P. 1
He Thong Ngan Hang Thuong Mai Viet Nam Truoc Nguong Cua WTO [Lý Thuyết TC Tiền tệ]

He Thong Ngan Hang Thuong Mai Viet Nam Truoc Nguong Cua WTO [Lý Thuyết TC Tiền tệ]

4.5

|Views: 3,040|Likes:
Được xuất bản bởiapi-3848121
Ly thuyet tai chinh tien te Vietnamese
Ly thuyet tai chinh tien te Vietnamese

More info:

Published by: api-3848121 on Oct 18, 2008
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/09/2014

pdf

text

original

LÝ THUYẾT TÀI CHÍNH TIỀN TỆ

[Lớp sáng thứ 3]

Họ và tên: Hoàng Thanh Hương Mã sinh viên: A09312 Lớp: QB19b1

Hệ thống các Ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO
Mục lục:
I.

Hiện trạng hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam trước khi gia nhập WTO…………………………………………………… 2 Cam kết của Việt Nam với WTO về lĩnh vực Ngân hàng………. 5 Tác động đối với hệ thống ngân hàng thương mại sau khi Việt Nam gia nhập WTO
1. Cơ hội…………………………………………………………6 2. Thách thức…………………………………………………….9

II. III.

IV. V.

Một số giải pháp………………………………………………... 12 Hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam hậu WTO…………. 16

Nguồn tham khảo: Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN), Dự án FSP 2000-148 (Báo cáo nghiên cứu số 3), VnEconomy,Vietnamnet, Thời báo Kinh tế Việt Nam, trang web NHNNVN.

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

I.

Hiện trạng hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam trước khi gia nhập WTO

Hội nhập kinh tế khu vực và toàn cầu là xu thế tất yếu khách quan. Là một nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế chung của thời đại: vấn đề chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là gia nhập WTO của Việt Nam được coi là một trong những vấn đề trọng tâm được Chính phủ Việt Nam đặc biệt quan tâm. Vào ngày 7.11.2006 Việt Nam chính thức trở thành thành viên của WTO. Theo đó, tài chính - ngân hàng là một trong những lĩnh vực được cam kết mở cửa mạnh mẽ nhất. Hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam (tính đến tháng 6 năm 2006) bao gồm 5 ngân hàng thương mại Nhà nước, 37 ngân hàng thương mại cổ phần. Các ngân hàng thương mại nhà nước mặc dù có số lượng ít nhưng giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống tổ chức tín dụng trong nước. Các ngân hàng thương mại cổ phần tập trung chủ yếu vào các nghiệp vụ “ngân hàng bán lẻ” (các nghiệp vụ với khách hàng là cá nhân và doanh nghiệp nhỏ). Các ngân hàng thương mại quốc doanh chiếm lĩnh thị phần nghiệp vụ “ngân hàng bán buôn” (những nghiệp vụ bán buôn, nghiệp vụ quốc tế và các nghiệp vụ với doanh nghiệp lớn). Các ngân hàng thương mại Việt Nam nắm giữ phần lớn thị phần hoạt động của toàn hệ thống tổ chức tín dụng, thể hiện qua hai hoạt động chính là nhận tiền gửi và cho vay. Về huy động tiền gửi: Các ngân hàng thương mại Việt Nam chiếm lĩnh hầu hết thị phần tiền gửi của toàn hệ thống. Điều này là tất yếu do các ngân hàng Việt Nam có lịch sử hoạt động lâu dài và quan hệ khách hàng truyền thống, hơn nữa lại không phải chịu những giới hạn như các chi nhánh ngân hàng nước ngoài ở Việt Nam.
Thị phần huy động tiền gửi của các Ngân hàng thương mại Việt Nam (Đơn vị: %) Năm NHTM Nhà nước NHTM Cổ phần Tổng 2000 77 11,3 88,3 2001 80,1 9,2 89,3 2002 79,3 10,1 89,4 2003 78,1 11,2 89,3 2004 75,2 13,2 88,4 Nguồn: NHNN

2

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

Về hoạt động cho vay: Do chiếm ưu thế về nguồn vốn huy động nên các ngân hàng thương mại Việt Nam cũng chiếm ưu thế trong việc cung vốn cho nền kinh tế, đặc biệt là cung vốn nội tệ. Nhóm khách hàng truyền thống của các ngân hàng thương mại nhà nước là các Tổng Công ty, các doanh nghiệp nhà nước. Bên cạnh đó, các ngân hàng thương mại nhà nước cũng cho vay đối với phần lớn các doanh nghiệp ngoài quốc doanh và một phần các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Các ngân hàng thương mại cổ phần chủ yếu tập trung vào đối tượng các doanh nghiệp vừa và nhỏ và các khoản vay cá nhân (tín dụng bán lẻ).
Thị phần cho vay của các Ngân hàng thương mại Việt Nam (Đơn vị: %) Ngân hàng NHTM Nhà nước NHTM Cổ phần Tổng 2000 76,7 9,2 85,9 2001 79 9,3 88,3 2002 79,9 9,5 88,4 2003 78,6 10,8 89,4 2004 76,9 11,6 88,5 Nguồn: NHNN

Mặc dù chiếm thị phần lớn nhưng các khoản cho vay của các ngân hàng Việt Nam chủ yếu là ngắn hạn, tỷ trọng cho vay trung và dài hạn còn thấp, chất lượng khoản vay thấp, quy mô khoản vay còn hạn chế. ♣ Đánh giá về năng lực tài chính Từ năm 2001 đến nay, năng lực tài chính của các tổ chức tín dụng Việt Nam đã được cải thiện đáng kể. Mặc dù vậy, ngay cả ngân hàng thương mại nhà nước lớn nhất cũng chỉ có vốn điều lệ là 6.136 tỷ đồng, còn các ngân hàng thương mại cổ phần cũng chỉ trên dưới 150 tỷ đồng. Điều này đã hạn chế rất nhiều khả năng cung ứng vốn cho các dự án lớn của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Khả năng vốn tự có thấp, trong khi dư nợ tín dụng lớn, tỷ lệ nợ tồn đọng (NPL) cao nên các ngân hàng thương mại Việt Nam có tỷ lệ an toàn vốn thấp so với tiêu chuẩn quốc tế. Do đó khả năng cạnh tranh cũng như khả năng hiện đại hóa của các ngân hàng thương mại Việt Nam, đặc biệt trong việc cung ứng các dịch vụ ngân hàng là rất khó. ♣ Đánh giá về trình độ công nghệ Sự phát triển của công nghệ thông tin tại Việt Nam trong những năm gần đây cùng với việc bước đầu triển khai dự án “Hiện đại hóa Ngân hàng và hệ thống thanh toán” đã tạo điều kiện cho một số ngân hàng thương mại Việt Nam ứng dụng một số các dịch vụ ngân hàng hiện đại hơn. Các ngân hàng Việt Nam bắt đầu phát hành thẻ quốc tế vào năm 1996 và cho đến nay mới chỉ có 3 ngân hàng Việt Nam phát hành thẻ quốc tế là Vietcombank, ACB và Eximbank. Hiện nay có 15 ngân hàng Việt Nam phát hành thẻ nội địa với số lượng là 760.000 thẻ. Số lượng máy ATM tính đến thời điểm cuối năm 2004 là khoảng trên 700 3

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

máy. Tuy phát triển khá mạnh mẽ nhưng hệ thống máy ATM này chưa phát huy được nhiều tiện ích. Nhìn chung, việc ứng dụng này mới chỉ đạt ở trình độ thấp thể hiện ở hệ thống công nghệ thông tin chưa phát triển đồng bộ, mức độ tự động hóa thấp. Việc triển khai ứng dụng công nghệ thông tin cũng chỉ mới chủ yếu tập trung vào một số nghiệp vụ ngân hàng cơ bản. ♣ Đánh giá về trình độ quản trị điều hành Quản trị điều hành bao gồm: quản trị nhân lực, quản trị tài sản Có - tài sản Nợ, quản trị vốn, quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ, quản trị phát triển mạng lưới sản phẩm… Quản trị ngân hàng thương mại hiện đại đòi hỏi đội ngũ cán bộ quản lý phải có tính chuyên nghiệp cao. Ở Việt Nam hiện nay, các nhà quản trị ngân hàng thương mại hầu hết chưa được đào tạo nghề quản trị ngân hàng thương mại một cách bài bản mà được lựa chọn qua thực tiễn hoạt động kinh doanh, do vậy tính chuyên nghiệp của họ không cao, khả năng quản trị, vận hành cơ chế còn nhiều bất cập. Trong hoạt động điều hành quản trị, khả năng phân tích, dự báo và quản lý rủi ro của các tổ chức tín dụng Việt Nam còn yếu kém, chưa ngang tầm khu vực và quốc tế. Cơ chế thị trường với sự cạnh tranh quyết liệt đòi hỏi các nhà quản trị ngân hàng thương mại phải hết sức năng động. Tuy nhiên, ở các ngân hàng thương mại nhà nước, cơ chế quản lý hiện nay chưa cho phép các nhà quản trị phát huy hết tính năng động, chủ động sáng tạo của họ. Các nhà quản trị ngân hàng thương mại nhà nước thực chất vẫn là những công chức nhà nước hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh ngân hàng. Quyền lợi và trách nhiệm của những nhà quản trị này không được quy định rõ ràng và thích đáng nên không khuyến khích được họ phát huy tính năng động dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm. Trước khi gia nhập WTO, tại Việt Nam có 28 chi nhánh ngân hàng nước ngoài (ngoài ra còn có 6 chi nhánh phụ thuộc của các chi nhánh ngân hàng nước ngoài), 43 văn phòng đại diện, 4 ngân hàng liên doanh. Các ngân hàng nước ngoài mở chi nhánh tại Việt Nam hiện nay chủ yếu là các ngân hàng lớn trên thế giới, có mạng lưới hoạt động quốc tế. Do đặc tính hoạt động quốc tế, các ngân hàng này chủ yếu tập trung vào nghiệp vụ “ngân hàng bán buôn”. Các ngân hàng liên doanh tại Việt Nam có quy mô vốn nhỏ nên không có khả năng cung cấp đa dạng các loại hình nghiệp vụ ngân hàng bán buôn mà chủ yếu vẫn thực hiện các nghiệp vụ “ngân hàng bán lẻ”. Thị phần huy động tiền gửi của nhóm các chi nhánh ngân hàng nước ngoài chiếm khoảng 10% tổng huy động tiền gửi của toàn hệ thống. Thị phần cho vay vài năm gần đây của các chi nhánh ngân hàng nước ngoài nói chung có xu hướng giảm. Nguyên nhân là do bị hạn chế về nhiều mặt (đối tượng khách hàng, số lượng tiền gửi được phép huy động, mạng lưới hoạt động…). Tuy nhiên các ngân hàng này lại có một số ưu thế như: có một lượng ngoại tệ dồi dào để cho vay, có kinh nghiệm thẩm định dự án và quản lý nợ đảm bảo hoạt động tín dụng có hiệu quả, trình độ công nghệ tiên tiến với nhiều sản phẩm ngân hàng 4

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

hiện đại, hoạt động của các chi nhánh ngân hàng nước ngoài thuần tuý là vì mục tiêu lợi nhuận, ngoài ra lại được ngân hàng mẹ hỗ trợ nhiều mặt nên hoạt động tương đối ổn định. Khả năng phát triển các công nghệ ngân hàng mới của các chi nhánh ngân hàng nước ngoài là rất lớn, tuy nhiên do quy mô và phạm vi hoạt động tại Việt Nam còn hạn hẹp nên các ngân hàng nước ngoài này chưa thực sự mạnh dạn mở rộng đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật để phát triển các công nghệ mới này tại Việt Nam. II.

Cam kết của Việt Nam với WTO về lĩnh vực Ngân hàng

Theo đánh giá của Chính phủ và các chuyên gia Ngân hàng là lĩnh vực “gay go, quyết liệt” trong đàm phán vào WTO. Sức ép nhiều nhất khi thực hiện các cam kết cũng là ngành ngân hàng. Nhưng, về cơ bản có thể hài lòng với những cam kết đó. Cam kết về ngoại hối và thanh toán Đối với giao dịch vãng lai, Việt Nam cho biết các biện pháp kiểm soát giao dịch vãng lai đã được tự do hóa. Việt Nam đã quy định nghĩa vụ tạm thời phải kết hối ngoại tệ với mục đích tập trung ngoại tệ vào hệ thống ngân hàng để đáp ứng các nhu cầu thiết yếu về ngoại tệ cho nền kinh tế và đã nới lỏng dần yêu cầu kết hối này khi tình hình kinh tế được cải thiện. Việt Nam cam kết các biện pháp quản lý ngoại hối chỉ được áp dụng trong những trường hợp ngoại lệ, do Chính phủ Việt Nam quyết định, nhằm duy trì an ninh tài chính và tiền tệ quốc gia phù hợp với điều lệ của IMF và Tài liệu của IMF số 144 (52/51) ngày 14.8.1952. Việt Nam khẳng định rằng các hạn chế đối với giao dịch vãng lai đã được bãi bỏ và không duy trì bất kỳ biện pháp nào trái với các cam kết của mình về các dịch vụ ngân hàng và các dịch vụ tài chính khác cũng như về thanh toán giao dịch vãng lai và chuyển tiền quốc tế. Đối với các giao dịch vốn, Việt Nam đã nới lỏng các giao dịch chuyển vốn của các nhà đầu tư nước ngoài và việc vay nước ngoài của các tổ chức cư trú, chỉ duy trì một số hạn chế về các giao dịch chuyển vốn ra nước ngoài để đầu tư của các tổ chức cư trú, việc chuyển vốn này phải được các cơ quan có thẩm quyền cho phép và phải trong phạm vi số ngoại tệ thuộc sở hữu của các tổ chức này; và thanh toán và hoàn trả các khoản vay nước ngoài của các tổ chức cư trú, các giao dịch này phải đăng ký với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Tuy nhiên, các doanh nghiệp được tự do ký các hợp đồng vay nước ngoài theo Nghị định số 134/2005/NĐ-CP ngày 1.11.2005. Nghĩa vụ đăng ký các hợp đồng trung và dài hạn với Ngân hàng Nhà nước là vấn đề có tính thủ tục để phục vụ cho các mục đích thống kê và giám sát hoạt động vay nợ nước ngoài trung và dài hạn của các doanh nghiệp và phối hợp với Bộ Tài chính để bảo đảm các khoản nợ nước 5

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

ngoài của quốc gia trong phạm vi an toàn. Đại diện của Việt Nam lưu ý rằng theo điều XII của GATS (Các hạn chế để bảo đảm an toàn cán cân thanh toán), những hạn chế như vậy có thể được xem xét áp dụng khi Việt Nam gặp phải những khó khăn về cán cân thanh toán quốc tế. Các quy định về ngoại hối của Việt Nam được IMF rà soát mỗi năm một lần, là một phần nội dung trong các đợt làm việc của Quỹ theo điều IV trong điều lệ của IMF. Đối với việc hoàn trả các khoản vay và các khoản đầu tư vốn ra nước ngoài của các doanh nghiệp Việt Nam, phải theo Nghị định số 22/1999/NĐ-CP, đáp ứng các điều kiện về có giấy phép đầu tư ra nước ngoài; mở một tài khoản ngoại tệ đăng ký việc mở tài khoản và các giao dịch chuyển vốn đầu tư. Các giấy tờ cần thiết để xin giấy phép đầu tư ra nước ngoài. Các doanh nghiệp được phép đầu tư ra nước ngoài có thể chuyển lợi nhuận có được từ các khoản đầu tư của họ tại Việt Nam ra bất cứ nơi nào ở nước ngoài mà không phải thực hiện theo các thủ tục áp dụng đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Hoặc có thể mở các tài khoản ngoại tệ để thực hiện vay nước ngoài trung và dài hạn như quy định tại điểm 2, Mục I, Chương V, Phần II của Thông tư số 01/1999/TT-NHNN ngày 16.4.1999 về thực hiện Nghị định số 63/1998/NĐ-CP được phép mở tài khoản ngoại tệ cho các hoạt động khác trong các trường hợp đặc biệt. Về cân đối ngoại tệ, Chính phủ xem xét bảo đảm cân đối nhu cầu ngoại tệ cho các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào các dự án đặc biệt quan trọng trong các chương trình của Chính phủ và hỗ trợ cân đối ngoại tệ cho các dự án cơ sở hạ tầng và một số dự án quan trọng khác trong trường hợp các ngân hàng được phép giao dịch ngoại hối không thể đáp ứng tất cả các yêu cầu về ngoại tệ. Tóm lại, Việt Nam cam kết sẽ thực hiện các nghĩa vụ của mình đối với các vấn đề về ngoại hối theo các quy định của Hiệp định WTO, các tuyên bố và quyết định liên quan của WTO có liên quan tới IMF và Việt Nam sẽ không áp dụng bất cứ luật, quy định hoặc các biện pháp nào khác, mà có thể hạn chế nguồn cung cấp ngoại tệ cho bất kỳ cá nhân hay doanh nghiệp nào để thực hiện các giao dịch vãng lai quốc tế trong phạm vi lãnh thổ của mình ở mức liên quan tới nguồn ngoại tệ chuyển vào thuộc cá nhân hay doanh nghiệp đó. Các cam kết về chính sách thương mại dịch vụ liên quan đến Ngân hàng Theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam, các tổ chức tín dụng nước ngoài có thể hoạt động tại Việt Nam dưới hình thức văn phòng đại diện, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, ngân hàng liên doanh, hoặc ngân hàng 100% vốn nước ngoài; công ty tài chính liên doanh, hoặc công ty tài chính 100% vốn nước ngoài; công ty cho thuê tài chính liên doanh, hoặc công ty cho thuê tài chính 100% vốn nước ngoài, thời hạn hoạt động không được quá 99 năm và không được vượt quá thời hạn hoạt động của ngân hàng mẹ ở nước ngoài. Thời hạn hoạt động của văn phòng đại diện của một tổ chức tín dụng nước ngoài không được vượt quá thời hạn hoạt động của tổ chức tín dụng nước ngoài đó. Thời hạn hoạt động tối đa của công ty tài chính liên doanh, công ty tài chính 6

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

100% vốn nước ngoài, công ty cho thuê tài chính liên doanh, và công ty cho thuê tài chính 100% vốn nước ngoài là 50 năm, và các giấy phép hoạt động này có thể được gia hạn. Nguồn TTXVN III.

Tác động đối với hệ thống ngân hàng thương mại sau khi Việt Nam gia nhập WTO
1. Cơ hội

- N©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng, kh¶ n¨ng c¹nh tranh + Héi nhËp quèc tÕ t¹o c¬ héi n©ng cao n¨ng lùc vµ hiÖu qu¶ ®iÒu hµnh , thùc thi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ®éc lËp; ®æi míi c¬ chÕ kiÓm so¸t tiÒn tÖ, l·i suÊt, tû gi¸ dùa trªn c¬ së thÞ trêng, t¹o ra lùc ®Èy cho sù ph¸t triÓn cña thÞ trêng tiÒn tÖ. HÖ thèng NHTM vµ thÞ trêng tiÒn tÖ ho¹t ®éng an toµn vµ hiÖu qu¶ sÏ gãp phÇn quan träng tạo m«i trêng ho¹t ®éng chÝnh s¸ch tiÒn tÖ h÷u hiÖu. + Héi nhËp quèc tÕ thóc ®Èy c¹nh tranh vµ kû luËt thÞ trêng trong ho¹t ®éng ng©n hµng. C¸c ng©n hµng sẽ ph¶i ho¹t ®éng theo nguyªn t¾c thÞ trêng. C¹nh tranh giữa các ng©n hµng sẽ thóc ®Èy hiÖu qu¶ không chỉ trong huy ®éng, ph©n bæ c¸c nguån vèn mµ cßn hiÖu qu¶ kinh doanh cña mçi ng©n hµng. Më cöa thÞ trêng tµi chÝnh trong níc dÉn ®Õn qu¸ tr×nh sắp xếp l¹i thÞ trêng và hoạt động ngân hàng theo híng chuyªn m«n ho¸ tuú theo thÕ m¹nh c¹nh tranh cña mçi ng©n hµng. Qu¸ tr×nh hội nhập sÏ t¹o ra nh÷ng ng©n hµng cã qui m« lín, tµi chÝnh lµnh m¹nh vµ kinh doanh hiÖu qu¶; c¸c ng©n hµng kinh doanh yÕu kÐm sÏ bÞ ®µo th¶i bëi sù c¹nh tranh hoÆc ph¶i v¬n lªn, nÕu muèn tån t¹i. Kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c ng©n hµng sÏ ®îc n©ng cao bëi c¬ héi liªn kÕt hîp t¸c víi c¸c ®èi t¸c níc ngoµi trong chuyÓn giao c«ng nghÖ, ph¸t triÓn s¶n phÈm vµ khai th¸c thÞ trêng. Díi sù t¸c ®éng cña héi nhËp quèc tÕ trong lÜnh vùc ng©n hµng, c¸c dÞch vô ng©n hµng sÏ ph¸t triÓn nhanh vµ cã chÊt lîng cao h¬n, ®Æc biÖt lµ dÞch vô ng©n hµng cã hµm lîng c«ng nghÖ cao, ch¼ng h¹n ho¹t ®éng ngân hµng ®Çu t, dÞch vô ng©n hµng b¸n lÎ, thÎ thanh to¸n, c¸c dÞch vô thanh to¸n. Héi nhËp quèc tÕ t¹o ra nhiÒu c¬ héi kinh doanh do më réng kh¶ n¨ng tiÕp cËn cña c¸c ng©n hµng ®èi víi c¸c khu vùc thÞ trêng míi, c¸c nhãm kh¸ch hµng cã møc ®é rñi ro thÊp. 7

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

+ Sù t¨ng cêng phèi hîp chÝnh s¸ch, trao ®æi th«ng tin vµ phèi hîp hµnh ®éng gi÷a Ng©n hµng Nhµ níc vµ c¸c NHTW, tæ chøc tµi chÝnh ®a ph¬ng quèc tÕ sÏ giúp tăng cường sự an toàn trong hoạt động của hÖ thèng ng©n hµng ViÖt Nam vµ đối phó với những biÕn ®éng cña thÞ trêng tµi chÝnh, tiÒn tÖ trong níc. - Häc hái kinh nghiÖm, n©ng cao tr×nh ®é c«ng nghÖ vµ qu¶n trÞ ng©n hµng + Më cöa thÞ trêng dÞch vô ng©n hµng theo các cam kết song phương và đa phương tøc lµ cho phÐp ng©n hµng níc ngoµi thµnh lËp dưới các hình thức hiện diện thương mại khác nhau như chi nh¸nh, ng©n hµng liªn doanh, ng©n hµng con 100% vèn níc ngoµi,... §©y lµ ®iÒu kiÖn tèt ®Ó thu hót ®Çu t trùc tiÕp vµo lÜnh vùc tµi chÝnh, ®ång thêi c¸c c«ng nghÖ ng©n hµng vµ c¸c kü n¨ng qu¶n lý tiªn tiÕn ®îc c¸c ng©n hµng trong nước tiếp thu th«ng qua sù liªn kÕt, hîp t¸c kinh doanh, qu¸ tr×nh häc hái vµ hç trî kü thuËt cña c¸c ng©n hµng níc ngoµi cho c¸c ng©n hµng trong níc. Sù tham gia ®iÒu hµnh, qu¶n trÞ cña c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi t¹i c¸c ng©n hµng trong níc lµ yÕu tè quan träng ®Ó c¶i thiÖn nhanh chãng tr×nh ®é qu¶n trÞ kinh doanh ë c¸c ng©n hµng trong níc. + C¸c ng©n hµng trong níc cã nhiÒu c¬ héi nhËn ®îc sù hç trî về t vÊn, ®µo t¹o, båi dìng kiÕn thøc míi cña c¸c ng©n hµng níc ngoµi và c¸c tæ chøc tµi chÝnh quèc tÕ; hỗ trợ x©y dùng n¨ng lùc qu¶n trÞ ng©n hµng tiªn. Nhê vËy, kho¶ng c¸ch chªnh lÖch vÒ tr×nh ®é c«ng nghÖ cña c¸c ng©n hµng trong níc so víi c¸c ng©n hµng níc ngoµi dÇn ®îc thu hÑp. Héi nhËp quèc tÕ sÏ ®em l¹i cho c¸c ng©n hµng trong níc kh¶ n¨ng lín h¬n trong viÖc phßng ngõa vµ xö lý rñi ro nhê ¸p dông c«ng nghÖ ng©n hµng, kü n¨ng qu¶n trÞ, ph¸t triÓn s¶n phÈm míi. Kh¬i th«ng, thu hót nguån vèn + Kh¬i th«ng dßng vèn, trao ®æi th¬ng m¹i vµ ®Çu t quèc tÕ cña ViÖt Nam nhê lo¹i bá hµng rµo thuÕ quan, b¶o hé bÊt hîp lý g©y c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh: T¨ng xuÊt nhËp khÈu; Thu hót FDI vµ ODA. C¸c ng©n hµng trong níc cã kh¶ n¨ng huy ®éng c¸c nguån vèn tõ thÞ trêng tµi chÝnh quèc tÕ vµ sö dông vèn cã hiÖu qu¶ h¬n ®Ó gi¶m thiÓu rñi ro vµ c¸c chi phÝ c¬ héi. Nguån vèn trªn thÞ trêng tµi chÝnh trong níc trë nªn s½n cã h¬n vµ ®îc ph©n bæ cã hiÖu qu¶ kh«ng chØ do nguån vèn quèc tÕ mµ cßn do t¨ng kh¶ n¨ng huy ®éng c¸c 8

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

nguån tiÕt kiÖm néi ®Þa nhê t¸c ®éng cña tù do ho¸ tµi chÝnh vµ ®Çu t. Do c¸c h¹n chÕ vÒ ®Çu t tµi chÝnh ®îc dì bá, c¸c ng©n hµng trong níc sÏ linh ho¹t h¬n trong viÖc ph¶n øng, ®iÒu chØnh hµnh vi cña m×nh theo c¸c diÔn biÕn thÞ trêng trong níc vµ quèc tÕ ®Ó tèi ®a ho¸ c¬ héi sinh lêi vµ gi¶m thiÓu rñi ro. + Quan hÖ ®¹i lý quèc tÕ cña ng©n hµng trong níc cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn réng r·i ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c ho¹t ®éng thanh to¸n quèc tÕ, tµi trî th¬ng m¹i ph¸t triÓn, kÌm theo ®ã quan hÖ hîp t¸c ®Çu t vµ trao ®æi c«ng nghÖ ®îc ph¸t triÓn. Sù hiÖn diÖn cña c¸c thÓ chế tµi chÝnh quèc tÕ sÏ gióp cho c¸c ng©n hµng trong níc tiÕp cËn ®îc dÔ dµng h¬n víi thÞ trêng vèn quèc tÕ. Tù do ho¸ tµi chÝnh lµm gi¶m chi phÝ vèn do gi¶m møc ®é rñi ro trªn thÞ trêng néi ®Þa, thÞ trêng tµi chÝnh trong níc trë lªn cã tÝnh thanh kho¶n lín h¬n, v× vËy c¶ c¸c trung gian tµi chÝnh vµ doanh nghiÖp ®Òu ®îc hëng lîi. - §éng lùc thóc ®Èy c¶i c¸ch ng©n hµng vµ hÖ thèng tµi chÝnh néi ®Þa + C¹nh tranh lµ ®éng lùc thóc ®Èy c¶i c¸ch cña mçi ng©n hµng vµ toµn bé hÖ thèng ng©n hµng. HÖ thèng ng©n hµng trong níc khó có thÓ héi nhËp quèc tÕ vµ chèng ®ì rñi ro khi còn nhiÒu yÕu kÐm vÒ tµi chÝnh, ho¹t ®éng, c«ng nghÖ vµ qu¶n trÞ ®iÒu hµnh. C¸c ng©n hµng trong níc mét mÆt ph¶i gi¶i quyÕt nh÷ng tån t¹i, yÕu kÐm nh vÊn ®Ò nî xÊu vµ tăng vèn tù cã, mÆt kh¸c ph¶i t¨ng cêng n¨ng lùc vµ kû luËt kinh doanh nh qu¶n lý tÝn dông vµ kiÓm so¸t t¨ng trëng tÝn dông, nî xÊu. Khi më cöa thÞ trêng c¸c ng©n hµng trong níc buéc ph¶i c¹nh tranh víi kh«ng chØ c¸c ng©n hµng nãc ngoµi mµ víi c¶ ngay c¸c ng©n hµng trong níc ngµy cµng m¹nh lªn. Ngay trước khi gia nhập WTO c¸c NHTM, ®Æc biÖt c¸c NHTMNN vµ NHTMCP ViÖt Nam ®· sớm cã nh÷ng bíc chuÈn bÞ cho qu¸ tr×nh më cöa thÞ trêng b»ng c¸ch t¨ng vèn tù cã, hiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghÖ, n©ng cao tr×nh ®é qu¶n lý kinh doanh, s¾p xÕp l¹i c¬ cÊu tæ chøc. + Héi nhËp quèc tÕ thóc ®Èy c¶i c¸ch thÓ chÕ, hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt vµ n¨ng lùc ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan qu¶n lý tµi chÝnh. Ng©n hµng Nhµ níc ®· có nh÷ng c¶i c¸ch to lín ®èi víi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ vµ hÖ thèng gi¸m s¸t ng©n hµng theo híng phï hîp víi xu híng tù do ho¸ tµi chÝnh vµ më cöa hÖ thèng ng©n hµng. Héi nhËp quèc tÕ, thùc hiÖn c¸c 9

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

cam kÕt theo hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i song ph¬ng vµ ®a ph¬ng, ®ßi hái ph¶i lo¹i bá c¸c biÖn ph¸p b¶o hé, bao cÊp vèn, tµi chÝnh ®èi víi c¸c NHTMNN. §iÒu nµy buéc l·nh ®¹o c¸c NHTMNN cã thªm ®éng lùc ®Ó tù c¶i c¸ch, t¨ng cêng n¨ng lùc c¹nh tranh b»ng chÝnh m×nh, h¹n chÕ tr«ng chê, û l¹i vµo Nhµ níc. ChÝnh phñ cũng buộc phải cã nh÷ng biÖn ph¸p c¶i c¸ch ng©n hµng quyÕt liÖt h¬n nh cæ phÇn ho¸, lµnh m¹nh ho¸ tµi chÝnh, t¨ng vèn nh»m t¹o thÕ ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña c¸c NHTMNN. Như vậy, héi nhËp quèc tÕ khuyÕn khÝch h×nh thµnh m«i trêng kinh doanh lµnh m¹nh vµ b×nh ®¼ng gi÷a c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp vµ ng©n hµng, ph¸t triÓn hÖ thèng thÓ chÕ ngµy cµng phï hîp víi c¸c th«ng lÖ vµ chuÈn mùc quèc tÕ. 2. Th¸ch thøc N¨ng lùc c¹nh tranh cña NHTM ViÖt Nam (vèn, nh©n lùc, c«ng nghÖ, qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh, dÞch vô ng©n hµng vµ thÞ trêng) Më cöa thÞ trêng dịch vụ ngân hàng theo cam kÕt song phương & đa phương sÏ lµm t¨ng sè lîng c¸c ®èi thñ c¹nh tranh cã tiÒm lùc m¹nh vÒ tµi chÝnh, c«ng nghÖ vµ tr×nh ®é qu¶n lý; gia t¨ng ¸p lùc c¹nh tranh ngay trªn thÞ trêng néi ®Þa do níi láng c¸c h¹n chÕ vÒ më chi nh¸nh, ph¹m vi ho¹t ®éng vµ huy ®éng vèn (qui m«, ®ång tiÒn, kh¸ch hµng vµ s¶n phÈm) cña c¸c chi nh¸nh ng©n hµng níc ngoµi. Trong khi ®ã, n¨ng lùc c¹nh tranh cña c¸c ng©n hµng ViÖt Nam cßn thÊp, nh÷ng g× ng©n hµng ViÖt Nam thiÕu vµ yÕu th× c¸c ng©n hµng níc ngoµi l¹i cã vµ m¹nh h¬n: + Vèn nhá vµ n¨ng lùc tµi chÝnh yÕu, chÊt lîng tµi s¶n cã thÊp: Nî xÊu cña c¸c ng©n hµng ViÖt Nam cßn lín. C¸c NHTMCP hÇu hÕt cßn cã qui m« tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng nhá. kh¶ n¨ng t¨ng vèn vµ xö lý nî xÊu cña c¸c NHTMNN cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n. V× vËy, kh¶ n¨ng chèng ®ì rñi ro cña c¸c ng©n hµng ViÖt Nam thÊp, trong khi ®ã tr×nh ®é qu¶n trÞ ng©n hµng cßn yÕu. So víi yªu cÇu b¶o ®¶m an toµn ho¹t ®éng vµ qui m« ho¹t ®éng, møc vèn tù cã cña c¸c NHTMNN cßn rÊt nhá bÐ vµ gÆp nhiÒu khã kh¨n trong viÖc t¨ng vèn ®Ó ®¹t tû lÖ an toµn vèn 8% trong ng¾n h¹n do nî xÊu lín, kh¶ n¨ng tÝch luü néi bé nhá vµ kh¶ n¨ng bæ sung vèn tõ ng©n s¸ch nhµ níc còng rÊt khã kh¨n, trong khi ®ã tµi s¶n cã, nhÊt lµ tÝn dông l¹i t¨ng trëng nhanh (b×nh qu©n 25%/n¨m tõ n¨m 1998 trë l¹i ®©y, thËm chÝ cã NHTMNN ®¹t tèc ®é t¨ng trëng 30%/n¨m). 10

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

+ HiÖn nay, s¶n phÈm, dÞch vô cña c¸c ng©n hµng trong níc cßn ®¬n ®iÖu, nghÌo nµn, tÝnh tiÖn lîi cha cao, chÊt lîng dÞch vô thÊp, "đéc canh" kinh doanh tÝn dông cßn phæ biÕn ë nhiÒu ng©n hµng. C¸c dÞch vô ng©n hµng míi nh ng©n hµng ®iÖn tö, m«i giíi kinh doanh, nghiÖp vô ng©n hµng ®Çu t, t vÊn cha ®îc ph¸t triÓn hoÆc ë giai ®o¹n thÝ ®iÓm, thö nghiÖm. HÇu hÕt c¸c ng©n hµng thiÕu chiÕn lîc kinh doanh bÒn v÷ng, chñ yÕu t¨ng trëng theo chiÒu réng b»ng t¨ng tµi s¶n cã, më réng tÝn dông, kh«ng chó träng n©ng cao chÊt lîng tµi s¶n vµ kh¶ n¨ng sinh lêi. + C«ng nghÖ ng©n hµng cßn l¹c hËu: C¸c ng©n hµng ViÖt Nam cha thiÕt lËp ®îc hÖ thèng qu¶n lý rñi ro h÷u hiÖu, hÖ thèng thanh to¸n néi bé cßn yÕu, hÖ thèng kiÓm tra, kiÓm to¸n cha hiÖu qu¶; hÖ thèng tin qu¶n lý tËp trung vµ hÖ thèng kÕ to¸n, qu¶n lý tµi chÝnh chưa phï hîp víi th«ng lÖ quèc tÕ. + Nguồn nhân lực là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của quá trình hội nhập quốc tế. §éi ngò c¸n bé cña hÖ thèng ng©n hµng kh¸ ®«ng nhng tr×nh ®é am hiểu về chuyªn m«n nghiÖp vô, luật pháp trong nước và quốc tế, các nguyên tắc của WTO... còn cha ®¸p øng ®îc yªu cÇu ph¸t triÓn hÖ thèng ng©n hµng hiÖn ®¹i, yêu cầu của hội nhập quốc tế. LuËt ph¸p vµ chÝnh s¸ch qu¶n lý lao ®éng hiÖn nay cßn nhiÒu bÊt cËp, ®Æc biÖt lµ thiÕu hÖ thèng khuyÕn khÝch hîp lý ®Ó thu hót vµ ph¸t triÓn ®éi ngò c¸n bé cã tr×nh ®é cao. C¬ cÊu tæ chøc bé m¸y cña c¸c ng©n hµng ViÖt Nam cßn cång kÒnh vµ cha ®îc ph©n bè hîp lý g©y khã kh¨n cho qu¸ tr×nh hiÖn ®¹i ho¸ vµ ¸p dông c¸c th«ng lÖ qu¶n trÞ ng©n hµng tèt nhÊt. Rñi ro ngo¹i sinh tõ thÞ trêng tµi chÝnh khu vùc vµ quèc tÕ + ViÖc më cöa thÞ trêng tµi chÝnh néi ®Þa sÏ lµm t¨ng rñi ro thÞ trêng (gi¸ c¶, tû gi¸, l·i suÊt, chu chuyÓn vèn) do c¸c t¸c ®éng tõ bªn ngoµi, xo¸ ®i kh¶ n¨ng tËn dông chªnh lÖch tû gi¸, l·i suÊt gi÷a thÞ trêng trong níc vµ quèc tÕ. HÖ thèng ng©n hµng trong níc còng ph¶i ®èi mÆt lín h¬n víi c¸c rñi ro khñng ho¶ng vµ c¸c có sèc kinh tÕ, tµi chÝnh trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi . Sù kÐm ph¸t triÓn cña thÞ trêng vèn cã thÓ sÏ khiÕn hÖ thèng ng©n hµng ph¶i chÞu møc ®é thiÖt h¹i lín h¬n do rñi ro g©y nªn. Qui m« vµ tèc ®é lu©n chuyÓn c¸c luång vèn quèc tÕ cµng lín, khñng ho¶ng tµi chÝnh - tiÒn tÖ trë thµnh nguy c¬ lu«n thêng trùc ®èi víi c¸c nÒn kinh tÕ cña c¸c níc ®ang ph¸t 11

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

triÓn, trong khi ®ã hÖ thèng gi¸m s¸t tµi chÝnh toµn cÇu cha cã hiÖu qu¶. + Rñi ro gia t¨ng song n¨ng lùc ®iÒu hµnh vÜ m« cña Ng©n hµng Nhµ níc vµ kh¶ n¨ng chèng ®ì rñi ro cña c¸c NHTM còn thÊp. N¨ng lùc ®iÒu hµnh tiÒn tÖ cña Ng©n hµng Nhµ níc, ®Æc biÖt lµ kiÓm so¸t tû gi¸ vµ l·i suÊt trong ®iÒu kiÖn tù do ho¸ cßn nhiÒu h¹n chÕ. Héi nhËp tµi chÝnh quèc tÕ lµm gi¶m tÝnh ®éc lËp cña chính sách tiền tệ nÕu nh tû gi¸ kh«ng ®îc tù do ho¸ trong ®iÒu kiÖn tµi kho¶n vèn ®îc níi láng. MÆt kh¸c, n¨ng lùc gi¸m s¸t ho¹t ®éng ng©n hµng cña Ng©n hµng Nhµ níc còn yÕu, ®Æc biÖt kh¶ n¨ng gi¸m s¸t rñi ro - ph¸t hiÖn sím vµ ng¨n chÆn rñi ro, và đối với một sè nghiÖp vô vµ s¶n phÈm ng©n hµng mới được tung vào thị trường MÊt dÇn lîi thÕ c¹nh tranh vÒ qui m«, kh¸ch hµng vµ hÖ thèng kªnh ph©n phèi. HiÖn t¹i u thÕ thÞ phÇn, kh¸ch hµng vµ kªnh ph©n phèi thuéc vÒ c¸c ng©n hµng trong níc do c¸c ng©n hµng níc ngoµi vÉn cßn chÞu sù h¹n chÕ vÒ phạm vi và quy mô hoạt động. Tuy nhiªn, nh÷ng h¹n chÕ nµy vµ sù ph©n biÖt ®èi xö sÏ ®îc lo¹i bá c¨n b¶n tõ sau n¨m 2010, v× vËy qui m« ho¹t ®éng vµ kh¶ n¨ng tiÕp cËn thÞ trêng, c¸c nhãm kh¸ch hµng, chñng lo¹i dÞch vô do c¸c ng©n hµng níc ngoµi cung cÊp t¨ng lªn. §iÒu nµy buéc c¸c ng©n hµng cña ViÖt Nam ph¶i nhêng mét phÇn kh¸ch hµng vµ thÞ trêng cho c¸c ng©n hµng níc ngoµi. Khi níi láng c¸c h¹n chÕ vÒ tiÕp cËn thÞ trêng dÞch vô ng©n hµng, c¸c ng©n hµng níc ngoµi víi c«ng nghÖ, tr×nh ®é qu¶n lý vµ hÖ thèng s¶n phÈm ®a d¹ng vµ cã chÊt lîng cao h¬n cã thÓ ®¸p øng nh cÇu ®a d¹ng cña kh¸ch hµng tõ b¶n ®Þa sang lµm ¨n ë ViÖt Nam vµ c¸c c¸ nh©n vµ tæ chøc kinh tÕ ViÖt Nam. Gia t¨ng chi phÝ qu¸ møc cho hiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghÖ ng©n hµng so víi lîi nhuËn ®em l¹i trong điều kiÖn tèc ®é ph¸t triÓn c«ng nghÖ vµ dÞch vô ng©n hµng diÔn ra hÕt søc nhanh chãng Tríc ¸p lùc c¹nh tranh m¹nh khi më cöa thÞ trêng tµi chÝnh, c¸c ng©n hµng trong níc cã thÓ hiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghÖ qu¸ nhanh, vît qu¸ n¨ng lùc vËn hµnh vµ kiÓm so¸t cã hiÖu qu¶ cña m×nh. Mét sè ng©n hµng kh¸c do nguån lùc tµi chÝnh h¹n chÕ ®· hiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghÖ mét c¸ch thiÕu ®ång bé vµ kh«ng cã tÝnh hÖ thèng më. V× vËy, c«ng nghÖ ng©n hµng míi cã khi l¹i t¹o ra nh÷ng rñi ro, g©y l·ng phÝ tµi chÝnh. VÊn ®Ò nµy trë 12

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

nªn nghiªm träng h¬n khi c¸c ng©n hµng trong níc kh«ng cã kh¶ n¨ng qu¶n lý vµ gi¸m s¸t hiÖu qu¶ c¸c rñi ro g¾n liÒn víi c«ng nghÖ vµ s¶n phÈm ng©n hµng míi do thiÕu c¸c c«ng cô vµ kü n¨ng qu¶n trÞ rñi ro. Mặt khác, tèc ®é ph¸t triÓn của c«ng nghÖ vµ s¶n phÈm míi trong lÜnh vùc tµi chÝnh lµm rót ng¾n vßng ®êi cña c«ng nghÖ vµ s¶n phÈm tµi chÝnh. V× vËy, ®©y còng lµ th¸ch thøc ®èi víi c¸c ng©n hµng trong níc trong ®iÒu kiÖn nhu cÇu thÞ trêng vÒ c¸c dÞch vô ng©n hµng míi cßn hÕt søc h¹n chÕ. HÖ thèng ph¸p luËt ng©n hµng cha ®ång bé vµ nhiÒu ®iÓm cha phï hîp víi th«ng lÖ quèc tÕ. HÖ thèng chÝnh s¸ch, ph¸p luËt ng©n hµng hiÖn nay vÉn cßn tån t¹i nh÷ng h¹n chÕ t¹o ra sù ph©n biÖt ®èi xö gi÷a c¸c lo¹i h×nh TCTD, gi÷a c¸c nhãm ng©n hµng vµ gi÷a ng©n hµng trong níc với ng©n hµng níc ngoµi, t¹o ra sù c¹nh tranh thiÕu lµnh m¹nh. Mét sè qui ®Þnh ph¸p luËt thÓ hiÖn sù can thiÖp hµnh chÝnh qu¸ s©u vµo ho¹t ®éng cña c¸c ng©n hµng, h¹n chÕ quyÒn tù chñ kinh doanh cña c¸c ng©n hµng. HiÖu lùc thùc thi ph¸p luËt trong lÜnh vùc ng©n hµng cha cao dÉn ®Õn c¸c quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c¸c ng©n hµng cha ®îc b¶o vÖ hîp lý.

IV.

Một số giải pháp

Qua đánh giá hiện trạng hệ thống ngân hàng Việt Nam trong tình hình hội nhập quốc tế, đứng trước các cơ hội và thách thức chủ yếu đối với lĩnh vực dịch vụ ngân hàng sau khi gia nhập WTO, ngành ngân hàng Việt Nam cần triển khai thực hiện một loạt giải pháp mang tính chất toàn diện. Dưới đây là một số giải pháp chủ yếu: ● Hoàn thiện hệ thống pháp luật ngân hàng phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế: Sửa đổi Luật NHNN và Luật các Tổ chức tín dụng (TCTD); xây dựng, chỉnh sửa và bổ sung các quy định về cấp phép, tổ chức và hoạt động của các TCTD phù hợp với các cam kết và lộ trình gia nhập WTO; hoàn thiện các quy định về quản lý ngoại hối; cải cách hệ thống kế toán ngân hàng phù hợp chuẩn mực kế toán quốc tế; hoàn thiện các quy định về thanh toán không dùng tiền mặt; quy định về các nghiệp vụ và dịch vụ ngân hàng mới (quản lý tài sản tài chính, quản lý danh mục đầu tư, các dịch vụ uỷ thác, các sản phẩm phái sinh, dịch vụ ngân hàng điện tử, dịch vụ thanh toán và bù trừ tài sản tài chính, cung 13

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

cấp và xử lý thông tin tài chính, tư vấn về đầu tư và danh mục đầu tư, về mua lại và tái cơ cấu doanh nghiệp …). Hạn chế sự bảo hộ, bao cấp của Nhà nước trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng nhằm tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, nâng cao sức cạnh tranh của các doanh nghiệp trong điều kiện hội nhập và tự do hóa thương mại. Chính phủ chỉ đạo các bộ ngành thực hiện các giải pháp phát triển thị trường vốn, cải cách doanh nghiệp nhà nước, tăng vốn điều lệ cho các NHTMNN, cổ phần hóa NHTMNN; trước hết cần chỉnh sửa bổ sung các qui định, chính sách phù hợp với cổ phần hóa các NHTMNN. ● Nâng cao năng lực của Ngân hàng Nhà nước về điều hành chính sách tiền tệ trong điều kiện mở cửa dịch vụ ngân hàng: Thành lập Ban Điều hành thị trường tiền tệ để tăng cường sự thống nhất, phối hợp giữa các Vụ, Cục trong điều hành CSTT và các thị trường tiền tệ bộ phận; gắn điều hành tỷ giá với lãi suất; gắn điều hành nội tệ với điều hành ngoại tệ. Hoàn thiện các cơ chế điều hành các công cụ CSTT nhằm nâng cao hiệu quả điều tiết tiền tệ của từng công cụ, tăng cường vai trò chủ đạo của nghiệp vụ thị trường mở trong điều hành CSTT. Nghiên cứu, lựa chọn lãi suất chủ đạo của NHNN để định hướng và điều tiết lãi suất thị trường; Đổi mới một cách căn bản công tác dự báo và xây dựng CSTT hàng năm theo hướng áp dụng mô hình kinh tế lượng vào phân tích dự báo và lượng hóa các mục tiêu chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ; Nâng cao năng lực phân tích và dự báo tiền tệ, dự báo lạm phát. Nâng cấp và đồng bộ hóa máy móc thiết bị, chương trình phần mềm ứng dụng nối mạng các giao dịch nghiệp vụ thị trường tiền tệ và đấu thầu tín phiếu, trái phiếu chính phủ qua NHNN. Nghiên cứu hình thành cơ chế chuyển tải tác động từ các công cụ CSTT đến lạm phát. ● Nâng cao năng lực của Ngân hàng Nhà nước về thanh tra, giám sát ngân hàng: Xây dựng đề án cải cách thanh tra - giám sát phù hợp với chuẩn mực quốc tế về tổ chức, nghiệp vụ, cơ chế điều hành giám sát. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế và tham gia các hiệp ước, thỏa thuận quốc tế về thanh tra, giám sát ngân hàng và an toàn hệ thống tài chính. Tăng cường trao đổi thông tin với các cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng nước ngoài để phối hợp hành động trong kiểm soát rủi ro và tranh thủ sự hỗ trợ kỹ thuật, công nghệ thanh tra, giám sát tiên tiến. 14

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

Xây dựng khuôn khổ, quy trình và phương pháp thanh tra, giám sát dựa trên cơ sở rủi ro. Phát triển đội ngũ cán bộ thanh tra, giám sát đủ về số lượng và có trình độ nghiệp vụ cao, có phẩm chất chính trị và đạo đức tốt, được trang bị kiến thức pháp luật, quản lý và các công cụ thực thi nhiệm vụ. Xây dựng và triển khai kế hoạch đào tạo ở trong và ngoài nước các cán bộ thanh tra ngân hàng về nghiệp vụ tài chính - ngân hàng hiện đại, quản trị rủi ro và các phương pháp thanh tra, giám sát tiên tiến. Mở rộng rộng danh mục các đối tượng thuộc diện phải thanh tra - giám sát của NHNN. Thiết lập hệ thống cảnh báo sớm để phát hiện các TCTD đang gặp khó khăn thông qua giám sát từ xa và xếp hạng TCTD; Ban hành quy định về tiêu chuẩn và yêu cầu tối thiểu đối với hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả tại TCTD, bao gồm hệ thống kiểm tra, kiểm toán nội bộ; hệ thống quản lý tài sản nợ/có và hệ thống quản lý rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro thị trường; đồng thời đảm bảo việc tuân thủ các quy định này. Cấu trúc lại mô hình tổ chức và chức năng hệ thống thanh tra theo chiều dọc gồm cả 4 khâu: cấp phép, giám sát từ xa, thanh tra tại chỗ, xử lý vi phạm. Theo đó, thanh tra NHNNchủ yếu chỉ thanh tra, giám sát hội sở chính TCTD nhằm nâng cao trách nhiệm của ban lãnh đạo TCTD; không bố trí cố định nhân viên hoặc các nhóm thanh tra chuyên biệt đối với một ngân hàng hay nhóm ngân hàng; thanh tra tại chỗ dựa chủ yếu vào kết quả kiểm toán độc lập, kiểm tóan nội bộ và kết quả phân tích, giám sát từ xa.. ● Nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại: - Lành mạnh hóa và nâng cao năng lực tài chính (vốn). - Tăng cường nhân lực: + Tăng cường năng lực, hiệu quả của bộ máy quản trị (Hội đồng quản trị), bộ máy điều hành (Ban điều hành) và các phòng, ban tại Hội sở chính thông qua cơ cấu lại tổ chức để xác định rõ trách nhiệm, quyền hạn của các bộ phận; + Sắp xếp lại màng lưới chi nhánh và cơ cấu tổ chức của các chi nhánh nhằm phục vụ khách hàng tốt nhất, tăng cường khả năng cung cấp dịch vụ ngân hàng, giảm thiểu chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh. + Xây dựng kế hoạch đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đến năm 2010. Các NHTM trước hết cần tạo ra những động lực và đòn bẩy khuyến khích từng cá nhân tự học tập và rèn luyện, sau đó cần đầu tư phát triển đội ngũ chuyên gia giỏi thông qua chương trình đào tạo chuyên sâu, có tham khảo kinh 15

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

nghiệm của các quốc gia khác. Những chuyên gia này sẽ là lực lượng nòng cốt truyền bá kiến thức mới về hoạt động ngân hàng trong các NHTM. - Hiện đại hóa công nghệ: + Phát triển các kênh giao dịch điện tử, trước hết ở các thành phố, trung tâm kinh tế lớn. + Hoàn thiện xây dựng các phần mềm quản lý nghiệp vụ ngân hàng cơ bản (quản lý tín dụng, tài trợ thương mại, ngân hàng bán lẻ, ngân hàng đầu tư, quản lý tài chính - kế toán, dịch vụ thanh toán). + Hoàn thiện hệ thống thông tin quản lý tập trung tại Hội sở chính của các NHTMNN.: + Hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin tích hợp toàn bộ hệ thống các ứng dụng công nghệ với hệ thống dịch vụ trong toàn bộ màng lưới của các NHTMNN; triển khai hệ thống giao dịch trực tuyến đến hầu hết các chi nhánh của NHTMNN. - Nâng cao hiệu lực quản lý và tăng cường năng lực quản trị rủi ro (trong ngắn hạn): + Hoàn thiện tổ chức bộ máy và hoạt động hệ thống kiểm soát, kiểm toán nội bộ. + Thành lập, đưa vào hoạt động có hiệu quả cơ cấu quản trị rủi ro. - Mở rộng và đa dạng hóa dịch vụ ngân hàng, thị trường. Mở rộng và đa dạng hóa các nghiệp vụ, dịch vụ ngân hàng theo hướng hiện đại hóa, nhằm đưa các khoản thu về dịch vụ chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong tổng doanh thu, đồng thời dần trở thành khoản thu chính trong tổng nguồn thu của ngân hàng. Đưa dịch vụ trở thành trọng tâm để phát triển thu hút các nghiệp vụ khác, cũng như thu hút được nhiều khách hàng hơn nữa để tăng đáng kể thị phần kinh doanh của ngân hàng, đồng thời tạo thêm việc làm cho người lao động, góp phần phục vụ tốt hơn các nhu cầu của xã hội, của các thành phần kinh tế và yêu cầu phát triển kinh tế xã hội nói chung. Cụ thể, các NHTM cần phát triển các hình thức dịch vụ như: kinh doanh ngoại hối, môi giới bất động sản, cho thuê két sắt an toàn, phát triển dịch vụ thanh toán thẻ, dịch vụ tư vấn đầu tư và các dịch vụ về đại lý thanh tóan, chuyển tiền... ● Phát triển thị trường tiền tệ: Tổ chức lại và củng cố thị trường liên ngân hàng với cơ chế hoạt động thông thoáng, đồng thời tăng cường vai trò giám sát, điều hành hoạt động thị trường của NHNN với tư cách là người tổ chức và là thành viên của thị trường có khả năng kiểm soát và xử lý tình trạng mất cân đối cung, cầu về tiền tệ trên thị trường để định hướng lãi suất và tỷ giá. 16

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

Phát triển thị trường đấu thầu trái phiếu, tín phiếu kho bạc. Tăng cường sự liên kết hoạt động và quản lý, điều hành giữa các thị trường tiền tệ và thị trường chứng khóan nhằm tăng tính linh hoạt của thị trường và khả năng phòng ngừa cũng như khả năng chuyển đổi rủi ro giữa các thị trường. Hoàn thiện các chính sách, qui định về thị trường tiền tệ theo hướng mở rộng quyền tiếp cận thị trường và khả năng phát hành các công cụ tài chính có mức độ rủi ro thấp. Phát triển thị trường tiền tệ thứ cấp để nâng cao tính thanh khoản của các công cụ và khả năng thanh toán của các TCTD;- Thành lập công ty môi giới tiền tệ. Đa dạng hóa các công cụ và phương thức giao dịch trên thị trường tiền tệ, đặc biệt là các công cụ phòng ngừa rủi ro thị trường. Nâng cao năng lực quản lý tài sản nợ/tài sản có, đặc biệt là năng lực quản lý vốn khả dụng của các TCTD, năng lực quản lý rủi ro của các TCTD. Xây dựng hệ thống cảnh báo những biến động bất thường về tỷ giá, lãi suất và tăng trưởng tín dụng của các TCTD V.

Hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam hậu WTO

Ông Vũ Viết Ngoạn, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, khẳng định sau 1 năm Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), hoạt động ngân hàng đã có những tiến triển rõ rệt và xu hướng này sẽ còn tiếp tục phát triển mạnh trong vài năm tới. “Sự tham gia của các ngân hàng nước ngoài sau khi Việt Nam mở cửa thị trường tài chính ngân hàng theo cam kết gia nhập WTO đã giúp cho các định chế tài chính của Việt Nam thay đổi và phát triển tích cực”, ông Vũ Viết Ngoạn, nguyên Tổng Giám đốc Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, nhấn mạnh khi trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN bên lề kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XII. (Theo TTXVN) Nền kinh tế Việt Nam trước thời điểm và sau khi gia nhập Tổ chức thương mại thế giới WTO, tiếp tục có những chuyển biến tích cực. Đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp nước ngoài, kim ngạch xuất nhập khẩu, lượng khách du lịch quốc tế... tăng trưởng mạnh. Do đó nhu cầu về dịch vụ ngân hàng tăng lên rất lớn. Với 85 triệu dân nhưng mới có khoảng 7-8% mở tài khoản tại ngân hàng và tốc độ phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đạt từ 50%-70%/năm, Việt Nam được các ngân hàng nước ngoài đánh giá là thị trường tiềm năng về phát triển dịch vụ ngân hàng, nhất là dịch vụ thẻ. Trong thời gian qua đã có nhiều tổ chức tài chính nước ngoài tích cực tham gia và mở rộng phạm vi hoạt động của mình tại Việt Nam. 17

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

Theo đề án thanh toán không dùng tiền mặt được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt mới đây thì từ đầu năm 2008, trước tiên các đơn vị chi lương từ nguồn ngân sách nhà nước, tiếp đến là các đơn vị sự nghiệp… phải trả lương qua hệ thống tài khoản ngân hàng. Đây là một cơ hội lớn cho các NHTM, cùng theo chiều hướng đó thì việc chi trả lương của các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp có đông công nhân cũng phát triển rất mạnh. Hàng loạt thị trường khác như: chứng khoán, bất động sản, du lịch, thị trường lao động trong và ngoài nước… tiếp tục phát triển mạnh. Các hoạt động giáo dục, đào tạo, y tế, chăm sóc sức khoẻ, dịch vụ công cộng... đang được xã hội hoá mạnh mẽ làm cho nhu cầu dịch vụ ngân hàng cũng tăng mạnh. Các ngân hàng nội địa đang phải chịu sức ép cạnh tranh lớn từ các ngân hàng nước ngoài, song sự có mặt của các ngân hàng nước ngoài đã giúp các ngân hàng nội địa thay đổi nhận thức, tích cực học hỏi và năng động hơn trong kinh doanh. Sau 1 năm Việt Nam gia nhập WTO, vốn điều lệ của hầu hết các ngân hàng thương mại cổ phần đã tăng gấp hơn 2 lần, tạo cơ sở cho các ngân hàng mở rộng quy mô và mạng lưới kinh doanh, góp phần nâng cao vị thế của các ngân hàng. Cùng với việc tăng vốn, các ngân hàng còn tăng tốc đầu tư hiện đại hóa công nghệ và cho đến nay, tất cả các ngân hàng thương mại đều đã tham gia vào hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng. Một số ngân hàng đã tỏ rõ sự vượt trội về công nghệ qua việc triển khai dịch vụ thanh toán thẻ với hàng chục sản phẩm tiện ích như Ngân hàng Đông Á. Để tăng năng lực cạnh tranh, nhiều ngân hàng cũng đang ráo riết xây dựng và triển khai các phương án chiếm lĩnh thị phần, xác lập các chuỗi sản phẩm chuyên biệt trong những phân khúc thị trường nhất định hay sáp nhập và hợp tác kinh doanh với các ngân hàng khác ở trong và ngoài nước. Một số ngân hàng lớn như Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, còn đang nỗ lực hướng đến mục tiêu trở thành những tập đoàn tài chính đa năng. Nhiều doanh nghiệp nộp đơn xin thành lập Ngân hàng thương mại cổ phần. Đến hết tháng 8/2007, đã có 13 bộ hồ sơ được gửi lên NHNN để xin mở NHTMCP theo quy định mới. Được biết, nhiều dự án ngân hàng đã có đủ và cao hơn mức vốn tối thiểu, như: NHTMCP FPT có 1.000 tỷ đồng, NHTMCP Liên Việt có 3.300 tỷ đồng, NHTMCP Việt Tín có 1.680 tỷ đồng, NHTMCP Kinh Bắc có 1.500 tỷ đồng… Các NHTMCP mới phải đối mặt với các thách thức không nhỏ. Thách thức lớn nhất là bài toán chi phí và lợi nhuận. Để được cấp giấy phép thành lập ở thời điểm hiện nay, phải có số vốn tối thiểu 1.000 tỷ đồng. Số tiền đó phải được duy trì số dư tiền gửi tại một ngân hàng trong suốt thời gian từ khi chấp thuận về 18

Hệ thống các ngân hàng thương mại Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO ~ A09312 ___________________________________________________________________________

nguyên tắc cho đến khi khai trương hoạt động. Việc sử dụng có hiệu quả số vốn đó là một vấn đề nan giải. Bởi vì phi chi phí cho xây dựng hay thuê trụ sở, trang thiết bị, đầu tư công nghệ, đào tạo, quảng bá hình ảnh và thương hiệu, tiếp thị… là rất lớn, mà nguồn thu thì lại là cả một quá trình. Thêm vào đó là thách thức về nguồn nhân lực. Sinh viên tốt nghiệp ra trường thì nhiều. Nhưng để vận hành một ngân hàng thì cần phải có đội ngũ cán bộ am hiểu thực tiễn và thành thạo chuyên môn nghiệp vụ giữ vị trí bộ khung, cán bộ quản lý, cán bộ chủ chốt. Hiện nay, các NHTMCP đang lôi kéo cán bộ của nhau, đặc biệt của các NHTM Nhà nước, dựa vào các chính sách: tiền lương, tiền thưởng, cổ phiếu ưu đãi, điều kiện làm việc, bổ nhiệm… Tuy nhiên, gần đây các NHTM Nhà nước chuẩn bị cổ phần hoá cũng có nhiều cách để giữ chân, với chính sách cổ phần ưu đãi, cải thiện về lương và thưởng, chính sách chính sách bồi hoàn chi phí đào tạo nếu ra đi… Bài toán nhân lực với các NHTMCP hiện tại đã khó rồi, với các NHTMCP chuẩn bị thành lập còn khó hơn. Giải pháp phổ biến là lương cao, nhưng lương cao thì ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh. Một thách thức lớn nữa là phát triển mạng lưới. Hệ thống NHTM Việt Nam hoạt động chủ yếu là bán lẻ, nên mạng lưới giao dịch phải thuận tiện, gần dân, sát dân. Cũng chính vì lý do đó và nhận thấy nguy cơ cạnh tranh từ các ngân hàng mới (gồm cả ngân hàng nước ngoài), nên các NHTMCP và cả NHTM Nhà nước đều tăng tốc mở chi nhánh, phòng giao dịch ở các khu vực đông dân cư, trung tâm thương mại, khu đô thị mới, thậm chí là các khu vực ngoại thành và nông thôn. Bản thân nhiều NHTMCP hiện tại cũng đang cảm thấy bị đuối sức trong vấn đề này, nên các NHTMCP mới chắc chắn cũng khó khăn khi chen vào “chợ đã kín chỗ ngồi. Sau một thời gian là thành viên của WTO, hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đã và đang từng bước đối mặt và xử lý những thách thức cũng như tận dụng những cơ hội tốt để ngày một phát triển hơn, hòa nhập với thế giới.

19

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->