TUẦN 8

TIẾT 22 – 23 ĐỌC VĂN
I. Ngày tháng năm soạn: 05/ 10/ 2010

TẤM CÁM

II.

Mục tiêu cần đạt: 1. Kiến thức - Hiểu được cuộc đấu tranh quyết liệt giữa thiện và ác, sức trỗi dậy mãnh liệt của con người trước sự vùi dập của kẻ ác, qua đó thấy được mơ ước và sự khẳng định của nhân dân về chiến thắng của cái thiện trước cái ác, “ác giả ác báo” - Thấy được đặc sắc nghệ thuật của truyện (sự chuyển biến của hình tượng nhân vật Tấm) và một số đặc trưng chung của truyện cổ tích thần kì (yếu tố kì ảo, kết cấu). 2. Kĩ năng - Tóm tắt tác phẩm tự sự. - Phân tích truyện cổ tích thần kì theo đặc trưng thể loại. 3. Thái độ - Có niềm tin vào sự chiến thắng của cái thiện, điều chính nghĩa trong cuộc sống trước cái ác, cái phi nghĩa. - Không khuất phục, lùi bước trước cái ác, cái xấu. Đấu tranh đến cùng (như cô Tấm) để loại bỏ cái ác ra khỏi đời sống xã hội. Tiến trình dạy học 1. Kiểm tra bài cũ: vừa viết bài viết số 2 nên không kiểm tra bài cũ, dành thời gian ổn định lớp vì di chuyển xuống phòng máy chiếu để học. 2. Giới thiệu bài mới

Trước khi bắt đầu bài học mới, chúng ta nhìn lên màn hình và lắng nghe một đoạn nhạc sau. Đây là một bài thơ phổ nhạc, chúng ta đã học hồi tiểu học. Thử nhớ lại và điền khuyết câu còn trống trong lời bài hát “Nói với em”. (hs lắng nghe, sau đó trả lời câu còn thiếu là “Quả thị thơm cô Tấm rất hiền”.) GV dẫn dắt tiếp: “Quả thị thơm, cô Tấm rất hiền” trong câu truyện cổ bà thường hay kể có một sức sống thật mãnh liệt trong tâm trí người nghe. Những câu chuyện bắt đầu bằng 4 chữ quen thuộc “ngày xửa ngày xưa” trong những đêm trăng tuổi thơ đó đã mang đến cho cho chúng ta những “ảo giác êm đềm”. và hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu xem điều gì đã làm nên sức sống mãnh liệt cho cô Tấm, truyện cổ tích “Tấm Cám”. 3. Dạy bài mới Tiến trình tổ chức hoạt động Hđ 1: Tìm hiểu thể loại của văn bản (khái niệm, phân loại) Gv ?: Yêu cầu học sinh quan sát câu hỏi trắc nghiệm trên màn hình, chọn phương án trả lời chính xác về định nghĩa thể loại. Từ đó, giáo viên chốt lại định nghĩa về truyện cổ tích. Gv ?: Theo dõi SGK, hãy cho biết truyện cổ Nội dung cần đạt A. Giới thiệu chung I. Truyện cổ tích 1, Khái niệm Tác phẩm tự sự dân gian mà cốt truyện và hình tượng được hư cấu có chủ định, kể về số phận con người bình thường trong xã hội, thể hiện tinh thần nhân đạo và lạc quan của nhân dân lao động. 2, Phân loại: gồm 3 loại

Gv: Nguyễn Thị Thanh Vân

THPT Nguyễn Văn Trỗi

) . - II. bất hạnh. vớt rau. 2.. bố cục: chia làm 2 phần Ngày xưa–đẹp thế: Thân phận của Tấm và con đường đi đến hạnh phúc của cô .Lừa gạt cướp giỏ tép .. chăm chỉ. . liệt kê các chi tiết miêu tả hành động của mẹ con Cám đối với Tấm (nhóm 1) và thái độ của Tấm đối với hành động đó (nhóm 2). ở với dì ghẻ và em cùng cha khác mẹ. Có sự tham gia của yếu tố kì ảo vào tiến trình phát triển của câu chuyện . Tóm tắt truyện: ? truyện Tấm Cám thuộc loại cổ tích nào? ? Em hãy cho biết các đặc trưng của cổ tích thần kì? HĐ2: Tìm hiểu VB GV: Chiếu một đoạn phim (Cám lừa Tấm trút hết giở tép) Và yêu cầu học sinh theo dõi phim. ? Cô Tấm có hoàn cảnh như thế nào? Em có nhận xét gì về nhân vật Tấm? ? Mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám có thể chia thành mấy giai đoạn? ? hoạt động nhóm: chia lớp thành 4 nhóm ứng với 4 bàn. Thạch Sanh Lí Thông … Cổ tích sinh hoạt: Làm theo vợ dặn. Nhóm 1+2: mâu thuẫn giai đoạn 1. Nhóm 3+4: cùng yêu cầu trên đối với giai đoạn mâu thuẫn sau. Diễn biến mâu thuẫn. ? Chia bố cục cho văn bản.khóc một mình - Gv: Nguyễn Thị Thanh Vân THPT Nguyễn Văn Trỗi .. lẽ công bằng của xã hội. bất hạnh. Truyện Tấm Cám Thuộc truyện cổ tích thần kì Đặc trưng cơ bản của cổ tích thần kì: . Đoạn còn lại: Cuộc đấu tranh giành và giữ hạnh phúc của Tấm. phẩm chất và năng lực tuyệt vời của con người . chịu nhiều vất vả. xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám a. Đọc văn bản 1. tục ngữ mà em biết phản ánh mối quan hệ mẹ ghẻ . 2.òa lên khóc thịt =>tước đoạt niềm vui bầu bạn đơn sơ. Phân tích văn bản 1. bổ sung phần kể chuyện của bạn.Lén giết cá bống ăn . trả lời một số ý sau: ? Cho biết vị trí của đoạn phim vừa xem đối với diễn biến mâu thuẫn của mẹ con Cám trong truyện. Nói dối như Cuội… II. ? Kể ngắn gọn các sự việc chính trong truyện Tấm Cám ? Yêu cầu học sinh khác nhận xét. thái bèo. giã gạo….khóc hu hu => đoạt lấy chiếc yếm đỏ =>tước đoạt thành quả lao động.Mồ côi cả cha lẫn mẹ.Làm lụng vất vả từ sáng đến tối (chăn trâu. Thể hiện ước mơ cháy bỏng của nhân dân lao động về hạnh phúc gia đình. Đọc hiểu văn bản I.TUẦN 8 tích chia thành mấy loại chính? Kể tên một số truyện tiêu biểu cho từng loại? Hs: trả lời Cổ tích về loài vật: Cóc kiện trời. phải trải qua nhiều hoạn nạn mới được hưởng hạnh phúc B. Giai đoạn 1: Mâu thuẫn gia đình Hành động của Mẹ con Thái độ của Tấm Cám . . Nhân vật chính thường mồ côi. Thân phận của Tấm . HĐ 3: Phân tích nội dung truyện ? Mâu thuẫn trong truyện xoay quanh các nhân vật nào? ? Tìm các câu ca dao. . Trí khôn của ta đây… Cổ tích thần kì: Tấm Cám.Trộn thóc với gạo =>tước đoạt ước .con chồng.Chịu sự cay nghiệt độc ác của mẹ con Cám  Cô gái hiền lành.

lập bảng so sánh đối chiếu như phần ghi bảng bên cạnh.Thể hiện sức sống mãnh liệt của Tấm. ??? Thảo luận lớp về chủ đề hạnh phúc Gv gọi khoảng 3 – 4 học sinh trình bày suy nghĩ của mình về câu hỏi “Thế nào là hạnh phúc?” TIẾT 2 b. bổ sung. Tấm không được đi hội Bụt cho đàn chim sẻ đến giúp) => Tấm thành hoàng hậu trước sự ngỡ ngàng ghen tức của mẹ con Cám. một mất một còn.chặt cau giết Tấm . cái ác. Ý nghĩa sự hóa thân của Tấm . Gv: Nguyễn Thị Thanh Vân THPT Nguyễn Văn Trỗi . Mâu thuẫn xã hội: Thiện >< Ác. lẻ loi. từ quả thị trở thành cô Tấm xinh đẹp hơn xưa. mỗi người phải tự biết bảo vệ hạnh phúc của mình. sự phản kháng Cám của Tấm . 3. .Chính nghĩa không bao giờ đầu hàng.Hóa thành cây xoan .  Tàn nhẫn. (Ở hiền gặp lành. sự vắng mặt của Bụt trong chặng mâu thuẫn sau của Tấm có ý nghĩa gì? ? Cô Tấm trải qua mấy lần hóa thân? Ý nghĩa của sự biến hóa ấy? (GV cho học sinh xem các ảnh minh họa về các hình ảnh hóa thân của Tấm trên màn hình). bị tranh đoạt giá trị vật động. GV yêu cầu đại diện 2 nhóm đầu treo bảng phụ của mình lên bảng. chịu đựng.Khung cửi biết rủa .Giết chim vàng anh anh biết nói . đào làm khung cửi .Đốt khung cửi . Tấm mất cá bống Bụt cho hi vọng. chất và tinh thần của Tấm Mâu thuẫn gia đình phụ quyền thời cổ (dì ghẻ >< con chồng). chiến đấu đến cùng để tiêu diệt cái ác. TIẾT 2 ? Em có nhận xét gì về mẹ con Cám trong diễn biến mâu thuẫn ở chặng sau? - ? Theo em. Mâu thuẫn ngày càng gay gắt quyết liệt hơn.  Chủ động đấu tranh giành và giữ hạnh phúc cho chính mình.hóa thành chim vàng . Sau đó chốt lại.Hóa thành cây thị.  Yếu đuối. khuất phục trước cái xấu. Giai đoạn 2: Mâu thuẫn xã hội Hành động của Mẹ con Thái độ.Cho người dội nước  dã tâm độc ác quyết sôi giết Cám tiêu diệt Tấm đến cùng. gieo gió gặt bão).. cho lớp nhận xét. Cách giải quyết mâu thuẫn là sự trợ giúp của Bụt (Tấm mất yếm đào Bụt cho cá bống. độc ác. trừng phạt kẻ ác.TUẦN 8 Thời gian: 3p Sau đó. Thiện bao giờ cũng thắng ác.Hạnh phúc ở ngay trong cõi đời này.. . ..Chặt cây xoan đào.. ? Em có nhận xét gì về bản chất của mẹ con Cám qua các hành động trên? ? Em có nhận xét gì về thái độ của Tấm? ? Cách giải quyết mâu thuẫn trong giai đoạn này là gì? Điều đó có ý nghĩa gì? muốn hòa nhập cộng đồng. Cách giải quyết mâu thuẫn: Tấm chủ động đấu tranh mạnh mẽ để bảo vệ mình và giành lại hạnh phúc của chính mình.

TC là truyện cổ tích có sức sống mãnh liệt nhất. ? Em có nhận xét gì về các hình ảnh hóa thân II.Xây dựng mâu thuẫn. không giống nhau ở mỗi người. Vậy theo các em. . xung đột ngày càng tăng tiến.có nhiều yếu tố kì áo. Dặn dò .Xây dựng nhân vật theo hai tuyến đối lập. nào? Vì sao? . ý nghĩa của truyện Tấm Cám là Truyện ngợi ca sức sống mãnh liệt. tìm và giữ hạnh phúc có dễ dàng không? ? TẤm chết đi sống lại là ảnh hưởng của thuyết luân hồi của tử tưởng Phật giáo. Nhưng tại sao dân gian lại để Tấm trở lại thành người hưởng hạnh phúc ngay trong chính cõi đời này chứ không phải là kiếp sau? ? Có ý kiến cho rằng hành động trả thù của Tấm cũng tàn nhẫn không kém gì mẹ con Cám. Kết I. cái ác..TUẦN 8 Gv chốt lại: HP là điều mong muốn đạt được của mỗi người trong cuộc sống. Suy nghĩ của em như thế nào về ý kiến trên? HD4: Tổng kết giá trị nội dung và nghệ thuật C. đồng thời thể hiện niềm tin của nhân dân vào công lí và chính nghĩa. Nội dung: ? Theo em.Kiểu nhân vật quen thuộc: Mồ côi. bất hạnh trải qua nhiều hoạn nạn để hưởng hạnh phúc.. .Cổ tích là những câu chuyện hoàn toàn hư cấu nhưng gửi gắm ước mơ khát vọng của nhân dân trong cuộc sống đời thường. phản ánh con đường đấu tranh giành và giữ hạnh phúc. vai trò của chúng khác nhau theo từng giai đoạn . sự trỗi dậy mạnh mẽ gì? của con người và cái thiện trước sự vùi dập của kẻ xấu.Soạn “miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự” 6.. Củng cố . Nghệ thuật: của cô Tấm? Em thích nhất là sự hóa thân . 4. cô Tấm rất hiền”. Rút kinh nghiệm Gv: Nguyễn Thị Thanh Vân THPT Nguyễn Văn Trỗi . xoay quanh chuỗi mâu thuẫn của T và mẹ con C. 5. khắc họa đậm nét bản chất của từng tuyến nhân vật. không phù hợp với suy nghĩ “Quả thị thơm.

.3 97359E.  . 2K3 .28 3 E.4 .  353 04O9-4  K3    3 5..9 .9E ..%2 . K3 5 6:3 9 . 9743 .J32K3  %0402 8.:..53-3-H3. 2.  2:9:38.2..2 . / 3..3  E26:.3 49 E 97 .35.4 2.2. 4.  .O33F9K.O33F9K..  . K3 3 O.%&  3   %. 93 . F9  - 8:3  $.4..%2   3. 83 97K3 - 8:  3 .E E.8O..3..      O.3 9H:/9.  6:9 2:9:39743 .. 43:9:3  3 3.4 :3 :95.3. 2 . 9.323  2 -4.  43    . /K   .4. :9:33.E-39.43 E2 9743  9.3 93 E.. 83 02 . 43 5 %29343:97. :3...:  % 34  3  5.43 %E  853E3 %% E2 .9..%2.-3. 93 93 .  J33.EE. 5 9  -9-4. 3 :97.E..  %3 -.. 4.4 5 33 . E.  3.3 ..4 3...J32K3    :9:3%3 .: O .2K3  %4:35.3 : 3 .3 292929.6:92:9:3%2...99743.   : :   4  - $.:3.3 4  4  2:3.E ' .:3%%..3.9. 93 .  96:99. .97.   .: /33O2 :9704 97.43E2         %%  -  .3  2 ..E.%2   .38.43 2.3    E.35   %3 33  .E-3 %229.O 33 F9 K . %2 97H3 23 .3    9 .329. 9 %2  292 49.3-.9 3 . 93 .3     : 9:3 . :  .3 397H3  E.:9%2   O. .3 %23 ......       4 3.9   5 -3 84 %2 8E3 .35.833303 3Kl: O.4  . 93 .   %23 5..43 . 35. 2K3 H3 -3  .%2   %2 97 6:.3   3.    l9:3. 2 3 O.83239.3    3 : 97..O 3.-97.335.93.3-93O /3-32:9:3.E. 6:9 89E2  9H:/9%2 3.:     O.  3  2 3.3 23 .O 3.  6:9 2: 9:3  8 97 5 .: 3  -3 5 . 9  9   6: 9 97 93 .   / 92 .: O 'H:.K 9.. E.2K3. 93  %38.3'3  %!%:3'g3%7 .8-3O.K   3.

:. .96:039:. 3 5  5 8.4                    9   /:3 %7:33..O3::9KE4 .3.:.6:./5.E9397.9:3 5 .E9. -93976:.83 23939 4.3 3 5..3 93 33 3 F2 K 2 ...3   %97:3. 9:9 :3  .. . 3.433.35. 97:3%2 E2  K    2..3'3  %!%:3'g3%7 .39g393  /333..29743... .3J..    3/  $43 2H:9. 39  8 O.32....939:333.43 ..J33.%2793 $:3.    9:9 /32:9:3 :3 93.K33O.O8..: .33/3.33.43 E2  3 5 5 .:90493 .9743.3 !9 E4  .3.E.g398    #9332 .:  O  3 .2.9. %2 .335.3 9 8. %2 2 9J..:3.4 73 3 3 97 9 .  39933293.8..33.3E.-:. .  '904 .023.2.:.% .. 9 9.:343943...4... 8: 3 ": 9 9.8.4 /3 . 934.O//33  %2 . 23F9 -3.3 . 33/39743.9J.    3..  9J..O33F9K.93  ..23.E..E E.43 53E3..9  .:  2 3.9  83   3 ..J3 . ..:3%%. 02  9K2 .9904.3 :97.83 9..2 .9! :2432:3 9 .83 33 3.  3 .97.39:9   %04 02   3. 9743 .3   %2 97  93 3.%& . 93 34'K8. 397H3 %39E973/:3.3. 35.: 2:9:3. 43  :33.83239 897/232 .3: 4333 .