nh÷ng anh hïng §iÖn Ngäc (1969). HS ®äc phÇn TiÓu dÉn (SGK) kÕt hîp víi nh÷ng hiÓu biÕt c¸ nh©n ®Ó giíi thiÖu vÒ nhµ v¨n NguyÔn Trung Thµnh (cuéc ®êi. + NguyÔn Trung Thµnh lµ bót danh ®îc nhµ v¨n Nguyªn Ngäc dïng trong thêi gian ho¹t ®éng ë chiÕn trêng miÒn Nam thêi chèng MÜ. ®Æc ®iÓm s¸ng t¸c. D. N¨m 1962.S¸ch gi¸o khoa. T×m hiÓu chung 1. s¸ch gi¸o viªn .gi¶i nhÊt. tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc 1. gi¶i thëng Héi v¨n nghÖ ViÖt Nam n¨m 1954. sau ®ã lµm phãng viªn b¸o qu©n ®éi nh©n d©n liªn khu V. T¸c gi¶ + Tªn khai sinh cña NguyÔn Trung Thµnh (Nguyªn Ngäc) lµ NguyÔn Ngäc B¸u. Tr×nh bµy chñ ®Ò t tëng cña t¸c phÈm ? 2.B.Tµi liÖu tham kh¶o . Ph¬ng ph¸p d¹y häc . trao ®æi. KiÓm tra bµi cò Tãm t¾t truyÖn ng¾n ’’Vî chång A Phñ ” cña T« Hoµi .ThiÕt kÕ bµi häc C. th¶o luËn . ®äc hiÓu .1974). + T¸c phÈm: §Êt níc ®øng lªn. sù nghiÖp.

T¸c phÈm ®îc hoµn thµnh ë khu c¨n cø cña chiÕn trêng miÒn Trung Trung bé. KÎ thï ph¸ ho¹i hiÖp ®Þnh. 2. NguyÔn Trung Thµnh vµ c¸c nhµ v¨n miÒn Nam lóc ®ã muèn viÕt "hÞch thêi ®¸nh MÜ". sau ®ã ®îc in trong tËp Trªn quª h¬ng nh÷ng anh hïng §iÖn Ngäc. lª m¸y chÐm ®i kh¾p miÒn Nam. Hoµn c¶nh ra ®êi t¸c phÈm. nhËn xÐt vµ cho nh÷ng HS kh¸c ph¸t biÓu bæ sung. + MÆc dï Rõng xµ nu viÕt vÒ sù kiÖn næi dËy cña bu«n lµng T©y Nguyªn trong thêi k× ®ång khëi tríc 1960 nhng chñ ®Ò t tëng cña t¸c phÈm vÉn cã 32 . ®Êt níc chia lµm hai miÒn.ëng Nhµ níc vÒ v¨n häc nghÖ thuËt. khñng bè. Rõng xµ nu ®îc viÕt vµo ®óng thêi ®iÓm mµ c¶ níc ta trong kh«ng khÝ sôc s«i ®¸nh MÜ. C¸ch m¹ng r¬i vµo thêi k× ®en tèi. 2. hiÖp ®Þnh Gi¬-ne-v¬ ®îc kÝ kÕt. GV ®iÒu chØnh. + Sau chiÕn th¾ng §iÖn Biªn Phñ. Rõng xµ nu (1965) ra m¾t lÇn ®Çu tiªn trªn T¹p chÝ v¨n nghÖ qu©n gi¶i phãng miÒn Trung Trung bé (sè 21965). cho biÕt hoµn c¶nh ra ®êi cña truyÖn ng¾n Rõng xµ nu. + §Çu n¨m 1965. MÜ ®æ qu©n å ¹t vµo miÒn Nam vµ tiÕn hµnh ®¸nh ph¸ ¸c liÖt ra miÒn B¾c. HS b»ng viÖc tham kh¶o tµi liÖu vµ hiÓu biÕt lÞch sö. th¶m s¸t.

§äc.tãm t¾t + §äc víi giäng hµo s¶ng thÓ hiÖn ©m hëng sö thi vµ c¶m høng l·ng m¹n cña t¸c phÈm. + Cèt truyÖn Rõng xµ nu c¨ng ra trong xung ®ét quyÕt liÖt mét mÊt mét cßn gi÷a mét bªn lµ nh©n d©n. Xung ®ét Êy ®i theo t×nh thÕ ®¶o ngîc mµ thêi ®iÓm ®¸nh dÊu lµ lóc ngän löa cña 33 .Rõng xµ nu.h×nh tîng më ®Çu vµ kÕt thóc. .Cô MÕt kÓ cho d©n lµng nghe vÒ cuéc ®êi Tnó vµ lÞch sö lµng X« Man tõ nh÷ng n¨m ®au th¬ng ®Õn ®ång khëi næi dËy. Cèt truyÖn vµ c¸ch tæ chøc bè côc t¸c phÈm + Rõng xµ nu ®îc kÓ theo mét lÇn vÒ th¨m lµng cña Tnó sau 3 n¨m ®i bé ®éi.DiÖm. + Tãm t¾t t¸c phÈm cÇn ®¶m b¶o nh÷ng chi tiÕt chÝnh: . . Hai cuéc ®êi Êy ®Òu ®i tõ bãng tèi ®au th¬ng ra ¸nh s¸ng cña chiÕn ®Êu vµ chiÕn th¾ng. quan hÖ mËt thiÕt víi t×nh h×nh thêi sù cña cuéc kh¸ng chiÕn lóc t¸c phÈm ra ®êi. II. mét bªn lµ kÎ thï MÜ.hiÓu 1. d©n lµng qu©y quÇn bªn bÕp löa nhµ r«ng nghe cô MÕt kÓ l¹i c©u chuyÖn bi tr¸ng vÒ cuéc ®êi Tnó vµ cuéc ®êi lµng X« Man. 2. Qua viÖc ®äc vµ chuÈn bÞ ë nhµ.Tnó nghØ phÐp vÒ th¨m lµng. GV ®Þnh híng. 1.Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc ®äc. nhÊn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. HS nhËn xÐt vÒ cèt truyÖn vµ c¸ch tæ chøc bè côc t¸c phÈm (HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do). nhËn xÐt vµ ®iÒu chØnh. ®i tõ hai bµn tay kh«ng ®Õn hai bµn tay cÇm vò khÝ ®øng lªn dïng b¹o lùc c¸ch m¹ng chèng l¹i b¹o lùc ph¶n c¸ch m¹ng.hiÓu v¨n b¶n t¸c phÈm. HS ®äc tiÕp mét sè ®o¹n vµ tãm t¾t toµn bé t¸c phÈm. §äc. + Rõng xµ nu lµ sù lång quyÖn hai cuéc ®êi: cuéc ®êi Tnó vµ cuéc ®êi lµng X« Man. GV ®äc ®o¹n më ®Çu. §ªm Êy. 2.

TruyÖn më ra mét cuéc ®ông ®é lÞch sö quyÕt liÖt gi÷a lµng X« Man víi bän MÜ. HS ph¸t biÓu c¶m nhËn vÒ nhan ®Ò t¸c phÈm (th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do). . Tõ chç t¶ thùc. GV tæ chøc cho HS t×m hiÓu vÒ h×nh tîng rõng xµ nu theo c¸c yªu cÇu sau ®©y: . Rõng xµ nu mang nhiÒu tÇng nghÜa bao gåm c¶ ý nghÜa t¶ thùc lÉn ý nghÜa tîng trng. ®a l¹i kh«ng khÝ T©y Nguyªn rÊt ®Ëm ®µ cho t¸c phÈm. 4.nh©n vËt chÝnh cña truyÖn. nhËn xÐt vµ ®iÒu chØnh. H×nh tîng rõng xµ nu + Më ®Çu t¸c phÈm. n»m trong sù hñy diÖt b¹o tµn: "HÇu hÕt ®¹n ®¹i b¸c ®Òu r¬i vµo ®åi xµ nu c¹nh con níc lín". + §Æt tªn cho t¸c phÈm lµ Rõng xµ nu dêng nh ®· chøa ®ùng ®îc c¶m xóc cña nhµ v¨n vµ linh hån t tëng chñ ®Ò t¸c phÈm. rÊt tù nhiªn h×nh ¶nh xµ nu ®· trë thµnh mét biÓu tîng. . Rõng xµ nu cßn Èn chøa c¸i khÝ vÞ khã quªn cña ®Êt rõng T©y Nguyªn. Xµ nu hiÖn ra 34 .DiÖm. Nhng nÕu nh vËy t¸c phÈm sÏ mÊt ®i søc kh¸i qu¸t vµ sù gîi më. 3.T×m c¸c chi tiÕt miªu t¶ c¸nh rõng xµ nu ®au th¬ng vµ ph¸t biÓu c¶m nhËn vÒ c¸c chi tiÕt Êy. m·nh liÖt cña rõng xµ nu mang ý nghÜa biÓu lßng c¨m thï ngïn ngôt ch¸y trªn 10 ®Çu ngãn tay Tnó. gîi lªn vÎ ®Ñp hïng tr¸ng. nhÊn m¹nh ý c¬ b¶n. + Bëi vËy. nhµ v¨n tËp trung giíi thiÖu vÒ rõng xµ nu. Rõng xµ nu còng n»m trong cuéc ®ông ®é Êy. Nhan ®Ò t¸c phÈm + Nhµ v¨n cã thÓ ®Æt tªn cho t¸c phÈm cña m×nh lµ "lµng X« Man" hay ®¬n gi¶n h¬n lµ "Tnó". GV ®Þnh híng.mét søc sèng bÊt diÖt cña c©y vµ tinh thÇn bÊt khuÊt cña ngêi.3.Søc sèng man d¹i. + H¬n n÷a. 4.H×nh tîng rõng xµ nu díi tÇm ®¹i b¸c. mét rõng xµ nu cô thÓ ®îc x¸c ®Þnh râ: "n»m trong tÇm ®¹i b¸c cña ®ån giÆc". man d¹i. Hai líp ý nghÜa nµy xuyªn thÊm vµo nhau to¸t lªn h×nh tîng sinh ®éng cña xµ nu.

T¸c gi¶ ®· chøng kiÕn nçi ®au cña xµ nu: "cã nh÷ng c©y bÞ chÆt ®øt ngang nöa th©n m×nh ®æ µo µo nh mét trËn b·o".HS th¶o luËn theo nhãm. víi t thÕ cña sù sèng ®ang ®èi diÖn víi c¸i chÕt. côc m¸u lín. Råi "cã nh÷ng c©y con võa lín ngang tÇm ngùc ngêi bÞ ®¹n ®¹i b¸c chÆt ®øt lµm ®«i.… lµ nh÷ng tõ ng÷ diÔn t¶ nçi ®au cña con ngêi.tîng nh thÕ nµo? . mét. loÐt m·i ra.H×nh ¶nh c¸nh rõng xµ nu tr¶i ra hót tÇm m¾t ch¹y tÝt ®Õn tËn ch©n trêi xuÊt hiÖn ë ®Çu vµ cuèi t¸c phÈm gîi cho anh (chÞ) Ên tîng g×? . C¸c tõ ng÷: vÕt th¬ng. Nhµ v¨n ®· mang nçi ®au cña con ngêi ®Ó biÓu ®¹t cho nçi ®au cña c©y.mäc lªn. T¸c gi¶ sö dông c¸ch nãi ®èi lËp (ng· gôc.bèn n¨m) ®Ó kh¼ng ®Þnh mét kh¸t väng thËt cña sù sèng. NguyÔn Trung Thµnh ®· ph¸t hiÖn ra: "c¶ rõng xµ nu hµng v¹n c©y kh«ng c©y nµo lµ kh«ng bÞ th¬ng". n¨m mêi h«m sau th× c©y chÕt". + Víi kÜ thuËt quay toµn c¶nh. chÊt dÇu cßn lo·ng. . nhËn xÐt vµ ®iÒu chØnh. nçi ®au cña c©y t¸c ®éng ®Õn da thÞt con ngêi gîi lªn c¶m gi¸c ®au ®ín. Do vËy. ë nh÷ng c©y ®ã. + Nhng t¸c gi¶ ®· ph¸t hiÖn ®îc søc sèng m·nh liÖt cña c©y xµ nu: "trong rõng Ýt cã lo¹i c©y sinh s«i n¶y në kháe nh vËy".GV ®Þnh híng. C©y xµ nu ®· tù ®øng lªn b»ng søc sèng m·nh liÖt cña m×nh: "… 35 . c« ®óc mµ vÉn ®Çy uy nghi tÇm vãc. cö ®¹i diÖn tr×nh bµy vµ tranh luËn víi c¸c nhãm kh¸c. nhùa cßn trong. §©y lµ yÕu tè c¬ b¶n ®Ó xµ nu vît qua giíi h¹n cña sù sèng vµ c¸i chÕt. vÕt th¬ng kh«ng lµnh ®îc cø loÐt m·i ra. sù sinh tån ®èi diÖn víi sù hñy diÖt. C¸ch më cña c©u chuyÖn thËt gän gµng. chÕt. Sù sèng tån t¹i ngay trong sù hñy diÖt: "C¹nh mét c©y xµ nu míi ng· gôc ®· cã bèn n¨m c©y con mäc lªn". nhÊn m¹nh ý c¬ b¶n.

¤ng lu«n lÊy nçi ®au vµ vÎ ®Ñp cña con ngêi lµm chuÈn mùc ®Ó nãi vÒ xµ nu khiÕn xµ nu trë thµnh mét Èn dô cho con ngêi.c©y con mäc lªn. rõng xµ nu ìn tÊm ngùc lín ra che chë cho lµng". mét sù kiªu h·nh cña vÞ trÝ ®øng ®Çu trong b·o t¸p chiÕn tranh. mêi n¨m hoÆc l©u h¬n n÷a". h×nh nhän mòi tªn lao th¼ng lªn bÇu trêi". 36 . man d¹i ®Ém tè chÊt nói rõng. c©y xµ nu. DÝt trëng thµnh trong thö th¸ch víi b¶n lÜnh vµ nghÞ lùc phi thêng còng gièng nh xµ nu phãng lªn rÊt nhanh tiÕp lÊy ¸nh mÆt trêi. tay "sÇn sïi nh vá c©y xµ nu". C¸c thÕ hÖ con ngêi lµng X« Man còng t¬ng øng víi c¸c thÕ hÖ c©y xµ nu. Xµ nu kh«ng nh÷ng tù biÕt b¶o vÖ m×nh mµ cßn b¶o vÖ sù sèng. + Trong qu¸ tr×nh miªu t¶ rõng xµ nu. nhµ v¨n ®· sö dông nh©n hãa nh mét phÐp tu tõ chñ ®¹o. Cô MÕt chÝnh lµ c©y xµ nu cæ thô héi tô tÊt c¶ søc m¹nh cña rõng xµ nu. CËu bÐ Heng lµ mÇm xµ nu ®ang ®îc c¸c thÕ hÖ xµ nu trao cho nh÷ng tè chÊt cÇn thiÕt ®Ó s½n sµng thay thÕ trong cuéc chiÕn cam go cßn cã thÓ ph¶i kÐo dµi "n¨m n¨m. kiªn cêng. b¶o vÖ lµng X« Man: "Cø thÕ hai ba n¨m nay. mét biÓu tîng cña T©y Nguyªn bÊt khuÊt. Cô MÕt cã bé ngùc "c¨ng nh mét c©y xµ nu lín". H×nh tîng xµ nu chøa ®ùng tinh thÇn qu¶ c¶m. Tnó cêng tr¸ng nh mét c©y xµ nu ®îc t«i luyÖn trong ®au th¬ng ®· trëng thµnh mµ kh«ng ®¹i b¸c nµo giÕt næi. Xµ nu ®Ñp mét vÎ ®Ñp hïng tr¸ng.

5. . cö ®¹i diÖn tr×nh bµy vµ tranh luËn víi c¸c nhãm kh¸c. lng Tnó ngang däc vÕt dao chÐm cña kÎ thï nhng anh vÉn gan gãc. + C©u v¨n më ®Çu ®îc lÆp l¹i ë cuèi t¸c phÈm (®øng trªn ®åi xµ nu Êy tr«ng ra xa ®Õn hÕt tÇm m¾t còng kh«ng thÊy g× kh¸c ngoµi nh÷ng ®åi xµ nu nèi tiÕp tíi ch©n trêi) gîi ra c¶nh rõng xµ nu hïng tr¸ng. trung thùc (khi cßn nhá cïng Mai vµo rõng tiÕp tÕ cho anh QuyÕt). cô MÕt 4 lÇn nh¾c tíi ý: "Tnó kh«ng cøu ®îc vî con" ®Ó råi ghi t¹c vµo t©m trÝ ngêi nghe c©u nãi: "Chóng nã ®· cÇm sóng.cô 37 . dòng c¶m. Cuéc ®êi Tnó vµ cuéc næi dËy cña d©n lµng X« Man Cuéc ®êi Tnó g¾n liÒn víi cuéc ®êi lµng X« Man.HS th¶o luËn theo nhãm. bÞ tra tÊn (bÞ ®èt 10 ®Çu ngãn tay). kiªu dòng vµ bÊt diÖt. kiªu dòng vµ hïng tr¸ng cña con ngêi T©y Nguyªn nãi riªng vµ con ngêi ViÖt Nam nãi chung trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng MÜ cøu níc vÜ ®¹i. gîi ra sù bÊt diÖt. Tnó cã cuéc ®êi t nhng kh«ng ®îc quan s¸t tõ c¸i nh×n ®êi t. + PhÈm chÊt.V× sao trong c©u chuyÖn bi tr¸ng vÒ cuéc ®êi Tnó.C¶m nhËn vÒ cuéc ®êi Tnó vµ cuéc næi dËy cña d©n lµng X« Man.5. GV tæ chøc cho HS t×m hiÓu vÒ cuéc ®êi Tnó vµ cuéc næi dËy cña d©n lµng X« Man theo c¸c néi dung sau: . trung thµnh). t¸o b¹o. T¸c gi¶ xuÊt ph¸t tõ vÊn ®Ò céng ®ång ®Ó ph¶n ¸nh ®êi t cña Tnó.Sè phËn ®au th¬ng: kh«ng cøu ®îc vî con.Lßng trung thµnh víi c¸ch m¹ng ®îc béc lé qua thö th¸ch (bÞ giÆc b¾t. . + "Tnó kh«ng cøu ®îc vî con".PhÈm chÊt cña ngêi anh hïng Tnó.Gan gãc. . tra tÊn. Ên tîng ®äng l¹i trong kÝ øc ngêi ®äc m·i m·i chÝnh lµ c¸i b¸t ng¸t cña c¸nh rõng xµ nu kiªu dòng ®ã. b¶n th©n bÞ b¾t. m×nh ph¶i cÇm gi¸o". . . tÝnh c¸ch cña ngêi anh hïng: . ¢m hëng sö thi chi phèi t¸c gi¶ trong khi x©y dùng nh©n vËt nµy.QuËt khëi ®øng dËy cÇm vò khÝ tiªu diÖt bän ¸c «n. .

thiªng liªng nhÊt. c©u chuyÖn vÒ cuéc ®êi Tnó ®· mang ý 38 .GV ®Þnh híng. lµng X« Man còng ®Çy ®au th¬ng: Bän giÆc ®i lïng nh hïm beo. Bµ Nhan bÞ chÆt ®Çu. Tnó chØ cã hai bµn nhÊn m¹nh ý c¬ b¶n. c¨m thï. mét níc. Cuéc ®êi Tnó ®i tõ ®au th¬ng ®Õn cÇm vò khÝ th× cuéc ®êi cña lµng X« Man còng vËy. §ªn Tnó bÞ ®èt 10 ®Çu ngãn tay.Khi cha cÇm vò khÝ. . Anh Xót bÞ treo cæ. míi b¶o vÖ ®îc nh÷ng g× th©n yªu.Cuéc sèng ngét ng¹t dßn nÐn ®au th¬ng. . cha cÇm vò khÝ. t©m kh¶m vµ truyÒn l¹i cho c¸c thÕ hÖ tiÕp nèi. Tnó bÞ ®èt 10 ®Çu ngãn tay. MÑ con Mai bÞ chÕt rÊt th¶m. + Sè phËn cña ngêi anh hïng g¾n liÒn víi sè phËn céng ®ång. tay kh«ng th× ngay c¶ nh÷ng ngêi th¬ng yªu nhÊt Tnó còng kh«ng cøu ®îc. C©u nãi ®ã cña cô MÕt ®· kh¾c s©u mét ch©n lÝ: chØ cã cÇm vò khÝ ®øng lªn míi lµ con ®êng sèng duy nhÊt. ®èt löa lªn!" §ã lµ sù næi dËy ®ång khëi lµm rung chuyÓn nói rõng. tÝnh m¹ng cña d©n téc. Nh vËy. nhËn MÕt nh¾c tíi 4 lÇn ®Ó nhÊn m¹nh: khi xÐt vµ ®iÒu chØnh. "x¸c mêi tªn giÆc ngæn ngang". cña nh÷ng ngêi th¬ng yªu nªn ch©n lÝ Êy ph¶i ghi t¹c vµo x¬ng cèt. tiÕng gËy s¾t nÖn "hï hù" xuèng th©n ngêi. tiÕng cô MÕt nh mÖnh lÖnh chiÕn ®Êu: "ThÕ lµ b¾t ®Çu råi. lµng X« Man ®· næi dËy "µo µo rung ®éng". tiÕng cêi "s»ng sÆc" cña nh÷ng th»ng ¸c «n. Ch©n lÝ c¸ch m¹ng ®i ra tõ chÝnh thùc tÕ m¸u x¬ng.. C©u chuyÖn vÒ cuéc ®êi mét con ngêi trë thµnh c©u chuyÖn mét thêi.

7. Mai. 7. Mai. DÝt. biÓu tîng cho søc m¹nh tËp hîp ®Ó næi dËy ®ång khëi. 8. giäng ®iÖu. §ã lµ con ®êng gi¶i phãng d©n téc cña thêi ®¹i c¸ch m¹ng. DÝt. GV nªu vÊn ®Ò ®Ó HS t×m hiÓu vÎ ®Ñp nghÖ thuËt cña t¸c phÈm nghÜa cuéc ®êi mét d©n téc. VÎ ®Ñp nghÖ thuËt cña t¸c phÈm + Khuynh híng sö thi thÓ hiÖn ®Ëm nÐt ë tÊt c¶ c¸c ph¬ng diÖn: ®Ò tµi.6. hÖ thèng nh©n vËt. v÷ng vµng trong b·o t¸p chiÕn tranh. HS nhËn xÐt vÒ c¸c nh©n vËt: cô MÕt. + Cô MÕt "qu¾c thíc nh mét c©y xµ nu lín" lµ hiÖn th©n cho truyÒn thèng thiªng liªng. Chñ ®Ò t¸c phÈm Chñ ®Ò t¸c phÈm ®îc ph¸t biÓu trùc tiÕp qua lêi cô MÕt:Chóng nã ®· cÇm sóng. Vai trß cña c¸c nh©n vËt: cô MÕt. DÝt lµ thÕ hÖ hiÖn t¹i. + Cô MÕt. Trong DÝt cã Mai cña thêi tríc vµ cã DÝt cña h«m nay. DÝt. + BÐ Heng lµ thÕ hÖ tiÕp nèi.… + C¸ch thøc trÇn thuËt: kÓ theo håi 39 . Nh©n vËt sö thi cña NguyÔn Trung Thµnh g¸nh trªn vai sø mÖnh lÞch sö to lín. h×nh tîng. Mai. VÎ ®Ñp cña DÝt lµ vÎ ®Ñp cña sù kiªn ®Þnh. 6. HS ph¸t biÓu chñ ®Ò cña truyÖn. Dêng nh cuéc chiÕn khèc liÖt nµy ®ßi hái mçi ngêi ViÖt Nam ph¶i cã søc trçi dËy cña mét Phï §æng Thiªn V¬ng. cña T©y Nguyªn nãi chung. Qua nh÷ng ph©n tÝch trªn. + Mai. 8. GV ®iÒu chØnh vµ nhÊn m¹nh. chñ ®Ò. tøc lµ ph¶i dïng b¹o lùc c¸ch m¹ng chèng l¹i b¹o lùc ph¶n c¸ch m¹ng. bÐ Heng lµ sù tiÕp nèi c¸c thÕ hÖ lµm næi bËt tinh thÇn bÊt khuÊt cña lµng X« Man nãi riªng. m×nh ph¶i cÇm gi¸o!". Heng (GV gîi ý: C¸c nh©n vËt nµy cã ®ãng gãp g× cho viÖc kh¾c häa nh©n vËt chÝnh vµ lµm næi bËt t tëng c¬ b¶n cña t¸c phÈm?). kÕ tôc cha anh ®Ó ®a cuéc chiÕn tíi th¾ng lîi cuèi cïng. Heng.

.Ph©n tÝch tÝnh c¸ch. . tµi nghÖ cña nh©n vËt N¨m Hªn. kÓ bªn bÕp löa gîi nhí lèi kÓ " khan" sö thi cña c¸c d©n téc T©y Nguyªn. thÓ hiÖn ë viÖc ®Ò cao vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn vµ con ngêi trong sù ®èi lËp víi sù tµn b¹o cña kÎ thï. T¸c phÈm ®· ®Æt ra vÊn ®Ò cã ý nghÜa lín lao cña d©n téc vµ thêi ®¹i: ph¶i cÇm vò khÝ ®øng lªn tiªu diÖt kÎ thï b¹o tµn ®Ó b¶o vÖ sù sèng cña ®Êt níc.Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt Qua truyÖn ng¾n Rõng xµ nu. + C¶m høng l·ng m¹n: tÝnh l·ng m¹n thÓ hiÖn ë c¶m xóc cña t¸c gi¶ béc lé trong lêi trÇn thuËt. + Rõng xµ nu lµ thiªn sö thi cña thêi ®¹i míi. tëng qua lêi kÓ cña cô MÕt (giµ lµng). nh÷ng bµi "khan" ®îc kÓ nh nh÷ng bµi h¸t dµi h¸t suèt ®ªm. 40 . IV. HS nhËn xÐt vÒ phong c¸ch NguyÔn Trung Thµnh. sö dông ng«n ng÷ ®Ëm mµu s¾c Nam bé cña S¬n Nam.C¶m nhËn nh÷ng nÐt riªng cña thiªn nhiªn vµ con ngêi vïng U Minh H¹. Môc tiªu cÇn ®¹t Híng dÉn HS: . ta nhËn thÊy ®Æc ®iÓm phong c¸ch sö thi NguyÔn Trung Thµnh: híng vµo nh÷ng vÊn ®Ò träng ®¹i cña ®êi sèng d©n téc víi c¸i nh×n lÞch sö vµ quan ®iÓm céng ®éng. Tæng kÕt + Qua truyÖn g¾n Rõng xµ nu.Chó ý nh÷ng ®Æc ®iÓm kÓ chuyÖn. nh©n d©n. ®äc thªm: B¾t sÊu rõng u minh h¹ (TrÝch H¬ng rõng Cµ Mau) S¬n Nam I.

1.II.chuÈn bÞ . anh (chÞ) Minh H¹ nhËn thÊy thiªn nhiªn a) Thiªn nhiªn vµ con ngêi vïng U Minh Thiªn nhiªn vïng U Minh H¹ lµ mét 41 . lít qua 2. Thiªn nhiªn vµ con ngêi U ®o¹n trÝch. Mau.C¸c t¸c phÈm tiªu biÓu. .Bµi míi: Híng dÉn cho HS ®äc hiÓu nh÷ng néi dung sau : Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ I.Qu¸ tr×nh s¸ng t¸c. III. Híng dÉn ®äc. T×m hiÓu chung chøc t×m hiÓu chung HS ®äc phÇn TiÓu dÉn 1.NghÖ thuËt: Dùng truyÖn li k×.hiÓu chøc híng dÉn ®ächiÓu v¨n b¶n ®o¹n trÝch.Tªn bót danh. nªu nh÷ng . chi tiÕt gîi c¶m.KiÓm tra bµi cò: . tr¶ lêi nh÷ng c©u hái phÇn Híng dÉn häc bµi (ë nhµ). nÐt chÝnh vÒ nhµ v¨n .HS t×m hiÓu thªm vÒ nhµ v¨n S¬n Nam vµ H¬ng rõng Cµ Mau. H¬ng rõng Cµ Mau . .Néi dung: viÕt vÒ thiªn nhiªn vµ con ngêi vïng rõng U Minh víi nh÷ng ngêi lao ®éng cã søc sèng m·nh liÖt. n¨m sinh. Nhµ v¨n S¬n Nam trong SGK.tiÕn tr×nh lªn líp . quª qu¸n. s©u ®Ëm ©n nghÜa vµ tµi ba can trêng. . GV nhËn xÐt.§Æc ®iÓm s¸ng t¸c. S¬n Nam vµ tËp truyÖn . TËp truyÖn H¬ng rõng Cµ nh÷ng nÐt chÝnh.HS ®äc vµ tãm t¾t truyÖn. nh©n vËt vµ ng«n ng÷ ®Ëm mµu s¾c Nam Bé. Ho¹t ®éng 2: Tæ II. GV nªu vÊn ®Ò: Qua 1.

b) Con ngêi t×m hiÓu. + TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã tËp trung ë h×nh ¶nh «ng N¨m Hªn. Lng SÊu. tõ nh÷ng con l¹ch ng· ba mang tªn §Çu ®ã ®a ra nh÷ng nhËn SÊu. Hån ¬i! Hån hìi!" võa huyÒn bÝ võa mang ®Ëm dÊu Ên con ngêi ®Êt rõng ph¬ng Nam. th¶o luËn. (Gîi ý: vïng U Minh H¹: «ng lµ ngêi thÕ nµo? + Mét con ngêi tµi ba. "con c¶m nghÜ g×?. Bµu SÊu". võa b¬i xuång mµ h¸t: "Hån ë ®©u ®©y. 2. §ã lµ nh÷ng xÐt. . Sù xuÊt hiÖn cña «ng N¨m cïng mét con xuång. + Con ngêi vïng U Minh H¹ lµ nh÷ng ngêi lao ®éng cã søc sèng m·nh liÖt. "MiÒn R¹ch Gi¸. + "SÊu léi tõng ®µn". cëi më nhng ®iÒu ®ã ®îc biÓu hiÖn còng ®Çy bÝ Èn. n¬i ghª gím. b¾t sèng 45 con sÊu. TÝnh c¸ch. tµi nghÖ cña «ng N¨m tµi nghÖ cña nh©n vËt Hªn tiªu biÓu cho tÝnh c¸ch con ngêi «ng N¨m Hªn. Nh©n vËt «ng N¨m Hªn ph©n tÝch tÝnh c¸ch. mu kÕ k× diÖu.H¹ cã nh÷ng ®Æc thÕ giíi bao la. ®Ëm s©u ©n nghÜa vµ còng ®Çy tµi ba trÝ dòng. qua nh÷ng chi tiÕt + ¤ng lµ thî b¾t sÊu. mét con ngêi sèng phãng kho¸ng gi÷a thiªn nhiªn bao la k× thó. län nhang trÇn vµ mét hò rîu. Cµ Mau cã thiªn nhiªn.HS ®äc ®o¹n trÝch. Tµi n¨ng ®Æc biÖt cña «ng lµ b¾t sÊu. N¨m gîi cho anh (chÞ) + ¤ng cã tµi nghÖ phi phµm. gan gãc can trêng. + Bµi h¸t cña «ng N¨m Hªn: Hån ë ®©u ®©y Hån ¬i! Hån hìi! … 42 . con ngêi. "b¾t sÊu b»ng nµo? Bµi h¸t cña «ng hai tay kh«ng". GV tæ chøc cho HS 2.GV híng dÉn ®äc.…) nµy buéc nèi ®u«i con kia ®en ngßm nh mét khóc c©y kh« dµi". "nh÷ng ao chó ý nh÷ng chi tiÕt vÒ sÊu". l× thó: ®iÓm næi bËt nµo? + "U Minh ®á ngßm Rõng trµm xanh biÕc" .

NghÖ thuËt kÓ chuyÖn. + Ng«n ng÷ ®Ëm mµu s¾c ®Þa ph¬ng Nam Bé.3. TiÕng h¸t Êy cïng h×nh ¶nh: "«ng ®i ra khái mÐ rõng. 43 . §ång thêi h×nh ¶nh Êy còng thÓ hiÖn vÎ ®Ñp bi tr¸ng cña nh÷ng con ngêi gan gãc vît lªn kh¾c nghiÖt cña thiªn nhiªn ®Ó chÕ ngù vµ lµm chñ nã. Nh÷ng nÐt ®Æc s¾c vÒ nghÖ thuËt + NghÖ thuËt kÓ chuyÖn: Dùng chuyÖn li k×.HiÓu ®îc hiÖn thùc ®au th¬ng. + §¸nh gi¸ chung vÒ gi¸ trÞ t¸c phÈm. kiªn cêng. ®äc v¨n: Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh N guyÔn Thi A. bã nhang ch¸y ®á qu¬ ®i qu¬ l¹i trªn tay" gîi nh÷ng ®au th¬ng mµ con ngêi ph¶i tr¶ gi¸ ®Ó sinh tån trªn m¶nh ®Êt hoang d¹i k× thó. ®Çy hi sinh gian khæ nhng rÊt ®çi anh dòng. ¸o r¸ch vai. nµi nØ. + Nh©n vËt giµu chÊt sèng. TiÕng nh phÉn né. sö dông ng«n ng÷ cña nhµ v¨n S¬n Nam cã g× ®¸ng chó ý? GV tæ chøc cho HS th¶o luËn vµ chèt l¹i nh÷ng ý c¬ b¶n. + chñ ®Ò t tëng. Tæng kÕt Néi dung tæng kÕt: + Nh÷ng ®Æc s¾c nghÖ thuËt. 3. III. nhiÒu chi tiÕt gîi c¶m. bi ai". Môc tiªu cÇn ®¹t . HS ghi nhí ®Ó tù viÕt ë nhµ. tãc rèi mï. m¾t ®á ngÇu. Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt GV híng dÉn. buÊt khuÊt cña nh©n d©n miÒn Nam trong nh÷ng n¨m chèng MÜ cøu níc. Ta th¬ng ta tiÕc LËp ®µn gi¶i oan… "TiÕng nh khãc lãc.

®Æc biÖt lµ thÕ giíi nh©n vËt cña nhµ v¨n. c¨m thï giÆc. kÕt hîp víi nh÷ng hiÓu biÕt cña b¶n th©n.1968) tªn khai sinh lµ NguyÔn Hoµng Ca. + NguyÔn Thi sinh ra trong mét gia ®inhg nghÌo. Bµi míi Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc t×m hiÓu chung 1. giµu gi¸ trÞ t¹o h×nh vµ ®Ëm chÊt Nam Bé. ®Æc ®iÓm phong c¸ch. kh¾c ho¹ tÝnh c¸ch vµ miªu t¶ t©m lÝ s¾c s¶o. n¨m 1954. NguyÔn Thi theo ngêi anh vµo Sµi Gßn. bæ sung êng miÒn Nam. giíi thiÖu nh÷ng nÐt chÝnh vÒ cuéc ®êi NguyÔn Thi.. ng«n ng÷ phong phó. T×m hiÓu chung 1. S¸ng t¸c cña NguyÔn Thi gåm nhiÒu thÓ lo¹i: bót kÝ. NuyÔn Thi hi sinh ë vµ kh¾c s©u mét sè ý mÆt trËn Sµi Gßn trong cuéc tæng c¬ b¶n. S¸ch gi¸o viªn. tñi cùc tõ nhá. tµi liÖu tham kh¶o vµ thiÕt kÕ bµi d¹y C. nh÷ng s¸ng t¸c. C¸ch thøc tiÕn hµnh Gi¸o viªn gîi ý. quª ë H¶i HËu. KiÓm tra bµi cò 2. n¨m 1962. ¤ng ®îc tÆng gi¶i thëng Hå ChÝ Minh vÒ v¨n 44 . N¨m 1943. HS ®äc phÇn TiÓu dÉn. tËp kÕt ra B¾c. truyÖn ng¾n. Ph¬ng tiÖn thùc hiÖn SGK. tiÓu thuyÕt. . híng dÉn häc sinh th¶o luËn vµ tr¶ lêi. tham gia c¸ch m¹ng. D.C¶m nhËn ®îc vÎ ®Ñp t©m hån cña ngêi d©n Nam Bé : lßng yªu níc. B. tiÕn c«ng vµ næi dËy MËu th©n 1968. må c«i cha tõ n¨m 10 tuæi. Néi dung cÇn ®¹t I. TiÕn tr×nh d¹y häc 1. gãc c¹nh. n¨m 1945. trë l¹i chiÕn trGV nhËn xÐt.N¾m ®îc nh÷ng nÐt ®Æc s¾c vÒ nghÖ thuËt : NghÖ thuËt trÇn thuËt ®Æc s¾c. t×nh c¶m gia ®×nh lµ søc m¹nh tinh thÇn to lín trong cuéc chèng MÜ cøu níc. nªu c©u hái. mÑ ®i bíc n÷a nªn vÊt v¶.Nam §Þnh. T¸c gi¶ + NguyÔn Thi (1928. + NguyÔn Thi cßn cã bót danh kh¸c lµ NguyÔn Ngäc TÊn.

l¹c quan. Nh©n HS th¶o luËn vµ ph©n vËt nµy r¬i vµo mét t×nh huèng ®Æc 45 häc nghÖ thuËt n¨m 2000. c¨m thï ngïn ngôt bän x©m lîc vµ tay sai cña chóng.2. v« cïng gan gãc vµ tinh thÇn chiÕn ®Êu rÊt cao. §ã lµ: . §äc. béc trùc.hiÓu v¨n b¶n 1.nh÷ng con ngêi dêng nh sinh ra ®Ó ®¸nh giÆc. thñy chung ®Õn cïng víi Tæ quèc.chiÕn sÜ ë T¹p chÝ V¨n nghÖ Qu©n gi¶i phãng (th¸ng 2 n¨m 1966). yªu ®êi. NXB V¨n häc Gi¶i phãng. Sau ®îc in trong TruyÖn vµ kÝ. Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc ®äc. chó N¨m ®Õn chÞ em ViÖt ®Òu tiªu biÓu cho nh÷ng ®Æc ®iÓm trªn. II.hiÓu . 1978. + §Æc ®iÓm s¸ng t¸c: NguyÔn Thi g¾n bã víi nh©n d©n miÒn Nam vµ thùc sù xøng ®¸ng víi danh hiÖu: Nhµ v¨n cña ngêi d©n Nam Bé. . T×nh huèng truyÖn cã §©y lµ c©u chuyÖn cña gia ®×nh ý nghÜa nh thÕ nµo? anh gi¶i phãng qu©n tªn ViÖt. 2.TÝnh chÊt Nam bé: th¼ng th¾n. + Tãm t¾t t¸c phÈm theo nh©n vËt chÝnh vµ cèt truyÖn. giµu t×nh nghÜa. GV nªu vÊn ®Ò: 1. C¸c nh©n vËt trong Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh tõ ba m¸ ViÖt.Yªu níc m·nh liÖt. T¸c phÈm Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh: + XuÊt xø: t¸c phÈm ®îc viÕt ngay trong nh÷ng ngµy chiÕn ®Êu ¸c liÖt khi «ng c«ng t¸c víi t c¸ch lµ mét nhµ v¨n. T×nh huèng truyÖn. HS giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÒ Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh cña NguyÔn Thi. Nh©n vËt cña NguyÔn Thi cã c¸ tÝnh riªng nhng tÊt c¶ ®Òu cã nh÷ng ®Æc ®iÓm chung "rÊt NguyÔn Thi".

Ph¬ng thøc thø hai: Nh©n vËt tù Theo ph¬ng thøc nµo? kÓ chuyÖn m×nh nªn thuéc ng«i thø .C©u chuyÖn dï kh«ng cã g× ®Æc nhÊn m¹nh nh÷ng ý s¾c còng trë nªn míi mÎ. GV theo dâi. biÕt. Nhµ v¨n ph¶i thµnh th¹o t©m lÝ vµ 46 .C©u chuyÖn võa ®îc thuËt. giäng ®iÖu riªng cña nh©n vËt. cã t¸c dông nh thÕ nµo . GV tæ chøc cho HS 2. thøc trÇn thuËt cña t¸c + C¨n cø vµo ng«n ng÷ cña nh©n phÈm b»ng c¸ch nªu vËt trong truyÖn: mét sè c©u hái: .TruyÖn ®îc trÇn thuËt vÒ mÆt nghÖ thuËt: theo ph¬ng thøc nµo? . TruyÖn ®îc kÓ theo dßng néi t©m cña nh©n vËt khi ®øt (ngÊt ®i) khi nèi (tØnh l¹i). Anh nhiÒu lÇn ngÊt ®i tØnh l¹i. nhãm vµ ph¸t biÓu. ng«n ng÷. kÓ nªn thuéc chñ yÕu tõ ®iÓm nh×n ng«i thø ba. GV . 2. bÞ th¬ng xÐt gãp ý.Ph¬ng thøc thø nhÊt: Nh©n vËt . giäng c¸ch nh©n vËt? ®iÖu cña nh©n vËt.Cã mÊy ph¬ng thøc ®×nh ®îc trÇn thuËt theo ph¬ng thøc trÇn thuËt trong nghÖ thø 3. Gîi ý: + TruyÖn Nh÷ng ®øa con trong gia . NghÜa lµ cña ngêi trÇn thuËt tù thuËt viÕt truyÖn? C¨n giÊu m×nh nhng c¸ch nh×n vµ lêi kÓ cø vµo ®©u ®Ó nhËn l¹i theo giäng ®iÖu cña nh©n vËt. tØnh råi l¹i ngÊt.Ph¬ng thøc thø ba: Ngêi trÇn thuËt ®èi víi kÕt cÊu truyÖn thuéc ng«i thø ba nhng lêi kÓ l¹i pháng vµ viÖc kh¾c häa tÝnh theo quan ®iÓm.TruyÖn ®îc trÇn thuËt truyÖn lµ ®èi tîng thuËt. kÓ cïng mét lóc tÝnh c¸ch nh©n vËt còng ®îc HS th¶o luËn theo kh¾c häa. nÆng ph¶i n»m l¹i gi÷a chiÕn trêng.tÝch.C¸ch trÇn thuËt nµy nhÊt. nhËn biÖt: trong mét trËn ®¸nh. Ph¬ng thøc trÇn thuËt cña t¸c t×m hiÓu vÒ ph¬ng phÈm. ®îc kÓ qua con m¾t. cña nh©n vËt nµo? . t×nh huèng truyÖn dÉn ®Õn mét c¸ch trÇn thuËt riªng cña thiªn truyÖn theo dßng ý thøc cña nh©n vËt. + Lèi trÇn thuËt nµy cã hai t¸c dông . hÊp dÉn v× chÝnh. tÊm lßng vµ b»ng ng«n ng÷. Tãm l¹i.

§ã lµ mét con ngêi ch¾c. trong cuèn sæ). HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ ph¸t biÓu. ®Ó 47 . Ên tîng s©u ®Ëm ë m¸ ViÖt lµ kh¶ n¨ng c¾n r¨ng gh×m nÐn ®au th¬ng ®Ó sèng vµ duy tr× sù sèng. + H×nh ¶nh ngêi mÑ lu«n hiÖn vÒ trong ChiÕn: . che chë cho ®µn con vµ tranh ®Êu. Lêi chó N¨m: "ChuyÖn gia ®×nh nã còng dµi nh s«ng. TruyÒn thèng gia ®×nh. HS ph©n tÝch vµ so s¸nh tÝnh c¸ch c¸c nh©n vËt ViÖt vµ ChiÕn ®Ó lµm râ sù tiÕp nèi truyÒn thèng gia ®×nh cña nh÷ng ngêi con. §ång thêi muèn hiÓu vÒ nh÷ng ®øa con ph¶i hiÓu ngän nguån ®· sinh ra nã. GV Gîi ý: . ®Ó råi chó chia cho mçi ®øa mét khóc mµ ghi vµo ®ã" cho thÊy. thø mïi cña ®ång ¸ng. §ã lµ vÎ ®Ñp cña nh÷ng con ngêi sinh ra ®Ó g¸nh v¸c. + Chó N¨m: ®¹i diÖn cho truyÒn thèng vµ lu gi÷ truyÒn thèng (trong c©u hß. truyÒn thèng nµo ®· g¾n bã nh÷ng con ngêi trong gia ®×nh víi nhau?) Gîi ý: Muèn lµm râ truyÒn thèng ph¶i nãi ®îc mèi quan hÖ gi÷a chÞ em ViÖt víi ba m¸ vµ chó N¨m. 4. ®Ó chèng chäi. 4. GV híng dÉn HS t×m hiÓu vÒ truyÒn thèng nh÷ng con ngêi trong gia ®×nh (T¸c phÈm kÓ chuyÖn mét gia ®×nh n«ng d©n Nam Bé. c¨m thï ngïn ngôt bän x©m lîc vµ tinh thÇn chiÕn ®Êu cao ®· g¾n kÕt nh÷ng con ngêi trong gia ®×nh víi nhau. 3. cña cÇn cï s¬ng n¾ng. Hai chÞ em ChiÕn vµ ViÖt. ph¶i hiÓu vÒ truyÒn thèng cña gia ®×nh ®ã.3. + TruyÒn thèng yªu níc m·nh liÖt.NÐt chung cña hai chÞ em? ng«n ng÷ nh©n vËt míi cã thÓ trÇn thuËt theo ph¬ng thøc nµy. con lµ sù tiÕp nèi cha mÑ nhng kh«ng chØ lµ tiÕp nèi huyÕt thèng mµ cßn lµ sù tiÕp nèi truyÒn thèng. kháe.ChiÕn mang vãc d¸ng cña m¸: "hai b¾p tay trßn vo s¹m ®á mµu ch¸y n¾ng… th©n ngêi to vµ ch¾c nÞch". + M¸ ViÖt còng lµ hiÖn th©n cña truyÒn thèng. * Ngêi mÑ ng· xuèng nhng dßng s«ng truyÒn thèng vÉn ch¶y. sùc mïi lóa g¹o vµ må h«i.

Hai chÞ em cïng sinh ra trong mét gia ®×nh chÞu nhiÒu mÊt m¸t ®au th¬ng (cïng chøng kiÕn c¸i chÕt ®au th¬ng cña ba vµ m¸). . + NÐt tÝnh c¸ch chung cña hai chÞ em: . tõ c¸i HS ph©n tÝch theo c¸c lèi n»m víi th»ng ót em trªn giêng ë bíc gîi ý cña GV. cã kh¸c chØ lµ ë chç chÞ "kh«ng bÎ tay råi ®Ëp vµo b¾p vÕ than mái" mµ th«i. vµ cã cïng nguyÖn väng: ®îc cÇm sóng ®¸nh giÆc.T×nh yªu th¬ng lµ vÎ ®Ñp t©m hån cña hai chÞ em.Hai chÞ en cã chung mèi thï víi bän x©m lîc.. ChÝnh ChiÕn còng thÊy m×nh trong ®ªm Êy ®ang hßa vµo trong mÑ: "Tao còng ®· lùa ý nÕu m¸ cßn sèng ch¾c m¸ tÝnh vËy. . chÝ c¨m thï ®· th«i thóc hai chÞ em cïng mét ý nghÜ: ph¶i tr¶ thï cho ba m¸. ViÖt ®· kh«ng díi ba lÇn thÊy chÞ gièng in m¸.ChiÕn ®Æc biÖt gièng m¸ ë c¸i ®ªm s¾p xa nhµ ®i bé ®éi: ChiÕn biÕt lo liÖu. . trong buång nãi víi ra ®Õn lèi hø mét c¸i "cãc" råi trë m×nh. §Õn nçi chØ trong mét kho¶ng thêi gian ng¾n ngñi trong ®ªm.NÐt riªng cña mçi ngêi: + Cña ChiÕn (kh¸c víi ViÖt vµ kh¸c víi m¸)? + Cña ViÖt? chÞu ®ùng vµ ®Ó chiÕn th¾ng. Tuy cßn nhá tuæi. ngêi mÑ sèng h¬n bao giê hÕt trong nh÷ng ®øa con. T×nh c¶m nµy ®îc thÓ hiÖn s©u s¾c vµ c¶m ®éng nhÊt trong c¸i ®ªm chÞ em giµnh nhau ghi tªn tßng qu©n vµ s¸ng h«m sau tríc 48 . toan tÝnh viÖc nhµ y hÖt m¸ (nãi nghe in nh m¸ vËy). NguyÔn Thi muèn cho ta hiÓu r»ng: trong c¸i thêi kh¾c thiªng liªng Êy. nªn tao còng tÝnh vËy". H×nh ¶nh ngêi mÑ nh bao bäc lÊy ChiÕn.

+ NÐt riªng ë ViÖt: .ChiÕn nhêng nhÞn em bao nhiªu 49 . NguyÔn Thi ®· x©y dùng nh©n vËt ChiÕn võa cã c¸ tÝnh võa phï hîp víi løa tuæi. ®¸nh tµu giÆc. + NÐt riªng ë ChiÕn: . giµnh nhau thµnh tÝch b¾n tµu chiÕn giÆc vµ giµnh nhau ghi tªn tßng qu©n). §¸nh giÆc lµ niÒm say mª lín nhÊt cña hai chÞ em ViÖt vµ ChiÕn còng lµ cña tuæi trÎ miÒn Nam trong nh÷ng n¨m th¸ng Êy: "H¹nh phóc cña tuæi trÎ lµ trªn trËn tuyÕn ®¸nh qu©n thï".TÝnh c¸ch "ngêi lín" ë ChiÕn cßn thÓ hiÖn ë sù nhêng nhÞn.khi lªn ®êng nhËp ngò cïng khiªng bµn thê m¸ sang nhµ chó N¨m .NÕu ChiÕn cã d¸ng dÊp mét ngêi lín thùc sù th× ë ViÖt lµ sù léc ngéc. .Hai chÞ em ViÖt ®Òu cã nh÷ng nÐt rÊt ng©y th¬ thËm chÝ cã phÇn trÎ con (giµnh nhau b¾t Õch nhiÒu hay Ýt.… . ChiÕn kh«ng chØ "nãi in nh m¸" mµ cßn häc ®îc c¸ch nãi "träng träng" cña chó N¨m. ChiÕn lµ nh©n vËt ®îc håi tëng qua ViÖt nhng ®· g©y ®îc Ên tîng s©u s¾c . ®i tßng qu©n nhng cuèi cïng bao giê c« còng nhêng em hÕt trõ viÖc ®i tßng qu©n.C¶ hai chÞ em ®Òu lµ nh÷ng chiÕn sÜ gan gãc dòng c¶m. .H¬n ViÖt chõng mét tuæi nhng ChiÕn ngêi lín h¬n h¼n: ChiÕn cã thÓ bá ¨n ®Ó ®¸nh vÇn cuèn sæ gia ®×nh. giíi tÝnh. v« t cña mét cËu con trai ®ang tuæi ¨n tuæi lín. Tuy cã lóc giµnh nhau víi em tranh c«ng b¾t Õch.

bæ sung). H×nh ¶nh chÞ em ViÖt khiªng bµn thê ba m¸ sang gëi chó N¨m. GV ®Þnh híng vµ nhËn xÐt. th× ViÖt hay tranh giµnh víi chÞ bÊy nhiªu. víi ®«i m¾t kh«ng cßn nh×n thÊy g×. 5. + Chç hay nhÊt cña ®o¹n v¨n lµ kh«ng khÝ thiªng liªng. + H×nh ¶nh cã ý nghÜa tîng trng thÓ hiÖn sù trëng thµnh cña hai chÞ 50 . Tuy cßn hån nhiªn vµ cßn bÐ nhá tríc chÞ nhng tríc kÎ thï ViÖt l¹i vôt lín. víi hai bµn tay ®au ®ín. ch÷ng ch¹c trong t thÕ cña mét ngêi chiÕn sÜ. ChiÕn nãi víi em nh÷ng lêi nghiªm trang th× ViÖt lóc "l¨n kÒnh ra v¸n cêi kh× kh×". mÆc dï chØ cã mét m×h. LÇn ®Çu tiªn ViÖt thÊy râ lßng m×nh (th¬ng chÞ l¹. ViÖt vµ ChiÕn khiªng bµn thê ba m¸ sang gëi chó N¨m (th¶o luËn vµ ph¸t biÓu.Nhng sù v« t kh«ng ng¨n c¶n ViÖt trë nªn mét anh hïng (ngay tõ bÐ. Khi trë thµnh mét chiÕn sÜ.Vµo bé ®éi. . lóc l¹i r×nh "chôp mét con ®om ®ãm óp trong lßng tay".5. . ChiÕn ®em theo tÊm g¬ng soi cßn ViÖt l¹i ®em theo nét chiÕc sóng cao su.§ªm tríc ngµy ra ®i. mèi thï th»ng MÜ th× cã thÓ rê thÊy v× nã ®ang ®Ì nÆng trªn vai). nã ho¸n c¶i c¶ c¶nh vËt lÉn con ngêi. ViÖt ®· d¸m x«ng vµo ®¸ c¸i th»ng ®· giÕt cha m×nh. * ChiÕn vµ ViÖt lµ khóc s«ng sau nªn ®i xa h¬n trong c¶ dßng s«ng truyÒn thèng. . HS ph¸t biÓu c¶m nhËn vÒ h×nh ¶nh chÞ em. ViÖt vÉn quyÕt t©m ¨n thua sèng m¸i víi qu©n thï) ViÖt lµ mét thµnh c«ng ®¸ng kÓ trong c¸ch x©y dùng nh©n vËt cña NguyÔn Thi. + Kh«ng khÝ thiªng liªng ®· biÕn ViÖt thµnh ngêi lín.

réng b»ng c¶ níc ta vµ ra ngoµi c¶ níc ta…". TruyÖn vÒ mät gia ®×nh nhng ta l¹i c¶m nhËn ®îc c¶ mét Tæ quèc ®ang hµo hïng chiÕn ®Êu b»ng søc m¹nh sinh ra tõ nh÷ng ®au th¬ng. mµ biÓn th× réng l¾m…. GV nªu vÊn ®Ò: ChÊt sö thi cña thiªn truyÖn ®îc thÓ hiÖn nh thÕ nµo? . + TruyÖn cña mét gia ®×nh dµi nh dßng s«ng cßn nèi tiÕp. nh÷ng thµnh viªn trong gia ®×nh còng lµ sè phËn cña nh©n d©n miÒn Nam trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng MÜ khèc liÖt. trëng thµnh vµ cã thÓ ®i xa h¬n. H¬n thÕ n÷a.6. + Sè phËn cña nh÷ng ®øa con. TruyÖn kÓ vÒ mét dßng s«ng nhng nhµ v¨n muèn ta nghÜ ®Õn biÓn c¶. ®Æc ®iÓm cña tÝnh sö thi trong v¨n häc. III. ChÊt sö thi cña thiªn truyÖn + ChÊt sö thi cña thiªn truyÖn ®îc thÓ hiÖn qua cuèn sæ cña gia ®×nh víi truyÒn thèng yªu íc. thÕ hÖ sau cøng c¸p. mét d©n téc trong cuéc chiÕn chèng MÜ.GV cã thÓ gîi ý b»ng c¸ch nh¾c l¹i kh¸i niÖm. . 6. c¨m thï giÆc. + Cuèn sæ lµ lÞch sö gia ®×nh mµ qua ®ã thÊy lÞch sö cña mét ®Êt níc. ®Òu g¸nh v¸c trªn vai tr¸ch nhiÖm víi gia ®×nh. con s«ng cña gia ®×nh ta còng ch¶y vÒ biÓn. víi Tæ quèc trong cuéc chiÕn tranh vÖ quèc vÜ ®¹i. "Tr¨m dßng s«ng ®æ vµo mét biÓn. Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt NhËn xÐt tæng qu¸t vÒ em cã thÓ g¸nh v¸c viÖc gia ®×nh vµ viÕt tiÕp khóc s«ng cña m×nh trong dßng s«ng truyÒn thèng gia ®×nh. sauy nghÜ vµ ph¸t biÓu. Tæng kÕt + TruyÖn kÓ vÒ nh÷ng ®øa con 51 . + Mçi nh©n vËt trong truyÖn ®Òu tiªu biÓu cho truyÒn thèng.HS lµm viÖc víi t¸c phÈm. thñy chung son s¾t víi quª h¬ng.

son s¾t víi c¸ch m¹ng. Bµi míi Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung cÇn ®¹t 52 . . trÇn thuËt qua håi tëng cña nh©n vËt. Nam trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng MÜ cøu níc. D. ng«n ng÷ phong phó. giÆc vµ khao kh¸t chiÕn ®Êu. kh¾c phôc c¸c thiÕu sãt trong c¸c bµi lµm v¨n sau. Ph¬ng tiÖn sö dông Bµi lµm cña HS. gãc c¹nh vµ ®Ëm chÊt Nam Bé. c¨m thï phÈm.GV chÊm ch÷a bµi. Gi¸o ¸n C. gi÷a truyÒn thèng gia ®×nh víi . Môc tiªu cÇn ®¹t . níc.HS bao qu¸t toµn bµi gi÷a t×nh c¶m gia ®×nh víi t×nh yªu ®Ó ph¸t biÓu.GV ®Þnh híng. . + Bót ph¸p nghÖ thuËt giµ dÆn. Lµm v¨n: Tr¶ bµi lµm v¨n sè 5 A. KiÓm tra bµi cò 2. ®iªu luyÖn ®îc thÓ hiÖn qua giäng trÇn thuËt.NhËn ra ®îc nh÷ng u ®iÓm vµ thiÕu sãt trong bµi lµm cña m×nh vÒ c¸c mÆt kiÕn thøc vµ kü n¨ng viÕt bµi v¨n nãi chung vµ bµi nghÞ luËn x· héi nãi riªng. . chuÈn bÞ nhËn xÐt chung vµ nhËn xÐt cô thÓ.HS chuÈn bÞ dµn ý bµi viÕt (ë nhµ).néi dung vµ ®Æc s¾c trong mét gia ®×nh n«ng d©n Nam nghÖ thuËt cña t¸c Bé cã truyÒn thèng yªu níc.Cã ®Þnh híng vµ quyÕt t©m phÊn ®Êu ®Ó ph¸t huy u ®iÓm. B.Cñng cè nh÷ng kiÕn thøc vµ kü n¨ng lµm v¨n cã liªn quan ®Õn bµi lµm. nhËn truyÒn thèng d©n téc ®· lµm nªn søc xÐt vµ kh¾c s©u m¹nh tinh thÇn to lín cña con ngêi ViÖt nh÷ng ý c¬ b¶n. Sù g¾n bã s©u nÆng . tiÕn tr×nh lªn líp 1. C¸ch thøc tiÕn hµnh . miªu t¶ t©m lÝ vµ tÝnh c¸ch s¾c s¶o.

Néi dung vÊn ®Ò.ThÓ lo¹i nghÞ luËn vµ nh÷ng thao mét ®Ò bµi. luËn chøng.NghÞ luËn v¨n häc. ®Ò (Khi ph©n tÝch . Mçi luËn ®iÓm cÇn cã c¸c luËn híng dÉn HS hoµn cø. X©y dùng ®¸p ¸n (dµn ý) chøc x©y dùng ®¸p ¸n (dµn ý) GV tæ chøc cho HS + Dµn ý ®îc x©y dùng theo 3 phÇn: x©y dùng dµn ý chi më bµi. lµ th¬ n÷a" . . g¹ch d. th¬ cßn bµi sè 5. NhËn xÐt. ®Ò bµi viÕt sè 5.Ph¹m vi t liÖu: th¬ vµ nh÷ng ý kiÕn vÒ th¬. Khi ph©n tÝch mét ®Ò bµi.HS nhí l¹i kiÕn thøc §Ò: Anh (chÞ) hiÓu thÕ nµo vÒ ý ph©n tÝch ®Ò. PhÇn th©n tiÕt cho ®Ò bµi viÕt sè bµi cÇn x©y dùng hÖ thèng luËn 5 (GV nªu c©u hái ®Ó ®iÓm. Ho¹t ®éng 3: Tæ III. Ph©n tÝch ®Ò chøc ph©n tÝch ®Ò 1.Thao t¸c chÝnh: gi¶i thÝch. . GV tæ chøc cho HS ph©n tÝch: «n l¹i c¸ch ph©n tÝch . th¬ lµ cuéc ®êi. cho ®Ò bµi nµy ë tiÕt ViÕt bµi lµm v¨n sè 5. cÇn 1.GV cho HS tù nhËn luËn cha? 53 . kÕt bµi. th©n bµi.GV ®Þnh híng. ®¸nh gi¸: gi¸ bµi viÕt . ch÷ng minh vµ b×nh luËn. tÝch nh÷ng g×?) HS ¸p .§· nhËn thøc ®óng vÊn ®Ò nghÞ .Ph¹m vi t liÖu cÇn sö dông cho bµi dông ®Ó ph©n tÝch viÕt. ®¸nh Néi dung nhËn xÐt.ThÓ lo¹i: NghÞ luËn vÒ mét vÊn ®Ò yªu cÇu cña ®Ò.Néi dung vÊn ®Ò: ý kiÕn vÒ th¬ íi nh÷ng tõ ng÷ quan cña Xu©n DiÖu (…).Ho¹t ®éng 1: Tæ I.SGK trang 20) . 2. chØnh dµn ý (®¸p ¸n) + Dµn ý cho ®Ò bµi sè 5 (vÝ dô lµ lµm c¬ së ®Ó HS ®èi ®Ò bµi trªn) chiÕu víi bµi viÕt cña Néi dung: xem l¹i phÇn gîi ý ®¸p ¸n m×nh). ®¸nh gi¸ bµi viÕt chøc nhËn xÐt. cÇn ph©n t¸c lËp luËn chÝnh. Ho¹t ®éng 2: Tæ II. träng ®Ó chØ ra c¸c . v¨n häc. Ph©n tÝch ®Ò bµi viÕt sè 5 (vÝ dô chän ®Ò 1. ¸p kiÕn sau cña nhµ th¬ Xu©n DiÖu "Th¬ dông ph©n tÝch ®Ò lµ hiÖn thùc.

Viết được bài văn nghị luận văn học thể hiện ý kiến của m×nh một c¸ch râ ràng. trïng lÆp. phï hîp víi vÊn ®Ò hay kh«ng? . cßn dïng tõ viÕt c©u sai. cÇn rót kinh nghiÖm Lµm v¨n: ViÕt bµi lµm v¨n sè 6.C¸c luËn cø (lÝ lÏ.xÐt vµ trao ®æi bµi . lập dàn ý.GV nhËn xÐt nh÷ng u. … Ho¹t ®éng 5: Tæ V. tiªu biÓu. cha hµi hßa. thiÕu? S¾p xÕp hîp lÝ hay cha hîp lÝ? . dÉn chøng) cã chÆt chÏ. tµi liÖu tham kh¶o C. thiÕu träng t©m. luËn cha? . kh¾c phôc. ®æi ®Ó nhËn thøc lçi + Sù kÕt hîp c¸c thao t¸c nghÞ luËn vµ híng söa ch÷a. diễn đạt. cha phï hîp víi tõng ý. + KÜ n¨ng ph©n tÝch.Củng cố và n©ng cao tr×nh độ làm văn nghị luận về c¸c mặt: x¸c định đề. Tæng kÕt rót kinh nghiÖm chøc tæng kÕt rót kinh nghiÖm Néi dung tæng kÕt vµ rót kinh GV tæng kÕt vµ nªu nghiÖm dùa trªn c¬ së chÊm.Cñng cè vµ n©ng cao kiÕn thøc vÒ c¸c thÓ lo¹i v¨n häc . cã søc thuyÕt phôc.N©ng cao kh¶ n¨ng c¶m thô t¸c phÈm v¨n häc . c¶m thô cßn kÐm. Ph¬ng ph¸p d¹y häc 54 . + DiÔn ®¹t cha tèt.Nh÷ng lçi vÒ kÜ n¨ng.… Ho¹t ®éng 4: Tæ IV. B. ch÷a bµi mét sè ®iÓm c¬ b¶n cô thÓ. diÔn ®¹t tèi nghÜa. ý kh«ng GV híng dÉn HS trao râ.HÖ thèng luËn ®iÓm ®ñ hay khuyÕt ®iÓm. ph¬ng tiÖn d¹y häc SGK.nghÞ luËn v¨n häc A. gi¸o ¸n. s¾p xÕp ý kh«ng hîp lÝ. Söa ch÷a lçi bµi viÕt chøc söa ch÷a lçi bµi C¸c lçi thêng gÆp: viÕt + ThiÕu ý. diÔn ®¹t.Môc tiªu bài häc . m¹ch l¹c.§· vËn dông ®óng c¸c thao t¸c lËp ®Ó nhËn xÐt lÉn nhau. . .

Chó N¨m kh«ng chØ ham s«ng bÕn mµ cßn ham ®¹o nghÜa. cha mÑ. ta chØ cã thÓ hiÓu nh÷ng ®øa con (ChiÕn. ChuyÖn gia ®×nh còng dµi nh s«ng. Råi tr¨m con s«ng cña gia ®×nh l¹i cïng ®æ vÒ mét biÓn. mµ kÕt tinh ë h×nh tîng chó N¨m: .Thu bµi. Gîi ý: Bµi viÕt cÇn cã nh÷ng ý c¬ b¶n sau: 1. Ra đề làm văn cho HS: GV cã thể vận dụng theo đề bài trong SGK hoặc tự ra đề cho phï với đối tượng học sinh.Chó N¨m lµ mét thø gia ph¶ sèng lu«n híng vÒ truyÒn thèng. Chøng minh: + TruyÒn thèng Êy ch¶y tõ c¸c thÕ hÖ «ng bµ. Còng nh vËy. lµm ®îc "khóc" cña m×nh trong dßng s«ng truyÒn thèng. sèng víi truyÒn thèng. tiÕn tr×nh lªn líp 1. nªu luận điểm râ ràng. + Kh«ng thÓ hiÓu khóc sau cña mét dßng s«ng nÕu kh«ng hiÓu ngän nguån ®· sinh ra nã. kiểm tra sĩ số lớp. Gîi ý mét sè ®Ò tham kh¶o §Ò 1: Trong truyÖn ng¾n Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh cña NguyÔn Thi cã nªu lªn quan niÖm: ChuyÖn gia ®×nh còng dµi nh s«ng. cho ®Õn ®êi chÞ em ChiÕn.. trong thiªn truyÖn cña NguyÔn Thi. Con kh«ng chØ lµ sù tiÕp nèi huyÕt thèng mµ ph¶i lµ sù tiÕp nèi truyÒn thèng. . Chøng minh r»ng. .để HS biết c¸ch lập luận một c¸ch chặt chẽ. «ng cha. đưa dẫn chứng thuyết phục. Trong con ngêi chó N¨m ph¶ng phÊt c¸i tinh thÇn NguyÔn §×nh ChiÓu xa xa. 2. => Lưu ý HS «n lại những tri thức về nghị luận.Bài học tập trung vào nghị luận một vấn đề văn học.. mçi thÕ hÖ ph¶i ghi vµo mét khóc. mçi thÕ hÖ ph¶i ghi vµo mét khóc. D. c« chó ®Õn nh÷ng ®øa con. ®¹i diÖn cho truyÒn thèng vµ lu 55 . Cã thÓ hiÓu: + ChØ ®îc coi lµ con cña gia ®×nh nh÷ng ai ®· ghi ®îc. ViÖt) khi hiÓu truyÒn thèng gia ®×nh ®· sinh ra nh÷ng ®øa con Êy. réng b»ng c¶ níc ta vµ ra ngoµi c¶ níc ta".. "mµ biÓn th× réng l¾m […]. Ổn định. hấp dẫn. ViÖt. về thao t¸c lập luận. qu¶ ®· cã mét dßng s«ng truyÒn thèng gia ®×nh liªn tôc ch¶y tõ nh÷ng líp ngêi ®i tríc: tæ tiªn.

ChÊt anh hïng ë ViÖt: kh«ng bao giê biÕt khuÊt phôc. léc ngéc. §Ò 2: H×nh ¶nh th¬ méng.ViÖt ®i xa h¬n dßng s«ng truyÒn thèng: kh«ng chØ lËp chiÕn c«ng mµ ngay c¶ khi bÞ th¬ng vÉn lµ ngêi ®i t×m giÆc. + ChuyÖn gia ®×nh còng lµ chuyÖn cña c¶ d©n téc ®ang hµo hïng chiÕn ®Êu b»ng søc m¹nh sinh ra tõ nh÷ng ®au th¬ng. c¸ch nãi in hÖt mÑ. bÞ th¬ng chØ cã mét m×nh vÉn quyÕt t©m sèng m¸i víi kÎ thï. .So víi thÕ hÖ mÑ th× ChiÕn lµ khóc s«ng sau. v« t.Ngêi mÑ kh«ng biÕt sî. "ngêi sùc mïi lóa g¹o" thø mïi cña ®ång ¸ng. ®Õn ®¹i d¬ng cña nh©n d©n vµ nh©n lo¹i. réng b»ng c¶ níc ta vµ ra ngoµi c¶ níc ta". Gîi ý: Bµi viÕt cÇn cã nh÷ng ý c¬ b¶n sau: 1. . cña cÇn cï ma n¾ng. Ngêi mÑ mang nçi ®au mÊt chång nhng cha cã dÞp cÇm sóng. . + H×nh tîng ngêi mÑ còng lµ hiÖn th©n cña truyÒn thèng: . + Nh÷ng ®øa con. tÊm ¸o bµ ba ®Ém må h«i". tr÷ t×nh cña s«ng §µ trong tïy bót Ngêi l¸i ®ß s«ng §µ cña NguyÔn Tu©n: 56 .Ên tîng s©u ®Ëm nhÊt lµ kh¶ n¨ng gh×m nÐn ®au th¬ng ®Ó sèng. Khóc s«ng sau bao giê còng ch¶y xa h¬n khóc s«ng tríc. ®Ó che chë cho ®µn con vµ tranh ®Êu. "mµ biÓn th× réng ¾m […]. ®«i vai lùc lìng. chµng trai míi lín. . khã nhäc "c¸i g¸y ®o ®á. kh«ng chïn bíc. H×nh ¶nh th¬ méng. cßn ChiÕn m¹nh mÏ quyÕt liÖt. ViÖt chÝnh lµ hiÖn th©n cña søc trÎ tiÕn c«ng. tr÷ t×nh cña nh÷ng dßng s«ng ViÖt Nam trong hai ¸ng v¨n tïy bót: Ngêi l¸i ®ß s«ng §µ cña NguyÔn Tu©n vµ Ai ®· ®Æt tªn cho dßng s«ng? cña Hoµng Phñ Ngäc Têng.gi÷ truyÒn thèng (trong nh÷ng c©u hß.ViÖt. 2. ghi tªn ®i bé ®éi cÇm sóng tr¶ thï cho ba m¸. kiªn cêng vµ cao c¶.ChiÕn mang d¸ng vãc cña mÑ. Råi tr¨m con s«ng cña gia ®×nh l¹i cïng ®æ vÒ mét biÓn. . trong cuèn sæ gia ®×nh). + §iÒu ®ã cã nghÜa lµ: tõ mét dßng s«ng gia ®×nh nhµ v¨n muèn ta nghÜ ®Õn biÓm c¶.Mét con ngêi sinh ra ®Ó chèng chäi víi gian nguy. . sù tiÕp nèi truyÒn thèng: .

. thª l¬ng. Trµng. 3. Nh÷ng ngêi sèng lu«n bÞ c¸i chÕt ®e däa.¡n nãi céc c»n. nhµ th¬ trong ®ã cã Vî nhÆt cña Kim L©n. + NhËn xÐt kh¸i qu¸t: . 2. tr÷ t×nh cña dßng s«ng H¬ng trong tïy bót: Ai ®· ®Æt tªn cho dßng s«ng? cña Hoµng Phñ Ngäc Têng: + H×nh ¶nh dßng s«ng H¬ng. §Ò 3: Ph©n tÝch t×nh huèng truyÖn Vî nhÆt cña Kim L©n tõ ®ã nªu lªn gi¸ trÞ hiÖn thùc vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o cña t¸c phÈm. c¸i chÕt ®eo b¸m. . + Bèi c¶nh n¹n ®ãi khñng khiÕp n¨m 1945 mµ kÕt qu¶ lµ h¬n hai triÖu ngêi chÕt. th«. + ChÊt v¨n NguyÔn Tu©n.Qua t×nh huèng truyÖn.N¹n ®ãi ®e däa. t¸c phÈm thÓ hiÖn gi¸ trÞ hiÖn thùc vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o s©u s¾c. Th©n bµi: 1. §ã lµ mét t×nh huèng ®éc ®¸o + ë Trµng héi tô nhiÒu yÕu tè khiÕn nguy c¬ "Õ" vî rÊt cao: . tr÷ t×nh cña nh÷ng dßng s«ng. . .+ H×nh ¶nh dßng s«ng §µ. víi "thuÇn hËu nguyªn thñy" cña cuéc sèng n«ng th«n.Ngo¹i h×nh xÊu. Trong bèi c¶nh Êy. Gîi ý dµn bµi: Më bµi: + Giíi thiÖu t¸c gi¶.Kim L©n lµ nhµ v¨n mét lßng mét d¹ ®i vÒ víi "®Êt". th« lç. víi "ngêi". H×nh ¶nh th¬ méng. 57 . So s¸nh chÊt v¨n cña Hoµng Phñ Ngäc Têng vµ ChÊt v¨n NguyÔn Tu©n trong qu¸ tr×nh lµm næi bËt vÎ ®Ñp th¬ méng. 2.Nhµ nghÌo. . nh©n vËt chÝnh cña t¸c phÈm "nhÆt" ®îc vî. + C¸i chÕt hiÖn h×nh trong t¸c phÈm t¹o nªn mét kh«ng khÝ ¶m ®¹m.Vî nhÆt x©y dùng t×nh huèng truyÖn ®éc ®¸o. .N¹n ®ãi n¨m 1945 ®· ®i vµo nhiÒu trang viÕt cña c¸c nhµ v¨n. + ChÊt v¨n Hoµng Phñ Ngäc Têng. Bèi c¶nh x©y dùng t×nh huèng truyÖn.TÝnh t×nh cã phÇn kh«ng b×nh thêng. ®i lµm thuª nu«i m×nh vµ mÑ giµ. t¸c phÈm: .

+ ViÖc Trµng lÊy vî lµ mét t×nh huèng bÊt ngê . . ®äc v¨n: 58 .C¶ xãm ngô c ng¹c nhiªn. téi nghiÖp. . 4.Thiªn chøc. 3.Trµng lÊy vî lµ ®Ó duy tr× sù sèng. ph¸t xÝt. . . lµm d©u ®îc ®¸nh thøc n¬i ngêi "vî nhÆt" .Bµ cô Tø còng hÕt søc ng¹c nhiªn . + Con ngêi hu«n híng ®Õn sù sèng vµ lu«n hi väng.+ Trµng lÊy vî lµ lÊy cho m×nh thªm mét tai häa (theo l« gÝc tù nhiªn).T×nh yªu th¬ng con cña bµ cô Tø. hÊp dÉn. + C¸i ®ãi khiÕn cho h¹nh phóc thËt máng manh. . . + Vî nhÆt cã søc tè c¸o m¹nh mÏ téi ¸c cña bän thùc d©n. Gi¸ trÞ hiÖn thùc: t×nh c¶nh thª th¶m cña con ngêi trong n¹n ®ãi + C¸i ®ãi dån ®uæi con ngêi. KÕt bµi: + Kh¼ng ®Þnh tµi n¨ng nhµ v¨n qua viÖc x©y dùng t×nh huèng truyÖn ®éc ®¸o.Bµ cô Tø. + T×nh huèng truyÖn bÊt ngê nhng rÊt hîp lÝ .§o¹n kÕt t¸c phÈm víi h×nh ¶nh l¸ cê ®á vµ ®oµn ngêi ph¸ kho thãc NhËt. bæn phËn lµm vî.B¶n th©n Trµng cã vî råi vÉn cßn " ngê ngî".Trµng rÊt tr©n träng ngêi "vî nhÆt" cña m×nh. Gi¸ trÞ nh©n ®¹o: + T×nh ngêi cao ®Ñp thÓ hiÖn qua c¸ch ®èi xö víi nhau cña c¸c nh©n vËt. mét ngêi giµ l¹i lu«n miÖng nãi vÒ ngµy mai víi nh÷ng dù ®Þnh thiÕt thùc t¹o niÒm tin cho d©u con vµo mét cuéc sèng tèt ®Ñp.NÕu kh«ng ph¶i n¨m ®ãi khñng khiÕp th× "ngêi ta" kh«ng thÌm lÊy mét ngêi nh Trµng. tin tëng ë t¬ng lai: .Trµng lÊy vî theo kiÓu "nhÆt" ®îc. + C¸i ®ãi bãp mÐo c¶ nh©n c¸ch. + Kh¼ng ®Þnh gi¸ trÞ hiÖn thùc vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o cña t¸c phÈm.

ChiÕc thuyÒn ngoµi xa Nguy Ôn Minh Ch©u A. th¶o luËn. T×m hiÓu chung chøc t×m hiÓu chung 1. ®Êt níc tho¸t khái chiÕn tranh bíc vµo giai ®o¹n x©y dùng. BÕn quª.ThiÕt kÕ bµi häc c. kh¸m ph¸ lµ NguyÔn Minh Ch©u víi mét sè t¸c phÈm tiªu biÓu nh Ngêi ®µn bµ trªn chuyªn tµu tèc hµnh. nhÊt lµ ngêi nghÖ sÜ. gîi ý tr¶ lêi c©u hái.C¶m nhËn ®îc suy nghÜ cña ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh khi ph¸t hiÖn ra m©u thuÉn Ðo le trong nghÒ nghiÖp cña m×nh . t×m tßi híng ®i míi cho v¨n häc trong t×nh h×nh míi : kh¸m ph¸ ®êi sèng ë ph¬ng diÖn ®êi thêng trªn b×nh diÖn ®¹o ®øc thÕ sù. B. .Giíi thiÖu bµi míi : Sau 1945. NhiÒu nhµ v¨n tr¨n trë. Mét trong nh÷ng c©y bót tiªn phong trong sù t×m tßi. HS §äc môc TiÓu dÉn 1.NguyÔn Minh Ch©u (1930. T¸c gi¶ vµ tãm t¾t nh÷ng nÐt . ChiÕc thuyÒn ngoµi xa… Chóng ta h·y cïng nhau t×m hiÓu mét t¸c phÈm tiªu biÓu cña «ng thuéc khunh híng nµy : ChiÕc thuyÒn ngoµi xa.ThÊy ®îc nghÖ thuËt kÕt cÊu ®éc ®¸o. kh¾c häa nh©n vËt kh¸ s¾c s¶o cña mét c©y bót viÕt truyÖn ng¾n cã b¶n lÜnh vµ tµi hoa.TiÕn tr×nh d¹y häc . chÝnh vÒ t¸c gi¶. c¸ch triÓn khai cèt truyÖn rÊt s¸ng t¹o. Môc tiªu bµi häc : Gióp häc sinh : . ph¸t triÓn trong hßa b×nh ®· më ra cho v¨n häc nh÷ng tiÒn ®Ò míi. Ph¬ng tiÖn thùc hiÖn .1989). kh«ng thÓ ®¬n gi¶n vµ s¬ lîc khi nh×n nhËn cuéc sèng vµ con ngêi. d. SGV .SGK.KiÓm tra bµi cò . c¸ch thøc tiÕn hµnh §äc s¸ng t¹o. kÓ quª ë lµng Th¬i. Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ I. tõ ®ã thÊu hiÓu mçi ngêi trong câi ®êi. x· Quúnh H¶i (nay lµ x· 59 .

triÕt lÝ cña NguyÔn Minh Ch©u. TruyÖn ng¾n lóc ®Çu ®îc in trong tËp BÕn quª (1985). . + §o¹n 2: (Cßn l¹i): C©u chuyÖn cña ngêi ®µn bµ lµng chµi. rÊt tiªu biÓu cho híng tiÕp cËn ®êi sèng tõ gãc ®é thÕ sù cña nhµ v¨n ë giai ®o¹n s¸ng t¸c thø hai. HS §äc môc TiÓu dÉn 2. §äc. Bè côc ®äc v¨n b¶n.tªn nh÷g s¸ng t¸c tiªu S¬n H¶i).T¸c phÈm chÝnh (SGK) 2.TruyÖn chia lµm 2 ®o¹n lín: vµ chia ®o¹n. GV nªu c©u hái vµ 2. huyÖn Quúnh Lu. Ho¹t ®éng 2: Tæ II. sau ®îc nhµ v¨n lÊy lµm tªn chung cho mét tuyÓn tËp truyÖn ng¾n (in n¨m 1987). t¾t. 2. më ®êng tinh anh vµ tµi n¨ng nhÊt cña v¨n häc ta hiÖn nay" . NguyÔn Minh Ch©u lµ mét trong sè nh÷ng nhµ v¨n ®Çu tiªn cña thêi k× ®æi míi ®· ®i s©u kh¸m ph¸ sù thËt ®êi sèng ë b×nh diÖn ®¹o ®øc thÕ sù. khi v¨n ch¬ng chuyÓn híng kh¸m ph¸ trë vÒ víi ®êi thêng. tr×nh bµy tãm ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh. Hai ph¸t hiÖn cña nhµ. T©m ®iÓm nh÷ng kh¸m ph¸ nghÖ thô©t cña «ng lµ con ngêi trong cuéc mu sinh. + §o¹n 1: (Tõ ®Çu ®Õn “chiÕc thuyÒn HS trªn c¬ së ®äc ë líi vã ®· biÕt mÊt"). TruyÖn ng¾n ChiÕc thuyÒn vµ tãm t¾t nh÷ng nÐt ngoµi xa chÝnh vÒ t¸c phÈm TruyÖn in ®Ëm phong c¸ch tù sù ChiÕc thuyÒn ngoµi xa. tØnh NghÖ biÓu cña NguyÔn Minh An. GV tæ chøc cho HS 1.hiÓu chøc §äc. trong hµnh tr×nh nhäc nh»n kiÕm tiÒn h¹nh phóc vµ hoµn thiÖn nh©n c¸ch.hiÓu v¨n b¶n 1. chia ®o¹n. tãm t¾t . ¤ng “thuéc trong sè nh÷ng nhµ v¨n Ch©u.Sau 1975. Ph¸t hiÖn thø nhÊt ®Çy th¬ tæ chøc cho HS th¶o méng cña ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh 60 .

§«i m¾t tinh têng. Hµnh ®éng ®ã nãi lªn nhiÒu ®iÒu..Chøng kiÕn c¶nh ngêi ®µn «ng ®¸nh vî mét c¸ch v« lÝ vµ th« b¹o. kh¸m ph¸ thÊy c¸i kho¶nh kh¾c trong ngÇn cña t©m hån". Anh (chÞ) c¶m nhËn nh thÕ nµo vÒ vÎ ®Ñp cña chiÕc thuyÒn ngoµi xa trªn biÓn sím mï s¬ng mµ ngêi nghÖ sÜ chôp ®îc? HS th¶o luËn.. ph¸t biÓu. Anh ®· chøng kiÕn vµ cã th¸i ®é nh thÕ nµo tríc nh÷ng g× diÔn ra ë gia ®×nh thuyÒn chµi. Trong h×nh ¶nh chiÕc thuyÒn ngoµi xa gi÷a biÓn trêi mê s¬ng. . trong mÊy phót ®Çu . l·ng m¹n cña cuéc ®êi. vøt chiÕc m¸y ¶nh xuèng ®Êt. thÊy t©m hån m×nh ®îc thanh läc. Ph¸t hiÖn thø hai ®Çy nghÞch lÝ cña ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh . cña sù c¶m nhËn c¸i ®Ñp tuyÖt diÖu ... khæ ®au. . coi viÖc ®¸nh vî nh mét ph¬ng c¸ch ®Ó gi¶i to¶ nh÷ng uÊt øc. 3.luËn: Ph¸t hiÖn thø nhÊt cña ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh lµ ph¸t hiÖn ®Çy th¬ méng. hµi hoµ.. d÷ d»n. 3. toµn thiÖn” mµ anh võa b¾t gÆp trªn biÓn. mét l·o ®µn «ng th« kÖch. 4. mÖt mái vµ cam chÞu. 61 .."Tríc mÆt t«i lµ mét bøc tranh mùc tµu . trí trªu nh trß ®ïa qu¸i ¸c cña cuéc sèng. Phïng ®· “kinh ng¹c ®Õn møc. HS th¶o luËn. ch¹y nhµo tíi”. anh ®· c¶m nhËn c¸i ®Ñp toµn bÝch. GV nªu c©u hái: C©u chuyÖn cña ngêi ®µn bµ ë toµ ¸n huyÖn . GV nªu c©u hái vµ tæ chøc cho HS th¶o luËn: Ph¸t hiÖn thø hai cña ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh mang ®Çy nghÞch lÝ..Ngêi nghÖ sÜ ®· tËn m¾t chøng kiÕn: tõ chiÕc thuyÒn ng phñ ®Ñp nh trong m¬ bíc ra mét ngêi ®µn bµ xÊu xÝ. "nhµ nghÒ” cña ngêi nghÖ sÜ ®· ph¸t hiÖn vÎ ®Ñp “trêi cho” trªn mÆt biÓn mê s¬ng. 4. Nã hiÖn ra bÊt ngê. C©u chuyÖn cña cña ngêi ®µn bµ ë toµ ¸n huyÖn Lµ c©u chuyÖn vÒ sù thËt cuéc ®êi. cö ®¹i diÖn tr×nh bµy tríc líp.. ®éc ¸c. t«i tëng chÝnh m×nh võa kh¸m ph¸ thÊy c¸i ch©n lÝ cña sù hoµn thiÖn. §©y lµ h×nh ¶nh ®»ng sau c¸i ®Ñp “toµn bÝch. vÎ ®Ñp mµ c¶ ®êi bÊm m¸y anh chØ gÆp mét lÇn. Ngêi nghÖ sÜ c¶m thÊy h¹nh phóc ®ã lµ niÒm h¹nh phóc cña kh¸m ph¸ vµ s¸ng t¹o.

l·o gäi mét c¸ch phiÕm ®Þnh “ngêi ®µn ®µn «ng ®éc ¸c. kh«ng trèn ch¹y.VÒ ngêi ®µn bµ vïng biÓn: T¸c gi¶ ®µn bµ vïng biÓn. Nh×n bÒ ngoµi. hiÖn tîng cña ®êi sèng.. 5. §Èu hiÓu HS th¶o luËn nhãm. §iÒu t¸c gi¶ g©y Ên tîng chÝnh lµ em th»ng Ph¸c. sù th©m trÇm trong c¸i viÖc hiÓu thÊu c¸c lÏ ®êi h×nh nh mô ch¼ng ®Ó lé ra bªn ngoµi”. Nhng tÊt c¶ ®Òu xuÊt ph¸t tõ t×nh th¬ng v« bê ®èi víi nh÷ng ®øa con.. ngêi ®µn bµ gîi Ên tîng vÒ mét (HS lµm viÖc c¸ nh©n. . HS nªu c¶m nghÜ vÒ 5.. mÆt rç. mµ vÉn nhÊt quyÕt g¾n bã víi l·o chång vò phu. VÒ c¸c nh©n vËt trong truyÖn c¸c nh©n vËt: ngêi . ®ã lµ ngêi ®µn bµn qu¸ nhÉn nhôc. v« lÝ. chÞ bµ”. “t×nh th¬ng con còng nh nçi ®au. nhiÒu cay ph¸t biÓu tríc líp) ®¾ng. cuéc ®êi nhäc nh»n. tÝnh nhng hiÒn lµnh xa kia thµnh mét ngêi chång vò phu. ngêi sè phËn cña chÞ. Ngoµi 40.nãi lªn ®iÒu g×? nã gióp nh÷ng ngêi nh Phïng. c¶m th«ng. th« kÖch. “hai con 62 .VÒ ngêi ®µn «ng ®éc ¸c: Cuéc sèng ®éc ¸c? Tõ c¸c chi tiÕt ®ãi nghÌo ®· biÕn “anh con trai” côc ®Ó lµm râ. cam chÞu. nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh.. ®¬n gi¶n trong viÖc nh×n nhËn mäi sù viÖc. “ch©n ch÷ b¸t”. Qua c©u chuyÖn cña ngêi ®µn bµ lµng chµi. lam lò.. ngêi ®µn bµ Êy vÉn ch¾t läc nh÷ng niÒm h¹nh phóc nhá nhoi. xuÊt hiÖn víi “khu«n mÆt mÖt mái”. ThÊp tho¸ng trong ngêi ®µn bµ Êy lµ bãng d¸ng bao ngêi phô n÷ ViÖt Nam nh©n hËu. L·o ®µn «ng “m¸i tãc tæ qu¹”. cö râ nguyªn do cña nh÷ng ®iÒu tëng nh ®¹i diÖn tr×nh bµy. Gîi ý: VÒ ngêi ®µn «ng .. Trong ®au khæ triÒn miªn.. giµu lßng vÞ tha. t¸c gi¶ gióp ngêi ®äc hiÓu râ: kh«ng thÓ dÔ d·i.Mét sù cam chÞu ®¸ng chia sÎ.. bÞ ®¸nh ®Ëp. kh«ng chèng tr¶. bao dung. Bµ thÇm lÆng chÞu mäi ®au ®ín khi bÞ chång ®¸nh kh«ng kªu mét tiÕng.

Mét ngêi nh¹y c¶m nh anh tr¸nh sao khái nçi tøc giËn khi ph¸t hiÖn ra sù b¹o hµnh cña c¸i xÊu. lo toan khi mÑ ph¶i ®Õn toµ ¸n huyÖn. H×nh ¶nh th»ng Ph¸c khiÕn ngêi ®äc c¶m ®éng bëi t×nh th¬ng mÑ d¹t dµo. . Nã “lÆng lÏ ®a mÊy ngãn tay khÏ sê trªn khu«n mÆt ngêi mÑ. Anh xóc ®éng ngì ngµng tríc vÎ ®Ñp tinh kh«i cña thuyÒn biÓn lóc b×nh minh. nh muèn lau ®i nh÷ng giät níc m¾t chøa ®Çy trong nh÷ng nèt rç chÆng chÞt”. s½n sµng lµm tÊt c¶ v× ®iÒu thiÖn. võa lµ thñ ph¹m g©y nªn bao ®au khæ cho ngêi th©n cña m×nh. theo c¸i c¸ch mét ®øa con trai vïng biÓn. c¸i ¸c ngay sau c¶nh ®Ñp huyÒn ¶o trªn biÓn. Phïng c¨m ghÐt mäi sù ¸p bøc. ®· ph¶i vËt lén ®Ó tíc con dao trªn tay th»ng em trai. bÊt c«ng.Ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh: Vèn lµ ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh lÝnh thêng vµo sinh ra tö. lÏ c«ng b»ng. c« ®· hµnh ®éng ®óng khi c¶n ®îc viÖc lµm d¹i dét cña ®øa em. C« bÐ lµ ®iÓm tùa v÷ng ch¾c cña ngêi mÑ ®¸ng th¬ng. ChÞ th»ng Ph¸c. l¹i biÕt ch¨m sãc. c¸i phÇn ngêi trong nh÷ng kÎ th« b¹o Êy. mét c« bÐ yÕu ít râ? mµ can ®¶m. Suy nghÜ vÒ ngêi . Th»ng Ph¸c th¬ng mÑ theo kiÓu mét cËu bÐ con cßn nhá. “nã tuyªn bè víi c¸c b¸c ë xëng ®ãng thuyÒn r»ng nã cßn cã mÆt ë díi biÓn nµy th× mÑ nã kh«ng bÞ ®¸nh”. Ph¶i lµm sao ®Ó n©ng cao c¸i phÇn thiÖn.m¾t ®Çy vÎ ®éc d÷ võa lµ n¹n ngêi cña cuéc sèng khèn khæ. ng¨n em lµm viÖc tr¸i lu©n thêng ®¹o lÝ.ChÞ em th»ng Ph¸c: BÞ ®Èy vµo VÒ chÞ em th»ng Ph¸c? t×nh thÕ khã xöa khi ë trong hoµn c¶nh chi tiÕt nµo thÓ hiÖn Êy. H¬n bao giê hÕt. Phïng hiÓu râ: tríc khi lµ mét 63 .

Tõ ®ã. ph¸t hiÖn ®êi sèng 7. Ng«n ng÷ nghÖ thuËt cña t¸c phÈm 64 . Trong gi©y phót t©m hån th¨ng hoa nh÷ng c¶m xóc l·ng m¹n. trong ngêi nghÖ sÜ ®· cã sù thay ®æi c¸ch nh×n ®êi. say mª tríc vÎ ®Ñp huyÒn ¶oth¬ méng cña thuyÒn biÓn. biÕt hµnh ®éng ®Ó cã mét cuéc sèng xøng ®¸ng víi con ngêi. t¹o ra nh÷ng bíc ngoÆt trong t tëng.6. tÝnh c¸ch. thö th¸ch phÈm chÊt. T×nh huèng ®ã ®îc lÆp l¹i lÇn n÷a: bªn c¹nh h×nh ¶nh ngêi ®µn bµ nhÉn nhôc chÞu ®ùng “®ßn chång”. chÞ em th»ng Ph¸c. Phïng ph¸t hiÖn ra hiÖn thùc nghiÖt ng· cña ®«i vî chång bíc ra tõ con thuyÒn “th¬ méng” ®ã. Phïng cßn ®îc chøng kiÕn ph¶n øng cña chÞ em th»ng Ph¸c tríc sù hung b¹o cña cha ®èi víi mÑ. T×nh huèng truyÖn mang ý nghÜa kh¸m ph¸. hiÓu thªm ngêi ®ång ®éi (§Çu) vµ hiÓu thªm chÝnh m×nh. HS nhËn xÐt vÒ ng«n ng÷ nghÖ thuËt nghÖ sÜ biÕt rung ®éng tríc c¸i ®Ñp. hiÓu s©u thªm tÝnh chÊt ngêi ®µn bµ. Anh thÊy râ nh÷ng c¸i ngang tr¸i trong gia ®×nh thuyÒn chµi. ®ã lµ sù kiÖn Phïng chøng kiÕn l·o ®µn «ng ®¸nh vî mét c¸ch tµn b¹o. GV tæ chøc cho HS t×m hiÓu cèt truyÖn: C¸ch x©y dùng cèt truyÖn cña NguyÔn Minh Ch©u trong t¸c phÈm nµy cã g× ®éc ®¸o? HS tiÕn hµnh: a) Tãm t¾t l¹i t×nh huèng. b) B×nh luËn vÒ ý nghÜa cña t×nh huèng 7. ý nghÜa: NguyÔn Minh Ch©u ®· x©y dùng ®îc t×nh huèng mµ ë ®ã béc lé mäi mèi quan hÖ. h·y lµm ét ngêi biÕt yªu ghÐt vui buån tríc mäi lÏ ®êi thêng t×nh. béc lé kh¶ n¨ng øng xö. anh nh×n ®êi b»ng con m¾t cña ngêi nghÖ sÜ rung ®éng. t×nh c¶m vµ c¶ trong cuéc ®êi nh©n vËt. Tríc ®ã. 6. C¸ch x©y dùng cèt truyÖn ®éc ®¸o Trong t¸c phÈm.

III. ph¸t hiÖn. sù hãa th©n cña t¸c gi¶. t¨ng cêng kh¶ n¨ng kh¸m ph¸ ®êi sèng. ch©n thËt. t«n vinh nh÷ng vÎ ®Ñp con ngêi cßn tiÒm Èn. BiÕt dïng c©u cã hµm ý khi cÇn thiÕt.tiÕn tr×nh lªn líp . ®«n hËu. Chän ngêi kÓ chuyÖn nh thÕ ®· t¹o ra mét ®iÓm nh×n trÇn thuËt s¾c s¶o.Cñng cè vµ n©ng cao nh÷ng kiÕn thøc vÒ hµm ý.Ng«n ng÷ nh©n vËt: Phï hîp víi ®Æc ®iÓm tÝnh c¸ch cña tõng ngêi. mäi ngêi.BiÕt lÜnh héi vµ ph©n tÝch ®îc hµm ý (trong v¨n b¶n nghÖ thuËt vµ trong giao tiÕp hµng ngµy). . ChiÕc thuyÒn ngoµi xa lµ mét trong sè rÊt nhiÒu t¸c phÈm cña NguyÔn Minh Ch©u ®· ®Æt ra nh÷ng vÊn ®Ò cã ý nghÜa víi mäi thêi. Môc tiªu cÇn ®¹t . c¸i ¸c. lêi kÓ trë nªn kh¸ch quan. . giµu søc thuyÕt phôc. Tæng kÕt VÎ ®Ñp cña ngßi bót NguyÔn Minh Ch©u lµ vÎ ®Ñp to¸t ra tõ t×nh yªu tha thiÕt ®èi víi con ngêi. TiÕng viÖt: Thùc hµnh vÒ hµm ý I.cña t¸c phÈm trªn hai ph¬ng diÖn: a) VÒ ng«n ng÷ ngêi kÓ chuyÖn? b) VÒ ng«n ng÷ nh©n vËt? Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt GV tæ chøc cho HS tù ®¸nh gi¸ mét c¸ch tæng qu¸t gi¸ trÞ cña t¸c phÈm. ®iÒm ®¹m chiªm nghiÖm lÏ ®êi ®Ó rót ra nh÷ng triÕt lÝ nh©n sinh s©u s¾c. vÒ c¸ch thøc t¹o lËp vµ lÜnh héi hµm ý. lo ©u tríc c¸i xÊu.Ng«n ng÷ ngêi kÓ chuyÖn: ThÓ hiÖn qua nh©n vËt Phïng.KiÓm tra: 65 . T×nh yªu Êy bao hµm c¶ kh¸t väng t×m kiÕm. nh÷ng kh¾c kho¶i. §ã còng lµ vÎ ®Ñp cña mét cèt c¸ch nghÖ sÜ mÉn c¶m. . II.

Ho¹t ®éng 2: Tæ II. tr¶ lêi c©u hái cña GV. gi¸n tiÕp c«ng nhËn viÖc ®Ó mÊt bß.Lêi ®¸p cña A Phñ thiÕu th«ng tin vµ ph©n tÝch theo c¸c cÇn thiÕt nhÊt cña c©u hái: Sè lîng bß c©u hái (SGK). tuy vÉn cã ý ®Þnh truyÒn b¸o ®Õn ngêi nghe. C©u tr¶ lêi cña A Phñ chøa nhiÒu hµm ý 66 . ¤n l¹i kh¸i niÖm vÒ hµm ý Hµm ý: Lµ nh÷ng néi dung. ch©m vÒ lîng khi giao . Nãi ra d ®Þnh “lÊy c«ng chuéc téi” (b¾n hæ chuéc téi mÊt bß).C¸ch tr¶ lêi cña A Phñ cã ®é kh«n khÐo: Kh«ng tr¶ lêi th¼ng. C¸ch nãi hßng chuéc téi. Thùc hµnh vÒ hµm ý chøc thùc hµnh vÒ hµm ý Bµi tËp 1: Bµi tËp 1: §äc ®o¹n trÝch (SGK) . ý nghÜ mµ ngêi nãi kh«ng nãi ra trùc tiÕp b»ng tõ ng÷. Cßn ngêi nghe ph¶i dùa vµo nghÜa têng minh cña c©u vµ t×nh huèng giao tiÕp ®Ó suy ra th× míi hiÓu ®óng. Néi dung cÇn ®¹t I. A Phñ bÞ mÊt (mÊt mÊy con bß?). lµm gi¶m c¬n giËn d÷ cña P¸ Tra .Lêi ®¸p cã chñ ý thõa th«ng tin so tiÕp nh thÕ nµo? víi yªu cÇu cña c©u hái: A Phñ kh«ng nãi vÒ sè bß mÊt mµ l¹i nãi ®Õn c«ng HS th¶o luËn vµ ph¸t viÖc dù ®Þnh vµ niÒm tin cña m×nh biÓu tù do (T«i vÒ lÊy sóng thÕ nµo còng b¾n ®îc con hæ nµy to l¾m) . chñ ý thÓ hiÖn sù tin tëng b¾n ®îc hæ vµ nãi râ “con hæ nµy to l¾m”..Bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc «n l¹i kh¸i niÖm vÒ hµm ý GV nªu c©u hái: ThÕ nµo lµ hµm ý? HS nhí l¹i kiÕn thøc ®· häc. hiÓu hÕt ý cña ngêi nãi. A Phñ ®· lê ®· cè ý vi ph¹m ph¬ng yªu cÇu nµy cña P¸ Tra.

chØ ®êng” nh thÕ nµo? Nh÷ng th«ng tin vÒ cuéc trêng k× kh¸ng chiÕn cã quan hÖ vµ cã cÇn thiÕt ®èi víi ®Ò tµi ®ã kh«ng? HS th¶o luËn vµ tr¶ lêi b) Hµm ý cña anh thanh niªn cã ý nãi dµi dßng vÒ nh÷ng ®iÒu kh«ng liªn quan g× ®Õn cuéc héi tho¹i lµ g×? (HS th¶o luËn chän ph¬ng ¸n ®óng vµ lÝ gi¶i) Bµi tËp 2: a) Anh thanh niªn ®i chÖch ra ngoµi ®Ò tµi “hái ®êng.Muèn béc lé sù kiªu h·nh. phï hîp víi cuéc héi tho¹i vµ diÔn ®¹t ng¾n gän. b) Hµm ý cña anh thanh niªn .Bµi tËp 2: §äc ®o¹n trÝch (SGK) vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái: a) ë phÇn sau cña cuéc héi tho¹i anh thanh niªn ®· cè ý ®i chÖch ra ngoµi ®Ò tµi “hái ®êng. HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ ph¸t biÓu Bµi tËp 3: §äc vµ Bµi tËp 3: ph©n tÝch ®o¹n trÝch a) C©u nãi cña B¸ KiÕn víi ChÝ PhÌo: (SGK) “T«i kh«ng ph¶i lµ c¸i kho” cã hµm ý: 67 .chØ ®êng” b»ng c¸ch ®äc thô«c lßng c¶ mét bµi dµi ®Õn d¨m trang giÊy vÒ “cuéc trêng k× kh¸ng chiÕn”. §ã lµ c¸ch thÓ hiÖn bÇu nhiÖt huyÕt. c) KÕt luËn: Khi ngêi nãi chñ ý vi ph¹m ph¬ng ch©m quan hÖ trong giao tiÕp.Chñ ý tuyªn truyÒn mét c¸ch hån nhiªn cho ®êng lèi kh¸ng chiÕn.C¸c th«ng tin vÒ cuéc kh¸ng chiÕn kh«ng hÒ liªn quan ®Õn ®Ò tµi “hái ®êng . NghÜa lµ anh ta vi ph¹m ph¬ng ch©m quan hÖ trong héi tho¹i ®ång thêi vi ph¹m c¶ ph¬ng ch©m vÒ lîng (nãi thõa lîng th«ng tin). c) KÕt luËn vÒ hµm ý khi ngêi nãi chñ ý vi ph¹m ph¬ng ch©m quan hÖ trong giao tiÕp. hiÒm say mª ®èi víi cuéc kh¸ng chiÕn. ®Ó hµm ý cã t¸c dông cÇn: nãi ®óng chç. ®óng lîng th«ng tin mµ cuéc tho¹i cÇn ®Õn. . §ã lµ ®iÓm ®¸ng tr©n träng.chØ ®êng”. ®¸ng ca ngîi tuy sù béc lé kh«ng ®îc ®óng chç (kh«ng phï hîp víi cuéc tho¹i) vµ h¬i qu¸ møc ®é (nãi dµi dßng) thõa lîng th«ng tin mµ cuéc tho¹i cÇn ®Õn. . tù hµo khi ®îc tham gia vµo mét c«ng cuéc lín lao mµ ë n«ng th«n vµo thêi ®iÓm bÊy giê Ýt cã dÞp vµ Ýt cã ngêi lµm ®îc.

sù giµu cã. v× ChÝ PhÌo ®· ®øng ngay tríc mÆt B¸ KiÕn.Trong lît lêi thø nhÊt cña B¸ KiÕn. Thùc chÊt c©u nµy kh«ng nh»m môc ®Ých hái mµ nh»m môc ®Ých thóc giôc.a) B¸ KiÕn nãi: “T«i kh«ng ph¶i lµ c¸i kho”. Nh÷ng c©u ®ã nh»m môc ®Ých g×. ra lÖnh: h·y lµm lÊy mµ ¨n. c©u mang h×nh thøc c©u hái lµ: “Råi lµm mµ ¨n chø cø b¸o ngêi ta m·i µ?" . “Tao ®· b¶o tao kh«ng ®ßi tiÒn”. c) ë lît lêi thø nhÊt vµ thø hai cña m×nh. thùc hiÖn hµnh ®éng nãi g×? Chóng cã hµm ý g×? HS th¶o luËn nhãm vµ cö ®¹i diÖn tr×nh bµy Tõ chèi tríc lêi ®Ò nghÞ xin tiÒn nh mäi khi cña ChÝ PhÌo (c¸i kho . cã hµm ý. phÇn hµm ý cßn l¹i ®îc têng minh ho¸ ë lît lêi nµo? C¸ch nãi ë hai lît lêi ®Çu cña ChÝ PhÌo kh«ng ®¶m b¶o ph¬ng . T«i kh«ng cã nhiÒu tiÒn) C¸ch nãi vi ph¹m ph¬ng ch©m c¸ch thøc (kh«ng nãi râ rµng. ChÝ PhÌo kh«ng nãi hÕt ý. rµnh m¹ch. B¸ KiÕn dïng c©u hái ®Ó thùc hiÖn hµnh vi h« gäi. §ã còng lµ c©u nãi thùc hiÖn hµnh vi ng«n ng÷ theo lèi gi¸n tiÕp. Nãi thÕ lµ cã hµm ý g×?. chØ b¸c há hµm ý trong c©u nãi cña B¸ KiÕn: “Tao kh«ng ®Õn ®©y xin n¨m hµo”. Hµm ý nµy ®îc têng minh ho¸.biÓu tîng cña cña c¶i. Thùc hiÖn hµnh vi ng«n ng÷ theo kiÓu giao tiÕp nh vË còng lµ hµm ý. VËy ®Õn ®©y ®Ó lµm g×? §iÒu ®ã lµ hµm ý. nãi râ ý ë lît lêi cuèi cïng: 68 c) ë lît lêi thø vµ thø hai cña ChÝ PhÌo ®Òu kh«ng nãi hÕt ý. tiÒn nong. híng lêi nãi cña m×nh vÒ ®èi tîng b¸o hiÖu cho ®èi tîng biÕt lêi nãi ®ang híng vÒ ®èi tîng (ChÝ PhÌo) hay lµ mét hµnh ®éng chµo kiÒu trÞch thîng cña kÎ trªn ®èi víi ngêi díi. C¸ch nãi nh thÕ cã ®¶m b¶o ph¬ng ch©m c¸ch thøc kh«ng? HS suy nghÜ vµ tr¶ lêi b) ë lît lêi thø nhÊt vµ thø hai cña B¸ KiÕn cã nh÷ng c©u d¹ng c©u hái. NÕu nãi th¼ng th× nãi: T«i kh«ng cã tiÒn ®Ó cho anh lu«n nh mäi khi. b) Trong lît lêi thø nhÊt cña B¸ kiÕn cã c©u víi h×nh thøc hái: “ChÝ PhÌo ®Êy hö?” C©u nµy kh«ng nh»m môc ®Ých hái kh«ng yªu cÇu tr¶ lêi. . Thùc chÊt.

69 . ngêi ta thcã hµm ý êng dïng c¸ch nãi chñ ý vi ph¹m mét GV nªu vÊn ®Ò: Qua (hoÆc mét sè) ph¬ng ch©m héi tho¹i nh÷ng phÇn trªn. lÞch sù ®èi víi hcång. vøt giÊy ®i mét c¸ch l·ng phÝ. hay bá phÝ giÊy. ph¸t nãi võa ®Ó th¨m dß th¸i ®é cña B¸ biÓu ) KiÕn võa t¹o ra kÞch tÝnh cho cuéc tho¹i. C¸ch (HS th¶o luËn. Bµi tËp 4: §äc vµ Bµi tËp 4: ph©n tÝch truyÖn cêi a) Lît lêi thø nhÊt bµ ®å nãi: “¤ng lÊy (SGK) giÊy khæ a) Lît lêi thø nhÊt cña to mµ viÕt cã h¬n kh«ng?. Ho¹t ®éng 5: Tæ III. C©u nãi cã bµ ®å nh»m môc ®Ých h×nh thøc hái nhng kh«ng nh»m môc g×. ®i chÖch ®Ò tµi nh thÕ nµo? Chän ph. ph¸t b) Bµ ®å chän c¸ch nãi cã hµm ý v× biÓu) lÝ do tÕ nhÞ. chñ ý vi ph¹m ph¶n ¬ng ¸n tr¶ lêi thÝch hîp c¸ch thøc. cã hµm ý lùa chän cho «ng ®å.ch©m héi tho¹i nµo? “Tao muèn lµm ngêi l¬ng thiÖn”. tæng hîp vµ tr¶ lêi. anh nµo ®ã. bµ kh«ng muèn trùc itÕp chª v¨n cña chång mµ th«ng qua lêi khuyªn ®Ó gîi ý cho «ng ®å lùa chän.cuéc giao tiÕp. truyÖn? «ng dïng giÊy ®Ó viÕt v¨n chØ thªm l·ng phÝ. thùc hiÖn hµnh ®Ých ®Ó hái mµ nh»m gîi ý mét c¸ch ®éng nãi g×. sö dông c¸c hµnh ®éng nãi (chÞ) h·y x¸c ®Þnh: ®Ó gi¸n tiÕp (Chñ ý vi ph¹m ph¬ng ch©m nãi mét c©u cã hµm ý. HS suy nghÜ. nãi mËp mê. chñ ý vi ph¹m phnh÷ng c¸ch thøc nãi ¬ng ch©m quan hÖ. vÒ lîng (nãi thõa hoÆc thiÕu th«ng tin ngêi ta thêng dïng mµ ®Ò tµi yªu cÇu. kh«ng (SGK) râ rµng rµnh m¹ch. g×? Qua lît lêi thø hai cña bµ ®å chøng tá b) V× sao bµ ®å kh«ng trong lît lêi thø nhÊt cña bµ cã hµm ý: nãi th¼ng ý m×nh mµ Khuyªn «ng nªn sö dông giÊy cho cã chän c¸ch nãi nh trong Ých lîi. vßng vo. (HS th¶o luËn. C¸ch thøc t¹o c©u cã hµm ý chøc rót ra kÕt luËn vÒ c¸ch thøc t¹o c©u §Ó cã mét c©u cã hµm ý. cho r»ng «ng ®å viÕt v¨n kÐm.

. . tªn khai sinh lµ §inh phÈm Träng §oµn.chuÈn bÞ . .HiÓu ®îc diÔn biÕn t©m lÝ cña c¸c nh©n vËt. tãm t¾t phêng Kim Liªn. + KiÓm tra viÖc chuÈn bÞ bµi míi cña HS.GV híng dÉn HS ®i th viÖn t×m hiÓu thªm vÒ nhµ v¨n Ma V¨n Kh¸ng vµ tiÓu thuyÕt Mïa l¸ rông trong vên. III. . nhÊt lµ chÞ Hoµi vµ «ng B»ng trong buæi cóng tÊt niªn chiÒu ba m¬i tÕt. T¸c gi¶ qu¸t vÒ t¸c gi¶.KiÓm tra:+ KiÓm tra bµi ChiÕc thuyÒn ngoµi xa. t¸c Ma V¨n Kh¸ng. II. Tõ ®ã thÊy ®îc sù quan s¸t tinh tÕ vµ c¶m nhËn tinh nh¹y cña nhµ v¨n vÒ nh÷ng biÕn ®éng. quª gèc ë HS ®äc SGK. sinh n¨m 1936. tæ chøc xem phim (nÕu cã ®iÒu kiÖn). Môc tiªu cÇn ®¹t . T×m hiÓu chung dÉn t×m hiÓu kh¸i 1. Hµ Néi.Tr©n träng nh÷ng gi¸ trÞ cña v¨n hãa truyÒn thèng.®äc thªm: Mïa l¸ rông trong vên (TrÝch) Ma V¨n Kh¸ng I.tiÕn tr×nh lªn líp . ¤ng ®îc tÆng gi¶i thëng v¨n häc ASEAN n¨m 1998 vµ gi¶i thëng Nhµ níc vÒ v¨n häc nghÖ thuËt n¨m 2001.HS ®äc vµ tãm t¾t truyÖn.Giíi thiÖu bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Híng I. quËn §èng §a. lµ ngêi cã nhiÒu ®ãng gãp tÝch cùc cho sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn nhiÒu mÆt cña v¨n häc nghÖ thuËt. nÐt chÝnh. t©m tÝ con ngêi ViÖt Nam giai ®o¹n x· héi chuyÓn m×nh.æn ®Þnh tæ chøc. tr¶ lêi nh÷ng c©u hái phÇn Híng dÉn häc bµi (ë nhµ). ®æi thay trong t tëng. 70 .

ChiÕc kh¨n len n©u th¾t «m khu«n mÆt réng cã cÆp m¾t hai mÝ ®»m th¾m vµ c¸i miÖng cêi rÊt t¬i”. Cã thÓ nªu c©u hái: Anh (chÞ) cã Ên tîng g× vÒ nh©n vËt chÞ Hoµi? V× sao mäi ngêi trong gia ®×nh ®Òu yªu quÝ chÞ? HS lµm viÖc c¸ nh©n. mét gia ®×nh nÒn nÕp. nhµ v¨n bµy tá niÒm lo l¾ng s©u s¾c cho gi¸ trÞ truyÒn thèng tríc nh÷ng ®æi thay cña thêi cuéc . nhËn ®îc th bè chång cò. lu«n gi÷ gia ph¸p nay trë nªn chao ®¶o tríc nh÷ng c¬n ®Þa chÊn tinh thÇn tõ bªn ngoµi. tãm t¾t vµ t×m hiÓu nh©n vËt chÞ Hoµi. vÉn chia sÎ buån vui vµ cïng tham dù cuéc sèng cña gia ®×nh nµy” (BiÕt chuyÖn c« Phîng ®· chuyÓn c«ng t¸c.. hái th¨m tÊt c¶ mäi ngêi lín.NÐt ®»m th¾m. tr×nh bµy suy nghÜ cña m×nh tríc líp. sù thµnh t©m cña chÞ tríc bµn thê gia tiªn chiÒu 30 tÕt. vÉn giao c¶m. Tõng lµ d©u trëng trong gia ®×nh «ng B»ng. sî «ng buån nªn ph¶i lªn ngay”. mÆn mµ to¸t lªn tõ t©m hån chÞ.. bÐ.. lo toan riªng. Trong tiÒm thøc 71 . Bëi v× “ngêi phô n÷ tëng ®· c¾t hÕt mèi d©y liªn hÖ víi gia ®×nh nµy. .Ho¹t ®éng 2: Híng dÉn t×m hiÓu gi¸ trÞ cña ®o¹n trÝch 1. Mïa l¸ rông trong vên TiÓu thuyÕt ®îc tÆng gi¶i thëng Héi nhµ v¨n ViÖt Nam n¨m 1986. T¸c phÈm chÝnh (SGK) 2. tõ c¸ch øng xö. T×m hiÓu gi¸ trÞ cña ®o¹n trÝch 1. b©y giê chÞ ®· cã mét gia ®×nh riªng víi nh÷ng quan hÖ riªng. xëi lëi chuÈn bÞ quµ. quan hÖ víi mäi ngêi.ChÞ Hoµi mang vÎ ®Ñp ®»m th¾m cña ngêi phô n÷ n«ng th«n: “ngêi thon gän trong c¸i «ng l«ng trÇn h¹t lùu. vÉn yªu chÞ.). mäi ngêi vÉn nhí. II. Th«ng qua c©u chuyÖn x¶y ra trong gia ®×nh «ng B»ng. GV tæ chøc cho HS ®äc. tõ t×nh c¶m ®«n hËu. vÉn quÝ. Nh©n vËt chÞ Hoµi . chu ®¸o.

GV tæ chøc cho HS t×m hiÓu c¶nh sum häp gia ®×nh tríc giê cóng tÊt niªn b»ng c¸c c©u hái: a) Ph©n tÝch diÔn biÕn t©m lÝ hai nh©n vËt «ng B»ng vµ chÞ Hoµi trong c¶nh gÆp l¹i tríc giê cóng tÊt niªn.¤ng B»ng: “nghe thÊy x«n xao tin chÞ Hoµi lªn”.. cö chØ. mÆt tho¸ng mét chót ng¬ ngÈn. .”. ®«i ch©n to b¶n. C¶nh sum häp tríc giê cóng tÊt niªn a) DiÔn biÕn t©m lÝ hai nh©n vËt «ng B»ng vµ chÞ Hoµi trong c¶nh gÆp l¹i: .. TÊt c¶ 72 . m©m cç thÞnh so¹n “vµo c¸i thêi buæi ®Êt níc cßn nhiÒu khã kh¨n sau h¬n ba m¬i n¨m chiÕn tranh. b) Khung c¶nh tÕt vµ dßng t©m t cïng víi lêi khÊn cña «ng B»ng tríc bµn thê . m«i «ng bËt bËt kh«ng thµnh tiÕng.. lao vÒ phÝa «ng B»ng. Nçi vui mõng. 2. khµn rÌ: Hoµi ®Êy . cã c¶m gi¸c «ng s¾p khã oµ”. ®Ñp nÕt”.Nh©n vËt chÞ Hoµi lµ mÉu ngêi phô n÷ vÉn gi÷ ®îc nÐt ®Ñp truyÒn thèng quÝ gi¸ tríc nh÷ng “c¬n ®Þa chÊn” x· héi.Khung c¶nh tÕt: khãi h¬ng.ChÞ Hoµi: “gÇn nh kh«ng chñ ®éng ®îc m×nh. b) Khung c¶nh tÕt vµ dßng t©m t cïng víi lêi khÊn cña «ng B»ng tríc bµn thê gîi cho anh (chÞ) c¶m xóc vµ suy nghÜ g× vÒ truyÒn thèng v¨n ho¸ riªng cña d©n téc ta? (GV gîi dÉn: T×m nh÷ng chi tiÕt miªu t¶ vÒ khung c¶nh ngµy tÕt. kÞp h·m l¹i khi cßn c¸ch «ng giµ hai hµng g¹ch hoa”. Råi m¾t «ng chíp liªn håi.2.. ª nhøc c¶ tim gan. qu©y quÇn. mäi ngêi trong gia ®×nh tÒ tùu... quªn c¶ ®«i dÐp. xóc ®éng kh«ng dÊu giÕm cña «ng khi gÆp l¹i ngêi ®· tõng lµ con d©u trëng mµ «ng rÊt mùc quÝ mÕn..C¶nh gÆp gì vui mõng nhiÔm mét nçi tiÕc th¬ng ®au buån. . con? “. "«ng s÷ng l¹i khi nh×n thÊy Hoµi. TiÕng gäi cña chÞ nghÑn ngµo trong tiÕng nÊc “«ng!” . lêi khÊn cña «ng B»ng trong ®o¹n v¨n cuèi) HS lµm viÖc c¸ nh©n. “giäng «ng bçng khª ®Æc. tr×nh bµy suy nghÜ cña m×nh tríc líp mçi ngêi “vÉn sèng ®éng mét chÞ Hoµi ®Ñp ngêi.

“Tho¸ng c¸i. .¤ng B»ng “so¸t l¹i hµng khuy ¸o.. nÐt ®Ñp truyÒn thèng v¨n hãa Êy vÉn ®ang vµ rÊt cÇn ®îc g×n gi÷. chØnh l¹i cµ v¹t. TÊt c¶ liªn kÕt mét m¹ch bÒn chÆt thuû chung”. tr©n träng. nh÷ng quan niÖm míi.chuÈn bÞ chu ®¸o cho kho¶nh kh¾c tri ©n tríc tæ tiªn trong chiÒu 30 tÕt. + Gi¸ trÞ néi dung t tëng. Con vÉn v¼ng nghe ®©u ®©y lêi gi¸o huÊn. tríc nh÷ng ngêi ®· mÊt trong lÔ cóng tÊt niªn .Nh÷ng h×nh ¶nh sèng ®éng gieo vµo lßng ngêi ®äc niÒm xóc ®éng rng rng. ®iÒu ®ã ®· trë thµnh mét nÐt v¨n ho¸ truyÒn thèng ®¸ng tr©n träng vµ tù hµo cña d©n téc ta. ®äc thªm: Mét ngêi hµ Néi 73 ...chiÒu 30 tÕt.” .Bµy tá lßng tri ©n tríc tæ tiªn. dÞch ch©n l¹i tríc mÆt bµn thê”.. “Qu¸ khø kh«ng c¾t rêi víi hiÖn t¹i. «ng B»ng nh quªn hÕt xung quanh vµ b¶n thÓ. Dï cuéc sèng hiÖn ®¹i mu«n sù ®æi thay cïng sù thay ®æi cña nh÷ng c¸ch nghÜ. Tha thÇy mÑ ®· c¸ch trë ngµn trïng mµ vÉn h»ng sèng cïng con ch¸u. ho khan mét tiÕng. Ho¹t ®éng 3: Híng III. + Gi¸ trÞ nghÖ thuËt. Tæng kÕt gi¸ trÞ ®o¹n trÝch dùa trªn GV híng dÉn HS tù viÕt 2 mÆt: tæng kÕt. D©ng lªn trong «ng c¸i c¶m gi¸c thiªng liªng rÊt ®çi quen th©n vµ t©m trÝ «ng bçng mê nhoµ. Tæng kÕt dÉn tæng kÕt. . Tæ tiªn kh«ng t¸ch rêi víi con ch¸u.. c¸ch sèng. ®Ò råi “nhËp vµo dßng xóc ®éng tri ©n tiªn tæ vµ nh÷ng ngêi ®· khuÊt”.

III.. HS ®äc phÇn TiÓu + NguyÔn Kh¶i (1930-2008) tªn khai dÉn vµ tãm t¾t tiÓu sö..HS ®äc vµ tãm t¾t truyÖn. .HS t×m hiÓu thªm vÒ nhµ v¨n NguyÔn Kh¶i vµ truyÖn ng¾n Mét ngêi Hµ Néi. .æn ®Þnh nÒ nÕp. b¾t ®Çu ®îc chó ý tõ tiÓu thuyÕt Xung ®ét. vµ h×nh tîng ngêi lÝnh trong kh¸ng chiÕn chèng MÜ: Hä sèng vµ chiÕn ®Êu(1966). . dùng cuéc sèng míi: Mïa l¹c(1960). sinh lµ NguyÔn M¹nh Kh¶i. mét phô n÷ tiªu biÓu cho “ngêi Hµ Néi”. T×m hiÓu chung dÉn t×m hiÓu chung 1. s¸ng GV gîi dÉn: chó ý c¸c t¸c c¶u NguyÔn Kh¶i tËp trung vÒ ®êi giai ®o¹n s¸ng t¸c. TÇm nh×n xa (1963). Môc tiªu cÇn ®¹t Gióp HS: . 1950.Giíi thiÖu bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dug cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Híng I. Chñ tÞch huyÖn (1972). Hoµ vang (1967). Tríc c¸ch m¹ng. Ra ®¶o (1970). 74 . T¸c gi¶ 1.NguyÔn Kh¶i I.HiÓu ®îc nÐt ®Ñp cña v¨n ho¸ “kinh k×” qua c¸ch sèng cña bµ HiÒn.KiÓm tra : + KiÓm tra bµi Mïa l¸ rông trong vên (trÝch) + KiÓm tra viÖc chuÈn bÞ bµi míi cña HS. c¸c ®Ò tµi chÝnh cña + NguyÔn Kh¶i viÕt v¨n tõ n¨m NguyÔn Kh¶i. t¸c sèng n«ng th«n trong qu¸ tr×nh x©y phÈm chÝnh. sinh t¹i Hµ qu¸ tr×nh s¸ng t¸c cïng Néi nhng tuæi nhá sèng ë nhiÒu n¬i. II. §êng trong mµy (1970).NhËn ra mét sè ®Æc ®iÓm næi bËt cña phong c¸ch v¨n xu«i NguyÔn Kh¶i: giäng ®iÖu trÇn thuËt vµ nghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt. tr¶ lêi nh÷ng c©u hái phÇn Híng dÉn häc bµi (ë nhµ). Mét chÆng ®êng (1962).chuÈn bÞ . .tiÕn tr×nh lªn líp ..

. Sau n¨m 1975.chÝnh trÞ cã tÝnh thêi sù vµ ®Æc biÖt quan t©m ®Õn tÝnh c¸ch. bæ sung ®Ó hoµn chØnh c¸c vÊn ®Ò sau: a) TÝnh c¸ch c« HiÒnnh©n vËt trung t©m cña truyÖn.. cïng ®Êt níc tr¶i qua nhiÒu biÕn ®éng th¨ng trÇm nhng vÉn gi÷ ®îc c¸i cèt c¸ch ngêi Hµ Néi.. s¸ng t¸c cña «ng ®Ò cËp ®Õn nhiÒu vÊn ®Ò x· héi. GÆp gì cuèi n¨m (1982). t tëng. tinh thÇn cña con ngêi hiÖn nay tríc nh÷ng biÕn ®éng phøc t¹p cña ®êi sèng: Cha vµ con. tÝnh c¸ch con ngêi ViÖt Nam qua bao biÕn ®éng th¨ng trÇm cña ®Êt níc. ChiÕn sÜ (1973). II.hiÓu v¨n b¶n 1. T¸c phÈm Mét ngêi Hµ Néi in trong tËp truyÖn ng¾n cïng tªn cña NguyÔn Kh¶i (1990).... C« sèng th¼ng th¾n. §äc.Ho¹t ®éng 2: Híng dÉn ®äc. phÈm chÊt . + Hoµ b×nh lËp l¹i ë miÒn B¾c. theo c« “chÝnh phñ can thiÖp vµo nhiÒu viÖc cña d©n qu¸” . c« ®· cïng Hµ Néi. TruyÖn ®· thÓ hiÖn nh÷ng kh¸m ph¸.Nh©n vËt trung t©m cña truyÖn ng¾n lµ c« HiÒn còng nh nh÷ng ngêi Hµ Néi kh¸c. ph¸t biÓu nhËn xÐt.Suy nghÜ vµ c¸ch øng xö cña c« trong tõng thêi ®o¹n cña ®Êt níc. C« tÝnh to¸n mäi viÖc tríc sau rÊt kh«n khÐo vµ “®· tÝnh lµ lµm.hiÓu 1. c¸ch øng xö cña c« trong tõng thêi ®o¹n cña ®Êt níc. nãi còng h¬i nhiÒu”. . cùc ®oan cña cuéc sèng xung quanh: “vui h¬i nhiÒu. GV tæ chøc cho HS suy nghÜ.. Nh©n vËt c« HiÒn a) TÝnh c¸ch. c« HiÒn nãi vÒ niÒm vui vµ c¶ nh÷ng c¸i cã phÇn m¸y mãc... ph¸t hiÖn cña NguyÔn Kh¶i vÒ vÎ ®Ñp trong chiÒu s©u t©m hån. ®Æc biÖt lµ suy nghÜ.. ch©n thµnh. th¸i ®é cña m×nh víi mäi hiÖn tîng xung quanh. th¶o luËn. 2. vµ . ®· lµm lµ kh«ng ®Ó ý ®Õn nh÷ng ®µm 75 . kh«ng giÊu giÕm quan ®iÓm. (1970)..

gi÷a kh«ng khÝ x« bå cña thêi kinh tÕ thÞ trêng. biÕt sèng ®óng víi b¶n chÊt ngêi Hµ Néi. kh«ng pha trén”. tÝnh tu tõ biÕt bao 76 .. + Sau chiÕn th¾ng mïa xu©n 1975. + MiÒn B¾c bíc vµo thêi k× ¬ng ®Çu víi chiÕn tranh ph¸ ho¹i b»ng kh«ng qu©n cña MÜ."mét h¹t bôi vµng cña Hµ c« HiÒn lµ “mét h¹t bôi Néi" vµng” cña Hµ Néi? .tiÕu cña thiªn h¹”. thuÇn tuý Hµ Néi. bao nhiªu ngêi nh c« HiÒn sÏ hîp l¹i thµnh nh÷ng “¸ng * GV më réng vµng” chãi s¸ng.. ¸ng vµng Êy lµ phÈm gi¸ ngêi Hµ Néi.Nãi ®Õn h¹t bôi.. lµ c¸i truyÒn thèng cèt c¸ch ngêi Hµ Néi. B¶n s¾c Hµ Néi.. Nã gi¸m ®i còng lµ biÕt tù träng”.C« HiÒn lµ mét ngêi Hµ Néi b×nh thêng nhng c« thÊm s©u nh÷ng c¸i tinh hoa trong b¶n chÊt ngêi Hµ Néi. . Bao nhiªu h¹t bôi vµng. §ã còng lµ lÝ do v× sao c« s½n sµng cho con trai ra trËn: “Tao ®au ®ín mµ b»ng lßng. ngêi ta nghÜ ®Õn vËt nhá bÐ. ®Êt níc trong thêi k× ®æi míi. C« HiÒn d¹y con c¸ch sèng “biÕt tù träng. tÇm thêng. Tõ chuyÖn c©y si cæ thô ë ®Òn Ngäc S¬n. b) V× sao t¸c gi¶ cho b) C« HiÒn. c« HiÒn vÉn lµ “mét ngêi Hµ néi cña h«m nay. c« HiÒn nãi vÒ niÒm tin vµo cuéc sèng ngµy cµng tèt ®Ñp h¬n. v¨n ho¸ Hµ Néi lµ chÊt vµng 10 lµ má vµng trÇm tÝch ®îc båi ®¾p. v× tao kh«ng muèn nã sèng b¸m vµo sù hi sinh cña b¹n. Cã ®iÒu lµ h¹t bôi vµng th× dï nhá bÐ nhng cã gi¸ trÞ quÝ b¸u. biÕt xÊu hæ”. * Mét so s¸nh ®éc ®¸o n»m trong m¹ch tr÷ t×nh ngo¹i ®Ò cña ngêi kÓ chuyÖn.

. mét s¸ng t¹o nghÖ thuËt s¾c nÐt ®em ®Õn cho t¸c phÈm mét ®iÓm nh×n trÇn thuËt ch©n thËt kh¸ch quan vµ ®óng ®¾n. Nh©n vËt “t«i” mang h×nh bãng NguyÔn Kh¶i. c¶m nhËn nh¹y bÐn. TuÊt vµ tÊt c¶ nh÷ng chµng trai Hµ Néi Êy ®· gãp phÇn t« th¾m thªm cèt c¸ch tinh thÇn ngêi Hµ Néi.®ã lµ mét ngêi ®· chøng kiÕn vµ tham gia vµo nhiÒu chÆng ®êng lÞch sö cña d©n téc. phÈm gi¸ cao ®Ñp cña con ngêi ViÖt Nam. nh©n vËt t«i ®· cã nh÷ng quan s¸t tinh tÕ. Dòng. + Bªn c¹nh sù thËt vÒ nh÷ng ngêi Hµ Néi cã phÈm c¸ch cao ®Ñp. vÒ Hµ Néi vµ ngêi Hµ Néi. GV tæ chøc c¸c nhãm häc tËp. giao viÖc cho mçi nhãm t×m hiÓu vÒ mét nh©n vËt trong t¸c phÈm: .Nh÷ng thanh niªn Hµ Néi vµ c¶ nh÷ng ngêi ®· t¹o nªn “nhËn xÐt kh«ng mÊy vui vÎ" cña nh©n vËt “t«i” vÒ Hµ Néi. s©u s¾c.Nh©n vËt Dòng. Trªn nh÷ng chÆng ®êng Êy. cßn cã nh÷ng ngêi t¹o nªn “nhËn xÐt kh«ng mÊy vui vΔ cña nh©n vËt “t«i” vÒ Hµ 77 . h¹t bôi vµng nh lµ HiÒn 2.Nh©n vËt “t«i”. ®Æc bÞªt lµ vÒ nh©n vËt c« HiÒn. võa kh«n ngoan. kh«i hµi. Anh ®· sèng ®óng víi nh÷ng lêi mÑ d¹y vÒ c¸ch sèng cña ngêi anh cïng víi 660 thanh niªn u tó cña Hµ Néi lªn ®êng hiÕn d©ng tuæi xu©n cña m×nh cho ®Êt níc. .2. C¸c nh©n vËt kh¸c trong truyÖn + Nh©n vËt "t«i" ThÊp tho¸ng sau nh÷ng dßng ch÷ lµ h×nh ¶nh nh©n vËt “t«i” . lµ ngêi kÓ chuyÖn. Èn s©u trong giäng ®iÖu võa vui ®ïa.con trai ®Çu rÊt mùc yªu quÝ cña c« HiÒn. s¾c s¶o. tr©n träng nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ cña d©n téc.con trai c« HiÒn. tr¶i ®êi lµ h×nh ¶nh mét con ngêi g¾n bã thiÕt tha víi vËn mÖnh ®Êt níc. + Nh©n vËt Dòng.

lµm mê ®i nÐt ®Ñp tÕ nhÞ. 3. 4. linh hån ®Êt níc... d©n d· t¹o nªn phong vÞ hµi híc rÊt cã duyªn trong giäng kÓ cña nh©n vËt “t«i”. HS th¶o luËn vÒ chuyÖn c©y si cæ thô ë ®Òn Ngäc S¬n bÞ b·o ®¸nh bËt rÔ råi l¹i håi sinh. C¸i tù nhiªn. Cuéc sèng cña ngêi Hµ Néi nay cÇn ph¶i lµm rÊt nhiÒu ®iÓm ®Ó gi÷ g×n vµ ph¸t huy c¸i ®Ñp trong tÝnh c¸ch ngêi Hµ Néi. ý nghÜa cña c©u chuyÖn "c©y si cæ thô" + H×nh ¶nh .. GV gîi ý ®Ó HS nhËn xÐt vÒ giäng ®iÖu trÇn thuËt vµ nghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt cña NguyÔn Kh¶i trong t¸c phÈm. võa giµu chÊt kh¸i qu¸t.. nãi lªn qui luËt bÊt diÖt cña sù sèng. võa ®Ëm tÝnh ®a thanh.3. tÝnh chÊt ®a thanh thÓ hiÖn trong lêi kÓ: nhiÒu giäng (tù tin xen lÉn hoµi nghi. §ã lµ “«ng b¹n trÎ ®¹p xe nh giã” ®· lµm xe ngêi ta suýt ®æ l¹i cßn phãng xe vît qua råi quay mÆt l¹i chöi “Tiªn s c¸i anh giµ”.. Néi. võa tù nhiªn.. tù hµo xen lÉn tù trµo. mét h×nh ¶nh Èn dô vÒ vÎ ®Ñp cña Hµ Néi: Hµ Néi cã thÓ bÞ tµn ph¸. triÕt lÝ. lµ nh÷ng ngêi mµ nh©n vËt t«i quªn ®êng ph¶i hái th¨m. 4. bÞ nhiÔm bÖnh nhng vÉn lµ mét ngêi Hµ Néi víi truyÒn thèng v¨n ho¸ ®· ®îc nu«i dìng suèt trêng k× lÞch sö. §ã lµ nh÷ng “h¹t s¹n cña Hµ Néi”.. + C©y si còng lµ mét biÓu tîng nghÖ thuËt. Giäng ®iÖu trÇn thuËt ®· lµm cho 78 . Quy luËt nµy ®îc kh¼ng ®Þnh b»ng niÒm tin cña con ngêi thµnh phè ®· kiªn tr× cøu sèng ®îc c©y si. Giäng ®iÖu trÇn thuËt vµ nghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt + Giäng ®iÖu trÇn thuËt: Mét giäng ®iÖu rÊt tr¶i ®êi.. d©n d· võa trÜu nÆng suy t. lµ cèt c¸ch. tinh hoa.. thanh lÞch cña ngêi Trµng An.

t«n thªm vÎ ®Ñp thanh lÞch quyÕn rò cña “ngêi Trµng An”.truyÖn ng¾n ®Ëm ®Æc chÊt tù sù rÊt ®êi thêng mµ hiÖn ®¹i. .) Ho¹t ®éng 3: Tæ III. døt kho¸t .T¹o t×nh huèng gÆp gì gi÷a nh©n vËt “t«i” vµ c¸c nh©n vËt kh¸c. râ rµng.Lµ mét c«ng d©n. c¸i dë cña hä. ng«n ng÷ cña c« HiÒn ng¾n gän. ChÊt nh©n v¨n s©u s¾c cña ngßi bót NguyÔn Kh¶i chÝnh lµ ë ®ã..Ng«n ng÷ nh©n vËt gãp phÇn kh¾c ho¹ tÝnh c¸ch (ng«n ng÷ nh©n vËt “t«i” ®Ëm vÎ suy t. chuyÓn cña hiÖn thùc lÞch sö: . ph¶i ®äc NguyÔn Kh¶i”. Tæng kÕt chøc tæng kÕt Trong Ngêi Hµ Néi. TiÕng viÖt: Thùc hµnh vÒ hµm ý (TiÕp theo) 79 . l¹i pha chót hµi híc. c¸i truyÒn thèng cña mét Hµ Néi anh hïng vµ hµo hoa. . chiªm nghiÖm. + NghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt: . . tù trµo. nhÊt lµ ®èi víi truyÖn ng¾n Mét ngêi Hµ Néi. bµ HiÒn lu«n gi÷ g×n phÈm gi¸ ngêi. NguyÔn Kh¶i ®· cã nh÷ng kh¸m ph¸ s©u s¾c vÒ b¶n GV híng dÉn HS tù viÕt chÊt cña nh©n vËt trªn dßng lu tæng kÕt. bµ HiÒn chØ lµm nh÷ng g× cã lîi cho ®Êt níc.Lµ mét con ngêi. bµ ®· gãp phÇn lµm r¹ng rì thªm c¸i cèt c¸ch.Lµ mét ngêi Hµ Néi. cuéc sèng tinh thÇn cña hä. “Muèn hiÓu con ngêi thêi ®¹i víi tÊt c¶ nh÷ng c¸i hay. NhËn xÐt nµy cña nhµ nghiªn cøu V¬ng TrÝ Nhµn thËt x¸c ®¸ng.. nhÊt lµ muèn hiÓu c¸ch nghÜ cña hä.

giÔu cît (å.KiÓm tra: + LÝ thuyÕt vÒ Hµm ý.HS nghiªn cøu tríc nh÷ng bµi tËp thùc hµnh. phñ ®Þnh sù van xin. ph¸t biÓu ý kiÕn. III. thÓ hiÖn sù tõ chèi 80 . æn ®Þnh líp. .chuÈn bÞ . cÇu khÈn «ng lÝ vµ ®¸p l¹i b»ng hµnh ®éng nãi nh thÕ nµo? HS lµm viÖc c¸ nh©n.Qua luyÖn tËp thùc hµnh. viÖc quan kh«ng ph¶i thø chuyÖn ®µn bµ cña c¸c chÞ). Môc tiªu cÇn ®¹t Gióp HS: . ph¸t biÓu §ång thêi mang s¾c th¸i biÓu c¶m: béc lé quyÒn uy. HS cñng cè vµ n©ng cao nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ hµm ý. .kiÓm tra bµi cò . c¸ch t¹o hµm ý.æn ®Þnh nÒ nÕp. NÕu lµ c¸ch ®¸p têng minh phï hîp th× ph¶i lµ lêi chÊp nhËn sù van xin hoÆc tõ chèi. Néi dung cÇn ®¹t I.Cã kÜ n¨ng lÜnh héi ®îc hµm ý. Lêi ®¸p cña «ng lÝ mang s¾c th¸i mØa mai. kÜ n¨ng nãi vµ viÕt theo c¸ch cã hµm ý trong nh÷ng ng÷ c¶nh cÇn thiÕt. b¸c Ph« g¸i van xin: “ThÇy tha cho nhµ con.I. .GV chuÈn bÞ c¸c ng÷ liÖu ®Ó tr×nh chiÕu trªn m¸y cho HS quan s¸t (nÕu cã) hoÆc b¶ng phô. ®õng b¾t nhµ con ®i xem ®¸ bãng n÷a”. t¸c dông cña hµm ý trong giao tiÕp ng«n ng÷. b) Lêi ®¸p cña «ng LÝ b) Lêi cña «ng LÝ kh«ng ®¸p øng cã hµm ý g×? trùc tiÕp hµnh ®éng van xin cña b¸c Ph« mµ tõ chèi mét c¸ch gi¸n tiÕp. Tæ chøc thùc hµnh Bµi tËp 1: a) Trong lît lêi më ®Çu cuéc tho¹i. + KiÓm tra viÖc chuÈn bÞ bµi ë nhµ.tiÕn tr×nh lªn líp a. HS th¶o luËn. .Giíi thiÖu bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc thùc hµnh Bµi tËp 1: §äc ®o¹n trÝch vµ ph©n tÝch theo c¸c c©u hái (SGK) a) Lêi b¸c Ph« g¸i thùc hiÖn hµnh ®éng van xin. II.

mång ba gian hay cßn cã hµm ý ®©y råi m×nh nhØ?”. Bµi tËp 3: Ph©n tÝch Bµi tËp 3: hµm ý trong truyÖn cêi a) C©u tr¶ lêi thø nhÊt cña anh Mua kÝnh chµng mua kÝnh: “KÝnh tèt th× ®äc ®îc ch÷ råi” GV tæ chøc híng dÉn chøng tá anh ta qua niÖm kÝnh tèt th× th¶o luËn.. Nã tr¸nh ®îc Ên tîng nÆng nÒ.”.. xa x«i nh÷ng vÉn ®¹t ®îc môc ®Ých. kÝnh kh«ng gióp con ngêi ®äc ®îc ch÷ lµ kÝnh xÊu. th«ng b) C©u nh¾c khÐo ë lît qua ®ã Tõ muèn nh¾c khÐo chång nhí lêi thø hai cña Tõ thùc ®Õn ngµy ®i nhËn tiÒn. → TÝnh hµm sóc cña c©u cã hµm ý Bµi tËp 2: §äc vµ Bµi tËp 2: ph©n tÝch ®o¹n trÝch (SGK): a) C©u hái ®Çu tiªn a) C©u hái ®Çu tiªn cña Tõ: “Cã lÏ cña Tõ lµ hái vÒ thêi h«m nay ®· lµ mång hai. C¸ch nãi nhÑ nhµng. lµm dÞu ®i kh«ng khÝ c¨ng th¼ng trong quan hÖ vî chång khi l©m vµo hoµn c¶nh khã kh¨n. nh¾c khÐo ®Õn mét sù viÖc kh¸c cã liªn quan (ngêi thu tiÒn nhµ). Kh«ng ph¶i chØ g× kh¸c? hái vÒ thêi gian mµ thùc chÊt.lêi van xin. b) C©u “nh¾c khÐo” thø hai: “HÌn HS th¶o luËn nhãm. vµ ph¸t biÓu Tõ ®ã suy ra. Tõ muèn nh¾c Hé ®i nhËn tiÒn vÒ ®Ó tr¶ c¸c kho¶n nî (Chñ ý vi ph¹m ph¬ng ch©m c¸ch thøc) c) T¸c dông c¸ch nãi cña Tõ . Tõ kh«ng nãi trùc tiÕp ®Õn viÖc tr¶ tiÒn nhµ. (Hµng th¸ng chÊt cã hµm ý nãi víi cø vµo k× ®Çu th¸ng th× chång Tõ Hé ®iÒu g×? ®Òu ®i nhËn tiÒn nhuËn bót ).Tõ thÓ hiÖn ý muèn cña m×nh th«ng qua c©u hái bãng giã vÒ ngµy th¸ng.. Anh ta 81 . s¸ng nay ®· ®Õn. HS th¶o luËn ph¶i gióp cho con ngêi ®äc ®îc ch÷.. giÔu cît c¸ch suy nghÜ kiÓu ®µn bµ. biÓu lé th¸i ®é mØa mai. ®¹i nµo mµ em thÊy ngêi thu tiÒn nhµ diÖn ph¸t biÓu.

biÓu ®¹t c¶m xóc. C¸ch tr¶ lêi võa ®¸p øng ®îc c©u hái. . ý nghÜa 82 .Líp nghÜa têng minh: C¶m nhËn vµ miªu t¶ hiÖn tîng sãng biÓn víi nh÷ng ®Æc ®iÓm.Líp nghÜa hµm ý: VÎ ®Ñp t©m hån cña ngêi thiÕu n÷ ®ang yªu: ®¾m say. Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc tæng kÕt Bµi tËp: Trong ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ dïng c¸ch nãi cã hµm ý trong ng÷ c¶nh cÇn thiÕt mang l¹i nh÷ng t¸c dông vµ chª mäi cÆp kÝnh cña nhµ hµng lµ kÝnh xÊu. C©u tr¶ lêi gióp ngêi ®äc x¸c ®Þnh ®îc anh ta lµ ngêi kh«ng biÕt ch÷ (v× kh«ng biÕt ch÷ nªn míi cÇn mua kÝnh). hµm ý cã thÓ mang l¹i: + TÝnh hµm sóc cho lêi nãi: lêi nãi ng¾n gän mµ chÊt chøa nhiÒu néi dung. ph¸t biÓu Bµi tËp 5: Chän c¸ch tr¶ lêi cã hµm ý trong c©u hái: “CËu cã thÝch truyÖn ChÝ PhÌo cña Nam Cao kh«ng?” HS th¶o luËn vµ ®a ra ph¬ng ¸n ®óng. Anh ta chª mäi cÆp kÝnh cña nhµ hµng v× kh«ng cã cÆp kÝnh nµo gióp anh ta ®äc ®îc ch÷. suy nghÜ.T¸c phÈm v¨n häc dïng c¸ch thÓ hiÖn cã hµm ý sÏ t¹o nªn tÝnh hµm sóc. t tëng cña t¸c gi¶ mét c¸ch tinh tÕ.T¸c phÈm v¨n häc dïng c¸ch thÓ hiÖn cã hµm ý th× cã t¸c dông vµ hiÖu qu¶ nghÖ thuËt nh thÕ nµo? HS ®äc l¹i bµi th¬. Bµi tËp 5: C¸ch tr¶ lêi cã hµm ý cho c©u hái: "CËu cã thÝch truyÖn ChÝ PhÌo cña Nam Cao kh«ng?” + Ai mµ ch¼ng thÝch? + Hµng chÊt lîng cao ®Êy! + Xa cò nh tr¸i ®Êt råi! VÝ ®em vµo tËp ®o¹n trêng Th× treo gi¶i nhÊt chi nhêng cho ai? II. tin yªu . b) C©u tr¶ lêi thø hai: “BiÕt ch÷ th× ®· kh«ng cÇn mua kÝnh”.Bµi tËp 4: ChØ ra líp nghÜa têng minh vµ hµm ý cña bµi th¬ Sãng . Tæng kÕt T¸c dông vµ hiÖu qu¶ cña c¸ch nãi cã hµm ý: Tuú thuéc vµo hoµn c¶nh giao tiÕp. võa gióp anh ta gi÷ ®îc thÓ hiÖn. tr¹ng th¸i cña nã. nång nµn. ®a nghÜa. Bµi tËp 4: Líp nghÜa têng minh vµ hµm ý cña bµi th¬ Sãng . s©u s¾c.

tiÕn tr×nh lªn líp Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc t×m hiÓu chung 1.Môc tiªu bµi häc . miÒn §«ng Nam Trung Quèc.Néi dung.Ph¬ng ph¸p thuyÕt tr×nh kÕt hîp víi ph¸t vÊn theo tiÕn tr×nh quy n¹p. . s©u s¾c víi ngêi nghe HS th¶o luËn. con ngêi? . sau Lç TÊn cã v« vµn Lç TÊn” (Qu¸ch M¹t Nhîc) + Tuæi trÎ cña Lç TÊn ®· nhiÒu lÇn 83 . . C. giµu h×nh ¶nh mang tÝnh biÓu tîng cña Lç TÊn trong t¸c phÈm nµy. quª ë phñ ThiÖu Hng. B. ®ín hÌn cña ngêi Trung Hoa vµo cuèi thÕ kØ XIX vµ sù cÊp thiÕt ph¶i cã ph¬ng thuèc ch÷a bÖnh cho quèc d©n : lµm cho ngêi d©n gi¸c ngé c¸ch m¹ng vµ c¸ch m¹ng g¾n bã víi nh©n d©n.hiÖu qu¶ nh thÕ nµo? + HiÖu qu¶ m¹nh mÏ.VÞ trÝ cña Lç TÊn trong v¨n häc Trung Néi dung cÇn ®¹t I. ¤ng lµ nhµ v¨n c¸ch m¹ng lçi l¹c cña Trung Quèc thÕ kØ XX. GV gîi ý: .TiÓu sö. T¸c gi¶ + Lç TÊn (1881-1936) tªn thËt lµ Chu Thô Nh©n. “Tríc Lç tÊn cha hÒ cã Lç TÊn.HiÓu ®îc Thuèc lµ håi chu«ng c¶nh b¸o vÒ sù mª muéi. kÕt hîp víi nh÷ng hiÓu biÕt c¸ nh©n ®Ó giíi thiÖu nh÷ng nÐt chÝnh vÒ Lç TÊn. sóc tÝch. SGV. chän ph+ Sù v« can. HS ®äc môc TiÓu dÉn.Ph¬ng tiÖn chÝnh: SGK. kh«ng ph¶i chÞu tr¸ch ¬ng ¸n tr¶ lêi ®óng nhiÖm cña ngêi nãi vÒ hµm ý (v× hµm ý lµ do ngêi nghe suy ra) + TÝnh lÞch sù vµ thÓ diÖn tèt ®Ñp trong giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ ®äc v¨n: Thuèc Lç TÊn A. Gi¸o ¸n.Ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc .N¾m ®îc c¸ch viÕt c« ®äng. T×m hiÓu chung 1. cã thÓ su tÇm mét sè tranh ¶nh vÒ Lç TÊn vµ x· héi Trung Quèc cuèi thÕ kØ XIX. tØnh ChiÕt Giang.

§ã lµ c¨n bÖnh ®ín hÌn. h¬n chôc tËp t¹p v¨n cã gi¸ trÞ phª ph¸n. nhng nh©n d©n l¹i an phËn chÞu nhôc. Ph¸p. X· héi Trung Hoa biÕn thµnh nöa phong kiÕn. GV nªu c©u hái: T¸c phÈm Thuèc ®îc s¸ng t¸c trong hoµn c¶nh nµo? . Nga.Con ®êng gian nan ®Ó chän ngµnh nghÒ cña Lç TÊn? . ®æi nghÒ ®Ó t×m mét con ®êng cèng hiÕn cho d©n téc: tõ nghÒ khia má ®Õn hµng h¶i råi nghÒ y.Quèc? . + Quan ®iÓm s¸ng t¸c v¨n nghÖ cña Lç TÊn ®îc thÓ hiÖn nhÊt qu¸n trong toµn bé s¸ng t¸c cña «ng: phª ph¸n nh÷ng c¨n bÖnh tinh thÇn khiÕn cho quèc d©n mª muéi. TruyÖn cò viÕt theo lèi míi. §©y lµ thêi k× ®Êt níc Trung Hoa bÞ c¸c ®Õ quèc Anh. c¶n trë nghiªm träng con ®êng gi¶i phãng d©n téc.HS ®äc TiÓu dÉn. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c truyÖn Thuèc Thuèc ®îc viÕt n¨m 1919.Quan ®iÓm s¸ng t¸c v¨n nghÖ cña Lç TÊn? 2. võa nãi lªn t©m huyÕt cña mét ngêi con u tó cña d©n téc. Con ®êng gian nan ®Ó chän ngµnh nghÒ cña Lç TÊn võa mang ®Ëm dÊu Ên lÞch sö Trung Hoa thêi cËn hiÖn ®¹i. nöa thuéc ®Þa. Bµng hoµng. §øc. + T¸c phÈm chÝnh: AQ chÝnh truyÖn (KiÖt t¸c cña v¨n häc hiÖn ®¹i Trung Quèc vµ thÕ giíi). ®óng vµo lóc cuéc vËn ®éng Ngò tø bïng næ. “Ngêi Trung Quèc ngñ mª trong mét c¸i nhµ hép b»ng s¾t kh«ng cã cöa sæ” (Lç TÊn). NhËt x©u xÐ. tù tho¶ m·n. ChÝnh nhµ c¸ch m¹ng lçi l¹c thêi nµy lµ T«n Trung S¬n còng nãi: “Trung Quèc Êy víi mét 84 . c¸c tËp Gµo thÐt. cuèi cïng lµm v¨n nghÖ ®Ó thøc tØnh quèc d©n ®ång bµo. tÝnh chiÕn ®Êu cao 2. tù tho¶ m·n “ngñ say trong mét c¸i nhµ hép b»ng s¾t kh«ng cã cöa sæ”. kÕt hîp nh÷ng hiÓu biÕt c¸ nh©n ®Ó tr×nh bµy.

NhËn thøc râ thùc tr¹ng nhËn cña nhan ®Ò? Liªn t. MÑ phÈm (h·y ®Æt tiªu ®Ò Thuyªn ®a tiÒn cho chång ra chç hµnh cho 4 phÇn cña truyÖn h×nh ngêi céng s¶n mua b¸nh bao tÈm ng¾n). ph¶n ¸nh mét qu¸ tr×nh suy t nÆng nÒ cña Lç TÊn GV gîi dÉn: NghÜa (®éng c¬ vµ môc ®Ých ®æi nghÒ cña ®en. ng¨n c¸ch bëi mét con ®êng mßn (HËu qu¶ cña thuèc) 2. th¶o luËn vµ + PhÇn II: Thuyªn ¨n c¸i b¸nh bao tr×nh bµy tríc líp. l¹i mét c¬n ho (Uèng thuèc) + PhÇn III: Cuéc bµn luËn trong qu¸n trµ vÒ thuèc ch÷a bÖnh lao. nghÜa hµm Èn Lç TÊn).thøc cña ngêi d©n Trung Quèc thêi ëng gi÷a nhan ®Ò bÊy giê “ngu muéi vµ hÌn nh¸t”. Thuyªn nghe tim m×nh ®Ëp m¹nh kh«ng sao cÇm næi.th«ng ®iÖp: Ngêi Trung Quèc lµ mét con bÖnh trÇm träng”. nguyªn v¨n lµ "Dîc" (trong êi? tõ ghÐp Dîc phÈm). nhµ (Thuèc) víi chiÕc b¸nh v¨n kh«ng cã ý ®Þnh vµ còng kh«ng 85 . vÒ tªn “giÆc” H¹ Du (Bµn vÒ thuèc) + PhÇn IV: NghÜa ®Þa vµo dÞp tiÕt Thanh minh. Bè côc t×m hiÓu bè côc t¸c + PhÇn I: Thuyªn m¾c bÖnh lao. ®Ém m¸u nhng vÉn ho.hiÓu chøc ®äc. Hai ngêi mÑ tríc hai nÊm må: mét cña ngêi chÕt bÖnh. §äc. HS th¶o luËn vÒ ý 2. Thuèc ®· ra ®êi trong bèi c¶nh Êy víi mét th«ng ®iÖp: cÇn suy nghÜ nghiªm kh¾c vÒ mét ph¬ng thuèc ®Ó cøu d©n téc. m¸u vÒ ch÷a bÖnh cho con (Mua HS ®äc vµ tãm t¾t t¸c thuèc) phÈm. mét chÕt v× nghÜa ë hai khu vùc.hiÓu v¨n b¶n 1. Ho¹t ®éng 2: Tæ II. ®a tay vuèt ngùc. ý nghÜa nhan ®Ò truyÖn vµ nghÜa nhan ®Ò truyÖn h×nh tîng chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u vµ h×nh tîng chiÕc Nhan ®Ò "Thuèc" b¸nh bao tÈm m¸u ng+ Thuèc. GV gîi ý cho häc sinh 1.

nghÜa ®en cña tªn truyÖn lµ: thuèc ch÷a bÖnh lao. mäi ngêi cÇn ph¶i gi¸c ngé ra r»ng c¸i gäi lµ thuèc ch÷a bÖnh lao ®îc sïng b¸i lµ mét thø thuèc ®éc. Tªn truyÖn chØ cã thÓ dÞch lµ Thuèc (Tr¬ng ChÝnh). Mét ph¬ng thuèc u mª ngu muéi gièng hÖt ph¬ng thuèc mµ «ng thÇy lang bèc cho bè Lç TÊn bÞ bÖnh phï thòng víi hai vÞ “kh«ng thÓ thiÕu” lµ rÔ c©y nøa kinh s¬ng ba n¨m vµ mét ®«i dÕ ®ñ con ®ùc. mang tÝnh khai s¸ng: ®©y lµ thø thuèc ®éc. + TÇng nghÜa ngoµi cïng lµ ph¬ng thuèc truyÒn thèng ch÷a bÖnh lao. Nh vËy. bè mÑ th»ng Thuyªn ®· ¸p ®Æt cho nã mét ph¬ng thuèc qu¸i gë. + Trong truyÖn. + H×nh tîng chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u “B¸nh bao tÈm m¸u ngêi”. Thø mµ «ng bµ Hoa Thuyªn xem lµ “tiªn dîc” ®Ó cøu m¹ng th»ng con “mêi ®êi ®éc ®inh” ®· kh«ng cøu ®îc nã mµ ngîc l¹i ®· giÕt chÕt nã . nghe nh chuyÖn thêi trung cæ nhng vÉn x¶y ra ë níc Trung Hoa tr× trÖ. tªn truyÖn cßn hµm nghÜa s©u xa h¬n. Nhan ®Ò truyÖn cã nhiÒu nghÜa. TÇng nghÜa thø nhÊt . VÞ thuèc (NguyÔn Tu©n) chø kh«ng thÓ dÞch lµ §¬n thuèc (Phan Kh¶i). Vµ c¶ ®¸m ngêi trong qu¸n trµ còng cho r»ng ®ã lµ thø thuèc tiªn. 86 . lµm cho mäi ngêi chó ý vµ t×m c¸ch ch¹y ch÷a”. con c¸i dÉn ®Õn c¸i chÕt oan uæng cña «ng cô.bao tÈm m¸u? C©u hái gîi ý: T¹i sao kh«ng ph¶i lµ chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u ngêi kh¸c mµ l¹i ph¶i tÈm m¸u ngêi c¸ch m¹ng H¹ Du? ®Æt ra vÊn ®Ò bèc thuèc cho x· héi mµ chØ muèn “l«i hÕt bÖnh tËt cña quèc d©n.®ã lµ thø thuèc mª tÝn.

«ng Ba. mua m¸u ngêi c¸ch m¹ng ®Ó ch÷a bÖnh. + Ngêi tham gia bµn luËn t¸n thëng rÊt ®«ng song ph¸t ng«n chñ yÕu vÉn lµ tªn ®ao phñ C¶ Khang. Víi hiÖn tîng chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u H¹ Du. c¶ Khang. th« lç cña C¶ Khang 87 . + Nh÷ng lêi bµn luËn Êy.. + ChiÕc b¸nh bao .. kh«ng ®îc ngñ mª trong c¸i nhµ hép b»ng s¾t kh«ng cã söa sæ..Bé mÆt tµn b¹o. ngoµi ra cßn mét ngêi cã tªn kÌm theo ®Æc ®iÓm (cËu N¨m gï) vµ hai ngêi chØ cã ®Æc ®iÓm (“Ngêi tr©u hoa r©m”. + Tõ viÖc bµn vÒ c«ng hiÖu cña chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u H¹ Du chuyÓn sang bµn vÒ b¶n th©n nh©n vËt H¹ Du lµ diÔn biÕn tù nhiªn. Lç TÊn ®· cho ta thÊy: . cö ®¹i diÖn tr×nh bµy Ngêi Trung Quèc cÇn ph¶i tØnh giÊc.. ®æ m¸u cho sù nghiÖp gi¶i phãng n«ng d©n. 3.. “anh chµng hai m¬i tuæi”). Nh÷ng ngêi d©n Êy (bè mÑ th»ng Thuyªn.. Lç TÊn ®· ®Æt ra mét vÊn ®Ò hÕt søc hÖ träng lµ ý nghÜa cña hi sinh..mét ngêi x¶ th©n v× nghÜa. hîp lÝ.liÒu thuèc ®éc l¹i ®îc pha chÕ b»ng m¸u cña ngêi c¸ch m¹ng . ý nghÜa cuéc bµn luËn trong qu¸n trµ vÒ H¹ Du + Chñ ®Ò bµn luËn cña nh÷ng ngêi trong qu¸n trµ cña l·o Hoa tríc hÕt lµ c«ng hiÖu cña “thø thuèc ®Æc biÖt” chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u ngêi. Tªn truyÖn v× thÕ mang tÇng nghÜa thø ba: Ph¶i t×m mét ph¬ng thuèc lµm cho quÇn chóng gi¸c ngé c¸ch m¹ng vµ lµm cho c¸ch m¹ng g¾n bã víi quÇn chóng. HS th¶o luËn nhãm. Gv dÉn d¾t vµo c©u chuyÖn bµn luËn trong qu¸n trµ vÒ H¹ Du vµ yªu cÇu HS ph©n tÝch ý nghÜa cuéc bµn luËn ®ã.3.) l¹i döng dng.

Tõ mïa thu “tr¶m quyÕt” ®Õn mïa xu©n thanh minh ®· thÓ hiÖn m¹ch suy t l¹c quan cña t¸c gi¶.ch÷a ®îc c¶ nh÷ng bÖnh tËt vÒ tinh thÇn cho toµn x· héi víi ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt lµ mäi ngêi ph¶i gi¸c ngé c¸ch m¹ng. bÕ t¾c. Phñ ®Þnh vÞ thuèc lµ b»ng chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u. gieo mÇm. mua xu©n cã ý nghÜa kh«ng tîng trng.mïa xu©n t¶o mé. Buæi s¸ng ®Çu tiªn cã 3 c¶nh: c¶nh s¸ng tinh m¬ ®i mua b¸nh bao chÊm m¸u ngêi. + 3hê chi tiÕt vßng hoa trªn mé H¹ Du chñ ®Ò t tëng t¸c phÈm míi ®îc thÓ hiÖn trän vÑn. 88 .Lßng yªu níc cña ngêi chiÕn sÜ c¸ch m¹ng H¹ Du 4. t¸c gi¶ m¬ íc t×m kiÕm mét vÞ thuèc míi. nhê ®ã mµ kh«ng khÝ cña truyÖn vèn rÊt u buån t¨m tèi song ®iÒu mµ t¸c gi¶ ®a ®Õn cho ngêi ®äc kh«ng ph¶i lµ t tëng bi quan.. nhng thêi gian th× cã tiÕn triÓn. Èm mèc. HS t×m hiÓu ý nghÜa cña h×nh ¶nh vßng hoa trªn mé H¹ Du? HS lµm viÖc c¸ nh©n. Ba c¶nh gÇn nh liªn tôc. c¶nh qu¸n trµ. Mïa thu l¸ rông. thêi gian nghÖ thuËt vµ ý nghÜa cña chi tiÕt vßng hoa trªn mé H¹ Du + C©u chuyÖn x¶y ra trong 2 buæi sím vµo hai mïa thu.4.. c¶nh ph¸p trêng vµ c¶nh cho con ¨n b¸nh. + Vßng hoa trªn mé H¹ Du: Cã thÓ xem vßng hoa lµ cùc ®èi lËp cña “chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u”. diÔn ra trong mïa thu l¹nh lÏo. Kh«ng gian. Bèi c¶nh qu¸n trµ vµ ®êng phè lµ n¬i tô tËp cña nhiÒu lo¹i ngêi do ®ã h×nh dung ®îc d luËn vµ ý thøc x· héi. GV dÉn d¾t: Kh«ng gian nghÖ thuËt cña truyÖn lµ tï h·m. ph¶i hiÓu râ “ý nghÜa cña sù hi sinh” cña nh÷ng ngêi c¸ch m¹ng. ph¸t biÓu ý kiÕn .Bé mÆt l¹c hËu c¶u d©n chóng Trung Quèc ®¬ng thêi . Buæi s¸ng cuèi cïng lµ vµo dÞp tÕt Thanh minh. mïa xu©n ®©m chåi n¶y léc..

Môc tiªu bµi häc . d©n téc ®ã vÉn ch×m ®¾m trong mª muéi. c¸ch viÕt c« nhËn xÐt. ®¸nh gi¸ ®äng. phiÕu häc tËp. T×m hiÓu c¸ch më bµi 1. Ph¬ng tiÖn: S¸ch gi¸o khoa.BiÕt nhËn diÖn nh÷ng lçi thêng m¾c trong khi viÕt më bµi. kÕt bµi trong bµi v¨n nghÞ luËn A. Ph¬ng ph¸p: KÕt hîp lµm viÖc c¸ nh©n vµ tæ chøc th¶o luËn theo nhãm ®Ó ph©n tÝch ng÷ liÖu. Thuèc cña Lç TÊn thÓ hiÖn mét t¸c phÈm néi dung s©u s¾c: mét d©n téc cha ý thøc ®îc “bÖnh tËt” cña chÝnh m×nh vµ cha cã ®îc ¸nh s¸ng t tëng c¸ch m¹ng. GV tæ chøc cho HS . Tæng kÕt chøc tæng kÕt HS Víi cèt truyÖn ®¬n gi¶n. . kÕt bµi vµ cã ý thøc tr¸nh nh÷ng lçi nµy. gi¸o ¸n. tiÕn tr×nh lªn líp Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ I. giµu h×nh ¶nh mang tÝnh biÓu chung vÒ gi¸ trÞ cña tîng.§Ò tµi ®îc tr×nh bµy: gi¸ trÞ nghÖ t×m hiÓu c¸c c¸ch më thuËt cña t×nh huèng truyÖn trong Vî 89 . C. B. 2.Ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc 1.Ho¹t ®éng 3: Tæ III. ViÕt phÇn më bµi chøc rÌn luyÖn kÜ n¨ng viÕt phÇn më bµi 1.HiÓu mét c¸ch ®Çy ®ñ vÒ chøc n¨ng cña më bµi vµ kÕt bµi trong bµi v¨n nghÞ luËn. CÇn híng dÉn HS chuÈn bÞ tèt bµi ë nhµ. lµm v¨n: RÌn luyÖn kÜ n¨ng më bµi. rót ra c¸c kÕt luËn cÇn thiÕt cho bµi häc.Cã ý thøc vËn dông mét c¸ch linh ho¹t c¸c kiÓu më bµi vµ kÕt bµi trong khi viÕt v¨n nghÞ luËn. .N¾m v÷ng h¬n c¸c kiÓu më bµi vµ kÕt bµi th«ng dông trong v¨n nghÞ luËn.Néi dung. .

Th«ng b¸o chÝnh x¸c. + MB3: Nh÷ng kh¸m ph¸ ®éc ®¸o. chó ý vµ phï hîp h¬n c¶ víi yªu cÇu tr×nh bµy ®Ò tµi 2.§Ò tµi: Suy nghÜ cña anh (chÞ) vÒ nh©n vËt «ng l¸i ®ß trong tuú bót Ngêi l¸i ®ß s«ng §µ (NguyÔn Tu©n) . II. s©u s¾c cña Nam Cao vÒ ®Ò tµi ngêi n«ng d©n trong t¸c phÈm ChÝ PhÌo. 3. ViÕt phÇn kÕt bµi 1. Tõ hai bµi tËp trªn.C¶ 3 më bµi ®Òu theo c¸ch gi¸n tiÕp. . GV tæ chøc cho HS t×m hiÓu c¸c kÕt bµi (SGK) cho ®Ò bµi: Suy nghÜ cña anh (chÞ) vÒ nh©n vËt «ng l¸i ®ß trong tuú bót Ngêi l¸i nhÆt cña Kim L©n. ®éc lËp cña d©n téc ViÖt Nam + MB2: NÐt ®Æc s¾c cña t tëng.bµi cho ®Ò bµi: Ph©n tÝch gi¸ trÞ nghÖ thuËt cña t×nh huèng truyÖn trong t¸c phÈm Vî nhÆt (Kim L©n) HS ®äc kÜ c¸c më bµi (SGK) ph¸t biÓu ý kiÕn 2. . gîi sù høng thó víi vÊn ®Ò ®îc tr×nh bµy trong v¨n b¶n. GV lÇn lît cho HS ph©n tÝch c¸c c¸ch më bµi (SGK): a) §o¸n ®Þnh ®Ò tµi ®îc triÓn khai trong v¨n b¶n. T×m hiÓu c¸c kÕt bµi . t¹o ®îc Ên tîng. t¹o ra sù hÊp dÉn. Yªu cÇu phÇn më bµi . dÉn d¾t tù nhiªn. hÊp dÉn cña c¸c më bµi. dÉn ®¾t tù nhiªn. b) Ph©n tÝch tÝnh tù nhiªn. tr×nh bµy tríc líp 3.C¸ch kÕt bµi 2 phïh îp h¬n víi yªu cÇu tr×nh bµy ®Ò tµi: §¸nh gi¸ kh¸i qu¸t vÒ ý nghÜa cña h×nh tîng nh©n 90 . ng¾n gän vÒ ®Ò tµi .§o¸n ®Þnh ®Ò tµi: + MB1: quyÒn tù do. ph¸t biÓu tríc líp Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc rÌn luyÖn kÜ n¨ng viÕt phÇn kÕt bµi 1. HS th¶o luËn nhãm. hÊp dÉn sù chó ý cña ngêi ®äc híng tíi ®Ò tµi. HS cho biÕt phÇn më bµi cÇn ®¸p øng yªu cÇu g× trong qu¸ tr×nh t¹o lËp v¨n b¶n? HS lµm viÖc c¸ nh©n. Ph©n tÝch c¸ch më bµi . nghÖ thuËt bµi th¬ Tèng biÖt hµnh cña Th©m T©m.C¸ch më bµi thø 3: më bµi gi¸n tiÕp.Híng ngêi ®äc (ngêi nghe) vµo ®Ò tµi mét c¸ch tù nhiªn.

HiÓu râ tÝnh c¸ch Nga kiªn cêng. lùc lîng. tÝnh m¹ng vµ cña c¶i ®Ó gi÷ v÷ng ®éc lËp. 2.C¶ hai kÕt bµi ®Òu t¸c ®éng m¹nh mÏ ®Õn nhËn thøc vµ t×nh c¶m cña ngêi ®äc.Gîi liªn tëng réng h¬n.Môc tiªu bµi häc Gióp HS: . s©u s¾c h¬n. mÊt m¸t. GV lÇn lît cho HS ph©n tÝch c¸c kÕt bµi (SGK) HS ®äc kÜ.KÕt bµi 2: Ên tîng ®Ñp ®Ï.KÕt bµi 1: Tuyªn bè ®éc lËp vµ kh¼ng ®Þnh quyÕt t©m cña toµn d©n téc ViÖt Nam ®em tinh thÇn. . vît lªn sù c« ®¬n. kh«ng bao giê phai nhµo vÒ h×nh ¶nh mét phè huyÖn nghÌo trong c©u chuyÖn Hai ®øc trÎ cña Th¹ch Lam. 3. liªn tëng s©u s¾c cho ngêi ®äc. nªu ®¸nh gi¸ kh¸i qu¸t cña ngêi viÕt vÒ nh÷ng khÝa c¹nh næi bËt nhÊt cña vÊn ®Ò. .Cïng suy ngÉm vÒ sè phËn con ngêi: Sè phËn mçi ngêi thêng kh«ng ph¼ng phiu mµ ®Çy Ðo le. kh¾c ho¹ tÝnh c¸ch vµ sö dông chi tiÕt cña S«-l«-khèp. . ph¸t biÓu tríc líp ®äc v¨n: Sè phËn con ngêi (TrÝch) S«-l« -khèp A. tr¾c trë.Th«ng b¸o vÒ sù kÕt thóc cña viÖc tr×nh bµy ®Ò tµi. . th¶o luËn nhãm. Tõ hai bµi tËp trªn anh (chÞ) h·y cho biÕt phÇn kÕt bµi cÇn ®¸p øng yªu cÇu g× trong qu¸ tr×nh t¹o lËp v¨n b¶n? HS lµm viÖc c¸ nh©n. 3. ®ång thêi gîi suy nghÜ. 91 . Ph©n tÝch c¸c kÕt bµi .N¾m ®îc nghÖ thuËt kÓ chuyÖn.®ß s«ng §µ (NguyÔn Tu©n) HS ®äc kÜ c¸c kÕt bµi (SGK) ph¸t biÓu ý kiÕn 2. Con ngêi ph¶i cã ®ñ b¶n lÜnh vµ lßng nh©n hËu ®Ó lµm chñ sè phËn cña m×nh. Yªu cÇu cña phÇn kÕt bµi . . ®au th¬ng. cö ®¹i diÖn tr×nh bµy. nh©n hËu. vËt «ng l¸i ®ß.

Gi¸o ¸n. . cña d©n téc. cã thÓ su tÇm mét sè tranh ¶nh vÒ S«-l«-khèp vµ vÒ ®Êt níc vµ con ngêi Nga (thêi X«-viÕt) cã thÓ sö dông mét sè ®Üa h¸t quen thuéc thêi chiÕn tranh chèng Ph¸t xÝt. C.B. ®îc vinh dù nhËn nÐt chÝnh vÒ t¸c gi¶ gi¶i thêng Nobel vÒ v¨n häc n¨m 1965 S«-l«-khèp. tiÕn tr×nh lªn líp Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ I. S«-l«-khèp am hiÓu vµ ®ång c¶m s©u s¾c víi nh÷ng con ngêi trªn m¶nh ®Êt quª h¬ng.Cuéc ®êi vµ sù nghiÖp cña S«-l«ph¸t biÓu khèp g¾n bã mËt thiÕt víi sù ra ®êi cña mét chÕ ®é.S«-l«-khèp (1905-1984) lµ nhµ (SGK) tãm t¾t nh÷ng v¨n X«-viÕt lçi l¹c.Ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc . .Ph¬ng tiÖn chÝnh: SGK.A. SGV. HS ®äc TiÓu dÉn . T¸c gi¶ 1. T×m hiÓu chung chøc t×m hiÓu chung 1.Ph¬ng ph¸p thuyÕt tr×nh kÕt hîp víi ph¸t vÊn theo tiÕn tr×nh quy n¹p. ®Ëm b¶n s¾c v¨n ho¸ ngêi d©n C«d¾c.Phong c¸ch nghÖ thuËt cña S«-l«khèp: nÐt næi bËt lµ viÕt ®óng sù thËt. Lµ nhµ v¨n xuÊt th©n tõ n«ng d©n lao ®éng. nh©n d©n còng nh vÒ sè phËn c¸ nh©n con ngêi. ¤ng kh«ng nÐ tr¸nh nh÷ng sù thËt dï kh¾c nghiÖt trong khi ph¶n ¸nh nh÷ng bøc tranh thêi ®¹i réng lín. («ng cßn ®îc nhËn gi¶i thëng v¨n häc Lª-nin. nh÷ng ch©n dung sè 92 . tr¨n trë vÒ sè phËn cña ®Êt níc. nh÷ng c¶nh ®êi.chÕ ®é x· héi chñ nghÜa t¹i vïng ®Êt S«ng §«ng trï phó. §Æc ®iÓm næi bËt trong chñ nghÜa nh©n ®¹o cña S«-l«-khèp lµ viÖc quan t©m.Néi dung. . gi¶i thëng v¨n häc quèc gia). HS lµm viÖc c¸ nh©n.

Nh©n vËt An-®r©y X«-c«-lèp a) Hoµn c¶nh vµ t©m tr¹ng An-®r©y X«-c«-lèp sau chiÕn tranh: .2. (HS lµm viÖc c¸ nh©n. ®Êt §øc”. Nhng ®ung s¸ng ngµy mång 9 th¸ng n¨m.N¨m 1944. Trong s¸ng t¸c cña «ng. phËn ®au th¬ng. Sau khi lÇn lît mÊt tÊt c¶ ngêi th©n. Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc ®äc. chÊt bi vµ chÊt hïng. HS dùa vµo TiÓu dÉn ph¸t biÓu vÞ trÝ cña truyÖn ng¾n Sè phËn con ngêi trong nÒn v¨n häc X«-viÕt. §äc. ®¹i uý ph¸o binh. 93 . II. X«-c«-lèp biÕt râ sù nguy h¹i cña rîu nhng anh vÉn cø uèng.Lêi t©m sù cña anh khi t×m ®Õn chÐn rîu ®Ó dÞu bít nçi ®au: “ph¶i nãi r»ng t«i ®· thËt sù say mª c¸i mãn nguy h¹i Êy”. 1 th»ng thiÖn x¹ §øc ®· giÕt chÕt mÊt An-n«-t«-li. GV ®Þnh híng ®Ó HS ph©n tÝch nh©n vËt An-®r©y S«-c«-lèp. 2. chó häc sinh giái to¸n. T¸c phÈm TruyÖn ng¾n Sè phËn con ngêi cña S«-l«-khèp lµ cét mèc quan träng më ra ch©n trêi míi cho v¨n häc X« ViÕt. “Trong ngêi cã c¸i g× ®ã vì tung ra” trë thµnh “ngêi mÊt h«n”. ®øa con trai yªu quÝ ®ang cïng anh tiÕn ®¸nh BÐclin.Lêi t©m sù Êy hÐ më sù bÕ t¾c cña anh. ngµy chiÕn th¾ng. a) Ph©n tÝch hoµn c¶nh vµ t©m tr¹ng An®r©y Sau khi chiÕn tranh kÕt thóc vµ tríc khi gÆp bÐ Va-ni-a. TruyÖn cã mét dung lîng t tëng lín khiÕn cho cã ngêi liÖt nã vµo lo¹i tiÓu thuyÕt anh hïng ca. NiÒm hi väng cuèi cïng gióp anh b¸m vÝu vµo cuéc ®êi nµy lµ Ana-t«-li. sau khi tho¸t khái c¶nh n« lÖ cña tï binh. ph¸t biÓu tríc líp). Anh ®· “ch«n niÒm vui síng vµ niÒm hi väng cuèi cïng trªn ®Êt ngêi.hiÓu v¨n b¶n 1. X«-c«-lèp ®îc biÕt mét tin ®au ®ín: th¸ng 6 n¨m 1942 vî vµ hai con g¸i anh ®· bÞ bän ph¸t xÝt giÕt h¹i. chÊt sö thi vµ chÊt t©m lÝ lu«n ®îc kÕt hîp nhuÇn nhuyÔn.hiÓu v¨n b¶n 1. . X«-c«-lèp r¬i vµo nçi ®au cïng cùc.

søc m¹nh c¶u t×nh yªu th¬ng sëi Èm tr¸i tim c« ®¬n.b) An-®r©y ®· nhËn bÐ Va-ri-a lµm con nh thÕ nµo? §iÒu g× ®· khiÕn anh cã quyÕt ®Þnh nhanh chãng nh vËy? (HS th¶o luËn nhãm. còng lµ mét n¹n ®¸ng th¬ng cña chiÕn tranh. . rÝu rÝt lÝu lo vang c¶ buång l¸i. b) An-®r©y gÆp bÐ Va-ri-a Gi÷a lóc ®ang l©m vµo t©m tr¹ng buån ®au. 94 .. cö ®¹i diÖn tr×nh bµy). ch¨m sãc nã.. T¸c gi¶ t¶ viÖc X«-c«-lèp nhËn Va-ri-a lµm con nu«i rÊt s©u s¾c vµ c¶m ®éng. BiÓu d¬ng.. “hai bµn tay lÈy bÈy”. S«-l«-khèp còng kh«ng ngÇn ng¹i nãi lªn c¸i gi¸ rÊt ®¾t cña chiÕn th¾ng. t×nh phô tö thiªng liªng vµ tinh thÇn tr¸ch nhiÖm ®· thøc tØnh tr«ng X«-c«-lèp. Cßn X«-c«-lèp “m¾t mê ®i”. Vµ khi hiÓu râ t×nh tr¹ng cña Va-ri-a hiÖn t¹i.søc tè c¸o chiÕn tranh ph¸t xÝt m¹nh mÏ cña t¸c phÈm. chØ cã thÓ diÔn t¶ b»ng nh÷ng giät níc m¾t. . Anh quyÕt ®Þnh nhËn Va-ria lµm con. bÕ t¾c.Khi nh×n thÊy Va-ri-a tõ xa: “Th»ng bÐ r¸ch b¬n x¬ míp. ë toµn bé ®o¹n nµy. ngîi ca khÝ ph¸ch anh hïng cña nh©n d©n.Víi lßng nh©n hËu. Nçi ®au kh«ng thÓ diÔn t¶ thµnh lêi.. . nh÷ng ®au khæ tét cïng cña con ngêi do chiÕn tranh g©y nªn.X«-c«-lèp kh«ng cÇm ®îc níc m¾t tríc h×nh ¶nh cËu bÐ Va-ni-a. cÆp m¾t th× cø nh nhiÒu ng«i sao s¸ng sau trËn ma ®ªm” råi “thÝch ®Õn nçi b¾t ®Çu thÊy nhí nã”. An-®r©y ®· gÆp bÐ Va-ri-a.X«-c«-lèp tuyªn bè anh lµ bè th× lËp tøc Va-ni-a chåm lªn «m h«n anh. Lßng th¬ng xãt d©ng lªn thµnh nh÷ng giät níc m¾t nãng hæi. . X«-c«-lèp t×m mäi c¸ch bï ®¾p t×nh c¶m cho Va-ria. ®em l¹i niÒm vui sèng..

GV ®Þnh híng cho 3.Khã kh¨n cña X«-c«-lèp khi nhËn bÐ Va-ri-a lµm con trong cuéc sèng thêng (HS lµm viÖc c¸ nh©n. vÕt th¬ng t©m hån vÉn ®au ®ín. h¹n cña chÊt tr÷ t×nh s©u l¾ng. d»n vÆt cña anh vÒ nh÷ng kÝ øc. toµn x· héi ®èi víi mçi sè phËn c¸ 95 . ChÊt tr÷ t×nh cña t¸c phÈm tr÷ t×nh vµ giäng Sè phËn con ngêi cã søc rung c¶m v« ®iÖu cña ®o¹n trÝch. 2. HS lµm viÖc c¸ ®éc ®¸o.®iÓm nh×n cña t¸c gi¶ hoµn toµn phï hîp víi ®iÓm nh×n cña nh©n vËt vµ v× vËy g©y ®îc niÒm xóc ®éng trùc tiÕp. Bªn c¹nh ®ã lµ nçi khæ t©m. Sù hoµ quyÖn chÆt chÏ chÊt tr÷ t×nh cña t¸c gi¶ vµ chÊt tr÷ t×nh cña nh©n vËt ®· më réng. §ã chÝnh lµ bi kÞch s©u s¾c trong sè phËn cña X«-c«-lèp.... Th¸i ®é cña ngêi kÓ chuyÖn HS t×m hiÓu vÒ: Th¸i . . nhËt: viÖc nu«i dìng. sù xen kÏ nhÞp nhµng giäng nh©n. nh©n vËt chÝnh). t×nh ngo¹i ®Ò ë cuèi kªu gäi sù quan t©m. vÕt th¬ng lßng kh«ng thÓ nµo hµn g¾n.Th¸i ®é cña ngêi trÇn thuËt lµ ®é cña ngêi kÓ ®ång c¶nh vµ tin tëng chuyÖn.§o¹n kÕt t¸c phÈm lµ lêi nh¾c nhë.. c) An-®r©y X«-c«-lèp c) Tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cao c¶ vµ ®· vît lªn nçi ®au vµ sù nghÞ lùc phi thêng cña X«-c«-lèp c« ®¬n nh thÕ nµo? .. tr¸ch nhiÖm cña truyÖn. ®Æc biÖt lµ viÖc kh«ng thÓ lµm “tæn th¬ng tr¸i tim bÐ báng cña Va-ri-a”. §ã còng lµ tÝnh ch©n thËt cña sè phËn con ngêi sau chiÕn tranh. Nhµ v¨n ®· s¸ng t¹o ra h×nh thøc tù sù GV gîi ý. t¨ng cêng ®Õn tèi ®a c¶m xóc nghÜ suy vµ nh÷ng liªn tëng phong phó cho ngêi ®äc. ph¸t biÓu tríc líp) nh÷ng rñi ro bÊt cø lóc nµo còng cã thÓ x¶y ra. 3. HS nhËn xÐt vÒ chÊt 2.X«-c«-lèp kh«ng ngõng v¬n lªn trong ý thøc nhng nçi ®au. ch¨m sãc. ý nghÜa lêi tr÷ . ph¸t biÓu ý ®iÖu cña ngêi kÓ chuyÖn (t¸c gi¶ vµ kiÕn.

nh©n (H×nh ¶nh “nh÷ng giät níc m¾t HS lµm viÖc c¸ nh©n. thiÕu sãt trong bµi lµm cña m×nh.tin tëng vµo nghÞ lùc phi thêng cña con ngêi c¸ch m¹ng 2. nh©n vËt mang tÇm sö thi. nghÖ thuËt cña truyÖn. . hai ngêi HS tæng hîp kiÕn thøc kÓ chuyÖn (t¸c gi¶ vµ nh©n vËt).S«-l«-khèp suy nghÜ s©u s¾c vÒ sè phËn con ngêi. ®¶m b¶o tÝnh ch©n thùc.Cñng cè nh÷ng kiÕn thøc v¨n häc vµ kÜ n¨ng lµm v¨n cã liªn quan ®Õn bµi häc. tiÕn tr×nh lªn líp Ho¹t ®éng cña thµy vµ trß Néi dung cÇn ®¹t Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt 1. t©m hån Nga. dòng c¶m. nhiÒu chi tiÕt t×nh tiÕt ®Ó kh¸m ph¸ chiÒu s©u tÝnh c¸ch nh©n vËt. m¾t “trong chiªm bao”) III. ®µn «ng hiÕm hoi nãng báng”. HS tæng hîp kiÕn thøc vµ ph¸t biÓu 96 .Cã ®Þnh híng vµ quyÕt t©m phÊn ®Êu ®Ó ph¸t huy u ®iÓm vµ kh¾c phôc thiÕu sãt trong c¸c bµi lµm s¾p tíi. X«-c«-lèp lµ biÓu tîng cña tÝnh c¸ch Nga.Môc tiªu bµi häc . .NhËn ra nh÷ng u ®iÓm. Nhê vµ ph¸t biÓu ®ã. HS nhËn xÐt vÒ nh÷ng suy nghÜ mµ nhµ v¨n göi g¾m qua t¸c phÈm. B.Ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc C. giät níc ph¸t biÓu ý kiÕn. . giµu lßng nh©n ¸i. Lµm v¨n: Tr¶ bµi lµm v¨n sè 6 A. t¹o ra mét ph¬ng thøc miªu t¶ lÞch sö míi: lÞch sö trong mèi quan hÖ mËt thiÕt víi sè phËn c¸ nh©n.S¸ng t¹o nhiÒu t×nh huèng nghÖ thuËt. 2.Néi dung. biÓu tîng cña con ngêi thÕ kû XX: kiªn cêng. Tæng kÕt 1.KiÓu truyÖn lång truyÖn. . thiÕu sãt. NghÖ thuËt tù sù: . HS nhËn xÐt vÒ cã thÓ vît qua sè phËn. nguyªn nh©n sinh ra nh÷ng u ®iÓm.

Ph©n tÝch ®Ò bµi viÕt sè 6 (vÝ dô . cho ®Õn ®êi chÞ em ChiÕn. g¹ch d. viÕt. cÇn 1. Chøng minh r»ng. Ph©n tÝch ®Ò chøc ph©n tÝch ®Ò 1. Ho¹t ®éng 2: Tæ II. X©y dùng ®¸p ¸n (dµn ý) chøc x©y dùng ®¸p ¸n (dµn ý) GV cïng HS x©y dùng 1. «ng cha. qu¶ ®· cã mét dßng s«ng truyÒn thèng gia ®×nh liªn tôc ch¶y tõ nh÷ng líp ngêi ®i tríc: tæ tiªn. GV nªu yªu cÇu: Khi ph©n tÝch: ph©n tÝch mét ®Ò bµi. ViÖt. .Néi dung vÊn ®Ò: Quan niÖm cña NguyÔn Thi (…) . "mµ biÓn th× réng ¾m […]. Råi tr¨m con yªu cÇu cña ®Ò. 2.Ph¹m vi t liÖu cÇn sö dông cho bµi sè 6.ThÓ lo¹i: NghÞ luËn v¨n häc. cÇn ph©n tÝch nh÷ng . Dµn ý ®îc x©y dùng theo 3 phÇn: dµn ý chi tiÕt cho ®Ò më bµi. ph©n tÝch ®Ò bµi viÕt .cã nªu lªn quan niÖm: ChuyÖn gia íi nh÷ng tõ ng÷ quan ®×nh còng dµi nh s«ng.ThÓ lo¹i nghÞ luËn vµ nh÷ng thao g×? H·y ¸p dông ®Ó t¸c lËp luËn chÝnh. . réng b»ng c¶ níc ta vµ ra ngoµi c¶ níc ta". Khi ph©n tÝch mét ®Ò bµi. mçi thÕ hÖ träng ®Ó chØ ra c¸c ph¶i ghi vµo mét khóc. PhÇn th©n bµi viÕt sè 6 bµi cÇn x©y dùng hÖ thèng luËn ®iÓm.GV ®Þnh híng. Ph©n tÝch: .Ho¹t ®éng 1: Tæ I.HS nhí l¹i kiÕn thøc chän ®Ò 1. th©n bµi.Ph¹m vi t liÖu: T¸c phÈm Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh cña NguyÔn Thi. con trong gia ®×nh cña NguyÔn Thi . s«ng cña gia ®×nh l¹i cïng ®æ vÒ mét biÓn. ¸p §Ò: Trong truyÖn ng¾n Nh÷ng ®øa dông ph©n tÝch.Thao t¸c chÝnh: chøng minh. trong thiªn truyÖn cña NguyÔn Thi. kÕt bµi. Mçi luËn ®iÓm cÇn cã c¸c luËn 97 . .Néi dung vÊn ®Ò.SGK trang 20) ph©n tÝch ®Ò.

§· vËn dông ®óng c¸c thao t¸c lËp ®Ó nhËn xÐt lÉn nhau. Söa ch÷a lçi bµi viÕt chøc Söa ch÷a lçi bµi C¸c lçi thêng gÆp: viÕt + ThiÕu ý. luËn chøng. cho ®Ò bµi nµy ë tiÕt ViÕt bµi lµm v¨n sè 6. tiªu biÓu.HÖ thèng luËn ®iÓm ®ñ hay khuyÕt ®iÓm. luËn cha? . trïng lÆp. s¾p xÕp ý kh«ng hîp lÝ. ch÷a bµi mét sè ®iÓm c¬ b¶n cô thÓ.GV nªu c©u hái ®Ó h. ý kh«ng GV híng dÉn HS trao râ. ®¸nh gi¸: gi¸ bµi viÕt . dÉn chøng) cã chÆt chÏ. cÇn rót kinh nghiÖm Ho¹t ®éng 7: Híng E. + KÜ n¨ng ph©n tÝch.Nh÷ng lçi vÒ kÜ n¨ng. diÔn ®¹t tèi nghÜa. phï hîp víi vÊn ®Ò hay kh«ng? . c¶m thô cßn kÐm. cha phï hîp víi tõng ý. ®æi ®Ó nhËn thøc lçi + Sù kÕt hîp c¸c thao t¸c nghÞ luËn vµ híng söa ch÷a. NhËn xÐt. Dµn ý cho ®Ò bµi sè 6 (vÝ dô lµ dµn ý (®¸p ¸n) lµm c¬ ®Ò bµi trªn) së ®Ó HS ®èi chiÕu víi Néi dung: xem l¹i phÇn gîi ý ®¸p ¸n bµi viÕt cña m×nh. kh¾c phôc. ®¸nh gi¸ bµi viÕt chøc nhËn xÐt.NghÞ luËn v¨n häc. Tæng kÕt rót kinh nghiÖm chøc tæng kÕt rót kinh nghiÖm Néi dung tæng kÕt vµ rót kinh GV tæng kÕt vµ nªu nghiÖm dùa trªn c¬ së chÊm. thiÕu träng t©m.C¸c luËn cø (lÝ lÏ.cø. cha hµi hßa.§· nhËn thøc ®óng vÊn ®Ò nghÞ . . Ho¹t ®éng 3: Tæ III.GV nhËn xÐt nh÷ng u. ®¸nh Néi dung nhËn xÐt. cßn dïng tõ viÕt c©u sai. thiÕu? S¾p xÕp hîp lÝ hay cha hîp lÝ? .GV cho HS tù nhËn luËn cha? xÐt vµ trao ®æi bµi . … Ho¹t ®éng 5: Tæ V. diÔn ®¹t. + DiÔn ®¹t cha tèt.… Ho¹t ®éng 4: Tæ IV. Híng dÉn häc ë nhµ dÉn häc ë nhµ + Mét sè ®Ò tham kh¶o: §Ò 1: Nh÷ng nghÞch lÝ vµ triÕt lÝ vÒ GV cho HS mét sè ®Ò cuéc ®êi vµ nghÖ thuËt trong truyÖn 98 . íng dÉn HS hoµn chØnh 2.

Tõ ®ã. gîi më nh÷ng tÇng ý nghÜa réng lín. §Ò 2: Ph©n tÝch nh÷ng nÐt ®Ñp cña ngêi Hµ Néi ë nh©n vËt c« HiÒn.Lµm quen víi víi mét nÐt ®éc ®¸o trong nghÖ thuËt v¨n xu«i cña Hª-minh-uª: tõ nh÷ng chi tiÕt gi¶n dÞ. tiÕn tr×nh lªn líp Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Ho¹t ®éng 1: Tæ Yªu cÇu cÇn ®¹t I.LËp dµn ý ®¹i c¬ng cho ®Ò 1 vµ dµn ý chi tiÕt cho ®Ò 2. khiÕn cho hai “nh©n vËt” chÝnh mang mét ý nghÜa biÓu tîng.Ph¬ng ph¸p thuyÕt tr×nh kÕt hîp víi ph¸t vÊn theo tiÕn tr×nh quy n¹p. . cã thÓ su tÇm mét sè tranh ¶nh. yªu cÇu luyÖn tËp. T×m hiÓu chung 99 .Néi dung. nªu NguyÔn Minh Ch©u. B.Ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc . . .C¶m nhËn ®îc vÎ ®Ñp kh«ng nh÷ng cña l·o ng phñ ®¬n ®éc vµ dòng c¶m mµ c¶ vÎ ®Ñp cña “nh©n vËt” c¸ kiÕm – k× phïng ®Þch thñ cña «ng. SGV. vèn thêng ®îc mét sè HS hiÖn nay a thÝch. cã thÓ rót ra mét bµi häc vÒ lèi viÕt: chèng lèi viÕt hoa mÜ mµ rçng tuÕch.Môc tiªu bµi häc . C. V× sao t¸c gi¶ cho c« HiÒn lµ “mét h¹t bôi vµng” cña Hµ Néi? + Yªu cÇu: . Gi¸o ¸n. mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm §äc v¨n: «ng giµ vµ biÓn c¶ (TrÝch) Hª-minguª A.tham kh¶o ®Ó tù ng¾n ChiÕc thuyÒn ngoµi xa cña luyÖn tËp ë nhµ.Ph¬ng tiÖn chÝnh: SGK. phim truyÒn h×nh vµ Ên phÈm vÒ Hª-minh-uª cã ®Ó tr×nh chiÕu tuú theo ®iÒu kiÖn cô thÓ. ch©n thùc cña mét cuéc s¨n b¾t c¸.ViÕt thµnh lêi v¨n mét vµi ý trong hai dµn ý ®· lËp ®îc.

+ T¸c phÈm tiªu biÓu cho lèi viÕt "T¶ng b¨ng tr«i": dung lîng c©u ch÷ Ýt nhng "kho¶ng trèng" ®îc t¸c gi¶ t¹o ra nhiÒu. tiÓu thuyÕt ¤ng giµ vµ biÎn c¶. ¤ng giµ vµ biÓn c¶ (The old man and the sea) + §îc xuÊt b¶n lÇn ®Çu trªn t¹p chÝ §êi sèng. vÞ trÝ cña ®o¹n trÝch häc. tiÓu thuyÕt cña nhiÒu thÕ hÖ nhµ v¨n trªn thÕ giíi. 2.HS lµm viÖc c¸ nh©n. 3. §o¹n trÝch + §o¹n trÝch n»m ë cuèi truyÖn. + §o¹n trÝch kÓ vÒ viÖc chinh phôc con c¸ kiÕm cña «ng l·o Xan-ti-ag«.chøc t×m hiÓu chung . chóng cã vai trß lín trong viÖc t¨ng c¸c líp nghÜa cho v¨n b¶n (T¸c gi¶ nãi r»ng t¸c phÈm lÏ ra dµi c¶ 1000 trang nhng «ng ®· rót xuèng chØ cßn bÊy nhiªu th«i). . Chu«ng nguyÖn hån ai (1940). Qua ®ã ngêi ®äc c¶m nhËn ®îc nhiÒu tÇng ý nghÜa ®Æc biÖt lµ vÎ 100 . + Nh÷ng tiÓu thuyÕt næi tiÔng cña Hª-ming-uª: MÆt trêi vÉn mäc (1926).GV nhËn xÐt vµ tãm t¾t nh÷ng néi dung c¬ b¶n. 1. Gi· tõ vò khÝ (1929). + T¸c phÈm g©y tiÕng vang lín vµ hai n¨m sau Hª-ming-uª ®îc trao gi¶i N«-ben. + TruyÖn ng¾n cña Hª-ming-uª ®îc ®¸nh gi¸ lµ nh÷ng t¸c phÈm mang phong vÞ ®éc ®¸o hiÕm thÊy.GV yªu cÇu 1 HS ®äc phÇn TiÓu dÉn (SGK) vµ Nªu nh÷ng ý chÝnh vÒ Hª-ming-uª. . + Tãm t¾t t¸c phÈm (SGK). Môc ®Ých cña nhµ v¨n lµ "ViÕt mét ¸ng v¨n xu«i ®¬n gi¶ vµ trung thùc vÒ con ngêi". O-nit Hª-ming-uª (18991961): + Nhµ v¨n MÜ ®Ó l¹i dÊu Ên s©u s¾c trong v¨n xu«i hiÖn ®¹i ph¬ng T©y vµ gãp phÇn ®æi míi lèi viÕt truyÖn.

®Õn gÇn. Mét cuéc t×m kiÕm con c¸ lín nhÊt.hiÓu v¨n 1. Khi trß chuyÖn víi m©y níc. tõ bé phËn . qu¸t vÒ hai h×nh tîng ®Ñp nhÊt ®êi. thµnh c«ng vµ thÊt b¹i cña ngêi nghÖ C©u hái 2: H×nh ¶nh sÜ ®¬n ®éc khi theo ®uæi íc m¬ nh÷ng vßng lîn cña con s¸ng t¹o råi tr×nh bµy nã tríc m¾t ngc¸ kiÕm ®îc nh¾c ®i êi ®êi. «ng ra kh¬i ®¸nh c¸. ®ång trong mét t×nh huèng c¨ng th¼ng ®èi lËp: t thÕ. Nhng con c¸ quan nµo cña «ng l·o? vÉn chËm r·i lîn vßng”.. nh¾c l¹i trong ®o¹n v¨n + §o¹n trÝch cã hai h×nh tîng: «ng gîi lªn nh÷ng ®Æc ®iÓm g× vÒ cuéc ®Êu l·o vµ con c¸ kiÕm. Ho¹t ®éng 2: Tæ II. C©u lµ mét con ngêi nh thÕ chuyÖn ®· më ra nhiÒu tÇng ý nghÜa nµo? NhËn xÐt kh¸i .®Ñp cña con ngêi trong viÖc theo ®uæi íc m¬ gi¶n dÞ nhng rÊt to lín cña ®êi m×nhvµ ý nghÜa biÓu tîng cña h×nh tîng con c¸ kiÕm.Con c¸ kiÕm m¾c c©u b¾t ®Çu vÒ con c¸ kiÕm tËp nh÷ng vßng lîn “vßng trßn rÊt lín”. Cuèi cïng kiÖt søc vµo ®Õn bê con C©u hái 1: Xan-ti-a-g« c¸ kiÕm chØ cßn tr¬ l¹i bé x¬ng. thÓ nghiÖm vÒ kiÕm. H×nh ¶nh «ng l·o vµ con c¸ b¶n ®o¹n trÝch kiÕm 1.GV yªu cÇu HS ®äc lít biÓn mªnh m«ng chØ mét m×nh «ng nhanh vµ tãm t¾t ®o¹n l·o.¤ng l·o ë trong hoµn c¶nh hoµn 101 . ®Õn + Xan-ti-a-g« lµ mét «ng giµ ®¸nh líp tãm t¾t theo yªu c¸ ë vïng nhiÖt lu. Khung c¶nh trêi . c¸. trung vµo nh÷ng gi¸c “con c¸ ®· quay trßn”. hµnh tr×nh nhäc nh»n næi bËt trong ®o¹n dòng c¶m cña ngêi lao ®éng trong trÝch: «ng l·o vµ con c¸ mét x· héi v« h×nh..hiÓu v¨n b¶n ®o¹n trÝch chøc ®äc. sau ®ã nªu mét ®uæi theo con c¸ lín. khi trÝch.…)? C©u hái 3: C¶m nhËn . phong ®é. Hai h×nh tîng gi÷a «ng l·o vµ co c¸ mang mét vÎ ®Ñp song song t¬ng (thêi ®iÓm. ngoan cêng cña lªn sù tiÕp nhËn tõ xa con c¸ trong cuéc chiÕn ®Êu Êy. Nh÷ng vßng lChøng minh r»ng în ®îc nh¾c l¹i rÊt nhiÒu lÇn gîi ra ®îc nh÷ng chi tiÕt nµy gîi vÎ ®Ñp hïng dòng. §· ba ngµy hai ®ªm cÇu cña GV. §äc. HS ®äc ë nhµ. khi ®¬ng ®Çu sè c©u hái vµ híng dÉn víi ®µn c¸ mËp x«ng vµo x©u xÐ con th¶o luËn.

nhng l·o còng hiÓu “nh÷ng có nh¶y ®Ó nã hÝt thë kh«ng khÝ”.®Õn toµn thÓ. Dån hÕt mäi ®au ®ín vµ nh÷ng g× cßn l¹i cña søc lùc vµ lßng kiªu h·nh. ¤ng l·o c¶m thÊy “mét có quËt ®ét ngét vµ có n¶y m¹nh ë sîi d©y mµ l·o ®ang nÝu b»ng c¶ hai tay”. C©u hái 4: H·y ph¸t hiÖn thªm mét líp nghÜa míi: ph¶i ch¨ng «ng l·o chØ c¶m nhËn ®èi tîng b»ng gi¸c quan cña mét ngêi ®i s¨n. . tõ ®oa nhËn xÐt vÒ mèi. ¤ng l·o còng ®· rÊt mÖt cã thÓ ®æ sôp xuèng bÊt k× lóc nµo. Nhng «ng l·o lu«n nhñ “m×nh sÏ cè thªm lÇn n÷a”. ¤ng l·o n¬ng vµo gií chß “lît tíi nã lîn ra. l·o lÇn ®Çu tiªn thÊy con c¸”. cao thîng h¬n mµy”. C©u hái 5: So s¸nh h×nh ¶nh con c¸ kiÕm tríc vµ sau khi «ng l·o chiÕm ®îc nã. L·o hiÓu con c¸ còng ®ang ngoan cêng chèng tr¶. “§Õn vßng thø ba. “Nã kh«ng thÓ lín nh thÕ ®îc”. ta sÏ nghØ”. l·o mong cho ®iÒu ®ã ®õng x¶y ra “®õng nh¶y. b×nh tÜnh. “®õng nh¶y”. C¶m thÊy chãng mÆt vµ cho¸ng v¸ng nhng «ng l·o vÉn ngoan cêng “Ta kh«ng thÓ tù ch¬i xá m×nh vµ chÕt tríc mét con c¸ nh thÕ nµy ®îc” l·o nãi. L·o kh«ng thÓ tin nçi ®é dµi cña nã “ “kh«ng” l·o nãi. mét kÎ chØ nh»m tiªu diÖt ®èi thñ cña m×nh? H·y t×m nh÷ng chi tiÕt chøng tá mét c¶m nhËn kh¸c l¹ ë ®©y. “l·o nghÜ: “Tao cha bao giê thÊy bÊt k× ai hïng dòng. Nh÷ng vßng lîn cña con c¸ hÑp dÇn. hÕt søc c¨ng th¼ng nhng còng hÕt søc ®Ñp ®Ï. duyªn d¸ng. ¤ng l·o 102 . l·o mang ra ®Ó ®¬ng ®Çu víi c¬n hÊp hèi cña con c¸. Nã ®· yÕu ®i nhng nã vÉn kh«ng khuÊt phôc. §iÒu nµy gîi cho anh (chÞ) suy nghÜ g×? V× sao cã thÓ coi con c¸ kiÕm nh mét biÓu tîng? toµn ®¬n ®éc. “mÖt thÊu x¬ng” “hoa m¾t” vÉn kiªn nhÉn võa th«ng c¶m víi con c¸ võa ph¶i khuÊt phôc nã. Hai ®èi thñ ®Òu dèc søc tÊn c«ng vµ dèc søc chèng tr¶.Cuéc chiÕn ®Êu ®· tíi chÆng cuèi. liªn hÖ gi÷a «ng l·o vµ con c¸ kiÕm. c¸” l·o nãi. L·o biÕt con c¸ sÏ nh¶y lªn.

§èi tîng chinh phôc cµng cao c¶.“Khi Êy con c¸. Néi dung t tëng cña ®o¹n th¶o luËn rót ra ý trÝch nghÜa t tëng cña ®o¹n H×nh tîng con c¸ kiÕm ®îc ph¸t trÝch. vÎ ®Ñp vµ søc lùc cña nã”. Nã lµ ®¹i diÖn cho h×nh ¶nh thiªn nhiªn tiªu biÓu cho vÎ 103 . Cuéc chiÕn ®Êu gian nan víi biÕt bao thö th¸ch ®au ®ín ®· t«n vinh vÎ ®Ñp cña ngêi lao ®éng: gi¶n dÞ vµ ngoan cêng thùc hiÖn b»ng ®îc íc m¬ cña m×nh. C¸i chÕt cña con c¸ còng béc lé vÎ ®Ñp kiªu dòng hiÕm thÊy c¶ «ng l·o vµ con c¸ ®Òu lµ k× phïng ®Þch thñ. GV tæ chøc cho HS 2.nhÊc con ngän lao phãng xuèng sên con c¸ “c¶m thÊy mòi s¾t c¾m phËp vµo. . ®Ñp ®Ï th× vÎ ®Ñp cña con ngêi ®i chinh phôc cµng ®îc t«n lªn. Hä xøng ®¸ng lµ ®èi thñ cña nhau. Con c¸ kiÕm mang ý nghÜa biÓu tîng. L·o rÊt tiÕc khi ph¶i giÕt nã. .Nhµ v¨n miªu t¶ vÎ ®Ñp cña con c¸ còng lµ ®Ó ®Ò cao vÎ ®Ñp cña con ngêi. ChÝnh th¸i ®é ®Æc biÖt. biÓu trùc tiÕp qua ng«n tõ cña ngêi kÓ chuyÖn. §©y lµ ®ßn ®¸nh quyÕt ®Þnh cuèi cïng ®Ó tiªu diÖt con c¸. kh¸c thêng nµy ®· biÕn con c¸ thµnh “nh©n vËt” chÝnh thø hai bªn c¹nh «ng l·o. sùc tØnh phãng vót lªn khái mÆt níc ph« hÕt tÇm vãc khæng lå. 2. l·o t× ngêi lªn Ên s©u råi dån hÕt träng lùc lªn c¸n dao”. ngang hµng víi «ng. mang c¸i chÕt trong m×nh. ®Æc biÖt lµ qua nh÷ng lêi trß chuyÖn cña «ng l·o víi con c¸ ta thÊy «ng l·o coi nã nh mét con ngêi. nhng vÉn ph¶i giÕt nã.

cßn cã lo¹i ng«n ng÷ nµo trùc tiÕp nãi lªn hµnh ®éng vµ th¸i ®é cña «ng l·o tríc con c¸ kiÕm n÷a kh«ng? Sö dông lo¹i ng«n ng÷ nµy cã t¸c dông g× ki nãi lªn mèi quan hÖ gi÷a «ng l·o vµ con c¸ kiÕm? .HS lµm viÖc c¸ nh©n víi v¨n b¶n råi th¶o ®Ñp . NghÖ thuËt ®o¹n trÝch §Æc ®iÓm ng«n ng÷ kÓ chuyÖn trong t¸c phÈm ¤ng giµ vµ biÓn c¶ cña Hª-minh-uª cã ng«n ng÷ cña ngêi kÓ chuyÖn vµ ng«n ng÷ trùc tiÕp cña «ng giµ ®îc thÓ hiÖn b»ng: “l·o nghÜ. “C¸ ¬i”.. «ng l·o nghÜ “ mµy cã quyÒn lµm thÕ”. Con c¸ kiÕm lµ biÓu tîng cña íc m¬ võa b×nh thêng gi¶n dÞ nhng ®ång thêi còng rÊt kh¸c thêng. cao thîng h¬n mµy. duyªn d¸ng. ngêi anh em ¹”.” + Ng«n ng÷ cña ngêi kÓ chuyÖn têng thuËt kh¸ch quan sù viÖc.. Lêi ®èi tho¹i híng tíi con c¸ kiÕm: “§õng nh¶y. dÉu sao th× mµy còng sÏ chÕt. “Tao cha tõng thÊy bÊt kú ai hïng dòng. “§õng nh¶y”.3. “l·o nãi . tÝnh chÊt kiªn hïng vÜ ®¹i cña tù nhiªn. Trong mèi quan hÖ phøc t¹p cña thiªn nhiªn víi con ngêi kh«ng ph¶i lóc nµo thiªn nhiªn còng lµ kÎ thï..”.. 104 .. Mµy muèn tao cïng chÕt n÷a µ?” “Mµy ®õng giÕt tao. + ý nghÜa cña lêi ph¸t biÓu trùc tiÕp: . c¸”. §©y lµ ng«n tõ trùc tiÕp cña nh©n vËt. «ng l·o nãi “c¸ nµy. b×nh tÜnh.. + Lêi ph¸t biÓu trùc tiÕp cña «ng l·o. Con ngêi vµ thiªn nhiªn cã thÓ võa lµ b¹n võa lµ ®èi thñ. cßn cã lo¹i ng«n ng÷ nµo trùc tiÕp nãi lªn hµnh ®éng vµ th¸i ®é cña «ng l·o tríc con c¸ kiÕm n÷a kh«ng? Sö dông lo¹i ng«n ng÷ nµy cã t¸c dông g× ki nãi lªn mèi quan hÖ gi÷a «ng l·o vµ con c¸ kiÕm? C©u hái 2: Ngoµi viÖc miªu t¶ b»ng lêi cña ngêi kÓ chuyÖn. c¸ µ..§a ngêi ®äc nh ®ang trùc tiÕp chøng kiÕn sù viÖc. Cã lóc nã lµ ®éc tho¹i néi t©m. 3. GV yªu cÇu HS ®äc l¹i ®o¹n trÝch vµ th¶o luËn: C©u hái 1: Ngoµi viÖc miªu t¶ b»ng lêi cña ngêi kÓ chuyÖn. l·o nãi. Nhng trong ®o¹n v¨n trÝch nã lµ ®èi tho¹i. cao c¶ mµ con ngêi Ýt nhÊt tõng theo ®uæi mét lÇn trong ®êi.

luËn nhãm. . sö dông giäng ®iÖu kh«ng phï hîp víi chuÈn mùc ng«n tõ cña bµi v¨n nghÞ luËn. Con ngêi ph¶i vît qua thö th¸ch gi¸ chung vÒ ®o¹n vît qua giíi h¹n cña chÝnh m×nh ®Ó trÝch.GV tãm t¾t l¹i bµi häc.ý nghÜa biÓu tîng cña con c¸ kiÕm . Ho¹t ®éng 3: Tæ III.Mèi quan hÖ gi÷a con ngêi vµ thiªn nhiªn . .N©ng cao kÜ n¨ng vËn dông nh÷ng c¸ch diÔn ®¹t kh¸c nhau ®Ó tr×nh bµy vÊn ®Ò mét c¸ch linh ho¹t. Ph¬ng ph¸p d¹y häc: 105 . viÕt c©u. tr¶ lêi c©u .Môc tiªu bµi häc .Cã ý thøc mét c¸ch ®Çy ®ñ vÒ chuÈn mùc ng«n tõ cña bµi v¨n nghÞ luËn.Néi dung ®èi tho¹i cho thÊy «ng l·o chiªm ngìng nã th«ng c¶m víi nã vµ c¶m thÊy nuèi tiÕc khi tiªu diÖt nã. viÕt ®éc ®¸o cña Hª-minh-uª: lu«n yªu cÇu HS rót ra ®Æt con ngêi ®¬n ®éc tríc thö nh÷ng nhËn xÐt. ®¸nh th¸ch. B.VÎ ®Ñp cña con ngêi trong hµnh tr×nh theo ®uæi vµ ®¹t ®îc íc m¬ cña m×nh.HS tù viÕt phÇn tæng väng cña m×nh. Xan-ti-a-g« coi con c¸ kiÕm nh mét con ngêi. . §o¹n v¨n tiªu biÓu cho nguyªn lý “T¶ng b¨ng tr«i “ cña Hªminh-uª.H×nh thøc ®èi tho¹i nµy chøng tá hái.Ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc 1. vµ con c¸ kiÕm ®Òu mang ý nghÜa biÓu tîng gîi ra nhiÒu tÇng nghÜa cña t¸c phÈm. Tæng kÕt chøc tæng kÕt §o¹n v¨n tiªu biÓu cho phong c¸ch . s¸ng t¹o. Lµm v¨n: DIÔN §¹T TRONG V¡N NGHÞ LUËN (hai tiÕt so¹n chung) A. Hai h×nh tîng «ng l·o kÕt.BiÕt c¸ch tr¸nh lçi vÒ dïng tõ. . lu«n v¬n tíi ®¹t ®îc míc m¬ kh¸t .

c¶m th106 Bíc 2: GV tiÕp tôc cho HS ph©n tÝch vÝ dô ë bµi tËp 2 vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái trong SGK. 2. h¬i giã nhí th¬ng. mang nÐt nghÜ chung: u sÇu.TiÕn tr×nh lªn líp TiÕt 1 Ho¹t ®éng cña GV & HS Bíc 1: GV cho HS t×m hiÓu vÝ dô (1) (2) trong SGK vµ lµm râ c¸c néi dung: . . lÆng lÏ rÊt phï hîp víi t©m tr¹ng Huy CËn trong tËp Löa thiªng.C¸c tõ ng÷ giµu tÝnh gîi c¶m (®×u hiu. phiÕu häc tËp cña häc sinh. ngËm ngïi dµi.Cho HS chØ ra nh÷ng tõ ng÷ dïng kh«ng phï hîp.Néi dung .. GA. cïng viÕt vÒ mét néi dung. §ã lµ nh÷ng tõ ng÷: nhµn rçi.Bµi häc nµy lµ bµi thùc hµnh nªn ph¬ng ph¸p d¹y chñ yÕu lµ kÕt hîp lµm viÖc c¸ nh©n. ë ®o¹n v¨n nµy ®· biÕt c¸ch trÝch l¹i c¸c tõ ng÷ ®îc dïng ®Ó nã chÝnh x¸c c¸i thÇn trong con ngêi B¸c vµ th¬ B¸c cña c¸c nhµ nghiªn cøu. Yªu cÇu HS söa l¹i nh÷ng tõ ng÷ nµy.®îc sö dông ®Òu thuéc lÜnh vùc tinh thÇn. mét tiÕng ®Þch buån. than van. ch¼ng thÝch lµm th¬. Ph¬ng tiÖn d¹y häc: SGK.§©y lµ hai ®o¹n v¨n nghÞ luËn cïng viÕt vÒ mét chñ ®Ò.Cïng tr×nh bµy mét néi dung c¬ b¶n gièng nhau nhng c¸ch dïng tõ ng÷ cña hai ®o¹n kh¸c nhau nh thÕ nµo? H·y chØ râ u ®iÓm vµ nhîc ®iÓm trong c¸ch dïng tõ cña mçi ®o¹n. . . ®iÖu ¸i t×nh. .Nhîc ®iÓm lín nhÊt cña ®o¹n v¨n (1) lµ dïng tõ thiÕu chÝnh x¸c. Tuy nhiªn. giµu tÝnh thuyÕt phôc. trao ®æi theo nhãm ®Ó hoµn thµnh c¸c bµi tËp. vÎ ®Ñp lung linh. Néi dung cÇn ®¹t I. lêi li tao. . C.ë ®o¹n v¨n (2) còng cßn m¾c mét sè lçi vÒ dïng tõ. ..C¸c tõ ng÷: linh hån Huy CËn. C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n nghÞ luËn . nçi h¾t hiu trong câi trêi. Tuy nhiªn mçi ®o¹n l¹i cã c¸ch dïng tõ ng÷ kh¸c nhau. c¸c nhµ th¬ kh¸c lµm cho v¨n cã h×nh ¶nh sinh ®éng. kh«ng phï hîp vãi ®èi tîng ®îc nãi tíi. s¸o Thiªn Thai.

Do ®ã c¸ch tiÕn hµnh còng t¬ng tù nh ë phÇn trªn.§èi tîng b×nh luËn vµ néi dung cô thÓ cña hai ®o¹n v¨n kh¸c nhau. C¸ch hµnh v¨n 107 Bíc 1: GV cho HS t×m hiÓu vÝ dô (1) (2) trong SGK vµ lµm râ c¸c néi dung theo yªu cÇu trong SGK. Th¸i ®é nµy ®îc thÓ hiÖn qua c¸ch xng h«. sö dông c¸c c©u ng¾n. X¸c ®Þnh giäng ®iÖu phï hîp trong v¨n nghÞ luËn.. TiÕt 2 III. ¬ng) cïng víi lèi xng h« ®Æc biÖt (chµng) vµ hµng lo¹t c¸c thµnh phÇn chøc n¨ng nªu bËt sù ®ång ®iÖu gi÷a ngêi viÕt (Xu©n DiÖu) víi nhµ th¬ Huy CËn.Bµi tËp yªu cÇu söa ch÷a lçi dïng tõ trong ®o¹n v¨n: + C¸c tõ ng÷ s¸o rçng. ch¼ng lµ g× c¶. 1. cã kÕt cÊu có ph¸p t¬ng tù nh nhau. ph¸t bÖnh. kiÖt t¸c. Bíc 4: GV híng dÉn HS tæng hîp l¹i vÊn ®Ò ®i ®Õn kÕt luËn yªu cÇu sö dông tõ ng÷ trong v¨n nghÞ luËn. II/ C¸ch sö dông vµ kÕt hîp c¸c kiÓu c©u trong v¨n nghÞ luËn KÕt cÊu phÇn nµy còng t¬ng tù nh phÇn mét: ba bµi tËp tù luËn vµ mét c©u hái tæng hîp. kh«ng phï hîp víi ®èi tîng: KÞch t¸c gia vÜ ®¹i.. + §o¹n v¨n cña NguyÔn Minh VÜ ®îc diÔn ®¹t theo kiÓu nªu ph¶n ®Ò: nªu ý kiÕn ®èi lËp råi ngay lËp tøc b¸c bá vµ nªu ý kiÕn cña m×nh. .Bíc 3: GV tiÕp tôc cho HS ph©n tÝch vÝ dô ë bµi tËp 3 vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái trong SGK. C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n nghÞ luËn .. + §o¹n v¨n cña chñ tÞch Hå ChÝ Minh thÓ hiÖn th¸i ®é c¨m thï tríc téi ¸c cña thùc d©n Ph¸p. . qu¸ nhiÒu tõ ng÷ thuéc phong c¸ch ng«n ng÷ sinh ho¹t: ngêi ta ai mµ ch¼ng. + Dïng tõ kh«ng phï hîp víi phong c¸ch v¨n b¶n chÝnh luËn: viÕt nh nãi.

thóc giôc. ®äc v¨n: Hån tr¬ng ba da hµng thÞt (TrÝch) Lu Quang Vò A.§o¹n trÝch (1) sö dông c©u kh¼ng ®Þnh døt kho¸t. nhiÒu thµnh phÇn ®ång chøc n¨ng.HiÓu ®îc bi kÞch cña con ngêi khi bÞ ¸p ®Æt vµo nghÞch c¶nh : ph¶i sèng nhê.. trao ®æi ®ång thêi còng kh¼ng ®Þnh sù tr¶ lêi døt kho¸t cña t¸c gi¶. .. thanh cao bÞ nhiÔm ®éc vµ tha hãa bëi sù lÊn ¸t cña thÓ x¸c th« lç. §ã lµ c¸ch xng h« th©n mËt (anh). quan hÖ gi÷a ngêi viÕt víi néi dung b×nh luËn kh¸c nhau.C¶m nhËn ®îc vÎ ®Ñp t©m hån cña nh÷ng ngêi lao ®éng trong cuéc ®Êu tranh chèng l¹i sù dung tôc. sö dông kÕt hîp c©u ng¾n.§o¹n trÝch (2) sö dông nhiÒu tõ ng÷ gîi c¶m xóc. phµm tôc. kÕt hîp nhiÒu kiÓu c©u. vÒ ph¬ng diÖn ng«n ng÷. Môc tiªu bµi häc : . c¸ch sö dông kÕt hîp c¸c kiÓu c©u. . c©u dµi mét c¸ch hîp lÝ. nghiªm tóc nhng ë c¸c phÇn trong bµi v¨ncã thÓ thay ®æi sao cho phï hîp víi néi dung cô thÓ. thóc giôc ®Çy nhiÖt huyÕt. b¶o vÖ quyÒn ®îc 108 . (Nh÷ng ®iÓm cÇn chó ý vÒ giäng ®iÖu) nh vËy t¹o kh«ng khÝ ®èi tho¹i. sèng vay mîn. thµnh phÇn biÖt lËp. C¸ch xng h« ë ®©y còng kh¸c. . còng t¹o nªn sù kh¸c nhau ®ã. Giäng ®iÖu c¬ b¶n cña lêi v¨n nghÞ luËn lµ trang träng. t¹o giäng v¨n giµu c¶m xóc. Bíc 3: GV híng dÉn HS tr¶ lêi c©u hái tæng hîp.Bíc 2: GV tiÕp tôc cho HS ph©n tÝch vÝ dô ë bµi tËp 2 vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái trong SGK. Giäng v¨n thÓ hiÖn sù h« hµo. c©u h« hµo. Sau ®ã. c¸ch dïng tõ ng÷. sèng t¹m bî vµ tr¸i víi tù nhiªn khiªn t©m hån nh©n hËu.Sù kh¸c biÖt giäng ®iÖu ®Çu tiªn lµ do ®èi tîng b×nh luËn. .

sù phª ph¸n m¹nh mÏ.SGK. B.ThiÕt kÕ bµi häc c. vËt chÊt vµ tinh thÇn cïng kh¸t väng hoµn thiÖn nh©n c¸ch. T¸c gi¶ 1. d. sinh t¹i Phó Thä trong mét vµ nªu nh÷ng ý chÝnh gia ®×ng trÝ thøc.sèng trän vÑn.… Lu Quang Vò lµ mét nghÖ sÜ ®a tµi: lµm th¬.1988) quª gèc ë phÇn TiÓu dÉn (SGK) §µ N½ng. HÑn ngµy trë l¹i.… nhng thµnh c«ng nhÊt lµ 109 . Hai ngµn ngµy oan tr¸i. GV yªu cÇu 1 HS ®äc Lu Quang Vò (1948. viÕt truyÖn. b¾t ®Çu s¸ng t¸c kÞch vµ trë thµnh mét hiÖn tîng ®Æc biÖt cña s©n khÊu kÞch trêng nh÷ng n¨m 80 víi nh÷ng vë ®Æc s¾c nh: Sèng m·i tuæi 17. T«i vµ chóng ta. c¸ch thøc tiÕn hµnh §äc s¸ng t¹o. viÕt tiÓu luËn. kho¶nh kh¾c vµ v« tËn. Ph¬ng tiÖn thùc hiÖn . Hån Tr¬ng Ba. më réng mét sè vÊn + Tõ 1970 ®Õn 1978: «nng xuÊt ®Ò. . lµm nhiÒu nghÒ ®Ó mu sinh. BÖnh sÜ. Lêi thÒ thø 9. bay bæng. + Tõ 1978 ®Õn 1988: biªn tËp viªn T¹p chÝ S©n khÊu.KiÓm tra bµi cò Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ I. ngò. vÒ t¸c gi¶ Lu Quang Vò + Tõ 1965 ®Õn 1970: Lu Quang Vò vµo bé ®éi vµ ®îc biÕt ®Õn víi t c¸ch GV nhËn xÐt ®ång thêi mét nhµ th¬ tµi n¨ng ®Çy høa hÑn. vÏ tranh. th¶o luËn. SGV . T×m hiÓu chung chøc t×m hiÓu chung 1. quyÕt liÖt vµ chÊt tr÷ t×nh ®¨mg th¾m. gîi ý tr¶ lêi c©u hái. hµi hßa gi÷a thÓ x¸c vµ t©m hån.ThÊy ®îc kÞch Lu Quang Vò ®Æc s¾c trªn c¶ hai ph¬ng diÖn : kÞch b¶m v¨n häc vµ nghÖ thuËt s©n khÊu víi tÝnh hiÖn ®¹i kÕt h¬pp c¸c gi¸ trÞ truyÒn thèng .TiÕn tr×nh d¹y häc . da hµng thÞt.

Vë kÞch Hån Tr¬ng Ba. + TruyÖn d©n gian g©y kÞch tÝnh sau khi Hån Tr¬ng Ba nhËp vµo x¸c anh hµng thÞt dÉn tíi "vô tranh chÊp" chång cña hai bµ vî ph¶i ®a ra xö. ®îc c«ng diÔn vµo n¨m 1984. bªn ngoµi mét nÎo". HS nªu nh÷ng ý chÝnh vÒ vë kÞch Hån Tr¬ng Ba da hµng thÞt vµ vÞ trÝ cña ®o¹n trÝch häc. tuyÖt väng khiÕn Hån Tr¬ng Ba kh«ng chÞu næi ph¶i cÇu xin §Õ ThÝch cho m×nh ®îc chÕt h¼n. kÞch. triÕt lÝ vµ nh©n v¨n s©u s¾c. Sau mÊy th¸ng sèng trong t×nh tr¹ng "bªn trong mét ®»ng. t¸c gi¶ ®· x©y dùng thµnh mét vë kÞch nãi hiÖn ®¹i. 2.2. mäi sù cµng trë nªn r¾c rèi. ®óng vµo lóc xung ®ét trung t©m cña vë kÞch lªn ®Õn ®Ønh ®iÓm. §©y còng lµ ®o¹n kÕt cña vë kÞch. ¤ng lµ mét trong nh÷ng nhµ so¹n kÞch tµi n¨ng nhÊt cña nÒn v¨n häc nghÖ thuËt ViÖt Nam hiÖn ®¹i Lu Quang Vò ®îc tÆng gi¶i thëng Hå ChÝ Minh vÒ v¨n häc nghÖ thuËt n¨m 2000. Khi hån Tr¬ng Ba ®îc sèng "hîp ph¸p" trong x¸c anh hµng thÞt. ®Æt ra nhiÒu vÊn ®Ò míi mÎ cã ý nghÜa t tëng. da hµng thÞt + Vë kÞch ®îc Lu Quang Vò viÕt vµo n¨m 1981. ngêi th©n trong gia ®×nh vµ tù ch¸n ghÐt chÝnh m×nh. §o¹n trÝch lµ phÇn lín c¶nh VII. 110 . bµ Tr¬ng Ba th¾ng kiÖn ®îc ®a chång vÒ. nh©n vËt Hån Tr¬ng Ba ngµy cµng trë nªn xa l¹ víi b¹n bÌ. Ðo le ®Ó råi cuèi cïng ®au khæ. + Tõ mét cèt truyÖn d©n gian. 3. Lu Quang Vò khai th¸c t×nh huèng kÞch b¾t ®Çu ë chç kÕt thóc cña tÝch truyÖn d©n gian.

+ Trong cuéc ®èi tho¹i víi x¸c anh hµng thÞt. nhµ viÕt kÞch ®· ®Ó hái: cho Hån Tr¬ng Ba "ngåi «m ®Çu mét C©u hái 1: Qua ®o¹n håi l©u råi vôt ®øng dËy" víi mét lêi ®èi tho¹i gi÷a hån Tr. con. ta C©u hái 2: Qua líp kÞch b¾t ®Çu sî mi. . th« lç nµy. th©n thÓ kÒnh cµng. thï riªng nhØ. tuyÖt väng. Hån Tr¬ng Ba ë vµo thÕ 111 . Ho¹t ®éng 2: Tæ II. ®au khæ cña Tr¬ng Ba vµ c¶ (Nh÷ng c©u c¶m th¸n ng¾n.Hån bøc bèi bëi kh«ng thÓ nµo chÞu ®au khæ? Tr¬ng tho¸t ra khái c¸i th©n x¸c mµ hån ghª Ba cã th¸i ®é nh thÕ tëm. ®Ó nã t¸ch ra khái c¸i anh (chÞ) nhËn thÊy x¸c nµy. 1. nguyªn nh©n nµo ®· + Hån Tr¬ng Ba ®ang ë trong t©m khiÕn cho ngêi th©n tr¹ng v« cïng bøc bèi.hiÓu v¨n * §äc thÓ hiÖn tÝnh c¸ch. Hån Tr¬ng Ba còng kiÕn c¸ nh©n ®ång cµng lóc cµng r¬i vµo tr¹ng th¸i ®au thêi tranh luËn nÕu khæ. HS ®äc theo vai. th¶o luËn xuÊt hiÖn phÇn ®Çu cña ®o¹n + Tríc khi diÔn ra cuéc ®èi tho¹i trÝch theo mét sè c©u gi÷a hån vµ x¸c. PhÇn ®Çu: tríc khi §Õ ThÝch t×m hiÓu. ch¸u). t×m hµm ý mµ sèng nh thÕ nµy m·i! T«i ch¸n c¸i chç ë nhµ viÕt kÞch muèn göi kh«ng ph¶i lµ cña t«i nµy l¾m råi! C¸i g¾m. Kh«ng! T«i kh«ng muèn thÞt.hiÓu v¨n b¶n chøc ®äc. thÊy cÇn thiÕt.GV ph©n vai vµ híng dÉn ®äc. lêi tho¹i vµ ph¸t biÓu ý phò phµng l¾m. t©m tr¹ng b¶n cña mçi nh©n vËt vµ xung ®ét kÞch. GV tæ chøc cho HS 1.Hån ®au khæ bëi m×nh kh«ng cßn ®ã? lµ m×nh n÷a. . dån dËp chÝnh Tr¬ng Ba r¬i cïng víi íc nguyÖn kh¾c kho¶i) vµo bÊt æn vµ ph¶i . dï chØ mét l¸t". §äc.HS nghiªn cøu kÜ c¸c + Tr¬ng Ba b©y giê vông vÒ. th« lç.®éc tho¹i ®Çy khÈn thiÕt: ¬ng Ba vµ x¸c hµng ". ta chØ muèn rêi xa mi hån Tr¬ng Ba vµ gia tøc kh¾c!NÕu c¸i hån cña ta cã h×nh ®×nh (vî.muèn tho¸t ra khái nghÞch c¶nh trí trªu. nµo tríc nh÷ng r¾c rèi .Kh«ng.

yÕu, ®uèi lÝ bëi x¸c nãi nh÷ng ®iÒu mµ dï muèn hay kh«ng muèn Hån vÉn ph¶i thõa nhËn (c¸i ®ªm khi «ng ®øng c¹nh vî anh hµng thÞt víi "tay ch©n run rÈy", "h¬i thë nãng rùc", "cæ nghÑn l¹i" vµ "suýt n÷a th×…". §ã lµ c¶m gi¸c "xao xuyÕn" tríc nh÷ng mãn ¨n mµ tríc ®©y Hån cho lµ "phµm". §ã lµ c¸i lÇn «ng t¸t th»ng con «ng "tãe m¸u måm m¸u mòi",…). + X¸c anh hµng thÞt gîi l¹i tÊt c¶ nh÷ng sù thËt Êy khiÕn Hån cµng c¶m thÊy xÊu hæ, c¶m thÊy m×nh ti tiÖn. + X¸c anh hµng thÞt cßn cêi nh¹o vµo c¸i lÝ lÏ mµ «ng ®a ra ®Ó ngôy biÖn: "Ta vÉn cã mét ®êi sèng riªng: nguyªn vÑn, trong s¹ch, th¼ng th¾n,…". + Trong cuéc ®èi tho¹i nµy, x¸c th¾ng thÕ nªn rÊt hÓ h¶ tu«n ra nh÷ng lêi tho¹i dµi víi chÊt giäng khi th× mØa mai cêi nh¹o khi th× lªn mÆt d¹y ®êi, chØ trÝch, ch©m chäc. Hån chØ bu«ng nh÷ng lêi tho¹i ng¾n víi giäng nh¸t gõng kÌm theo nh÷ng tiÕng than, tiÕng kªu. + Nçi ®au khæ, tuyÖt väng cña Hån Tr¬ng Ba cµng ®îc ®Èy lªn khi ®èi tho¹i víi nh÷ng ngêi th©n. - Ngêi vî mµ «ng rÊt mùc yªu th¬ng giê ®©y buån b· vµ cø nhÊt quyÕt ®ßi bá ®i. Víi bµ "®i ®©u còng ®îc… cßn h¬n lµ thÕ nµy". Bµ ®· nãi ra c¸i ®iÒu mµ chÝnh «ng còng ®· c¶m nhËn ®îc: "«ng ®©u cßn lµ «ng, ®©u cßn lµ «ng Tr¬ng Ba lµm vên ngµy xa". - C¸i G¸i, ch¸u «ng giê ®©y ®· kh«ng cÇn ph¶i gi÷ ý. Nã mét mùc khíc tõ t×nh th©n (t«i kh«ng ph¶i lµ ch¸u «ng… ¤ng néi t«i chÕt råi). C¸i G¸i yªu 112

quý «ng nã bao nhiªu th× giê ®©y nã kh«ng thÓ chÊp nhËn c¸i con ngêi cã "bµn tay giÕt lîn", bµn ch©n "to bÌ nh c¸i xÎng" ®· lµm "g·y tiÖt c¸i chåi non", "giÉm lªn n¸t c¶ c©y s©m quý míi ¬m" trong m¶nh vên cña «ng néi nã. Nã hËn «ng v× «ng ch÷a c¸i diÒu cho cu TÞ mµ lµm g·y n¸t khiÕn cu TÞ trong c¬n sèt mª man cø khãc, cø tiÕc, cø b¾t ®Òn. Víi nã, "¤ng néi ®êi nµo th« lç, phò phµng nh vËy". Nçi giËn d÷ cña c¸i G¸i ®· biÕn thµnh sù xua ®uæi quyÕt liÖt: "¤ng xÊu l¾m, ¸c l¾m! Cót ®i! L·o ®å tÓ, cót ®i!". - ChÞ con d©u lµ ngêi s©u s¾c, chÝn ch¾n, hiÓu ®iÒu h¬n lÏ thiÖt. ChÞ c¶m thÊy th¬ng bè chång trong t×nh c¶nh trí trªu. ChÞ biÕt «ng khæ l¾m, "khæ h¬n xa nhiÒu l¾m". Nhng nçi buån ®au tríc t×nh c¶nh gia ®×nh "nh s¾p tan hoang ra c¶" khiÕn chÞ kh«ng thÓ bÊm bông mµ ®au, chÞ ®· thèt thµnh lêi c¸i nçi ®au ®ã: "ThÇy b¶o con: C¸i bªn ngoµi lµ kh«ng ®¸ng kÓ, chØ cã c¸i bªn trong, nhng thÇy ¬i, con sî l¾m, bëi con c¶m thÊy, ®au ®ín thÊy… mçi ngµy thÇy mét ®æi kh¸c dÇn, mÊt m¸t dÇn, tÊt c¶ cø nh lÖch l¹c, nhßa mê dÇn ®i, ®Õn nèi cã lóc chÝnh con còng kh«ng nhËn ra thÇy n÷a…" TÊt c¶ nh÷ng ngêi th©n yªu cña Hån Tr¬ng Ba ®Òu nhËn ra c¸i nghÞch c¶nh trí trªu. Hä ®· nãi ra thµnh lêi bëi víi hä c¸i ngµy ch«n x¸c Tr¬ng Ba xuèng ®Êt hä ®au, hä khæ nhng "còng kh«ng khæ b»ng b©y giê". + Sau tÊt c¶ nh÷ng ®èi tho¹i Êy, mçi nh©n vËt b»ng c¸ch nãi riªng, giäng 113

2. GV tæ chøc cho HS t×m hiÓu, th¶o luËn phÇn sau cña ®o¹n trÝch theo mét sè c©u hái: C©u hái 1: H·y chØ ra sù kh¸c nhau trong quan niÖm cña Tr¬ng Ba vµ §Õ ThÝch vÒ ý nghÜa sù sèng. Theo anh (chÞ), Tr¬ng Ba tr¸ch §Õ ThÝch, ngêi ®em l¹i cho m×nh sù sèng (¤ng chØ nghÜ ®¬n gi¶n lµ cho t«i sèng, nhng sèng nh thÕ

nãi riªng cña m×nh ®· khiÕn Hån Tr¬ng Ba c¶m thÊy kh«ng thÓ chÞu næi. Nçi cay ®¾ng víi chÝnh b¶n th©n m×nh cø lín dÇn… lín dÇn, muèn ®øt tung, muèn vät trµo. + Nhµ viÕt kÞch ®· ®Ó cho Hån Tr¬ng Ba cßn l¹i tr¬ träi mét m×nh víi nçi ®au khæ, tuyÖt väng lªn ®Õn ®Ønh ®iÓm, mét m×nh víi nh÷ng lêi ®éc tho¹i ®Çy chua ch¸t nhng còng ®Çy quyÕt liÖt: "Mµy ®· th¾ng thÕ råi ®Êy, c¸i th©n x¸c kh«ng ph¶i cña ta ¹… Nhng lÏ nµo ta l¹i chÞu thua mµy, khuÊt phôc mµy vµ tù ®¸nh mÊt m×nh? "Ch¼ng cßn c¸ch nµo kh¸c"! Mµy nãi nh thÕ h¶? Nhng cã thËt lµ kh«ng cßn c¸ch nµo kh¸c? Cã thËt kh«ng cßn c¸ch nµo kh¸c? Kh«ng cÇn ®Õn c¸i ®êi sèng do mµy mang l¹i! Kh«ng cÇn!". §©y lµ lêi ®éc tho¹i cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh dÉn tíi hµnh ®éng ch©m h¬ng gäi §Õ ThÝch mét c¸ch døt kho¸t. 2. PhÇn sau: tõ khi §Õ ThÝch xuÊt hiÖn + Cuéc trß chuyÖn gi÷a Hån Tr¬ng Ba víi §Õ ThÝch trë thµnh n¬i t¸c gi¶ göi g¾m nh÷ng quan niÖm vÒ h¹nh phóc, vÒ lÏ sèng vµ c¸i chÕt. Hai lêi tho¹i cña Hån trong c¶nh nµy cã mét ý nghÜa ®Æc biÖt quan träng: - Kh«ng thÓ bªn trong mét ®»ng, bªn ngoµi mét nÎo ®îc. T«i muèn ®îc lµ t«i toµn vÑn… - Sèng nhê vµo ®å ®¹c, cña c¶i ngêi kh¸c ®· lµ chuyÖn kh«ng nªn, ®»ng nµy ®Õn c¸i th©n t«i còng ph¶i sèng nhê anh hµng thÞt. ¤ng chØ nghÜ ®¬n gi¶n lµ cho t«i sèng, nhng sèng 114

Khi con ngêi bÞ chi phèi bëi nh÷ng nhu cÇu b¶n n¨ng cña th©n x¸c th× ®õng chØ ®æ téi cho th©n x¸c. §Õ ThÝch ®Þnh cho hån Tr¬ng Ba nhËp vµo cu TÞ. Kh«ng thÓ cã mét t©m hån thanh cao trong mét th©n x¸c phµm tôc. ®¬n gi¶n. V× sao? . vç vÒ m×nh b»ng vÎ ®Ñp siªu h×nh cña t©m hån. + QuyÕt ®Þnh døt kho¸t xin tiªn §Õ ThÝch cho cu TÞ ®îc sèng l¹i. Hån Tr¬ng Ba thö h×nh dung c¶nh hån cña m×nh l¹i nhËp vµo x¸c cu TÞ ®Ó sèng vµ thÊy râ "bao nhiªu sù r¾c rèi" v« lÝ l¹i tiÕp tôc x¶y ra. Khi sèng nhê. sèng thùc sù cho ra con ngêi qu¶ kh«ng hÒ dÔ dµng. Ngêi ®äc. ®Çy tÝnh chÊt bi hµi cña m×nh. Tr¬ng Ba ®· tõ chèi. sèng ch¾p v¸. Nh÷ng lêi tho¹i cña Hån Tr¬ng Ba víi §Õ ThÝch chøng tá nh©n vËt ®· ý thøc râ vÒ t×nh c¶nh trí trªu. ®ång thêi cµng chøng tá quyÕt t©m gi¶i tho¸t nung nÊu cña nh©n vËt tríc lóc §Õ ThÝch xuÊt hiÖn. H¬n n÷a. ngêi xem cã thÓ nhËn ra nh÷ng ý nghÜa triÕt lÝ s©u s¾c vµ thÊm thÝa qua hai lêi tho¹i nµy.HS nghiªn cøu kÜ c¸c lêi tho¹i vµ ph¸t biÓu ý kiÕn c¸ nh©n ®ång thêi tranh luËn nÕu thÊy cÇn thiÕt. thÊm thÝa nçi ®au khæ vÒ t×nh tr¹ng ngµy cµng vªnh lÖch gi÷a hån vµ x¸c. quyÕt ®Þnh nµy cÇn ph¶i ®a ra kÞp thêi v× cu TÞ võa míi chÕt. Thø hai.nµo th× «ng ch¼ng cÇn biÕt!) cã ®óng kh«ng? V× sao? Mµn ®èi tho¹i gi÷a Tr¬ng Ba vµ §Õ ThÝch to¸t lªn ý nghÜ g×? C©u hái 2: Khi Tr¬ng Ba kiªn quyÕt ®ßi tr¶ x¸c cho hµng thÞt. hån vµ x¸c ph¶i hµi hßa. nh thÕ nµo th× «ng ch¼ng cÇn biÕt!. kh«ng thÓ tù an ñi. NhËn thøc tØnh t¸o Êy cïng t×nh th¬ng mÑ con cu TÞ cµng 115 . con ngêi lµ mét thÓ thèng nhÊt. sèng göi. Thø nhÊt. téi lçi. khi kh«ng ®îc lµ m×nh th× cuéc sèng Êy thËt v« nghÜa. cho m×nh ®îc chÕt h¼n chø kh«ng nhËp hån vµo th©n thÓ ai n÷a cña nh©n vËt Hån Tr¬ng Ba lµ kÕt qu¶ cña mét qu¸ tr×nh diÔn biÕn hîp lÝ.

®¸ng phª ph¸n. Qua quyÕt ®Þnh nµy. vë kÞch cßn ®Ò cËp ®Õn mét vÊn ®Ò còng kh«ng kÐm phÇn bøc xóc. kh«ng d¸m vµ còng kh«ng ®îc sèng lµ b¶n th©n m×nh. Tæng kÕt Kh«ng chÝ cã ý nghÜa triÕt lÝ vÒ nh©n sinh. C¸i chÕt cña cu TÞ cã ý nghÜa ®Èy nhanh diÔn biÕn kÞch ®i ®Õn chç "më nót". III. §Æc biÖt. s¸ng suèt. ®ã lµ con ngêi ý thøc ®îc ý nghÜa cña cuéc sèng. lÊy cí t©m hån lµ quý.hiÓu ®o¹n trÝch khiÕn Hån Tr¬ng Ba ®i ®Õn quyÕt ®Þnh døt kho¸t. chØ thÝch hëng thô ®Õn nçi trë nªn phµm phu. Thø hai. kh«ng phÊn ®Êu v× h¹nh phóc toµn vÑn. Dùng t¶ qu¸ tr×nh ®i ®Õn quyÕt ®Þnh døt kho¸t cña nh©n vËt Hån Tr¬ng Ba. C¶ hai quan niÖm. Lu Quang Vò ®· ®¶m b¶o ®îc tÝnh tù nhiªn. vÒ h¹nh phóc con ngêi. C©u hái: C¶m nhËn kh¸i qu¸t cña anh chÞ sau khi ®äc. giµu lßng tù träng.GV ®Þnh híng cho HS tù tæng kÕt. ®êi sèng tinh thÇn lµ ®¸ng träng mµ ch¼ng ch¨m lo thÝch ®¸ng ®Õn sinh ho¹t vËt chÊt. c¸ch sèng trªn ®Òu cùc ®oan. Lu Quang Vò muèn gãp phÇn phª ph¸n mét sè biÓu hiÖn tiªu cùc trong lèi sèng lóc bÊy giê: Thø nhÊt. Ngoµi ra. ®o¹n 116 . hîp lÝ cña t¸c phÈm. rong vë kÞch nãi chung vµ ®o¹n kÕt nãi riªng. th« thiÓn. ®ã lµ t×nh tr¹ng con ngêi ph¶i sèng gi¶. §Êy lµ nguy c¬ ®Èy con ngêi ®Õn chç bÞ tha hãa do danh vµ lîi. con ngêi ®ang cã nguy c¬ ch¹y theo nh÷ng ham muèn tÇm thêng vÒ vËt chÊt.Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt . chóng ta cµng thÊy Tr¬ng Ba lµ con ngêi nh©n hËu. Víi tÊt c¶ nh÷ng ý nghÜa ®ã.

SGV . c¸ch thøc tiÕn hµnh §äc s¸ng t¹o.trÝch rÊt tiªu biÓu cho phong c¸ch viÕt kÞch cña Lu Quang Vò. T¸c gi¶ TrÇn §×nh Hîu (1927. . th¶o luËn. T×m hiÓu chung 1.Giíi thiÖu bµi míi Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc t×m hiÓu chung . Néi dung cÇn ®¹t I.N¾m ®îc nh÷ng luËn ®iÓm chñ yÕu cña bµi viÕt vµ liªn hÖ víi thùc tª ®Ó hiÓu râ nh÷ng ®Æc ®iÓm cña vèn v¨n hãa truyÒn thèng ViÖt Nam. Môc tiªu bµi häc . Ph¬ng tiÖn thùc hiÖn . chÝnh luËn. ®äc v¨n: vÒ mét sè mÆt cña vèn v¨n hãa truyÒn thèng (TrÝch §Õn hiÖn ®¹i tõ truyÒn thèng) TrÇn §×nh Hîu A.KiÓm tra bµi cò . gîi ý tr¶ lêi c©u hái. n¨m b¾t vµ xö lÝ th«ng tin trong nh÷ng v¨n b¶n khoa häc. B.ThiÕt kÕ bµi häc c. Nho gi¸o vµ v¨n häc ViÖt Nam trung cËn ®¹i (1995).SGK.N©ng cao kÜ n¨ng ®äc. ¤ng ®· cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ v¨n hãa. . d. C¸c bµi gi¶ng vÒ t tëng ph¬ng §«ng (2001).… 2.TiÕn tr×nh d¹y häc . t tëng ViÖt Nam. T¸c phÈm §Õn hiÖn ®¹i tõ truyÒn thèng cña PGS TrÇn §×nh Hùu lµ mét c«ng tr×nh 117 .GV yªu cÇu 1 HS ®äc TiÓu dÉn vµ tãm t¾t nh÷ng ý chÝnh. t tëng cã gi¸ trÞ: §Õn hiÖn ®¹i tõ truyÒn thèng (1994).GV nhËn xÐt vµ dïng ph¬ng ph¸p thuyÕt tr×nh ®Ó giíi thiÖu thªm vÒ c«ng tr×nh §Õn hiÖn ®¹i tõ truyÒn thèng cña t¸c gi¶ TrÇn §×nh Hùu.1995) lµ mét chuyªn gia vÒ c¸c vÊn ®Ò v¨n hãa.

vïng ®Ëm ®Æc cña nÒn v¨n hãa l¹i n»m ë ®êi sèng tinh thÇn. V¨n hãa kh«ng cã s½n trong tù nhiªn mµ bao gåm tÊt c¶ nh÷ng g× con ngêi s¸ng t¹o (v¨n hãa lóa níc. Ho¹t ®éng 2: Tæ II. sù a thÝch. ®¸nh gi¸ cña v¨n hãa ViÖt khoa häc ®èi víi nh÷ng ®Æc ®iÓm Nam?). v¨n hãa ®äc. §äc. "h×nh thøc ®Æc trng hay biÓu hiÖn tËp trung. nhÊt lµ ë ý thøc hÖ.nghiªn cøu v¨n hãa cã ý nghÜa. hoÆc chª bai bai hay ph©n tÝch ®¬n gi¶n thêng thÊy khi tiÕp cËn vÊn khoa häc ®èi víi nh÷ng ®Ò. KiÕn thøc bæ sung KiÕn thøc bæ sung Theo Tõ ®iÓn tiÕng ViÖt. VÒ mét sè mÆt cña vèn v¨n hãa truyÒn thèng ®îc trÝch ë phÇn VÒ vÊn ®Ò t×m ®Æc s¾c v¨n hãa d©n téc (môc 5. ë b¶ng gi¸ trÞ". Tinh thÇn chung cña bµi viÕt lµ ®Æc ®iÓm næi bËt tiÕn hµnh mét sù ph©n tÝch. v¨n hãa cång chiªng.… th× dã ®Òu lµ nh÷ng gi¸ trÞ mµ con ngêi ®· s¸ng t¹o ra qua trêng k× lÞch sö. v¨n hãa lµ "tæng thÓ nãi chung nh÷ng gi¸ trÞ vËt chÊt vµ tinh thÇn do con ngêi s¸ng t¹o ra trong qu¸ tr×nh lÞch sö". v¨n hãa øng xö. biÓu hiÖn ë lèi sèng. ë v¨n häc nghÖ thuËt. trÝch (GV gîi ý: t¸c gi¶ Trong bµi. Theo TrÇn §×nh Hùu. ngêi viÕt ®· tho¸t khái tá th¸i ®é ca ngîi. phÇn II vµ toµn bé phÇn III) thuéc c«ng tr×nh VÒ mét sè mÆt cña vèn v¨n hãa truyÒn thèng. ë phong tôc. v¨n hãa mÆc. chª th¸i ®é hoÆc ngîi ca. næi bËt cña v¨n hãa ViÖt Nam.… Ngµy nay.hiÓu v¨n b¶n 1.hiÓu v¨n b¶n. chøc ®äc. T¸c gi¶ 118 . ta thêng nãi: v¨n hãa ¨n (Èm thùc). c¸ch suy nghÜ. tËp qu¸n. Kh¸i qu¸t chung vÒ ®o¹n nhËn chung vÒ ®o¹n trÝch. HS ®äc vµ nªu c¶m 1.

. + Quan niÖm vÒ c¸i ®Ñp: . cã ®«ng con nhiÒu ch¸u". vÒ c¸i ®Ñp. . quan niÖm vÒ lÝ tëng vµ c¸i ®Ñp trong v¨n hãa ViÖt Nam.HS ®äc kÜ phÇn ®Çu bµi viÕt vµ t×m hiÓu theo gîi ý cña GV. t×nh nghÜa". kh¸ch quan ®Ó tr×nh bµy c¸c luËn ®iÓm cña m×nh. kÐm ph¸t triÓn hiÖn thêi.GV tæng hîp c¸c ý kiÕn. h¬n ngêi". + Quan niÖm sèng. .2."Coi träng hiÖn thÕ trÇn tôc h¬n thÕ giíi bªn kia"."Con ngêi ®îc a chuéng lµ con ngêi hiÒn lµnh."C¸i ®Ñp võa ý lµ xinh."ý thøc vÒ c¸ nh©n vµ së h÷u kh«ng ph¸t triÓn cao". lµ khÐo". GV nªu vÊn ®Ò cho HS t×m hiÓu: vÒ quan niÖm sèng. quan niÖm vÒ lÝ tëng."Trong t©m trÝ nh©n d©n thêng cã ThÇn vµ Bôt mµ kh«ng cã Tiªn"."Yªn phËn thñ thêng. . . 2. . kh¸c thêng. nhËn xÐt vµ chèt l¹i nh÷ng ý c¬ b¶n. ."Kh«ng h¸o høc c¸i tr¸ng lÖ huy hoµng. an c l¹c nghiÖp ®Ó lµm ¨n cho no ®ñ. thong th¶. Ngêi ®äc chØ cã thÓ nhËn ra ®îc nguån c¶m høng thËt sù cña t¸c gi¶ nÕu hiÓu c¸i ®Ých xa mµ «ng híng ®Õn: gãp phÇn x©y dùng mét chiÕn lîc ph¸t triÓn míi cho ®Êt níc tho¸t khái t×nh tr¹ng nghÌo nµn. k× 119 . Quan niÖm sèng. ®· sö dông giäng v¨n ®iÒm tÜnh. kh«ng say mª c¸i huyÒn ¶o. kh«ng mong g× cao xa. "kh«ng chuéng trÝ mµ còng kh«ng chuéng dòng". quan niÖm vÒ lÝ tëng: . kh«ng qu¸ sî h·i c¸i chÕt"."Mong íc th¸i b×nh."Kh«ng ca tông trÝ tuÖ mµ ca tông sù kh«n khÐo". . . l¹c hËu. "d©n téc chèng ngo¹i x©m liªn tôc nhng kh«ng thîng vâ". sèng thanh nhµn. "nhng còng kh«ng b¸m lÊy hiÖn thÕ.

kh¸c thêng. + ThÕ m¹nh cña v¨n hãa truyÒn thèng lµ t¹o ra mét cuéc sèng thiÕt thùc. ®¬n vÞ cña tæ chøc x· héi lµ lµng". t¸c gi¶ TrÇn §×nh Hùu ®· xem ®Æc ®iÓm næi bËt nhÊt cña s¸ng t¹o v¨n hãa ViÖt Nam lµ g×? + Theo anh (chÞ) v¨n hãa truyÒn thèng cã thÕ m¹nh vµ h¹n chÕ g×? . + H¹n chÕ cña nÒn v¨n hãa truyÒn thèng lµ kh«ng cã kh¸t väng vµ s¸ng t¹o lín trong cuéc sèng. Tãm l¹i: quan niªm trªn ®©y thÓ hiÖn "v¨n hãa cña d©n n«ng nghiÖp ®Þnh c. h¬n ngêi. + §Æc ®iÓm næi bËt cña s¸ng t¹o v¨n hãa ViÖt Nam lµ: "thiÕt thùc. vÜ. nhiÒu bÊt tr¾c" cña hä trong cuéc sèng. v¨n hãa Nho gi¸o" "tõ ngoµi du nhËp vµo nhng ®Òu ®Ó l¹i dÊu Ên s©u s¾c trong b¶n s¾c d©n téc". kh«ng cã sù kÝch thÝch cña ®« thÞ. ghÐt c¸i sÆc sì". dung hßa". trÝ tuÖ kh«ng ®îc ®Ò cao. . thanh nh·. Mµu s¾c chuéng c¸i dÞu dµng.GV nhËn xÐt vµ kh¾c s©u mét sè ý. §Æc ®iÓm næi bËt cña nÒn v¨n hãa ViÖt Nam. . duyªn d¸ng vµ cã quy m« võa ph¶i". tÕ bµo cña x· héi n«ng nghiÖp lµ hé tiÓu n«ng. kh«ng mong g× cao xa.3. 3. thanh lÞch. nh÷ng con ngêi hiÒn lµnh. GV nªu vÊn ®Ò cho HS th¶o luËn: + Trong bµi viÕt. cßn cã "sù dung hîp cña c¸i vèn cã. sèng cã v¨n hãa trªn mét c¸i nÒn nh©n b¶n. trao ®æi. kh«ng cã nhu cÇu lu chuyÓn. t×nh nghÜa. linh ho¹t. thanh lÞch. cña v¨n hãa PhËt gi¸o. Vµ sau hÕt.HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu ý kiÕn. vÒ thùc tÕ nhiÒu khã kh¨n. lµnh m¹nh víi nh÷ng vÎ ®Ñp dÞu dµng. Sau khi nªu nh÷ng ®iÓm "kh«ng ®Æc s¾c" cña v¨n hãa ViÖt Nam 120 .thÕ m¹nh vµ h¹n chÕ."TÊt c¶ ®Òu híng vµo c¸i ®Ñp dÞu dµng. §ã cßn lµ "kÕt qu¶ cña ý thøc l©u ®êi vÒ sù nhá yÕu. b×nh æn.

T¸c gi¶ chØ ra nh÷ng ®iÓm "kh«ng ®Æc s¾c" cña v¨n hãa ViÖt Nam lµ trªn tinh thÇn Êy. quan niÖm sèng lµ yÕu tè then chèt. "kh«ng ®Æc s¾c" ë mét vµi ®iÓm thêng hay ®îc ngêi ta nh¾c tíi kh«ng cã nghÜa lµ kh«ng cã g×. t¸c gi¶ hoµn toµn cã c¬ së ®Ó kh¼ng ®Þnh: ngêi ViÖt Nam cã nÒn v¨n hãa riªng. t¸c gi¶ quan niÖm v¨n hãa lµ sù tæng hßa cña nhiÒu yÕu tè. T¸c gi¶ ®· cã mét quan niÖm toµn diÖn vÒ v¨n hãa vµ triÓn khai c«ng viÖc nghiªn cøu cña m×nh dùa vµo viÖc kh¶o s¸t thùc tÕ kh¸ch quan chø kh«ng ph¶i vµo c¸c "tri thøc tiªn nghiÖm". Hãa ra. viÖc ®i t×m c¸i riªng cña v¨n hãa ViÖt Nam kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i g¾n liÒn víi viÖc cè chøng minh d©n téc ViÖt Nam kh«ng thua kÐm c¸c d©n téc kh¸c ë nh÷ng ®iÓm mµ thÕ giíi ®· thõa nhËn lµ rÊt næi bËt ë c¸c d©n téc Êy. H¬n n÷a. T«n gi¸o vµ v¨n hãa truyÒn HS th¶o luËn: thèng ViÖt Nam. C¸ch lËp luËn cña t¸c gi¶ kh«ng hÒ m©u thuÉn. quan niÖm sèng riªng. Nç lùc chøng minh nh vËy lµ mét nç lùc v« väng. + Nh÷ng t«n gi¸o nµo + Nh÷ng t«n gi¸o cã ¶nh hëng m¹nh 121 . t¸c gi¶ l¹i kh¼ng ®Þnh: "ngêi ViÖt Nam cã nÒn v¨n hãa cña m×nh" (kh«ng ®ång nghÜa víi viÖc "khen"). B¬ëi theo t¸c gi¶ quan niÖm. Khi quan s¸t thÊy ngêi ViÖt Nam cã lèi sèng riªng. 4. trong ®ã lèi sèng. ViÖc lµm cña t¸c gi¶ hµm chøa mét gîi ý vÒ ph¬ng ph¸p luËn nghiªn cøu vÊn ®Ò b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc.(kh«ng ®ång nghÜa víi viÖc "chª"). GV nªu vÊn ®Ò cho 4.

5. t¹o thµnh nh÷ng mÉu mùc ®¸ng häc tËp. VÒ mÆt ®ã. GV nªu vÊn ®Ò cho HS th¶o luËn: + Con ®êng h×nh thµnh b¶n s¾c d©n téc cña v¨n hãa ViÖt Nam. sèng cã v¨n hãa trªn mét c¸i nÒn nh©n b¶n. .HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu ý kiÕn. ngêi ViÖt Nam ®· tiÕp nhËn t tëng cña c¸c t«n gi¸o nµy theo híng: " PhËt gi¸o kh«ng ®îc tiÕp nhËn ë khÝa c¹nh trÝ tuÖ. + §Ó t¹o nªn b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc. 5. cÇu gi¶i tho¸t. g©y ¶nh hëng m¹nh mÏ ®Õn xung quanh.GV nhËn xÐt vµ kh¾c s©u mét sè ý. Con ®êng h×nh thµnh b¶n s¾c d©n téc cña v¨n hãa ViÖt Nam. PGS TrÇn §×nh Hùu kh¼ng ®Þnh: "Con ®êng h×nh thµnh b¶n s¾c d©n téc cña v¨n hãa kh«ng chØ tr«ng cËy vµo sù t¹o t¸c cña chÝnh d©n téc ®ã mµ cßn tr«ng cËy vµo kh¶ n¨ng chiÕm lÜnh. mµ Nho gi¸o còng kh«ng ®îc tiÕp nhËn ë khÝa c¹nh nghi lÔ tñn mñn. lµnh m¹nh víi nh÷ng vÎ ®Ñp dÞu dµng. Kh¸i niÖm "®ång hãa" võa chØ vÞ 122 . kh¶ n¨ng ®ång hãa nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa bªn ngoµi. thanh lÞch. .cã ¶nh hëng m¹nh ®Õn v¨n hãa truyÒn thèng ViÖt Nam? + Ngêi ViÖt Nam ®· tiÕp nhËn t tëng cña c¸c t«n gi¸o nµy theo híng nµo ®Ó t¹o nªn b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc? .HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu ý kiÕn. t×nh nghÜa. Trong lêi kÕt cña ®o¹n trÝch. ®Õn v¨n hãa truyÒn thèng ViÖt Nam lµ: PhËt gi¸o vµ Nho gi¸o (PhËt gi¸o vµ Nho gi¸o tuy tõ ngoµi du nhËp vµo nhng ®Òu ®Ó l¹i dÊu Ên s©u s¾c trong b¶n s¾c d©n téc). nh÷ng s¸ng t¹o mµ kh«ng d©n téc nµo cã hoÆc cã mµ kh«ng ®¹t ®îc ®Õn tÇm vãc k× vÜ. theo t¸c gi¶ lµ g×? + Tõ nh÷ng gîi ý cña t¸c gi¶ trong bµi viÕt. b×nh æn. theo anh (chÞ). chØ nh÷ng s¸ng t¹o lín. "NÒn v¨n hãa t¬ng lai" cña ViÖt Nam lµ g×? .GV nhËn xÐt vµ kh¾c s©u mét sè ý. Kh¸i niÖm "t¹o t¸c" ë ®©y lµ kh¸i niÖm cã tÝnh chÊt quy íc. lÞch sö chøng minh lµ d©n téc ViÖt Nam cã b¶n lÜnh". Ngêi ViÖt tiÕp nhËn t«n gi¸o ®Ó t¹o ra mét cuéc sèng thiÕt thùc. gi¸o ®iÒu kh¾c nghiÖt". nh÷ng con ngêi hiÒn lµnh.

Kh¸i niÖm "dung hîp" võa cã nh÷ng mÆt gÇn gòi víi kh¸i niÖm "®ång hãa" võa cã ®iÓm kh¸c.GV nhËn xÐt vµ kh¾c thÕ tån t¹i nghiªng vÒ phÝa tiÕp nhËn nh÷ng ¶nh hëng tõ bªn ngoµi. Vµ "NÒn v¨n hãa t¬ng lai" cña ViÖt Nam sÏ lµ mét nÒn v¨n hãa tiªn tiÕn ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc. . nh÷ng ¶nh hëng lan ®Õn tõ c¸c nguån v¨n minh.6. viÖc t×m hiÓu b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc trë thµnh mét nhu cÇu tù nhiªn. Nh vËy. GV nªu vÊn ®Ò cho HS th¶o luËn: + Qua bµi viÕt nµy. + T×m hiÓu b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc rÊt cã ý nghÜa ®èi víi viÖc x©y 123 . theo anh (chÞ) viÖc t×m hiÓu truyÒn thèng v¨n hãa d©n téc cã ý nghÜa g× trong ®êi sèng hiÖn nay cña céng ®ång nãi chung vµ mçi c¸ nh©n nãi riªng? . Víi kh¸i niÖm nµy. ngêi ta muèn nhÊn m¹nh ®Õn kh¶ n¨ng "chung sèng hßa b×nh" cña nhiÒu yÕu tè tiÕp thu tõ nhiÒu nguån kh¸c nhau. v¨n hãa lín. trªn c¬ së g¹n läc vµ thu gi÷.mét kh¶ n¨ng cho phÐp ta biÕn nh÷ng c¸i ngo¹i lai thµnh c¸i cña m×nh. cã hßa nhËp mµ kh«ng hßa tan. 6. võa chØ kh¶ n¨ng tiÕp thu chñ ®éng cña chñ thÓ tiÕp nhËn. Gi÷a hai vÊn ®Ò hiÓu m×nh vµ hiÓu ngêi cã mèi quan hÖ t¬ng hç. Cha bao giê d©n täc ta cã c¬ héi thuËn lîi nh thÕ ®Ó x¸c ®Þnh "ch©n diÖn môc" cña m×nh qua hµnh ®éng so s¸nh.HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu ý kiÕn. cã thÓ hµi hßa ®îc víi nhau trong mét hÖ thèng. t¸c gi¶ kh«ng hÒ r¬i vµo th¸i ®é tù ti hay miÖt thÞ d©n téc. ®èi chiÕu víi "khu«n mÆt" v¨n hãa cña c¸c d©n téc kh¸c. khi kh¸i qu¸t b¶n s¾c v¨n hãa ViÖt Nam. mét tæng thÓ míi. tiÕp thu tinh hoa v¨n hãa nh©n lo¹i ®Ó lµm giµu cho v¨n hãa d©n téc. ý nghÜa cña viÖc t×m hiÓu truyÒn thèng v¨n hãa d©n téc + Trong bèi c¶nh thêi ®¹i ngµy nay.

s¸ch gi¸o viªn . khi cÇn thiÕt. ph¬ng tiÖn d¹y häc .N¾m v÷ng ®Æc ®iÓm cña ng«n ng÷ dùng trong c¸c v¨n b¶n hµnh chÝnh ®Ó ph©n biÖt víi c¸c phong c¸ch ng«n ng÷ kh¸c : chÝnh luËn khoa häc vµ nghÖ thuËt. Bµi viÕt thÓ hiÖn rã tÝnh kh¸ch quan. trªn tinh thÇn lµm sao ph¸t huy ®îc tèi ®a mÆt m¹nh vèn cã. Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt . tõ ®ã viÕt phÇn tæng kÕt ng¾n gän. æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn. linh ho¹t. c¸i ®Ñ cña d©n téc ®Ó "gãp mÆt" cïng n¨m ch©u. hoÆc cã thÓ tù so¹n th¶o nh÷ng v¨n b¶n th«ng dông nh : ®¬n tõ. kh¾c phôc ®îc nh÷ng nhîc ®iÓm dÇn thµnh cè h÷u ®Ó tù tin ®i lªn. Tæng kÕt Bµi viÕt cña PGS TrÇn §×nh Hùu cho thÊy: nÒn v¨n hãa ViÖt Nam tuy kh«ng ®å sé nhng vÉn cã nÐt riªng mµ tinh thÇn c¬ b¶n lµ: "thiÕt thùc. kh«ng thÓ ¸p dông nh÷ng m« h×nh cøng nh¾c hay lao vµo chøng minh cho ®îc c¸i k«ng thua kÐm cña d©n téc m×nh so víi d©n téc kh¸c trªn mét sè ®iÓm cô thÓ. . TiÕng viÖt: Phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh A. III. .ThiÕt kÕ bµi häc.. thóc ®Èy mét sù giao lu lµnh m¹nh.s©u mét sè ý.Môc tiªu bµi häc . cã lîi chung cho viÖc x©y dùng mét thÕ giíi hßa b×nh.. TiÕp cËn vÊn ®Ò b¶n s¾c v¨n hãa ViÖt Nam ph¶i cã mét con ®êng riªng.. ph©n tÝch. biªn b¶n.S¸ch gi¸o khoa.Cã kü n¨ng hoµn chØnh v¨n b¶n theo mÉu in s½n cña nhµ níc. 124 .GV tæ chøc cho HS tæng hîp l¹i nh÷ng vÊn ®Ò ®· t×m hiÓu. + T×m hiÓu b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc g¾n liÒn víi viÖc qu¶ng b¸ c¸i hay. dùng mét chiÕn lîc ph¸t triÓn míi cho ®Êt níc. dung hßa". khoa häc vµ tÝnh trÝ tuÖ. B.

chøng chØ. + Mçi lo¹i v¨n b¶n thuéc ph¹m vi. tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc 1. D. x· héi) nh: th«ng t. 125 . GÇn víi ®¬n lµ c¸c lo¹i v¨n b¶n kh¸c nh: b¶n khai.… + V¨n b¶n 3 lµ ®¬n cña mét c«ng d©n göi mét c¬ quan Nhµ níc hay do Nhµ níc qu¶n lÝ (§¬n xin häc nghÒ).… b) §iÓm gièng nhau vµ kh¸c nhau gi÷a c¸c v¨n b¶n: + Gièng nhau: C¸c v¨n b¶n ®Òu cã tÝnh ph¸p lÝ. chØ thÞ. vÊn ®¸p . nghÞ quyÕt. GÇn víi nghÞ ®Þnh lµ c¸c v¨n b¶n kh¸c cña c¸c c¬ quan Nhµ níc (hoÆc tæ chøc chÝnh trÞ. th«ng c¸o. Bµi míi. trao ®æi th¶o luËn. T×m hiÓu v¨n b¶n a) C¸c v¨n b¶n cïng lo¹i víi 3 v¨n b¶n trªn: + V¨n b¶n 1 lµ nghÞ ®Þnh cña ChÝnh phñ (Ban hµnh ®iÒu lÖ b¶o hiÓm y tÕ). GÇn víi giÊy chøng nhËn lµ c¸c lo¹i b¨n b¶n nh: v¨n b»ng. b) §iÓm gièng nhau vµ kh¸c nhau gi÷a c¸c v¨n b¶n trªn lµ g×? Néi dung cÇn ®¹t I. b¸o c¸o. quyÕt ®Þnh. KiÓm tra bµi cò 2. biªn b¶n. giÊy khai sinh.… + V¨n b¶n 2 lµ giÊy chøng nhËn cña thñ trëng mét c¬ quan Nhµ níc (GiÊy chøng nhËn tèt nghiÖp THPT. sau ®ã nªu c©u hái t×m hiÓu: a) KÓ thªm c¸c v¨n b¶n cïng lo¹i víi c¸c v¨n b¶n trªn. Ng«n ng÷ hµnh chÝnh lµ g×? 1. c«ng vô. lµ c¬ së ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò mang tÝnh hµnh chÝnh. Ph¬ng ph¸p d¹y häc Gi¸o viªn tæ chøc giê häc theo c¸ch kÕt hîp gîi t×m . ph¸p lÖnh.C. Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu mét sè v¨n b¶n GV lÇn lît chØ ®Þnh tõng HS ®äc to c¸c v¨n b¶n trong SGK.t¹m thêi).

3. Ng«n ng÷ hµnh chÝnh kh«ng ph¶i lµ ng«n ng÷ biÓu c¶m nªn c¸c tõ ng÷ 126 .HS lµm viÖc c¸ nh©n (kh¶o s¸t c¸c v¨n b¶n) vµ tr×nh bµy tríc líp. + VÒ tõ ng÷: V¨n b¶n hµnh chÝnh sö dông nh÷ng tõ ng÷ toµn d©n mét c¸ch chÝnh x¸c. Mçi v¨n b¶n thêng gåm 3 phÇn theo mét khu«n mÉu nhÊt ®Þnh: . ch÷ kÝ. C¸c HS kh¸c cã thÓ nhËn xÐt. ®èi tîng thùc hiÖn kh¸c nhau. 2. ch÷. Ngoµi ra. Ng«n ng÷ hµnh chÝnh trong v¨n b¶n hµnh chÝnh + VÒ tr×nh bµy. kÕt cÊu: C¸c v¨n b¶n ®Òu ®îc tr×nh bµy thèng nhÊt. QuyÕt ®Þnh: ®iÒu 1. Mçi ý quan träng thêng ®îc t¸ch ra vµ xuèng dßng. Mçi c©u. ®Þa ®iÓm.PhÇn chÝnh: néi dung v¨n b¶n. con sè dÊu chÊm dÊu ph¶y ®Òu ph¶i chÝnh x¸c ®Ó khái g©y phiÒn phøc vÒ sau.…). v¨n b¶n hµnh chÝnh cÇn chÝnh x¸c bëi v× ®a sè ®Òu cã gi¸ trÞ ph¸p lÝ.Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc t×m hiÓu ng«n ng÷ hµnh chÝnh trong v¨n b¶n hµnh chÝnh GV yªu cÇu HS t×m hiÓu ng«n ng÷ ®îc sö dông trong c¸c v¨n b¶n: a) §Æc ®iÓm kÕt cÊu. . chÞu tr¸ch nhiÖm thi hµnh quyÕt ®Þnh. viÕt hoa ®Çu dßng.PhÇn cuèi: c¸c thñ tôc cÇn thiÕt (thêi gian. bæ sung (nÕu cÇn). . VD: T«i tªn lµ:… Sinh ngµy:… N¬i sinh:… Nh×n chung. nay quyÕt ®Þnh. b) §Æc ®iÓm tõ ng÷. ®îc sù ñy nhiÖm cña….…). t¹i c«ng v¨n sè…. cã hiÖu lùc tõ ngµy…. xin cam ®oan… + VÒ c©u v¨n: cã nh÷ng v¨n b¶n tuy dµi nhng chØ lµ kÕt cÊu cña mét c©u (ChÝnh phñ c¨n cø…. cã mét líp tõ ng÷ hµnh chÝnh ®îc sö dông víi tÇn sè cao (c¨n cø….PhÇn ®Çu: c¸c tiªu môc cña v¨n b¶n. 2. chÞu quyÕt ®Þnh. . quyÒn h¹n kh¸c nhau. tr×nh bµy. c©u v¨n.

§¬n xin vµo §oµn TNCS Hå ChÝ Minh. Bµi tËp 2: H·y nªu nh÷ng ®Æc ®iÓm tiªu biÓu vÒ tr×nh bµy v¨n b¶n. Tuy nhiªn. c©u v¨n cña v¨n b¶n hµnh chÝnh (lîc trÝch. tæ chøc cho HS c¸c nhãm thi xem nhãm nµo kÓ ®îc nhiÒu vµ ®óng. sè quyÕt ®Þnh. GiÊy chøng nhËn tróng tuyÓn vµo líp 10. n¬i nhËn. GV híng dÉn HS rót ra kh¸i niÖm phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh. Ho¹t ®éng 4: Tæ chøc luyÖn tËp Bµi tËp 1: H·y kÓ tªn mét sè lo¹i v¨n b¶n hµnh chÝnh thêng liªn quan ®Õn c«ng viÖc häc tËp trong nhµ trêng cña anh (chÞ) GV gîi ý. S¬ yÕu lÝ lÞch.PhÇn chÝnh: Bé trëng… c¨n cø… theo ®Ò nghÞ… quyÕt ®Þnh: ®iÒu 1…. vÒ tõ ng÷. tªn c¬ quan ra quyÕt ®Þnh.PhÇn ®Çu gåm: tªn hiÖu níc. Häc b¹. x· héi (gäi chung lµ c¬ quan). ®iÒu 2…. 3. B¶n cam kÕt…. . GV gîi ý ®Ó HS ph©n tÝch. GiÊy khai sinh. ®iÒu 3… . GiÊy chøng nhËn. ngµy… th¸ng… n¨m…. Ng«n ng÷ hµnh chÝnh lµ g×? Ng«n ng÷ hµnh chÝnh lµ ng«n ng÷ dïng trong c¸c v¨n b¶n hµnh chÝnh ®Ó giao tiÕp trong ph¹m vi c¸c c¬ quan Nhµ níc hay c¸c tæ chøc chÝnh trÞ. B»ng tèt nghiÖp THCS.Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc t×m hiÓu kh¸i niÖm phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh Tõ viÖc t×m hiÓu c¸c v¨n b¶n trªn. II. hay gi÷a nh÷ng ngêi d©n víi nhau trªn c¬ së ph¸p lÝ. Biªn b¶n sinh ho¹t líp. 127 .SGK). Trªn c¬ së néi dung bµi häc. GiÊp mêi häp.PhÇn cuèi: ngêi kÝ (kÝ tªn ®ãng dÊu). hoÆc gi÷a c¬ quan víi ngêi d©n vµ gi÷a ngêi d©n víi c¬ quan. tªn quyÕt ®Þnh. LuyÖn tËp Bµi tËp 1: Mét sè lo¹i v¨n b¶n hµnh chÝnh thêng liªn quan ®Õn c«ng viÖc häc tËp trong nhµ trêng: §¬n xin nghØ häc. v¨n b¶n hµnh chÝnh cÇn sù trang träng nªn thêng sö dông nh÷ng tõ H¸nViÖt. biÓu c¶m h¹n chÕ sö dông.… Bµi tËp 2: Nh÷ng ®Æc ®iÓm tiªu biÓu: + Tr×nh bµy v¨n b¶n: 3 phÇn .

æn ®Þnh líp. . §Æc trng cña phong c¸ch ng«n chøc t×m hiÓu ®Æc ng÷ hµnh chÝnh trng cña phong c¸ch 1.Giíi thiÖu bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ II.HS nghiªn cøu tríc nh÷ng vÝ dô ë phÇn bµi häc vµ c¸c bµi tËp ë phÇn luyÖn tËp trong SGK. TiÕng viÖt: Phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh (TiÕp theo) I. ban hµnh kÌm theo quyÕt ®Þnh. .tiÕn tr×nh lªn líp a. c¨n cø nghÞ ®Þnh…. quy ®Þnh trong chØ thÞ.chuÈn bÞ .+ Tõ ng÷: dïng nh÷ng tõ ng÷ hµnh chÝnh (quyÕt ®Þnh vÒ viÖc…. . quyÕt ®Þnh cã hiÖu lùc.kiÓm tra bµi cò . III. chuÈn bÞ c¸c ng÷ liÖu ®Ó tr×nh chiÕu trªn m¸y cho HS quan s¸t (nÕu cã).æn ®Þnh nÒ nÕp. chÞu tr¸ch nhiÖm thi hµnh quyÕt ®Þnh.… + C©u: sö dông c©u v¨n hµnh chÝnh (toµn bé phÇn néi dung chØ cã mét c©u).GV su tÇm thªm mét sè v¨n b¶n hµnh chÝnh. + KiÓm tra viÖc chuÈn bÞ bµi ë nhµ. II. theo ®Ò nghÞ cña.… quyÕt ®Þnh. TÝnh khu«n mÉu ng«n ng÷ hµnh TÝnh khu«n mÉu thÓ hiÖn ë kÕt cÊu chÝnh 3 phÇn thèng nhÊt: 128 . Môc tiªu cÇn ®¹t Xem tiÕt häc tríc.KiÓm tra: + KiÓm tra bµi Phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh (tiÕt häc tríc) hoÆc kiÓm tra tæng hîp kiÕn thøc vÒ ®Æc trng c¸c phong c¸ch ng«n ng÷ ®· häc.

thêi gian ban hµnh v¨n . häc tríc vµ ph©n tÝch + Tªn c¬ quan. tõ khÈu ng÷.HS lµm viÖc c¸ nh©n b¶n. kh«ng xãa bá.GV nhËn xÐt vµ chèt b) PhÇn chÝnh: néi dung v¨n b¶n. song nh×n chung ®Òu mang tÝnh khu«n mÉu thèng nhÊt. ngµy th¸ng. thêi gian (nÕu cha ®Æt ë phÇn ®Çu). ®æi. söa ch÷a.… kh«ng ®¶m b¶o tÝnh + V¨n b¶n hµnh chÝnh kh«ng ®îc minh x¸c th× ®iÒu g× dïng tõ ®Þa ph¬ng. sÏ x¶y ra? kh«ng dïng c¸c biÖn ph¸p tu tõ hoÆc .GV nhËn xÐt vµ kh¾c Chó ý: s©u mét sè ý c¬ b¶n. GV yªu cÇu HS ®äc a) PhÇn më ®Çu gåm: l¹i c¸c v¨n b¶n ë tiÕt + Quèc hiÖu vµ tiªu ng÷. mçi c©u x¸c cña v¨n b¶n hµnh chØ cã mét ý. lu ý c) PhÇn cuèi: HS mét sè vÊn ®Ò.HS th¶o luËn vµ ph¸t lèi biÓu ®¹t hµm ý. TÝnh minh x¸c HS th¶o luËn: TÝnh minh x¸c thÓ hiÖn ë: C©u hái: TÝnh minh + Mçi tõ chØ cã mét nghÜa. GV ®Æt c©u hái ®Ó 2.1. . Ng«n tõ chÝnh lµ "chøng tÝch ph¸p lÝ". con sè. kª khai th× phÇn cuèi nhÊt thiÕt ph¶i cã ch÷ kÝ. 2. + §Þa ®iÓm. thay biÓu ý kiÕn. 129 . . + KÕt cÊu 3 phÇn cã thÓ "xª dÞch" mét vµi ®iÓm nhá tïy thuéc vµo nh÷ng lo¹i v¨n b¶n kh¸c nhau. tæ chøc ban hµnh tÝnh khu«n mÉu cña v¨n b¶n. vµ tr×nh bµy tríc líp. + Ch÷ kÝ vµ dÊu (nÕu cã thÈm quyÒn). + §Þa ®iÓm. + Tªn v¨n b¶n. V¨n b¶n hµnh chÝnh cÇn ®¶m b¶o tÝnh minh x¸c bëi v× v¨n b¶n ®îc viÕt ra chñ yÕu ®Ó thùc thi.môc tiªu v¨n b¶n. ch÷ kÝ. Chó ý: + NÕu lµ ®¬n tõ. l¹i mét sè néi dung. dÊu nh÷ng ®iÓm nµo? NÕu phÈy. TÝnh chÝnh x¸c vÒ ng«n chÝnh thÓ hiÖn ë tõ ®ßi hái ®Õn tõng dÊu chÊm. c¸c v¨n b¶n ®ã. hä tªn ®Çy ®ñ cña ngêi lµm ®¬n hoÆc k khai.

quª. bÖnh viÖn? . hä. III. LuyÖn tËp . ®Öm.GV nhËn xÐt vµ kh¾c s©u mét sè ý c¬ b¶n. tr©n träng kÝnh mêi.3. xem l¹i bµi. TÝnh c«ng vô TÝnh c«ng vô thÓ hiÖn ë: + H¹n chÕ tèi ®a nh÷ng biÓu ®¹t t×nh c¶m c¸ nh©n.GV yªu cÇu HS xem l¹i Xem l¹i môc 1. tªn.HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu ý kiÕn. .… 3. khu«n mÉu. Bµi tËp 3 vµ bµi tËp Bµi tËp 3 vµ bµi tËp 4: 4: Bµi tËp thùc hµnh nªn Bµi tËp 3: HS cã thÓ chuÈn bÞ tríc Yªu cÇu cña biªn b¶n mét cuéc häp: 130 VD: NÕu v¨n b»ng mµ kh«ng chÝnh x¸c vÒ gµy sinh. kÝnh mong.Néi dung bµi bµi häc ®Ó tr¶ lêi ®Çy häc. chøng minh th gi¶. bÖnh viÖn cã gi¸ trÞ h¬n nh÷ng lêi tr×nh bµy cã c¶m xóc ®Ó ®îc th«ng c¶m. C¸c HS kh¸c nhËn xÐt. ph¸t biÓu ý kiÕn. ®iÒu g× lµ quan träng. hîp ®ång gi¶. chÝnh x¸c.… + Trong ®¬n tõ cña c¸ nh©n.c¶m xóc cña ngêi viÕt hay x¸c nhËn cña cha mÑ. bæ sung (nÕu cÇn).… th× bÞ coi nh kh«ng hîp lÖ (kh«ng ph¶i cña m×nh). . lµm dÊu gi¶ ®Ó lµm c¸c giÊy tê gi¶: b»ng gi¶. Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc luyÖn tËp Bµi tËp 1 vµ bµi tËp Bµi tËp 1 vµ bµi tËp 2: 2: Néi dung cÇn ®¹t: .phÇn III. ®ñ. x¸c nhËn cña cha mÑ. GV ®Æt c©u hái ®Ó HS th¶o luËn: C©u hái: TÝnh c«ng vô thÓ hiÖn nh thÕ nµo trong v¨n b¶n hµnh chÝnh? Trong ®¬n xin nghØ häc. + C¸c tõ ng÷ biÓu c¶m nÕu dïng còng chØ mang tÝnh íc lÖ. Trong x· héi vÉn cã hiÖn tîng m¹o ch÷ kÝ. ngêi ta chó träng ®Õn nh÷ng tõ ng÷ biÓu ý h¬n lµ c¸c tõ ng÷ biÓu c¶m.HS lµm viÖc c¸ nh©n. VD: kÝnh chuyÓn. VD: trong ®¬n xin nghØ häc.

+ KÝnh göi (§oµn cÊp trªn). thµnh phÇn. 2. Ph¬ng tiÖn d¹y häc SGK.Môc tiªu bµi häc . GA. + Nh÷ng cam kÕt. Cuèi biªn b¶n cÇn cã ch÷ kÝ cña chñ täa vµ th kÝ cuéc häp. phiÕu häc tËp . Nh÷ng trêng hîp ®îc coi lµ 131 . ®Þa ®iÓm. söa ch÷a (nÕu cÇn) chÝnh x¸c vÒ thêi gian. + §Þa ®iÓm.N¾m ®îc mét sè nguyªn t¾c vµ yªu cÇu cña ph¸t biÓu tù do. + LÝ do xin gia nhËp §oµn TNCS Hå ChÝ Minh.Ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc 1. trªn c¬ së néi dung bµi häc ë líp.Néi dung. T×m hiÓu vÒ ph¸t biÓu tù do 1. nh÷ng ®iÓm gièng nhau vµ kh¸c nhau so víi ph¸t biÓu theo chñ ®Ò). HS cã thÓ ®iÒu chØnh. Ph¬ng ph¸p d¹y häc: Bµi häc kÕt hîp lÝ thuyÕt vµ thùc hµnh. ngµy… th¸ng… n¨m… + Ngêi viÕt kÝ vµ ghi râ hä tªn. . Näi dung cuéc häp cÇn ghi v¾n t¾t nhng râ rµng. Ph¸t biÓu tù do Lµm v¨n: A.Cã nh÷ng hiÓu biÕt ®Çu tiªn vÒ ph¸t biÓu tù do (kh¸i niÖm. Bµi tËp 4: Yªu cÇu cña ®¬n xin gia nhËp §oµn TNCS Hå ChÝ Minh: + Tiªu ®Ò. B.Bíc ®Çu vËn dông nh÷ng kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng ®ã vµo c«ng viÖc ph¸t biÓu tù do vÒ mét chñ ®Ò mµ c¸c em thÊy høng thó vµ cã mong muèn ®îc trao ®æi ý kiÕn víi ngêi nghe. gîi cho häc sinh tëng tîng vµ luyÖn tËp c¸ch ph¸t biÓu tù do. chñ ®éng cña häc sinh. .. tiÕn tr×nh lªn líp Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu nh÷ng t×nh Néi dung cÇn ®¹t I.ë nhµ. CÇn khai th¸c tÝnh tÝch cùc.. C. Cã thÓ cho häc sinh th¶o luËn.

theo nh÷ng chñ ®Ò ®Þnh s¾n. vÞ kh¸ch mêi ®· ph¸t biÓu rÊt say sa nh÷ng c¶m nhËn cña m×nh vÒ ®ªm biÓu diÔn Êy: nh¹c sÜ biÓu diÔn ra sao.GV nªu yªu cÇu: H·y t×m mét vµi vÝ dô ë ®êi sèng quanh m×nh ®Ó chøng tá r»ng: trong thùc tÕ. khi ®îc ngêi dÉn ch¬ng tr×nh gîi ý: "trong chuyÕn ®i ch©u ¢u.… + Trong buæi §¹i héi chi ®oµn. b¹n B ®· xin ph¸t biÓu vµ b¹n ®ãng gãp 132 . + Trong buæi giao lu: "ch¸t víi 8X" cña ®µi truyÒn h×nh kÜ thuËt sè. nh÷ng ngêi níc ngoµi cã mÆt h«m Êy ®· ph¸t biÓu nh÷ng g×. §îc sù ®ång ý cña c« gi¸o. nh÷ng bµi th¬ t×nh tiªu biÓu. t«i nhí ra råi. 1. Vµ cø thÕ.45" ®· gi¬ tay xin ý kiÕn: "Tha c«.… + Mét b¹n häc sinh khi ®îc c« gi¸o nªu vÊn ®Ò: "H·y ph¸t biÓu nh÷ng hiÓu biÕt cña em vÒ th¬ míi ViÖt Nam giai ®o¹n 30. v©ng. mét kh¸ch mêi (nh¹c sÜ) ®· ph¸t biÓu: "Cã rÊt nhiÒu kØ niÖm ®¸ng nhí trong chuyÕn ®i Êy: chôp ¶nh lu niÖm víi b¹n bÌ. gÆp gì bµ con ViÖt KiÒu. nh÷ng c¶m nhËn vÒ th¬ t×nh.huèng n¶y sinh ph¸t biÓu tù do.HS dùa vµo phÇn gîi ý trong SGK ®Ó t×m vÝ dô. b¹n häc sinh Êy ®· ph¸t biÓu mét c¸ch say sa. . mÆc dï kh«ng ®îc ph©n c«ng tham luËn nhng ngay sau khi nghe b¹n A ph¸t biÓu vÒ phong trµo "häc tËp vµ lµm theo tÊm g¬ng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh". nh÷ng buæi biÓu diÔn. bµ con c¶m ®éng thÕ nµo. . kh«ng ph¶i lóc nµo con ngêi còng chØ ph¸t biÓu nh÷ng ý kiÕn mµ m×nh ®· chuÈn bÞ kÜ cµng. em chØ xin ph¸t biÓu vÒ m¶ng th¬ t×nh th«i ®îc kh«ng ¹".GV nhËn xÐt vµ nªu thªm mét sè vÝ dô kh¸c. ph¸t biÓu tù do. kØ niÖm nµo anh nhí nhÊt?". ®ã lµ ®ªm biÓu diÔn cho bµ con ViÖt kiÒu ta ë Pa-ri… ".… Nhng cã lÏ kØ niÖm ®¸ng nhí nhÊt trong chuyÕn ®i Êy. hµo høng (tuy cã phÇn h¬i lan man) vÒ m¶ng th¬ t×nh trong phong trµo th¬ míi: nh÷ng nhµ th¬ cã nhiÒu th¬ t×nh.

+ V× bÊt ngê. cµng kh«ng thÓ ®Õn mét c¸ch bÊt 133 . cã thÝch thó míi nãi hay. + Trong qu¸ tr×nh sèng. e) ChØ nªn tËp trung nhiÒu ý kiÕn rÊt hay. anh (chÞ) h·y tr¶ lêi c©u hái: V× sao con ngêi lu«n cã nhu cÇu ®îc (hay ph¶i) ph¸t biÓu tù do? . thËm chÝ cßn h¬n c¶ bµi ph¸t biÓu chuÈn bÞ s½n cña b¹n A. 2. say mª hoÆc do mäi ngêi yªu cÇu. Tri thøc th× v« cïng mµ hiÓu biÕt cña mçi ngêi cã h¹n nªn chia sÎ vµ ®îc chia sÎ lµ ®iÒu vÉn thêng gÆp. hiÓu m×nh vµ hiÓu ®êi h¬n. c) Ph¶i tù rÌn luyÖn ®Ó cã thÓ nhanh chãnh t×m ý vµ s¾p xÕp ý. V× cã hiÓu biÕt míi nãi ®óng. rÊt bæ Ých. ngoµi dù tÝnh nªn ngêi ph¸t biÓu kh«ng thÓ tøc thêi x©y dùng lêi ph¸t biÓu thµnh mét bµi hoµn chØnh cã sù chuÈn bÞ c«ng phu.GV nªu vÊn ®Ò: Tõ nh÷ng vÝ dô nªu trªn. + Ngêi ph¸t biÓu sÏ kh«ng thµnh c«ng nÕu ph¸t biÓu vÒ mét ®Ò tµi mµ m×nh kh«ng hiÓu biÕt vµ thÝch thó. ngÉu nhiªn. 3. Nhu cÇu ®îc (hay ph¶i) ph¸t biÓu tù do. Trªn ®©y lµ nh÷ng vÝ dô vÒ ph¸t biÓu tù do. V× vËy. Qua ph¸t biÓu tù do.2. con ngêi sÏ hiÓu ngêi. hiÓu biÕt th× cã h¹n. d) Nªn x©y dùng lêi ph¸t biÓu thµnh mét bµi hoµn chØnh. häc tËp vµ lµm viÖc. con ngêi cã rÊt nhiÒu ®iÒu say mª (hay buéc ph¶i t×m hiÓu). + "Con ngêi lµ tæng hßa c¸c mèi quan hÖ x· héi". Nhng høng thó kh«ng dÔ ®Õn. ph¸t biÓu tù do lµ mét nhu cÇu (muèn ngêi kh¸c nghe m×nh nãi) ®ång thêi lµ mét yªu cÇu (ngêi kh¸c muèn ®îc nghe m×nh nãi). kh«ng ®Ó bÞ xa ®Ò hoÆc l¹c ®Ò. b) Ph¶i b¸m ch¾c chñ ®Ò.GV nªu c©u hái tr¾c nghiÖm: Lµm thÕ nµo ®Ó ph¸t biÓu tù do thµnh c«ng? a) Kh«ng ®îc ph¸t biÓu vÒ nh÷ng g× m×nh kh«ng hiÓu biÕt vµ thÝch thó. 3.HS dùa vµo vÝ dô vµ t×nh huèng nªu ra trong SGK ®Ó ph¸t biÓu. C¸ch ph¸t biÓu tù do + Ph¸t biÓu tù do lµ d¹ng ph¸t biÓu trong ®ã ngêi ph¸t biÓu tr×nh bµy víi mäi ngêi vÒ mét ®iÒu bÊt chît n¶y sinh do m×nh thÝch thó.

LuyÖn tËp tËp 1. sèng nhiÖt t×nh vµ say mª víi cuéc ®êi. Bíc 4: NghÜ c¸ch thu hót sù chó ý cña ngêi nghe (nhÊn m¹nh nh÷ng chç cã ý nghÜa quan träng. kh«ng ngêi nghe nµo høng thó víi nh÷ng g× ®· lµm hä nhµm ch¸n trõ khi ®iÒu kh«ng míi ®îc ph¸t biÓu b»ng c¸ch nãi míi. Trong qu¸ tr×nh ph¸t biÓu cÇn quan s¸t nÐt mÆt.. LuyÖn tËp t×nh huèng ph¸t (4) trong SGK vµo phÇn biÓu tù do (môc 4. t×m hiÓu. Ho¹t ®éng 2: LuyÖn II. cö chØ cña ngêi nghe ®Ó cã sù ®iÒu chØnh kÞp thêi. Lu ý: ®äc kÜ phÇn ghi nhí. s©u nh÷ng ®iÒu cÇn Bíc 2: KiÓm tra nhanh xem v× sao ghi nhí ë môc (3). Muèn t¹o høng thó vµ cã vèn hiÓu biÕt.… cña ngêi nghe ®Ó cã sù ®iÒu chØnh kÞp thêi. Ngêi ph¸t biÓu ph¶i chän ®Ò tµi phï hîp. + Ph¸t biÓu dï lµ tù do còng ph¶i cã ngêi nghe.Trªn c¬ së môc (3). kh«ng cã c¸ch g× h¬n lµ say mª häc tËp. Ph¸t biÓu chØ thùc sù thµnh c«ng khi thùc sù híng tíi ngêi nghe. îc nhiÒu ngêi t¸n thµnh? chñ ®Ò míi HS cô thÓ hãa nh÷ng mÎ?. chÝnh cña lêi ph¸t biÓu vµ s¾p xÕp chóng theo thø tù hîp lÝ. . DÜ nhiªn.GV cã thÓ ®a môc 1. ®a ra nh÷ng 134 . g) Lu«n lu«n quan s¸t nÐt mÆt.vµo nh÷ng néi dung cã kh¶ n¨ng lµm cho ngêi nghe c¶m thÊy míi mÎ vµ thó vÞ. m×nh chän chñ ®Ò Êy (t©m ®¾c? ®.SGK) luyÖn tËp ®Ó kh¾c Bíc 1: Chän chñ ®Ò cô thÓ. hay lµ tÊt c¶ nh÷ng lÝ do ®ã?). Thµnh c«ng cña ph¸t biÓu tù do chØ thùc sù cã ®îc khi høng thó cña ngêi nãi b¾t gÆp vµ céng hëng víi høng thó cña ngêi nghe.. ®iÒu ®Æt ra ë môc Bíc 3: Ph¸c nhanh trong ãc nh÷ng ý (4). Nh vËy.HS dùa vµo kinh nghiÖm b¶n th©n vµ nh÷ng ®iÒu t×m hiÓu trªn ®©y ®Ó cã nh÷ng lùa chän thÝch hîp. cö chØ. chØ cã ph¬ng ¸n (d) lµ kh«ng lùa chän cßn l¹i ®Òu lµ nh÷ng c¸ch khiÕn ph¸t biÓu tù do thµnh c«ng. trong tÊt c¶ c¸c ph¬ng ¸n trªn. cã c¸ch nãi phï hîp víi ngêi nghe. ngê.

cã sù giao lu gi÷a ngêi nãi vµ ngêi nghe). ®iÖu bé. t×m c¸ch diÔn ®¹t dÔ tiÕp nhËn vµ trong hoµn c¶nh thÝch hîp cã thªm sù gîi c¶m hay hµi híc. cã søc g©y Ên tîng. PhÇn luyÖn tËp trong SGK + TiÕp tôc su tÇm nh÷ng lêi ph¸t biÓu tù do ®Æc s¾c (Bµi tËp 1). 3. 2.§ã ®· thËt sù lµ ph¸t biÓu tù do hay vÉn lµ ph¸t biÓu theo chñ ®Ò ®Þnh s½n? . bÊt ngê. hÊp dÉn. 3. GV híng dÉn HS thùc hiÖn c¸c bµi luyÖn tËp trong SGK. yªu thÝch vµ ph©n tÝch: . thÓ iÖn sù hµo høng cña b¶n th©n qua ¸nh m¾t. giäng nãi. GV cã thÓ chän mét chñ ®Ò bÊt ngê vµ khuyÕn khÝch nh÷ng häc sinh cã høng thó vµ hiÓu biÕt thùc hµnh.2. t¹o c¶m gi¸c gÇn gòi.nªn hay kh«ng nªn? + Ch¬ng tr×nh truyÒn h×nh mµ b¹n yªu thÝch? v. gãp ý.c¶ líp nghe vµ nhËn xÐt.So víi nh÷ng yªu cÇu ®Æt ra cho nh÷ng ý kiÕn ph¸t biÓu tù do th× lêi ph¸t biÓu cña b¶n th©n cã nh÷ng u ®iÓm vµ h¹n chÕ g×? Lu ý: cÇn b¸n s¸t kh¸i niÖm. Thùc hµnh ph¸t biÓu tù do Cã thÓ chän mét trong c¸c ®Ò tµi sau: + Dßng nh¹c nµo ®ang ®îc giíi trÎ a thÝch? + Quan niÖm thÕ nµo vÒ "v¨n hãa game"? + T×nh yªu tuæi häc ®êng. nh÷ng yªu cÇu vµ c¸ch ph¸t biÓu tù do ®Ó ph©n tÝch. th«ng tin míi. lång néi dung ph¸t biÓu vµo nh÷ng c©u chuyÖn kÓ lÝ thó. v… 135 . + Ghi l¹i lêi ph¸t biÓu tù do vÒ mét cuèn s¸ch ®ang ®îc giíi trÎ quan t©m.

Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: T×m I. ph¬ng tiÖn d¹y häc .GV yªu cÇu HS ®äc 1.Tµi liÖu tham kh¶o. anh (chÞ) cã nhËn thanh niªn t×nh nguyÖn sè 2). th¶o luËn rót ra kiÕn thøc vµ kü n¨ng thùc hµnh. cña mét v¨n b¶n tæng .BiÕt c¸ch lËp dµn ý.Lµm v¨n: V¨n b¶n tæng kÕt A. Bµi míi.§Þa ®iÓm.Trêng §HSPHN. . ngµy… th¸ng… n¨m (Hµ nh÷ng néi dung chÝnh Néi. v¨n ®iÒu dìng th¬ng binh. phï hîp víi tr×nh ®é HS THPT. C. tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc 1. C¸ch viÕt v¨n b¶n tæng kÕt hiÓu c¸ch viÕt v¨n b¶n tæng kÕt 1. néi dung vµ ph¬ng ph¸p thÓ hiÖn cña v¨n b¶n tæng kÕt th«ng thêng.Tiªu ®Ò (B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t kÕt? ®éng t×nh nguyÖn t¹i c¸c trung t©m b) VÒ diÔn ®¹t. . 2. D.HiÓu ®îc môc ®Ých yªu cÇu. tõ ®ã viÕt ®îc mét v¨n b¶n tæng kÕt cã néi dung ®¬n gi¶n. ngµy 15 th¸ng 9 n¨m 2007).§éi trªn. 136 .S¸ch gi¸o khoa. B. xÐt g× vÒ bè côc vµ . s¸ch gi¸o viªn. T×m hiÓu vÝ dô v¨n b¶n tæng kÕt trong a) Bè côc cña v¨n b¶n tæng kÕt trªn SGK vµ tr¶ lêi c¸c c©u ®©y cã 3 phÇn: hái: + PhÇn më ®Çu: a) §äc c¸c ®Ò môc vµ . bÖnh binh b¶n tæng kÕt cã c¸ch nÆng vµ ngêi cã c«ng víi níc).ThiÕt kÕ bµi häc. KiÓm tra bµi cò Tr×nh bµy kh¸i niÖm ng«n ng÷ hµnh chÝnh vµ phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh.Môc tiªu bµi häc Gióp HS : . Ph¬ng ph¸p d¹y häc Híng dÉn t×m hiÓu vÝ dô. .Quèc hiÖu hoÆc tªn tæ chøc (§oµn néi dung cña v¨n b¶n TNCS Hå ChÝ Minh.

nhËn xÐt vµ bæ sung. râ rµng. ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ vµ rót ra nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm khi kÕt thóc mét c«ng viÖc hay mét giai ®o¹n c«ng t¸c.KÕt qu¶ ho¹t ®éng (Ho¹t ®éng ch¨m sãc th¬ng bÖnh binh vµ ngêi cã c«ng víi níc.GV yªu cÇu HS tõ viÖc t×m hiÓu VD trªn h·y cho biÕt yªu cÇu ®èi víi v¨n b¶n tæng kÕt. . ®Æt c©u nh thÕ nµo? . + PhÇn néi dung b¸o c¸o gåm: .GV nhËn xÐt vµ cho 1 HS ®äc phÇn Ghi nhí ®Ó kh¾c s©u.HS lµm viÖc c¸ nh©n víi v¨n b¶n råi ph¸t biÓu ý kiÕn. Ho¹t ®éng x©y dùng c«ng tr×nh thanh niªn vµ tÆng quµ th¬ng binh. Ho¹t ®éng tæ chøc «n tËp v¨n hãa vµ sinh ho¹t hÌ cho con em th¬ng binh. cÇn: + TËp hîp t liÖu. C¸c HS kh¸c nghe. g¹ch ®Çu dßng. thÓ thao. chÝnh x¸c. + LÇn lît viÕt c¸c phÇn: më ®Çu. b) VÒ diÔn ®¹t. v¨n nghÖ. Yªu cÇu ®èi víi v¨n b¶n tæng kÕt . chÝnh x¸c. .dïng tõ. bÖnh binh. chÝnh x¸c vµ 137 . bµi häc kinh nghiÖm vµ kiÕn nghÞ). . .T×nh h×nh tæ chøc: ®Þa ®iÓm ho¹t ®éng (…).Muèn viÕt ®îc v¨n b¶n tæng kÕt. c¸c c©u sö dông thêng lîc chñ ng÷. sè liÖu ®Çy ®ñ.HS tù rót ra kÕt luËn. mçi ý mét lÇn xuèng dßng. 2.§¸nh gi¸ chung. .V¨n b¶n tæng kÕt nh»m nh×n nhËn. thêi gian (…). sè lîng tham gia (…). + PhÇn kÕt thóc: ngêi viÕt b¸o c¸o kÝ tªn (NguyÔn V¨n HiÕu). v¨n b¶n tæng kÕt cã c¸ch dïng tõ. bÖnh binh). ®Æt c©u ng¾n gän. néi dung b¸o c¸o (t×nh h×nh vµ kÕt qu¶ thùc hiÖn c«ng viÖc. kÕt thóc. mçi viÖc mét ®Ò môc. 2. + DiÔn ®¹t ng¾n gän. VÖ sinh m«i trêng. t«n t¹o c¶nh quan. Ho¹t ®éng giao lu v¨n hãa.

. chÝnh trÞ t tëng. t¸c gi¶ trong v¨n b¶n (…). cña mét v¨n b¶n tæng néi dung b¸o c¸o vµ kÕt thóc. .kÕt qu¶ cña c«ng t¸c gi¸o dôc (chÞ) ®o¸n xem trong c¸c ®o¹n bÞ lîc ®i Êy. tªn ®oµn trêng c¸ch so¹n th¶o kiÓu ch÷ kh¸c) vµo nh÷ng vµ tªn chi ®oµn.Môc II vµ môc IV nªn cho vµo mét chç bÞ lîc (…). .Sè ®¨ng kÝ phÊn ®Êu trong häc t¸c gi¶ dÉn ra nh÷ng sù viÖc. tù ®¸nh gi¸. sè liÖu g×? tËp vµ kÕt qu¶ ®¹t ®îc. vµi ®o¹n. . Bµi tËp 2: NÕu ®îc Bµi tËp 2: giao nhiÖm vô viÕt mét a) ChuÈn bÞ t liÖu: t liÖu vÒ kÕt qu¶ b¶n tæng kÕt phong xÕp lo¹i häc tËp vµ kÕt qu¶ xÕp lo¹i trµo häc tËp vµ rÌn h¹nh kiÓm.HS ®äc vµ th¶o luËn. §ã a) V¨n b¶n trªn ®· ®¹t lµ: ®îc nh÷ng yªu cÇu nµo . tiÕp v¨n b¶n hoµn chØnh ®Ó HS ®èi chiÕu. quan s¸t trªn mµn c) §èi chiÕu víi yªu cÇu cña mét v¨n h×nh m¸y chiÕu.Sè t×nh nguyÖn tham gia phong c) §èi chiÕu víi yªu cÇu cña mét v¨n b¶n tæng trµo chèng tÖ n¹n x· héi vµ kÕt qu¶ kÕt nãi chung. chÝnh x¸c vµ b) Ngêi trÝch lîc ®i mét râ rµng.§¶m b¶o bè côc 3 phÇn: më ®Çu. t liÖu. .… luyÖn cña líp trong n¨m b) Dµn ý: 138 .C«ng t¸c ph¸t triÓn ®oµn viªn. sè liÖu: . Ho¹t ®éng 2: LuyÖn II.GV cã thÓ cho HS kÕt qu¶ ®¹t ®îc.§¸nh gi¸ chung.DiÔn ®¹t ng¾n gän. . .Sè t×nh nguyÖn chung søc cïng trªn thiÕu néi dung nµo céng ®ång tham gia c«ng t¸c x· héi vµ cÇn bæ sung? . v¨n b¶n ®¹t ®îc.Tªn hiÖu cña §oµn. mét vµi ý b) T rong nh÷ng ®o¹n bÞ lîc. kÕt? . LuyÖn tËp tËp Bµi tËp 1: §äc v¨n b¶n Bµi tËp 1: (SGK) vµ tr¶ lêi c©u a) V¨n b¶n trªn ®· ®¹t ®îc mét sè hái: yªu cÇu cña mét v¨n b¶n tæng kÕt.GV cho HS quan s¸t môc chung lµ: KÕt qu¶ c«ng t¸c ®oµn. t liÖu. b¶n tæng kÕt nãi chung. Anh dÉn ra nh÷ng sù viÖc. .râ rµng. v¨n b¶n trªn cã thÓ bæ sung (b»ng thiÕu mét sè néi dung cÇn bæ sung: .

®¸nh gi¸ kÕt qu¶ khi kÕt thóc . gîi ý.GV nhËn xÐt.§¸nh gi¸ chung.Quèc hiÖu.Bµi häc kinh nghiÖm. .TiÕp tôc hoµn thµnh bµi tËp (2).n¨m häc (…). ngµy… th¸ng… n¨m… a) ChuÈn bÞ t liÖu ra . . TiÕng viÖt: Tæng kÕt phÇn tiÕng viÖt: 139 .HS suy nghÜ vµ viÕt.häc võa qua. b¶n Êy.GV híng dÉn. viÕt vµi ®o¹n thuéc .GV cñng cè l¹i toµn 1) Cñng cè: bµi vµ híng dÉn c«ng V¨n b¶n tæng kÕt ®îc viÕt ®Ó nh×n viÖc ë nhµ. tªn trêng. Ho¹t ®éng 5: Cñng D.líp b) LËp dµn ý v¨n b¶n (…). líp.T×m hiÓu mét sè ho¹t ®éng ®· qua cña trêng. h·y . nhËn. PhÇn kÕt: kÝ tªn. anh (chÞ) PhÇn ®Çu: sÏ thùc hiÖn nh÷ng . . c«ng viÖc g×? . v¨n b¶n tæng kÕt cÇn cã t liÖu.KÕt qu¶ häc tËp. Chó ý: ngêi viÕt nªn chän néi dung c¬ b¶n (kÕt qu¶ häc tËp vµ kÕt qu¶ rÌn luyÖn) ®Ó viÕt thµnh nh÷ng ®o¹n v¨n b¶n. cÇn diÔn ®¹t ®óng ®Æc trng v¨n b¶n hµnh chÝnh vµ cÇn tu©n thñ theo 3 phÇn. 2) Híng dÉn häc ë nhµ . phÇn th©n bµi cña v¨n . líp ®Ó viÕt b¸o c¸o. . híng dÉn häc ë nhµ . híng dÉn häc ë nhµ cè. .KÕt qu¶ rÌn luyÖn. Cñng cè. . thÕ nµo? PhÇn néi dung: Sau khi lËp dµn ý.HS ghi chÐp ®Ó thùc mét c«ng viÖc nµo ®ã.§Þa ®iÓm.Tiªu ®Ò b¸o c¸o: B¸o c¸o tæng kÕt sao? phong trµo häc tËp vµ rÌn luyÖn. Muèn viÕt ®îc hiÖn.§Æc ®iÓm t×nh h×nh líp.

b.ThiÕt kÕ bµi häc. + Ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ lµ ho¹t ®éng bao gåm hai qu¸ tr×nh: qu¸ tr×nh t¹o lËp v¨n b¶n do ngêi nãi hay ngêi viÕt thùc hiÖn. Ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ + Giao tiÕp lµ ho¹t ®éng trao ®æi th«ng tin cña con ngêi. nh»m thùc hiÖn nh÷ng môc ®Ých vÒ nhËn thøc. . 2.Ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ a. 140 . th¶o luËn . s¸ch gi¸o viªn. Ph¬ng ph¸p d¹y häc HÖ thèng ho¸ kiÕn thøc. hµnh ®éng. Nãi vµ viÕt Hai d¹ng nãi vµ viÕt cã sù kh¸c biÖt: + VÒ ®iÒu kiÖn ®Ó t¹o lËp vµ lÜnh héi v¨n b¶n. ®îc tiÕn hµnh chñ yÕu b»ng ph¬ng tiÖn ng«n ng÷. qu¸ tr×nh lÜnh héi v¨n b¶n do ngêi nghe hay ngêi ®äc thùc hiÖn. vµ ë 2 qu¸ tr×nh t¹o lËp vµ lÜnh héi v¨n b¶n. C.Tµi liÖu tham kh¶o. còng cã thÓ ë c¸c thêi ®iÓm vµ kho¶ng kh«ng gian c¸ch biÖt (qua v¨n b¶n viÕt). tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: HÖ thèng hãa kiÕn thøc GV hÖ thèng hãa kiÕn thøc b»ng c¸ch nªu mét sè c©u hái ®Ó HS tr¶ lêi: 1) Giao tiÕp lµ g×? ThÕ nµo lµ ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷? 2) Ph©n biÖt sù kh¸c biÖt gi÷a ng«n ng÷ nãi vµ ng«n ng÷ viÕt? 3) ThÕ nµo lµ ng÷ c¶nh? Ng÷ c¶nh bao gåm nh÷ng nh©n tè nµo? 4) Nh©n vËt giao tiÕp cã vai trß vµ ®Æc ®iÓm g×? 5) T¹i sao nãi ng«n ng÷ lµ tµi s¶n chung cña x· héi vµ lêi nãi lµ s¶n phÈm cña c¸ nh©n? Néi dung cÇn ®¹t I. Môc tiªu bµi häc . HÖ thèng hãa kiÕn thøc 1. . .S¸ch gi¸o khoa.HÖ thèng ho¸ nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ (tiÕng ViÖt) ®· ®îc häc trong tr¬ng tr×nh Ng÷ v¨n tõ líp 10 ®Õn líp 12. D.N©ng cao thªm n¨ng lùc giao tiÕp b»ng tiÕng ViÖt ë 2 d¹ng nãi vµ viÕt. t×nh c¶m. Hai qu¸ tr×nh nµy cã thÓ diÔn ra ®ång thêi t¹i cïng mét ®Þa ®iÓm (héi tho¹i). ph¬ng tiÖn d¹y häc . vÊn ®¸p.

+ Ng÷ c¶nh bao gåm c¸c nh©n tè: nh©n vËt giao tiÕp. løa tuæi. c¸c kÝ hiÖu v¨n tù.… Nh÷ng ®Æc ®iÓm ®ã lu«n chi phèi néi dung vµ c¸ch thøc giao tiÕp b»ng ng«n ng÷. m« h×nh b¶ng biÓu ®èi víi ng«n ng÷ viÕt). + VÒ c¸c ph¬ng tiÖn phô trî (ng÷ ®iÖu. vèn sèng. 5. hä thêng ®æi vai cho nhau hay lu©n phiªn lît lêi. 4. + VÒ ®êng kªnh giao tiÕp. cö chØ ®iÖu bé ®èi víi ng«n ng÷ nãi vµ dÊu c©u. bèi c¶nh réng (bèi c¶nh v¨n hãa).… 3. + VÒ lo¹i tÝn hiÖu (©m thanh hay ch÷ viÕt).6) ThÕ nµo lµ nghÜa cña c©u? C©u cã mÊy thµnh phÇn nghÜa? Lµ nh÷ng thµnh phÇn nµo? §Æc ®iÓm cña mçi thµnh phÇn? 7) Lµm thÕ nµo ®Ó gi÷ g×n sù trong s¸ng cña tiÕng ViÖt? . hiÖn thùc ®îc ®Ò cËp ®Õn vµ v¨n c¶nh. C¸c nh©n vËt giao tiÕp ®Òu ph¶i cã c¶ n¨ng lùc t¹o lËp vµ n¨ng lùc lÜnh héi v¨n b¶n. Trong giao tiÕp ë d¹ng nãi.HS «n tËp l¹i nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ trªn c¬ së c©u hái vµ nh÷ng gîi ý cña GV. giíi tÝnh. C¸c nh©n vËt giao tiÕp cã nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ c¸c ph¬ng diÖn: vÞ thÕ x· héi. quan hÖ th©n s¬. tÇng líp x· héi. nÐt mÆt. nghÒ nghiÖp. + VÒ dïng tõ. Ng«n ng÷ lµ tµi s¶n chung cña x· héi vµ lêi nãi lµ s¶n phÈm cña c¸ nh©n Khi giao tiÕp. Ng÷ c¶nh + Ng÷ c¶nh lµ bèi c¶nh ng«n ng÷ lµm c¬ së cho viÖc sö dông ng«n ng÷ vµ t¹o lËp v¨n b¶n ®ång thêi lµm c¨n cø ®Ó lÜnh héi thÊu ®¸o v¨n b¶n. bèi c¶nh hÑp (bèi c¶nh t×nh huèng). Nh©n vËt giao tiÕp Nh©n vËt giao tiÕp lµ nh©n tè quan träng nhÊt trong ng÷ c¶nh. c¸c nh©n vËt giao 141 . v¨n hãa. ®Æt c©u vµ tæ chøc v¨n b¶n.

C¸ nh©n sö dông tµi s¶n chung ®ång thêi còng lµm giµu thªm cho tµi s¶n Êy. s¸ng t¹o ng«n ng÷ theo c¸c ph¬ng thøc chung.tiÕp sö dông ng«n ng÷ chung cña x· héi ®Ó t¹o ra lêi nãi. c¸c nh©n vËt giao tiÕp cÇn cã ý thøc. t×nh c¶m. 6. chuÈn mùc chung. + Mçi c©u thêng cã hai thµnh phÇn nghÜa: nghÜa sù viÖc vµ nghÜa t×nh th¸i. LuyÖn tËp 142 . tuy cÇn chèng l¹m dông tiÕng níc ngoµi. c¸c nh©n vËt giao tiÕp võa sö dông nh÷ng yÕu tè cña hÖ thèng ng«n ng÷ chung vµ tu©n thñ nh÷ng quy t¾c. mçi c©u ®Òu cã nghÜa. Trong ho¹t ®éng ®ã. + VËn dông linh ho¹t.nh÷ng s¶n phÈm cô thÓ cña c¸ nh©n. thãi quen vµ kÜ n¨ng gi÷ g×n sù trong s¸ng cña tiÕng ViÖt: + Mçi c¸ nh©n cÇn n¾m v÷ng c¸c chuÈn mùc ng«n ng÷. NghÜa cña c©u Trong ho¹t ®éng giao tiÕp. 7. ®¸nh gi¸ cña ngêi nãi ®èi víi sù viÖc hoÆc ®èi víi ngêi nghe. NghÜa t×nh th¸i thÓ hiÖn th¸i ®é. + Khi cÇn thiÕt cã thÓ tiÕp nhËn nh÷ng yÕu tè tÝch cùc cña c¸c ng«n ng÷ kh¸c. ®ång thêi biÓu lé nh÷ng nÐt riªng trong n¨ng lùc ng«n ng÷ cña c¸ nh©n. Ho¹t ®éng 2: LuyÖn II. NghÜa sù viÖc øng víi sù viÖc mµ c©u ®Ò cËp ®Õn. sù nh×n nh¹n. + NghÜa cña c©u lµ néi dung mµ c©u biÓu ®¹t. Gi÷ g×n sù trong s¸ng cña tiÕng ViÖt Trong ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷. sö dông ng«n ng÷ ®óng chuÈn mùc.

. Sù ®æi vai vµ lu©n phiªn lît lêi ®o¹n trÝch (SGK) vµ trong ho¹t ®éng giao tiÕp gi÷a l·o H¹c ph©n tÝch theo c¸c yªu vµ «ng gi¸o: cÇu: L·o H¹c (nãi) ¤ng gi¸o (nãi) 1) Ph©n tÝch sù ®æi . L·o H¹c lµ lît lêi nãi ®Çu tiªn cña ngêi nãi tríc vµ kÕt thóc sau nªn sè lît l·o H¹c. ph¶i!.ThÕ nã cho b¾t ®iÓm cña ho¹t ®éng b¾t xong. chØ "hái cho cã viÖc vµ nghÜa t×nh chuyÖn" (ThÕ nã cho b¾t µ?) th¸i trong c©u: "BÊy + §o¹n trÝch rÊt ®a d¹ng vÒ ng÷ giê cu c¹u míi biÕt lµ cu ®iÖu: ban ®Çu l·o H¹c nãi víi giäng cËu chÕt!". cuèi ho¹t ®éng giao tiÕp ë cïng th× giäng ®Çy chua ch¸t (…). cã mét ho¹t ®éng giao + Trong ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng 143 . V× tøc thêi nªn cã lóc «ng 3) Ph©n tÝch nghÜa sù gi¸o cha biÕt nãi g×. «ng gi¸o hái víi giäng ng¹c nhiªn vËt. «ng gi¸o trong ho¹t ®éng giao ¹! tiÕp trªn. tiÕp ®Õn lµ giäng than thë. ®ång thêi khi ngêi (.Khèn n¹n… nã .Cô b¸n råi? vai vµ lu©n phiªn lît lêi ®êi råi.KiÕp ai còng gi¶). cã lóc nghÑn lêi (…).ThÕ th×… kiÕp tiÕp cã vÞ thÕ x· héi..CËu vµng ®i . Nh÷ng ®Æc . nãi cña l·o lµ 5 cßn sè lît nãi cña «ng gi¸o lµ 4.¤ng gi¸o nãi .Cô b¸n råi?). nh©n vËt vµ lêi t¸c . tiÕp theo lµ giäng vç vÒ ®äc ®äc ®o¹n trÝch l¹i an ñi vµ cuèi cïng lµ giäng bïi ngïi. nh kiÕp thÕ th«i… h¬n t«i ch¼ng h¹n! ch¨ng? 2) C¸c nh©n vËt giao .Cô cø tëng thÕ ng÷ nãi thÓ hiÖn qua kh«ng ngê t«i nì …®Ó cho nã lµm nh÷ng chi tiÕt nµo? (lêi t©m lõa nã! kiÕp kh¸c. a? giao tiÕp ë d¹ng ng«n . th«ng b¸o (CËu vµng ®i ®êi råi. 4) Trong ®o¹n trÝch cã ®au khæ.Gv yªu cÇu Hs ®äc 1. Lóc d¹ng nãi gi÷a hai nh©n ®Çu. «ng gi¸o ¹!).B¸n råi! Hä võa .tËp . g× cho thËt sung quan hÖ th©n s¬ vµ síng? nh÷ng ®Æc ®iÓm g× Nh÷ng ®Æc ®iÓm cña ho¹t ®éng riªng biÖt? Ph©n tÝch giao tiÕp ë d¹ng ng«n ng÷ nãi thÓ sù chi phèi cña nh÷ng hiÖn qua nh÷ng chi tiÕt: ®iÒu ®ã ®Õn néi dung + Hai nh©n vËt: l·o H¹c vµ «ng gi¸o vµ c¸ch thøc nãi trong lu©n phiªn ®æi vai lît lêi.

tiÕp n÷a gi÷a hä vµ nhµ v¨n Nam Cao.…). ¤ng gi¸o lµ mét trÝ thøc nghÌo sèng ë n«ng th«n. Quan hÖ gi÷a «ng gi¸o vµ l·o H¹c lµ quan hÖ hµng xãm l¸ng giÒng. ng«n ng÷ nãi ë ®o¹n trÝch trªn. hái ý kiÕn «ng gi¸o. Anh con trai bá ®i lµm ¨n xa. . GV nhËn xÐt vµ nªu c©u hái tiÕp theo. L·o H¹c chØ cã "cËu vµng" lµ "ngêi th©n" duy nhÊt. Hoµn c¶nh cña «ng gi¸o còng hÕt søc bi ®¸t. chªm xen (®i ®êi råi. mÆt kh¸c nhiÒu c©u l¹i cã yÕu tè d thõa. khèn n¹n. mét mÆt ®o¹n trÝch dïng nh÷ng c©u tØnh lîc (B¸n råi! Khèn n¹n…¤ng gi¸o ¬i!). . …).. + Tõ ng÷ dïng trong ®o¹n trÝch kh¸ ®a d¹ng nhÊt lµ nh÷ng tõ mang tÝnh khÈu ng÷. . Ðp cho níc m¾t ch¶y ra… ). c« ®¬n.Néi dung cña lêi tho¹i: L·o H¹c th«ng b¸o víi «ng gi¸o vÒ viÖc b¸n "cËu 144 . Vî chÕt. nhÊt lµ nh©n vËt l·o H¹c: l·o "cêi nh mÕu". + Nh÷ng ®iÒu nãi trªn chi phèi ®Õn néi dung vµ c¸ch thøc nãi cña c¸c nh©n vËt. 2. råi. nh©n vËt giao tiÕp cßn sö dông c¸c ph¬ng tiÖn hç trî. quan hÖ th©n s¬ vµ nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng biÖt chi phèi ®Õn néi dung vµ c¸ch thøc giao tiÕp: + L·o H¹c lµ mét l·o n«ng nghÌo khæ. nh÷ng tõ ®a ®Èy.HS ®äc kÜ ®o¹n trÝch. ph¸t biÓu ý kiÕn vµ tranh luËn tríc líp. ch¶ hiÓu g× ®©u. H·y chØ ra sù kh¸c biÖt gi÷a hai ho¹t ®éng giao tiÕp ®ã. trïng lÆp (Nµy! ¤ng gi¸o ¹! C¸i gièng nã còng kh«n! Th× ra t«i b»ng nµy tuæi ®Çu råi cßn ®¸nh lõa mét con chã. C¸c nh©n vËt giao tiÕp cã vÞ thÕ x· héi.Sau mçi c©u hái. L·o H¹c cã viÖc g× còng t©m sù. µ. ë lêi tho¹i thø nhÊt cña l·o H¹c ta thÊy rÊt râ: . Nh÷ng nÕp nh¨n x« l¹i víi nhau. + VÒ c©u. th× ra. th¶o luËn vÒ c¸c yªu cÇu ®Æt ra. Trong ®o¹n trÝch. "mÆt l·o ®ét nhiªn co dóm l¹i.

¸nh m¾t. + Ho¹t ®éng giao tiÕp gi÷a nhµ v¨n Nam Cao vµ b¹n ®äc lµ ho¹t ®éng giao tiÕp gi¸n tiÕp (d¹ng viÕt). cã 145 . cö chØ. 4. §èi víi «ng gi¸o. nãi ng¾n gän.NghÜa t×nh th¸i: + Ngêi nãi rÊt yªu quý con chã (gäi nã lµ "cu cËu".… Cã g× cha hiÓu. . hiÓu biÕt h¬n (gäi lµ "«ng" vµ ®Öm tõ "¹" ë cuèi). V× vËy. coi viÖc b¸n nã lµ giÕt nã: "®i ®êi råi"). Trong ®o¹n trÝch cã ho¹t ®éng giao tiÕp ë d¹ng nãi gi÷a hai nh©n vËt.C¸ch thøc nãi cña l·o H¹c: "nãi ngay". NghÜa sù viÖc vµ nghÜa t×nh th¸i trong c©u: "BÊy giê cu c¹u míi biÕt lµ cu cËu chÕt!": . l·o H¹c võa buån võa ®au (gäi con chã lµ "cËu vµng". cã sù hç trî bëi ng÷ ®iÖu.vµng". . + ViÖc con chã biÕt nã chÕt lµ mét bÊt ngê (bÊy giê… míi biÕt lµ…). 3.NghÜa sù viÖc: th«ng b¸o viÖc con chã biÕt nã chÕt (c8u cËu biÕt lµ cu cËu chÕt). .S¾c th¸i lêi nãi: §èi víi sù viÖc (b¸n con chã). l·o H¹c tá ra rÊt kÝnh träng v× mÆc dï «ng gi¸o Ýt tuæi h¬n nhng cã vÞ thÕ h¬n. hai nh©n vËt cã thÓ trao ®æi qua l¹i. th«ng b¸o tríc råi míi h« gäi («ng gi¸o ¹!) sau. ®ång thêi khi ngêi ®äc ®äc ®o¹n trÝch l¹i cã mét ho¹t ®éng giao tiÕp n÷a gi÷a hä nhµ v¨n Nam Cao: + Ho¹t ®éng giao tiÕp ë d¹ng nãi gi÷a hai nh©n vËt lµ ho¹t ®éng giao tiÕp trùc tiÕp cã sù lu©n phiªn ®æi vai lît lêi. Nhµ v¨n t¹o lËp v¨n b¶n ë thêi ®iÓm vµ kh«ng gian c¸ch biÖt víi ngêi ®äc.

Môc tiªu bµi häc .Tµi liÖu tham kh¶o. .GV yªu cÇu HS nhí l¹i vµ thèng kª c¸c kiÓu Néi dung cÇn ®¹t I. Tæ chøc «n tËp trªn líp theo c¸ch tr×nh bµy vµ th¶o luËn D. b. Tæ 4 : ViÕt nghÞ luËn x· héi vµ nghÞ luËn v¨n häc.nh÷ng ®iÒu nhµ v¨n muèn th«ng b¸o. ®Æc biÖt lµ v¨n b¶n nghÞ luËn.ViÕt ®îc c¸c kiÓu v¨n b¶n ®· häc. . Tæ 2 : C¸c bíc cña qu¸ tr×nh viÕt mét v¨n b¶n nãi chung. s¸ch gi¸o viªn. C¸c kiÓu lo¹i v¨n b¶n a) Tù sù: Tr×nh bµy c¸c sù viÖc (sù 146 . göi g¾m kh«ng ®îc ngêi ®äc lÜnh héi hÕt.S¸ch gi¸o khoa. Híng dÉn HS chuÈn bÞ ë nhµ : Giao cho 4 tæ chuÈn bÞ 4 néi dung Tæ 1 : C¸c kiÓu v¨n b¶n ®îc häc ë THPT. 2. Ph¬ng ph¸p d¹y häc 1.ThiÕt kÕ bµi häc. C.HÖ thèng ho¸ tri thøc vÒ c¸ch viÕt c¸c kiÓu v¨n b¶n ®îc häc ë THPT. ¤n tËp c¸c tri thøc chung 1. Ngîc l¹i. tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Híng dÉn «n tËp c¸c tri thøc chung 1. ph¬ng tiÖn d¹y häc . cã nh÷ng ®iÒu ngêi ®äc lÜnh héi n»m ngoµi ý ®Þnh t¹o lËp cña nhµ v¨n. Lµm v¨n: «n tËp phÇn lµm v¨n a. . Tæ 3 : ViÕt v¨n b¶n nghÞ luËn.

b¶n tin. vÊn ®Ò.lo¹i v¨n b¶n ®· häc trong ch¬ng tr×nh Ng÷ v¨n THPT vµ cho biÕt nh÷ng yªu cÇu c¬ b¶n cña c¸c kiÓu lo¹i ®ã. t tëng. cÊu t¹o. §Ò tµi c¬ b¶n cña v¨n nghÞ 147 . II. luËn cø. yªu cÇu cô thÓ cña v¨n b¶n. c) NghÞ luËn: Tr×nh bµy t tëng. hiÖn tîng. + H×nh thµnh ý vµ s¾p xÕp thµnh dµn ý cho v¨n b¶n. v¨n b¶n tæng kÕt.qu¶ dÉn ®Õn kÕt côc nh»m biÓu hiÖn con ngêi. C¸c c©u trong v¨n b¶n cã sù liªn kÕt chÆt chÏ. ®¸nh gi¸. quan ®iÓm. nhËn xÐt.… cña sù vËt. ®êi sèng.… ®èi víi c¸c vÊn ®Ò x· héi hoÆc v¨n häc qua c¸c luËn ®iÓm. + ViÕt v¨n b¶n: Mçi c©u trong v¨n b¶n tËp trung thÓ hiÖn mét chñ ®Ò vµ triÓn khai chñ ®Ò ®ã mét c¸ch trän vÑn.GV ®¸nh gi¸ qu¸ tr×nh lµm viÖc cña HS vµ nhÊn m¹nh mét sè kiÕn thøc c¬ b¶n. cßn cã c¸c lo¹i v¨n b¶n: KÕ ho¹ch c¸ nh©n. lËp luËn cã tÝnh thuyÕt phôc.GV nªu c©u hái: §Ó viÕt ®îc mét v¨n b¶n cÇn thùc hiÖn nh÷ng c«ng viÖc g×? . .GV nªu c©u hái ®Ó kiÖn) cã quan hÖ nh©n.HS lµm viÖc theo nhãm (mçi nhãm thèng kª mét khèi líp) vµ c¸c nhãm lÇn lît tr×nh bÇy. Ngoµi ra.… 2. ®ång thêi c¶ v¨n b¶n ®îc x©y dùng theo mét kÕt cÊu m¹ch l¹c. .HS nhí l¹i nh÷ng kiÕn thøc ®· häc ®Ó tr¶ lêi. Mçi v¨n b¶n cã dÊu hiÖu biÓu hiÖn tÝnh hoµn chØnh vÒ néi dung vµ t¬ng øng víi néi dung lµ h×nh thøc thÝch hîp.… b) ThuyÕt minh: Tr×nh bµy thuéc tÝnh.… gióp gêi ®äc cã tri thøc vµ th¸i ®é ®óng ®¾n ®èi víi ®èi tîng ®îc thuyÕt minh. kÕt qu¶. C¸ch viÕt v¨n b¶n §Ó viÕt ®îc mét v¨n b¶n cÇn thùc hiÖn nh÷ng c«ng viÖc: + N¾m v÷ng ®Æc ®iÓm kiÓu lo¹i v¨n b¶n vµ môc ®Ých. qu¶ng c¸o. th¸i ®é. Ho¹t ®éng 2: Híng dÉn «n tËp c¸c tri thøc vÒ v¨n nghÞ luËn 1. 2. nguyªn nh©n. ¤n tËp c¸c tri thøc v¨n nghÞ luËn 1.

… ®èi víi c¸c vÊn ®Ò nghÞ luËn. cã nh÷ng ®iÓm g× chung vµ kh¸c biÖt? .GV nªu c©u hái «n tËp vÒ lËp luËn trong v¨n nghÞ luËn: a) LËp luËn gåm nh÷ng yÕu tè nµo? b) ThÕ nµo lµ luËn ®iÓm. ®¸nh gi¸.§èi víi ®Ò tµi nghÞ luËn x· héi. LËp luËn trong v¨n nghÞ luËn a) LËp luËn lµ ®a ra c¸c lÝ lÏ. kh¶ n¨ng lÝ gi¶i c¸c vÊn ®Ò v¨n häc. minh b¹ch. ph¬ng ph¸p lËp luËn. luËn cø. quan ®iÓm cña ngêi viÕt (nãi) vÒ vÊn ®Ò nghÞ luËn. h×nh tîng v¨n häc. LËp luËn gåm nh÷ng yÕu tè: luËn ®iÓm. luËn cø vµ ph¬ng ph¸p lËp luËn? Quan hÖ gi÷a luËn ®iÓm vµ luËn cø? c) Yªu cÇu c¬ b¶n vµ c¸ch x¸c ®Þnh luËn cø cho luËn ®iÓm.§Òu tr×nh bµy t tëng. 2. LuËn cø lµ nh÷ng lÝ lÏ vµ b»ng cø ®îc dïng ®Ó soi s¸ng cho luËn ®iÓm. luËn cø. c¸c thao t¸c lËp luËn cã tÝnh thuyÕt phôc. vèn hiÓu biÕt thùc tÕ. .§èi víi ®Ò tµi nghÞ luËn v¨n häc.§Òu sö dông c¸c luËn ®iÓm. . b»ng chøng nh»m dÉn d¾t ngêi ®äc (ngêi nghe) ®Õn mét kÕt luËn nµo ®ã mµ ngêi viÕt (ngêi nãi) muèn ®¹t tíi. LuËn ®iÓm cÇn chÝnh x¸c. réng r·i vµ s©u s¾c. 148 . ngêi viÕt cÇn cã vèn sèng. hiÓu biÕt x· héi phong phó. luËn trong nhµ trêng. nhËn xÐt. ngêi viÕt cÇn cã kiÕn thøc v¨n häc. c¶m thô c¸c t¸c phÈm.HS «n l¹i ®Ò tµi c¬ b¶n cña v¨n nghÞ luËn: a) Cã thÓ chia ®Ò tµi cña v¨n nghÞ luËn trong nhµ trêng thµnh nh÷ng nhãm nµo? b) Khi viÕt nghÞ luËn vÒ c¸c ®Ò tµi ®ã. b) LuËn ®iÓm lµ ý kiÕn thÓ hiÖn t tëng. a) Cã thÓ chia ®Ò tµi cña v¨n nghÞ luËn trong nhµ trêng thµnh 2 nhãm: nghÞ luËn x· héi (c¸c ®Ò tµi thuéc lÜnh vùc x· héi) vµ nghÞ luËn v¨n häc (c¸c ®Ò tµi thuéc lÜnh vùc v¨n häc) b) Khi viÕt nghÞ luËn vÒ c¸c ®Ò tµi ®ã. cã nh÷ng ®iÓm chung vµ nh÷ng ®iÓm kh¸c biÖt: + §iÓm chung: .HS suy nghÜ vµ tr¶ lêi 2. quan ®iÓm. + §iÓm kh¸c biÖt: .

3. C¸ch tiÕn hµnh vµ sö dông c¸c thao t¸c lËp luËn trong bµi nghÞ luËn: sö dông mét c¸ch tæng hîp c¸c thao t¸c lËp luËn.d) Nªu c¸c lçi thêng gÆp khi lËp luËn vµ c¸ch kh¾c phôc. nh÷ng lÝ lÏ ®· ®îc thõa nhËn. + Thao t¸c lËp luËn b×nh luËn. ph¶i dùa trªn nh÷ng ch©n lÝ. ®) C¸c thao t¸c lËp luËn c¬ b¶n: + Thao t¸c lËp luËn phan tÝch. Bè côc cña bµi v¨n nghÞ luËn a) Më bµi cã vai trß nªu vÊn ®Ò nghÞ luËn. + Nªu luËn cø kh«ng ®Çy ®ñ. + LËp luËn m©u thuÉn. tiªu biÓu. gîi sù høng thó víi vÊn ®Ò ®149 . + Thao t¸c lËp luËn b¸c bá. thiÕu chÝnh x¸c. cho biÕt c¸ch tiÕn hµnh vµ sö dông c¸c thao t¸c lËp luËn ®ã trong bµi nghÞ luËn. d) C¸c lçi thêng gÆp khi lËp luËn vµ c¸ch kh¾c phôc: + Nªu luËn ®iÓm kh«ng râ rµng.HS nhí l¹i kiÕn thøc ®· häc vµ tr×nh bµy lÇn lît tõng vÊn ®Ò. thiÕu ch©n thùc. + DÉn chøng ph¶i chÝnh x¸c. + Thao t¸c lËp luËn so s¸nh. trïng lÆp. kh«ng phï hîp víi b¶n chÊt cña vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt. . ®Þnh híng cho bµi nghÞ luËn vµ thu hót sù chó ý cña ngêi ®äc (ngêi nge). ®) KÓ tªn c¸c thao t¸c lËp luËn c¬ b¶n. bæ sung nÕu cha ®ñ hoÆc thiÕu chÝnh x¸c. híng ngêi ®äc (ngêi nghe) vµo ®Ò tµi mét c¸ch tù nhiªn.GV nªu c©u hái «n tËp vÒ bè côc bµi nghÞ luËn: a) Më bµi cã vai trß nh thÕ nµo? Ph¶i ®¹t nh÷ng yªu cÇu g×? C¸ch më bµi cho c¸c kiÓu nghÞ luËn. trïng lÆp hoÆc qu¸ rêm rµ. kh«ng liªn quan mËt thiÕt ®Õn luËn ®iÓm cÇn tr×nh bµy. Yªu cÇu cña më bµi: th«ng b¸o chÝnh x¸c. phï hîp víi lÝ lÏ. b) VÞ trÝ phÇn th©n c) Yªu cÇu c¬ b¶n vµ c¸ch x¸c ®Þnh luËn cø cho luËn ®iÓm: + LÝ lÏ ph¶i cã c¬ së. 3. C¸c häc sinh kh¸c cã thÓ nhËn xÐt. tËp trung lµm s¸ng râ luËn ®iÓm. luËn cø kh«ng phï hîp víi luËn ®iÓm. + C¶ lÝ lÏ vµ dÉn chøng ph¶i phï hîp víi luËn ®iÓm. ng¾n gän vÒ ®Ò tµi.

nªu ®¸nh gi¸ kh¸i qu¸t cña ngêi viÕt vÒ nh÷ng khÝa c¹nh næi bËt nhÊt cña vÊn ®Ò. c) KÕt bµi cã vai trß th«ng b¸o vÒ sù kÕt thóc cña viÖc tr×nh bµy ®Ò tµi.HS kh¸i qu¸t l¹i kiÕn thøc ®· häc vµ tr×nh bµy lÇn lît tõng vÊn ®Ò.GV nªu c©u hái «n tËp vÒ diÔn ®¹t trong v¨n nghÞ luËn: a) Yªu cÇu cña diÔn ®¹t? C¸ch dïng tõ. C¸c häc sinh kh¸c cã thÓ nhËn xÐt. song hµnh. phï hîp víi vÊn ®Ò cÇn nghÞ luËn. t¹o nªn giäng ®iÖu linh ho¹t. Néi dung c¬ b¶n cña phÇn th©n bµi lµ triÓn khai vÊn ®Ò thµnh c¸c luËn ®iÓm. îc tr×nh bµy trong v¨n b¶n. b) Th©n bµi lµ phÇn chÝnh cña bµi viÕt. biÓu hiÖn c¶m xóc: c©u ng¾n. c©u dµi. c¸c néi dung ph¶i cã quan hÖ l«gÝc chÆt chÏ.HS kh¸i qu¸t l¹i kiÕn thøc ®· häc vµ tr×nh bµy lÇn lît tõng vÊn ®Ò. cÇu k×. luËn cø víi c¸ch sö dông c¸c ph¬ng ph¸p lËp luËn thÝch hîp. nhÊn m¹nh râ h¬n th¸i ®é. bæ sung nÕu cha ®ñ hoÆc thiÕu chÝnh x¸c. trong bµi ®Ó tr¸nh sù ®¬n ®iÖu. C¸c néi dung trong phÇn th©n bµi ph¶i ®îc s¾p xÕp mét c¸ch cã hÖ thèng. C¸ch më bµi: cã thÓ nªu vÊn ®Ò mét c¸ch trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp. c¶m xóc: lÆp có ph¸p. viÕt c©u vµ giäng v¨n? b) C¸c lçi vÒ diÔn ®¹t vµ c¸ch kh¾c phôc. c¸c ®o¹n. gîi h×nh tîng ®Ó béc lé c¶m xóc phï hîp. KÕt hîp sö dông nh÷ng biÖn ph¸p tu tõ tõ vùng (Èn dô.…Sö dông c¸c biÖn ph¸p tu tõ có ph¸p ®Ó t¹o nhÞp ®iÖu. s©u s¾c h¬n. Gi÷a c¸c ®o¹n trong th©n bµi ph¶i cã sù chuÓn ý ®Ó ®¶m b¶o tÝnh liªn kÕt gi÷a c¸c ý. bæ sung nÕu cha ®ñ hoÆc thiÕu chÝnh x¸c. C¸c häc sinh kh¸c cã thÓ nhËn xÐt. c©u nhiÒu tÇng bËc. c©u më réng thµnh phÇn. liÖt 150 . tr¸nh dïng tõ khÈu ng÷ hoÆc nh÷ng tõ ng÷ s¸o rçng. so s¸nh. 4.…) vµ mét sè tõ ng÷ mang tÝnh biÓu c¶m. 4. nÆng nÒ. + Phèi hîp mét sè kiÓu c©u trong ®o¹n. ho¸n dô. gîi liªn tëng réng h¬n. DiÔn ®¹t trong v¨n nghÞ luËn + Lùa chän c¸c tõ ng÷ chÝnh x¸c. .bµi? Néi dung c¬ b¶n? C¸ch s¾p xÕp c¸c néi dung ®ã? Sù chuyÓn ý gi÷a c¸c ®o¹n? c) Vai trß vµ yªu cÇu cña phÇn kÕt bµi? C¸ch kÕt cho c¸c kiÓu nghÞ luËn ®· häc? .

§Ò v¨n (SGK). sö dông c©u ®¬n ®iÖu. b) LËp dµn ý cho bµi b) LËp dµn ý cho bµi viÕt: viÕt. c©u sai ng÷ ph¸p. LuyÖn tËp tËp . m¹nh mÏ. Tham kh¶o s¸ch Bµi tËp Ng÷ v¨n 12 151 .C¸c thao t¸c lËp luËn dông thao t¸c b×nh luËn. + KiÓu bµi: nghÞ luËn x· héi (®Ò 1).Víi ®Ò 2: Tríc hÕt cÇn chän ®o¹n th¬ ®Ó ph©n tÝch.Hai ®Ò bµi yªu cÇu + Thao t¸c lËp luËn: c¶ 2 ®Ò ®Òu viÕt kiÓu bµi nghÞ luËn vËn dông tæng hîp c¸c thao t¸c lËp nµo? luËn. Yªu cÇu luyÖn tËp: dÉn HS thùc hiÖn c¸c a) T×m hiÓu ®Ò: yªu cÇu luyÖn tËp. c©u hái tu tõ. dïng tõ ng÷ kh«ng ®óng phong c¸ch.Víi ®Ò 1: Tríc hÕt cÇn kh¼ng ®Þnh cho bµi viÕt? c©u nãi cña X«-c¬-r¸t víi ngêi kh¸ch vµ gi¶i thÝch t¹i sao «ng l¹i nãi nh vËy? Sau ®ã rót ra bµi häc tõ c©u chuyÖn vµ b×nh luËn. C¸c phÇn trong bµi v¨n cã thÓ thay ®æi giäng ®iÖu sao cho thÝch hîp víi néi dung cô thÓ: s«i næi. hµi híc. trÇm l¾ng. 2 ®Ò v¨n (SGK) vµ híng 2. nghiªm tóc.… + C¸c lçi vÒ diÔn ®¹t thêng gÆp: dïng tõ ng÷ thiÕu chÝnh x¸c.… + Giäng ®iÖu chñ yÕu cña lêi v¨n nghÞ luËn lµ trang träng. lÆp tõ. sö dông giäng ®iÖu kh«ng phï hîp víi vÊn ®Ò nghÞ luËn. ®Ò 2 chñ cÇn sö dông ®Ó lµm yÕu vËn dông thao t¸c ph©n tÝch. Tuy nhiªn. Sau ®ã c¨n cø vµo néi dung t tëng vµ h×nh thøc nghÖ thuËt cña ®o¹n ®Ó chia thµnh c¸c luËn ®iÓm.GV yªu cÇu 1 HS ®äc 1. thõa tõ. bµi lµ g×? + Nh÷ng luËn ®iÓm c¬ b¶n cÇn dù . . .… Ho¹t ®éng 2: LuyÖn II. ®Ò 1 chñ yÕu vËn . a) T×m hiÓu ®Ò: nghÞ luËn v¨n häc (®Ò 2).kª.Nh÷ng luËn ®iÓm c¬ kiÕn cho bµi viÕt: b¶n nµo cÇn dù kiÕn .

. Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Híng dÉn t×m hiÓu c¸c gi¸ trÞ v¨n häc. lÝ luËn v¨n häc: gi¸ trÞ v¨n häc vµ tiÕp nhËn v¨n häc A. . t¸c ®éng s©u s¾c tíi con ngêi vµ cuéc sèng. nhËn xÐt. tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc . mçi nhãm tiÕn hµnh lËp dµn ý cho mét ®Ò bµi.. B.GV nªu c©u hái: ThÕ nµo lµ gi¸ trÞ v¨n häc? V¨n häc cã nh÷ng gi¸ trÞ c¬ b¶n nµo? . Bµi míi.Gi¸ trÞ gi¸o dôc. + Nh÷ng gi¸ trÞ c¬ b¶n: . 1. Môc tiªu bµi häc . C. s¸ch gi¸o viªn. th¶o luËn .1. D. Kh¸i qu¸t chung + Gi¸ trÞ v¨n häc lµ s¶n phÈm kÕt tinh tõ qu¸ tr×nh v¨n häc. Gi¸ trÞ v¨n häc 1.Tµi liÖu tham kh¶o. KiÓm tra bµi cò . .Gi¸ trÞ thÈm mÜ. GV chia HS thµnh hai nhãm. Ph¬ng ph¸p d¹y häc Nªu vÊn ®Ò.Trªn c¬ së t×m hiÓu hoÆc Dµn bµi lµm v¨n 12 ®Ò. ph¬ng tiÖn d¹y häc .HS dùa vµo néi dung SGK vµ nhËn thøc c¸ nh©n ®Ó tr¶ lêi c©u hái.N¾m v÷ng nh÷ng nÐt b¶n chÊt cña ho¹t ®éng tiÕp nhËn v¨n häc. Néi dung cÇn ®¹t I. ®¸p øng nh÷ng nhu cÇu kh¸c nhau cña cuéc sèng con ngêi. 152 . .S¸ch gi¸o khoa.Gi¸ trÞ nhËn thøc. Mçi nhãm cö ®¹i diÖn tr×nh bµy trªn b¶ng ®Ó c¶ líp ph©n tÝch..2.HiÓu ®îc nh÷ng gi¸ trÞ c¬ b¶n cña v¨n häc.

tõ ®ã t¸c ®éng vµo cuéc sèng mét c¸ch cã hiÖu qu¶.GV nªu yªu cÇu: . kh«ng gian thùc tÕ cña mçi c¸ nh©n. B¹n ®äc ®Õn víi t¸c phÈm sÏ ®îc ®¸p øng nhu cÇu nhËn thøc. tËp qu¸n.… cña con ngêi). Nªu vÝ dô cho tõng néi dung gi¸ trÞ nhËn thøc.Con ngêi kh«ng chØ cã nhu cÇu 153 . V¨n häc cã kh¶ n¨ng ph¸ vì giíi h¹n tån t¹i trong thêi gian. .…). phong tôc. kh«ng gian kh¸c nhau (qu¸ khø. 2. tãm t¾t thµnh nh÷ng ý chÝnh.Qu¸ tr×nh nhËn thøc cuéc sèng cña v¨n häc: nhËn thøc nhiÒu mÆt cuéc sèng víi nh÷ng thêi gian. tõ ®ã mµ hiÓu chÝnh b¶n th©n m×nh. ë nh÷ng kh«ng gian nhÊt ®Þnh víi nh÷ng mèi quan hÖ nhÊt ®Þnh.Gi¸ trÞ nhËn thøc lµ kh¶ n¨ng cña v¨n häc cã thÓ ®¸p øng ®îc yªu cÇu cña con ngêi muèn hiÓu biÕt cuéc sèng vµ chÝnh b¶n th©n.hiÓu. + Néi dung: . VÝ dô (…).SGK).Mét HS ®äc môc 2 3. Gi¸ trÞ nhËn thøc + C¬ së: . hiÖn t¹i.Qu¸ tr×nh tù nhËn thøc cña v¨n häc: ngêi ®äc hiÓu ®îc b¶n chÊt cña con ngêi nãi chung (môc ®Ých tån t¹i. nhiÒu thêi. kh¸t väng.HS ®äc. + C¬ së: .SGK). . VÝ dô (…). ®em l¹i kh¶ n¨ng sèng cuéc sèng cña nhiÒu ngêi. c¸c d©n téc.GV nªu yªu cÇu: H·y nªu v¾n t¾t c¬ së xuÊt hiÖn vµ néi dung cña gi¸ trÞ nhËn thøc vµ cho vÝ dô.Mét HS ®äc môc 1 (phÇn I. nhiÒu n¬i. t¬ng lai. søc m¹nh. .T¸c phÈm v¨n häc lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh nhµ v¨n kh¸m ph¸. 3. Gi¸ trÞ gi¸o dôc (phÇn I. lÝ gi¶i hiÖn thùc ®êi sèng råi chuyÓn hãa nh÷ng hiÓu biÕt ®ã vµo néi dung t¸c phÈm. t tëng.GV nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n.Mçi ngêi chØ sèng trong mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh. . .2. . c¸c vïng ®Êt.

v× mét cuéc ®êi ngµy cµng tèt ®Ñp 154 .xÊu. ®¹o ®øc.Nhµ v¨n lu«n béc lé t tëng. .GV nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. tù gi¸o dôc (kh¸c víi ph¸p luËt.tr¸i. .V¨n häc ®em ®Õn cho con ngêi nh÷ng bµi häc quý gi¸ vÒ lÏ sèng. Nªu vÝ dô cho tõng néi dung gi¸ trÞ gi¸o dôc. .Gi¸ trÞ nhËn thøc lu«n lµ tiÒn ®Ò cña gi¸ trÞ gi¸o dôc. + §Æc trng gi¸o dôc cña v¨n häc lµ tõ con ®êng c¶m xóc tíi nhËn thøc. ®¸nh gi¸. cã quan hÖ tèt ®Ñp vµ biÕt g¾n bã cuéc sèng cña c¸ nh©n m×nh víi cuéc sèng cña mäi ngêi. thiÕt thùc. hiÓu biÕt mµ cßn cã nhu cÇu híng thiÖn. V¨n häc kh«ng chØ gãp phÇn hoµn thiÖn b¶n th©n con ngêi mµ cßn híng con ngêi tíi nh÷ng hµnh ®éng cô thÓ. nhËn xÐt. . VÝ dô (…).t×nh c¶m.H·y nªu v¾n t¾t c¬ së xuÊt hiÖn vµ néi dung cña gi¸ trÞ gi¸o dôc vµ cho vÝ dô.V¨n häc gióp con ngêi biÕt yªu ghÐt ®óng ®¾n. lµm cho t©m hån con ngêi trë nªn lµnh m¹nh. VÝ dô (…). cao thîng h¬n. VÝ dô (…). trong s¸ng. khao kh¸t cuéc sèng tèt lµnh.HS ®äc.hiÓu. chan hßa t×nh yªu th¬ng. thÊm s©u. Gi¸ trÞ gi¸o dôc lµm s©u s¾c thªm gi¸ trÞ nhËn thøc. c¸i ®Ñp nªn nã gi¸o dôc mét c¸ch tù gi¸c. … cña m×nh trong t¸c phÈm. §iÒu ®ã t¸c ®éng lín vµ cã kh¶ n¨ng gi¸o dôc ngêi ®äc. ®óngsai.V¨n häc n©ng ®ì cho nh©n c¸ch con ngêi ph¸t triÓn. + Néi dung: . gióp cho hä biÕt ph©n biÖt ph¶i. c¸i ®óng. tèt.V¨n häc h×nh thµnh trong con ngêi mét lÝ tëng tiÕn bé. b»ng c¸i thËt. tãm t¾t thµnh nh÷ng ý chÝnh. l©u bÒn. gióp hä cã th¸i ®é vµ quan ®iÓm ®óng ®¾n vÒ cuéc sèng. . V¨n häc c¶m hãa con ngêi b»ng h×nh tîng. …). . VÝ dô (…). .

ng«n ng÷.Gi¸ trÞ thÈm mÜ lµ kh¶ n¨ng cña v¨n häc cã thÓ ®em ®Õn cho con ngêi nh÷ng rung ®éng tríc c¸i ®Ñp (c¸i ®Ñp cuéc sèng vµ c¸i ®Ñp cña chÝnh t¸c phÈm). kh«ng t¸ch rêi. .Mét HS ®äc môc 3 (phÇn I.ThÕ giíi hiÖn thùc ®· cã s½n vÎ ®Ñp nhng kh«ng ph¶i ai còng cã thÓ nhËn biÕt vµ c¶m thô. . Nªu vÝ dô cho tõng néi dung gi¸ trÞ thÈm mÜ.…) còng chÝnh lµ mét néi dung quan träng cña gi¸ trÞ thÈm mÜ. b»ng n¨ng lùc cña m×nh ®· ®a c¸i ®Ñp vµo t¸c phÈm mét c¸ch nghÖ thuËt.HS ®äc. t tëngt×nh c¶m. thëng thøc c¸i ®Ñp. 5.4. cuéc ®êi. lêi nãi. VÝ dô (…). ®Êt níc. … ). VÝ dô (…).V¨n häc ®i s©u miªu t¶ vÎ ®Ñp con ngêi (ngo¹i h×nh. . . 4.H×nh thøc ®Ñp cña t¸c phÈm (kÕt cÊu.hiÓu. . . Gi¸ trÞ thÈm mÜ + C¬ së: . . 5. con ngêi. lÞch sö. VÝ dô (…). tãm t¾t thµnh nh÷ng ý chÝnh. nh÷ng hµnh ®éng. + Néi dung: .GV nªu yªu cÇu: H·y nªu v¾n t¾t c¬ së xuÊt hiÖn vµ néi dung cña gi¸ trÞ thÈm mÜ vµ cho vÝ dô. b×nh thêng vµ c¶ vÎ ®Ñp ®å sé.…).V¨n häc cã thÓ ph¸t hiÖn ra vÎ ®Ñp cña nh÷ng sù vËt rÊt nhá bÐ. VÝ dô (…).V¨n häc ®em ®Õn cho con ngêi nh÷ng vÎ ®Ñp mu«n h×nh. .SGK). Nhµ v¨n. VÝ dô (…). Mèi quan hÖ gi÷a c¸c gi¸ trÞ v¨n häc + 3 gi¸ trÞ cã mèi quan hÖ mËt thiÕt. k× vÜ. mu«n vÎ cña cuéc ®êi (thiªn nhiªn. cïng t¸c ®éng ®Õn ng155 .GV nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. gióp ngêi ®äc võa c¶m nhËn ®îc c¸i ®Ñp cuéc ®êi võa c¶m nhËn ®îc c¸i ®Ñp cña chÝnh t¸c phÈm.Con ngêi lu«n cã nhu cÇu c¶m thô.GV nªu c©u hái: 3 gi¸ trÞ cña v¨n häc cã mèi quan hÖ víi nhau nh thÕ nµo? h¬n. néi t©m.

cã hiÖu qu¶ cao nhÊt khi g¾n víi gi¸ trÞ thÈm mÜgi¸ trÞ t¹o nªn ®Æc trng cña v¨n häc. kinh nghiÖm sèng.HS ®äc.hiÓu. thv¨n häc.GV nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh mèi quan hÖ cña 3 gi¸ trÞ. Gi¸ trÞ gi¸o dôc lµm s©u s¾c thªm gi¸ trÞ nhËn thøc. Gi¸ trÞ thÈm mÜ khiÕn cho gi¸ trÞ nhËn thøc vµ gi¸ trÞ gi¸o dôc ®îc ph¸t huy. cho t¸c phÈm tõ mét v¨n b¶n kh« khan biÕn thµnh mét thÕ giíi sèng ®éng.thiÖn. c¶m nhËn søc sèng cña tõng . .nªu kh¸i niÖm. nh©n vËt. ®Çy søc cuèn hót. suy nghÜ c¸ nh©n vµ tr×nh bµy. 1. Kh«ng cã nhËn thøc ®óng ®¾n th× v¨n häc kh«ng thÓ gi¸o dôc ®îc con ngêi v× nhËn thøc kh«ng chØ ®Ó nhËn thøc mµ nhËn thøc lµ ®Ó hµnh ®éng. tãm cña ngêi nghÖ sÜ s¸ng t¹o.GV nªu c©u hái: TiÕp nhËn v¨n häc lµ qu¸ tr×nh ngêi 1) TiÕp nhËn v¨n häc lµ ®äc hßa m×nh vµo t¸c phÈm.GV nhËn xÐt vµ nhÊn h×nh ¶nh. TiÕp nhËn v¨n häc dÉn t×m hiÓu tiÕp nhËn v¨n häc. t©m trÝ ngêi ®äc nh»m biÕn v¨n b¶n thµnh thÕ giíi 156 . liªn tëng.mÜ cña cha «ng).Mét HS ®äc môc 1 1. h×nh tîng. êi ®äc (kh¸i niÖm ch©n. B»ng trÝ tt¾t thµnh nh÷ng ý ëng tîng.®äc kh¸m ph¸ ý nghÜa tõng cña c©u cã vÝ dô.HS b»ng n¨ng lùc k¸i qu¸t. gi¸ trÞ nhËn thøc vµ gi¸ trÞ gi¸o dôc chØ cã thÓ ph¸t huy mét c¸ch tÝch cùc nhÊt. ëng thøc c¸i hay. rung g×? ®éng víi nã. ngêi ph©n tÝch tÝnh chÊt.. Ho¹t ®éng 2: Híng II. ®¾m ch×m trong thÕ giíi 2) Ph©n tÝch c¸c tÝnh nghÖ thuËt ®îc dùng lªn b»ng ng«n tõ.SGK). häc . tµi nghÖ . TiÕp nhËn trong ®êi sèng v¨n vµ 2 (phÇn II. vèn v¨n chÝnh. + Gi¸ trÞ nhËn thøc lu«n lµ tiÒn ®Ò cña gi¸ trÞ gi¸o dôc. c¸i ®Ñp. hãa vµ b»ng c¶ t©m hån m×nh. TiÕp nhËn v¨n häc lµ ho¹t ®éng tÝch cùc cña c¶m gi¸c.… lµm m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. ch÷. Tuy nhiªn. chÊt trong tiÕp nhËn l¾ng tai nghe tiÕng nãi cña t¸c gi¶.

tÝch cùc cña ngêi tiÕp nhËn. ®¸nh gi¸.…). + Ph©n biÖt tiÕp nhËn vµ ®äc: tiÕp nhËn réng h¬n ®äc v× tiÕp nhËn cã thÓ b»ng truyÒn miÖng hoÆc b»ng kªnh thÝnh gi¸c (nghe). TÝnh chÊt tiÕp nhËn v¨n häc TiÕp nhËn v¨n häc thùc chÊt lµ mét qu¸ tr×nh giao tiÕp (t¸c gi¶ vµ ngêi tiÕp nhËn.GV nªu c©u hái: + CÊp ®é thø nhÊt: c¶m thô chØ tËp 157 . ChÝnh sù chñ ®éng. tr×nh ®é häc vÊn. trong thÞ hiÕu thÈm mÜ lµm cho sù tiÕp nhËn mang ®Ëm nÐt c¸ nh©n. së thÝch. C¸c cÊp ®é tiÕp nhËn v¨n häc (phÇn II. V× vËy. Nguyªn nh©n ë c¶ t¸c phÈm (néi dung phong phó. 3. gÆp gì. kinh nghiÖm sèng. a) Cã 3 cÊp ®é tiÕp nhËn v¨n häc: . ngêi bµy tá vµ ngêi chia sÎ. kinh nghiÖm. 2. ng«n tõ ®a nghÜa. + TÝnh ®a d¹ng. kh«ng thèng nhÊt: c¶m thô. thËm chÝ cïng mét ngêi ë nhiÒu thêi ®iÓm cã nhiÒu kh¸c nhau trong c¶m thô. VÝ dô (…). C¸c yÕu tè thuéc vÒ c¸ nh©n cã vai trß quan träng: n¨ng lùc. häc vÊn. ®ång ®iÖu hoµn toµn lµ ®iÒu khã. thÞ hiÕu. §iÒu nµy thÓ hiÖn ë 2 tÝnh chÊt c¬ b¶n sau: + TÝnh chÊt c¸ thÓ hãa. ®¸nh gi¸ cña c«ng chóng vÒ mét t¸c phÈm rÊt kh¸c nhau.…TÝnh khuynh híng trong t tëng. t©m tr¹ng.…) vµ ngêi tiÕp nhËn (tuæi t¸c. tÝch cùc cña gêi tiÕp nhËn ®· lµm t¨ng thªm søc sèng cho t¸c phÈm. t×nh c¶m. tÝnh chñ ®éng.nghÖ thuËt trong t©m trÝ m×nh. VÝ dô (…). c¶m th«ng). løa tuæi.SGK). ngêi viÕt vµ ngêi ®äc.Mét HS ®äc môc 3 3. ngêi nãi vµ ngêi nghe. h×nh tîng phøc t¹p.

tÝch cùc. + CÊp ®é thø ba: c¶m thô chó ý ®Õn c¶ néi dung vµ h×nh thøc ®Ó thÊy ®îc c¶ gi¸ trÞ t tëng vµ gi¸ trÞ nghÖ thuËt cña t¸c phÈm. t×m c¸ch hiÓu t¸c phÈm mét c¸ch kh¸ch quan. + TÝch lòy kinh nghiÖm. Ho¹t ®éng 3: Híng III.GV nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. híng tíi c¸i hay. Nãi nh vËy cã ®óng kh«ng? V× sao? Bµi tËp 2: Ph©n tÝch Bµi tËp 2: mét t¸c phÈm v¨n häc Tham kh¶o c¸c vÝ dô trong SGK vµ cô thÓ (tù chän) ®Ó trong bµi gi¶ng cña thÇy. LuyÖn tËp dÉn luyÖn tËp. s¹ch vµ phong phó h¬n". §©y lµ c¸ch tiÕp nhËn ®¬n gi¶n nhng kh¸ phæ biÕn. + Tr©n träng t¸c phÈm. . ngêi tiÕp nhËn cÇn: + N©ng cao tr×nh ®é. c¸i ®Ñp.HS ®äc. c¸i ®óng. tãm t¾t thµnh nh÷ng ý chÝnh (cã vÝ dô).a) Cã mÊy cÊp ®é tiÕp nhËn v¨n häc? b) Lµm thÕ nµo ®Ó tiÕp nhËn v¨n häc cã hiÖu qu¶ thùc sù? . + CÊp ®é thø hai: c¶m thô qua néi dung trùc tiÕp ®Ó thÊy ®îc néi dung t tëng cña t¸c phÈm. + TiÕp nhËn mét c¸ch chñ ®éng. Bµi tËp 1: Cã ngêi cho Bµi tËp 1: gi¸ trÞ cao quý nhÊt + §©y chØ lµ c¸ch nãi ®Ó nhÊn cña v¨n ch¬ng lµ nu«i m¹nh gi¸ trÞ gi¸o dôc cña v¨n ch¬ng. con ngêi. hay nãi nh + CÇn ®Æt gi¸ trÞ gi¸o dôc trong Th¹ch Lam lµ "lµm cho mèi quan hÖ kh«ng thÓ t¸ch rêi víi c¸c lßng ngêi ®îc trong gi¸ trÞ kh¸c. toµn vÑn. . s¸ng t¹o.hiÓu. 158 . trung vµo néi dung cô thÓ.GV híng dÉn. gîi ý ®Ó HS tù lµm ë nhµ. + Kh«ng nªn suy diÔn tïy tiÖn. dìng ®êi sèng t©m hån kh«ng cã ý xem nhÑ c¸c gi¸ trÞ kh¸c. b) §Ó tiÕp nhËn v¨n häc cã hiÖu qu¶ thùc sù. néi dung trùc tiÕp cña t¸c phÈm.

®Æc ®iÓm lo¹i h×nh vµ c¸c phong c¸ch ng«n ng÷.ThiÕt kÕ bµi häc.HÖ thèng ho¸ nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n tõ líp 10 ®Õn líp 12 vÒ lÞch sö. ph¬ng tiÖn d¹y häc . TiÕng viÖt: Tæng kÕt phÇn tiÕng viÖt: lÞch sö. Bµi tËp 3: ThÕ nµo lµ Bµi tËp 3: c¶m vµ hiÓu trong tiÕp §©y lµ c¸ch nãi kh¸c vÒ c¸c cÊp ®é nhËn v¨n häc.N©ng cao h¬n n÷a kÜ n¨ng sö dông TiÕng ViÖt phï hîp víi nh÷ng ®Æc ®iÓm lo¹i h×nh vµ tõng phong c¸ch ng«n ng÷. ViÖt vµ ®Æc ®iÓm cña lo¹i h×nh ng«n ng÷ ®¬n lËp. vÊn ®¸p . tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ I. Ph¬ng ph¸p d¹y häc HÖ thèng ho¸ kiÕn thøc. hiÓu lµ cÊp ®é tiÕp nhËn lÝ tÝnh. lÞch sö ®iÓm cña lo¹i h×nh ng«n ng÷ ®¬n ph¸t triÓn cña tiÕng lËp.Tµi liÖu tham kh¶o. . C.lµm s¸ng tá c¸c gi¸ trÞ (hoÆc c¸c cÊp ®é) trong tiÕp nhËn v¨n häc. s¸ch gi¸o viªn. . lÞch sö chøc tæng kÕt vÒ ph¸t triÓn cña tiÕng ViÖt vµ ®Æc nguån gèc. . Tæng kÕt vÒ nguån gèc. D. th¶o luËn . Môc tiªu bµi häc . 159 .S¸ch gi¸o khoa. ®Æc ®iÓm lo¹i h×nh vµ c¸c phong c¸ch ng«n ng÷ a. kh¸c nhau trong tiÕp nhËn v¨n häc: c¶m lµ cÊp ®é tiÕp nhËn c¶m tÝnh. b.

. c) BiÖn ph¸p chñ yÕu ®Ó . . vÒ mÆt sö .TiÕng ViÖt trong thêi k× B¾c biÓu thÞ ý nghÜa ng÷ ph¸p lµ thuéc vµ chèng B¾c thuéc.Nh¸nh: TiÕng ViÖt Mêng dông. B¶ng «n tËp Nguån gèc vµ lÞch sö ph¸t §Æc ®iÓm cña lo¹i h×nh triÓn ng«n ng÷ ®¬n lËp a) Nguån gèc: TiÕng ViÖt thuéc: a) TiÕng lµ ®¬n vÞ c¬ së cña . C¸c HS kh¸c nhËn xÐt.Hä: ng«n ng÷ Nam ¸.Dßng: M«n. .TiÕng ViÖt trong thêi k× Ph¸p thuéc.TiÕng ViÖt trong thêi k× tõ sau c¸ch m¹ng th¸ng T¸m ®Õn nay.TiÕng ViÖt trong thêi k× ®éc sau vµ sö dông c¸c h tõ. . Tæng kÕt vÒ phong c¸ch ng«n chøc tæng kÕt vÒ ng÷ v¨n b¶n phong c¸ch ng«n ng÷ v¨n b¶n.HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ tr×nh bµy tríc líp. bæ sung.TiÕng ViÖt trong thêi k× dùng th¸i.GV híng dÉn HS kÎ b¶ng vµ ®iÒn vµo nh÷ng th«ng tin ®· häc. .GV híng dÉn HS kÎ b¶ng vµ ®iÒn vµo nh÷ng th«ng tin ®· häc. b) C¸c thêi k× trong lÞch sö: b) Tõ kh«ng biÕn ®æi h×nh . VÒ mÆt ng÷ ©m. tiÕng cã thÓ lµ tõ hoÆc chung.Khmer. s¾p ®Æt tõ theo thø tù tríc . 160 .. lËp tù chñ. ng÷ ph¸p. níc.HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ tr×nh bµy tríc líp. . yÕu tè cÊu t¹o tõ. C¸c HS kh¸c nhËn xÐt. Ho¹t ®éng 2: Tæ II. tiÕng lµ ©m tiÕt.

dïng ®Ó lÖnh.bæ sung. b¹n bµi m«n khoa quyÕt. vÌ.… th tõ. v¨n. -§¬n. t¸i qu¶ng -C¸c kÕ bµi d¹y. B¶n bè. lêi kªu luËn.C¸c v¨n b¶n ph¸p kÝ.… trÞ. s¸ch phæ giÊy v¨n ph¸t … biÕn khoa khai häc) biÓu häc kÜ thuËt.… (nhËt t. nghÞ biªn chÝnh b¶n. b¸o c¸o quyÕt tiÓu viÕt gäi. biÓ tho¹i) Phãng ng«n. b×nh … häc: gi¸o -GiÊy -D¹ng pháng luËn. ®Þnh. b¸o . ®iÓm s¸ch.… trong c¸c bµi b¸o. phæ biÕn chøng t¸c luËn tham khoa häc: chØ. tiÓu thÞ. v¨n (®éc chÝnh: .… khai. (trong b×nh c¸o. phÈm thêi sù. c¸c héi phª b×nh. th«ng tiªu ®èi -Tuyªn luËn ¸n.… 161 .Ngoµi triÖu. hiÖu . chuyªn kh¶o. u -D¹ng sù. PCNG PCNG PCNG PCNG PCNG PCNG sinh nghÖ b¸o chÝnh khoa häc hµnh ho¹t thuËt chÝ luËn chÝnh ThÓ -D¹ng -Th¬ . hß lo¹i lÜnh b¶n khoa häc ®Þnh.Tuyªn chuyªn s©u: th«ng t. ®äc. héi b¸o c¸o. b¶n th¶o. luËn c¸o. øc c¸ -KÞch ra: th -C¸c gi¶ng d¹y c¸c nghÞ nh©n.… b¶n tho¹i. gi¸o chøng lêi nãi vÊn. n.ThÓ -C¬ng . B¶ng thø nhÊt: Tªn c¸c phong c¸ch ng«n ng÷ vµ c¸c thÓ lo¹i v¨n b¶n tiªu biÓu cho tõng phong c¸ch. håi … . thuyÕ TiÓu khoa häc. sinh. luËn. x· tr×nh. kÝ. b¶n. chØ truyÖ tin.C¸c lo¹i v¨n -NghÞ lo¹i nãi ca. thiÕt nhËn. phÈm.… v¨n hiÖn c¸o.C¸c v¨n b¶n b»ng. khoa. luËn.

-TÝnh thÓ -TÝnh suy luËn. Ho¹t ®éng 3: LuyÖn tËp Bµi tËp 1: So s¸nh hai phÇn v¨n b¶n (môc 4SGK). Bµi tËp 2: a) V¨n b¶n ®îc viÕt theo phong c¸ch 162 . tin thêi quan ®iÓm îng. tÝnh truyÒn c¶m. . truyÒn phi c¸ hÊp c¶m. Bµi tËp 2: §äc v¨n b¶n lîc trÝch (môc 5. minh .TÝnh -TÝnh -TÝnh . l«gÝc.TÝnh c¶m. .TÝnh chÆt qu¸t.th«ng khai vÒ trõu t. + PhÇn v¨n b¶n (b) ®îc viÕt theo phong c¸ch ng«n ng÷ nghÖ thuËt nªn ng«n ng÷ dïng thÓ hiÖn tÝnh h×nh tîng. x¸c ®Þnh phong c¸ch ng«n ng÷ vµ ®Æc ®iÓm ng«n ng÷ cña hai v¨n b¶n.SGK) III. tÝnh lÝ trÝ.TÝnh c«ng -TÝnh -TÝnh trcô thÓ h×nh t. thÓ. hãa. LuyÖn tËp Bµi tËp 1: Hai phÇn v¨n b¶n ®Òu cã chung ®Ò tµi (tr¨ng) nhng ®îc viÕt víi hai phong c¸ch ng«n ng÷ kh¸c nhau: + PhÇn v¨n b¶n (a) ®îc viÕt theo phong c¸ch ng«n ng÷ khoa häc nªn ng«n ng÷ dïng thÓ hiÖn tÝnh trõu tîng. c«ng vô. truyÒn -TÝnh . dÉn. sinh TÝnh -TÝnh ®éng. tÝnh c¸ thÓ hãa.khu«n ng -TÝnh îng. c¬ c¶m -TÝnh sù. kh¸i -TÝnh b¶n xóc. cö ®¹i diÖn tr×nh bµy vµ tham gia tranh luËn víi c¸c nhãm kh¸c. l«gÝc. kh¸i qu¸t.B¶ng thø hai: Tªn c¸c phong c¸ch ng«n ng÷ vµ ®Æc trng c¬ b¶n cña tõng phong c¸ch PCNG PCNG PCNG PCNG PCNG PCNG sinh nghÖ b¸o chÝnh luËn khoa hµnh ho¹t thuËt chÝ häc chÝnh §Æc . c¸ thÓ -TÝnh c¸ gän. chÝnh trÞ. tÝnh phi c¸ thÓ.GV yªu cÇu HS vËn dông kiÕn thøc ®Ó x¸c ®Þnh vµ ph©n tÝch. thuyÕt phôc. ng¾n chÏ trong -TÝnh x¸c.HS th¶o luËn theo nhãm häc tËp. mÉu. diÔn ®¹t vµ lÝ trÝ.

ng«n ng÷ hµnh chÝnh. tæ chøc chÞu tr¸ch nhiÖm thi hµnh. tæ chøc. Môc tiªu cÇn ®¹t Gióp HS: 163 . .PhÇn ®Çu: quèc hiÖu. bµ TrÇn ThÞ T©m §an thay mÆt UBND thµnh phè Hµ Néi ®· kÝ quyÕt ®Þnh thµnh lËp B¶o hiÓm Y tÕ Hµ Néi. nhiÖm vô. ngµy th¸nh n¨m.GV híng dÉn HS thùc hiÖn c¸c yªu cÇu trªn. quyÒn h¹n. tªn quyÕt ®Þnh. anh (chÞ) h·y viÕt mét tin ng¾n theo phong c¸ch b¸o chÝ (thÓ lo¹i b¶n tin) ®Ó ®a tin vÒ sù kiÖn ban hµnh v¨n b¶n. c©u v¨n.vµ thùc hiÖn c¸c yªu cÇu: a) X¸c ®Þnh phong c¸ch ng«n ng÷ cña v¨n b¶n. b) Ng«n ng÷ ®îc sö dông trong v¨n b¶n cã ®Æc ®iÓm: + VÒ tõ ng÷: v¨n b¶n sö dông nhiÒu tõ ng÷ thêng gËp trong phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh nh: quyÕt ®Þnh. ban hµnh ®iÒu lÖ. c¨n cø. . c¬ cÊu phßng ban.PhÇn cuèi: ch÷ kÝ. .PhÇn chÝnh: néi dung quyÕt ®Þnh. . thi hµnh quyÕt ®Þnh nµy. kÕt cÊu v¨n b¶n. c¬ quan ra quyÕt ®Þnh. b) Ph©n tÝch ®Æc ®iÓm vÒ tõ ng÷. QuyÕt ®Þnh ngoµi viÖc nªu râ chøc n¨ng. luËt. n¬i nhËn (gãc tr¸i). hä tªn (gãc ph¶i).HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ tr×nh bµy kÕt qu¶ tríc líp ®Ó th¶o luËn.… + VÒ c©u: v¨n b¶n sö dông kiªÓu c©u thêng gÆp trong quyÕt ®Þnh (thuéc v¨n b¶n hµnh chÝnh): ñy ban nh©n d©n thµnh phè Hµ Néi c¨n cø… c¨n cø… xÐt ®Ò nghÞ… quyÕt ®Þnh I… II… III… IV… V… VI… + VÒ kÕt cÊu: v¨n b¶n cã kÕt cÊu theo khu«n mÉu 3 phÇn: . c) §ãng vai mét phãng viªn b¸o hµng ngµy vµ gi¶ ®Þnh v¨n b¶n trªn võa ®îc kÝ vµ ban hµnh mét vµi giê tríc. Bµi kiÓm tra tæng hîp cuèi n¨m I. c) Tin ng¾n: C¸ch ®©y chØ míi vµi tiÕng ®ång hå.… cßn quy ®Þnh ®Þa ®iÓm cho B¶o hiÓm Y tÕ Hµ Néi vµ c¸c c¸ nh©n. nghÞ ®Þnh 299/H§BT.

ph¶i b¸m s¸t yªu cÇu cña ch¬ng tr×nh vµ néi dung SGK. phèi hîp c¶ tr¾c nghiÖm vµ tù luËn. VÒ néi dung kiÕn thøc KiÕn thøc cña c¶ ba phÇn trong ch¬ng tr×nh líp 12. dï ë h×nh thøc nµo. ®Ò kiÓm tra còng ph¶i cã ®ñ kh¶ n¨ng ®¸nh gi¸ mét c¸ch trung thùc chÊt lîng HS. Chó ý. Hµnh v¨n trong v¨n nghÞ luËn. Thùc hµnh vÒ hµm ý. KÜ n¨ng lµm bµi tr¾c nghiÖm vµ ®Ò tù luËn theo híng ph¸t huy tÝnh s¸ng t¹o. II. kh«ng ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ tr×nh ®é HS. c. c) PhÇn lµm v¨n: Më bµi vµ kÕt bµi. kÞch vµ mét sè v¨n b¶n nhËt dông. mçi phßng thi 24 HS víi nhiÒu phiªn b¶n ®Ò kh¸c nhau.BiÕt c¸ch vËn dông nh÷ng kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng Ng÷ v¨n ®· häc mét c¸ch tæng hîp. chó träng h¬n ë häc k× hai. 4) VÒ tæ chøc kiÓm tra. VÒ viÖc tæ chøc ra ®Ò GV (nhµ trêng) cã thÓ tù ra ®Ò hoÆc do cÊp qu¶n lÝ tæ chøc ra ®Ò riªng. l¹i lµ cuèi cÊp nªn ra ®Ò theo híng ®æi míi. 164 . Híng dÉn thùc hiÖn 1. chñ yÕu ë tËp hai.. ¤ng giµ vµ biÓn c¶ (Hª-ming-uª). GV híng dÉn HS «n tËp mét sè träng t©m sau: a) PhÇn v¨n gåm: + PhÇn v¨n häc ViÖt Nam: chñ yÕu lµ nh÷ng t¸c phÈm v¨n xu«i. Muèn vËy. ph¸t biÓu tù do vµ c¸c bµi lµm v¨n sè 5. Sè phËn con ngêi (S«-l«-khèp). toµn diÖn ®Ó ®¹t kÕt qu¶ tèt theo h×nh thøc kiÓm tra. TiÕng ViÖt. . b.N¾m v÷ng néi dung c¬ b¶n cña c¶ ba phÇn: V¨n. 2. 3) VÒ kÜ n¨ng. Phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh. §Ò kiÓm tra tæng hîp cuèi n¨m. + PhÇn v¨n häc níc ngoµi: Thuèc (Lç TÊn). + PhÇn lÝ luËn v¨n häc. Cã hai h×nh thøc tæ chøc: + Tæ chøc kiÓm tra tËp trung trong toµn trêng: HS ®îc xÕp phßng thi theo thø tù a. + GV tù ra ®Ò vµ tæ chøc kiÓm tra trong 90 phót (2 tiÕt) víi nhiÒu phiªn b¶n ®Ò kh¸c nhau. sè 6. b) PhÇn tiÕng ViÖt: Nh©n vËt giao tiÕp. tr¸nh ra ®Ò qu¸ dÔ hoÆc qu¸ khã. Lµm v¨n trong SGK Ng÷ v¨n 12. ®¸nh gi¸ míi.

TruyÖn ng¾n Vî nhÆt cña Kim L©n miªu t¶ sè phËn bi th¬ng cña ngêi n«ng d©n trong n¹n ®ãi n¨m 1945.Sè phËn bi th¶m cña ngêi n«ng d©n tríc c¸ch m¹ng th¸ng T¸m. C©u 3: Thµnh c«ng chñ yÕu vÒ nghÖ thuËt cña truyÖn Vî chång A Phñ (T« Hoµi) thÓ hiÖn ë ph¬ng diÖn nµo? A. Giíi thiÖu mét sè ®Ò vµ ®¸p ¸n tham kh¶o. C.T¹o mµu s¾c d©n téc ®Ëm ®µ vµ x©y dùng t×nh huèng truyÖn. mõng mµ võa tñi võa lo.Miªu t¶ thiªn nhiªn hïng vÜ. C©u 2: NhËn xÐt nµo sau ®©y nªu ®Çy ®ñ chñ ®Ò truyÖn ng¾n Vî nhÆt cña Kim L©n? A. D. §Ò.Ca ngîi con ngêi anh hïng.TruyÖn ng¾n Vî nhÆt cña Kim L©n kh«ng chØ miªu t¶ sè phËn bi th¬ng cña ngêi n«ng d©n trong n¹n ®ãi 1945 mµ cßn kh¼ng ®Þnh søc sèng k× diÖu cña hä. B. B. A. 165 . C©u 4: CÊt sö thi trong Rõng xµ nu cña NguyÔn Trung Thµnh thÓ hiÖn ë nh÷ng yÕu tè nµo? A. C.TruyÖn ng¾n Vî nhÆt cña Kim L©n kÓ vÒ ngêi vî nhÆt ®îc cña anh Trµng.III. C. PhÇn I: Tr¾c nghiÖm (3 ®iÓm) C©u 1: §Æc ®iÓm nµo sau ®©y kh«ng ph¶i lµ biÓu hiÖn néi dung nh©n ®¹o cña truyÖn ng¾n Vî nhÆt (Kim L©n)? A. B. C.T×nh th¬ng yªu gi÷a nh÷ng ngêi nghÌo khæ.TruyÖn ng¾n Vî nhÆt cña Kim L©n thÓ hiÖn niÒm kh¸t khao vÒ tæ Êm gia ®×nh vµ t×nh yªu th¬ng ®ïm bäc lÉn nhau cña nh÷ng ngêi n«ng d©n tríc c¸ch m¹ng.X©y dùng t×nh huèng truyÖn vµ kh¾c häa tÝnh c¸ch nh©n vËt.Kh¾c häa t©m lÝ nh©n vËt vµ x©y dùng t×nh huèng truyÖn. D. D. B.X©y dùng nh©n vËt vµ sö dông ng«n ng÷.Kh¾c häa t©m lÝ nh©n vËt vµ t¹o mµu s¾c d©n téc ®Ëm ®µ.Mét t×nh huèng ®Æc biÖt: vui mµ téi nghiÖp.NiÒm kh¸t khao tæ Êm gia ®×nh.

b¨n kho¨n nh Xu©n DiÖu. sö dông giäng ®iÖu vµ ng«n ng÷. D. k× dÞ nh ChÕ Lan Viªn… vµ thiÕt tha. C©u 6: H×nh tîng rõng xµ nu trong truyÖn ng¾n cïng tªn cña NguyÔn Trung Thµnh cã ý nghÜa tîng trng g×? A.BiÓu hiÖn néi dung t tëng. B. B. c¸ch diÔn ®¹t kh«ng quen thuéc víi tiÕng ViÖt. sù s¸ng râ. C©u 7: T¸c gi¶ ¤ng giµ vµ biÓn c¶ lµ ai? A.Hª-ming-ªu C. ®Æt c©u vµ dùng ®o¹n.Kh«ng dïng nhiÒu tõ vay mîn. trong s¸ng nh NguyÔn Nhîc Ph¸p. D. C©u 8: Sù trong s¸ng cña tiÕng ViÖt ®îc biÓu hiÖn ë nh÷ng ph¬ng diÖn nµo? A.O Hen-ri. B. t×nh c¶m mét c¸ch s¸ng râ vµ m¹ch l¹c. m¬ mµng nh Lu Träng L.Søc sèng vµ phÈm chÊt tèt ®Ñp cña d©n lµng X« Man vµ c¸c d©n téc T©y Nguyªn. C©u 5: NhËn ®Þnh: "Hµnh tr×nh s¸ng t¸c cña nhµ v¨n NguyÔn Minh Ch©u chia lµm hai giai ®o¹n víi hai thiªn híng râ rÖt: tr÷ t×nh l·ng m¹n vµ c¶m høng vÒ thÕ sù víi nh÷ng vÊn ®Ò ®¹o ®øc vµ triÕt häc." ®óng hay sai? A.Gi¾c L©n-®¬n.D.Cuéc ®Êu tranh bÊt khuÊt cña d©n lµng X« Man vµ c¸c d©n téc T©y Nguyªn. Cha bao giê ngêi ta thÊy xuÊt hiÖn cïng mét lóc mét hån th¬ réng më nh ThÕ L÷. r¹o rùc. D.ChuÈn mùc trong viÖc dïng tõ.TÝnh chuÈn mùc.Sai.Lùa chän chñ ®Ò.Sù bÊt lùc cña bom ®¹n ®Õ quèc MÜ. x©y dùng cèt truyÖn vµ nh©n vËt. 166 .§óng. quª mïa nh NguyÔn BÝnh. t×nh c¶m.M¸c Tu-ªn. ¶o n·o nh Huy CËn. m¹ch l¹c trong viÖc biÓu hiÖn néi dung t tëng. C. kh«ng lai c¨ng pha t¹p. C©u 9: §o¹n v¨n sau cã nh÷ng ®Æc s¾c g× vÒ diÔn ®¹t? T«i quyÕt r»ng trong lÞch sö thi ca ViÖt Nam cha bao giê cã mét thêi ®¹i phong phó nh thêi ®¹i nµy. B. tÝnh lÞch sù v¨n hãa trong lêi nãi.Søc sèng tuyÖt vêi cña thiªn nhiªn ViÖt Nam. C. hïng tr¸ng nh Huy Th«ng.

mçi ngµy hai lÇn. nhùa øa ra. Cã nh÷ng c©y bÞ chÆt ®øt ngang nöa th©n m×nh. tæng céng ®· næ ra kho¶ng 30 cuéc chiÕn tranh. hoÆc ®øng bãng vµ sÈm tèi.LuËn cø kh«ng ®Çy ®ñ. chªm xen. Xin hái mäi ngêi. C©u 10: §o¹n v¨n sau ®©y sö dông phÐp tu tõ nµo? Lµng ë trong tÇm ®¹i b¸c cña ®ån giÆc. råi dÇn dÇn bÇm l¹i. ®ã lµ tr¹ng th¸i hßa b×nh hay kh«ng? Bªn ®èi lËp ®· b¸c l¹i: Tõ 1945 ®Õn nay. B. ®éc ®¸o sö dông phÐp liÖt kª. B.ViÕt v¨n giµu h×nh ¶nh. cßn ®Õn n¨m 80 th× c¶ th¶y næ ra cha ®Õn 10 cuéc.Dïng tõ chÝnh x¸c. ë chç vÕt th¬ng. HÇu hÕt ®¹n ®¹i b¸c ®Òu r¬i vµo ngän ®åi xµ nu c¹nh con n¬c lín. hoÆc nöa ®ªm vµ trë gµ g¸y. Sù thËt lµ nh÷ng n¨m 60. ®iÖp cÊu tróc. §iÒu nµy ch¼ng nãi lªn mét xu thÕ hßa b×nh hay sao? A.LuËn cø kh«ng tiªu biÓu. ®æ µo µo nh nmét trËn b·o. mçi ngµy cã 12 cuéc chiÕn x¶y ra. C©u 11: §äc ®o¹n trÝch sau vµ cho biÕt t¹i sao lËp luËn ®a ra l¹i bÞ phe ®èi lËp b¸c l¹i? Dùa vµo sè liÖu thèng kª tõ n¨m 1945 ®Õn nay.LiÖt kª. C¶ rõng xµ nu hµng v¹n c©y kh«ng cã c©y nµo kh«ng bÞ th¬ng.Rõng xµ nu) A.(Hoµi Thanh. liÖt kª. C. v¨n viÕt giµu h×nh ¶nh. mçi gµy næ ra 12 cuéc chiÕn tranh. trµn trÒ. (NguyÔn Trung Thµnh. liÖt kª. bao gåm c¸c cuéc chiÕn tranh quèc tÕ hay néi chiÕn nhá.LuËn cø kh«ng chÝnh x¸c. Thi nh©n ViÖt Nam) A.Sö dông nhiÒu kiÓu c©u. ®iÖp cÊu tróc. phÐp ®iÖp tõ. 167 .Dïng tõ chÝnh x¸c. Con sè nµy nªu ra kh«ng chÝnh x¸c. th¬m ngµo ng¹t. liÖt kª. D. ®éc ®¸o. B.LÆp có ph¸p. C. sö dông biÖn ph¸p liÖt kª. ®en vµ ®Æc quyÖn l¹i thµnh tõng côc m¸u lín. long lanh n¾ng hÌ gay g¾t. D.Hoµi Ch©n. D. Chóng nã b¾n ®· thµnh lÖ.LÆp có ph¸p.Sö dông phÐp ®iÖp tõ. hoÆc buæi s¸ng sím vµ xÕ chiÒu. chªm xen.LuËn cø m©u thuÉn. C.

C©u 2: Ph©n tÝch nh©n vËt MÞ trong truyÖn ng½n Vî chång A Phñ (T« Hoµi) ®Ó thÊy ®îc gi¸ trÞ nh©n ®¹o s©u s¾c cña t¸c phÈm. Anh cu Phóc chÕt lÆng trong xã nhµ Èm ít tríc nh÷ng ®«i m¾t "d¹i ®i v× ®ãi" cña hai ®øa con. t¸c phÈm vµ t×nh huèng truyÖn: 168 . C©u 2: Ph©n tÝch t×nh huèng truyÖn Vî nhÆt cña Kim L©n tõ ®ã nªu lªn gi¸ trÞ hiÖn thùc vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o cña t¸c phÈm. D. L·o H¹c ¨n b¶ chã tù tö ®Ó tr¸nh ®ãi.mçi c©u ®óng ®îc 0. §¸p ¸n PhÇn I: Tr¾c nghiÖm (3 ®iÓm. PhÇn II: Tù luËn (7 ®iÓm) §Ò 1: C©u 1: Giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÒ Lç TÊn vµ truyÖn ng¾n Thuèc.LuËn cø kh«ng phï hîp víi kÕt luËn. L¹i cã c¶nh ®¸m cíi. C©u 2: Bµi viÕt cÇn ®¶m b¶o nh÷ng ý c¬ b¶n sau: 1) Giíi thiÖu t¸c gi¶. + Yªu cÇu h×nh thøc: Mét bµi viÕt ng¾n cã hai phÇn.KÕt luËn kh«ng râ rµng. A. giíi thiÖu vÒ Lç TÊn vµ giíi thiÖu vÒ truyÖn ng¾n Thuèc. §Ò 2: C©u 1: Giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÒ Hª-ming-uª vµ tiÓu thuyÕt ¤ng giµ vµ biÓn c¶.LuËn cø m©u thuÉn. nhng cíi ®Ó ch¹y ®ãi.C©u 12: LËp luËn sau m¾c lçi g×? Nam Cao viÕt nhiÒu vÒ n«ng th«n.25 ®iÓm) C©u 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1 1 1 0 1 2 §¸p ¸n ®óng C B A D A D B D C C B D PhÇn II: Tù luËn (7 ®iÓm) §Ò 1: C©u 1: + Yªu cÇu vÒ néi dung kiÕn thøc: PhÇn TiÓu dÉn bµi Thuèc (Lç TÊn). B. B. tøc lµ mét kiÓu chÕt v× qu¸ ®ãi.LuËn cø kh«ng tiªu biÓu. C. Bµ cô TÝ chÕt v× mét b÷a no.

+ C¸i ®ãi bãp mÐo c¶ nh©n c¸ch. c¸i chÕt ®eo b¸m). §ã lµ mét t×nh huèng ®éc ®¸o + ë Trµng héi tô nhiÒu yÕu tè khiÕn nguy c¬ "Õ" vî rÊt cao (Ngo¹i h×nh xÊu. víi "thuÇn hËu nguyªn thñy" cña cuéc sèng n«ng th«n. + C¸i chÕt hiÖn h×nh trong t¸c phÈm t¹o nªn mét kh«ng khÝ ¶m ®¹m. 4) Gi¸ trÞ hiÖn thùc: t×nh c¶nh thª th¶m cña con ngêi trong n¹n ®ãi + C¸i ®ãi dån ®uæi con ngêi.Trµng rÊt tr©n träng ngêi "vî nhÆt" cña m×nh. nhµ nghÌo. . + Vî nhÆt cã søc tè c¸o m¹nh mÏ téi ¸c cña bän thùc d©n. thª l¬ng. nhµ th¬ trong ®ã cã Vî nhÆt cña Kim L©n. . th«. + C¸i ®ãi khiÕn cho h¹nh phóc thËt máng manh. . + Bèi c¶nh n¹n ®ãi khñng khiÕp n¨m 1945 mµ kÕt qu¶ lµ h¬n hai triÖu ngêi chÕt. + T×nh huèng truyÖn bÊt ngê nhng rÊt hîp lÝ . + Trµng lÊy vî lµ lÊy cho m×nh thªm mét tai häa (theo l« gÝc tù nhiªn). .Kim L©n lµ nhµ v¨n mét lßng mét d¹ ®i vÒ víi "®Êt". Qua t×nh huèng truyÖn.Trµng lÊy vî theo kiÓu "nhÆt" ®îc. t¸c phÈm thÓ hiÖn gi¸ trÞ hiÖn thùc vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o s©u s¾c. n¹n ®ãi ®e däa. nh©n vËt chÝnh cña t¸c phÈm "nhÆt" ®îc vî. Nh÷ng ngêi sèng lu«n bÞ c¸i chÕt ®e däa.C¶ xãm ngô c ng¹c nhiªn.NÕu kh«ng ph¶i n¨m ®ãi khñng khiÕp th× "ngêi ta" kh«ng thÌm lÊy mét ngêi nh Trµng. 169 ..Vî nhÆt x©y dùng t×nh huèng truyÖn ®éc ®¸o.N¹n ®ãi n¨m 1945 ®· ®i vµo nhiÒu trang viÕt cña c¸c nhµ v¨n. th« lç. ¨n nãi céc c»n. Trµng. ®i lµm thuª nu«i m×nh vµ mÑ giµ. + ViÖc Trµng lÊy vî lµ mét t×nh huèng bÊt ngê . 3) Trong bèi c¶nh Êy. . tÝnh t×nh cã phÇn kh«ng b×nh thêng.Bµ cô Tø còng hÕt søc ng¹c nhiªn . 5) Gi¸ trÞ nh©n ®¹o: + T×nh ngêi cao ®Ñp thÓ hiÖn qua c¸ch ®èi xö víi nhau cña c¸c nh©n vËt. 2) Bèi c¶nh x©y dùng t×nh huèng truyÖn. víi "ngêi". ph¸t xÝt.B¶n th©n Trµng cã vî råi vÉn cßn " ngê ngî". téi nghiÖp.

…). lµm d©u ®îc ®¸nh thøc n¬i ngêi "vî nhÆt" .§o¹n kÕt t¸c phÈm víi h×nh ¶nh l¸ cê ®á vµ ®oµn ngêi ph¸ kho thãc NhËt. Giíi thiÖu nh©n vËt MÞ vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o cña t¸c phÈm. MÞ v« c¶m. yªu ®êi.T×nh yªu th¬ng con cña bµ cô Tø.mét th©n phËn qu¸ nghiÖt ng·. tin tëng ë t¬ng lai: . thËm chÝ kh«ng cßn biÕt khæ ®au.MÞ bÞ tª liÖt dÇn vÒ ý thøc. C©u 2: Bµi viÕt cÇn ®¶m b¶o nh÷ng ý c¬ b¶n sau: 1) Giíi thiÖu ®«i nÐt vÒ nhµ v¨n T« Hoµi. Ðo le. h¹nh phóc.mét con ngêi bÞ xÕp lÉn víi nh÷ng vËt v« tri gi¸c (t¶ng ®¸. .. uÊt øc.… . .MÞ trÎ ®Ñp. tËp truyÖn T©y B¾c vµ truyÖn ng¾n Vî chång A Phñ. mét con vËt biÕt chÞu sù sai khiÕn. + MÞ tõ khi bÞ b¾t lµm con d©u g¹t nî nhµ Thèng lÝ: . ph¶n kh¸ng.MÞ lµ mét ngêi con hiÕu th¶o. bæn phËn lµm vî. tµu ngùa. §Ò 2 C©u 1: + Yªu cÇu vÒ néi dung kiÕn thøc: PhÇn TiÓu dÉn bµi ¤ng giµ vµ biÓn c¶ (Hª-ming-uª). + MÞ tríc khi bÞ b¾t lµm con d©u g¹t nî nhµ Thèng lÝ: . + Con ngêi hu«n híng ®Õn sù sèng vµ lu«n hi väng.MÞ chØ cßn lµ mét c«ng cô. 3) Ph©n tÝch nh©n vËt MÞ: + §o¹n giíi thiÖu: "Ai ë xa vÒ …" MÞ xuÊt hiÖn kh«ng ph¶i ë phÝa ch©n dung ngo¹i h×nh mµ ë phÝa th©n phËn.Bµ cô Tø. . .mét th©n phËn ®au khæ. giíi thiÖu vÒ Hª-ming uª vµ giíi thiÖu vÒ tiÓu thuyÕt ¤ng giµ vµ biÓn c¶.C¶m høng cña t¸c gi¶: xãt th¬ng.MÞ ®au ®ín.MÞ cã kh¸t väng t×nh yªu.Trµng lÊy vî lµ ®Ó duy tr× sù sèng. 170 . + Yªu cÇu h×nh thøc: Mét bµi viÕt ng¾n cã hai phÇn. c¶m xóc. . kh«ng kh¸t väng.Thiªn chøc. . mét ngêi giµ l¹i lu«n miÖng nãi vÒ ngµy mai víi nh÷ng dù ®Þnh thiÕt thùc t¹o niÒm tin cho d©u con vµo mét cuéc sèng tèt ®Ñp.

.+ Søc trçi dËy cña MÞ: . víi tay lÊy chiÕc v¸y hoa.Tõ nh÷ng chuyÓn biÕn trong t©m hån ®Õn hµnh ®éng: bá thªm mì vµo ®Üa dÇu. 171 . quÊn l¹i tãc. . nhiÒu khi lµ tiÒm thøc chËp chên. niÒm ham sèng.MÞ vïng ch¹y theo A Phñ. kh¸t sèng trë l¹i. tr©n träng.Phª ph¸n gay g¾t bän chóa ®Êt phong kiÕn miÒn nói. 3) Gi¸ trÞ nh©n ®¹o s©u s¾c cña t¸c phÈm: .Sù t¸c ®éng cña hoµn c¶nh: kh«ng khÝ mïa xu©n (thiªn nhiªn. vïng bíc ®i. ®Æc biÖt lµ søc sèng tiÒm tµng cña nh÷ng con ngêi chÞu nhiÒu ®au khæ bÊt h¹nh. dßng ý nghÜ. t©m t. .Nh÷ng ngµy ®Çu MÞ tá ra v« c¶m. . ®Æc biÖt lµ tiÕng s¸o gäi b¹n (t¸c gi¶ dông c«ng miªu t¶ tiÕng s¸o nh mét thñ ph¸p nghÖ thuËt lay tØnh t©m hån MÞ). . .… + Hµnh ®éng cëi trãi cho A Phñ: .C¶m th«ng s©u s¾c ®èi víi ngêi d©n. mét hµnh ®éng võa tù ph¸t võa tù gi¸c.Ngîi ca nh÷ng g× tèt ®Ñp.Khi nh×n thÊy dßng níc m¾t cña A Phñ. c¶m xóc trong MÞ sèng l¹i. . Nh©n vËt sinh ®éng. .ChØ ra con ®êng gi¶i phãng ngêi lao ®éng cã cuéc ®êi t¨m tèi vµ sè phËn thª th¶m. ®Ò cao nh÷ng kh¸t väng chÝnh ®¸ng cña con ngêi.Nh÷ng chuyÓn biÕn trong t©m hån MÞ: MÞ nhí l¹i qu¸ khø.… Tr¶ bµi kiÓm tra tæng hîp cuèi n¨m a. rîu (MÞ ngöa cæ uèng õng ùc tõng b¸t mét). cã c¸ tÝnh ®Ëm nÐt (víi MÞ. Môc tiªu bµi häc . c¶nh sinh ho¹t). MÞ muèn chÕt.Ph¸t hiÖn vµ bæ sung nh÷ng mÆt cßn yÕu vÒ kiÕn thøc vµ kü n¨ng. ®Æc biÖt t¸c gi¶ cã tµi miªu t¶ t©m lÝ.Rót ®îc kinh nghiÖm bæ Ých ®Ó chuÈn bÞ tèt cho kú thi tèt nghiÖp THPT. . t¸c gi¶ Ýt miªu t¶ hµnh ®éng.MÞ c¾t d©y trãi cho A Phñ. dïng thñ ph¸p lÆp l¹i cã chñ ý mét sè nÐt ch©n dung g©y Ên tîng s©u ®Ëm). 4) NghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt.

II.Tr×nh bµy nh÷ng kinh nghiÖm vÒ lµm mét bµi kiÓm tra tæng hîp. . .Ph¸t hiÖn vµ söa ch÷a c¸c lçi trong bµi.Trao ®æi bµi cho nhau ®Ó th¶o luËn.VÒ kiÕn thøc. Ph¬ng ph¸p d¹y häc . ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ GV c¨n cø vµo kÕt qu¶ chÊm ®Ó nhËn xÐt Ho¹t ®éng II: Rót kinh nghiÖm .Gi¸o viªn tæng kÕt c¸c kinh nghiÖm lµm bµi kiÓm tra tæng hîp. . . Ho¹t ®éng 3: X©y dùng dµn bµi cho ®Ò tù luËn. s¸ch gi¸o viªn . . Néi dung cÇn ®¹t I. bµy tá ý kiÕn. . D. Môc tiªu bµi häc 172 .HS th¶o luËn.Nh÷ng u ®iÓm vµ nhîc ®iÓm riªng. «n tËp v¨n häc A. ph©n tÝch sai sãt vµ kh¼ng ®Þnh c©u tr¶ lêi ®óng. rót kinh nghiÖm.C¸ nh©n xem kÜ toµn bµi.ThiÕt kÕ bµi häc C. III. X©y dùng dµn bµi cho ®Ò tù luËn Néi dung cÇn ®¹t theo ®óng ®¸p ¸n cña ®Ò kiÓm tra (tham kh¶o bµi so¹n Bµi kiÓm tra tæng hîp cuèi n¨m). NhËn xÐt.Bµi lµm cña HS . kÜ n¨ng c¬ b¶n. chèt l¹i c¸c kiÕn thøc. ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ NhËn xÐt c¸c néi dung sau: .b. GV vµ HS cïng x©y dùng thµnh dµn bµi chi tiÕt trªn b¶ng. ph¬ng tiÖn thùc hiÖn . . tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: NhËn xÐt. tù ®¸nh gi¸ b¶n th©n.Nh÷ng u ®iÓm vµ nhîc ®iÓm chung. ®æi bµi cho nhau ®Ó th¶o luËn.VÒ kÜ n¨ng. . Rót kinh nghiÖm .S¸ch gi¸o khoa.HS xem l¹i bµi.GV tr¶ bµi.

Ngoµi ra «n l¹i c¸c t¸c phÈm trªn c¸c vÊn ®Ò c¬ b¶n sau : + Giíi thiÖu t¸c gi¶. ph¬ng tiÖn thùc hiÖn . Vî nhÆt (Kim L©n) vµ Vî chång kh¸c nhau vÒ sè phËn A Phñ (T« Hoµi) vµ c¶nh ngé cña ngêi Vî nhÆt Vî chång A d©n lao ®éng trong Phñ c¸c t¸c phÈm Vî nhÆt Sè T×nh c¶nh Sè phËn bi (Kim L©n) vµ Vî chång phËn thª th¶m cña th¶m cña ngA Phñ (T« Hoµi). Gi¸o viªn tæng kÕt. tiªu biÓu + N¾m ®îc chñ ®Ò. cña mçi t¸c phÈm.S¸ch gi¸o khoa. néi dung chÝnh ®Æt ra trong t¸c phÈm .. Ph¬ng ph¸p d¹y häc ..ThiÕt kÕ bµi häc..Tµi liÖu tham kh¶o C. .Híng dÉn HS th¶o luËn. ng«n ng÷ v¨n häc . D. s¸ch gi¸o viªn . cña 1945.RÌn n¨ng lùc ph©n tÝch v¨n häc theo tõng cÊp ®é : t¸c phÈm. nhÊn m¹nh nh÷ng ®iÓm cÇn thiÕt. trao ®æi. ¤n tËp v¨n häc viÖt nam chøc «n tËp v¨n häc ViÖt Nam 1..GV Híng dÉn HS chuÈn bÞ ë nhµ theo hÖ thèng c©u hái trong SGK. h×nh tîng. hoµn c¶nh s¸ng t¸c cña tõng t¸c phÈm + Tãm t¾t cèt truyÖn + Häc thuéc mét sè ®o¹n v¨n hay.Tæng kÕt. gãp ý trªn líp. tr×nh bµy. . tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ I. . B. «n tËp mét c¸ch cã hÖ thèng nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ v¨n häc ViÖt Nam (truyÖn vµ kÞch tõ c¸ch m¹ng th¸ng 8 – 1945 ®Õn cuèi thÕ kû XX) vµ v¨n häc níc ngoµi ®· häc trong SGK ng÷ v¨n líp 12 tËp II . vËn dông mét c¸ch linh ho¹t vµ s¸ng t¹o nh÷ng kiÕn thøc ®ã. Ph©n vµ ngêi d©n lao êi d©n miÒn tÝch nÐt ®Æc s¾c c¶nh ®éng trong nói T©y B¾c trong t tëng nh©n ®¹o ngé n¹n ®ãi n¨m díi ¸ch ¸p bøc. bãc lét cña 173 . Nh÷ng ph¸t hiÖn 1.

"sèng chung" víi nã. + Muèn con ngêi tho¸t ra khái c¶nh ®au khæ. c¨m thï giÆc. kh¸t ®¹o väng sèng vµ cña hi väng vµo t¸c mét t¬ng lai phÈm t¬i s¸ng. t×nh c¶m cao ®Ñp. bÊt khuÊt chèng kÎ thï x©m lîc..(GV híng dÉn HS lËp b¶ng so s¸nh. + Tinh thÇn chiÕn ®Êu kiªn cêng. Ngîi ca søc sèng tiÒm tµng cña con ngêi vµ con ®êng hä tù gi¶i phãng. ChiÕc thuyÒn ngoµi xa cña NguyÔn Minh Ch©u Quan niÖm nghÖ thuËt cña NguyÔn Minh Ch©u ®îc göi g¾m qua truyÖn ng¾n ChiÕc thuyÒn ngoµi xa rÊt phong phó vµ s©u s¾c: + Cuéc sèng cã nh÷ng nghÞch lÝ mµ con ngêi buéc ph¶i chÊp nhËn. Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh cña NguyÔn Thi ®Òu viÕt vÒ chñ nghÜa anh hïng c¸ch m¹ng. (GV híng dÉn HS so s¸nh trªn mét sè ph¬ng diÖn. GV nhËn xÐt vµ hoµn chØnh b¶ng so s¸nh) con ngêi 2. C¸c t¸c phÈm Rõng xµ nu cña NguyÔn Trung Thµnh. H·y so s¸nh ®Ó lµm râ nh÷ng kh¸m ph¸. HS suy nghÜ vµ ph¸t biÓu). 3. HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu ý kiÕn) 3. T t.Ngîi ca t×nh ëng ngêi cao nh©n ®Ñp. nghÖ thuËt x©y dùng h×nh tîng vµ nh÷ng chi tiÕt nghÖ thuËt giµu ý nghÜa. Quan niÖm nghÖ thuËt cña NguyÔn Minh Ch©u ®îc göi g¾m qua truyÖn ng¾n ChiÕc thuyÒn ngoµi xa? (GV gîi cho HS nhí l¹i bµi häc. t¨m tèi. Rõng xµ nu cña NguyÔn Trung Thµnh. Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh cña NguyÔn Thi CÇn so s¸nh trªn mét sè ph¬ng diÖn tËp trung thÓ hiÖn chñ nghÜa anh hïng c¸ch m¹ng: + Lßng yªu níc.. nghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt. s¸ng t¹o riªng cña tõng t¸c phÈm trong viÖc thÓ hiÖn chñ ®Ò chung ®ã. + §êi sèng t©m hån. 2.. HS ph¸t biÓu tõng khÝa c¹nh. . ®i theo c¸ch m¹ng. + Nh÷ng nÐt ®Æc s¾c vÒ nghÖ thuËt thÓ hiÖn: nghÖ thuËt kÓ chuyÖn. man rî cÇn cã nh÷ng gi¶i ph¸p thiÕt thùc chø kh«ng 174 bän phong kiÕn tríc c¸ch m¹ng.

ngêi nghÖ sÜ sÏ kh«ng thÓ thÊy hÕt nh÷ng m¶ng tèi. NghÖ thuËt mµ kh«ng v× cuéc sèng con ngêi th× nghÖ thuËt pháng cã Ých g×. d»n vÆt. 2) Ph©n tÝch th¸i ®é. 175 . + Tr¬ng Ba b©y giê vông vÒ. da hµng thÞt cña Lu Quang Vò ®Ó lµm râ sù chiÕn th¾ng cña l¬ng t©m. x¸c anh hµng thÞt cêi nh¹o Tr¬ng Ba. + Nhan ®Ò ChiÕc thuyÒn ngoµi xa gièng nh mét gîi ý vÒ kho¶ng c¸ch. th« lç. mçi nhãm chuÈn bÞ mét ý®¹i diÖn nhãm ph©n tÝch. ý nghÜa t tëng cña ®o¹n trÝch nãi riªng vµ vë kÞch nãi chung. nh÷ng gãc khuÊt. t©m tr¹ng cña Hån Tr¬ng Ba trong cuéc ®èi tho¹i víi §Õ ThÝch vµ quyÕt ®Þnh cuèi cïng cña Hån Tr¬ng Ba ®Ó rót ra chñ ®Ò. + Tr¬ng Ba b©y giê kh«ng cßn lµ Tr¬ng Ba ngµy tríc. phò phµng. ®¹o ®øc ®èi víi b¶n n¨ng cña con ngêi. vÒ cù li nh×n ng¾m ®êi sèng mµ ngêi nghÖ sÜ cÇn coi träng. ®èi tho¹i víi c¸c nh©n vËt ®Æc biÖt lµ ®èi tho¹i víi x¸c anh hµng thÞt. §o¹n trÝch vë kÞch Hån Tr¬ng Ba. Khi quan s¸t tõ "ngoµi xa". ph¶i chØ lµ thiÖn chÝ hoÆc c¸c lÝ thuyÕt ®Ñp ®Ï nhng xa rêi thùc tiÔn. Ph©n tÝch ®o¹n trÝch vë kÞch Hån Tr¬ng Ba. + Mäi ngêi xãt xa tríc t×nh c¶nh cña Tr¬ng Ba. (GV ®Þnh híng cho HS nh÷ng ý chÝnh cÇn ph©n tÝch vµ giao viÖc cho c¸c nhãm. 4. b¶n th©n Tr¬ng Ba v« cïng ®au khæ. kh¾c s©u nh÷ng ý c¬ b¶n). GV nhËn xÐt.4. da hµng thÞt cña Lu Quang Vò CÇn tËp trung ph©n tÝch nh÷ng ®iÓm c¬ b¶n sau: 1) Ph©n tÝch hoµn c¶nh trí trªu cña Hån Tr¬ng Ba qua ®éc tho¹i néi t©m. Chñ nghÜa nh©n ®¹o trong nghÖ thuËt kh«ng thÓ xa l¹ víi sè phËn cô thÓ cña con ngêi. Ngêi nghÖ sÜ khi thùc sù sèng víi cuéc sèng. thùc sù hiÓu con ngêi th× míi cã nh÷ng s¸ng t¹o nghÖ thuËt cã gi¸ trÞ ®Ých thùc gãp phÇn c¶i t¹o cuéc sèng.

tinh thÇn tr¸ch nhiÖm. Ho¹t ®éng 2: Tæ II.+ Cuéc ®èi tho¹i víi §Õ ThÝch. + QuyÕt ®Þnh cuèi cïng cña Hån Tr¬ng Ba: xin cho cu TÞ sèng vµ m×nh chÕt h¼n. ®Æc biÖt lêi tho¹i mang ý nghÜa t tëng cña t¸c phÈm.phËn cña tõng con ngêi cô thÓ sau l«-khèp. Sè phËn con ngêi cña S«-l«Níc ngoµi khèp 1. Sè phËn biÓu) con ngêi kh¼ng ®Þnh søc m¹nh cña lßng nh©n ¸i. TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã sÏ n©ng ®ì con ngêi vît lªn sè phËn. ý nghÜa t tëng vµ + ý nghÜa t tëng: ®Æc s¾c nghÖ thuËt Sè phËn con ngêi cña S«-l«-khèp ®· cña truyÖn ng¾n Sè khiÕn ta suy nghÜ nhiÒu h¬n ®Õn sè phËn con ngêi cña S«. ¤n tËp v¨n häc Níc ngoµi chøc «n tËp v¨n häc 1. Tõ ®ã mµ viÖc c¸ nh©n vµ ph¸t tin yªu h¬n ®èi víi con ngêi. chiÕn tranh. + §Æc s¾c nghÖ thuËt: Sè phËn con ngêi cã søc rung c¶m v« h¹n cña chÊt tr÷ t×nh s©u l¾ng. HS lµm con ngêi sau chiÕn tranh. 3) Tæng hîp nh÷ng ®iÒu ®· ph©n tÝch. Nhµ v¨n ®· s¸ng t¹o ra h×nh thøc tù sù 176 . ®¸nh gi¸ chiÒu s©u triÕt lÝ vµ ý nghÜa t tëng cña vë kÞch: sù chiÕn th¾ng cña l¬ng t©m. nghÞ lùc con ngêi. T¸c phÈm ®· kh¼ng (GV yªu cÇu HS xem l¹i ®Þnh mét c¸ch viÕt míi vÒ chiÕn phÇn tæng kÕt bµi Sè tranh: kh«ng nÐ tr¸nh mÊt m¸t. + C¸i chÕt cña cu TÞ vµ nh÷ng h×nh dung cña Hån Tr¬ng Ba khi Hån nhËp vµo x¸c cu TÞ. ®¹o ®øc ®èi víi b¶n n¨ng cña con ngêi.ý nghÜ nh©n v¨n cña quyÕt ®Þnh Êy. kh«ng phËn con ngêi. trªn c¬ say víi chiÕn th¾ng mµ biÕt c¶m nhËn së ®ã ®Ó ph¸t biÓu chia sÎ nh÷ng ®au khæ tét cïng cña thµnh 2 ý lín.

HS lµm viÖc c¸ .. + §Æc s¾c nghÖ thuËt cña t¸c phÈm: . thêi gian cña truyÖn lµ mét tÝn hiÖu nghÖ thuËt cã ý nghÜa . th¶o luËn) 3. ý nghÜa biÓu tîng trong ®o¹n trÝch ¤ng giµ vµ biÓn c¶ cña Hªming-uª? (GV yªu cÇu HS xem l¹i bµi ¤ng giµ vµ biÓn c¶. Lç TÊn phª ph¸n c¨n bÖnh g× cña ngêi Trung Quèc ®Çu thÕ kØ XX? §Æc s¾c nghÖ thuËt cña t¸c phÈm? (GV yªu cÇu HS xem l¹i phÇn tæng kÕt bµi Thuèc.. t¨ng cêng ®Õn tèi ®a c¶m xóc nghÜ suy vµ nh÷ng liªn tëng phong phó cho ngêi ®äc. . §Æc biÖt lµ h×nh ¶nh chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u.C¸c chi tiÕt. trªn c¬ së ®ã ®Ó ph¸t biÓu thµnh 2 ý lín. Hai h×nh tîng mang mét vÎ ®Ñp song song t¬ng ®ång trong mét t×nh huèng c¨ng th¼ng ®èi lËp.. h×nh ¶nh con ®êng. . HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ ph¸t biÓu. TruyÖn ng¾n Thuèc cña Lç TÊn + Lç TÊn phª ph¸n nh÷ng c¨n bÖnh cña ngêi Trung Quèc ®Çu thÕ kØ XX: .Kh«ng gian.2. Sù hoµ quyÖn chÆt chÏ chÊt tr÷ t×nh cña t¸c gi¶ vµ chÊt tr÷ t×nh cña nh©n vËt ®· më réng.BÖnh u mª l¹c hËu cña ngêi d©n. 2. . 3. trªn c¬ së ®ã ®Ó th¶o luËn. §o¹n trÝch ¤ng giµ vµ biÓn c¶ cña Hª-ming-uª ý nghÜa biÓu tîng trong ®o¹n trÝch ¤ng giµ vµ biÓn c¶ cña Hª-ming-uª + ¤ng l·o vµ con c¸ kiÕm.Cèt truyÖn ®¬n gi¶n nhng hµm nh©n vµ ph¸t biÓu) sóc.BÖnh xa rêi quÇn chóng cña nh÷ng ngêi c¸ch m¹ng tiªn phong. Trong truyÖn ng¾n Thuèc. sù xen kÏ nhÞp nhµng giäng ®iÖu cña ngêi kÓ chuyÖn (t¸c gi¶ vµ nh©n vËt chÝnh). h×nh ¶nh vßng hoa trªn mé H¹ Du. + ¤ng l·o tîng trng cho vÎ ®Ñp cña con ngêi trong viÖc theo ®uæi íc m¬ 177 ®éc ®¸o. h×nh ¶nh ®Òu giµu ý nghÜa tîng trùng.

+ Trong mèi quan hÖ phøc t¹p cña thiªn nhiªn víi con ngêi kh«ng ph¶i lóc nµo thiªn nhiªn còng lµ kÎ thï. cao c¶ mµ con ngêi Ýt nhÊt tõng theo ®uæi mét lÇn trong ®êi. 178 . Con ngêi vµ thiªn nhiªn cã thÓ võa lµ b¹n võa lµ ®èi thñ.gi¶n dÞ nhng rÊt to lín cña ®êi m×nh. + Con c¸ kiÕm lµ ®¹i diÖn cho tÝnh chÊt kiªu hïng vÜ ®¹i cña tù nhiªn. Con c¸ kiÕm lµ biÓu tîng cña íc m¬ võa b×nh thêng gi¶n dÞ nhng ®ång thêi còng rÊt kh¸c thêng.

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->