I.

ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong đời sống hằng ngày, đằng sau các hiện tượng muôn hình, muôn vẻ, con người dần dần nhận thức được tính trật tự và mối liên hệ lặp lại giữa các sự vật hiện tượng hình thành nên quy luật với tư cách là phạm trù sự liên hệ của các sự vật và các chính thể của chúng. Các quy luật của tự nhiên, xã hội, tư duy đều mang tính khách quan do con người không thể tạo ra hoặc xóa bỏ chúng mà chỉ nhận thức và vận dụng chúng vào thực tiễn. Quy luật từ những sự thay đổi về lượng dẫn tới sự thay đổi về chất và ngược lại là một trong ba qui luật của phép biện chứng duy vật cho biết phương hướng tả khuynh và hữu khuynh. Ba tình huống thực tiễn về, tự nhiên, xã hội, tư duy sẽ cho thấy rõ hơn về sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và sau quá trình tích lũy đủ về lượng sẽ tạo ra chất mới và quay trở lại tác động đến lượng. II. NỘI DUNG A. Khái niệm cơ bản 1. Quy luật Khái niệm quy luật là một phạm trù dùng để chỉ mối liên hệ khách quan, bản chất lặp đi lặp lại giữa các mặt, các yếu tố, các thuộc tính bên trong một sự vật hay giữa các sự vật, hiện tượng với nhau. 2. Lượng Khái niệm lượng dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật về các phương diện: số lượng các yếu tố cấu thành, quy mô của sự tồn tại, tốc độ, nhịp điệu của các quá trình vận động, phát triển của sự vật. 3. Chất khái niệm chất dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật hiện tượng; là sự thống nhất hữu cơ các thuộc tính cấu thành nó, phân biệt nó với cái khác . 4. Độ Khái niệm về độ là phạm trù triết học dùng để chỉ mối quan hệ quy định lẫn nhau giữa chất và lượng làm cho sự vật vẫn là nó, biến thành sự vật khác
1

đồng thời cũng là điểm khởi đầu cho một giai đoạn mới. Sự vận động. Mặc dù bất kì sự thay đổi về lượng nào cũng ảnh hưởng tới trạng thái tồn tại của sự vật. Trong mối quan hệ giữa chất và lượng thì chất là mặt tương đối ổn định. Quá trình tác động đó diễn ra liên tục làm cho sự vật không ngừng phát triển và biến đổi. B. sự thống nhất giữa chất và lượng tồn tại trong một độ nhất định khi sự vật còn là nó chưa trở thành cái khác. Bước nhảy Là sự kết thúc một giai đoạn vận động phát triển. Chỉ khi nào lượng biến đổi đến một giới hạn nhất định( điểm nút). chất mới ra đời tác động trở lại sự thay đổi của lượng mới. không phải sự thay đổi nào về lượng nào cũng dẫn tới sự thay đổi về chất ngay tức khắc. Cứ như vậy quá trình vận động. thì mới dẫn tới sự thay đổi về chất. NỘI DUNG CHÍNH Mọi hiện tượng đều là sự thống nhất giữa lượng và chất. phát triển của sự vật bao giờ cũng dẫn đến sự thay đổi về lượng. Như vậy lượng biến đổi đến điểm nút thì diễn ra bước nhảy. còn lượng là mặt biến đổi hơn. Song. là sự gián đoạn trong quá trình vận động. sự thay đổi dần dần về lượng trong khuôn khổ của độ tới điểm nút sẽ dẫn tới sự thay đổi về chất của sự vật thông qua bước nhảy. phát triển liên tục của sự vật. chất mới ra đời thay thế cho sự vật cũ nhưng rồi những lượng mới này lại tiếp tục biến đổi đến điểm nút mới lại xảy ra bước nhảy mới. 5. 6. hiện tượng đều là một thể thống nhất của hai mặt đối chất và lượng và chúng có quan hệ hữu cơ với nhau. phát triển của sự vật diễn ra theo cách thức từ những thay đổi về lượng dẫn đến 2 . Mối quan hệ biện chứng giữa lượng và chất Từ những sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất. Điểm nút -Khái niệm điểm nút là phạm trù triết học dùng để chỉ thời điểm mà tại đó sự thay đổi về lượng đã đủ làm thay đổi về lượng trước đó gây ra. Mỗi sự vật.chỉ khoảng giới hạn mà trong đó sự thay đổi về lượng chưa đủ làm thay đổi về chất của sự vật.

)… quá trình này càng xảy ra nhanh chóng. nhưng nếu điều kiện có gió thì quá trình sẽ được xảy ra mạnh mẽ hơn. lượng nước xảy ra sự chuyển hóa từ thể lỏng sang thể hơi này tùy vào từng điều kiện cụ thể: khi nhiệt độ ở vào khoảng từ trên không độ C đến khoảng 200C thì quá trình bốc hơi lúc này diễn ra rất chậm. con người quan sát bầu trời nhìn thấy những đám hơi nước này đã gọi chúng là đám mây.libi. phát triển Sự tác động trở lại của chất đối với lượng khi có chất mới sinh ra nó không tồn tại một cách thụ động mà có sự tác động trở lại đối với lượng được biểu hiện thêm với nó để có sự thống nhất giữa chất và lượng. Sau khi nước bốc hơi khỏi bề mặt lên đến độ cao nhất định (khoảng ) hơi nước dần dần ngưng tụ lại thành từng đám. Các đám mây hơi nước này được gió thổi qua nhiều nơi. suối trên bề mặt trái đất. ở những nhiệt độ cao sự bốc hơi này có thể được nhìn thấy bằng mắt thường đặc biệt là ở những vùng quanh năm nắng nóng như sa mạc(sahara.…hơi nước sẽ chuyển thành nước và 3 . nhảy vọt trong sự vận động. hồ. hoang mạc(…. Khoảng từ 20 0C trở lên. sông. biển…hơi nươc gặp nhiệt độ ở mặt thoáng bề mặt sẽ chuyển từ thể lỏng sang thể hơi. gió .tại những nơi này ban ngày lượng nước ngọt bốc hơi gần như hết.…). lưọng nước bốc hơi rất ít do nhiệt độ thấp. nếu gặp điều kiện thuận lợi như nhiệt độ hạ xuống so với lúc trước. Sự quy định này có thể được biểu hiện ở qui mô và mức độ phát triển của lượng. Tình huống thứ nhất: lĩnh vực tự nhiên Trên mặt nước của tất cả các ao. 1.hồ . đó là quá trình thống nhất giữa tính tuần tự dẫn đến liên tục với tính gián đoạn. đó là do khi còn là giọt nước trên mặt ao.sự thay đổi về chất một cách vô tận. sông. trong điều kiện bình thường luôn luôn xảy ra một quá trình: bay hơi nước. Hơi nước trong điều kiện bình thường (mặt nước không bị đóng băng) có xu hướng bốc lên khỏi mặt nước. sự bốc hơi của nước ngày càng xảy ra mạnh mẽ hơn. suối. cho đến khi nó tích tụ một lượng hơi nươc tối đa có thể. từ khoảng nhiệt độ này nước chuyển từ thể lỏng sang thể hơi nhanh hơn.

nhiệt độ phải phù hợp tức là để tạo thành giọt nước thì đám mây đó phải có một nhiệt độ hạ xuống thấp hơn nhiệt độ trước đó…như vậy trong suốt quá trình hình thành mây. tuy nhiên không phải sự thay đổi về lượng bất kì nào cũng dẫn đến sự thay đổi về chất. quá trình đó phải xảy ra dần dần. không phải cứ tập hợp một vài hơi nước nhỏ nhoi là đã đủ để tạo thành một đám mây tạo thành mưa. chưa chuyển hóa thành sự vật và hiện tượng khác( hơi nước chuyển thành giọt nước. Muốn hình thành một cơn mưa dù nhỏ hay lớn đều phải bắt đầu từ những hơi nước nhỏ bé nhất.những giọt nước này lại rơi trở lại mặt đất. Bởi ở trong một giới hạn nhất định sự thay đổi về lượng chưa dẫn đến sự thay đổi về chất. hay nói cách khác độ chính là giới hạn mà sự thay đổi về lượng chưa làm chất thay đổi. đủ để tạo thành một cơn mưa dù nhỏ hay lớn mà còn cần rất nhiều thứ nữa chẳng hạn như: gió để đưa những hơi nước lại gần nhau. Bất kì sự vật. mưa có rất nhiều lần kích thước đám mây thay đổi (sự thay đổi về lượng của đám mây) do sự tăng thêm hoặc giảm bớt của lượng hơi nước những không làm thay đổi bản chất của đám hơi nước đó(chất của đám mây). Kết thúc một chu trình của vòng tuần hoàn nước. hiện tượng nào cũng là một thể thống nhất giữa 2 mặt chất và lượng. Sự thay đổi về lương tất yếu dẫn đến sự thay đổi về chất của sự vật hiện tượng. Đó chính là sự thống nhất giữa chất và lượng. Hai mặt đó không tách rời nhau mà tác động lẫn nhau một cách biện chứng. hình thành cơn mưa ). biến đổi của sự vật. những đám mây được hình thành một cách biện chứng. sự vật.hiện tượng(đám mây hơi nước) vẫn còn là nó.sự vận động. Mọi sự thay đổi của chất . Nhưng đến một giới hạn khi mà đám mây hơi nước đó hội tụ đủ những yếu tố cần thiết cho quá trình chuyển hóa của mình thì đám hơi nước đó sẽ chuyển từ thể hơi sang thể lỏng và rơi xưống dưới dạng giọt. Khoảng giới hạn mà trong đó sự thay đổi về lượng hơi nước chưa làm thay đổi chất của đám mây đó chính là độ. Không chỉ là lượng hơi nước phải đủ ở một mức tối thiểu để có thể tạo thành không phải một giọt nước mà là nhiều giọt nước. tích lũy đủ nhiều yếu tố. hiện tượng thường bắt đầu từ sự thay đổi về lượng.Trong quá trình tích tụ hơi nước để tạo thành một đám mây hơi nước như thế. bởi vậy trong giới hạn của độ(trong khoảng hôi tụ đầy đủ lượng).đó chính là sự chuyển hóa từ chất này sang chất khác. không có hơi 4 .

từng thành phần trong đó cũng luôn luôn phát triển theo những quy luật riêng của chính mình bên cạnh những quy luật của cả giới tự nhiên trong suốt lịch sử phát triển thế giới. từ hơi sang thể lỏng – đó là bước nhảy toàn bộ đối với đám mây. Giới hạn khác của của một đám mây hơi nước chính là khi nó hội tụ đủ những yếu tố cần thiết như lượng hơi nước. hiện tượng. Đó là điều tất nhiên của tự nhiên. Đi theo dòng chảy thời gian. mọi vật đều đang chuyển hóa.giới hạn cũ và giới hạn mới. Từ những thay đổi trong những bước nhảy cục bộ như vậy dần dần giới tự nhiên đã biến đổi dần dần. Những đám mây chuyển thành cơn mưa. tiếp tục quá trình vận động và phát triển. Thời điểm mây chuyển thành một cơn mưa đó hay khoảnh khắc chất này chuyển hóa thành chất khác chính là điểm nút. những hạt mưa rơi xuống. đánh dấu một thời kì mới. vượt qua nó để chuyển hóa thành chất khác. luôn không ngừng vận động tiến hóa mới. hơi nước chuyển thành mưa.một giai đoạn vận động của một thành phần của tự nhiên nhưng đồng thời cũng bắt đầu một quá trình. Giới tự nhiên tồn tại khách quan. nó đã thực hiện một bước nhảy với những điều kiện nhất định tất yếu.nước đầu tiên sẽ không có nhưng hơi nước tiếp theo. dù quá trình tích lũy lượng có lâu đến đâu cũng sẽ tiến đến giới hạn của độ. nhiệt độ. một bước nhảy lớn với chính nó. phát triển mình từ những mâu thuẫn nội tại bên trong dưới sự tác động của các yếu tố bên ngoài. thực hiện bước nhảy chuyển hóa. gió…khi đó đám mây đó sẽ chuyển thành một cơn mưa. 5 . Trong tình huống này bước nhảy là sự chuyển hóa của trạng thái của nước. Đó là sự chuyển hóa tất yếu trong quá trình phát triển của sự vật. Những thay đổi trong quy mô của một đám mây nhất thời không làm thay đổi chính nó nhưng chinh từ những sự thay đổi đó mà đã dẫn đến sự việc thực hiện bước nhảy. Trong tự nhiên có vô vàn những hiện tựợng tự nhiên khác nhau nhưng tất cả đều đang vận động. một giai đoạn vận động khác của nó. vạch dấu giữa hai giới hạn. chất này đã chuyển thành chất khác. Khi đạt tới điểm nút. kết thúc một quá trình. phát triển bằng cách tích lũy những lượng cần thiết để đạt tới điểm nút của mình. Điểm nút là khoảnh khắc của mỗi giới hạn là điều mà mỗi quá trình vận động và phát triển đều sẽ tiến tới. nhưng chỉ là một bước nhảy cục bộ trong toàn giới tự nhiên mà thôi.

2. đến một mức đủ lớn để trở thành dòng sông. tất cả các sự vật đều phải trải qua quá trình tích lũy(quá trình thay đổi về lượng) như: cây cối tích lũy năng lưọng qua quá trình quang hợp. lớn thì phải đuợc hợp thành từ càng nhiều dòng suối nhỏ hơn. Trong đó.kìm hãm quá trình phát triển . Quá trình từ sự thay đổi về lượng dẫn đến quá trình thay đổi về chất không chỉ xảy ra trong tự nhiên mà nó còn xảy ra trong cả xã hội và tư duy. Muốn tạo được những cơn mư thì phải biết quý từng giọt nước. dần dần trong quá trìng sinh trưởng trong quá trình đồng hóa chúng lại phân giải để tạo ra ngăng lượng nhằm nuôi sống cái cây đó và để lớn lên. muốn rừng cây che bóng mát thì phải biết quý từng mầm cây. là những chặng đường phát triển của cách mạng Việt nam. Tất cả các thành phần trong tự nhiên đều có sự vận động. chuyển hóa của tất cả tự nhiên. Tự nhiên khởi nguồn của mọi sự vật. chủ chương. nhưng nếu đã đủ lượng mà không thực hiện “bước nhảy” thì sẽ uổng phí và làm ảnh hưởng đến những quá trình khác. lực lượng…còn yếu tố “chất” là những 6 . chậm). đường lối cách mạng. Có thể thấy. tổng hợp xenlulozơ. Quá trình phát triển của tự nhiên đã đúc rút cho chúng ta những điều thật giản đơn về hình thức nhưng ẩn chứa bên trong là những điều cực kì quan trọng. trong các cuộc cách mạng thì yếu tố “lượng” chính là thời cơ. cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một điển hình.Một khi chưa tích lũy đủ thì không thể tạo thành cơn mưa làm mát mà chỉ tạo nên hi vọng vô nghĩa về cơn mưa thôi.từ những kỉ nguyên cổ đại với các rừng quyết và dương xỉ khổng lồ đến những rừng cây như hiện nay. phát triển dù với mức độ khác nhau(nhanh.. toàn bộ. lớn . hiện tượng.. hẹp) … Trong những điều kiện khác nhau thì mỗi sự vật có sự chuyển hóa riêng của chính mình nhưng để có thể chuyển hóa hay phát triển trong thế giới. quy mô khác nhau(cục bộ. từ cây sinh sản đơn bào đến những loại cây có quy trình phát triển phức tạp và đa dạng như hiện nay. trở thành câylớn hơn hoặc ra hoa tạo quả…hoặc dòng sông muốn trở nên to. Tình huống thứ 2: lĩnh vực xã hội Một tình huống nữa trong lĩnh vực xã hội thể hiện rất rõ nét “Quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại”.

ở một giới hạn nhất định mà tại đó sự thay đổi về lượng chưa dẫn đến sự thay đổi căn bản về chất của sự vật thì được gọi là “độ”. Đảng ta xác định nhiệm vụ hàng đầu là tập trung đánh đuổi kẻ thù còn lại trước mắt – phát xít Nhật. tình hình thế giới có nhiều thay đổi. tuy nhiên. tổ chức lực lượng còn hạn chế…. 7 . chưa chuyển hóa thành sự vật. xây dựng các lực lượng chính trị. thắng lợi mà cuộc cách mạng đó đạt được. hiện tượng vẫn còn là nó. Tuy nhiên. căn cứ địa cách mạng.kết quả. trong suốt 15 năm ấy. đang còn nặng về đấu tranh giai cấp. trong nước. tất yếu sẽ đưa đến sự thay đổi về chất. Khi lượng thay đổi đến một giới hạn nhất định – “điểm nút”. trong giới hạn độ. cách mạng nước ta mặc dù xuất hiện rất nhiều các phong trào yêu nước như “phong trào 1930-1931” với đỉnh cao là Xô Viết . hoàn cảnh lịch sử cụ thể của dân tộc. Đảng Cộng Sản Đông Dương lãnh đạo đấu tranh cách mạng. khu căn cứ Cao – Bắc – Lạng (Việt Bắc) …. Nhật tiến hành đảo chính Pháp. và cao trào kháng Nhật cứu nước 1939-1945…. chưa đánh giá đúng khả năng cách mạng của một bộ phận tư sản dân tộc. sự vật. Như vậy. đường lối cách mạng của Đảng chưa thật sự phù hợp với điều kiện. đấu tranh rút ra bài học kinh nghiệm. lực lượng vũ trang … như khu căn cứ Bắc Sơn – Võ Nhai. cuộc vận động dân chủ 1936-1939. Khi “thời cơ ngày năm có một” đã đến thì tức là cuộc cách mạng đã đạt đến “điểm nút”. binh biến Đô Lương…đều chưa giành được thắng lợi. vấn đề giải phóng dân tộc vẫn chưa được đặt lên hàng đầu. Đầu tháng 8 năm 1945. hiện tượng khác. Do đó. các phong trào cách mạng như khởi nghĩa Nam Kì. các cuộc khởi nghĩa lần lượt đi tới thất bại. đề ra hai nhiệm vụ dân tộc và dân chủ. Phát xít Nhật đầu hàng đồng minh vô điều kiện.Nghệ Tĩnh. quá trình tích lũy về lượng chưa đủ để làm thay đổi về chất. Nói tóm lại. Có thể nói đây là sự chuẩn bị cho tổng khởi nghĩa. hay cũng chính là sự tích lũy về “lượng”. tức là chỉ dừng lại ở mức độ chuẩn bị về tổ chức. Vì thế Đảng ta quyết định thực hiện “bước nhảy”. vẫn chưa đi đến thắng lợi một cách hoàn toàn. Trong mối quan hệ giữa lượng và chất ấy. Trong khoảng 15 năm (từ năm 1930 đến khoảng đầu năm 1945).

Vận dụng chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” cùng với việc căn cứ vào tình hình cụ thể của địa phương mình. Sự thay đổi về chất diễn ra với nhiều hình thức bước nhảy khác nhau. quân dân các tỉnh đã chủ động đứng dậy đấu tranh. Nhân dân tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng. đó cũng là điểm khởi đầu cho một giai đoạn mới. Đảng đã xác định được đường lối lãnh đạo đúng đắn.Quy mô cách mạng ngày càng được mở rộng. xây dựng lực lượng mạnh.“Bước nhảy” là sự kết thúc một giai đoạn vận động. trên nhiều phương diện như làm thay đổi kết cấu. Sau “bước nhảy”. phát triển liên tục của sự vật. tinh nhuệ. tính chất và điều kiện của mỗi sự vật. thành lập nhà nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa. Đối chiếu với Cách mạng Tháng Tám. sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất. hiện tượng. mở ra một kỷ nguyên mới. quy mô. kỷ nguyên độc lập – tự do – dân chủ. mạnh. Quảng Nam. Cách mạng Tháng Tám thành công là tiền đề cho sự thành công của các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. phát triển. Khi chất mới ra đời sẽ có sự tác động trở lại “lượng”. sự tác động đó được thể hiện bằng nhiều cách. rầm rộ hơn. có trang bị vũ khí. Hải Dương.vào ngày 14/8. Đồng thời. nhịp điệu của sự vận động và phát triển của sự vật. nhận thức được vai trò to lớn của Đảng đối với cách mạng…. vẫn còn một số địa phương chưa được giải phóng do lực lượng chiếm đóng của Quốc Dân Đảng.. Còn ở các thành phố lớn Hà Nội (19/8/1945). là sự gián đoạn trong quá trình vận động. sáng tạo. Tuy thế. cùng hòa chung với khí thế sục sôi của cả nước. Bước nhảy là một sự chuyển hóa tất yếu trong quá trình phát triển của sự vật hiện tượng. chống đế quốc Mĩ sau này của dân tộc. Cách mạng Tháng Tám thành công đã xóa bỏ hoàn toàn chế độ thực dân nửa phong kiến ở Việt Nam. quá trình này diễn ra nhanh. Huế (23/8/2945) và Sài Gòn (25/8/1945)…. trình độ. Bằng chứng là chiến 8 . được quyết định bởi mâu thuẫn. Chính sự tác động của “chất” đã tạo nên sự thay đổi cơ bản về “lượng”. Bốn tỉnh giành được chính quyền sớm nhất là: Hà Tĩnh. Bắc Giang…. thời gian nổi dậy giành chính quyền của quân và dân các địa phương trong cả nước là không đồng nhất vì những khó khăn trong việc liên lạc.

Cách mạng Việt Nam thắng lợi là kết quả tất yếu mà mối quan hệ chặt chẽ giữa lượng và chất đem lại. Sau đại thắng mùa xuân năm 1975.thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu. Đại hội IV của Đảng đã qui định phương hướng vạch ra đường lối.chấn động địa cầu”(1954). hai yếu tố đó có tác động chuyển hóa làm cho hiện tượng. là sự phản ánh những tính chung và bản chất. 3. Chúng ta không thể tách rời lượng và chất. có nhiều loại tư duy như: tích cực. xây dựng một bước nền xã hội chủ nghĩa (XHCN) đặt nền móng cho sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đât nươc. và thời cơ cũng đã đến. 9 . tức là cách mạng đã đạt tới giai đoạn phát triển đỉnh cao và giành thắng lợi. lãng phí (làm tiêu hao năng lượng và mất thời gian của hiện tại). Mối quan hệ đó bất biến và không thể bị phủ nhận hay thay đổi bởi bất cứ lý do gì. Nhiệm vụ thiết yếu và cấp bách nhất lúc này là tập trung xây dựng kinh tế. miền Bắc được giải phóng. khôi phục hàn gắn vết thương chiến tranh. Tình huống thứ 3: lĩnh vực tư duy a) Khái niệm Tư duy là quá trình tâm lý phản ánh hiện thực khách quan một gián tiếp. sự vật được vận động và phát triển theo đúng quy luật của chúng. b) Tình huống thực tiễn của tư duy: Đó là chính sách của nhà nước ta chuyển từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa giai đoạn (1976. là khái quát. Đảng phát động nhân dân cả nước cùng đứng lên đấu tranh giải phóng miền Nam.1985). thống nhất đất nước. chất mới ra đời lại có sự tác động trở lại lượng. tổ chức lại nền kinh tế. quan hệ có tính qui luật của sự vật mà ta chưa từng biết. Khi lực lượng. Sự tích lũy làm thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất. Bắc Nam xum họp một nhà. tiêu cực.  Quá trình thay đổi tư duy về lượng dẫn đến quá trình thay đổi tư duy về chất. khi nhận định rằng thời cơ đã chín muồi. Đây có thể được coi là sự tiếp tục tích lũy về “lượng” cho đến mùa xuân 1975. làm nảy sinh chất mới. tìm ra những mối liên hệ. tổ chức cách mạng đã trưởng thành hơn. đất nước ta được thống nhất.

kinh tế tập thể ngày càng được mở rộng. khôi phục kinh tế ổn định sản xuất và đời sống. chưa tích lũy đủ tư duy về lượng (tổ chức và trình độ) đã 10 . Đảng và nhà nước ta chủ trương cải tạo bằng con đường thành lập các xí nghiệp công tư hợp doanh. là khoảng giới hạn mà trong đó sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi căn bản về chất của sự vật.v. không đưa đất nước đi lên mà lại làm cho nền kinh tế thụt lùi. phải nằm trong diện phải cải tạo ra mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất hay nói cách khác. chúng ta đã tiến hành củng cố quan hệ sản xuất XHCN ở miền Bắc. kinh tế cá thể đang phát triển trong thể chế kinh tế cũ bị hạn chế. vì thế. • Trong việc xây dựng nền kinh tế sau chiến tranh. lực lượng sản xuất của chúng ta còn quá thấp kém. Tiểu chủ được đưa vào hợp tác xã tiểu thủ công nghiệp. ta chủ trương chuyển từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp snag nền kinh tế thị trường XHCN. Kinh tế quốc doanh. trong thương nghiệp hàng nghìn cơ sở kinh doanh của tư sản thương nghiệp được chuyển giao cho thương nghiệp quốc doanh quản lý và sử dụng. Chúng ta đã nóng vội và nhất loạt xây dựng quan hệ sản xuất một thành phần dựa trên cơ sở công hữu XHCN về tư liệu sản xuất. Độ: như ta đã biết. trong tư duy lý luận thì độ chỉ tính qui định. các xí nghiệp tư bản mại bản và tư sản bỏ chạy ra nước ngoài…v. chỉ tính qui định. tuy nhiên những thành tựu về kinh tế còn thấp so với yêu cầu đề ra cho kế hoạch thậm chí có những điểm không phù hợp cản trở sự phát triển của lực lượng sản xuất. Với tư duy tất cả thành phần kinh tế đều đi vào tập thể như: trong nông nghiệp phong trào hợp tác hóa nông nghiệp càng trở nên sôi động. Mọi thành phần kinh tế khác bị coi là bộ phận đối lập với kinh tế XHCN. Kết quả là trên mặt trận kinh tế nhân dân ta đã nỗ lực hàn gắn vết thương chiến tranh. các thành phần kinh tế tư nhân .Nhằm thực hiện nhiệm vụ và mục tiêu trên. mối liên hệ thống nhất giữa tư duy về chất và tư duy về lượng. đối với tư sản vừa và nhỏ. thủ tiêu. trong công nghiệp nhà nước đã quốc hữu hóa và chuyển thành quốc doanh của tất cả các xí nghiệp công quản. mối liên hệ thống nhất giữa chất và lượng. Tuy nhiên lại không làm thay đổi tư duy căn bản về tính chất của nền kinh tế. Vì vậy. cải tạo XHCN ở miền Nam thống nhất nên kinh tế theo mô hình chung trên phạm vi cả nước. hiện tượng. là khoảng giới hạn mà trong đó sự thay đổi tư duy về lượng chưa làm thay đổi căn bản tư duy về chất của sự vật hiện tượng.

Trước hết là đổi mới tư duy kinh tế với nội dung chủ yếu: + Điều chỉnh lại cơ cấu đời tư theo hướng tập trung cho ba chương trình mục tiêu: lương thực. hàng tiêu dùng.1990) + Chuyển từ cơ sở kinh tế đóng kín sang cơ sở kinh tế mở cửa đa dạng hóa thị trường rừng bước gắn liền nền kinh tế quốc gia với nền kinh tế thế giới. + Thực hiện chính sách kiểm tra nhiều thành phần nhằm giải phóng và phát triển lực lượng sản xuất. mục tiêu chặng đường tiếp theo. Để thực hiện mục tiêu đó. 11 . • Điểm nút: do khủng hoảng kinh tế cùng với kinh nghiệm khắc phục sai lầm của khoa học kinh tế giai đoạn (1976 – 1980). tiền tệ không ổn định nên lạm phát diễn ra nghiêm trọng. Cùng với tình hình sản xuất chậm và những sai lầm trong lưu thông. đại hội đề xướng chủ trương đổi mới đường lối xây dựng CNXH trong thời kì quá độ của nước ta. đại hội đã đưa ra những quan điểm đổi mới. Đất nước rơi vào tình trạng khủng hoảng kinh tế xã hội. Đại hội đà chỉ ra nhiều nguyên nhân căn bản đã dẫn đến khủng hoảng kinh tế trong xã hội và trên cơ sở đó. đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn. Đại hội cũng xác định công cuộc xây dựng XHCN ở nước ta phải trải qua nhiều chặng đường nhiệm vụ bao trùm. Đảng cộng sản Việt Nam nhận thấy phải có sự điều chỉnh nhất định trong đường lối chính sách kinh tế của mình. phân phối thị trường tài chính.vội vã thay đổi về chất( quan hệ sản xuất XHCN). + Tiến hành đổi mới cơ chế quản lý kinh tế coi đây là động lực chủ yếu để thực hiện nhiệm vụ xây dựng và phát triển kinh tế trong kế hoạch 5 năm (1986 . Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng cộng sản Việt Nam 1986 đã đáp ứng được yêu cầu đó và đi vào lịch sử như một “đại hội mở đầu cho thời kì đổi mới ở Việt Nam. đặt cơ sở cho quá trình đổi mới căn bản sau này. hàng xuất khẩu. thi trường trong nước với thị trường quốc tế trên nguyên tắc đảm bảo độc lập chủ quyền dân tộc an ninh quốc gia. thực phẩm. Đó chính là điểm nút để tạo ra một chất mới tạo ra bước nhảy chính là sự khởi đầu của quá trình điều chỉnh.

từ ba tình huống thực tiễn về tự nhiên. kinh tế tư bản tư nhân vận động theo cơ chế tập thể có sự quản lý của nàh nước theo định hướng XHCN. kinh tế trở thành nội dung quan trọng nhằm đưa kinh tế thoát ra khỏi khủng hoảng . Cần phải nâng cao tính tích cực. Vì thế.Mở rộng quyền tự chủ kinh doanh cho các xí nghiệp quốc doanh. trì trệ trong sản xuất kinh doanh suốt mấy chục năm bao cấp. Đổi mới cơ chế quản lý. phải biết vận dụng nhiều hình thức bước nhảy khác nhau cho từng tình huống cụ thể. Cùng với kinh tế tập thể là hai thành phần kinh tế XHCN. trong nhận thức thực tiễn phải tôn trọng cả hai mặt chất và lượng của sự vật. Phát huy quyền tự chủ năng động trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng như của người lao động trong sản xuất kinh doanh của công nghiệp cũng như của người lao động . . KẾT THÚC VẤN ĐỀ Như vậy.Chủ trương đường lối được đề ra từ đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI chuyển dần sang nền kinh tế nhiều thành phần vẫn là chủ đạo. tư duy về chất mới lại tác động trở lại tư duy về lượng. mở ra thời kì đổi mới căn bản và đồng bộ ở Việt Nam.  Sau khi tạo ra tư duy về chất mới. muốn cho sự vật phát triển phải tích góp về lượng. phải khắc phục bệnh tả khuynh và hữu khuynh. đồng thời. Bên cạnh đó còn có thành phần kinh tế tiểu sản xuất hàng hóa. III.Tự do hóa lưu thông và cơ chế giá thị trường đã làm thay đổi căn bản phương thức kinh doanh của các cơ sở thương nghiệp từ kiểu bao cấp sang kinhdoanh theo cơ chế tập tung bao cấp => Công cuộc đổi mới cơ chế quản lý kinh tế mới đạt được những kết quả bước đầu nhưng có tác dụng hết sức to lớn trong việc xóa bỏ những cản trở đã gây nên nhiều ách tắc. chủ động của chủ thể để thúc đẩy quá trình chuyển hóa từ lượng đến chất một cách có hiệu quả nhất. Nhiều quan điểm nêu trên đánh dấu tự đổi mới quan trọng về tư duy kinh tế. 12 . xã hội và tư duy đã cho ta hiểu hơn về sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và sau khi chất mới được tạo ra nó lại tác động trở lại.

13 .

tr 14 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful