P. 1
Cac Bai Thi HSG Vat Ly Toan Lien Xo

Cac Bai Thi HSG Vat Ly Toan Lien Xo

|Views: 210|Likes:
Được xuất bản bởiNguyen Duc Hiep

More info:

Categories:Types, School Work
Published by: Nguyen Duc Hiep on Dec 18, 2011
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/13/2014

pdf

text

original

Sh.slobodetsky – v.a.

orlov

Các bài thi

Học sinh giỏi vật lý
Toàn liên xô Tập một

Nguyễn Thế Thành LỜI NÓI ĐẦU

THPT Cẩm Lý

Ở nước ta, việc phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có năng khiếu về Vật lý mới bắt đầu trong một số năm gần đây đang dần dần đi vào nề nếp và hứa hẹn nhiều triển vọng. Liên Xô là một trong số các nước có nhiều kinh nghiệm trong việc chọn lựa và bồi dưỡng học sinh giỏi Vật lý toàn Nga và toàn Liên bang Xô Viết. Việc chọn dịch cuốn sách này nhằm giới thiệu và cung cấp cho thầy giáo và học sinh phổ thông một tài liệu tham khảo bổ ích. Cuốn sách sẽ tạo nên cho người đọc nhiều hứng thú khi tìm hiểu các đề thi phong phú, đa dạng, gợi mở thêm sự sáng tạo, khi tiến hành giải các đề bài Vật lý khó hơn, giúp phần nâng cao chất lượng dạy và học ở các lớp phổ thông chuyên Vật lý của chúng ta. Nội dung sách trình bày tuần tự theo thời gian: kì thi tuyển học sinh giỏi vật lý ở trường Đại hoc Vật lý và Kĩ thuật Moskva (1962), trường Đại học Vật lý và Kĩ thuật Moskva và trường Đại học tổng hợp Moskva (1963); kì thi học sinh giỏi Vật lý toàn Nga lần thứ I (1965), và lần thứ II, kì thi tuyển học sinh giỏi toàn Liên Xô lần thứ I (1967) đến lần thứ XIV(1980). Mỗi kì thi, thí sinh phải trải qua hai vòng: vòng 1 giải các đề thi lý thuyết, vòng 2 giải các đề thi thực hành. Bên cạnh số thứ tự của các đề thi, tác giả có ghi trong dấu ngoặc lớp 8, lớp 9 hay lớp 10 ý nói người đọc có trình độ học vấn lớp 8, lớp 9 hay lớp 10 của Liên Xô (tương ứng với lớp 10, lớp 11 hay lớp 12 của Việt Nam) đều hiểu được.

-1-

Nguyễn Thế Thành THPT Cẩm Lý Phần cuối của sách có trình bày bài giải chi tiết để giúp người đọc dễ dàng đối chiếu, kiểm tra nhận thức của mình sau khi đã giải xong đề thi. Sách sẽ in thành hai tập. Tập một gồm các đề thi từ kì thi học sinh giỏi Vật lý ở trường Đại học Vật lý và Kĩ thuật Moskva (1962) đến kì thi học sinh giỏi Vật lý toàn Liên Xô lần thứ VII (1973). Tập hai gồm các đề thi từ kì thi học sinh giỏi Vật lý toàn Liên Xô lần thứ VIII (1974) đến lần thứ XIV (1980). Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách tới bạn đọc! NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC

-2-

Nguyễn Thế Thành

THPT Cẩm Lý

A- CÁC ĐỀ BÀI
KÌ THI HỌC SINH GIỎI TRƯỜNG ĐẠI HỌC VẬT LÝ VÀ KĨ THUẬT MOSKVA

( năm 1962, moskva) Phương án I 1. Buộc một vật nặng khối lượng m vào đầu một lò xo treo thẳng đứng có khối lượng không đáng kể. Sau đó lại buộc thêm một vật nặng có cùng khối lượng vào chính giữa lõ xo đã bị giãn. Hãy xác định chiều dài của lò xo đã bị giãn. Độ cứng của lò xo bằng k, còn chiều dài của nó ở trạng thái chưa giãn là l0. 2. Ở hai đầu và chính giữa một thanh không trọng lượng chiều dài l đặt các quả cân giống hệt nhau. Dựng thanh thẳng đứng và buông ra. Coi rằng không có ma sát giữa mặt phẳng và quả cầu phía dưới, hãy tìm vận tốc của quả cầu phía trên tại thời điểm nó va chạm voái mặt phẳng nằm ngang. Kết quả sẽ thay đổi ra sao nếu như quả cầu phía dưới có khớp giữ chặt? 3. Dây dẫn đường xe điện bị tuột và rơi nằm ngang trên mặt đất. Một người nếu đi giầy dẫn điện chỉ có thể tới gần với những bước ngắn. Còn nếu đi nbước dài thì nguy hiểm. Hãy giải thích? Phương án II 4. Một phiến khối lượng M có thể chuyển động không ma sát trên một mặt bàn nhẵn nằm ngang. Trên phiến đặt một hình hộp có khối lượng m được giữ chặt tại một mấu nhỏ O (h.1).

o m M
Hình 1

F

-3-

Nguyễn Thế Thành THPT Cẩm Lý Hỏi với giá trị cực đại nào của Mođun lực F đặt vào phiến M thì hình hộp sẽ không bị lật? 5. Kéo lệch một con lắc toán học khỏi phương thẳng đứng một góc 900 và buông ra. Tại thời điểm con lắc đi qua vị trí cân bằng, điểm treo của nó chuyển động từ trên xuống với gia tốc a . Hỏi con lắc sẽ lệch khỏi phương thẳng đứng một góc lớn nhất bằng bao nhiêu? 6. Một thanh kim loại chiều dài l, khối lượng m ở trên một mặt bàn nhẵn nằm ngang và có thể chuyển động không ma sát trên đó. buộc một sợi dây không dẫn điện vào một đầu của thanh và vắt qua một ròng rọc được giữ chặt ở mép bàn (h. 2). Treo một thanh kim loại giống hệt thanh trước vào đầu kia của sợi dây. để mặc cho cả hệ bắt đầu tự chuyển động. hãy tìm thế hiệu giữa hai đầu của từng Hình 2 thanh. Bỏ qua ma sát ở trục ròng rọc và khối lượng của sợi dây. -----------------------------------------------------------------------KÌ THI HỌC SINH GIỎI TRƯỜNG ĐẠI HỌC VẬT LÝ VÀ KĨ THUẬT MOSKVA VÀ TRƯỜNG ĐẠI HỌC TỔNG HỢP MOSKVA

(Năm 1963, M oskva) Phương án 1 7. Hai mặt phẳng nhẵn được đặt nghiêng trên mặt phẳng nằm ngang và hợp với nhau một góc 600. Hỏi phải C1 đặt một hình hộp vào chính giữa hai mặt phẳng trên như thế nào để nó nằm cân C2 C3 bằng? Bỏ qua ma sát giữa các mặt phẳng và hình hộp. C4 C5 C6 8. Tìm điện dung của hệ các tụ điện giống nhau cho trên hình 3. Điện dung của mỗi tụ là C. Hình 3 -4-

Nguyễn Thế Thành 9. Trên mặt phẳng nằm ngang đặt một phiến trên phiến này lại có 1 phiến khác khối lượng m2. Lồng dây qua hệ thống ròng rọc như hình 4. Treo một vật nặng có khối lượng M= m1+ m2 vào rồng rọc động. Với hệ thức nào giữa khối lượng m1 và m2 thì các phiến sẽ không trượt lên nhau nếu như

THPT Cẩm Lý nhỏ khối lượng m1 và m2 m1

Hình 4

M

hệ số ma sát giữa chúng bằng μ còn hệ số ma sát giữa phiến với mặt phẳng thì bằng 0? Cho biết dây không dãn và không có khối lượng, bỏ qua khối lượng của các ròng rọc và ma sát giữa các ròng rọc với ổ trục. Phương án 2 10. Có hai Diamo phát điện áp không đổi: Một máy 110 V, máy kia 240 V. Hỏi Vol kế nối vào cực “dương” của một máy và cực “âm’’ của máy kia sẽ chỉ điện áp bao nhiêu? 11. Hai khối hình hộp giống nhau được đặt trên mặt phẳng nằm ngang và được ép vào Hình 5 hai cái chặn nhờ một lò xo (h.5). Hệ sẽ chuyển động ra sao nếu bỏ một trong hai cái chặn? 12. Có một giá treo gồm một thanh nối các B khớp với nhau (h.6). Các thanh AD, BC, DE, A và CH đều liền. Căng một sợi dây giữa các C D điểm O và M. Hãy xác định sức căng T của O dây OM, nếu khối lượng của cả hệ bằng m. E
------------------------------------------------------------H M Hình 6

-5-

Nguyễn Thế Thành

THPT Cẩm Lý

KÌ THI HỌC SINH GIỎI VẬT LÝ TOÀN NGA LẦN I

13. Thuỷ tinh màu được nghiền thành bột, nom hình như hoàn toàn màu trắng. Làm thế nào để biết thuỷ tinh này trước có màu gì? 14. Bốn sợi dây dẫn giống hệt nhau được đặt chung trong một ống đi từ tầng ba lên tầng bốn của một ngôi nhà. Những sợi dây đi từ ống vào mỗi tầng gác. Những dây được đánh số ở các đầu đi vào tầng ba. cần đặt cũng những số đó ở các đầu dây đi vào tầng bốn. Nếu có một bộ nguồn Pin, một bóng đèn nhỏ, một đoạn dây dẫn ngắn và sau khi thực hiện một số phép thử ít nhất làm thế nào xác nhận được số nào ứng với mỗi một đầu dây tại tầng bốn? 15. Bóng đèn của một đèn pin dùng cho điện áp 3,5 V và cường độ dòng điện 0,28 A được mắc nối tiếp vào một một bóng đèn công suất 110W dùng với điện áp 220V. Khi đó bóng đèn pin bị cháy. Taị sao? 16. Ống dây sẽ bị lăn theo chiều nào nếu kéo nó bằng sợi dây như trên hình 7. Ma sát giữa ống dây với mặt sàn nhà rất lớn. Hình 7 17. Tại sao người đi xe đạp có thể di chuyển nhanh hơn người chạy bộ, mặc dù trong cả hai trường hợp công đều thực hiện nhờ năng lượng bắp chân của người? 18. Hai ống mao dẫn đường kính khác nhau được nhúng vào trong bình (h. 8). Nối chúng với nhau bằng một ống có khoá. Điều gì sẽ xảy ra khi _________ mở khoá? Hình 8 19. Chứng minh rằng một hòn bi không nặng và đàn hồi khi bị ném vào góc phòng sẽ bay từ đó ra theo hướng song song với hướng nó đã bị ném. -6-

Nguyễn Thế Thành THPT Cẩm Lý 20. Chứng minh rằng ở nhiệt độ không độ tuyệt đối chất rắn phải là tinh thể. 21. Vì sao đối với người thủ môn của đội bóng khó mà đá được quả bóng bằng gỗ hoặc một quả bóng bơm non bay xa trên sân cỏ? 22. Đặt nằm một đồng xu trên một mặt phẳng nằm nghiêng. Đồng xu sẽ chuyển động như thế nào nếu truyền cho nó một xung lượng nằm ngang song song với mép dưới của mặt phẳng nghiêng? 23. Hai mặt phẳng cắt nhau được tích điện đều các điện tích âm. Tại một điểm nào đó giữa các mặt phẳng đặt một nguồn phóng xạ. Hãy vẽ dạng áng chừng các quĩ đạo chuyển động của các hạt tích điện dương và âm do nguồn phát xạ. Các quĩ đạo ấy là đường gì? 24. Hai puli được liên kết với nhau bằng một dây chuyền cuaroa. Khi quay, puli bị động nâng một vật nặng lên. Khi đó một công nào đấy được thực hiện. Năng lượng cần để thực hiện công được truyền từ puli chủ động sang puli bị động qua dây cuaroa dưới dạng thế năng biến dạng đàn hồi của dây cuaroa bị kéo căng. Tuy nhiên như trên hình 9 cho thấy những phần căng của cuaroa chuyển tải năng lượng, không chuyển động từ puli chủ động sang puli bị động mà ngược lại. Vậy sự truyền năng lượng từ puli chủ động puli bị động xảy ra như thế nào? Hình 9 25. Tại sao từ trên cầu nhìn cá bơi dưới sông rõ hơn khi nhìn từ bờ sông? 26. Có hai máy biến áp lí tưởng giống hệt nhau với hệ số biến áp (tỉ số vòng dây) k = 1/3. Cuộn sỏ cấp của một trong hai máy mắc nối tiếp với cuộn thứ cấp của máy thứ hai, còn các đầu tự do của các cuộn trên thì được mắc vào lưới điện xoay chiều điện áp U0 = 100V. Cuộn thứ cấp của máy biến áp thứ nhất được mắc nối tiếp vơi cuộn sơ cấp của -7-

Nguyễn Thế Thành THPT Cẩm Lý máy thứ hai. Hãy xác định biên độ Um của điện áp xoay chiều giữa các đầu tự do của các cuộn dây này. -------------------------------------------KÌ THI HỌC SINH GIỎI TOÀN NGA LẦN II (Năm 1966, Moskva)

27. Tại sao một sợi dây đồng mảnh bị nóng chảy trong ngọn lửa của bếp hơi, còn một thanh đồng dày cũng bị nung như vậy mà không bị nóng đỏ? 28. Thanh nam châm vĩnh cửu trong ống nghe của máy điện thoại cần để làm gì? Phải thay đổi sơ đồ đường dây điện thoại như thế nào để có thể giải quyết không cần thanh nam châm đó? 29. Độ chỉ của nhiệt kế gắn phía ngoài vệ tinh từ phía bóng tối của nó phụ thuộc vào gì? 30. Giải thích vì sao một người không thể đứng trên lớp băng mỏng, nhưng có thể chạy trên đó nà không bị sụt? 31. Một tấm bảng đen có thể chuyển động với vận tốc không đổi trên một mặt bàn. Một cục phấn chuyển động trên bảng, được ném trên bảng sao cho tại thời điểm ban đầu vận tốc của cục phấn đối với bàn vuông góc với vận tốc của bảng. Vết do cục phấn để lại khi nó chuyển động có dạng gì? 32. Hai vệ tinh chuyển động theo một quĩ đạo tròn cách nhau một khoảng nào đó. Trên vệ tinh “đuổi theo’’ cho chạy trong một thời gian ngắn một động cơ, truyền cho vệ tinh một xung lượng phụ theo phương tiếp tuyến với quĩ đạo. Liệu sau đó hai vệ tinh có gặp nhau được không?

-8-

Nguyễn Thế Thành THPT Cẩm Lý 33. Mưa thu lạnh rơi suốt ngày trên phố. Trong bếp phơi nhiều quần áo đã giặt. Nếu mở củă sổ thông gió thì liệu quần áo có khô nhanh hơn không? 34. Trong số hai cây gậy dài, ngắn khác nhau, cái nào dễ giữ thăng bằng hơn trên đầu ngón tay? (h. 10). 35. Tại sao có thể đi xe đạp mà không cần giữ tay lái? 36. Người ta gắn đuôi vào chiếc diều để làm gì? 37. Hãy đánh giá thời gian va chạm đàn hồi giữa hai khối hình hộp bằng kim loại giống hệt nhau, va chạm Hình 10 vào nhau theo cạnh bên. 38. Độ rọi của ảnh của một hành tinh quan sát trong kính thiên văn, vật kính có đường kính là D= 80 mm, tiêu cự F = 800 mm sẽ thay đổi ra sao khi thay thị kính có tiêu cự F1= 50 mm bằng thị kính có tiêu cự F2= 100 mm hoặc bằng thị kính có tiêu cự F3= 25 mm? Coi đường kính con ngươi của mắt bằng α 0 = 5mm. 39. Có một Diamo loại kích thích ngoài, rôto của máy có hai cuộn dây giống hệt nhau với điện trở R. Mỗi cuộn được nối với một trong hai cực giống nhau. Mắc một trong hai cuộn vào nguồn có điện áp U. Nối cuộn kia với một điện trở r. Hỏi vận tốc quay của rôto và cường độ dòng trong mỗi cuộn phụ thuộc vào giá trị điện trở r như thế nào? 40. Một bình chứa đầy nước ở nhiệt độ 270C. Nếu như tương tác giữa các phần tử nước đột nhiên biến mất, áp suất bên trong bình trở nên bằng bao nhiêu? 41. Điểm treo của một con lắc toán học chiều dài L thực hiện dao động ngang; khi đó toạ độ x của nó biến thiên với thời gian t theo qui luật x = a. cos ωt . Coi dao động là nhỏ, hãy tìm biên độ và pha của dao động cưỡng bức của con lắc? -9-

Nguyễn Thế Thành ( Năm 1967, Moskva)

THPT Cẩm Lý

KÌ THI HỌC SINH GIỎI VẬT LÝ TOÀN LIÊN XÔ LẦN I

42. (Lớp 8) Người ta rót nước vào một cốc hình trụ. Với mức nước có độ cao nào thì trọng tâm của cốc có nước chiếm vị trí thấp nhất? 43. (Lớp 8). Làm thế nào xác định được chiều quay của động cơ của máy xay cà phê điện, nếu vỏ máy không trong suốt? 44. (Lớp 8). Một hộp kín không trong suốt chứa bên trong một mạch điện chỉ gồm toàn bộ các điện trở. Từ ba điểm của mạch này có các đầu ra 1, 2 và 3 bên ngoài hộp. Ôm kế nối với các đầu ra 1 và 2 chỉ 3 Ω ; nối với các đầu 2 và 3chỉ 5 Ω ; nối với các đầu 1 và 3 chỉ 6 Ω . Hãy vẽ những mạch mà có số bộ điện trở nhỏ nhất có thể có bên trong hộp. 45. (Lớp 8). Đối với mỗi sơ đồ trong a R số ba sơ đồ mắc biến trở R (h.11) hãy vẽ đồ thị phụ thuộc của điện trở chung R b Rc của mạch vào điện trở r của phần trái (theo hình vẽ) của biến trở (trước con R chạy). c 46. (Lớp 9). Một dây xích gồm những R lò xo ngắn giống nhau có độ cứng k và Hình 11 khối lượng m được treo ở một đầu. Dây xích sẽ bị kéo giãn ra bao nhiêu? Bỏ qua độ giãn của mỗi lò xo do tác dụng của trọng lực lên nó. 47. (Lớp 9). Trong trường hợp nào một viên đạn xuyên qua hai hộp, một chứa mật ong và một chứa nước, sẽ bay đi xa hơn: nếu nó đi qua hộp chứa mật ong trước hay nếu nó qua hộp chứa nước trước?

- 10 -

Nguyễn Thế Thành THPT Cẩm Lý 48. (Lớp 9). Hai quả tạ giống nhau bay ngược chiều về phía nhau (h.12). Chúng sẽ chuyển động ra sao sau khi va chạm? coi rằng kích thước của các quả cầu gắn ở hai đầu tạ lớn hơn so với kích thước của cả quả tạ. Va chạm của các quả cầu là hoàn toàn đàn hồi. 49. (Lớp 9). Trên một giá đỡ đặt một vật khối lượng m treo vào một lò xo có độ cứng k (h.13). Ở thời điểm ban đầu lò xo không bị giãn. Cho giá đỡ bắt đầu rơi v xuống phía dưới với gia tốc a. Sau thời gianbao nhiêu thì giá đỡ rời khỏi vật? Độ giãn cực đại của lò xo sẽ bằng bao nhiêu? v2 50. (Lớp 9). Đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của thể Hình 12 tích một vật vào nhiệt độ trong khoảng từ 00C đến nhiệt độ t1 là một đường parabol, khi t = t1 chuyển thành đường thẳng, không phải là tiếp tuyến vối parabol k (h.14). Hệ số giãn nở nhiệt của vật đó phụ thuộc vào nhiệt độ khi t < t1 và t > t1 như thế nào?Có thể nói gì về hệ số giãn nở của vật được khảo sát khi t = t1? m 51. (Lớp 9). Nhiệt hoá hơi của chất lỏng và Hình 13 hệ số (suất) căng mặt ngoài phụ thuộc vào V nhiệt độ như thế nào? Hãy lý giải vấn đề bằng lý thuyết. 52. (Lớp 10). Dòng điện trong mạch xôlênôit sẽ thay đổi ra sao nếu kéo giãn thẳng hai đầu 0 t0C thật nhanh? (h.15) t1 53. (Lớp 10). Chứng minh rằng một chùm tia sáng song song đi vào một quả cầu thuỷ tinh không thể ló ra khỏi quả cầu đó một cách song song. - 11 Hình 14

Hình 15

Nguyễn Thế Thành THPT Cẩm Lý 54. (Lớp 10). Ở giữa một tụ điện phẳng, tích điện tới điện áp U, có một quả cầu kim loại nhỏ bán kính r. Trên quả cầu sẽ xuất hiện một điện tích bao nhiêu nếu nối nó bằng một sợi dây với mọt trong hai mặt phẳng của tụ điện? Bỏ qua sự phân bố lại điện tích dọc các bản của tụ điện do ảnh hưởng của quả cầu. 55. (Lớp 10). Ta sẽ thu được thê hiệu lớn nhất bằng bao nhiêu khi có một bộ pin với suất điện động bằng ε và hai tụ điện không rò giống nhau. 56. (Lớp 10). Trong hệ trình bày trên hình 16, vật A có khối lượng M có thể trượt không ma sát theo đường ray. Tại thời điểm ban đầu, người ta kéo lệch một vật nặng treo bằng một sợi dây khỏi phương thẳng đứng một góc α và buông ra. Tính khối lượng m của vật nếu góc hợp bởi dây với đường thẳng đứng không thay đổi khi hệ chuyển động?
Hình 16 A

α

m

KÌ THI HỌC SINH GIỎI VẬT LÝ TOÀN LIÊN XÔ LẦN II

( Năm 1968, Moskva) Vòng đầu 57. (Lớp 8). Người ta rót một chất lỏng có khối lượng riêng ρ vào một bình hình trụ đặt thẳng đứng, diện tích đáy bình là S. Mức chất lỏng trong bình sẽ thay đổi bao nhiêu, nếu thả vào bình một vật có khối lượng m hình dạng bất kì, không đồng nhất, bên trong rỗng và không chìm được. 58. (Lớp 8). Rót nước ở nhiệt độ t1 = +150C vào nhiệt lượng kế có khối lượng m1 = 0,5 kg. Thả trong nước một cục nước đá khối lượng

- 12 -

Nguyễn Thế Thành THPT Cẩm Lý 0 m2 = 0,5 kg có nhiệt độ t2 = - 10 C. Hãy tìm nhiệt độ của hỗn hợp sau khi cân bằng nhiệt được thiết lập. Nhiệt dung riêng của nước là c1 ≈ 4,2.103 J/kg. độ, nhiệt dung riêng của nước đá là c2 ≈ 2,1.103 J/kg. độ, nhiệt nóng chảy riêng của nước đá λ ≈ 3,3.105 J/kg. 59. (Lớp 8). Trên quang trục chính của một thấu kính hội tụ có một điểm sáng đặt ở khoảng cách d > 2F (F là tiêu cự của thấu S kính). Cắt thấu kính làm hai F 2F nửa và tách chúng ở một khoảng cách nào đó (H.17). Ta sẽ quan sát được ảnh của S F 2F điểm sáng ra sao? Hình 17 60. (Lớp 8). Mắc một mạch điện theo sơ đồ như hình 18. Vôn kế mắc song song với điện trẳ r1 = 0,1 Ω . 110V Thế hiệu trên các đầu nút của nguồn được giữ không đổi và bằng 110V. Hãy r1 r2 tìm tỉ số cường độ dòng điện đi qua Vôn kế và cường độ dòng điện đi qua điện trở V Hình 18 r2 = 0,6 Ω . 61. (Lớp 8). Tại sao trong tháng ba độ dài của một ngày thay đổi nhanh hơn là trong tháng chạp? 62. (Lớp 8). Chứng minh rằng trong khí quyển đẳng nhiệt, lực nâng của một khí cầu có vỏ đàn hồi không phụ thuộc vào độ cao của khí cầu với bất kì định luật biến đổi áp suất theo độ cao nào. 63. (Lớp 9). Một người chạy trên một băng chuyền vô hạn quấn trên hai con lăn nằm ngang, ma sát ở các ổ trục được bỏ qua (h. 19). Theo - 13 -

Nguyễn Thế Thành THPT Cẩm Lý định luật bảo toàn động lượng, khối tâm của hệ “người – băng chuyền” giữ không đổi. Nhưng vì vị trí khối tâm của băng chuyền không thay đổi nên cả vị trí khối tâm của người cũng phải giữ không thay đổi với Trái Đất. Tuy nhiên, thực nghiệm chứng tỏ rằng người có thể chạy ra Hình 19 khỏi băng chuyền được, hãy giải thích hiện tượng đó. 64. (Lớp 9). Một người khối lượng m phải tác dụng một lực F bằng bao nhiêu để xê dịch một cái hòm có khối lượng M? Hệ số ma sát của người và hòm với mặt đất là như nhau và bằng μ . Coi rằng M > m. 65. (Lớp 9 - 10). Người ta quấn hai lò xo bằng hai đoạn dây thép giống hệt nhau. Đường kính của vòng lò xo thứ nhất là d, của lò xo kia là 2d. Dưới tác dụng của một vật nặng, lò xo thứ nhất bị giãn thêm 1/10 chiều dài của nó. Hỏi dưới tác dụng của cùng vật nặng đó, lò xo thứ hai sẽ bị giãn thêm một phần bao nhiêu chiều dài của nó? 66. (Lớp 9 - 10). Thả nổi một xoong con chứa nước chưa đun vào trong một xoong lớn chứa nước đã đun sôi. Đặt xoong lớn lên bếp lò. Khi đó nước trong xoong con bắt đầu sôi nhanh hơn nước trong xoong lớn. Hãy giải thích thí nghiệm này? 67. (Lớp 10). Cường độ điện trường trong sóng điện từ có tần số ω = 2.1016s-1, được biến điệu theo biên độ có tần số Ω = 2.1015s-1, biến thioên với thời gian theo định luật E = a(1 + cos Ωt ) cos ωt (trong đó a là hằng số). Hãy xác định năng lượng các electron được sóng điện từ trên bứt ra từ các nguyên tử khí Hiđro có năng lượng ion hoá Wi = 13,5 eV. Nguyên tử hấp thụ ánh sáng đơn sắc từng lượng một - 14 -

Nguyễn Thế Thành THPT Cẩm Lý (lượng tử) năng lượng hω ( trong đó h = 1,05.10 −34 Js là hằng số Plank). 68. (Lớp 10). Đặt một điện tích điểm q ở khoảng cách R tính từ tâm của một quả cầu kim loại không tích điện. Hãy xác định điện thế của quả cầu? 69. (Lớp 10). Ta đã biết có thể phóng một vệ tinh nhân tạo của Trái Đất nằm cố định trên trên cùng một điểm địa lý của Trái Đất. Liệu có thể phóng một vệ tinh saop cho nó thành cố định đối với các ngôi sao được không? Vòng hai 70. (Lớp 8). Có thể xác định khối lượng riêng của một hòn đá có hình dạng bất kì như thế nào? Xác định khối lượng riêng của hòn đá. Dụng cụ và vật liệu: lực kế, hòn đá, bình nước. 71. (Lớp 8). Khi không có cân, làm thế nào xác định được khối lượng riêng của một chất lỏng mà chỉ có một ống trụ để đo có khối lượng đã biết? Dụng cụ và vật liệu: Ống trụ để đo có khối lượng đã biết, chất lỏng cần khảo sát, bình nước. 72. (Lớp 8). Cho một Ampe kế, một Vol kế, một nguồn nuôi, một cái điện trở có giá trị chưa biết và các dây nối. Làm thế nào đo được giá trị của điện trở với độ chính xác cao nhất? Hãy làm việc đó. 73. (Lớp 8). Hãy so sánh độ dẫn điện của hai sợi dây có kích thước giống nhau nhưng làm bằng chất liệu khác nhau. Dụng cụ: hai sợi dây kích thước giống nhau làm bằng các chất khác nhau, thước và sáp. 74. (Lớp 8). Tính toán và dùng giấy báo làm một quả cầu nâng chứa đầy không khí nóng (quả cầu có thể có hình dạng bất kì). Khối lượng - 15 -

Nguyễn Thế Thành THPT Cẩm Lý 3 riêng của không khí khí quyển là ρ 0 = 1,3kg / m , khối lượng riêng

của không khí nóng: ρ1 = 1,0kg / m 3 . Hỏi kích thước của quả cầu được chế tạo phải như thế nào? 75. (Lớp 9). Trên mặt nước có một con thuyền đứng yên. Một người đi từ đuôi thuyền đến mũi thuyền. Hỏi thuyền sẽ chuyển động như thế nào nếu lực cản chuyển động tỉ lệ với vận tốc của thuyền? 76. (Lớp 9). Khi quan sát một chiếc thuyền do một tàu lai dắt, ta có thể nhận thấy dây cáp tàu lai không phải lúc nào cũng bị kéo căng. Tại sao? Lực căng của dây cáp biến đổi như thế nào khi tàu lai thuyền? Giả sử công suất của tàu lai là không đổi. 77. (Lớp 9). Một chất khí được chứa trong một xilanh dài có thành cách nhiệt. Dùng một pittông cách nhiệt đậy kín xilanh. Người ta truyền cho pittông một vận tốc không đổi một cách tức thời. Nhiệt độ chất khí sẽ thay đổi ra sao? Sự biến thiên nhiệt độ chất khí phụ thuộc vào vận tốc của pittông như thế nào? 78. (Lớp 9 - 10). Hai chiếc tàu thuỷ chuyển động ngược chiều về phía nhau. Một trong hai tàu phát ra các xung âm kế tiếp với tần sốν . Hỏi các xung đó tới tàu thứ hai với tần số ν ’ bằng bao nhiêu nếu vận tốc của các tàu đối với nước là v? Vận tốc của âm trong nước là c. 79. (Lớp 10). Nếu nhìn ngang một ống mao dẫn có bán kính ngoài R thì bán kính trong biểu kiến của giọt nước bằng r. Bán kính thực r0 của giọt nước là bao nhiêu? Chiết suất của thuỷ tinh là n. 80. (Lớp 10). Rót một chất lỏng vào một bình hình trụ cao. Trên mặt chất lỏng đặt một pittông không dẫn nhiệt. Các thành bình đều cách nhiệt, và qua đáy bình người ta truyền nhiệt cho chất lỏng, trong đó nhiệt lượng truyền trong một đơn vị thời gian là không đổi. Hỏi

- 16 -

Nguyễn Thế Thành THPT Cẩm Lý chiều cao mà pittông được nâng lên phụ thuộc vào thời gian ra sao, nếu nhiệt được truyền một cách đủ chậm. 81. (Lớp 10). Một hạt mang điện bay cách xa một lưỡng cực điện (là một cặp điện tích trái dấu +q và –q đặt gần nhau) sẽ bị lệch về phía nào? Vận tốc của hạt ban đầu song song với lưỡng cực điện (góc lệch là nhỏ).
KÌ THI HỌC SINH GIỎI VẬT LÝ TOÀN LIÊN XÔ LẦN III

(Năm 1969, Alma- Ala)
Phương án 1 82. (Lớp 8). Trong một chùm đèn gồm một số lớn các đèn nhỏ giống nhau, mỗi đèn dùng với thế hiệu 12V, có một đèn đã bị cháy. Một học sinh nhận xét rằng nếu thay bóng đèn cháy đó bằng một bóng đèn dùng ở thế hiệu 6,3V thì bóng đèn này không bị cháy. Còn nếu mắc một bóng đèn khác cũng vẫn dùng với thế hiệu 12V thì nó sẽ bị cháy. Có thể giải thích điều này như thế nào? 83. (Lớp 8). Người ta chứa nước trong ba bình thông nhau hình trụ, trục của chúng cách đều nhau một khoảng bằng a (h.20). Trong tất cả các bình, mặt nước được đậy bằng các pittông có bề dày giống nhau và cùng làm bằng một chất liệu. Đặt lên các trục thẳng đứng của các pittông một thanh rất nhẹ. Hỏi phải gắn một vật nặng ở điểm nào của thanh để cho cân bằng không bị phá vỡ và vị trí của thanh không bị thay đổi. Đường kính của các bình được ghi trên hình vẽ. a a 84. (Lớp 8). Một vật có khối lượng M = 2kg và thể tích V = 10-3m3 nằm trong hồ nước d2 d3 ở độ sâu h0 = 5m. Phải thực hiện một công d1

bằng bao nhiêu để nâng nó lên độ cao H = 5m trên mặt nước? Liệu khi đó công thực hiện có - 17 -

Hình 20

Nguyễn Thế Thành THPT Cẩm Lý bằng độ biến thiên thế năng của vật hay không? 85. (Lớp 8). Một quang hệ cho một ảnh thực của vật. Liệu có thể tìm được vị trí của một thấu kính phân kì có tiêu cự 1m sao cho khi đó ảnh vẫn là thực và trở thành lớn gấp ba lần được không? Hãy giải bài toán bằng phép dựng hình. 86. (Lớp 9). Người ta bật nút mạnh một cái chai limôriat (nước chanh), khi đó có rất nhiều bọt có đường kính khác nhau được tạo thành. Vì sao sau đó một thời gian khi đã đặt chai lên bàn, ở trên mặt nước các hạt bọt lớn lại phân bố ở trên các hạt bọt nhỏ? 87. (Lớp 9). Tìm áp suất ở trong mỗi hành tinh bán kính R, nếu chất lỏng là không nén được và có mật độ ρ . Thể tích hình cầu bán kính
4 R được tính theo công thức: V = πR 3 . 3 88. (Lớp 9). Có một cái ngắt điện và hai bóng đèn điện, ngoài vỏ của một trong hai bóng ghi 75W, 220V còn trên bóng kia ghi 15W, 220V. Thiết lập sơ đồ điện thoả mãn các điều kiện sau đây: khi đóng mạch thì chỉ bóng 75W sáng, còn khi ngắt mạch thì bóng này tắt còn bóng công suất 15W sáng. Vẽ sơ đồ và giải thích nguyên lý hoạt động của sơ đồ. 89. (Lớp 9 - 10). Hai quả cầu được treo cạnh nhau bằng các sợi dây có chiều dài bằng nhau (h.21). Kéo lệch quả cầu bên trái một góc α và thả nó ra. Sau khi α va chạm vào nhau quả cầu bên trai dừng lại còn quả cầu bên phải lệch một góc β . Hỏi quả cầu bên trái sẽ lệch một góc bằng bao nhiêu sau lần va chạm thứ hai? Coi rằng cứ sau mỗi va chạm, có cùng một phần thế năng biến dạng của các quả cầu chuyển thành nhiệt.

Hình 21

- 18 -

Nguyễn Thế Thành THPT Cẩm Lý 90. (Lớp 9 - 10). Một viên gạch rơi từ độ cao 1m vào một quả bóng quần vợt và nảy lên gần như cũng 1m. Hỏi quả bóng sẽ nảy lên một độ cao bao nhiêu? 91. (Lớp 10). Để đốt nóng 1kg một chất khí chưa biết ở áp suất không đổi lên 10K, cần 912J, còn để đốt nóng ởp thể tích không đổi là 649J. Đó là chất khí gì? 92. (Lớp 10). Rôto của hai động cơ điện một chiều giống nhau có chung trục và được nối cứng với nhau. Mắc vào các cuộn dây của các rôto những nguồn điện giống nhau có suất điện động bằng ε . Khi đó vận tốc góc quay của các rôto khi động cơ làm việc không tải là ω0 . Nếu hãm hoàn toàn các động cơ thì cường độ dòng điện trong các rôto là I 0 . Đảo một trong các nguồn sao cho mômen quay của các động cơ trở thành ngược chiều nhau. Hỏi phải đặt một mômen quay bằng bao nhiêu vào các rôto đã nối với nhau để cho chúng quay với vạn tốc ω cho trước? Bỏ qua ma sát trong các động cơ, từ trường của stato được tạo bởi một nam châm vĩnh cửu. 93. (Lớp 10). Trên lắp một cái hòm đậy kín có chiều cao h = 1m có một lỗ tròn. Độ rọi của đáy hòm phía dưới lỗ sẽ thay đổi như thế nào nếu đặt ở lỗ một thấu kính 1Diop. Hòm được đặt ngoài trời có một lớp mây đều che phủ.

- 19 -

Nguyễn Thế Thành

THPT Cẩm Lý

- 20 -

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->