P. 1
Bài giảng Hóa sinh đại cương

Bài giảng Hóa sinh đại cương

|Views: 1,760|Likes:
Được xuất bản bởiclayqn88scribd
Trường Đại học Hồng Bàng, 2011
Giới thiệu chung về môn học
Bài 2. Chuyển hóa chung của các chất
Bài 3. Hóa học và chuyển hoá glucid
Bài 4. Hóa học và chuyển hoá lipid
Bài 5. Hoá học và chuyển hoá protid
Bài 6. Mối liên quan giữa các quá trình chuyển hóa
Trường Đại học Hồng Bàng, 2011
Giới thiệu chung về môn học
Bài 2. Chuyển hóa chung của các chất
Bài 3. Hóa học và chuyển hoá glucid
Bài 4. Hóa học và chuyển hoá lipid
Bài 5. Hoá học và chuyển hoá protid
Bài 6. Mối liên quan giữa các quá trình chuyển hóa

More info:

Published by: clayqn88scribd on Jan 20, 2012
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/25/2013

pdf

text

original

Hóa sinh đại cương

PDI by http://www.ebook.edu.vn 3
Bai 2 CHUYÊN HOA CHUNG CUA CAC CHÂT

Muc tiêu:
1. Giai thich duoc ban chât cua su hô hâp tê bao.
2. Kê duoc cac liên kêt phosphat giâu nang luong quan trong trong co thê
sông.
3. Trlnh bay duoc duoc cac giai doan cua chu trlnh Krebs.
4. Tinh duoc nang luong giai phong cua su hô hâp tê bao, chu trlnh Krebs.
5. Nêu ra duoc y nghia cua su hô hâp tê bao, su phosphoryl hoa va chu trlnh
Krebs.

I. KHAI NIÊM VÊ CHUYÊN HOA CAC CHÂT
1. Ðai Cuong
Trong qua trlnh sông, co thê sông luôn luôn phai trao dôi chât voi môi
truong bên ngoai: dua thuc an tu môi truong vao co thê va dao thai cac chât can
ba ra môi truong. Cac qua trlnh trao dôi tiên hanh duoc la nho nhung phan ung
hoa hoc liên tuc xay ra trong co thê. Cac phan ung hoa hoc liên tuc xay ra trong
co thê sinh vât la cac phan ung hoa sinh. Nhiêu phan ung hoa hoc xay ra liên tiêp
tao nên môt chuôi phan ung. Cac phan ung va chuôi phan ung hoa sinh voi
nhung môi liên quan chang chit, tao nên qua trlnh chuyên hoa cac chât co kem
theo qua trlnh trao dôi nang luong: tu chât nay sang chât khac, tu dang nay sang
dang khac.
Theo dac diêm chuyên hoa cac chât va chuyên dang nang luong, nguoi ta
chia sinh vât ra lam hai loai lon:
Sinh vât tu duong (SVTD): chu yêu la thuc vât, co kha nang tông hop cac
chât huu co: glucid (G), lipid (L), protid (P)... tu cac chât vô co don gian: CO
2
,
H
2
O, N...
CO
2
¹ H
2
O ¹ N
Quanghop
⎯ → ⎯⎯⎯ G, L, P
Sinh vât di duong (SVDD): gôm nguoi va dông vât, co thê tông hop G, L,
P... dac hiêu cho co thê tu G, L, P... cua thuc an. SVTD la môt trong nhung
nguôn thuc an cua SVDD. Qua trlnh thoai hoa G, L, P cua SVDD cung câp nang
luong cho co thê su dung, dông thoi dao thai ra môi truong CO
2
, H
2
O, urê...,
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 4
SVTD lai lây lam nguyên liêu dê tông hop nên G, L, P tao nên chu trlnh khep
kin.
Qua trlnh chuyên hoa cac chât qua nhiêu khâu trung gian va nhiêu chât
trung gian. Qua trlnh chuyên hoa trung gian do bao gôm rât nhiêu phan ung vô
cung phuc tap. Nguoi ta co thê chia lam hai loai qua trlnh: dông hoa va di hoa.
2. Qua trlnh dông hoa va di hoa
2.1. Qua trlnh dông hoa
La qua trlnh biên dôi G, L, P tu nguôn gôc khac nhau (thuc vât, dông vât, vi
sinh vât) thanh G, L, P dac hiêu cua co thê. Bao gôm:
Tiêu hoa: La qua trlnh thuy phân cac dai phân tu: G, L, P co tinh dac hiêu
cua thuc an thanh cac don vi câu tao không co tinh dac hiêu nhu monosaccarid,
acid beo, acid amin... su tiêu hoa nay nho cac enzym trong dich tiêu hoa.
Hâp thu: San phâm cuôi cung cua qua trlnh tiêu hoa duoc hâp thu qua
niêm mac ruôt non, vao mau dê dua dên tê bao, mô.
Tông hop: o tê bao va mô, nhung chât trên duoc su dung lam nguyên liêu
dê tông hop nên G, L, P dac hiêu cua co thê.
Qua trlnh dông hoa cân duoc cung câ p nang luong.
2.2. Qua trlnh di hoa:
La qua trlnh phân giai cac chât G, L, P,... thanh nhung san phâm trung gian,
dân toi nhung chât can ba dê dao thai ra ngoai nhu CO
2
, H
2
O, urê, acid uric,...
Qua trlnh nay gôm nhiêu loai phan ung: oxy hoa khu, thuy phân, chuyên nhom,
tach nhom... Trong do qua trlnh oxy hoa khu sinh hoc dong vai tro quan trong










Hlnh 2.1: So dô môi liên quan cua SVTD va SVDD
G,L,P
CO2,H2O,N
SVTD SVDD
Quang hop O2
Nang luong
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 5
nhât trong su giai phong nang luong. Nang luong nay, môt phân duoc toa ra duoi
dang nhiêt (50º), môt phân duoc tich tru duoi dang ATP (khoang 50º).
Nang luong du tru duoc su dung cho cac phan ung tông hop va cac hoat
dông sinh ly nhu co co, hâp thu va bai tiêt, dân truyên xung dông thân kinh,...
3. Ðac diêm cua qua trlnh trao dôi chât
Qua trlnh chuyên hoa trong co thê sông mang tinh thông nhât va rêng biêt.
Nhln chung cac con duong chuyên hoa lon trong moi co thê tu dông vât, thuc
vât, don bao, da bao dêu theo nhung giai doan tuong tu nhau. Tuy nhiên, di sâu
tung mô, co quan, ca thê, tung loai thl lai co nhung net riêng biêt.
Cac pha n ung hoa hoc trong co thê xay ra liên tuc, trong diêu kiên pH trung
blnh, nhiêt dô 37
0
C, va enzym xuc tac.
O dông vât cac qua trlnh chuyên hoa duoc diêu khiên boi hê thông thân
kinh.
4. Y nghïa cua viêc nghiên cuu qua trinh trao dôi chât dôi voi y duoc hoc
Nam duoc quy luât biên hoa cua vât chât dê diêu khiên theo huong co loi
cho suc khoe con nguoi
Hiêu duoc nguyên nhân bênh do rôi loan chuyên hoa, chân doan bênh
som, chinh xac.
Giai thich tac dung duoc ly thuôc giup cho công tac nghiên cuu thuôc moi
hoan thiên.
Trao dôi chât va trao dôi nang luong la ban chât cua hoat dông sông o moi
sinh vât. Song song voi su trao dôi châ t bao gio cung co qua trlnh kem theo qua
trlnh trao dôi nang luong.
II. SU HÔ HÂP TÊ BAO (HHTB)
Su HHTB la su dôt chay cac chât huu co trong co thê (con goi la su oxy hoa
khu tê bao hay su oxy hoa sinh hoc).
1. Khai niêm oxy hoa khu
Ðinh nghïa: Qua trlnh trao dôi oxy hoa khu la qua trlnh trao dôi diên tu.
Su oxy hoa la su tach môt hay nhiêu diên tu, nguoc lai, su khu oxy la su thu diên
tu.
Song song voi su oxy hoa co su khu oxy vl diên tu duoc chuyên tu chât bi oxy
hoa sang chât bi khu . Thi du:


2Ie
¹2
¹ Cl
2
2Ie
¹3
¹ 2Cl

2e
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 6

Trong phan ung oxy hoa khu, thê nang oxy hoa khu duoc tinh theo
phuong trlnh Nernst:
kh
ox
0
C
C
ln
n
RT
E E
τ
+ =
Trong do:
E ÷ thê nang oxy hoa khu
E
0
÷ thê nang oxy hoa khu
R ÷ hang sô khi
T ÷ nhiêt dô tuyêt dôi
τ ÷ tri sô Iaraday (96,500 Coulomb hay 23,07 Kcal.vol
1
.mol
1
)
n ÷ sô diên tu di chuyên
C
ox
÷ nông dô dang oxy hoa trong dung dich
C
kh
÷ nông dô dang khu trong dung dich
Ta thây, hiêu thê E phu thuôc vao ty lê giua nông dô dang oxy hoa va
dang khu. Nêu C
ox
÷ C
kh
thl E ÷ E
o
. Vl vây, trong thi nghiêm, muôn xac dinh E
0

ta cho:
|Ie

] ÷ |Ie

] ÷ 1 mol
Dua vao thê nang oxy hoa khu cua môt hê thông, co thê xac dinh vi tri cua
hê thông nay trong dây chuyên phan ung oxy hoa khu. Thi du: ta co hai hê thông oxy
hoa khu:


Thê nang oxy hoa khu chuân cua hai hê thông nay la E
o
A
va E
o
B
. Nêu E
o
A

thâp hon E
o
B
thl diên tu co chiêu huong chuyên tu A sang B, co nghïa la A se bi
oxy hoa va B se bi khu. Hê thông co thê nang oxy hoa khu cao nhât se la hê
thông oxy hoa manh nhât, noi cach khac hê thông co thê nang oxy hoa khu cang
cao bao nhiêu thl kha nang nhân diên tu cua hê thông cang lon bây nhiêu.
Nêu su chênh lêch giua hai thê nang E
o
B
va E
o
A
lon, phan ung thuong la
không thuân nghich va nang luong duoc toa ra thanh môt luong nhiêt lon. Ðiêu
nay rât hiêm thây trong tê bao sinh vât. Cac phan ung trong tê bao thuong co dô
chênh lêch nho vê thê nang oxy hoa khu (phan ung co tinh thuân nghich), nang
A
kh
A
ox
¹ e
B
kh
B
ox
¹ e
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 7
luong duoc giai phong tuong dôi it va nêu nang luong vuot qua muc nhât dinh
thl se duoc tich tru lai duoi dang cac liên kêt hoa hoc.
Su tuong quan giua thê nang oxy hoa khu va biên thiên nang luong tu do
biêu diên bang phuong trlnh sau:
ΔI
o
÷ nτΔE
o

Trong do:
ΔI
o
÷ biên thiên nang luong tu do cua phan ung.
ΔE
o
÷ hiêu sô thê nang oxy hoa khu cua hê thông
τ ÷ tri sô Iaraday
n ÷ sô diên tu di chuyên.
Bang 2.2.Thê nang oxy hoa khu chuân cua môt sô hê thông
Hê thông E
0
(volt)
Dang khu Dang oxy hoa pH ÷ 7,t
0
÷ 25
0

H
2

NADHH
¹

RiboIlavin dang khu
Ubiquinon dang khu
Cytocrom b (Ie

)
Cytocrom C
1
(Ie

)
Cytocrom c (Ie

)
Cytocrom a (Ie

)
H
2
O
2H
¹

NAD
¹

RiboIlavin dang oxy hoa
Ubiquinon dang oxy hoa
Cytocrom b (Ie

)
Cytocrom C
1
(Ie

)
Cytocrom c (Ie

)
Cytocrom a (Ie

)
1/2O
2

0,42
0,32
0,05
¹0,10
¹0,12
¹0,21
¹0,25
¹0,29
¹0,82
2. Ban chât cua su HHTB
Trong co thê su dôt chay (su oxy hoa khu) cac chât huu co cho san phâm
cuôi cung la CO
2
va H
2
O. Trong do su kêt hop hydro va oxy tao thanh nuoc
duoc goi la su HHTB.
O ngoai co thê, oxy cua không khi truc tiêp tac dung voi carbon va hydro
cua cac chât huu co dê tao thanh CO
2
va H
2
O. Phan ung xay ra rât nhanh chong,
manh me; nang luong duoc giai phong ra ngay môt luc; nhiêt dô cao va co thê co
ngon lua.
O ngoai co thê, oxy không truc tiêp tac dung voi carbon, hydro cua chât
huu co. Phan ung xay ra tu tu, tung buoc; nang luong duoc giai phong dân va
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 8
duoc tich tru lai nêu co thê chua cân không tang nhiêt dô cao va không co ngon
lua:
Tao CO
2
: do bi khu carboxyl cua phân tu huu co nho enzym
decarboxylase; phan ung không giai phong nhiêu nang luong.
R COOH →R H ¹ CO
2

Tao H
2
O: nuoc duoc tao thanh nho môt dây chuyên phan ung bao gôm
hang loat qua trlnh tach dân hydro ra khoi co chât va vân chuyên hydro qua môt
chuôi dai cac chât trung gian, cuôi cung toi oxy. Trong qua trlnh nay, ca hydro
va oxy phân tu dê duoc hoat hoa chuyên thanh dang cac ion H
¹
va O

, chung dê
dang kêt hop voi nhau dê tao thanh H
2
O va giai phong nhiêu nang luong.
Tom lai, ban chât cua su HHTB la qua trlnh vân chuyên hydro tu co chât
toi oxy dê tao thanh nuoc. Thuc chât la qua trlnh vân chuyên diên tu va giai
phong nhiêu nang luong cho co thê su dung.
3. Co chê cua su HHTB
Nguoi ta co thê chia chuôi HHTB ra lam 5 giai doan:
Giai doan 1: chuyên hydro tu co chât (SH
2
) sang NAD
¹
(Nicotinamid
Adenin Dinucleotid) nho enzym dehydrogenase co coenzym NAD
¹
:

NADHH
¹
phân lon chuyên cho chuôi HHTB.
Giai doan 2: NADHH
¹
chuyên hydro cho IAD (hoac Ilavin
Mononucleotid IMN) nho emzym dehydrogenase co coenzym IAD (Ilavin
Adenin Dinucleotid IMN):

Co truong hop IAD (IMN) nhân hydro truc tiêp tu co chât ma không qua
NAD
¹
.
Giai doan 3: IADH
2
chuyên hydro cho coenzym Q:

Giai doan 4: CoQH
2
nha hydro va chuyên diên tu dên hê thông cytocrom
(cyt), bat dâu tu cyt b → cyt c
1
→ cyt c → cyt a → cyt a
3
. Cyt a
3
goi la cytocrom
oxydase hay enzym hô hâp warburg:



IADH
2
¹ CoQ IAD ¹ CoQH
2

NADHH
¹
¹ IAD NAD
¹
¹ IADH
2

SH
2
¹ NAD
¹
S ¹ NADHH
¹

Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 9





Giai doan 5:
Cyt a
3
chuyên diên tu cho oxy phân tu, oxy phân tu nhân diên tu tao thanh
O
2
, O
2
gan voi 2H
¹
tu CoQH
2
tach ra dê tao thanh phân tu nuoc:



Thông thuong san phâm cuôi cung cua chuôi HHTB la H
2
O nhung cung co
truong hop xay ra phan ung sau:



H
2
O
2
la môt chât dôc dôi voi tê bao, sau khi duoc hlnh thanh, chât nay se bi
thuy phân ngay nho catalase:


Qua trlnh oxy hoa khu tê bao duoc thuc hiên qua cac chang vân chuyên H
¹

va diên tu tu co chât voi oxy theo thu tu nhu trên goi la chuôi trung blnh. Nhung
dôi khi, chuôi HHTB co thê keo dai hoac rut ngan. Ðiêu nay phu thuôc vao thê
nang oxy hoa khu cua tung co chât.
Thi du:
Khi oxy hoa pyruvat hoac α cetoglutarat, hydro tach ra duoc gan vao
lipothitamin pyrophosphat (LTPP) rôi moi chuyên toi NAD
¹
, ta goi la chuôi dai:
Co chât → LTPP → NAD
¹
→ IAD → Cytocrom → Oxy
Khi oxy hoa acid beo, hydro tu co chât duoc chuyên thang toi IAD:
Chuôi HHTB nay duoc goi la chuôi ngan.
Co chât → IAD → Cytocrom → Oxy

H
2
O
2
H
2
O ¹ 1/2 O
2

2 cyt a
3
Cu
¹
¹ O
2
2 cyt a
3
Cu
¹¹
¹ 2O

2H
¹
¹ 2O

H
2
O
2

2 cyt a
3
Cu
¹
¹ 1/2 O
2
2 cyt a
3
Cu
¹¹
¹ O
2

2H
¹
¹ O
2
H
2
O


CoQH
2
¹ 2cyt b Ie

CoQ ¹ cyt b Ie

¹ 2H
¹

2cyt b Ie

¹ 2cyt c
1
Ie

2cyt b Ie

¹ 2cyt c
1
Ie


2cyt c
1
Ie

¹ 2cyt c Ie

2cyt c
1
Ie

¹ 2cyt c Ie


2cyt c Ie

¹ 2cyt a Ie

2cyt c Ie

¹ 2cyt a Ie


2cyt a Ie

¹ 2cyt a
3
Cu

2cyt a Ie

¹ 2cyt a
3
Cu
¹

Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 10
4. Cac qua trlnh oxy hoa khac
Ngoai qua trlnh trên, trong co thê, môt sô chât cung tham gia vao qua trlnh
oxy hoa:
Vitamin C:
Glutathion:
2G SH GS SG ¹ 2H
¹
¹ 2e
5. Cytocrom P450
Thuôc con co tac dung dôi voi hê thông enzym P450 monooxygenase cua
ty thê nhu qua trlnh hydrolase:
Thuôc dang H ¹ O
2
¹ 2Ie
¹¹
¹ 2H
¹
→ Thuôc dang OH ¹ H
2
O ¹ 2Ie
¹¹¹
Cytocrom P450 va phuc hop proteinsatluu huynh liên quan nhiêu dên hê
thông coenzym cua dehydrogenase trong chuôi hô hâp tê bao. Qua trlnh liên
quan thê hiên qua chu trlnh hydroxy hoa cua P450 ty thê (Hlnh 2.3).

SH
2
NAD
+
FADH
2
C
o
Q 2Fe
++
2Fe
+++
2Fe
++
2Fe
+++
2Cu
+
1/2O
2
2e 2e 2e 2e 2e 2e
Cyt b Cyt c
1
Cyt c Cyt a Cyt a
3
S NADHH
+
FAD C
o
QH
2
2Fe
+++
2Fe
++
2Fe
+++
2Fe
++
2Cu
++
O
2-
2H
+
H
2
O
Hlnh 2.2: So dô chuôi hô hâp tê bao
O
⎪⎪
C

HO C
⎪⎪ O
HO C

C

HO C H

CH
2
OH
Dang khu
O
⎪⎪
C

O ÷ C
⎪ O ¹ 2H
¹
¹ 2e
O ÷ C

C

HO C H

CH
2
OH
Dang oxy hoa
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 11















Su chuyên hoa thuôc cua hê thông nay la benzpyrene, anilin, morphin,
bezphetamin. Nhiêu tyhuôc nhu phenobarbital co kha nang khoi dông hlnh thanh
cytocrom P450 cua ty thê.
III. SU PHOSPHORIL OXY HOA
1. Ðinh nghïa
Su phosphoryl hoa la su gan môt gôc acid phosphoric (gôc phosphat) vao
môt phân tu chât huu co (RH):




Phan ung cân cung câp nang luong va nang luong duoc tich tru trong nhung
liên kêt phosphat.
Su khu phosphoryl la su cat dut liên kêt phosphat nho enzym phosphatase.
Trong qua trlnh nay, nang luong duoc giai phong bang nang luong da tao thanh
liên kêt phosphat:

R PO
3
H
2
¹ H
2
O R H ¹ H
3
PO
4

phosphatase
R H ¹ HO PO
3
H
2
RPO
3
H
2
¹ H
2
O
phosphorylase
(kinase)
P450
,
Ie


O
2



CO
Hlnh 2.3 Vai tro P450 trong chuôi hô hâp tê bao
Co chât AH
NADP

NADPH¹H
¹

IADH
2

IAD
2H
¹

H
2
O
2Ie
2
S
2

2Ie
2
S
2

P450AH
,
Ie


P450AH
,
Ie


P450AH
,
Ie

O
2

P450AH
,
Ie

O
2


e

e

NADPHCYT P450 REDUCTASE
AOH
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 12

Phosphoryl hoa la môt trong nhung phan ung quan trong bâc nhât trong
chuyên hoa cac chât. No dong vai tro chu yêu trong viêc tich tru va vân chuyên
nang luong.
2. Cac loai liên kêt phosphat
Can cu vao nang luong tu do duoc giai phong tu qua trlnh thuy phân cat
dut liên kêt phosphat cua nhung hop chât phosphat huu co, nguoi ta chia cac loai
liên kêt phosphat ra lam hai loai: liên kêt phosphat ngheo nang luong va liên kêt
phosphat giau nang luong.
2.1. Liên kêt phosphat ngheo nang luong (ky hiêu: Ê)
Khi thuy phân cat dut liên kêt nay, chi co tu 10005000 calo duoc giai
phong:
Liên kêt este phosphat:
Thi du nhu trong phân tu phosphoglyceraldehyd

2.2. Liên kêt phosphat giau nang luong (ky hiêu ~Ê)
Khi thuy phân cat dut liên kêt nay, nang luong duoc giai phong lon hon
7000 calo. Ðây la loai liên kêt long leo, dê bi pha vo.
Môt sô liên kêt phosphat giau nang luong:
Pyrophosphat: (Anhydrid phosphat)
Adenin Ribose ÊÊÊ (ATP)
Acylphosphat: R COO Ê , tao thanh do gôc acid cua chât huu co kêt
hop voi gôc acid phosphoric.
Thi du: trong 1, 3 diphosphoglycerat
CHO

CHOH

CH
2
− O − P
H
2
O
R − OH ¹ HO − PO
3
H
2
R − O −PO
3
H
2
(R − O − P )
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 13
COO P ΔI

0
÷ 11.800 calo

CHOH

CH
2
− O − P
Enol phosphat R − C − O P
,,
⎢ R



Liên kêt nay duoc tao thanh do gôc acid phosphoric kêt hop voi nhom chuc
enol cua chât huu co:
Thi du: trong phosphoenol pyruvat:
COOH

C − O P ΔI

0
÷ 14.800 calo
⎢⎢
CH
2

Amid phosphat: do gôc acid phosphoric kêt hop voi nhom amin cua chât
huu co: R NH Ê
Thi du: trong creatin phosphat
NH P

C ÷ NH ΔI

0
÷ 10.300 calo

NH

CH
2
COOH

Thiophosphat: do gôc acid phosphoric kêt hop voi nhom thuc thiol cua
chât huu co: R S Ê
Thi du: trong coenzym A pyrophosphat
CoA - S ~ P ~ P

Chât liên kêt phosphat quan trong nhât cua co thê la ATP. ATP co môt liên
kêt estephosphat ngheo nang luong va hai liên kêt pyrophosphat giau nang
luong.
Ngoai cac liên kêt giau nang luong, con cac liên kêt giau nang luong khac
nhu liên kêt thioste.
Thi du: trong acetyl coenzym A CH
3
CO S CoA
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 14
3. Su phosphoryl oxy hoa va qua trlnh tich tru nang luong
Trong qua trlnh oxy hoa khu tê bao, diên tu duoc vân chuyên tu hê thông co
thê nang oxy hoa khu thâp dên hê thông co thê nang oxy hoa khu cao. Nêu dô
chênh lêch thê nang giua hai hê thông cho va nhân lon hon 0,22 volt thl nang
luong giai phong ra du dê tao môt liên kêt giau nang luong trong ATP nho phan
ung phosphoryl hoa ADP (cân 7300 calo dê tông hop môt phân tu ADP thanh
ATP).
Nêu dô chênh lêch thê nang giua hai hê thông nho hon 0,22 volt, thl nang
luong giai phong không du dê tao nên môt liên kêt giau nang luong trong ATP
va phân lon duoc toa ra duoi dang nhiêt.
Vây su phosphoryl hoa ADP thanh ATP di kem theo su oxy hoa khu nên
goi la su phosphoryl oxy hoa.
Trong co thê, ATP luôn luôn duoc tông hop va thuy phân. Qua trlnh tông
hop giup co thê tich tru nang luong va qua trlnh thuy phân dê cung câp nang
luong cho co thê su dung.
Trong chuôi HHTB, 3 phân tu ATP duoc tao thanh do su cung câp nang
luong o 3 giai doan:
Tu NAD
¹
dên IAD tich tru duoc 1 ATP.
Tu cytocrom b dên cytocrom c
1
tich tru duoc 1 ATP.
Tu cytocrom (a ¹ a
3
) dên oxy tich tru duoc 1 ATP
Qua trlnh phosphoryl oxy hoa xay ra o ty thê.
4. Ðiêu hoa su phosphoryl oxy hoa
Trong nhung diêu kiên sinh ly, su vân chuyên diên tu gan liên voi qua trlnh
phosphoryl hoa nghïa la diên tu se không duoc vân chuyên blnh thuong qua
chuôi HHTB toi oxy nêu không co su phosphoryl hoa ADP thanh ATP xay ra
song song.
Do do, diêu kiên cua su phosphoryl hoa la cân co chât, cac chât vân chuyên
trung gian diên tu, oxy, ADP va phosphat vô co, trong do muc ADP la yêu tô
quyêt dinh.
Su diêu hoa tôc dô qua trlnh phosphoryl oxy hoa boi muc ADP goi la qua
trlnh diêu hoa hô hâp.
IV. CHU KY KREBS
(Con goi la chu ky acid citric hay chu ky acid tricarboxylic).
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 15
Cac chât glucid, lipid, protid dêu bi thoai hoa trong tê bao dên môt san
phâm chung la gôc acetyl coenzym A (viêt tat la acetyl CoA), co công thuc la
CH
3
COSCoA. Chât nay duoc oxy hoa tiêp tuc dên san phâm cuôi cung la CO
2

va H
2
O. Qua trlnh nay duoc thuc hiên o diêu kiên hiêu khi trong ty thê va duoc
goi la chu trlnh Krebs.
1. Cac giai doan cua chu trlnh Krebs
Nguoi ta co thê chia chu trlnh nay ra lam 8 giai doan.
Giai doan 1: ngung tu acetyl CoA voi oxaloacetat tao thanh citrat:
CH
2
− COOH H
2
O CH
2
− COOH
⏐ ⏐
CO − COOH ¹ CH
3
− CO SCoA HO − C − COOH ¹ HSCoA
Citrat synthetase ⏐
CH
2
− COOH
Oxaloacetat Acetyl CoA Citrat CoenzymA
Giai doan 2: dông phân hoa citrat thanh isocitrat. Qua trlnh nay qua môt
chât trung gian la cis aconitat va duoc xuc tac boi enzym aconitase:
CH
2
− COOH CH
2
− COOH HO − CH − COOH
⏐ H
2
O ⏐⏐ H
2
O ⏐
HO − C − COOH C − COOH CH − COOH
⏐ Aconitase ⏐ Aconitase ⏐
CH
2
− COOH CH
2
− COOH CH
2
− COOH
Citrat Cis aconitat Isocitrat
Giai doan 3: oxy hoa khu carboxyl isocitrat thanh α cetoglutarat: qua trlnh
nay qua môt chât trung gian la oxalosuccinat va duoc enzym isocitrat
dehydrogenase co coenzym NAD
¹
xuc tac.
HO −CH − COOH CO − COOH CO − COOH
⏐ NAD
¹
NADHH
¹
⏐ CO
2

CH − COOH C − COOH CH
2

⏐ Isocitrat ⏐ Isocitrat ⏐
CH
2
− COOH dehydrogenase CH
2
− COOH dehydrogenase CH
2
− COOH
Isocitrat Oxalosuccinat α cetoglutarat


Giai doan 4:
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 16

¹
CO COOH CHO CO SCoA
CH
2
CH
2
S S CH
2
CH
2
COOH CH
2
COOH H CO CH
2
COOH
a. ∝cetoglytaric CH
2
Succinyl CoA
CH
2
COOH
A. LIPOIC
A. LIPOIC S S
S S H H
IAD
IADH
2

NADH¹H
¹

NAD
¹


CO − COOH CoASH CO
2
CH
2
− COOH
⏐ ⏐
CH
2
CH
2

⏐ IAD IADH
2

CH
2
− COOH CO S CoA

α ceto glutarat NADHH
¹
NAD
¹
Succinyl CoA
E : Phuc hop enzim α ceto glutarat dehydrogenase
E

Hlnh 2.4. Cac phan ung cua giai doan 4
Giai doan 5: tao succinat tu succinyl CoA: succinat thiokinase (succinyl
CoA synthetase) xuc tac va cân môt acid phosphoric. Nang luong giai phong
duoi dang GTP, sau do chuyên thanh ATP.
CH − COOH H
3
PO
4
H
2
O CoSH CH
2
− COOH
⏐ ⏐
CH
2
− CO SCoA CH
2
− COOH
GDP GTP Succinat

ATP ADP
Succinat
thiokinase

TTP TTP
CO
2

A.LIPOIC
HSCoA
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 17
Giai doan 6: oxy hoa succinat thanh Iumarat, enzym xuc tac: succinat
dehydrogenase co coezym IAD xuc tac.
CH
2
− COOH IAD IADH
2
CH − COOH
⏐ ⏐⏐
CH
2
− COOH Succinat dehydrogenase CH − COOH
Succinat Iumarat

Giai doan 7: hydrat hoa Iumarat thanh malat, Iumarase xuc tac:
CH − COOH H
2
O CH
2
− COOH
⏐⏐ ⏐
CH − COOH Iumarat HO − CH − COOH
Iumarat Malat

- Giai doan 8: oxy hoa malat thanh oxaloacetat, malat dehydrogenase co
coenzym NAD
¹
xuc tac. Phan ung dong vong chu trlnh Krebs va phân
tu oxaloacetat tiêp tuc tro lai ngung tu voi môt phân tu acetyl CoA moi.
CH
2
− COOH NAD
¹
NADHH
¹
CH
2
− COOH
⏐ ⏐
HO − CH − COOH Malat dehydrogenase CO − COOH
Malat Oxaloacetat

Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 18
O
⏐⏐
CH
3
− C − COOH ACID BEO
PYRYVAT







β - OXY HOÏ A
PHÆÏ C HÅÜP
PYRUVAT
DEHYDROGENASE
O
⏐⏐
C - COOH

CH
2
- COOH
OXALOACETAT

.
CH
2
-
*
COOH

HO - C - COOH

CH
2
- COOH
CITRAT

.
CH
2
- *COOH

C - COOH
⏐⏐
CH - COOH
CIS ACONITA

.
CH
2
-*COOH

CH - COOH

HO- CH - COOH
ISOCITRAT

. CH
2
- *COOH

CH - COOH

CO - COOH

OXALOSUCCINAT
HO -
.
CH - COOH


.
CH
2
-
*
COOH
L - MALAT
H -
.
C -
*
COOH
⏐⏐
HOOC* -
.
C - H
FUMARA
.
CH
2
- *COOH

CH
2
- *COOH
SUCCINAT

.
CH
2
- *COOH

CH
2


CO~S - CoA
SUCCINYL -CoA
.
CH
2
- *COOH

CH
2


CO~ COOH
α - KETOGUTARAT
MALAT
DEHYDROGENASE
IUMARASE
ACONITASE
ACONITASE
ISOCITRAT
DEHYDROGENASE
ISOCITRAT
DEHYDROGENASE
SUCCINAT
DEHYDROGENASE
SUCCINAT
THIOKINASE
PHÆÏC HÅÜP
α-KETOGLUTARAT
DEHYDROGENASE
Hlnh 2.5: So dô chu trlnh acid citric
NADH + H
+
NAD
+

.
CH
3
-
*
CO~CoA
ACETIL - CoA
CoA.SH
H
2
O
H
2
O
H
2
O
NAD
+

CO
2

Mn
++
NADH + H
+

NAD
+
CoA.SH
CO
2

CoA.SH
GTP
Pi
GDP
FADH
2


FAD
H
2
O
CO
2

CoA.SH
Fe
++

Fe
++

NAD
+
NADH+H
+
NADH + H
+

2. Nang luong giai phong cua chu trlnh Krebs
Kêt qua cua chu trlnh la su oxy hoa toan gôc acetyl, trong do co hai phan
ung khu carboxyl loai carbon duoi dang CO
2
va bôn phan ung oxy hoa cung câp
4 cap hydro; 4 cap hydro nay duoc chuyên dên oxy trong chuôi HHTB dê tao
thanh H
2
O va nang luong.
Nang luong tich tru duoc cua chu trlnh Krebs gôm:
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 19
Giai doan 3:giai phong 1NADHH
¹
di vao chuôi HHTB duoc 3 ATP
Giai doan 4: giai phong 1NADHH
¹
di vao chuôi HHTB duoc 3 ATP
Giai doan 6: giai phong 1 IADH
2
di vao chuôi HHTB duoc 2 ATP
Giai doan 8: giai phong 1 NADHH
¹
di vao chuôi HHTB duoc 3 ATP
Giai doan 5: giai phong 1 GTP duoc 1 ATP
Tông công: 12 ATP
3. Y nghïa cua chu trlnh Krebs
Chu trlnh Krebs la giai doan thoai hoa cuôi cung chung cho cac chât
glucid, lipid, protid xay ra trong diêu kiên hiêu khi.
Chu trlnh cung câp nhiêu co chât cho hydro, cac chât nay duoc chuyên
dên chuôi HHTB dê tao nang luong. Nang luong tao thanh cua chu trlnh, môt
phân toa ra duoi dang nhiêt, môt phân tich tru lai duoi dang ATP cho co thê su
dung trong cac qua trlnh tông hop va sinh hoc khac cua co thê.
Ngoai ra chu trlnh Krebs con la noi cung câp cac san phâm trung gian cân
thiêt nhu oxaloacetat, a cetoglutarat, succinyl CoA, Iumarat..., cac san phâm
nay dung cho cac phan ung tông hop hoac chuyên hoa nhu tông hop glucid,
acidamin, hemoglobin...
Chu trlnh Krebs la vi tri nôi liên voi cac qua trlnh chuyên hoa khac cua
co thê nên chu trlnh tro thanh vi tri trung tâm diêu hoa chuyên hoa cac chât.
Chu trlnh Krebs co môi liên quan voi hai qua trlnh: HHTB va phosphoryl
hoa: chu trlnh Krebs cung câp co chât cho hydro cho chuôi HHTB, trong chuôi
HHTB chung bi oxy hoa dê cho nang luong, nang luong tao thanh duoc
phosphoryl hoa dê tich tru nang luong duoi dang ATP.
4. Chu trlnh acid glyoxylic
Môt sô vi khuân va nâm môc con co qua trlnh chuyên hoa trung gian cua
cac hop chât carbon boi môt sô chu trlnh hoi khac chu trlnh Krebs, goi la chu
trlnh acid glyoxylic. Tom tat so dô nhu sau (Hlnh 2.5).
Trong chu trlnh glyoxylic co hai dac tinh la:
Acid isocitric duoc phân tach thanh acid succinic va acid glyoxylic nho
enzym isocitrat lyase.



CH
2
COOH
CH COOH ¹
CHCH COOH
acid isocitric acid succinic acid glyoxylic
CH
2
COOH CHO
CH
2
COOH COOH
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 20
AcetylCo



AcetylCoA

Hlnh 2.6. Chu trlnh acid glyoxylic
A. Citric A. Oxaloacetic
A. Isocitric
A. Malic
A.Glyoxylic
















Acid glyoxylic duoc kêt hop voi acetylCoA dê tao thanh acid malic
duoc xuc tac boi malat synthetase.





Chung ta co thê nhân thây rang chu trlnh glyoxylic su dung 2 phân tu
acetylCoA. Chu trlnh nay co vai tro quan trong trong qua trlnh chuyên hoa
acid beo thanh glucid.






COOH
CHO CHOH
COOH CH
2

COOH
Acid glyoxylic acid malic
¹ CH
3
CO SCoA ¹ H2O ¹ CoASH
A. Succinic
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 21
Bài 3:
HOA HOC VA CHUYÊN HOA GLUCID
Muc tiêu:
1.Nêu định nghĩa và vai trò của glucid.
2.Viết được các dạng đồng phân của glucozơ.
3. Nêu được nguồn gốc, cấu tạo, tính chất của các chất là dẫn xuất của.
monosaccaric,disaccaric và polysaccaric.
4. Nêu được các quá trình chuyển hóa glucozơ

PHÂN 1 HOA HOC GLUCID
1. ÐAI CUONG
1.1. Ðinh nghïa: Glucid la môt chât huu co, co môt hoac nhiêu
monosaccarid (hoac dân xuât cua monosaccarid). Monosaccarid duoc
câu tao boi cac nguyên tô C, H, O, ngoai ra con co chua cac nguyên tô
khac trong cac glucid tap.
1.2. Phân loai: gôm 3 loai.
Monosaccarid (Ose hay don duong) la don vi câu tao cua
glucid, không bi thuy phân. Vi du: Glucose, Iructose, galactose,
ribose...
Oligosaccarid: phân tu gôm tu 2 dên 10 monosaccarid, nôi voi
nhau bang liên kêt glucosid. Quan trong nhât la cac Disaccarid. Vi du:
Saccarose, maltose, lactose.
Polysaccarid: gôm nhiêu monosaccarid va duoc chia lam 2 loai:
* Polysaccarid thuân: gôm nhiêu monosaccarid cung loai nôi
voi nhau bang liên kêt glucosid. Vi du: tinh bôt, glycogen, cellulose.
* Polysaccarid tap: gôm cac monosaccarid thuôc nhung loai
khac nhau, dân xuât cua cac monosaccarid va môt sô chât kha c. Vi
du: glycolipid, Glycoprotein...
1.3. Vai tro cua glucid
1.3.1. O dông vât: Glucid chiêm 20º trong luong khô cua co thê. Co
vai tro:
Chu yêu la cung câp nang luong cho co thê.
Ngoai ra con tham gia câu tao tê bao va cac thanh phân trong
co thê nhu acid nucleic, glycoprotein, glycolipid.
1.3.2. O thuc vât: Glucid chiêm 8090º trong luong khô, la thanh
phân chinh cua mô nâng do va mô du tru.
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 22
2. MONOSACCARID
2.1. Câu tao va danh phap
2.1.1. Câu tao: Monosaccarid la nhung polyalcol, co thê la ahdehyd
alcol hoac cetonalcol, trong do môt carbon thuôc nhom carbonyl, con
tât ca cac carbon khac dêu liên kêt voi nhom hydroxyl (OH)
Monosaccarid co nhom aldehyd duoc goi la aldose, co nhom ceton
duoc goi la cetose.
H CH
2
OH
C ÷ O C ÷ O
(CHOH)n (CHOH)n
CH
2
OH CH
2
OH
Aldehyd alcol Ceton alcol
(aldose) (cetose)
n: Sô nhom alcol bâc 2.
2.1.2. Danh phap
Tên goi cua monosaccarid duoc ghep vân ose sau chu sô C tuong ung
bang tiêng Hylap va tiêp dâu ngu la aldo hoac ceto dê biêu thi chuc
aldehyd hoac ceton.
Vi du: Aldotriose : chuc aldehyd, co 3C.
Aldotetrose : chuc aldehyd, co 4C.
Cetopentose : chuc ceton, co 5C.
Trong co thê monosaccarid don gian nhât la triose (3C) va lon nhât la
heptose (7C).
2.2. Môt sô monosaccarid quan trong trong co thê
2.2.1. Pentose:(5C) môt sô pentose quan trong:
Ribose:
CHO
(CHOH)3
CH
2
OH
Công thuc thang Công thuc vong
Hlnh 2.1 Câu tao RiboIuranose (dang β)
Deoxyribose :

OH
HOCH
2

H
H
H
OH OH

Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 23

CHO
CH
2

CH(OH)2
CH
2
OH
D. Deoxyribose βD DeoxyriboIuranose
Hlnh 3.1 Câu tao DeoxyriboIuranose (dang β)
Ribose va Deoxyribose nay tham gia câu tao acid nucleic.
2.2.2. Hexose (6C). Môt sô hexose quan trong:
Glucose:
C
O
H
C OH H
C H OH
C OH H
C OH H
CH
2
OH


Trong co thê glucose co trong tê
bao, dich, chât chuyên hoa chu
yêu cua glucid.
Glucose phô biên trong tu nhiên,
nhiêu trong nho.
Glucose la thanh phân cua
glucid khac nhu saccarose,
glycogen, tinh bôt...
CH
2
OH
OHH
H OH
OH
H OH
H
H
OH
HOCH
2

H H
H
OH H
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 24
Galactose
Iructose
CH
2
OH
C O
C H OH
C OH H
C OH H
CH
2
OH

DIructose∝DI ructoIuranose
Hlnh 3.2. Câu tao D Glucose,
D Galactose va
DIrutose
Trong co thê dông vât, Iructose la
san phâm chuyên hoa trung gian
cua glucid.
Trong thuc vât: Iructose co nhiêu
trong hoa qua.
Co trong mât ong, tham gia thanh
phân câu tao cua saccarose.
2.3. Môt sô tinh chât cua monosaccarid
2.3.1. Tinh khu (bi oxy hoa) Trong phân tu monosaccarid co nhom
chuc nang aldehyd loac ceton nên co tinh khu. Monosaccarid se khu
muôi kim loai giai phong oxyd kim loai co hoa tri thâp hon, con
monosaccarid bi oxyd hoa thanh acid.
Phan ung oxy hoa tai C
1
cua carbonyl trong phân tu aldose tao
acid aldonic (glutamat).
Phan ung oxy hoa C
6
cua glucose tao acid uronic (glucuronat).




C
O
H
C OH H
C H OH
C
C OH H
CH
2
OH
HO H

D Galactose
∝DGalactopyranose
Trong co thê dông vât, galactose
tham gia câu tao lipid tap, lactose
O thuc vât co trong thach, gôm.




CH
2
OH
CH
2
OH
OH
H HO
OH H
CH
2
OH
OH
H
H OH
OH
H OH
H
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 25






Hlnh 3.3. San phâm oxy hoa glucose
Phan ung thuong dung la Iehling (thuôc thu co ion Cu
¹¹
duoi
dang Cu(OH)
2
)

Phan ung Iehling dung dê dinh tinh va dinh luong duong trong
nuoc tiêu.
2.3.2. Tinh oxy hoa (bi khu)
Cac monosaccarid bi khu tao thanh polyalcol.
CHO → CH
2
OH
R R
Vi du:



2.3.3. Phan ung tao IurIural
Duoi tac dung cua acid vô co dâm dac (HCl, H
2
SO
4
) cac
monosaccarid bi khu nuoc tao thanh IurIural hoac chuyên hoa chât
IurIural.
2
C uO H

Cu
2
O H
2
O ¹
Tua do
t
o
R C HO
2
Cu(O H)
2
COOH
2
CuOH H
2
O
R ¹ ¹ ¹
+2H

Glucose Sorbitol
Mannose Mannitol
Irutose Sorbitol
Ribose Ribitol
¹2H
C
O
H
OH
C H
2
O H
O H
H O H
H
O
O

C
OH
O
H
OH
OH
H OH
H
H
C
O

O
D gluconet Dglucuronat
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 26
IurIural phan ung voi cac phenol (∝ naphtol, orcin, resorcin...)
cho nhung phâm vât co mau dac biêt. Phan ung dung dê nhân dinh cac
loai monosaccarid khac nhau.
2.3.4.Phan ung enzym (glucose oxydase)
βDGlucose ¹ O
2

Glucose oxydase
DGluconat ¹ H
2
O
Châ t ma u nâu .Pha n u ng duo c du ng dê dinh tinh va dinh
luo ng glucose trong ma u va nuo c tiê u.
2.3.5. Phan ung tao osamin: Cac monosaccarid liên kêt voi cac nhom
NH
2
tao osamine hoac N acetyl osamin tham gia câu tao cac
polysaccarid tap. Vi du glucosamin, galactosamin, N Acetyl
glucosamin, N Acetyl Galactosamin...
3. OLIGOSACCARID
Phân tu gôm tu 2 dên 10 monosaccarid nôi voi nhau bang liên
kêt glucosid. Quan trong nhât la cac Disaccarid.
3.1. Disaccarid: Trong phân tu gôm 2 monosaccarid nôi voi nhau
bang liên kêt glucosid. Cac disaccarid quan trong.
3.1.1. Saccarose
Câu tao gôm 2 phân tu ∝D glucose va βD
Iructose, câu nôi oxy giua C thu nhât
mang chuc aldehyd cua glucose va C thu
2 mang chuc ceton cua Iructose.
Tên hoa hoc cua saccarose: 1, 2.∝D
glucosido βD Iructose, không co tinh khu
do không co nhom (OH) ban acetal tu
do. Saccarose co nhiêu trong mia, cu cai
duong.
3.1.2. Lactose
Câu tao gôm βD galactose va glucose,
câu oxy nôi C thu nhât mang nhom
aldehyd cua galactose voi C thu 4 mang
nhom alcol cua glucose.Tên hoa hoc
cua lactose la
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 27
14 βD galactosido. βD glucose.
Lactose co tinh khu do vân con nhom
(OH) ban acetal tu do. Co nhiêu trong
sua.
3.1.3. Maltose



Câu tao do 2 phân tu ∝D glucose, câu
oxy nôi C thu nhât mang nhom aldehyd
cua glucose nay voi C thu tu mang
nhom alcol cua glucose kia.
Tên hoa hoc: 14 αD glucosido
αD glucose. Maltose co tinh khu do con
mang nhom (OH) ban acetal tu do. Co
nhiêu trong mâm lua, mach nha la san
phâm thuy phân cua tinh bôt, glycogen.
Hlnh 3.4. Câu tao cua cac Disaccarid diên hlnh
3.2. Trisaccarid va tetrasaccarid
Gôm RaIinose (trisaccarid) co trong cu cai duong va Stakyose
(tetrasaccarid) co trong dâu tuong va nhiêu thuc vât khac.
4. POLYSACCARID (ÐA ÐUONG)
Chia lam 2 nhom: polysaccarid thuân va polysaccarid tap.
4.1. Polysaccarid thuân (Homopolysaccaril÷glycol): do nhiêu
monosaccarid cung loai tao nên.
4.1.1. Tinh bôt
4.1.1.1 Câu tao: Gôm co 2 phân co câu tao va tinh chât khac nhau;
Amylose va amylopectin.
- Amylose:



H

CH
2
OH

CH OH
H
H OH
OH
H
OH
H OH
CH
2
OH
H
H OH
H
OH
H H
CH
2
OH
H
H OH
H
OH
H
OH
CH
2
OH
H
H OH
OH
H
OH
H
H
H
H H
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 28

Chiêm 1225º tinh bôt. Co câu tao gôm 200 dên hang nghln
gôc αD glucose nôi voi nhau bang liên kêt α 14 glucosid tao thanh
mach thang không phân nhanh. Trong dung dich co dang xoan.
Amylopectin:











Hlnh 3.5. Câu tao Amilose va Amylopectin cua tinh bôt
Chiêm 7585º tinh bôt. Câu tao gôm nhiêu gôc αD glucose nôi
voi nhau bang liên kêt α 14 va α 16 glucosid. Cac liên kêt α 14
glucosid tao thanh mach thang va liên kêt α 16 glucosid tao thanh
mach nhanh, môi mach nhanh chua tu 2025 gôc glucose.
4.1.1.2.Tinh chât
Tinh bôt co tinh chât:
Không tan trong nuoc lanh va dung môi huu co, tan trong
nuoc nong tao thanh dung dich keo goi la hô tinh bôt.
Cho mau xanh tim voi Iod.
Tinh bôt bi thuy phân boi acid va nhiêt dô sôi hoac enzym
amylase tao thanh cac san phâm trung gian la dextrin cho mau khac
Ðâu không khu
Liên kêt
Ðâu khu
CH
2
OH
Mach nhanh
Mach bên
H

6
CH
2

H OH
H OH
H
Liên kê t
H
H OH
H OH
H
H
H
o
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 29
nhau voi Iod, cuôi cung cho maltose rôi glucose không cho mau voi
Iod.
Tinh bôt không thê hiên tinh chât khu mac du con nhom (OH)
ban acetal tu do nhung vl nhom nay qua it so voi phân tu tinh bôt qua
lon.
Tinh bôt co o trong ngu côc, cac loai cu, la thuc an chinh cua
dông vât.
4.1.2. Glucogen: câu tao giông Amylopectin, nhung phân nhanh nhiêu
hon va nhanh ngan hon, môi nhanh gôm khoang 12 gôc glucose.
Tinh chât:
Không tan trong alcol ethylic.
Cho voi Iod mau nâu do.
La chât keo ua nuoc.
Khi bi thuy phân glycogen tao thanh dextrin rôi maltose,
glucose.
Glycogen la chât du tru glucid cua dông vât, nhiêu nhât o gan va
co.
4.1.3. Cellulose:
La thanh phân chu yêu cua mô nâng do thuc vât.
Câu tao gôm nhiêu gôc βD glucose nôi voi nhau boi liên kêt β
14 glucosid, không phân nhanh.





Hlnh 3.6. Câu tao cua Cellulose


Tinh chât:
¹Cellulose không tan trong nuoc,
tan trong dung dich Schweitzer
(oxyd dông nhi trong dung dich
amoniac).
¹Không cho mau voi Iod.
¹Thuy phân voi acid va enzym
cellulose cho cellobiose rôi β
glucose.

CH
2
OH
CH
2
OH
CH
2
OH
OH
OH
OH
OH
OH
OH
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 30
Enzym cellulose không co o ông tiêu hoa nguoi nên cellulose
không co gia tri dinh duong dôi voi nguoi, cellulose tlm thây trong
ông tiêu hoa trâu, bo, môi...
4.1.4. Dextran
La chât du tru cua con men, vi khuân.
Câu tao gôm nhiêu α glucose nôi voi nhau boi liên kêt α 16
glucosid tao thanh mach thang, phân nhanh o cac liên kêt α 12 hoac
α 13, α 14 glucosid.
Trong luong phân tu Dextran co dô nhot cao, dung lam chât thay
thê huyêt tuong trong y hoc.
4.2. Polysaccarid tap
4.2.1. Peptidoglycan: La nhung polysaccarid mach thang câu tao nên
thanh tê bao vi khuân, gôm cac chuôi disaccarit lap lai: acid Nacetyl
muramic va Nacetyl glucosaminMur Nac (β1→4) Glc Nac dan
cheo nhau bang nhung chuôi peptid ngan (hlnh 3.7).






Hlnh 3.7. Peptidoglycan cua thanh tê bao Vi khuân
staphylococcus aureus
4.2.2.Glycosaminoglycan (mucopolysaccarid) la nhung glucid phuc
tap dac trung boi cac chuôi disaccarid lap lai gôm co duong amin va
acid uronic.
Cac glycosaminoglycan quan trong la:
HO
H
OH
H CO N
H
H
H
H
CH
2
O
CH
3
HO
H
OH
H CO N
H
H
H
H
CH
2
O
CH
3
O
n
O
CH
3
CH
C
O L Ala
Isoglu
Lys
Ala
(GLy)s
D
L
D
(Gly)s
O
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 31
¹ Acid hyaluronic: câu tao boi cac
chuôi disaccarid lap lai gôm acid D
glucuronic va Nacetylglucosamin
nôi voi nhau bang liên kêt 1
3glucosid. Trong luong phân tu trên
môt triêu, tao thanh dung dich trong
nhot co tac dung lam tron hoat dich
cua cac khop va thuy tinh dich cua
mat, giup cho su vân dông va ngan
chan su xâm nhâp cua nhiêu chât dôc
dôi voi co thê. Acid hyaluronic con la
thanh phân chinh cua matrix ngoai tê
bao, cua sun va gân lam tang tinh co
dan cua cac tô chuc nay. Enzym
hyaluronidase xuc tac su thuy phân
liên kêt glycosid cua hyaluronat va
co hoat tinh manh trong tinh dich,
noc ran va môt sô vi khuân.
¹Condroitin sulIat: la môt
glycosaminoglycan acid gôm acid βglucuronic va N
acetylgalactosamin sulIat |Glc UA (β1→3)Nac SO
4
]n. No co nhiêu
trong tô chuc sun, tô chuc liên kêt (gân, da, van tim va thanh dông
mach).
¹ Heparin: Câu tao boi nhung chuôi disaccarid lap lai gôm acid
iduronic gan sulIat va glucosaminsulIat nôi voi nhau bang liên kêt α
14 glucosid. No ngan chan chuyên hoa prothrombin thanh trombin,
do do co tac dung chông dông mau.
Heparin con co tac dung giai phong lipoproteinase tu tô chuc
vao huyêt tuong. Enzym nay xuc tac su phân huy cac phuc hop
lipoprotein trong qua trlnh vân chuyên va chuyên hoa lipid.
4.2.3. Glycoprotein va glycolipid.


Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 32
Mang tê bao dông vât chua khoang 5º glucid o duoi dang
glycoprotein va glycolipid. Ðo la nhung hop chât trong do nhiêu
protein va môt sô lipid cua mang tê bao gan voi cac oligosaccarid
bang liên kêt công tri.
Glycoprotein (mucoprotein) tlm thây trong cac dich, mô, mang tê
bao. Nhiêu hormone co ban chât la glycoprotein nhu LH, ISH,.. nhiêu
glycoprotein co vai tro quan trong o mang tê bao nhu KN nhom mau
A, B, O.
Glycolipid va lipopolysaccarid: dêu la thanh phân câu tao cua
mang tê bao
Phần 2
CHUYÊN HOA GLUCID
1. ÐAI CUONG
Chuyên hoa glucid la môt trong nhung qua trlnh chuyên hoa quan trong cua
co thê sông, chu yêu cung câp nang luong cho tê bao hoat dông. Glucid dam bao
tu 6070º nhu câu nang luong cua nguoi (tuc la chiêm 6070º sô calo cua khâu
phân an). Glucid la thanh phân câu tao cua môt sô chât quan trong vê mat sinh
hoc nhu acid nucleic, glycoprotein, glycolypid, môt sô enzym, nhung chât nay
tham gia câu tao tê bao cua cac mô va tham gia vao nhiêu qua trlnh hoat dông
O
O
O
o
Sia
o
GalNAc
NHCOCH
3
o
Gal
ooo
Fuc
O
R
Nhoùm O
O
o
GalNAc
NHCOCH
3
O
R
ooo
Fuc
o
Gal
o
GalNAc
NHCOCH
3
o
Sia
O
O
O
Nhoùm A
O
O
R
ooo
Fuc
o
Gal
o
GalNAc
NHCOCH
3
o
Sia
O
O
O
o
Gal
Nhoùm B
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 33
cua co thê (yêu tô dông mau, mang sinh hoc, thanh phân trung gian cua nhom
mau, globulin miên dich, hormone...). chuyên hoa glucid con tao ra nhiêu san
phâm chuyên hoa trung gian quan trong, liên quan voi su chuyên hoa cac chât
khac trong co thê nhu chuyên hoa lipid, acid amin va acid nucleic.
2. SU TIÊU HOA, HÂP THU VA NHU CÂU GLUCID
2.1. Su tiêu hoa
Qua trlnh tiêu hoa glucid tu thuc an (tinh bôt, glycogen, disaccarid...) nho
su thuy phân cua cac enzym hê tiêu hoa :
Amylase cua nuoc bot, dich tuy se thuy phân cac liên kêt α 14 glucosid
cua phân tu tinh bôt, glycogen tao thanh san phâm cua glucid la disaccarid,
monosaccarid.
Disaccaridase co mat o mang ngoai tê bao thanh ruôt, thuy phân cac
disaccarid tao thanh cac monosaccarid. San phâm thuy phân cuôi cung cua
glucid la cac monosaccarid chu yêu la cac glucose va môt sô it la Iructose,
galactose...
2.2. Su hâp thu glucid
San phâm thuy phân glucid thuc an la cac monosaccarid duoc hâp thu qua
tê bao niêm mac ruôt thuong xay ra o phân dâu ruôt non, qua tïnh mach cua dên
gan. O gan, môt phân glucose duoc gan su dung môt phân du tru duoi dang
glycogen, phân con lai qua tïnh mach cua trên gan vao mau dê cung câp glucose
cho co, thân kinh, hông câ u va cac mô khac su dung.
Su hâp thu cac monosaccarid xay ra o phân dâu ruôt non voi tôc dô khac
nhau phu thuôc vao câu tao va nông dô cua chung, theo thu tu la : galactose,
glucose, Iructose, mannose, pentose. Su hâp thu nay xay ra theo hai co chê :
Co chê khuêch tan tu noi co nông dô cao dên noi co nông dô thâp, xay ra
voi môt sô monosaccarid nhu arabinose, mannose, Iructose.
Co chê vân chuyên tich cuc nho su phosphoryl hoa xay ra voi môt sô
monosaccarid nhu glucose, galactose, cac monosaccarid duoc vân chuyên qua
mang tê bao thanh ruôt voi tôc dô nhanh va không phu thuôc voi gradient nông
dô cua chung giua tê bao va dich long ruôt theo nhu câ u co thê.
2.3. Nhu câu.
O nguoi truong thanh, nhu câu tôi thiêu hang ngay 180g glucose dê cung
câp nang luong cho cac tê bao, nhu hê thông thân kinh cân 144g glucose trong
24 gio, hông câu 36g glucose trong 24 gio. Nhu câu glucose cua co thê duoc
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 34
cung câp tu thuc an hoac tu cac qua trlnh chuyên hoa khac cua co thê dê dam
bao duy trl nông dô glucose mau : 60100mg/dl.
3. CHUYÊN HOA GLYCOGEN
3.1. Thoai hoa glycogen thanh glucose
Trong co thê nguoi va dông vât, glycogen du tru chu yêu o gan, co. Qua
trlnh thoai hoa glycogen trong tê bao tao ra glucose 6 phosphat, rôi co thê tiêp
tuc thoai hoa hoan toan dê cung câp nang luong cho tê bao hoat dông. Tai gan
glucose 6 phosphat co thê duoc giai phong duoi dang glucose tu do vao mau dê
cung câp cho cac tê bao
3.1.1. Giai doan thuy phân mach thang cua glycogen.
Enzym glycogen phosphorylase cat gôc G o dâu không khu cua mach
thang glycogen do la phan ung thuy phân liên kêt 14 glucosid, dông thoi co su
tham gia cua phosphate vô co tao thanh glucose 1phosphat va chuôi glycogen
ngan di 1 phân tu glucose.
Qua trlnh lap lai nhiêu lân cho dên khi mach con khoang 4 gôc G thl
dung lai, san phâm con lai la dextrin gioi han.

O O
CH2OH CH2OH
OH
OH
OH
OH
OH
O
O
CH2OH
OH
OH
O Glycogen
(Glucose)n
Ðâu không khu
(Glucose)n
Glycogen O
OH
OH
CH2OH
O
OH
OH
CH2OH
O O
CH2OH
OH
OH
O
Pi
Glycogen phosphorylase
P O
O
O
-1
-
-
+

Hlnh 3.8. Phan ung xuc tac cua glycogen phosphorylase
tao G1P va glycogen ngan hon 1 glucose.
3.1.2. Giai doan cat mach nhanh cua glycogen.
Bôn gôc G duoc loai ra theo qua trlnh gôm 2 buoc nho xuc tac cua enz cat
nhanh. Enz nay co 2 chuc nang:
Chuc nang vân chuyên: Tac dung cat oligosac gôm 3 gôc G dâu mach
cua dextrn gioi han va chuyên chung sang gan vao dâu không khu cua
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 35
mach kê bên bang liên kêt ∝ 14 glucosid. Vung chuc nang nay goi la
amylo1.4 1.4 trans glucosidase (hoac amylo1.6 1.4 trans glucosidase)
Chuc nang cat nhanh: Tac dung cat gôc G con lai tai diêm nhanh bang
cach thuy phân LK ∝ 16 glucosid va giai phong G duoi dang tu do.
Chuc nang nay goi la amylo 1.6 glucosidase
Phan ung cat nhanh cho phep enz phosphorylase tiêp tuc hoat dông dê
thoai hoa hoan toan phân tu glycogen.
Nhu vây san phâm cua 2 giai doan thoai hoa glycogen la G1P (chiêm
93º) va glucose tu do ( 7º).
Liên kêt 16 glucosid
Ðâu không khu
(1) Glycogen phosphorylase
(2)

Hoat tinh transIerase cua
enz cat nhanh
Hoat tinh 16 glucosidase
cua enz cat nhanh

Chuôi glycan (∝ 14) không nhanh tiêp tuc bi thuy phân boi GP
Hlnh 3.9. Hai giai doan thoai hoa glycogen
3.1.3. Giai doan biên dôi glucose 1 phosphat thanh G6P
O cac tô chuc G1P chuyên thanh G6P duoi su xuc tac cua enzym
phosphoglucomutase







3.1.4. Chuyên glucose 6 phosphat thanh glucose: Glucose 1 phosphat chuyên
thanh glucose 6 phosphat duoi su xuc tac cua enzym phosphoglucomutase
CH
2
OH
O-P
phosphoglucomutase
CH
2
O-P
glucose 6- phosphat
Glucose-1-phosphat
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 36
Glucose 6P ¹H
2
O Glucose ¹ H
2
O

Qua trlnh xay ra chu yêu o gan, vl gan co enzym glucose 6 phosphatase giai
phong glucose tu do vao mau, diêu hoa duong mau trong qua trlnh hoat dông
cua co thê. Co va nao giu glucose 6 phosphat dê lam chât dôt cân cho su tông
hop ATP.
Su thoai hoa glycogen o tê bao cua tô chuc noi chung nham muc dich cung
câp
glucose 6 phosphat cho tê bao su dung.
3.2. Tông hop glycogen tu glucose
Nguyên liêu dê tông hop glycogen cua tê bao la glucose.
3.2.1. Chuyên glucose thanh glucose 6 phosphat
Glucose tu do o mau tuân hoan sau khi thâm qua mang tê bao, duoc
phophoryl hoa thanh glucose 6 phosphat duoi su xuc tac cua enzym hexokinase
hoac glucokinase (dac hiêu voi glucose).






3.2.2. Chuyên glucose 6 phosphat thanh Glucose 1P.








Glucose 6P glucose 1P
Glucose 1P co chât truc tiêp cua qua trlnh tông hop glycogen.
glucose 6 phosphatase

Glucokinase
hexokinase
CH
2
OH

CH
2
OP

¹ADP
¹ ATP
Mg
¹¹

glucose 6 phosphat
glucose
CH
2
OP

CH
2
OH
O P
phosphoglucomutase
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 37
3.2.3. Tông hop mach thang cua phân tu glycogen.
G1P duoc tao thanh se phan ung voi Uridin triphosphat (UTP) tao thanh
1 nucleotid hoat dông la uridin diphosphoglucose (UDPG). P/u duoc xuc tac boi
enz UDPGpyrophosphorylase:
G1P ¹ UTP UDPGlucose ¹ PPi
Duoi tac dung cua enz glycogen synthetase, gôc glucosyl hoat hoa trong
UDPG duoc chuyên dên gan vao dâu không khu (C4) cua phân tu glycogen co
san (hlnh thanh liên kêt ∝ 14glucosid). Qua trlnh lap di lap lai va mach thang
glycogen cu dai dân.

3.2.4. Tô ng ho p ma ch nha nh cu a phân tu glycogen
Khi ma ch glycogen duo c ke o da i 611 gô c G thl enz ga n nha nh
amylo ∝1,4 ∝1,6) transglucosidase se ca t doa n dâ u cu a ma ch tha ng co it
nhâ t 6 gô c G va chuyê n dê n ga n va o OH cu a C6 cu a glucose cu ng hoa c
kha c chuô i, hlnh tha nh liên kê t ∝ 16 glucosid ta o ma ch nha nh.
Qua trlnh na y la p la i va sô luo ng nha nh tang dâ n cho dê n khi ptu
glycogen co câ u tru c phu ho p vo i nhu câ u cu a tê ba o.
O
CH2OH
O P P Uridin
¹
CH2OH
O
CH2OH
O
CH2OH
O
O R
O O R Uridin P P
Gly synthetase
UDPG Glycogen (n gôc glucose)
¹
UDP Glycogen (n¹1
l )
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 38
Gly synthetase
Amylo TransIerase


4. CHUYÊ N HO A GLUCOSE
4.1. Thoa i ho a glucose: Theo 2 con duo ng chinh:
4.1.1.Ðuo ng phân theo con duo ng hexosediphosphat
4.1.1.1. Thoa i ho a cu a glucose dê n pyruvat
Glucose duo c phosphoryl ho a tha nh glucose 6 phosphat duo i su xu c
ta c cua enzym hexokinase, glucokinase voi su tham gia cua môt phân tu ATP va
Mg
¹¹
.
Sau do glucose 6 phosphat bi phosphoryl ho a lâ n hai ta o
hexosediphosphat rô i hexosediphosphat bi ca t dôi tha nh 2 phân tu
triosephosphat, tiê p theo la su oxy ho a triosephosphat dê n acid pyruvic va
acid lactic. Ca c pha n u ng cu a qua trlnh duo ng phân dê u xa y ra o ba o tuong
cu a tê ba o.
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 39

Hlnh 3.10. So dô qua trlnh duong phân theo con duong Hexodiphosphat
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 40
4.1.1.2. Chuyên hoa cua pyruvat
* Trong diêu kiên yêm khi: tô chuc không duoc cung câp du oxy, pyruvat se
chuyên thanh lactat duoi tac dung cua enzym lactat dehydrogenase (LDH) qua
trlnh nay xay ra chu yêu o tô chuc co, xuong.


C÷ O
COO
CH3
H

CH OH
COO
CH3
H
NADHH¹ NAD¹
L Lactat
LDH

Su tao thanh ethanol (lên men ruou): Nhiêu nâm men va cac VSV khac thuong
biên glucose thanh ethanol hon la thanh lactat., phan ung qua 2 buoc:

C÷ O
COO
CH3
H

C÷ O
CH3
H¹ CO2

H C OH
CH3
H
H NADHH¹ NAD¹
Pyruvat decarboxylase Alcol dehydrogenase
Pyruvat Acetaldehyd Ethanol

*Trong diêu kiên hiêu khi: khi tê bao cua tô chuc duoc cung câp du oxy,
pyruvat se duoc chuyên vao trong ty thê. O do no bi khu carboxyl oxy hoa tao
acetyl coenzym A va duoc dôt chay hoan toan trong chu trlnh Krebs. Phan ung
khu carboxyl oxy hoa cua pyruvat la môt chuôi phan ung duoc xuc tac boi môt
phuc hop da enzym la pyruvat dehydrogenase, phuc hop nay co su tham gia cua
cac coenzym : Thiamin pyrophosphat (TPP) ; acid lipoic (dang khu va dang oxy
hoa); coenzym A (CoASH); NAD (Nicotinamid adenin dinucleotid); IAD
(Ilavin adenin dinucleotid).
Tom tat phan ung :





HSCoA Mg
¹¹
CO
2
TPP
CH
3
CO COOH CH
3
CO SCoA
Pyruvat Lipoat Acetyl Coenzym A
IAD, NAD IADH
2
, NADH
2

Phuc hop Enzym pyruvat dehydrogenase
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 41
Acetyl CoA duoc tao thanh se di vao chu trlnh Krebs thoai hoa dên CO
2
,
H
2
O va nang luong ATP.
4.1.1.3.Nang luong cua su thoai hoa glucose theo con duong phân
* Trong diêu kiên yêm khi
Tu glucose dên lactat tao ra nang luong nhu sau :
Glucose → glucose 6 phosphat : 1 ATP
I 6 Ê → I 1.6 diÊ 1 ATP
2.1.3. diphosphoglycerat → 2.3 phosphoglycerat: ¹ 2ATP
2 Phosphoenol pyruvat → 2 pyruvat : ¹ 2ATP
Tông công: ¹ 4ATP 2 ATP ÷ 2ATP
Con 2NADHH
¹
duoc tao thanh do phosphoryl oxy hoa phosphoglycerat da bi
su dung dê chuyên pyruvat thanh lactat.
Tu glycogen : do G6Ê duoc tao nên do thoai hoa glycogen cua tê bao nên
không co su tiêu tôn 1ATP (tu glucose → G6Ê).
Tông sô nang luong tao ra : ¹ 4ATP 1ATP ÷ ¹ 3ATP
*Trong diêu kiên hiêu khi
Tu glucose : môt phân tu glucose thoai hoa hoan toan se cho :
¹ Tu glucose dên 2 pyruvat duoc 2ATP va 2 NADHH
¹
(2NADHH
¹
vao
chuôi hô hâp tê bao se cho 6 ATP) : cho 8ATP.
¹ Tu 2 pyruvat dên 2 acetyl CoA duoc 2NADHH
¹
vao chuôi hô hâp tê
bao se cho 6ATP) : cho 6 ATP.
¹ Oxy hoa 2 acetyl CoA trong chu trlnh Krebs cho 24 ATP.
Tông công : 38 ATP.
Tu Glycogen : cho 39 ATP. (Không mât 1 ATP tu glucose → glucose 6
phosphat)
4.1.1.5.Y nghïa
Qua trlnh thoai hoa glucose nham cung câp nang luong cho tê bao hoat
dông, cac san phâm trung gian cho nhiêu qua trlnh chuyên hoa khac cua co thê.
Su thoai hoa glucose theo con duong duong phân yêm khi cung co y nghïa quan
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 42
trong vê phuong diên nang luong, mac du tao ra duoc it ATP. Mat khac san
phâm thu duoc la lactat se duoc co thê su dung lai dê tai tao glucose cho qua
trlnh thoai hoa tiêp theo.
4.1.2. Qua trlnh duo ng phân theo con duo ng hexosemonophosphat (chu
trlnh pentose phosphat)
Su oxy hoa theo con duong nay xay ra o cac tô chuc song song voi con
duong
hexosediphosphat nhung chiêm ty lê thâp (710º). Tuy nhiên o môt sô tê bao va
tô chuc nhu hông câu, gan, tuyên sua trong thoi ky hoat dông, tô chuc mo.... su
thoai hoa glucose theo con duong nay lai chiêm uu thê. Cac phan ung cua con
duong thoai hoa nay xay ra o bao tuong cua tê bao vl ca c enzym xuc tac phan
ung nam o phân bao tuong cua tê bao).
Chu trlnh pentose phosphat duoc trlnh bay nhu môt chu trlnh kin trong do cu
ba phân tu G6Ê di vao se tao ba phân tu CO
2
va ba phân tu pentose phosphat,
tiêp theo la môt chuôi phan ung biên dôi, dê ba phân tu pentose Ê trên tao thanh
hai phân tu G6Ê va môt phân tu phosphoglyceraldehyd. Triose Ê nay hoac
se thoai hoa tiêp tuc theo con duong duong phân tao pyruvat, hoac sau khi dông
phân hoa thanh phosphodioxyaceton (PDA) thl 1 PGA (phosphoglyceraldehyd)
se kêt hop voi môt phân tu PDA dê tao thanh Iructose 16 dip Ê, sau do la phan
ung thuy phân gôc phosphat dê tao thanh Iructose6Ê . Phân tu nay dông
phân hoa thanh G6Ê va tiêp tuc di vao chu trlnh pentose phosphat. Mat khac
tu san phâm Iructose 16 di Ê cung co thê di vao qua trlnh thoai hoa theo con
duong hexose diphosphat.

Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 43


Hlnh 3.11. So dô chu trlnh Pentose
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 44
Phan ung tông quat chu trlnh:


Y nghïa chu trlnh pentose phosphat:
Quan trong nhât la cung câp NADPHH
¹
.
¹ NADPHH
¹
la coenzym dac hiêu cua nhiêu phan ung cân cung câp
hydro nhu tông hop acid beo, cholesterol, cac hormon steroid.
¹ NADPHH
¹
giup cho phan ung chuyên glutathion dang oxy hoa sang
dang khu, glutathion dang khu co vai tro phân huy H
2
O
2
, tranh u dong H
2
O
2
.
Phan ung nay rât quan trong o tê bao hông câu, vl su u dong H
2
O
2
se gây ra su
oxy hoa mang tê bao, pha vo mang tê bao hông câu dân dên su huyêt tan.






Chu trlnh pentose phosphat con cung câp cac pentose Ê cho qua trlnh tông
hop acid nucleic.
4.2. Tông hop glucose.
Tông hop glucose tu nhung san phâm chuyên hoa trung gian pyruvat,
lactat, acid amin... qua trlnh nay con goi la su tân tao duong.
4.2.1.Tông hop glucose tu pyruvat.
Qua trlnh tân tao glucose tu pyruvat vê hlnh thuc duoc sap xêp theo thu tu
gân nhu môt qua trlnh duong phân dao nguoc, trong do co 3 giai doan không
thuân nghich
3G6Ê ¹6 NADP ¹ 3 H
2
O 2G6Ê ¹ Pglyceraldehyd ¹ 3 CO
2
¹ 6NADPHH
¹

6G6Ê ¹ 12NADP
¹
¹ 6H
2
O 5G6Ê ¹ 12NADPHH
¹
¹ 6 CO
2

Glutathion dang oxy hoa
Glutathion dang khu oxy
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 45

















c Lactat
NAD
¹
LDH
NADHH
¹
Oxalo acetat
Pyruvat
Pyruvate Carboxylase CO
2

ATP
ADP¹Pi
CO
2

NADP
¹

Malat
NADPHH
¹

Malat decaboxylase
MDH
NAP NADHH
¹

PEP Carboxylase
Phosphoenol pyruvat (PEP)
CO
2
GTP
GDP
I6P
I16 Diphosphatase
H
3
PO
4
H
2
O
d I16 Di P
Glucose
G 6 Phosphatase
H
3
PO
4
H
2
O
e G 6 P
Hlnh 3.12. Ba giai doan không thuân nghich cua
qua trlnh tông hop glucose tu pyruvat
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 46

Hlnh 3.13. Qua trlnh tông hop glucose tu pyruvat
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 47
4.2.2.Tông hop glucose tu lactat
Lactat duoc tao thanh o cac tô chuc do su thoai hoa glucose theo con duong
duong phân yêm khi (nhiêu nhât o co) se duoc dua vao mau. O do môt phân nho
se duoc dao thai ra nuoc tiêu, con dai bô phân se duoc dua vê gan. O gan, lactat
duoc su dung nhu môt nguyên liêu dê tông hop glucose va glycogen. Glucose lai
duoc chuyên ra mau tuân hoan, tô chuc co thu nap, chuyên thanh lactat (qua
trlnh nay se cung câp nang luong cho co hoat dông la môt chu trlnh khep kin la
chu trlnh Cori hay chu trlnh lactat.


Hlnh 3.14. Chu trlnh acid lactic (Cori) va chu trlnh Glucose alanin

4.2.3.Tông hop glucose tu acid amin
Môt sô acid amin do su thoai hoa protein tao thanh trong qua trlnh biên
dôi duoc chuyên thanh môt trong nhung san phâm trung gian co kha nang tông
hop duoc glucose. Cac acid amin nay goi la cac “acid amin cho duong” duoc
chia lam 3 nhom :
Nhom I : gôm cac acid amin ma qua trlnh chuyên hoa chung se dân dên
pyruvat : threonin, glycin, serin, tryptophan, alanin, cystein voi cac
hydroxyprolin.
Máu
Máu
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 48
Nhom II : Cac acid amin chuyên thanh cac san phâm trung gian cua chu
trlnh Krebs nhu : prolin, arginin, histidin, acid glutamic, glutamin, valin,
isoleucin, methiomin, threonin, phenylalanin, tyrosin, acid aspartic va asparagin.
Nhom III : Gôm cac acid amin chuyên hoa thanh phospho glycerat, do
la : threonin, glycin, serin, hydroxyprolin.
4.2.4.Tông hop glucose tu nhung ose khac.
Cac monosaccarid khac glucose nhu galactose, mannose, theo tinh mach cua
dên gan, o do duoc chuyên thanh glucose va duoc su dung theo nhu câu co thê.

























ATP ATP
Iructohina sc ADP ATP ADP
IIB Gal 1 P UDPG P
P
aldolase ATP Hexo
ATP Hexokinaxe kinaxe gal. uridyl
PDA GA ADP trasIerase
P Iructo ATP ADP UDP gal G P
UTP
Kinase GK
ADP
PGA Man.6 P
ADP aldolase
I16 P P man.isomerase epimerase
P I.Photphatse Pi
I6 P UDPG
P∝hotpho hexo
Issomerase Glycogen
Syntetase
G6 P G1 P Glycogen
P glucomutase Photpholytase Pi

Pi G6 Photphatase
Iruct Manno
Galacl
Galact
o
Glucose
Hlnh 3.15. Chuyên cac Ose khac thanh glucose o
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 49
Bài 4. HOA HOC VA CHUYÊN HOA LIPID
Muc tiêu:
• Nêu được định nghĩa, phân loại và vai trò của lipit
• Nêu được đặc điểm, tính chất và vai trò của glycerid
• Nêu được đặc điểm và vai trò của photpholipit
• Giải thích được quá trình chuyển hóa axit béo trong cơ thể
• Tính được năng lượng giải phóng khi phân giải hoàn toàn 1 phân tử axit
béo bão hòa.
• Giải thích được quá trình chuyển hóa TRIGLYCERID trong cơ thể
• Trình bày được các quá trình tổng hợp triglycerid

Phân 1. HOA HOC LIPID
I. ÐAI CUONG
Lipid thuôc nhom hop chât tu nhiên không dông nhât, không hoac it tan
trong nuoc va cac dung môi phân cuc, dê tan trong cac dung môi huu co nhu ete,
benzen, chloroIorm
Vê câu tao hoa hoc, lipid la nhung este cua nhung acid va alcol hoac cua
cac dân xuât cua acid beo.
Lipid co thê phân hai loai:
¹ Lipid thuân gôm nhung chât la este cua alcol va acid beo nhu glycerid,
cerid, sterid.
¹ Lipid tap la nhung chât trong thanh phân câu tao ngoai alcol va acid beo con
co nhung nhom khac nhu amin, phosphat, sulIat, glucid, protid.
Lipid co phô biên trong tê bao dông vât, thuc vât. Lipid co gia tri nang
luong cao chua nhiêu loai vitamin tan trong dâu va nhiêu acid beo không no cân
thiê t cho co thê, lipid tham gia câu tao tê bao va con la nguôn du tru cho co thê.
II. THANH PHÂN CÂU TAO CUA LIPID
1. Acid beo
Ðinh nghïa: Acid beo la nhung mono acid phân lon co mach thang, môt
sô co mach vong, thuong co sô carbon chan nhung o môt sô lipid dac biêt co
acid beo co sô carbon le.Nhung acid beo trong chuôi carbon co môt hoac nhiêu
liên kêt dôi goi la acid không beo bao hoa.
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 50
Acid beo bao hoa: Co công thuc chung C
n
H
2n¹1
COOH nhung acid beo
bao hoa phô biên la:Acid butyric: C
3
H
7
COOH ; Acid Palmitic: C
15
H
31
COOH ;
Acid Stearic: C
17
H
35
COOH .
Acid beo không bao hoa co tu môt hoac nhiêu liên kêt dôi nhu: Acid
Oleic: C
18
:1:9; Acid Linoleic: C
18
:2;9:12; Acid Linolenic: C
18
:3;9:12:15. Acid
Arachidonic: C
20
:4;5:8:11:14.
Acid beo co thê tac dung voi kiêm tao thanh muôi cua acid beo, tac dung
voi alcol tao thanh este co phan ung công voi halogen, hydrogen hoa nhung acid
beo chua bao hoa.
2. Alcol cua lipid
Glycerol, tham gia trong câu tao Glycerid, Phospholipid.
Aminoalcol, Cholin, Cerin, Inositol, Sphingosin tham gia câu tao lipid tap
Phospholipid.
Alcol vong sterol, chu yêu la cholesterol, tham gia câu tao sterid.








Hlnh 4.1. Công thuc câu tao cua cholesterol
Cac alcol cao phân tu tham gia trong thanh phân câu tao cua xerid (sap), nhu sap
ong
III. CÂU TAO LIPID THUÂN
1. Glycerid: Glycerid la este cua glycerol va acid beo, co cac dang sau:
CH
3
HO
CH
3
CH
3
CH
3

CH
3
CH
3

Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 51


Hlnh 4.2. Công thuc câu tao cua glycerid
Tinh chât ly hoa cua Glycerid:
Glycerid không tan trong nuoc, it tan trong côn, tan trong cac dung môi
huu co. Glycerid chua acid beo hoa thuong o thê dac goi la mo. Glycerid chua
acid beo không boa hoa thuong o thê long goi la dâu.
Glycerid co thê thuy phân boi kiêm, acid hoac enzym Lipase tao thanh
cac san phâm Diglycerid, monoglycerid, Glycerol va acid beo.
Su thuy phân chât beo bang kiêm duoc goi la xa phong hoa, muôi cua
acid beo goi la xa phong.
Trên thuc tê, tinh chât cua cac chât beo duoc dac trung bang nhung chi sô sau
dây:
- Chi sô xa phong hoa: la sô mg KOH dê xa phong hoa 1g dâu hay mo. Chi
sô nay ty lê nghich voi trong luong phân tu cua dâu, mo.
- Chi sô acid: la sô mg KOH cân thiêt dê trung hoa acid beo tu do cua 1 gam
mo. Chi sô nay giup cho viêc tlm hiêu luong acid beo tu do cua dâu, mo.
- Chi sô Iod: la chi sô thê hiên muc dô không no cua acid beo không no trong
dâu, mo. Cac chât dâu co chi sô iod cao hon so voi cac chât mo vl dâu co
nhiêu acid beo không no hon mo
Ngoai ra cac chât beo dê lâu ngay thuong bi ôi, co mui vi khet kho chiu. Ðo la
do cac liên kêt dôi cua cac acid beo không no trong phân tu chât beo co thê bi
oxy hoa tao nên nhung liên kêt peroxyt rôi tao thanh nhung aldehyd va nhung
acid beo bay hoi, nhung chât nay thuong không co loi cho suc khoe. Do do
không nên an dâu mo dê lâu ngay.
2. Cerid: Cerid con goi la sap, la nhung lipid thuân, trong do acid beo este voi
alcol cao phân tu, cerid co trong dich tiêt cua dông vât, câu tao cua sap ong, sap
CH
2
OCOR
1
CH OCOR
2
CH
2
OCOR
3
CH
2
OCOR
1
CH OH
CH
2
OH
CH
2
OCOR
1
CH OCOR
2
CH
2
OH
MONOGLYCERID DIGLYCERID TRIGLYCERID
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 52
cua thuc vât, vi khuân koch, hansen.Do do cac vi khuân nay không bi tac dung
cua côn, acid.
3. Sterid: Sterid la este cua acid beo voi sterol.
Sterol quan trong la cholesterol, ngoai ra con co 7 dehydrocholesterol (o
da, dâu ca), ergosterol (men, lua mach), chung la tiên chât cua vitamin D.
Sterol co trong mo duoi da, trong mau nguoi va dông vât.Trong tô chuc
va cac dich dông vât cholesterol o duoi dang tu do hoac este hoa voi acid beo
goi la cholesterid.
Cholesterid duoc thuy phân boi enzym cholesterol esterase
V. LIPID TAP
1. Phosphoglycerid ( con goi la glycerophospholipid hay glycerophosphatid hay
diacyl phosphatid): La nhung chât lipid trong thanh phân câu tao co glycerid
va acid phosphoric. Phosphoglycerid dêu la dân xuât cua acid phosphatidic,
bao gôm: acid phosphatidic, phosphatidyl glycerol, phosphatidyl cholin,
phosphatidyl ethanolamin, phosphatidyl inositol, phosphatidyl serin,
plasmalogen.
1.1.Acid phosphatidic
la chât trung gian trong qua trlnh tông hop triglycerid va glycerophospholipid
nhung co rât it trong cac mô. Thanh phân gôm co glycerol, hai gôc acid beo va
môt gôc acid phosphoric.
1.2. Phosphatidyl cholin ( Lecithin).
Lecithin co câu tao hoa hoc la dân xuât cua acid phosphatidic ma X la cholin
(CH
2
CH
2
N
¹
÷ (CH
3
)
3
. Lecithin duoc chiêt suât tu long do trung. Chât nay co
phô biên trong cac tê bao cua co thê dông vât, dac biêt trong gan, nao, long do
trung.
1.3. Phosphatidyl ethanolamin ( Cephalin).
Cephalin khac lecithin o chô X la ethanolamin ( CH
2
. CH
2
NH
2
)
Cephalin co nhiêu trong nao va mô thânI kinh
1.4. Phosphatidyl serin
la dân xuât cua acid phosphatidic ma X la serin ( CH
2
CH NH
2
)
1.5. Phosphatidyl inositol
la dân xuât cua acid phosphatidic ma X la inositol. Phosphatidyl inositol co
trong dông vat ( nao), thuc vât ( dâu tuong, lac, mâm lua ml).
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 53
1.6.Cardiolipin (diphosphatidylglycerol) Tlm thây trong ty thê
1.7. Plasmalogen
chiêm khoang 10º phospholipid cua nao va co.
2 . Sphingolipid: La thanh phân câu tao quan trong cua mang tê bao dông vât va
thuc vât, dac biêt o mô nao va thân kinh.Sphingolipid co câu tao hoa hoc gôm
alcol la Sphingosin . Nhom ruou nay liên kêt voi acid beo tao thanh ceramid.
Cac ceramid co thê liên kêt voi phospho nhu: Sphingomyelin co nhiêu o nao va
mô thân kinh, co thê duoc xêp vao loai phospholipid. Cac sphingolipid co thê
chua cac ose ( don duong) nhu cerebrosid, sulIatid, gangliosid co thê duoc xêp
vao loai glycolipid, gap o nao va nhiêu mô khac.
3. Glycolipid: La nhung lipid không co phosphat va ngoai Sphingosin, acid beo
con co chua môt hay nhiê u Ose nhu Glucose, Galactose.Co nhung loai chinh
sau:
Cerebrosid: Co nhiêu o nao va mô thân kinh.
Sulphatid: Dân xuât cua cerebrozid trong do galactose duoc este hoa o C
3
voi
H
2
SO
4
.
Gangliosid: Co o chât xam cua nao, lach, hông câu, co nhiêu o vung dâu dây
thân kinh tham gia vao viêc dân truyên xung dông thân kinh.
4. Lipoprotein: Câu tao gôm lipid va protein, tan duoc trong nuoc, dang vân
chuyên va chuyên hoa lipid trong mau.
Phân 2
CHUYÊN HOA LIPID
I. ÐAI CUONG
Lipid trong co thê duoc tao thanh môt phân (lipid ngoai sinh) nho su tiêu hoa,
hâp thu vân chuyên tu thuc an, môt phân (lipid nôi sinh) tu qua trlnh sinh tông
hop trong co thê.
Lipid dong vai tro quan trong trong su cung câp va du tru nang luong cho co
thê (oxy hoa 1g tu glycerid cho 9,3 Kcal, oxy hoa 1g protid hay glucid cho
khoang 4,1 Kcal). Lipid la thanh phân quan trong tham gia vao câu tao tê bao,
tô chuc, dac biêt la câu tao mang tê bao, mang nhân, mang ty thê. Lipid va cac
san phâm chuyên hoa cua chung trong co thê tao ra nhiêu chât co hoat tinh sinh
hoc nhu hormon sinh duc, hormon vo thuong thân, acid mât , muôi mât, tiên
vitamin D...
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 54
Su hâp thu lipid con kem theo su hâp thu cac vitamin tan trong lipid nhu
vitamin A, D, E, K va môt sô acid beo không no cân thiêt cho co thê (Vitamin
I). Dang vân chuyên, chuyên hoa lipid o trong mau la cac lipoprotein (VLDL,
LDL, HDL), chylomicron cung dong vai tro quan trong trong chuyên hoa, vân
chuyên, rôi loan chuyên hoa lipid cua co thê.
III. CHUYÊN HOA ACID BEO
Acid beo co nguôn gôc ngoai sinh, nôi sinh, co vai tro trong su thoai hoa dê
cung câp nang luong cho co thê hoat dông, tham gia vao qua trlnh chuyên hoa
khac. Acid beo con tham gia câu tao lipid, dac biêt acid beo chuôi dai tham gia
câu tao lipid mang va liên kêt voi apolipoprtein.
1. Thoai hoa acid beo bao hoa co sô carbon chan
Thoai hoa acid be o bao hoa bang con duong β oxy hoa xay ra chu yêu o
gan, ngoai ra con xay ra o nhung co quan khac nhu thân, phôi, co, tô chuc nao .
Theo Knoop (1904) cho rang acid beo duoc thoai hoa bang cach bi cat
ngan dân di môi môt mâu hai carbon ke tu dâu co nhom carboxyl. Qua trlnh
thoai hoa acid beo la qua trlnh β oxy hoa acid beo vl su oxy hoa acid beo xay ra
o vi tri carbon β.



Qua trlnh thoai hoa acid beo gôm hai giai doan:
Giai doan 1: Hoat hoa acid beo va vân chuyên acylCoA tu bao tuong vao trong
ty thê.
Giai doan 2: Qua trlnh β oxy hoa xay ra trong ty thê gôm co 4 buoc
Buoc 1: Phan ung khu hydro lân thu nhât
Buoc 2: Phan ung kêt hop nuoc
Buoc 3: Phan ung khu hydro lân thu hai
Buoc 4: Phan ung phân cat β cetoacylCoA tao thanh acetylCoA va acylCoA
(n2) C.
Phân tu acylCoA ngan di hai carbon lai tiêp tuc bôn buoc nhu trên cua su β
oxy hoa, Nhu vây, vi du môt phân tu acid palmitic co 16C khi hoat hoa thanh
palmityl CoA se qua 7 vong oxy hoa, giai phong 8 phân tu acetyl CoA.
Sô phân acetyl CoA:
β α
R CH
2
CH
2
COOH
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 55
Acetyl CoA duoc tao thanh, se duoc di vao chu trlnh Krebs oxy hoa hoan
toan tao CO
2
, H
2
O va 12 ATP.
Acetyl CoA co thê tham gia vao viêc tông hop sterid (cholesterol), tông
hop acid mât, tông hop acid beo tro lai.
Acetyl CoA cung duoc tao thanh cac thê cetonic, qua trlnh tao thê cetonic
xay ra manh trong nhung truong hop nhin doi, bênh dai thao duong. Chât
cetonic duoc tao thanh trong ty thê cua gan dac biêt la tê bao nao, vao mau rôi
chuyên toi nhung tô chuc ngoai biên dê su dung.
Nang luong cua qua trlnh β oxy hoa acid beo bao hoa:
ƒ Su hoat hoa acid beo tao thanh acylCoA o ngoai ty thê cân cung câp 2
ATP
ƒ Phan ung khu hydro lân 1, tao IADH
2
di vao chuôi HHTB tao: 2ATP
ƒ Phan ung khu hydro lân 2, tao NADHH
¹
di vao chuôi HHTB tao:
3ATP
ƒ Môt phân tu AcetylCoA di vao vong Krebs tao: 12 ATP
Nhu vây, môt phân tu acid beo co nC oxy hoa hoan toan se tao ra:
|(n/2 1)5 ¹ (n/2 . 12) ] 2 ATP
Giai doan 1 :










RCOOH
Coenzym A. ATP
Thiokinase Mg
¹¹

AMP ¹ PP
RCOS CoA
CarnitintransIerase Carnitin

HSCoA
Mang bao tuong RCOS Carnitin

Ti thê RCOS Carnitin
HSCoA
CarnitintransIerase Carnitin

RCOS CoA

Hlnh 4.3. So dô tom tat qua trlnh thoai hoa acid beo giai doan 1.
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 56
Giai doan 2 : Qua trlnh β oxy hoa:






















2. Tông hop acid beo
Qua trlnh tông hop acid beo tu acetyl CoA thuong xay ra manh nhât o mô
mo, gan, ruôt. Hiên nay nguoi ta biêt duoc it nhât ba qua trlnh tông hop acid beo
bao hoa.
Tông hop o bao tuong
Tông hop o trong ty thê
Tông hop o microsom
Ci tric
acid
cycle
Acyl CoA
Enoyl CoA
β hydroxyacyl CoA
β cetoacyl CoA


RCH
2
CH
2
COSCoA
IAD
p/u khu H
2
lân 1
AcylCoA Dehydrogenase IADH

RCH÷ CHCOSCoA
H
2
O
EnolylCoA Hydratase p/u kêt hop H
2
O

OH
RCH÷ CH
2
COSCoA
NAD
¹

β Ηydroxy AcylCoA p/u khu H
2

lân 2
Dehydrogenase NADH
¹
¹ H
¹


RCO CH
2
COSCoA
CoA.SH
p/u phân cat
Thiolase

RCOSCoA¹ CH
3
COSCoA
Acyl CoA Acetyl CoA

Tao xetonic: acetone, acetoacetyl, β hydroxybutyric Tông hop: A. Beo,
Cholesterol
Hlnh 4 4 So dô tom tat qua trlnh thoai hoa acid beo giai doan 2
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 57
Qua trlnh tông hop acid beo xay ra o bao tuong la chu yêu, duoc xuc tac
cua môt multienzym gôm môt tô hop 7 protein gan liên voi nhau goi la acyl
synthetase.
Acyl synthetase co 1 tiêu don vi protein nam o giua chuyên gôc acyl co
mang nhom SH goi la SH trung tâm (ACPAcylCarrierprotein) va 6 tiêu don
vi enzym mang nhom SH ngoai biên.
Nguyên liêu tông hop acid beo la cac don vi acetyl CoA nguôn gôc tu cac
chât glucid, cac acid amin hoac tu chinh acid beo. Trong tam don vi acetyl CoA
dê tao thanh acid beo palmitic thl chi co môt don vi la do acetyl CoA truc tiêp
duoc cung câp, con bay don vi khac la do malonyl CoA cung câp
Qua trlnh tông hop AB o bao tuong :





















Acetyl
ACP
Acetyl transIcrase
Acetyl ACP Acetyl CoA
Malonyl transIcrase
Malonyl ACP Malonyl CoA


βhydroxybutyryl ACP
Crotonyl ACP
CH
3
CO SCoA¹HSACP CH
3
CO SACP¹CoASH



HOOC CH
2
CO SCoA¹HSACP HOOCCH
2
COSACP¹CoASH
TransIerase

ANgung tu CH
3
COSACP ¹ COOH CH
2
COSACP
Malonyl ACP

(1) HSACP ¹ CO
2


B Khu lân môt CH
3
COCH
2
COSACP
Acetoacetyl ACP
NADPH.H
¹

(2) NADP
¹

CKhu nuoc CH
3
CHOHCH
2
COSACP


(3) H
2
O

DKhu lân hai CH
3
CH÷CHCOACP

NADPH.H
¹

(4) NADP
¹

CH
3
CH
2
CH
2
COSACP
Butyryl ACP
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 58
1. β ceto acylACP syntetase 2. β ceto acylACP reductase
3. β hydroxy acyl ACP dehydratase 4. Enoyl ACP reductase
Butyryl ACP tao thanh lai tiêp tuc phan ung voi phân tu malonyl ACP
moi va sau môt vong thu hai nhu trên se tao nên môt acid beo dai hon hai carbon
tuc la 6 carbon.
Su keo dai chuôi acid beo cu tiêp tuc toi acid beo. Giai doan cuôi cung cua
su tông hop la su giai phong ACP khoi acyl ACP song song voi su tao thanh
acyl CoA.
Phuong trlnh tông quat cua qua trlnh tông hop acid palmitic tu acetyl CoA
:
8 acetyl CoA ¹ 14 NADPHH
¹
¹ ATP.
→ acid palmitic ¹ 8 HSCoA¹ 14 NADP¹ 7 ADP¹ 7H
2
O
IV. CHUYÊN HOA TRIGLYCERID
1. Thoai hoa
Phân lon su thuy phân triglycerid xay ra chu yêu o mô mo duoi su xuc tac
cua enzym triglycerid lipase tao thanh san phâm la acid beo, glycerol, su thuy
phân xay ra nhanh o vi tri A sau do thuy phân châm o vi tri B. San phâm co thê
tiêp tuc chuyên hoa theo con duong phân, hoac sinh tông hop glucose qua trung
gian tao thanh phosphodioxyaceton, phosphoglyceraldehyd hoac glycerol co thê
thoai hoa dii vao chu trlnh Krebs sau khi chuyên hoa thanh acetyl CoA. Acid
beo thoai hoa dê cung câp nang luong hoac acid beo tham gia vao tông hop
lipid.
2.Tông hop
Xay ra chu yêu o gan, thân, mô mo, ruôt. Nguôn nguyên liêu la glycerol,
acid beo. Glycerol se duoc hoat hoa duo i dang glucerol 3 phosphat va acid beo
duoc hoat hoa duoi dang accetyl CoA.
V. CHUYÊN HOA PHOSPHOLIPID
1. Thoai hoa
Duoi su xuc tac cua cac enzym phospholipase cac phospholipid duoc thuy
phân o tô chuc thanh cac acid beo, glycerol va môt sô alcol khac (sphingosin,
inosin), acid phosphoric, cac chât co chua nito (cholin, ethanolamin, serin...)
2. Tông hop
Nhung phospholipid tham gia vao thanh phân câu tao cua cac mang va cac
lipoprotein vân chuyên. Tông hop phosphotidyl ethanolamin (cephalin)
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 59
phosphatidyl cholin (lecitin), hai qua trlnh nay dê tông hop tuong dôi giông nhau
chi khac la môt bên su dung ethanolamin môt bên su dung cholin.






Ngoai ra sphingosinmyelin, glycolipid duoc tông theo nhung con duong
riêng.
VI. Chuyên hoa cholesterol
Cholesterol tham gia vao thanh phân câu tao cua mang tê bao, qua trlnh
tông hop nhiêu hormone steroid. Cholesterol co nhiêu trong thuc an nhu thit,
gan, nao, long do trung duoc co thê hâp thu goi la cholesterol ngoai sinh. Phân
lon cholesterol duoc tông hop boi nhung tê bao, chu yêu la gan, cholesterol nay
goi la cholesterol nôi sinh.
1. Hâp thu vân chuyên thoai hoa
Cholesterol thuc an duoc hâp thu o ruôt cung voi cac lipid khac. Trong
phân tu chylomicron cholesterol nguôn gôc ngoai sinh, nô i sinh duoc mau dua
toi cac tê bao duoi dang kêt hop voi lipoprotein, LDL cholesterol vân chuyên
cholesterol vao trong tê bao , HDL cholesterol vân chuyên cholesterol tu tê bao
vê gan, dao thai qua duong ruôt hoac tông hop nên acid mât.
2. Tông hop cholesterol
Cholesterol duoc tông hop chu yêu o gan ruôt, ngoai ra cung duoc tông
hop o thuong thân, tinh hoan, buông trung, da, hê thân kinh. Qua trlnh tông hop
cholesteroll co thê chia lam 3 giai doan:
Giai doan 1 : su tao thanh hydroxymetyl glutaryl CoA (HMG CoA)
Giai doan 2 : chuyên HMG CoA thanh squalen.
Giai doan 3 : chuyên hoa squalen thanh cholesterol
3. Tông hop cholesterol este
Cholesterol este co thê duoc tông hop boi hai con duong khac nhau :
Su tao thanh cholesterol este duo i su xuc tac cua enzym cholesterol este

phosphoethanolamin
cytidyltransIerase
ethanolamin kinase

phosphotidylethanolamin
Diacylglycero
l
CDPethanolamin
phosphoethanolami
ethanolamin
ATP ADP CTP PP
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 60
synthetase xay ra chu yêu o cac tô chuc gan, ruôt, thuong thân. Qua trlnh nay
cân haii phan ung: truoc tiên acid beo duoc hoat hoa boi HS CoA thanh acyl
CoA voi su tham gia cua ATP, sau do acylCoA tac dung voi cholesterol nho xuc
tac cua acylCoA cholesterol acyl transIerase tao ra cholesterol este.




Con duong thu hai xay ra o huyêt tuong va duoc xuc tac boi lecithin
cholesteroll acyl transIerase (LCAT). Trong phan ung nay acid beo gan o vi tri 2
cua lecithin duoc chuyên truc tiêp toi cholesterol không qua trung gian cua acyl
CoA.


LACT duoc tông hop o gan, bai tiêt vao huyêt tuong va hoat dông o huyêt
tuong. Phan ung este hoa cholesterol nham lây cholesterol chuyên vao HDL dao
thai ra mât.












Bài 5 HOA HOC VA CHUYÊN HOA PROTID
Muc tiêu:
LCAT
Cholesterol este ¹ Lysolecithin
Lecithin ¹ Cholesterol
HSCoA
Acyl CoA cholesterol
acyltransIerase
cholesterol este Acyl CoA ¹ cholesterol
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 61
1. Phân loai duoc acid amin.
2. Trlnh bay duoc 4 bâc câu truc cua phân tu protein. Nêu duoc nhung tinh chât
va vai tro sinh hoc quan trong cua peptid, protein.
3. Viết được công thức cấu tạo của peptit.
4.Viêt duoc cac phan ung thoai hoa chung cua acid amin.
HOA HOC ACID AMIN, PEPTID, PROTEIN
I. ÐAI CUONG
Ðon vi câu tao cua protein la cac acid amin, protein chiêm ty lê hon 50º
trong luong khô cua tê bao; la thanh phân câu tao chinh cua enzym, môt sô
hormon co ban chât la protein, nucleoprotein. co thê noi no la co so vât chât cua
su hoat dông trong moi co thê sông .
II. ACID AMIN
1. Câu tao: Co 20 acid amin chinh tham gia câu tao protein, chu yêu duoi
dang α acid amin voi công thuc chung :




Dua vao câu tao cua gôc R chung duoc phân loai nhu sau:
Acid amin trung tinh
* Glycin (ky hiêu Gly)



* αAlanin (ky hiêu Ala)



* Valin (ky hiêu Val)




H CH COOH
NH
2
CH
3
CH COOH
NH
2
CH
3
CH CH COOH
CH
3
NH
2
CH
3
CH
2
CH CH COOH
CH
3
NH
2
R CH COOH
NH
2
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 62
* Leucin (ky hiêu Leu)



* Isoleucin (ky hiêu Ile)



* Serin (ky hiêu Ser)


* Threonin (ky hiêu Thr)




* Cystein (ky hiêu Cys)



* Methionin (ky hiêu Met)



Acid amin acid va cac amid cua chung
* Acid aspartic (ky hiêu Asp)




* Asparagin (ky hiêu Asn)



* Acid glutamic (ky hiêu Glu)

CH
3
CH CH
2
CH COOH
CH
3
NH
2
CH
2
CH COOH
NH
2
OH
CH
3
CH CH COOH
NH
2
OH
CH
2
CH COOH
NH
2
SH
CH
2
CH
2
CH COOH
NH
2
S
CH
3
HOOC CH
2
CH COOH
NH
2
CH
2
CH COOH OC HN
NH
2
CH
2
CH
2
HOOC CH COOH
NH
2
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 63


* Glutamin (ky hiêu Gln)


Acid amin kiêm
* Arginin (ky hiêu Arg)




* Lysin (ky hiêu Lys)




Acid amin co nhân thom
* Phenylalanin (ky hiêu Phe)



* Tyrosin (ky hiêu Tyr)


Acid amin di vong


* Histidin (ky hiêu His)






* Tryptophan (ky hiêu Trp )

CH
2
CH COOH
NH
2
CH
2
OC H
2
N
H
2
N C NH CH
2
CH
2
CH
2
CH COOH
NH NH
2
CH
2
CH
2
CH
2
CH COOH
NH
2
CH
2
NH
2
CH
2
CH COOH
NH
2
CH
2
CH COOH
NH
2
HO
NH N
CH
2
CH COOH
NH
2

N
H
CH
2
C H C OOH
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 64




* Prolin (ky hiêu Pro)



Ngoai ra con gap môt sô dân xuât khac nhu hydroxylysin, hydroxyprolin,
homocystein, citrulin ...
2. Tinh chât ly hoc
2.1. Tinh hoa tan
Dê tan trong nuoc, không tan hoac tan it trong alcol
Không tan trong ete, tru prolin va hydroxyprolin tan trong alcol va ete
Cac acid amin thuong tan trong acid va kiêm loang tao thanh cac muôi
cua acid amin.
2.2. Vi
Ða sô acid amin co vi ngot kiêu duong: Gly, Ala, Val, Ser, His...
Ngot kiêu dam: muôi natri cua acid glutamic.
Ðang: Arg, Ile.
Không vi: Leu.
3. Tinh chât hoa hoc
phan ung Ninhydrin.
Ninhydrin tac dung voi acid amin trong diêu kiên dun nong tao thanh
CO
2
, NH
3
, aldehyt va ninhydrin bi khu. Sau do ninhydrin bi khu ngung tu voi
ninhydrin không bi khu tao nên san phâm mau xanh tim.
Prolin va hydroxyprolin cho mau vang nhat voi Ninhydrin.
Cac phan ung do gôc R:
Gôc R quyêt dinh cac phan ung dac hiêu cua acid amin. Môi phan ung dac
trung cho tung acid amin.
Sakaguchi: tlm Arginin.
Pauly (Diazo): Tyrosin, Histidin.
Xanthoproteic: Acid amin nhân thom.
COOH
N
H
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 65
chl SulIur: Cystein, Cystin.
Hopkinscole: Tryptophan.
4. Tinh châ t AcidBase cu a acid amin(luo ng tinh)
Acid amin co nhom carboxyl COOH thê hiên tinh acid, dông thoi co
nhom amin NH
2
thê hiên tinh base, vl vây acid amin co tinh chât luong tinh.
O môi truong kiêm, acid amin phân ly nhu môt acid va thanh anion.



O môi truong acid, acid amin hoat dông nhu môt base va thanh cation.



Trong dung dich nuoc, acid amin bao gio cung co 3 dang ion: cation, ion
luong cuc va anion.




duoc ung dung trong ky thuât diên di acid amin.
III. PEPTID
1. Câu tao
Peptid la nhung chât duoc câu tao boi cac acid amin nôi voi nhau qua liên
kêt peptid, co phân tu luong ·10.000.
1.1. Liên kêt peptid
La liên kêt giua nhom COOH cua acid amin nay voi nhom NH
2
cua acid
amin kia bang cach loai di môt phân tu H
2
O. Ban chât hoa hoc cua liên kêt nay
la liên kêt dông hoa tri




R CH COOH
NH
2
OH
-
R CH COO
-
NH
2
+ H
+
Anion

R CH COOH
NH
2
R CH COOH
NH
3
+

H
+
Cation
R CH COOH
NH
2
R CH COOH
NH
3
+

H
+
Cation
H
+
R CH COO
-
NH
2
Anion
Ion læåîng cæûc
H
2
N CH CO OH
R
1
H HN CH CO OH
R
2
H HN CH COOH
Rn
H
2
O
H
2
N CH CO NH CH CO NH CH COOH
R
1
R
2
Rn

Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 66




O môt dâu chuôi peptid la acid amin co nhom αamin (αNH
2
) tu do, do
la acid amin Ntân; dâu kia cua chuôi peptid la acid amin co nhom αcarboxyl
(αCOOH) tu do, do la acid amin Ctân.
1.2. Liên kêt hydro (H...O)
La luc hut tïnh diên giua nguyên tu hydro thua diên duong va nguyên tu
oxy thua diên âm










Liên kêt hydro la duy trl câu truc không gian cua chuôi polypeptid, dac biêt
la câu truc bâc II.
1.3. Liên kêt disulIua (SS)
La liên kêt dông hoa tri tao thanh do su kêt hop giua hai phân tu cystein
Câu disulIua dong vai tro quan trong trong viêc duy trl câu truc bâc III
cua protein.
1.4. Liên kêt muôi (hay liên kêt ion)
La luc hut tïnh diên giua cac nhom COO

va cac nhom NH
3
¹

COO

. . . NH
3
¹

Ngoai ra con co tuong tac giua cac nhom không phân cuc, tuc cac nhom
ky nuoc
2. Danh phap
N
C
C
N
C
C
N
C
R H O R
H
H
H
O R H
R O R
O R
C
C
N
C
C
N
C
C
O
H
H
H
H
Liên kêt hydro
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 67
2.1. Goi theo sô luong acid amin
2 Aa: Dipeptid
3 Aa: Tripeptid
4 Aa: Tetrapeptid
Nhiêu Aa: Polypeptid.
2.2. Goi tên theo nhung gôc acid amin
Nguoi ta dê nguyên tên acid amin Ctân, con nhung acid amin khac dêu
duoc dôi duôi thanh yl.
Vi du: seryl glycyl tyroxyl alanyl leucin.
2.3. Goi theo tên riêng
Nguoi ta con goi peptid theo tên riêng:
Vi du: Glutathion: Tripeptid glutamylCysteylGlycin
Glucagon: polypeptid gôm 29 acid amin
Insulin: 51 acid amin.
Tinh chât
2.4. Tinh chât acid base
Phân tu peptid cung co tinh chât luong tinh va co 3 dang ion trong dung
dich.
3.2.Tinh chât hoa hoc
Peptid cung cho nhung phan ung tuong tu A. Amin.
Ngoai ra peptid con cho thêm phan ung Biurê.







3.2.4. Phan ung Biurê:


C
H
2
N
2
HN
C
H
2
N
O
O
Cu
++
/OH
-
NH
C
C
O
NH
NH
Cu
++
NH
O
-
NH C
C
O
-
NH
O
Biure phuc chât tim hông
NH CH CO N CH CO NH CH CO.......
R
1
R
2
R
3
Cu
++
/OH
-
NH CH CO N CH CO
R
1
R
2
N
Cu
++
CH CO.......
R
3
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 68









3. Môt sô peptid co hoat tinh sinh hoc
3.1. Glutathion: Tripeptid γ glutamylCysteylGlycin


¹



glutathion dong vai tro cua môt hê thông oxy hoa khu . Glutathion co o
cac mô va co quan: gan, thân, lach, tim, phôi va dac biêt la bao vê hông câu.
3.2. Peptid hormon
Hormon hâu yên ocytocin , vasopressin
ACTH la homon tiên yên , co tac dung kich thich su tông hop hormon vo
thuong thân .
Insulin co tac dung ha duong huyêt.
Glucagon co tac dung lam tang duong huyêt.
4.3. Peptid khang sinh
* Môt sô khang sinh co ban chât la peptid : Penicillin, tyrocidin ...
IV. PROTEIN
Protein gôm hang tram dên hang nghln acid amin nôi voi nhau bang liên kêt
peptid. Ngoai ra con co nhung liên kêt hydro, liên kêt disulIur, liên kêt muôi,
liên kêt ion tao thanh môt chuôi hay nhiêu chuôi polypeptid.
G SH G S
S G
-2H
G SH
+2H
Dang lhu Dang oxyho a
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 69
Trong luong phân tu 10.000
1. Câu truc không gian cua phân tu protein
Gôm 4 bâc câu truc :
* Câu truc bâc I:
La câu truc biêu thi su sap xêp theo môt trât tu xac dinh cua cac acid amin
trong chuôi polypeptid voi nhung dac diêm sau:
* Câu truc bâc II:
Câu truc biêu thi su xoan cua chuôi polypeptid, câu truc nay duoc giu vung
boi liên kêt hydro va liên kêt disulIua. Câu truc bâc II thuong co 2 dang; dang
xoan hlnh lo xo, goi la α helice va dang xêp lop.
* Câu truc bâc III:
Câu truc nay duoc hlnh thanh do su cuôn lai môt lân nua tu câu truc bâc I
va bâc II. Câu disulIua giu vi tri quan trong trong viêc duy trl câu truc bâc III
cua chuôi polypeptid.
* Câu truc bâc IV:
Co môt sô phân tu protein duoc tao thanh boi hai hay nhiêu chuôi
polypeptid, cac chuôi polypeptid kêt hop voi nhau boi liên kêt muôi, liên kêt
hydro hoac luc Van der Waals tao thanh câu truc bâc IV.
2. Phân loai: Co nhiêu cach :
nguôn gôc: dông vât, thuc vât, vi sinh vât,
chuc nang sinh hoc: protein enzym, hormon, bao vê, du tru, vân chuyên...
hlnh dang phân tu: soi, câu.
kha nang hoa tan
thanh phân hoa hoc:
* Protein thuân: thanh phân câu tao chi la cac acid amin .
* Protein tap : thanh phân câu tao ngoai acid amin con co thanh phân
không phai la acid amin, nhu glycoprotein, lipoprotein, nucleoprotein,
chromoprotein.
2.1.Protein thuân
2.1.1.Albumin: co o long trang trung, huyêt thanh cac dich sinh vât, ...
2.1.2.Globulin: co nhiêu trong mau, cac mô, co quan va cac dich sinh vât cua
dông vât.
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 70
2.1.3.Protamin: co trong thanh phân cua nucleoprotein tê bao sinh duc ca, lach,
tuyên giap va nhung co quan nhu mô khac.
2.1.4.Histon: co trong nhân tê bao dông vât kêt hop voi acid nucleic (ADN).
2.1.5. Keratin: la protein soi, chu yêu co trong thanh phân cua toc, lông, mong,
sung...
2.1.6.Collagen: la protein soi cua mô liên kêt: gân, dây chang, tô chuc duoi da,
xuong, sun...
2.1.7.Prolamin va glutelin: la nhung protein thuc vât, co nhiêu trong cac hat ngu
côc (lua mach, lua ml, ngô...).
2.2. Protein tap: gôm 2 phân
Protein thuân.
Nhom ngoai:
Tuy theo nhom ngoai, nguoi ta lai chia protein tap ra lam nhiêu loai.
2.2.1. Nucleoprotein:
Protein thuân: thuong la protamin hoac histon.
Nhom ngoai: Acid nucleic,
2.2.2. Chromoprotein: gôm protein thuân va nhom ngoai la chât mau.
Vi du: Hb cua hông câu, myoglobin cua co, Ilavoprotein: co nhom
ngoai chua riboIlavin
2.2.3. Glucoprotein
Nhom ngoai chua glucid, vi du mucoprotein co nhom ngoai la mucopolysacarid
o xuong, sun, mô nâng do.
2.2.4. Lipoprotein
Nhom ngoai la lipid: phosphatid, triglycerid, sterol, acid beo...,lipoprotein
nay tan trong nuoc
2.2.5. Phosphoprotein
Co nhom ngoai la acid phosphoric.
Vi du: Casein cua sua dông vât
2.2.6. Metaloprotein
Co nhom ngoai la nhung kim loai: Ie, Cu, Zn, Co, Ca, Mg, Pb...
Vi du: Ierritin cua gan va lach la Metaloprotein co nhom ngoai la sat.
3.Tinh chât
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 71
3.1. Tinh luong cuc: cac phân tu protein vua co nhom NH
2
vua co nhom
COOH vl vây trong môi truong nuoc tôn tai o 3 dang ion khac nhau: ion (), ion
(¹), ion luong cuc .
3.2. Su biên tinh cua protein
Duoi tac dung cua nhiêu yêu tô: nhiêt dô cao, tia tu ngoai, siêu âm acid,
kiêm, kim loai nang... protein dê bi mât tinh chât ban dâu, thi du dô hoa tan
giam, tinh chât sinh hoc bi mât. Ðo la su biên tinh.
Su biên tinh không lam dut cac liên kêt peptid, ma lam dut cac liên kêt
hydro, liên kêt muôi... lam câu truc protein bi dao lôn, Nguoi ta phân biêt 2
dang biên tinh:
Biên tinh thuân nghich: protein biên tinh tro lai dang ban dâu
Biên tinh không thuân nghich: protein không tro lai dang ban dâu cua
no.
3.3. Tinh chât hoa hoc: Co nhung tinh chât cua acid amin va peptid.
3.4. Tinh chât sinh hoc
Chuc nang sinh hoc cua protein rât phong phu : protein enzym va protein
hormon co hoat tinh xuc tac, protein vân chuyên co chuc nang vân chuyên cac
chât trong co thê, protein câu truc lam nhiêm vu xây dung tê bao va mô...
CHUYÊN HOA ACID AMIN
I. SU THUY PHÂN VA HÂP THU PROTID
1.Su thu y phân protid o ô ng tiêu ho a:
Qua trlnh cat dut cac liên kêt peptid nho cac enzym duoc tiêt ra tu ông tiêu
hoa (proteinase protease hay peptidase).



hai loai peptidase: endopeptidase va exopeptidase .
Endopeptidase:pepsin, trypsin va chymotrypsin
Exopeptidase: co 3 loai:
* Carboxypeptidase cua dich tuy thuy phân liên kêt peptid cuôi chuôi
polypeptide vê phia C tân, giai phong cac acid amin tu do.
* Aminopeptidase cua dich ruôt, thuy phân liên kêt peptid tân cung co
nhom amin dâu, giai phong cac acid amin tu do.
HN CH CO
R
HN CH CO
R'
...
...HN CH COOH
R'
+
H
2
N CH CO
...
R'
+
H
2
O
peptidase
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 72
* Dipeptidase cua dich ruôt, thuy phân cac dipeptid giai phong cac acid
amin tu do.
2. Su hâp thu cac acid amin
Cac acid amin loai L duoc hâp thu theo co chê hâp thu dông, voi su tham
gia cua pyridoxal phosphat.
Cac a.amin loai D duoc hâp thu theo co chê khuêch tan thông thuong.
Co hiên tuong canh tranh hâp thu khi an môt nhom nhiêu a.amin
Trong vai truong hop dac biêt, cac protein hay chuôi peptid lon co thê duoc
hâp thu qua mang ruôt ma không bi thuy phân, gây nên hiên tuong di ung hay
mân cam dôi voi môt sô thuc an nhu tôm, cua, ca...
Mang ruôt tre co thê hâp thu duoc protein trong luong phân tu tuong dôi lon.
Nho vây ma cac khang thê cua me theo sua duoc hâp thu gây tinh miên dich cho
tre.
3. Su thuy phân protein o tê bao
Trong lysosom co catepsin A, B, C phôi hop voi nhau thuy phân hoan toan
protein thanh acid amin. Khi lysosom bi pha vo, chung duoc giai phong va tac
dung lên protein tê bao gây ra hiên tuong tu tiêu tê bao.
II. THOAI HOA ACID AMIN
1. Cac qua trlnh thoai hoa chung:
1.1 Trao dôi amin: xuc tac la aminotransIerase (transaminase) co coenzym la
pyridoxal phosphat





Vi du:





Khi tôn thuong gan GOT va GPT tang cao trong huyêt thanh dac biêt GPT
GOT
Aspartat ¹ Glutarat Oxaloacetat ¹ Glutamat
Alanin ¹ Glutarat Pyruvat ¹ Glutamat

GPT
R CH COOH
NH
2
+R
1
CO COOH
R CO COOH +R
1
CH COOH
NH
2
Transaminase
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 73
Khi tôn thuong tim GOT va GPT tang cao trong huyêt thanh dac biêt
GOT
1.2. Khu amin: Co 4 con duong :
Khu amin hydro hoa: tao ra NH
3
va acid tuong ung.



Khu amin nôi phân tu : tao thanh acid không no va NH
3
.


Khu amin thuy phân: tao thanh acid ruou va NH
3
.



Khu amin oxy hoa: tao acid α cetonic va NH
3
.



Trao dôi amin va khu amin oxy hoa luôn kêt hop voi nhau, cac acid amin
thuong trao dôi nhom amin voi α cetoglutarat tao glutamat, sau do glutamat
dehydrogenase khu amin duoi dang NH
3
. Môi liên quan cua hai qua trlnh trên
duoc mô ta boi so dô sau:







1.3. Khu carboxyl


Acid α cetonic Glutamat

Glutamat dehydrogenase Transaminase
Acid amin α cetoglutarat NH
3
R CH COOH ¹ 1/2 O
2
R CO COOH ¹ NH
3

NH
2

R CH COOH
NH
2
R CH
2
COOH + NH
3
H
2
+
+ NH
3
CH COOH
NH
2
CH
2
R
R CH CH COOH
+ NH
3
CH COOH
NH
2
R
R CH
COOH
OH
+
H
2
O
+
CH COOH
NH
2
R
R CH
2
NH
2
CO
2
Decarboxylase
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 74
La môt qua trlnh phô biên, dac biêt o vi sinh vât dê chuyên thanh amin
tuong ung.
Nhiêu acid amin bi khu CO
2
tao thanh nhung chât co dac tinh sinh
hoc:



Histidin Histamin
Histamin co tac dung dan mach, co co tron, tang tinh thâm thanh mach va gây di
ung.




Cholamin la thanh phân câu tao cua photphatid.






G.A.B.A co nhiêu trong chât xam tê bao thân kinh, cân thiêt cho hoat dông cua
neuron.
*Cac amin tiêp tuc thoai hoa duoi tac dung cua: Monoamino oxydase
(M.A.O) va Diamino oxydase (D.A.O) tao thanh aldehyt va NH
3
.



Aldehyt tiêp tuc oxy hoa tao thanh acid carboxylic.

Acid carboxylic se thoai hoa theo con duong thoai hoa cua acid beo dê tao
thanh CO
2
va H
2
O.
2. Vân chuyên, chuyên hoa NH
3
va chu trlnh urê
CH
2
OH
CH
NH
2
COOH
CO
2
Serin decarboxylase
CH
2
OH
CH
2
NH
2
Serin
Cholamin
γ amino butyric acid
Acid glutamic
N H
2
C O O H ( C H
2
)
2
C H C O OH
Glutamat
decarboxylase
COOH ( C H
2
)
2
CH
2
NH
2
CO
2
R CH
2
NH
2
1/2 O
2
(M.A.O)
RCHO
+
NH
3
R CHO
+
H
2
O
NAD
+
NADHH
+
RCOOH

Histidin decarboxylase
N
C H
2
CH
2
NH
2

N H N
C H
2
C H COOH
N H
2
CO
2
HN
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 75
2.1. Su tao thanh glutamin va su vân chuyên NH
3

Amoniac duoc tao thanh o cac mô chu yêu do qua trlnh khu amin oxy hoa
ngoai ra con la san phâm cua qua trlnh thoai hoa cua base N purin va pyrimidin.
Amoniac la chât dôc dôi voi co thê vl vây truoc khi dao thai ra ngoai no phai
duoc chuyên thanh chât không dôc.
O nguoi va co thê dông vât sông trên can co xuong sông: NH
3
chuyên
thanh urê tai gan rôi duoc dao thai qua nuoc tiêu.
O chim va loai bo sat: NH
3
duoc thai duoi dang acid uric .
Nhiêu loai dông vât sông duoi nuoc nhu ca: NH
3
duoc dao thai truc tiêp ra
ngoai môi truong.
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 76





















III. TÔNG HOP ACD AMIN
Ðông vât co xuong sông, chung chi co thê tông hop duoc môt sô acid amin
tu cac san phâm chuyên hoa cua glucid va lipid, goi la acid amin không cân
thiêt.
Cac acid amin không tông hop duoc, phai lây tu thuc an, duoc goi la acid
amin cân thiêt .
Acid amin cân thiêt Acid amin không cân thiêt
Valin Glycin
Leucin Alanin
Isoleucin Serin
Acid amin

MÔ Khu amin oxy hoa
NH
3

Glutamat Glutamin synthetase

Glutamin

MAU Glutamin


GAN


THÂN
Glutamin Glutamin

Glutaminase

Glutamat
NH
3
NH
3
H
¹



Urê NH
4
¹



Nuoc tiêu
Hlnh 5.6 So dô su vân chuyên NH
3
trong mau
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 77
Lysin Cystein
Threonin Glutamin
Methionin Acid glutamic
Phenylalanin Acid aspartic
Tryptophan Asparagin
Arginin Tyrosin
Histidin Prolin

Ðôi voi nguoi lon arginin va histidin la 2 acid amin không cân thiêt,
nhung dôi voi tre em la 2 acid amin cân thiêt.
1. Glutamat duoc tông hop theo 2 cach sau





2. Alanin va aspartat duo c tô ng ho p tu pyruvat va oxaloacetat nho pha n
u ng trao dô i amin vo i glutamat





3.Tyrosin duoc tông hop tu phenylalanin nho phan ung hydroxyl hoa





Phenylalanin hydroxylase
NADHH
¹

NAD
¹

Phenylalanin Tyrosin

O
2
H
2
O
Tông hop tyrosin

GPT
* Pyruvat ¹ Glutamat Alanin ¹ α Cetoglutarat


GOT
* Oxaloacetat ¹ Glutamat Aspartat ¹ α Cetoglutarat
NADHH
¹

NAD
¹

* NH
3
¹ α Cetoglutarat Glutamat ¹ H
2
O
Glutamat dehydrogenase


* Glutamin ¹ H
2
O Glutamat ¹ NH
3
Glutaminase
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 78

4. Glycin duoc tông hop tu CO
2
va NH
3
voi su tham gia cua N
5
N
10
methylen IH
4
va
NADHH
¹








5. Prolin duoc tông hop tu glutamat























Glutamat Glutamat γ semialdehyd

NAD
¹
NADHH
¹
H
2
O

COOH COOH
N N
H Tông hop prolin

Glycin synthetase
N
5
N
10
methylen IH
4
IH
4

CO
2
¹ NH
3
CH
2
COOH
NADHH
¹
NAD
¹
NH
2


Tông hop glycin
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 79

6. Cystein duoc tao thanh tu qua trlnh chuyên hoa cua methionin














IV. C. HOA CUA MÔT SÔ A. AMIN THANH CAC SAN PHÂM ÐÄC BIÊT
1. Su tông hop taurin





Tông hop Taurin
Tai gan, taurin kêt hop voi acid mât tao thanh muôi mât taurocholat, chât
nay co tac dung nhu tuong hoa lipid, tao diêu kiên cho lipase ông tiêu hoa
thuy phân dê dang lipid.





2. Su tông hop glutathion
ATP ADP ¹ Pi

Glutamat ¹ Cystein γ Glutamyl cystein
SH
¹ O
2
SO
2
H
CO
2
SO
2
H
¹1/2 O
2
SO
3
H
2

CH
2
CH
2
CH
2
CH
2
CHNH
2
CHNH
2
CH
2
NH
2
CH
2
NH
2

COOH COOH
Cystein Acid cystein sulIonic Hypotaurin Taurin
CH
3

Methionin Sadenosyl Met. Sadenosyl homocystein
H
2
O

Adenosin

H
2
O Serin
Cystein Cystathionin Homocystein

Homoserin
Tông hop Cystein
Cystathionin
synthetase
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 80









3. Su tao thanh creatinin
Creatin phosphat la dang du tru nang luong o co, khi co cân nang luong
creatin phosphat duoc dehydrat tao creatinin va giai phong nang luong cho co su
dung.


















4. Chuyên hoa cua phenylalanin va tyrosin
NH
2

HN÷C ( THÂN )
NH Arginin glycin
CH
2
transamidinase
HN÷C
NH
2

CH
2
HNCH
2
COOH
CH
2
Glucocyamin
CHNH
2
H
2
NCH
2
COOH Ornithin
COOH
Guanidoacetat (GAN)
methylIerase CH
3
ATP


H O
N C (CO) ADP
NH(P)
HN÷C HN÷C
N CH
2
NCH
2
COOH
CH
3
H
2
O ¹ Pi CH
3


Creatinin Creatin phosphat


Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 81





























5. Tao melanin
Phenylalanin
So dô chuyên hoa cua phenylalanin va tyrosin
Melanin

C H
2
C H CO O H
N H
2
NAD
¹
NADHH
¹
O
2
H
2
O
Transaminase
N H
3
C H
2
C O CO O H
Phenyl pyruvat
C O
2
C H
2
C O O H
Phenylacetat
CH
2
CH COOH
NH
2
OH
Tyrosin
Parahydroxy phenylpyruvat
Parahydroxy phenylpyruvat hydroxylase
Homogentisat (Alcapton)
Homogentisat oxygenase
Iumarat

Acetoacetat
Glucid
Acetyl CoA
Tyrosin hydroxylase
D.O.P.A
Hormon giâp
tr ng
Melanin
Catecholamin
Phenylalanin
hydroxylase
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 82
Melanin la sac tô cua da, thiêu tyrosin hydroxylase thl thiêu melanin dân toi
bênh bach tang.
Ngoai ra tyrosin con la nguyên liêu dê tông hop ra catecholamin (adrenalin va
noradrenalin), thyroid (hormon tuyên giap).

Bài 6 MÔI LIÊN QUAN GIUA CAC QUA TRÌNH CHUYÊN HOA
Muc tiêu:
1. Giai thich duoc môi liên quan chuyên hoa cac chât trong co thê qua
cac chât chuyên hoa trung gian, qua tung cap chât..
• MÔI LIÊN QUAN GIUA CAC QUA TRÌNH CHUYÊN HOA
1. Liên quan chuyên hoa giua glucid va lipid
Nêu an môt luong lon glucid, luong du thua se chuyên thanh lipid bang
cach:
¹ Theo con duong phân (glycolyse) tao thanh pyruvat rôi thanh acetyl
CoA.
¹ Theo con duong pentose phosphat cho NADPHH
¹
.
Acetyl CoA va NADPHH
¹
tông hop thanh acid beo. Tu phospho
glyceraldehyd chuyên thanh glycerol phosphat la tiên chât dê tông hop
tryglycerid va phospholipid. Ngoai ra acetyl CoA la nguyên liêu tông hop
cholesterol va nhiêu lipid khac. Tryglycerid duoc du tru chu yêu o mô mo.
Trong co thê qua trlnh chuyên hoa tu glucid thanh lipid xay ra rât dê dang.
Lipid thanh Glucid: Lipid theo con duong β oxy hoa tao thanh acetyl CoA
phân lon di vao chu trlnh Krebs “dôt chay” cho nang luong, trong truong hop
muôn chuyên thanh glucid, acetyl CoA cung phai qua chu trlnh Krebs tao
oxaloacetat rôi tông hop thanh glucose.
Ðây la môt con duong dai, trai qua nhiêu giai doan. Hon nua chu trlnh
Krebs chi hoat dông trong môt thê cân bang do yêu câu nang luong cua co thê
vl vây su chuyên lipid thanh glucid rât han chê.
Trong co thê chuyên hoa glucid va lipid liên quan chat che voi nhau. Rôi
loan chuyên hoa glucid dân toi rôi loan chuyên hoa lipid.
Bênh dai thao duong (diabetes mellitus) la môt truong hop diên hlnh trong
môi liên quan nay. Trong bênh dai thao duong, qua trlnh duong phân giam do do
giam pyruvat dân toi thiêu oxaloacetat la chât khoi dâ u cua chu trlnh Krebs).
Chu trlnh pentose phosphat hoat dông kem dua dên thiêu NADPHH
¹
.
Hóa sinh đại cương
PDI by http://www.ebook.edu.vn 83
Nguôn acetyl CoA tu glucid bi thiêu hut, co thê thiêu nang luong nên tang
phân huy acid beo thanh aceyl CoA. Do thiêu oxaloacetat, luong acetyl CoA vao
chu trlnh Krebs han chê, su tông hop acid beo xay ra kho khan do thiêu
NADPHH
¹
, su tông hop cholesterol cung chi xay ra o môt chung muc nhât dinh.
Vl vây phân lon acetyl CoA chuyên hoa theo con duong tao cetonic.
2. Liên quan chuyên hoa giua glucid va protid
Glucid thanh Protid: Môt sô acid α cetonic tao thanh trong chuyên hoa
glucid, nêu tham gia qua trlnh trao dôi amin thl chung tao thanh acid amin; nhu
pyruvat thanh alanin, αcetoglutarat thanh glutamat, oxaloacetat thanh aspartat.
Protid thanh Glucid: Môt sô acid amin (a.a.) theo con duong chuyên hoa
riêng dê tao thanh oxaloacetat, tu oxaloacetat co thê tông hop thanh glucose.
3. Liên quan chuyên hoa giua protid va lipid
- protid thanh lipid: Môt sô acid amin chuyên thanh acetyl CoA, acetyl CoA
la nguyên liêu tông hop acid beo hoac no theo con duong tân sinh duong
tao thanh glyceraldehyd 3 phosphat rôi tông hop glycerol.
- lipid thanh protid Acid beo theo con duong β oxy hoa thanh acetyl CoA
rôi vao chu trlnh Krebs hay chu trlnh acid glyoxylic san phâm trung gian la
cac acid α cetinic lai co thê chuyên thanh acid amin.

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->