Th.

S Nguyễn Minh Khang

HỘI SINH VẬT CẢNH TP. HỒ CHÍ MINH TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU – KHOA HỌC – DỊCH VỤ - SINH VẬT CẢNH TP.HCM

HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT TRỒNG NẤM RƠM

Thạc Sỹ Nguyễn Minh khang

1

09/2009.Th.HCM.S Nguyễn Minh Khang Tp. 2 .

1. tơ khó phát triển hoặc làm nụ nấm dễ úng. nhưng khi mưa liên tiếp làm lạnh mô nấm. các acid amin. rơm lúa bị bệnh mất mùa.2. Nấm rơm là một loại nấm rất dễ trồng. Nấm rơm có chứa hàm lượng chất dinh dưỡng cao: protein. 3 . đem phơi khô: rơm lúa nếp.S Nguyễn Minh Khang 1. VẬT LIỆU ü Rơm. Rơm rạ bị mục. bảo quản tốt. KHÁI QUÁT VỀ NẤM RƠM Nấm rơm có tên khoa học là Volvariella gồm nhiều loại khác nhau: có loại màu xám trắng. Nếu nắm vững kỹ thuật trồng nấm rơm thì có thể trồng vào mùa mưa. Nông dân cần chú ý trồng nấm vào các ngày rằm. ngày chay và ngày tết. rạ của lúa dài ngày hoặc phế liệu mùn cưa ü Meo giống ü Tấm dậy và vôi 2.Việc tận dụng hết các nguồn nguyên liệu nông nghiệp sẵn có ở địa phương để phát triển nghề trồng nấm rơm. để chủ động việc tưới nước. chất khoáng và vitamin…. rơm lúa mùa trồng ra nấm tốt hơn rơm rạ thần nông. nhằm đem lại hiệu quả kinh tế cao và tăng thu nhập cho nông dân. rơm rạ sau khi thu hoạch về phải được phơi khô.1. bị nhiễm thuốc trừ sâu . Do đó. Rơm còn xanh không thể trồng nấm được.2. KỸ THUẬT TRỒNG NẤM RƠM 2.rầy. Hiện nay có 2 cách trồng nấm rơm phổ biến: Trồng nấm nấm rơm ngoài trời và trồng nấm rơm trong nhà. trồng nấm nhiều khi không lên hoặc có nấm thì năng suất rất thấp. vòng quay nhanh. 2. đánh đóng. NGUYÊN LIỆU .Rơm rạ: Chọn rơm rạ tốt. Trồng vào mùa mưa. THỜI VỤ TRỒNG NẤM RƠM Nếu mới trồng nấm lần đầu thì nên trồng vào mùa khô. 2. độ ẩm có thích hợp hơn. xám đen…. Kích thước đường kính của nấm rơm lớn nhỏ tuỳ thuộc từng loại nấm rơm. xám.Th.

không có tinh dầu. không làm tuột nút bông ra ngoài. sạch sẽ. cám bắp. phân hữu cơ. + Gíông không quá già hoặc quá non: Lúc chuẩn bị cấy meo phai coi ngày cấy ghi trên chai. càng mát càng tốt. Không lấy meo nhiều nguồn không rõ nguồn gốc. dựng đứng chai giống nút bông quay lên phía trên. nên để nơi sạch sẽ. Nên sử dụng giống đã ăn kín hết đáy chai/túi sau 3 – 4 ngày. Nếu quá 2 tuần là meo hơi già.2. 4 . nên đặt meo ở nơi có tín nhiệm.Mùn cưa: các loại mùn cưa gổ mền. + Vận chuyển giống: Vận chuyển giống phải nhẹ nhành. Ngoài ra không đề meo nơi có nhiều thuốc BVTV. Muốn để lâu phải bảo quản ở nhiệt độ lạnh 4 – 8 độ kéo dài 30 – 50 ngày.Th. nâu hồng của hậu bào tử.S Nguyễn Minh Khang . Nếu giống chưa ăn kín đáy chai hoặc bịch nylong là giống còn non. tránh va chạm mạnh. Sau khi giống mang về phải để 2 ngày cho giống ổn định mới đem đi cấy giống. thoáng mát. Meo tốt phải đảm bảo các chỉ tiêu sau: + Không bị nhiễm bệnh: Chai meo hạt hoặc bịch meo cọng có các sợi nấm mọc đều từ trên xuống dưới. độ ẩm cao. khi thiết kế yêu cầu đảm bảo yếu tố sau: Có hệ thống cửa để điều chỉnh độ thông thoáng khi cần thiết. vôi… 2. nâu đen là giống quá già. Màu chai giống chuyển sang vàng. Về nhà không để meo ở nơi quá nóng hoặc quá nắng. NHÀ TRẠI Việc trồng nấm rơm trong nhà cần phải có nhà trại. meo già có mô sẹo hay cây nấm mọc trong chai.2.3. 2. . vàng mà chỉ có màu trăng của tơ hoặc có lốm đốm màu nâu đỏ.Các loại phụ gia: phân vô cơ. + Gíông có mùi thơm dễ chịu: Nếu có mùi chua khó chịu là giống đã bị nhiễm vi khuẩn.2. MEO GIỐNG Muốn trồng nấm có năng suất cao. không có khoan. xanh. phơi khô hoặc tận dụng mùn cưa đã sử dụng trồng nấm mèo và nấm bào ngư để trồng nấm rơm lại. nấm dại. đốm đen.

Các dụng cụ khác . Kiểu nhà: thường chữ A + Diện tích: 24m2 ( 6m x 4m) + Vật liệu: tầm vông.Th. + Nylong trắng (dày): khoảng m2 + Sau khi dựng sườn trại xong. ta dung nilon lợp mái và bao kín xung quanh vách.4.Khuôn gỗ: trồng nấm rơm ngoài trời. phủ lá dừa hay lá chuối khô. cột kèo. đường kính 10cm à 15cm.2. tận dụng bằng các loại cây nhỏ có chiều dài 2 m à 4 m.S Nguyễn Minh Khang - Trước. trụ đỡ.5% trước khi đưa nguyên liệu vào nhà trồng nấm 1 tuần. lợp nilon 2. F: Rãnh thoát nước 2 bên mái (nếu cần) G: Cửa ra vào có cánh H: Chiều cao (1. xuyên. HÌNH 1: Kiểu nhà chữ A AB: Chiều dài (6m) CD: Chiều rộng (4m) E: Mái nhà bằng tre. sau mỗi đợt trồng nấm cần phải vệ sinh khu vực nuôi trồng và trong nhà: có thể xông (đốt) bột lưu quỳnh hay phun foocmon tỷ lệ 0. cỏ tranh…lên trên mái sao cho chỉ còn 30% ánh sáng trực tiếp.8m à 3m) 5 .

6 . xô.3m c: Chiều đáy trên 1.2m h: Chiều cao khuôn 0.S Nguyễn Minh Khang Hình 2: Khuôn gỗ a: Chiều rộng đáy dưới 0. Các dụng cụ khác: nhiệt kế. chậu….Th. bình xịt.4m b: Chiều rộng đáy trên 0.4m Hộp ép rơm: Trồng nấm trong nhà Hình 3: Hộp ép rơm Dụng cụ tưới: bình ô doa.1m d: Chiều đáy dưới 1.

rạ được nhúng vào nước vôi pha với tỉ lệ 3 kg à 5kg vôi cho 100 lít nước ngâm rơm vừa đủ ngập. rơm đủ ướt khi vắt vài cọng thấy có nước nhỏ vài giọt là tốt nhất.Th. 7 . . tẩy rữa chất phèn.3. Để tăng năng suất và chất lượng nấm nên hòa vào nước một lượng phân vô cơ không quá 0.Có màu vàng tươi. Mục đích diệt nấm tạp. nếu rơm bị khô cần bổ sung thêm nước vôi với tỉ lệ 3 kg vôi cho 100 lít nước. Nếu rơm quá ướt cần giảm bớt dụng cụ đậy bên ngoài.5-2 m. sau đó vớt ra để ráo nước. rơm hoặc lá chuối tủ quanh để giữ ẩm và giữ nhiệt. * Thời gian ngâm trong nước vôi từ 20-30 phút. XỬ LÝ NGUYÊN LIỆU Rơm.4% theo tỷ lệ: 1 Urea + 1 Lân + 1 NPK hoặc sử dụng phân hữu cơ vi sinh với tỷ lệ 2%. lấy nylon. chất thành đống với chiều rộng 1. tưới vừa đủ. chất mặn trong rơm rạ.Có mùi thơm đặc trưng của rơm rạ khi lên men.S Nguyễn Minh Khang 2. chiều dài 4-8 m cần dặm nhẹ cho dẽ. * Thời gian ủ 5-6 ngày: trong thời gian đầu sau khi chất đống 2-3 ngày đảo rơm một lần. Chú ý: rơm đã đủ điều kiện để chất nấm phải đạt yêu cầu: . * Đến ngày thứ 5-6 kiểm tra lại đống rơm.Rơm rạ mềm hẳn. .

lớp trên cùng ( lớp thứ tư) cần cấy giống đều khắp trên bề mặt rơm rạ. 3. Trồng chỗ có nắng hay chỗ mát đều được. cấy một lớp giống viền xung quanh cách mép khuôn 4 à 5 cm tiếp tục làm như vậy đủ 3 lớp. 20 cm 5 cm * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * 8 .1. đất sét. Trải một lớp rơm rạ vào khuôn dày 10 à 12cm. nhất là xung quanh khuôn. Chú ý giống cấy xong dùng tay ấn chặt. TRỒNG NẤM RƠM TRONG NHÀ Sau khi đảo rơm được 3 ngày thì tiến hành đưa rơm đóng gói. thậm chí cả trên nền xi măng. TRỒNG NGOÀI TRỜI + Đặt khuôn theo diện tích hiện có sao cho thuận lợi đi lại.2. đất cát. Không nên trồng ở nơi đọng nước.S Nguyễn Minh Khang 3. + Lượng giống cấy cho 1 mô khoảng 200 à 250 gram ( trung bình 1 tấn rơm rạ khô trồng được 70 à 80 mô nấm). công đoạn này gồm các bước: + Cho rơm vào khuôn hộp ép chặt + Cấy meo giống 2 đầu + Phủ lại bằng nylong trắng + Cột chặt bằng dây nylon. CÁC PHƯƠNG PHÁP TRỒNG NẤM RƠM Nấm rơm có thể trồng trên đất ruộng. sau khi đóng gói cục rơm có kích thước (15cm x 18cm x 20cm) 3.Th. trồng gần nguồn nước để tiện làm ẩm nguyên liệu và đủ nước tưới. nơi dơ bẩn. tiện chăm sóc và tiết kiệm diện tích. Nhưng nếu trồng ở vị trí thường xuyên có gió thì phải chắn gió.

Sau khi đưa vào trại nấm 7 ngày ta tiến hành thu hoạch. Xếp theo 1 chiều. phủ theo kiểu lợp mái nhà. tơ nấm đã kết thành nút nấm ( nấm bằng hạt nút nhỏ). Khi rơm đưa vào trại nấm được 4à 5 ngày. thời gian ủ 2 à 3 ngày. Sau khi ủ tơ 4 ngày. sao cho lớp rơm phía ngoài của mô nấm không bị mất nước. phía ngoài bọc nylon.1 lít/mô/ngày). Trồng nấm rơm trong nhà Sau khi đóng gói cần đưa ủ tơ bằng cách: chất các gói rơm thành đống hình khối có chiều cao không quá 4 lớp. ngoài cùng đậy nylon hoặc bạt ( nhiệt độ khoảng 35 à 380C râm mát).1. Để tránh mưa và tiện cho việc chăm sóc mô nấm có thể làm giàn che cách mô nấm 10 à15 cm. 4. kích thước lớn cần tưới 2à 3 đợt/ngày ( lượng nước 1 lần tưới 0. vì lúc này sợi nấm đã phát triển ra tận phía ngoài thành mô. Tất cả các bề mặt của những mô ở mép ngoài khu vực trồng nấm cũng cần che phủ bằng lớp rơm phủ áo.Th. Chăm sóc mô nấm đã cấy giống: Tùy theo phương pháp nuôi nấm rơm ngoài trời hay trong nhà mà có cách thức chăm sóc khác nhau. Nếu tưới nước quá ẩm thì nấm dễ bị thối chân và chết ngay từ lúc nhỏ. Nấm trồng trong nhà: sau 3 ngày đầu không cần tưới nước. Lớp rơm rạ này còn tốt. cần che phủ thêm 1 lớp rơm rạ khô trên bề mặt mô nấm. những ngày tiếp theo quan sát bề mặt mô nấm thấy rơm rạ khô cần tưới nhẹ xung quanh mô nấm. Nhiệt độ mô nấm ngày đầu 38 à400C là tốt nhất. 9 . Trồng nấm rơm ngoài trời Đóng mô nấm ngoài trời thường bị các đợt mưa lớn hay nắng nóng làm hư hỏng.2. phía trên phủ rơm rạ khô.S Nguyễn Minh Khang Hình 4 Vị trí cấy meo lên mô nấm 4. Cần chú ý tưới nước đủ ẩm cho mô nấm: nếu nấm ra mật độ dày. tháo dây gỡ nylon và chuyển các cục rơm vào kệ của trại nấm. Kiểm tra nếu thấy mô nấm bị khô có thể tưới nước trực tiếp lên lớp áo nhiều lần trong ngày. chiều dày 4 – 5 cm. Ủ TƠ VÀ ĐƯA VÀO TRẠI 4.

đây chính là nụ nấm dại (nấm trứng cá) phải rắc vôi khử nấm lạ.Th. mọc sớm thì có thể pha nước vôi tưới cho dập chết tơ dại di hoặc vào ngày 7. Khi vạch mô nấm ra tơ kéo dài mảnh mai như mạng nhện.8. 9 trở đi mô nấm cần hơi ấm. ẩm độ (>80%)…Ngày 8. Như vậy. cần thoáng khí nhưng không ưa gió. người ta còn dở áo mô ra để lấy hơi sương cho mô nấm bên ngoài được ấm. sợi tơ rất nhỏ và mịn. Trồng ngoài trời ít khi tơ tơ mọc thành chùm như trong phòng nên nếu thấy tơ mọc như bông gòn. đôi khi về đêm trong những ngày nấm ra nụ. không nên làm nấm trong mùa mưa vì có thể những cơn mưa đêm sẽ làm hư hết nụ nấm và cũng không nên làm lúc trời quá lạnh. Giai đoạn này chỉ cần ẩm độ và độ ẩm độ thích hợp. Bà con cần phải chú ý các thông số về nhiệt độ cũng như về gió. * CHĂM SÓC Từ ngày 2 – 3 ngày mà thấy tơ nấm màu trắng đục mọc đầy mô thì không phải là tơ nấm rơm. Tơ nấm rơm rất trong và trắng. hàng ngày vào buổi chiều dở tấm che trong chốc lát vừa thoáng mô vừa thêm ánh sáng cho mô nấm Vào mùa nắng. từ ngày 1 đến ngày 6 là giai đoạn nuôi ủ tơ nấm.S Nguyễn Minh Khang - Việc tưới nước tương tự như nấm trồng trong nhà. Trường hợp ánh sáng chiếu trực tiếp vào mô nấm cũng không tốt. nhưng lúc ra nụ nấm nếu thiếu ánh sáng dễ làm nụ nấm bị bệnh. CHÚ Ý: Trong qua 1trình trồng nấm. không ưa tưới nước trực tiếp.9 mà thấy những núm lạ lúc đầu màu trắng vài ngài sau chuyển sang màu vàng. nắng. Vì thế. 10 . giai đoạn này rất quan trọng. ban ngày độ ẩm thường bị thiếu do nắng nóng. giai đoạn ủ meo cho tơ phát triển không cần ánh sáng.

3. Những ngày đầu chúng nhỏ như hạt tấm có màu trắng (giai đoạn đinh ghim). không để nấm dày và tiêu thụ nhanh trong 3 à 4 giờ ( muốn đề nấm qua ngày thì bảo quản ở nhiệt độ 10 à 150C) Năng suất nấm dao động 10 – 20% so với khối nguyên liệu khô (1 tấn rơm rạ cho thu hoạch khoảng 120 – 200kg nấm tươi). Từ lúc trồng đến lúc thu hoạch chỉ sau 10 – 12 ngày. để 5 à 7 phút vớt nấm ra thả vào chậu nước lạnh. Từ 7 – 8 ngày sau sẽ ra tiếp đợt hai và hái trong 3 – 4 ngày thì kết thúc 1 đợt nuôi trồng (thời gian là 25 – 30 ngày). Lúc trưởng thành giống như chiếc ô dù. Năng suất nấm cao hay thấp tuỳ thuộc vào chất lượng giống nấm. Thu hoạch nấm để bán khi nấm còn nhỏ vì trong quá trình vận chuyển và tiêu thụ nấm vẫn nở. cháo nấm. canh nấm.S Nguyễn Minh Khang 4. kỹ thuật nuôi trồng và yếu tố khí hậu đóng vai trò quyết định sự thành bại trong trồng nấm. súp nấm. 2 – 3 ngày sau lớn rất nhanh bằng quả táo.Th. thu vào giai đoạn nấm hình trứng.… trước khi ăn nên chần qua nước sôi 1à 2 phút ( định lượng 1 người lớn cần 200gram nấm/bữa ăn) + Chế biến nấm muối xuất khẩu: Đun nước sôi. Nấm ra rộ vào ngày thứ 12 – 15. đun to lửa cho sôi nhanh. Hái nấm rơm vào lúc 5 à 6 giờ sáng và chiều tối là tốt nhất. Dọn vệ sinh sạch sẽ tưới nước vôi để 3 – 4 ngày rồi trồng vụ khác. SỬ DỤNG VÀ CHẾ BIẾN NẤM RƠM + Ăn tươi: Chế biến nhiều món ăn khác nhau: xào. thả nấm tươi vào. THU HOẠCH Chu kỳ sinh trưởng và phát triển của nấm rơm rất nhanh chóng. dùng vỉ tre nén cho nấm chìm trong nước. Dụng cụ đựng nấm cần thoáng. 11 . Thu hoạch nấm dùng tay nắm đầu nấm và xoay tròn. 5.

Khi bị bệnh cần loại bỏ những mô bị bệnh ra khỏi khu vực trồng nấm. mối…) chúng nhắm sợi nấm và cây nấm. mốc vàng. Côn trùng phá hoại (chuột. đen…): Loại này nguy hiểm ảnh hưởng đến năng suất nấm rơm. 12 .Th. cứ 1 lớp nấm 1 lớp muối theo tỷ lệ 1 kg nấm + 0.3 kg muối khô mịn + 0.2 lít dung dịch muối bão hòa. đảm bảo nấm chắc. CÁCH PHÒNG CHỐNG SÂU HẠI Trong quá trình trồng nấm rơm thường xuất hiện một số vấn đề về dịch hại: Nấm dại (nấm mực): do độ ẩm nguyên liệu quá cao. khu vực nuôi trồng đã bị nhiễm mốc từ trước. đào hang. nếu để lâu hơn cần cho thêm 3 à 4kg axit citric cho 1 tấn sản phẩm nấm). hạn chế tưới nước khi chăm sóc. + Nấm sấy khô Thái nấm thành lát mỏng hoặc để nguyên quả nấm đã nứt bao đem phơi nắng hoặc sấy ở nhiệt độ 40 à 450C đến khi khô giòn ( trung bình 10kg nấm tươi cho 1. tránh nấm mốc phát triển (có thể để 1à 2 tháng.1 kg nấm khô) 6. can nhựa. Khi nấm đã đầy các dụng cụ cần phủ thếm lớp muối khô trên bề mặt để ấn chìm nấm trong nước.S Nguyễn Minh Khang Thay nước nhiều lần cho đến khi mát tay là được. cần đều chỉnh độ Ph và điều chỉnh độ ẩm nguyên liệu lúc đem trồng. gián. chum vại. Cho nấm đã chần vào các dụng cụ muối như: túi nylon. kiến.0 à1. Loại nấm này không gây hại nhưng chúng cạnh tranh dinh dưỡng của nấm rơm. Nguyên nhân bị nhiểm mốc do quá trình xử lý nguyên liệu không đạt. ăn giống nấm vừa cấy xong… Biện pháp phòng trừ là dùng các loại thuốc phun xịt ở ngoài rìa khu vực trồng nấm (chú ý là không được phun bất kỳ loại hoá chất gì lên mô nấm). Việc sử dụng hoá chất ít hiệu quả mà tốt nhất là phòng trừ bệnh từ trước khi bắt đầu trồng nấm. để nấm ra rổ cho ráo nước. Các loại nấm mốc (mốc xanh.