Giáo án Ngữ văn 7. Đỗ Thanh Loan.Trường THCS Tân Hương - Bắc Sơn - Lạng Sơn.

Ngày soạn:26/10/2008 Ngày giảng:27/10/2008 Tiết 37 Văn bản. CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH. (Tĩnh dạ tứ)
-LÍ BẠCH-

I.Mục tiêu bài học 1. Kiến thức: -HS cảm nhận được nỗi nhớ quê hương sâu nặng của nhà thơ và tình cảm đằm thắm với trăng-một vẻ đẹp của thiên nhiên trong tâm hồn nhà thơ; Thấy được một số đặc điểm nghệ thuật của bài thơ:h/a gần gũi, ngôn ngữ tự nhiên, bình dị. -Tích hợp với tiếng việt ở bài: từ trái nghĩa; Với tập làm văn ở bài:luyện nói văn biểu cảm về sự vật, con người. 2. Thái độ: Giáo dục cho HS tình yêu thiên nhiên và quê hương đất nước. 3. Kỹ năng: Rèn kỹ năng đọc và phân tích thơ ngũ ngôn tứ tuyệt. II. Đồ dùng dạy học: 1. SGK+Gíao án. 2. Bảng phụ 3. Tranh ảnh. III.Các hoạt động dạy- học 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ: 3. Bài mới: Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt (*)HĐ1:Giới thiệu bài: “Vọng nguyệt hoài thương” là một đề tài phổ biến trong thơ cổ phương đông.”Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh” của Lí Bạch là một bài thơ chọn đề tài ấy nhưng vẫn mang lại cho người đọc cả nghìn năm nay biết bao rung động và đồng cảm sâu xa. (*)HĐ2:Hướng dẫn đọc và tìm hiểu chung. I. Đọc và tìm hiểu chung. 1. Tác giả, tác phẩm ?/Em hãy nhắc lại những nét chính về tác a/ Tác giả(xem SGK/111) giả LB? HS… GV: Lịch sử thi ca phương đông xếp LB là một trong những tác giả lãng mạn vĩ đại nhất. Trong gần 1000 bài thơ ông để lại, có hàng trăm bài đã được dịch sang tiếng việt

1

?/ Ánh trăng được tác giả cảm nhận như thế nào? HS: ánh trăng như sương trên mặt đất. Đọc GV nêu yêu cầu đọc:giọng chậm buồn. Trương tiến tửu.Lạng Sơn. GV đọc→ HS đọc 3. chữ và cách tuyệt.Giáo án Ngữ văn 7.4.Phân tích. tình cảm. cách ngắt nhịp hãy xác định thể +Nhịp:2/3 thơ? +Gieo vần:tiếng cuối câu 2. -Hai câu đầu:cảnh đêm ?/Theo em bài thơ chia làm mấy phần?Nội thanh tĩnh. -Chủ đề: “Vọng nguyệt ?/Hãy xác định chủ đề của bài thơ? trông trăng”(Trông trăng nhớ quê). GV chuyển ý. Quan sơn nguyệt… b/ Tác phẩm: ?/Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh -Hoàn cảnh sáng tác: tác nào? giả xa quê. như:Hành lộ nan. 2 . -Thể thơ:Ngũ ngôn tứ ?/Quan sát bài thơ về số câu.Cảnh đêm thanh tĩnh. 2. hiệp vần. ?/Qua cách cảm nhận ấy giúp em hình dung ra cảnh đêm trăng như thế nào? HS: trăng rất sáng. nhớ quê.Trường THCS Tân Hương .Bắc Sơn . trông trăng. Đỗ Thanh Loan. nhịp 2/3. GV:trăng sáng quá chuyển thành màu trắng. 1. II. -Cảnh đêm được gợi tả ?/Cảnh đêm thanh tĩnh được gợi tả bằng bằng hình ảnh ánh trăng hình ảnh tiêu biểu nào? sáng.Bố cục: Nhận xét. dung chính của mỗi phần? -Hai câu cuối:cảm nghĩ ủa tác giả trong đêm thanh tĩnh. Thu phố ca.

?/Vậy hai câu thơ đầu còn giúp em hiểu gì về tâm trạng của nhà thơ? ?/Có ý kiến cho rằng 2 câu đầu thuần tuý tả cảnh.Giáo án Ngữ văn 7.Bắc Sơn . khắc khoải thơ đang ngồi ở bàn đọc sách.Trăng là sự sống thanh tĩnh của đêm. em có đồng ý không?Vì sao? HS:Không. yên tĩnh. Thay từ “Sàng”= án. ?/Ngoài cảnh trăng rất sáng và đẹp. giống như sương là một điều có thật mà trước LB mấy trăm năm nhà thơ Tiêu Cương đã cảm →Vẻ dẹp dịu nhận được: “Dạ nguyệt tự thu sương”. mộng. trác(bàn). Ở bản phiên âm có 1 động từ “nghi” nhưng ở bản dịch có 2 động từ “rọi” và “phủ”→ ý vị trữ tình của bài 3 .Trường THCS Tân Hương . hai câu đầu còn gợi cho em hình dung ra điều gì đối với chủ thể trữ tình? GV gợi ý:Vị trí nhân vật trữ tình khi nhìn thấy ánh trăng? Trạng thái của nhân vật trữ tình? HS: “sàng”:nhà thơ đang nằm trên giường “Nghi”:nằm mà không ngủ được. vì ánh trăng sáng trở thành đối tượng cảm nghĩ của nhà thơ.mơ GV: trăng sáng lung linh trên bầu trời. GV:nhà thơ đang nằm trên giường mà không ngủ được mới nhìn thấy ánh trăng xuyên qua cửa sổ.Lạng Sơn.Cả bầu trời và mặt đất đều ngập ánh trăng. đình(sân) thì ý câu thơ có thay đổi không?thay đổi như thế nào? HS:ya nghĩa câu thơ sẽ thay đổi. ?/Từ đó gợi tả vẻ đẹp nào của đêm trăng? êm. trăng sáng lung linh trên mặt đất. không ngủ được. Đỗ Thanh Loan. Ví dụ thay từ “Sàng”= đình thì người đọc sẽ nghĩ rằng tác giả đang ngồi trước sân đọc sách nhìn ánh trăng soi→ “trăng trước sân” sẽ khác “trăng trước giường”. ?/Nếu thay từ “sàng”(giường) bằng một số từ khác như: án. trác →nhà →Trằn trọc.

“ngẩng”. Cúi(đầu)…nhớ(cố hương). Nhìn >< Nhớ (Động từ >< Động từ). “nhìn”.Bắc Sơn .Khi nhìn thấy vầng trăng sáng cô đơn trên bầu trời nhà thơ chạnh nhớ về quê nhà. “nhớ”? HS… GV:Trăng sáng quá nhà thơ ngỡ là sương nên ngẩng nhìn để xác định là trăng hay sương . em hãy cho biết vì -Nỗi nhớ quê luôn thường sao tác giả trông trăng lại nhớ quê nhà? trực . ?/Qua những từ ngữ này cho thấy tg đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?Hãy chỉ rõ phép đối đó trong hai câu thơ? HS… ?/Hãy so sánh về mặt từ loại của các chữ đối nhau trong hai câu thơ cuối? HS: Ngẩng><Cúi (Động từ>< Động từ). ?/Từ đó em hiểu gì về tâm trạng của nhà 4 . ?/Mặc dù đã lược bỏ chủ ngữ nhưng ý thơ vẫn liên kết. thơ đã mờ nhạt khiến nhiều người lầm tưởng 2. Trăng >< Sương (Danh từ >< Danh từ). Vì vậy nỗi →Nỗi nhớ quê da diết. HS: Vì thủa nhỏ tg thường lên núi Nga Mi ngắm trăng→đi xa nhìn trăng nhớ quê là điều -Ngẩng(đầu)…nhìn(trăng) dễ hiểu.Lạng Sơn. Sáng >< cố (Tính từ >< Tính từ). m hãy chỉ ra sự thống nhất liền mạch ấy qua các động từ: “ngỡ là”. quê. “cúi”. GV chuyển ý… ?/Hai câu thơ cuối gợi tả nỗi niềm nào của nhà thơ? HS:Nỗi nhớ quê hương. sâu buồn dâng lên trong lòng. nhà thơ cúi đầu nhớ nặng. ?/Nỗi nhớ quê nhà của tg được gợi tả qua những từ ngữ nào? →Phép đối. ?/Dựa vào chú thích SGK. Đỗ Thanh Loan. trong đêm thanh tĩnh.Trường THCS Tân Hương .Giáo án Ngữ văn 7.Cảm nghĩ của tác giả đó là 2 câu thơ thuần tuý học chủ yếu tả cảnh.

Đỗ Thanh Loan.Bắc Sơn . yêu quê luôn da diết. -Phép đối.Nghệ thuật: trở thành con ngoan. -Biểu cảm trực tiếp kết Mai sau đem kiến thức đã học để góp phần hợp biểu cảm gián tiếp. Liên hệ thực tế: ?/Bài thơ thể hiện tình cảm của nhà thơ với quê hương đất nước. sâu nặng trong tâm hồn nhà thơ.Lạng Sơn. thơ? GV:Có thể nói tình cảm nhớ quê.Tổng kết HS: Học tập tốt.Luyện tập.Nội dung: -Tình yêu quê hương sâu nặng. trò giỏi.Hai câu sau chủ yếu tả tình nhưng kết hợp tả cảnh vì vậy hai câu thơ đầu và hai câu thơ cuối có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. -Tình yêu thiên nhiên. ?/Khái quát những nét nghệ thuật nổi bật -Câu rút gọn. 2. 1. cảm nghĩ của nhà thơ.Bản thân em cần phải làm gì để thể hiện tình yêu quê hương. Tình và cảnh hoà quyện trong bà thơ. vâng lời cha mẹ và thầy cô. có hồn qua suy tư. trong từng câu thơ. soi sáng bước đường ông đi. đất nước? III. cô đọng. 5 . ?/Nêu cảm nhận của em về mối quan hệ giữa cảnh và tình trong bài thơ? HS: Hai câu đầu chủ yếu tả cảnh nhưng cảnh đó trở nên sinh động. ?/Nêu nội dung chính của bài thơ? IV. thường trực.Giáo án Ngữ văn 7. từ câu đầu đến câu cuối. dịu hiền luôn theo ông. Dù xách kiếm phiêu bạt hầu hết các mảnh đất TQ nhưng quê hương với vầng trăng thân thuộc. xây dựng quê hương. của bài thơ? …. * Ghi nhớ(SGK/124). -Từ ngữ giản dị.Trường THCS Tân Hương .

* Củng cố. B. Bài tập 2: Chủ đề của bài thơ “Tĩnh dạ tứ” là: A. Sơn thuỷ hữu tình (Non nước hữu tình). 5. Đăng sơn hữu ức (Lên núi nhớ bạn). C. Tức cảnh sinh tình (Trước cảnh sinh tình).Trường THCS Tân Hương . B. GV hướng dẫn HS làm ở nhà. D. Bài ca Côn Sơn.Giáo án Ngữ văn 7.Lạng Sơn. Vọng nguyệt hoài thương (Trông trăng nhớ quê). Đỗ Thanh Loan. Dặn dò: -Học thuộc phần dịch thơ+ghi nhớ SGK/124 -Soạn bài : 6 . C. Bài tập 1: Thể thơ của bài thơ “Tĩnh dạ tứ” cùng thể thơ với bài thơ nào sau đây: A. D. Qua đèo Ngang. Bạn đến chơi nhà.Bắc Sơn . Phò giá về kinh.